وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk 10 1028 371517 315453 2026-04-14T13:19:04Z Intisar Ali 8681 371517 wikitext text/x-wiki وڪيپيڊيا ھڪ کليل ڄاڻ جو انسائيڪلوپيڊيا آھي، جيڪو بنا نفعي نقصان جي بنياد تي ڪم ڪندڙ [[وڪيميڊيا فائونڊيشن (Wikimedia Foundation)|وڪيذريعات پيڙھڪا]] جي زيرِ ادارت آھي، جنھن جون ٻيون به ڪيتريون ئي [[وڪيپيڊيا:گھڻ لساني هم آهنگي (Multilingual coordination)|گھڻ لساني]] ۽ [[وڪيپيڊيا:حقِ تصنيف (Copyrights)|کليل مواد]] رٿائون پڻ ھلندڙ آھن۔ {| align="center" cellpadding="2" width="100%" style="text-align:left" | [[Image:Wiktionary-logo-en.svg|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[وڪشنري|'''وڪشنري''' (Wiktionary)]]<br />لغت ۽ مترادف لفظن جو مجموعو | [[Image:Wikibooks-logo.svg|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[وڪيڪتاب |'''وڪيڪتاب''' (Wikibooks)]]<br />مفت درسي ڪتاب ۽ ھدايتي ڪتاب | [[Image:Wikiquote-logo.svg|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[وڪيقول (وڪي قول)|'''وڪيقول''' (Wikiquote)]]<br />اقتباسن جو مجموعو | [[Image:Wikisource-logo.svg|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[وڪيذريعو (وڪي ذريعو)|'''وڪيذريعو''' (Wikisource)]]<br />مفت ماخذ دستاويز |- | [[Image:Wikispecies-logo.png|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[وڪينوعون (وڪي نوعون)|'''وڪينوعون''' (Wikispecies)]]<br />حياتياتي نوعن جي فهرست | [[Image:Wikinews-logo.png|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[وڪيخبرون (وڪي خبرون)|'''وڪيخبرون''' (Wikinews)]]<br />مفت خبرن جو ذريعو | [[Image:Commons-logo.svg|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|'''وڪيميڊيا عام''' (Wikimedia Commons)]]<br />مشترڪ ميڊيا جو ذخيرو | [[Image:Wikimedia-logo.svg|35px|<nowiki></nowiki>]] | [[ميٽا-وڪي |'''ميٽا-وڪي''' (Meta-Wiki)]]<br />وڪيذريعات منصوبن جي هم آهنگي |} <noinclude> </noinclude> dtv1fwmeck6e01j5m7t9epig8becyim 10 5269 371508 205824 2026-04-14T12:40:38Z Intisar Ali 8681 371508 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{High-risk}} {{Lua|Module:Side box|Module:Sister project logo}} {{Uses TemplateStyles|Template:Sister project/styles.css}} هي هڪ '''ميٽا-سانچو''' آهي، جيڪو [[#ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا|ٻين سانچن]] کي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اهي سانچا [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|وڪيپيڊيا جي ڀيڻ منصوبن]] ڏانهن interwiki لنڪ باڪس ڏيکارين ٿا۔ نوٽ ڪريو ته ٻين {{em|ٻولين}} جي وڪيپيڊيا ڏانهن لنڪ هن شڪل ۾ استعمال نه ڪيا وڃن؛ ان جي بدران interwiki لنڪ استعمال ڪري انهن کي ساڄي پاسي واري سائڊبار ۾ شامل ڪيو وڃي۔ == استعمال == * {{para|text}} – پيغام جو متن * {{para|project}} – اهو ڀيڻ منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي؛ انهيءَ جي بنياد تي لوگو چونڊيو ويندو * {{para|below}} – اختياري متن جيڪو مکيه مواد جي هيٺان مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو ويندو؛ گهٽ استعمال ڪريو * {{para|position}} – جيڪڏهن <kbd>left</kbd> ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي تري ايندو؛ بهتر اهو آهي ته {{nowrap|<kbd><nowiki>|position={{{position|}}}</nowiki></kbd>}} استعمال ڪيو وڃي ته جيئن هر صفحي تي الڳ طريقي سان طئي ڪري سگهجي '''مثال''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} </syntaxhighlight> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} === جڳهه === هي سانچو عام طور مضمون جي آخر ۾ ''External links'' سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ جيڪڏهن اهڙو سيڪشن موجود نه هجي، ته مضمون جي آخري سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ [[WP:DAB|ابهام صفحن]] ۾، هي سانچو ٻين متن کان مٿي رکيو وڃي، پر صفائي وارن سانچن، تصويرن، انفوباڪس يا نيويگيشن باڪس کان هيٺ۔ == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "وڪيپيڊيا جي ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪ سان هڪ ننڍو باڪس ٺاهيندو آهي.", "params": { "project": { "label": "منصوبو", "description": "اهو منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي، جهڙوڪ commons، meta، wikibooks، wikidata وغيره.", "type": "string", "required": true }, "text": { "label": "متن", "description": "پيغام جو متن.", "type": "content", "required": true }, "below": { "label": "هيٺيون متن", "description": "اختياري متن جيڪو هيٺ مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو وڃي.", "type": "content", "required": false }, "position": { "label": "جڳهه", "description": "باڪس جي جڳهه: left ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي ڏيکاريو ويندو، نه ته ساڄي پاسي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> == ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا == <!-- منصوبن جي ترتيب ساڳي آهي جيئن [[Template:Sister project links]] باڪس ۾ --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap"> {{Wiktionary}} {{Commons}} {{Wikinews}} {{Wikiquote}} {{Wikisourcecat}} {{Wikibooks}} {{Wikivoyage}} {{Wikiversity}} {{Wikispecies}} {{Wikidata property}} {{Meta}} {{MediaWiki}} {{Incubator|en}} {{Wikifunctions|Template:Main page#sister}} </div> {{div col|colwidth=15em}} * {{tl|Wiktionary}} * {{tl|Commons}} * {{tl|Wikinews}} * {{tl|Wikiquote}} * {{tl|Wikisourcecat}} * {{tl|Wikibooks}} * {{tl|Wikivoyage}} * {{tl|Wikiversity}} * {{tl|Wikispecies}} * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Meta}} * {{tl|MediaWiki}} * {{tl|Incubator}} * {{tl|Wikifunctions}} {{div col end}} == استعمال ٿيل تصويرون == {{div col}} * [[File:Commons-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Commons-logo.svg|Wikimedia Commons logo]] <code>commons</code> يا <code>c</code> * [[File:Wikimedia Community Logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Community Logo.svg|Meta-Wiki logo]] <code>meta</code>، <code>metawiki</code>، يا <code>m</code> * [[File:Wikibooks-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikibooks-logo-en-noslogan.svg|Wikibooks logo]] <code>wikibooks</code>، <code>wbk</code>، <code>wb</code>، يا <code>b</code> * [[File:Wikidata-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikidata-logo.svg|Wikidata logo]] <code>wikidata</code> يا <code>data</code> * [[File:Wikiquote-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiquote-logo.svg|Wikiquote logo]] <code>wikiquote</code>، <code>quote</code>، <code>wqt</code>، يا <code>q</code> * [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikipedia-logo-v2.svg|Wikipedia logo]] <code>wikipedia</code>، <code>wp</code>، يا <code>w</code> * [[File:Wikisource-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikisource-logo.svg|Wikisource logo]] <code>wikisource</code>، <code>source</code>، <code>ws</code>، يا <code>s</code> * [[File:Wiktionary-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wiktionary-logo-v2.svg|Wiktionary logo]] <code>wiktionary</code>، <code>wkt</code>، <code>wdy</code>، يا <code>d</code> * [[File:Wikinews-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikinews-logo.svg|Wikinews logo]] <code>wikinews</code>، <code>news</code>، <code>wnw</code>، يا <code>n</code> * [[File:Wikispecies-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikispecies-logo.svg|Wikispecies logo]] <code>wikispecies</code> يا <code>species</code> * [[File:Wikiversity logo 2017.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiversity logo 2017.svg|Wikiversity logo]] <code>wikiversity</code>، <code>wvy</code>، يا <code>v</code> * [[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|Wikivoyage logo]] <code>wikivoyage</code>، <code>voyage</code>، يا <code>voy</code> * [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:MediaWiki-2020-icon.svg|MediaWiki logo]] <code>mediawiki</code> يا <code>mw</code> * [[File:Wikimedia Outreach.png|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Outreach.png|Wikimedia Outreach logo]] <code>outreachwiki</code> يا <code>outreach</code> * [[File:Incubator-notext.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Incubator-notext.svg|Wikimedia Incubator logo]] <code>incubator</code> * [[File:Wikimedia-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia-logo.svg|Wikimedia logo]] ڊفالٽ * [[File:Wikifunctions-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikifunctions-logo.svg|Wikifunctions logo]] <code>wikifunctions</code> يا <code>f</code> {{div col end}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Sister-inline}} – اڳئين bullets يا indentation سان inline استعمال لاءِ موزون سانچو * {{tl|Sister project links}} * {{tl|Wikipedia's sister projects}} * {{tl|Side box}} – floating side boxes لاءِ استعمال ٿيندڙ ميٽا-سانچو * {{tl|Subject bar}} – هڪ جامع افقي سانچو <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:Interwiki link sidebar templates| ]] }}</includeonly> ok3c5csbutaeypr87nfpqf1x53kwpaa 371509 371508 2026-04-14T12:41:04Z Intisar Ali 8681 371509 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{High-risk}} {{Lua|Module:Side box|Module:Sister project logo}} {{Uses TemplateStyles|Template:Sister project/styles.css}} هي هڪ '''ميٽا-سانچو''' آهي، جيڪو [[#ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا|ٻين سانچن]] کي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اهي سانچا [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|وڪيپيڊيا جي ڀيڻ منصوبن]] ڏانهن interwiki لنڪ باڪس ڏيکارين ٿا۔ نوٽ ڪريو ته ٻين {{em|ٻولين}} جي وڪيپيڊيا ڏانهن لنڪ هن شڪل ۾ استعمال نه ڪيا وڃن؛ ان جي بدران interwiki لنڪ استعمال ڪري انهن کي ساڄي پاسي واري سائڊبار ۾ شامل ڪيو وڃي۔ == استعمال == * {{para|text}} – پيغام جو متن * {{para|project}} – اهو ڀيڻ منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي؛ انهيءَ جي بنياد تي لوگو چونڊيو ويندو * {{para|below}} – اختياري متن جيڪو مکيه مواد جي هيٺان مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو ويندو؛ گهٽ استعمال ڪريو * {{para|position}} – جيڪڏهن <kbd>left</kbd> ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي تري ايندو؛ بهتر اهو آهي ته {{nowrap|<kbd><nowiki>|position={{{position|}}}</nowiki></kbd>}} استعمال ڪيو وڃي ته جيئن هر صفحي تي الڳ طريقي سان طئي ڪري سگهجي '''مثال''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} </syntaxhighlight> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} === جڳهه === هي سانچو عام طور مضمون جي آخر ۾ ''External links'' سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ جيڪڏهن اهڙو سيڪشن موجود نه هجي، ته مضمون جي آخري سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ [[WP:DAB|ابهام صفحن]] ۾، هي سانچو ٻين متن کان مٿي رکيو وڃي، پر صفائي وارن سانچن، تصويرن، انفوباڪس يا نيويگيشن باڪس کان هيٺ۔ == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "وڪيپيڊيا جي ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪ سان هڪ ننڍو باڪس ٺاهيندو آهي.", "params": { "project": { "label": "منصوبو", "description": "اهو منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي، جهڙوڪ commons، meta، wikibooks، wikidata وغيره.", "type": "string", "required": true }, "text": { "label": "متن", "description": "پيغام جو متن.", "type": "content", "required": true }, "below": { "label": "هيٺيون متن", "description": "اختياري متن جيڪو هيٺ مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو وڃي.", "type": "content", "required": false }, "position": { "label": "جڳهه", "description": "باڪس جي جڳهه: left ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي ڏيکاريو ويندو، نه ته ساڄي پاسي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> == ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا == <!-- منصوبن جي ترتيب ساڳي آهي جيئن [[Template:Sister project links]] باڪس ۾ --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap"> {{Wiktionary}} {{Commons}} {{Wikinews}} {{Wikiquote}} {{Wikisourcecat}} {{Wikibooks}} {{Wikivoyage}} {{Wikiversity}} {{Wikispecies}} {{Wikidata property}} {{Meta}} {{MediaWiki}} {{Incubator|en}} {{Wikifunctions|Template:Main page#sister}} </div> {{div col|colwidth=15em}} * {{tl|Wiktionary}} * {{tl|Commons}} * {{tl|Wikinews}} * {{tl|Wikiquote}} * {{tl|Wikisourcecat}} * {{tl|Wikibooks}} * {{tl|Wikivoyage}} * {{tl|Wikiversity}} * {{tl|Wikispecies}} * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Meta}} * {{tl|MediaWiki}} * {{tl|Incubator}} * {{tl|Wikifunctions}} {{div col end}} == استعمال ٿيل تصويرون == {{div col}} * [[File:Commons-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Commons-logo.svg|Wikimedia Commons logo]] <code>commons</code> يا <code>c</code> * [[File:Wikimedia Community Logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Community Logo.svg|Meta-Wiki logo]] <code>meta</code>، <code>metawiki</code>، يا <code>m</code> * [[File:Wikibooks-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikibooks-logo-en-noslogan.svg|Wikibooks logo]] <code>wikibooks</code>، <code>wbk</code>، <code>wb</code>، يا <code>b</code> * [[File:Wikidata-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikidata-logo.svg|Wikidata logo]] <code>wikidata</code> يا <code>data</code> * [[File:Wikiquote-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiquote-logo.svg|Wikiquote logo]] <code>wikiquote</code>، <code>quote</code>، <code>wqt</code>، يا <code>q</code> * [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikipedia-logo-v2.svg|Wikipedia logo]] <code>wikipedia</code>، <code>wp</code>، يا <code>w</code> * [[File:Wikisource-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikisource-logo.svg|Wikisource logo]] <code>wikisource</code>، <code>source</code>، <code>ws</code>، يا <code>s</code> * [[File:Wiktionary-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wiktionary-logo-v2.svg|Wiktionary logo]] <code>wiktionary</code>، <code>wkt</code>، <code>wdy</code>، يا <code>d</code> * [[File:Wikinews-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikinews-logo.svg|Wikinews logo]] <code>wikinews</code>، <code>news</code>، <code>wnw</code>، يا <code>n</code> * [[File:Wikispecies-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikispecies-logo.svg|Wikispecies logo]] <code>wikispecies</code> يا <code>species</code> * [[File:Wikiversity logo 2017.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiversity logo 2017.svg|Wikiversity logo]] <code>wikiversity</code>، <code>wvy</code>، يا <code>v</code> * [[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|Wikivoyage logo]] <code>wikivoyage</code>، <code>voyage</code>، يا <code>voy</code> * [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:MediaWiki-2020-icon.svg|MediaWiki logo]] <code>mediawiki</code> يا <code>mw</code> * [[File:Wikimedia Outreach.png|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Outreach.png|Wikimedia Outreach logo]] <code>outreachwiki</code> يا <code>outreach</code> * [[File:Incubator-notext.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Incubator-notext.svg|Wikimedia Incubator logo]] <code>incubator</code> * [[File:Wikimedia-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia-logo.svg|Wikimedia logo]] ڊفالٽ * [[File:Wikifunctions-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikifunctions-logo.svg|Wikifunctions logo]] <code>wikifunctions</code> يا <code>f</code> {{div col end}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Sister-inline}} – اڳئين bullets يا indentation سان inline استعمال لاءِ موزون سانچو * {{tl|Sister project links}} * {{tl|Wikipedia's sister projects}} * {{tl|Side box}} – floating side boxes لاءِ استعمال ٿيندڙ ميٽا-سانچو * {{tl|Subject bar}} – هڪ جامع افقي سانچو <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:Interwiki link sidebar templates| ]] }}</includeonly> izaywfaiszlqgr3l6y2xtu9m7bjvvx8 371510 371509 2026-04-14T12:43:26Z Intisar Ali 8681 371510 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{High-risk}} {{Lua|ماڊيول:Side box|ماڊيول:Sister project logo}} {{Uses TemplateStyles|Template:Sister project/styles.css}} هي هڪ '''ميٽا-سانچو''' آهي، جيڪو [[#ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا|ٻين سانچن]] کي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اهي سانچا [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن]] ڏانهن انٽروڪي لنڪ باڪس ڏيکارين ٿا۔ نوٽ ڪريو ته ٻين {{em|ٻولين}} جي وڪيپيڊيا ڏانهن لنڪ هن شڪل ۾ استعمال نه ڪيا وڃن؛ ان جي بدران انٽروڪي (interwiki) لنڪ استعمال ڪري انهن کي ساڄي پاسي واري سائڊبار ۾ شامل ڪيو وڃي۔ == استعمال == * {{para|text}} – پيغام جو متن * {{para|project}} – اهو ڀيڻ منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي؛ انهيءَ جي بنياد تي لوگو چونڊيو ويندو * {{para|below}} – اختياري متن جيڪو مکيه مواد جي هيٺان مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو ويندو؛ گهٽ استعمال ڪريو * {{para|position}} – جيڪڏهن <kbd>left</kbd> ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي تري ايندو؛ بهتر اهو آهي ته {{nowrap|<kbd><nowiki>|position={{{position|}}}</nowiki></kbd>}} استعمال ڪيو وڃي ته جيئن هر صفحي تي الڳ طريقي سان طئي ڪري سگهجي '''مثال''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} </syntaxhighlight> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} === جڳهه === هي سانچو عام طور مضمون جي آخر ۾ ''External links'' سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ جيڪڏهن اهڙو سيڪشن موجود نه هجي، ته مضمون جي آخري سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ [[WP:DAB|ابهام صفحن]] ۾، هي سانچو ٻين متن کان مٿي رکيو وڃي، پر صفائي وارن سانچن، تصويرن، انفوباڪس يا نيويگيشن باڪس کان هيٺ۔ == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "وڪيپيڊيا جي ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪ سان هڪ ننڍو باڪس ٺاهيندو آهي.", "params": { "project": { "label": "منصوبو", "description": "اهو منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي، جهڙوڪ commons، meta، wikibooks، wikidata وغيره.", "type": "string", "required": true }, "text": { "label": "متن", "description": "پيغام جو متن.", "type": "content", "required": true }, "below": { "label": "هيٺيون متن", "description": "اختياري متن جيڪو هيٺ مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو وڃي.", "type": "content", "required": false }, "position": { "label": "جڳهه", "description": "باڪس جي جڳهه: left ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي ڏيکاريو ويندو، نه ته ساڄي پاسي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> == ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا == <!-- منصوبن جي ترتيب ساڳي آهي جيئن [[Template:Sister project links]] باڪس ۾ --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap"> {{Wiktionary}} {{Commons}} {{Wikinews}} {{Wikiquote}} {{Wikisourcecat}} {{Wikibooks}} {{Wikivoyage}} {{Wikiversity}} {{Wikispecies}} {{Wikidata property}} {{Meta}} {{MediaWiki}} {{Incubator|en}} {{Wikifunctions|Template:Main page#sister}} </div> {{div col|colwidth=15em}} * {{tl|Wiktionary}} * {{tl|Commons}} * {{tl|Wikinews}} * {{tl|Wikiquote}} * {{tl|Wikisourcecat}} * {{tl|Wikibooks}} * {{tl|Wikivoyage}} * {{tl|Wikiversity}} * {{tl|Wikispecies}} * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Meta}} * {{tl|MediaWiki}} * {{tl|Incubator}} * {{tl|Wikifunctions}} {{div col end}} == استعمال ٿيل تصويرون == {{div col}} * [[File:Commons-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Commons-logo.svg|Wikimedia Commons logo]] <code>commons</code> يا <code>c</code> * [[File:Wikimedia Community Logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Community Logo.svg|Meta-Wiki logo]] <code>meta</code>، <code>metawiki</code>، يا <code>m</code> * [[File:Wikibooks-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikibooks-logo-en-noslogan.svg|Wikibooks logo]] <code>wikibooks</code>، <code>wbk</code>، <code>wb</code>، يا <code>b</code> * [[File:Wikidata-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikidata-logo.svg|Wikidata logo]] <code>wikidata</code> يا <code>data</code> * [[File:Wikiquote-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiquote-logo.svg|Wikiquote logo]] <code>wikiquote</code>، <code>quote</code>، <code>wqt</code>، يا <code>q</code> * [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikipedia-logo-v2.svg|Wikipedia logo]] <code>wikipedia</code>، <code>wp</code>، يا <code>w</code> * [[File:Wikisource-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikisource-logo.svg|Wikisource logo]] <code>wikisource</code>، <code>source</code>، <code>ws</code>، يا <code>s</code> * [[File:Wiktionary-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wiktionary-logo-v2.svg|Wiktionary logo]] <code>wiktionary</code>، <code>wkt</code>، <code>wdy</code>، يا <code>d</code> * [[File:Wikinews-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikinews-logo.svg|Wikinews logo]] <code>wikinews</code>، <code>news</code>، <code>wnw</code>، يا <code>n</code> * [[File:Wikispecies-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikispecies-logo.svg|Wikispecies logo]] <code>wikispecies</code> يا <code>species</code> * [[File:Wikiversity logo 2017.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiversity logo 2017.svg|Wikiversity logo]] <code>wikiversity</code>، <code>wvy</code>، يا <code>v</code> * [[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|Wikivoyage logo]] <code>wikivoyage</code>، <code>voyage</code>، يا <code>voy</code> * [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:MediaWiki-2020-icon.svg|MediaWiki logo]] <code>mediawiki</code> يا <code>mw</code> * [[File:Wikimedia Outreach.png|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Outreach.png|Wikimedia Outreach logo]] <code>outreachwiki</code> يا <code>outreach</code> * [[File:Incubator-notext.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Incubator-notext.svg|Wikimedia Incubator logo]] <code>incubator</code> * [[File:Wikimedia-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia-logo.svg|Wikimedia logo]] ڊفالٽ * [[File:Wikifunctions-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikifunctions-logo.svg|Wikifunctions logo]] <code>wikifunctions</code> يا <code>f</code> {{div col end}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Sister-inline}} – اڳئين bullets يا indentation سان inline استعمال لاءِ موزون سانچو * {{tl|Sister project links}} * {{tl|Wikipedia's sister projects}} * {{tl|Side box}} – floating side boxes لاءِ استعمال ٿيندڙ ميٽا-سانچو * {{tl|Subject bar}} – هڪ جامع افقي سانچو <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:Interwiki link sidebar templates| ]] }}</includeonly> 4hxqfymvdgieoi22rsxw3f865a0vfdv 371511 371510 2026-04-14T12:44:13Z Intisar Ali 8681 371511 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{High-risk}} {{Lua|ماڊيول:Side box|ماڊيول:Sister project logo}} {{Uses TemplateStyles|Template:Sister project/styles.css}} هي هڪ '''ميٽا-سانچو''' آهي، جيڪو [[#ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا|ٻين سانچن]] کي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اهي سانچا [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن]] ڏانهن انٽروڪي لنڪ باڪس ڏيکارين ٿا۔ نوٽ ڪريو ته ٻين {{em|ٻولين}} جي وڪيپيڊيا ڏانهن لنڪ هن شڪل ۾ استعمال نه ڪيا وڃن؛ ان جي بدران انٽروڪي (interwiki) لنڪ استعمال ڪري انهن کي ساڄي پاسي واري سائڊبار ۾ شامل ڪيو وڃي۔ == استعمال == * {{para|text}} – پيغام جو متن * {{para|project}} – اهو ساٿي منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي؛ انهيءَ جي بنياد تي لوگو چونڊيو ويندو * {{para|below}} – اختياري متن جيڪو مکيه مواد جي هيٺان مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو ويندو؛ گهٽ استعمال ڪريو * {{para|position}} – جيڪڏهن <kbd>left</kbd> ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي تري ايندو؛ بهتر اهو آهي ته {{nowrap|<kbd><nowiki>|position={{{position|}}}</nowiki></kbd>}} استعمال ڪيو وڃي ته جيئن هر صفحي تي الڳ طريقي سان طئي ڪري سگهجي '''مثال''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} </syntaxhighlight> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} === جڳهه === هي سانچو عام طور مضمون جي آخر ۾ ''External links'' سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ جيڪڏهن اهڙو سيڪشن موجود نه هجي، ته مضمون جي آخري سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ [[WP:DAB|ابهام صفحن]] ۾، هي سانچو ٻين متن کان مٿي رکيو وڃي، پر صفائي وارن سانچن، تصويرن، انفوباڪس يا نيويگيشن باڪس کان هيٺ۔ == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "وڪيپيڊيا جي ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪ سان هڪ ننڍو باڪس ٺاهيندو آهي.", "params": { "project": { "label": "منصوبو", "description": "اهو منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي، جهڙوڪ commons، meta، wikibooks، wikidata وغيره.", "type": "string", "required": true }, "text": { "label": "متن", "description": "پيغام جو متن.", "type": "content", "required": true }, "below": { "label": "هيٺيون متن", "description": "اختياري متن جيڪو هيٺ مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو وڃي.", "type": "content", "required": false }, "position": { "label": "جڳهه", "description": "باڪس جي جڳهه: left ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي ڏيکاريو ويندو، نه ته ساڄي پاسي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> == ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا == <!-- منصوبن جي ترتيب ساڳي آهي جيئن [[Template:Sister project links]] باڪس ۾ --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap"> {{Wiktionary}} {{Commons}} {{Wikinews}} {{Wikiquote}} {{Wikisourcecat}} {{Wikibooks}} {{Wikivoyage}} {{Wikiversity}} {{Wikispecies}} {{Wikidata property}} {{Meta}} {{MediaWiki}} {{Incubator|en}} {{Wikifunctions|Template:Main page#sister}} </div> {{div col|colwidth=15em}} * {{tl|Wiktionary}} * {{tl|Commons}} * {{tl|Wikinews}} * {{tl|Wikiquote}} * {{tl|Wikisourcecat}} * {{tl|Wikibooks}} * {{tl|Wikivoyage}} * {{tl|Wikiversity}} * {{tl|Wikispecies}} * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Meta}} * {{tl|MediaWiki}} * {{tl|Incubator}} * {{tl|Wikifunctions}} {{div col end}} == استعمال ٿيل تصويرون == {{div col}} * [[File:Commons-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Commons-logo.svg|Wikimedia Commons logo]] <code>commons</code> يا <code>c</code> * [[File:Wikimedia Community Logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Community Logo.svg|Meta-Wiki logo]] <code>meta</code>، <code>metawiki</code>، يا <code>m</code> * [[File:Wikibooks-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikibooks-logo-en-noslogan.svg|Wikibooks logo]] <code>wikibooks</code>، <code>wbk</code>، <code>wb</code>، يا <code>b</code> * [[File:Wikidata-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikidata-logo.svg|Wikidata logo]] <code>wikidata</code> يا <code>data</code> * [[File:Wikiquote-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiquote-logo.svg|Wikiquote logo]] <code>wikiquote</code>، <code>quote</code>، <code>wqt</code>، يا <code>q</code> * [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikipedia-logo-v2.svg|Wikipedia logo]] <code>wikipedia</code>، <code>wp</code>، يا <code>w</code> * [[File:Wikisource-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikisource-logo.svg|Wikisource logo]] <code>wikisource</code>، <code>source</code>، <code>ws</code>، يا <code>s</code> * [[File:Wiktionary-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wiktionary-logo-v2.svg|Wiktionary logo]] <code>wiktionary</code>، <code>wkt</code>، <code>wdy</code>، يا <code>d</code> * [[File:Wikinews-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikinews-logo.svg|Wikinews logo]] <code>wikinews</code>، <code>news</code>، <code>wnw</code>، يا <code>n</code> * [[File:Wikispecies-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikispecies-logo.svg|Wikispecies logo]] <code>wikispecies</code> يا <code>species</code> * [[File:Wikiversity logo 2017.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiversity logo 2017.svg|Wikiversity logo]] <code>wikiversity</code>، <code>wvy</code>، يا <code>v</code> * [[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|Wikivoyage logo]] <code>wikivoyage</code>، <code>voyage</code>، يا <code>voy</code> * [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:MediaWiki-2020-icon.svg|MediaWiki logo]] <code>mediawiki</code> يا <code>mw</code> * [[File:Wikimedia Outreach.png|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Outreach.png|Wikimedia Outreach logo]] <code>outreachwiki</code> يا <code>outreach</code> * [[File:Incubator-notext.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Incubator-notext.svg|Wikimedia Incubator logo]] <code>incubator</code> * [[File:Wikimedia-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia-logo.svg|Wikimedia logo]] ڊفالٽ * [[File:Wikifunctions-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikifunctions-logo.svg|Wikifunctions logo]] <code>wikifunctions</code> يا <code>f</code> {{div col end}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Sister-inline}} – اڳئين bullets يا indentation سان inline استعمال لاءِ موزون سانچو * {{tl|Sister project links}} * {{tl|Wikipedia's sister projects}} * {{tl|Side box}} – floating side boxes لاءِ استعمال ٿيندڙ ميٽا-سانچو * {{tl|Subject bar}} – هڪ جامع افقي سانچو <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:Interwiki link sidebar templates| ]] }}</includeonly> ssn3si1xacmba5o40mshevblfwzlfs9 371512 371511 2026-04-14T12:44:52Z Intisar Ali 8681 /* سانچائي مواد */ 371512 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{High-risk}} {{Lua|ماڊيول:Side box|ماڊيول:Sister project logo}} {{Uses TemplateStyles|Template:Sister project/styles.css}} هي هڪ '''ميٽا-سانچو''' آهي، جيڪو [[#ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا|ٻين سانچن]] کي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اهي سانچا [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن]] ڏانهن انٽروڪي لنڪ باڪس ڏيکارين ٿا۔ نوٽ ڪريو ته ٻين {{em|ٻولين}} جي وڪيپيڊيا ڏانهن لنڪ هن شڪل ۾ استعمال نه ڪيا وڃن؛ ان جي بدران انٽروڪي (interwiki) لنڪ استعمال ڪري انهن کي ساڄي پاسي واري سائڊبار ۾ شامل ڪيو وڃي۔ == استعمال == * {{para|text}} – پيغام جو متن * {{para|project}} – اهو ساٿي منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي؛ انهيءَ جي بنياد تي لوگو چونڊيو ويندو * {{para|below}} – اختياري متن جيڪو مکيه مواد جي هيٺان مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو ويندو؛ گهٽ استعمال ڪريو * {{para|position}} – جيڪڏهن <kbd>left</kbd> ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي تري ايندو؛ بهتر اهو آهي ته {{nowrap|<kbd><nowiki>|position={{{position|}}}</nowiki></kbd>}} استعمال ڪيو وڃي ته جيئن هر صفحي تي الڳ طريقي سان طئي ڪري سگهجي '''مثال''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} </syntaxhighlight> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} === جڳهه === هي سانچو عام طور مضمون جي آخر ۾ ''External links'' سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ جيڪڏهن اهڙو سيڪشن موجود نه هجي، ته مضمون جي آخري سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ [[WP:DAB|ابهام صفحن]] ۾، هي سانچو ٻين متن کان مٿي رکيو وڃي، پر صفائي وارن سانچن، تصويرن، انفوباڪس يا نيويگيشن باڪس کان هيٺ۔ == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪ سان هڪ ننڍو باڪس ٺاهيندو آهي.", "params": { "project": { "label": "منصوبو", "description": "اهو منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي، جهڙوڪ commons، meta، wikibooks، wikidata وغيره.", "type": "string", "required": true }, "text": { "label": "متن", "description": "پيغام جو متن.", "type": "content", "required": true }, "below": { "label": "هيٺيون متن", "description": "اختياري متن جيڪو هيٺ مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو وڃي.", "type": "content", "required": false }, "position": { "label": "جڳهه", "description": "باڪس جي جڳهه: left ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي ڏيکاريو ويندو، نه ته ساڄي پاسي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> == ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا == <!-- منصوبن جي ترتيب ساڳي آهي جيئن [[Template:Sister project links]] باڪس ۾ --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap"> {{Wiktionary}} {{Commons}} {{Wikinews}} {{Wikiquote}} {{Wikisourcecat}} {{Wikibooks}} {{Wikivoyage}} {{Wikiversity}} {{Wikispecies}} {{Wikidata property}} {{Meta}} {{MediaWiki}} {{Incubator|en}} {{Wikifunctions|Template:Main page#sister}} </div> {{div col|colwidth=15em}} * {{tl|Wiktionary}} * {{tl|Commons}} * {{tl|Wikinews}} * {{tl|Wikiquote}} * {{tl|Wikisourcecat}} * {{tl|Wikibooks}} * {{tl|Wikivoyage}} * {{tl|Wikiversity}} * {{tl|Wikispecies}} * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Meta}} * {{tl|MediaWiki}} * {{tl|Incubator}} * {{tl|Wikifunctions}} {{div col end}} == استعمال ٿيل تصويرون == {{div col}} * [[File:Commons-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Commons-logo.svg|Wikimedia Commons logo]] <code>commons</code> يا <code>c</code> * [[File:Wikimedia Community Logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Community Logo.svg|Meta-Wiki logo]] <code>meta</code>، <code>metawiki</code>، يا <code>m</code> * [[File:Wikibooks-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikibooks-logo-en-noslogan.svg|Wikibooks logo]] <code>wikibooks</code>، <code>wbk</code>، <code>wb</code>، يا <code>b</code> * [[File:Wikidata-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikidata-logo.svg|Wikidata logo]] <code>wikidata</code> يا <code>data</code> * [[File:Wikiquote-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiquote-logo.svg|Wikiquote logo]] <code>wikiquote</code>، <code>quote</code>، <code>wqt</code>، يا <code>q</code> * [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikipedia-logo-v2.svg|Wikipedia logo]] <code>wikipedia</code>، <code>wp</code>، يا <code>w</code> * [[File:Wikisource-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikisource-logo.svg|Wikisource logo]] <code>wikisource</code>، <code>source</code>، <code>ws</code>، يا <code>s</code> * [[File:Wiktionary-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wiktionary-logo-v2.svg|Wiktionary logo]] <code>wiktionary</code>، <code>wkt</code>، <code>wdy</code>، يا <code>d</code> * [[File:Wikinews-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikinews-logo.svg|Wikinews logo]] <code>wikinews</code>، <code>news</code>، <code>wnw</code>، يا <code>n</code> * [[File:Wikispecies-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikispecies-logo.svg|Wikispecies logo]] <code>wikispecies</code> يا <code>species</code> * [[File:Wikiversity logo 2017.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiversity logo 2017.svg|Wikiversity logo]] <code>wikiversity</code>، <code>wvy</code>، يا <code>v</code> * [[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|Wikivoyage logo]] <code>wikivoyage</code>، <code>voyage</code>، يا <code>voy</code> * [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:MediaWiki-2020-icon.svg|MediaWiki logo]] <code>mediawiki</code> يا <code>mw</code> * [[File:Wikimedia Outreach.png|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Outreach.png|Wikimedia Outreach logo]] <code>outreachwiki</code> يا <code>outreach</code> * [[File:Incubator-notext.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Incubator-notext.svg|Wikimedia Incubator logo]] <code>incubator</code> * [[File:Wikimedia-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia-logo.svg|Wikimedia logo]] ڊفالٽ * [[File:Wikifunctions-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikifunctions-logo.svg|Wikifunctions logo]] <code>wikifunctions</code> يا <code>f</code> {{div col end}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Sister-inline}} – اڳئين bullets يا indentation سان inline استعمال لاءِ موزون سانچو * {{tl|Sister project links}} * {{tl|Wikipedia's sister projects}} * {{tl|Side box}} – floating side boxes لاءِ استعمال ٿيندڙ ميٽا-سانچو * {{tl|Subject bar}} – هڪ جامع افقي سانچو <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:Interwiki link sidebar templates| ]] }}</includeonly> dojgqn2agsfvjez98pfybf8s73jrob5 371513 371512 2026-04-14T12:48:44Z Intisar Ali 8681 371513 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{High-risk}} {{Lua|ماڊيول:Side box|ماڊيول:Sister project logo}} {{Uses TemplateStyles|سانچو:Sister project/styles.css}} هي هڪ '''ميٽا-سانچو''' آهي، جيڪو [[#ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا|ٻين سانچن]] کي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، ۽ اهي سانچا [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن]] ڏانهن انٽروڪي لنڪ باڪس ڏيکارين ٿا۔ نوٽ ڪريو ته ٻين {{em|ٻولين}} جي وڪيپيڊيا ڏانهن لنڪ هن شڪل ۾ استعمال نه ڪيا وڃن؛ ان جي بدران انٽروڪي (interwiki) لنڪ استعمال ڪري انهن کي ساڄي پاسي واري سائڊبار ۾ شامل ڪيو وڃي۔ == استعمال == * {{para|text}} – پيغام جو متن * {{para|project}} – اهو ساٿي منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي؛ انهيءَ جي بنياد تي لوگو چونڊيو ويندو * {{para|below}} – اختياري متن جيڪو مکيه مواد جي هيٺان مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو ويندو؛ گهٽ استعمال ڪريو * {{para|position}} – جيڪڏهن <kbd>left</kbd> ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي تري ايندو؛ بهتر اهو آهي ته {{nowrap|<kbd><nowiki>|position={{{position|}}}</nowiki></kbd>}} استعمال ڪيو وڃي ته جيئن هر صفحي تي الڳ طريقي سان طئي ڪري سگهجي '''مثال''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} </syntaxhighlight> {{Sister project |project=commons |text=[[Wikimedia Commons]] وٽ هن سان لاڳاپيل ميڊيا موجود آهي: '''''[[Commons:{{{1|Special:Search/{{PAGENAME}}}}}|{{{2|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]''''' }} === جڳهه === هي سانچو عام طور مضمون جي آخر ۾ ''External links'' سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ جيڪڏهن اهڙو سيڪشن موجود نه هجي، ته مضمون جي آخري سيڪشن جي مٿان رکيو وڃي۔ [[WP:DAB|ابهام صفحن]] ۾، هي سانچو ٻين متن کان مٿي رکيو وڃي، پر صفائي وارن سانچن، تصويرن، انفوباڪس يا نيويگيشن باڪس کان هيٺ۔ == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "وڪيپيڊيا جي ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪ سان هڪ ننڍو باڪس ٺاهيندو آهي.", "params": { "project": { "label": "منصوبو", "description": "اهو منصوبو جنهن ڏانهن لنڪ ڏيڻو آهي، جهڙوڪ commons، meta، wikibooks، wikidata وغيره.", "type": "string", "required": true }, "text": { "label": "متن", "description": "پيغام جو متن.", "type": "content", "required": true }, "below": { "label": "هيٺيون متن", "description": "اختياري متن جيڪو هيٺ مڪمل ويڪر واري قطار ۾ ڏيکاريو وڃي.", "type": "content", "required": false }, "position": { "label": "جڳهه", "description": "باڪس جي جڳهه: left ڏنو وڃي ته باڪس کاٻي پاسي ڏيکاريو ويندو، نه ته ساڄي پاسي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> == ٻيا سانچا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا == <!-- منصوبن جي ترتيب ساڳي آهي جيئن [[Template:Sister project links]] باڪس ۾ --> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap"> {{Wiktionary}} {{Commons}} {{Wikinews}} {{Wikiquote}} {{Wikisourcecat}} {{Wikibooks}} {{Wikivoyage}} {{Wikiversity}} {{Wikispecies}} {{Wikidata property}} {{Meta}} {{MediaWiki}} {{Incubator|en}} {{Wikifunctions|Template:Main page#sister}} </div> {{div col|colwidth=15em}} * {{tl|Wiktionary}} * {{tl|Commons}} * {{tl|Wikinews}} * {{tl|Wikiquote}} * {{tl|Wikisourcecat}} * {{tl|Wikibooks}} * {{tl|Wikivoyage}} * {{tl|Wikiversity}} * {{tl|Wikispecies}} * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Meta}} * {{tl|MediaWiki}} * {{tl|Incubator}} * {{tl|Wikifunctions}} {{div col end}} == استعمال ٿيل تصويرون == {{div col}} * [[File:Commons-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Commons-logo.svg|Wikimedia Commons logo]] <code>commons</code> يا <code>c</code> * [[File:Wikimedia Community Logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Community Logo.svg|Meta-Wiki logo]] <code>meta</code>، <code>metawiki</code>، يا <code>m</code> * [[File:Wikibooks-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikibooks-logo-en-noslogan.svg|Wikibooks logo]] <code>wikibooks</code>، <code>wbk</code>، <code>wb</code>، يا <code>b</code> * [[File:Wikidata-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikidata-logo.svg|Wikidata logo]] <code>wikidata</code> يا <code>data</code> * [[File:Wikiquote-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiquote-logo.svg|Wikiquote logo]] <code>wikiquote</code>، <code>quote</code>، <code>wqt</code>، يا <code>q</code> * [[File:Wikipedia-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikipedia-logo-v2.svg|Wikipedia logo]] <code>wikipedia</code>، <code>wp</code>، يا <code>w</code> * [[File:Wikisource-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikisource-logo.svg|Wikisource logo]] <code>wikisource</code>، <code>source</code>، <code>ws</code>، يا <code>s</code> * [[File:Wiktionary-logo-v2.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wiktionary-logo-v2.svg|Wiktionary logo]] <code>wiktionary</code>، <code>wkt</code>، <code>wdy</code>، يا <code>d</code> * [[File:Wikinews-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikinews-logo.svg|Wikinews logo]] <code>wikinews</code>، <code>news</code>، <code>wnw</code>، يا <code>n</code> * [[File:Wikispecies-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikispecies-logo.svg|Wikispecies logo]] <code>wikispecies</code> يا <code>species</code> * [[File:Wikiversity logo 2017.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikiversity logo 2017.svg|Wikiversity logo]] <code>wikiversity</code>، <code>wvy</code>، يا <code>v</code> * [[File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg|Wikivoyage logo]] <code>wikivoyage</code>، <code>voyage</code>، يا <code>voy</code> * [[File:MediaWiki-2020-icon.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:MediaWiki-2020-icon.svg|MediaWiki logo]] <code>mediawiki</code> يا <code>mw</code> * [[File:Wikimedia Outreach.png|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia Outreach.png|Wikimedia Outreach logo]] <code>outreachwiki</code> يا <code>outreach</code> * [[File:Incubator-notext.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Incubator-notext.svg|Wikimedia Incubator logo]] <code>incubator</code> * [[File:Wikimedia-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikimedia-logo.svg|Wikimedia logo]] ڊفالٽ * [[File:Wikifunctions-logo.svg|27x27px|link=|alt=]] [[:File:Wikifunctions-logo.svg|Wikifunctions logo]] <code>wikifunctions</code> يا <code>f</code> {{div col end}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Sister-inline}} – اڳئين bullets يا indentation سان inline استعمال لاءِ موزون سانچو * {{tl|Sister project links}} * {{tl|Wikipedia's sister projects}} * {{tl|Side box}} – floating side boxes لاءِ استعمال ٿيندڙ ميٽا-سانچو * {{tl|Subject bar}} – هڪ جامع افقي سانچو <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:Interwiki link sidebar templates| ]] }}</includeonly> l9ub8o14hmvxe3mm5ld950em354ys2i 10 9233 371574 275000 2026-04-14T17:29:13Z Intisar Ali 8681 371574 wikitext text/x-wiki {{ infobox | child = {{{child|}}} | subbox = {{{subbox|}}} | italic title = {{{italic title|no}}} | titlestyle = font-size: 125%; | title = {{{name|{{{agency_name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}} | subheader = {{Br separated entries | 1 = {{{native_name|{{{nativename|}}}}}} | 2 = {{{native_name_a|{{{nativename_a|}}}}}} | 3 = {{{native_name_r|{{{nativename_r|}}}}}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{seal|}}}|size={{{seal_size|{{{seal_width|}}}}}}| alt={{{seal_alt|}}}|sizedefault=frameless}} | caption = {{{seal_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|{{{logo_width|}}}}}}| alt={{{logo_alt|}}}|sizedefault=frameless}} | caption2 = {{{logo_caption|}}} | headerstyle = background-color: #efefef | data1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{picture|}}}}}}|size={{{image_size|{{{picture_width|}}}}}}|alt={{{image_alt|}}}|sizedefault=frameless}}{{#if: {{{image_caption|{{{picture_caption|}}}}}} | {{break}}{{{image_caption|{{{picture_caption}}}}}} }} | header2 = {{#if: {{{formed|}}}{{{preceding1|}}}{{{dissolved|}}}{{{superseding|}}}{{{jurisdiction|}}}{{{headquarters|}}}{{{motto|}}}{{{employees|}}}{{{budget|}}}{{{minister1_name|}}}{{{chief1_name|}}}{{{parent_agency|}}}{{{child1_agency|}}}{{{keydocument1|}}}{{{website|}}}{{{footnotes|}}}{{{map|}}}{{{map_caption|}}} | {{ucfirst: {{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|ايجنسي }} }} جائزو }} | label3 = قائم ٿيو | data3 = {{{formed|}}} | label4 = {{#if:{{{preceding1|}}} | {{#if:{{{preceding2|}}}|اڳيون ايجنسيون|اڳيون {{{type|agency}}} }} }} | data4 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{preceding1|}}} | 2 = {{{preceding2|}}} | 3 = {{{preceding3|}}} | 4 = {{{preceding4|}}} | 5 = {{{preceding5|}}} | 6 = {{{preceding6|}}} }} | label5 = ختم ٿيو | data5 = {{{dissolved|}}} | label6 = {{#if:{{{superseding|{{{superseding1|}}}}}} | {{#if:{{{superseding2|}}}|جانشين ايجنسيون|جانشين {{{service|agency}}} }} }} | data6 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{superseding|{{{superseding1|}}}}}} | 2 = {{{superseding2|}}} | 3 = {{{superseding3|}}} | 4 = {{{superseding4|}}} | 5 = {{{superseding5|}}} | 6 = {{{superseding6|}}} }} | label7 = قسم | data7 = {{{agency_type|}}} | class7 = category | label8 = اختيار جو دائرو | data8 = {{{jurisdiction|}}} | label9 = حيثيت | data9 = {{{status|}}} | label10 = مرڪزي دفتر | data10 = {{{headquarters|}}}{{#if: {{{coordinates|}}}|{{break}}{{{coordinates|}}} }} | label11 = نعرو | data11 = {{{motto|}}} | label12 = ملازم | data12 = {{{employees|}}} | label13 = ساليانو بجيٽ | data13 = {{{budget|}}} | label14 = {{#if:{{{minister2_name|}}}|{{#if:{{{minister_type|}}}|{{{minister_type}}}|وزير}} ذميوار|{{#if:{{{minister_type|}}}|{{{minister_type}}}|وزير}} ذميوار}} | data14 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{#if:{{{minister1_name|}}}|{{{minister1_name|}}}{{#if:{{{minister1_pfo|}}}|, {{{minister1_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister1_pfo|}}}|{{{minister1_pfo}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{minister2_name|}}}|{{{minister2_name|}}}{{#if:{{{minister2_pfo|}}}|, {{{minister2_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister2_pfo|}}}|{{{minister2_pfo}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{minister3_name|}}}|{{{minister3_name|}}}{{#if:{{{minister3_pfo|}}}|, {{{minister3_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister3_pfo|}}}|{{{minister3_pfo}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{minister4_name|}}}|{{{minister4_name|}}}{{#if:{{{minister4_pfo|}}}|, {{{minister4_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister4_pfo|}}}|{{{minister4_pfo}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{minister5_name|}}}|{{{minister5_name|}}}{{#if:{{{minister5_pfo|}}}|, {{{minister5_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister5_pfo|}}}|{{{minister5_pfo}}}}}}} | 6 = {{#if:{{{minister6_name|}}}|{{{minister6_name|}}}{{#if:{{{minister6_pfo|}}}|, {{{minister6_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister6_pfo|}}}|{{{minister6_pfo}}}}}}} | 7 = {{#if:{{{minister7_name|}}}|{{{minister7_name|}}}{{#if:{{{minister7_pfo|}}}|, {{{minister7_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister7_pfo|}}}|{{{minister7_pfo}}}}}}} | 8 = {{#if:{{{minister8_name|}}}|{{{minister8_name|}}}{{#if:{{{minister8_pfo|}}}|, {{{minister8_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister8_pfo|}}}|{{{minister8_pfo}}}}}}} }} | label15 = {{#if:{{{deputyminister2_name|}}}|{{#if:{{{deputyminister_type|}}}|{{{deputyminister_type}}}|نائب وزير}} ذميوار|{{#if:{{{deputyminister_type|}}}|{{{deputyminister_type}}}|نائب وزير}} ذميوار}} | data15 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{#if:{{{deputyminister1_name|}}}|{{{deputyminister1_name|}}}{{#if:{{{deputyminister1_pfo|}}}|, {{{deputyminister1_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister1_pfo|}}}|{{{deputyminister1_pfo}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{deputyminister2_name|}}}|{{{deputyminister2_name|}}}{{#if:{{{deputyminister2_pfo|}}}|, {{{deputyminister2_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister2_pfo|}}}|{{{deputyminister2_pfo}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{deputyminister3_name|}}}|{{{deputyminister3_name|}}}{{#if:{{{deputyminister3_pfo|}}}|, {{{deputyminister3_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister3_pfo|}}}|{{{deputyminister3_pfo}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{deputyminister4_name|}}}|{{{deputyminister4_name|}}}{{#if:{{{deputyminister4_pfo|}}}|, {{{deputyminister4_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister4_pfo|}}}|{{{deputyminister4_pfo}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{deputyminister5_name|}}}|{{{deputyminister5_name|}}}{{#if:{{{deputyminister5_pfo|}}}|, {{{deputyminister5_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister5_pfo|}}}|{{{deputyminister5_pfo}}}}}}} | 6 = {{#if:{{{deputyminister6_name|}}}|{{{deputyminister6_name|}}}{{#if:{{{deputyminister6_pfo|}}}|, {{{deputyminister6_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister6_pfo|}}}|{{{deputyminister6_pfo}}}}}}} | 7 = {{#if:{{{deputyminister7_name|}}}|{{{deputyminister7_name|}}}{{#if:{{{deputyminister7_pfo|}}}|, {{{deputyminister7_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister7_pfo|}}}|{{{deputyminister7_pfo}}}}}}} | 8 = {{#if:{{{deputyminister8_name|}}}|{{{deputyminister8_name|}}}{{#if:{{{deputyminister8_pfo|}}}|, {{{deputyminister8_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister8_pfo|}}}|{{{deputyminister8_pfo}}}}}}} }} | label16 = {{ucfirst: {{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|ايجنسي}}}} عملدار{{#if:{{{chief2_name|}}}|ن}} | data16 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{#if:{{{chief1_name|}}}|{{{chief1_name|}}}{{#if:{{{chief1_position|}}}|, {{{chief1_position}}}}}|{{#if:{{{chief1_position|}}}|{{{chief1_position}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{chief2_name|}}}|{{{chief2_name|}}}{{#if:{{{chief2_position|}}}|, {{{chief2_position}}}}}|{{#if:{{{chief2_position|}}}|{{{chief2_position}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{chief3_name|}}}|{{{chief3_name|}}}{{#if:{{{chief3_position|}}}|, {{{chief3_position}}}}}|{{#if:{{{chief3_position|}}}|{{{chief3_position}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{chief4_name|}}}|{{{chief4_name|}}}{{#if:{{{chief4_position|}}}|, {{{chief4_position}}}}}|{{#if:{{{chief4_position|}}}|{{{chief4_position}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{chief5_name|}}}|{{{chief5_name|}}}{{#if:{{{chief5_position|}}}|, {{{chief5_position}}}}}|{{#if:{{{chief5_position|}}}|{{{chief5_position}}}}}}} | 6 = {{#if:{{{chief6_name|}}}|{{{chief6_name|}}}{{#if:{{{chief6_position|}}}|, {{{chief6_position}}}}}|{{#if:{{{chief6_position|}}}|{{{chief6_position}}}}}}} | 7 = {{#if:{{{chief7_name|}}}|{{{chief7_name|}}}{{#if:{{{chief7_position|}}}|, {{{chief7_position}}}}}|{{#if:{{{chief7_position|}}}|{{{chief7_position}}}}}}} | 8 = {{#if:{{{chief8_name|}}}|{{{chief8_name|}}}{{#if:{{{chief8_position|}}}|, {{{chief8_position}}}}}|{{#if:{{{chief8_position|}}}|{{{chief8_position}}}}}}} | 9 = {{#if:{{{chief9_name|}}}|{{{chief9_name|}}}{{#if:{{{chief9_position|}}}|, {{{chief9_position}}}}}|{{#if:{{{chief9_position|}}}|{{{chief9_position}}}}}}} }} | label17 = ماتحت کاتو | data17 = {{{parent_department|}}} | label18 = ماتحت {{#if:{{{parent_agency_type|}}}|{{{parent_agency_type}}}|{{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|agency}}}} | data18 = {{{parent_agency|}}} | label19 = {{#if:{{{child2_agency|}}}|ذيلي ايجنسيون|ذيلي {{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|ايجنسي}}}} | data19 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{child1_agency|}}} | 2 = {{{child2_agency|}}} | 3 = {{{child3_agency|}}} | 4 = {{{child4_agency|}}} | 5 = {{{child5_agency|}}} | 6 = {{{child6_agency|}}} | 7 = {{{child7_agency|}}} | 8 = {{{child8_agency|}}} | 9 = {{{child9_agency|}}} | 10 = {{{child10_agency|}}} | 11 = {{{child11_agency|}}} | 12 = {{{child12_agency|}}} | 13 = {{{child13_agency|}}} | 14 = {{{child14_agency|}}} | 15 = {{{child15_agency|}}} | 16 = {{{child16_agency|}}} | 17 = {{{child17_agency|}}} | 18 = {{{child18_agency|}}} | 19 = {{{child19_agency|}}} | 20 = {{{child20_agency|}}} | 21 = {{{child21_agency|}}} | 22 = {{{child22_agency|}}} | 23 = {{{child23_agency|}}} | 24 = {{{child24_agency|}}} | 25 = {{{child25_agency|}}} }} | label20 = {{#if:{{{keydocument2|}}}|اهم دستاويز|اهم دستاويز}} | data20 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{keydocument1|}}} | 2 = {{{keydocument2|}}} | 3 = {{{keydocument3|}}} | 4 = {{{keydocument4|}}} | 5 = {{{keydocument5|}}} | 6 = {{{keydocument6|}}} }} | label21 = ويب سائيٽ | data21 = {{{website|}}} | label22 = ايجنسي سڃاڻپ | data22 = {{{agency_id|}}} | header23 = {{#if:{{{map|}}}|{{Infobox|child=yes|decat=yes | title = نقشو | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|alt={{{map_alt}}}|size={{{map_size|{{{map_width|}}}}}}|sizedefault=frameless}} | caption = {{{map_caption|}}} }}}} | image3 = {{#if:{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}}|{{Location map|{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}} |alt = {{{pushpin_map_alt|{{{map_alt|}}}}}} |coordinates = {{{coordinates|}}} |float = center |mark = {{{map_dot_mark|Red pog.svg}}} |marksize= 7 |label = {{{pushpin_label|{{{map dot label|{{{map_dot_label|}}}}}}}}} |relief = {{{pushpin_relief|{{{relief|}}}}}} |border = none |caption = <!--leave blank--> |width = {{{pushpin_mapsize|{{{map_size|}}}}}} }} |<!-- else if map_type is blank -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{map_alt|}}}}}<!-- end if map_type -->}} | caption3 = {{#if:{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}} |{{{pushpin_map_caption|{{{map_caption|Location within {{#invoke:Location map|data|{{{pushpin_map|{{{map_type}}}}}}|name}}}}}}}} |{{#if:{{{image_map|}}} |{{{map_caption|}}} }}}} | header24 = {{#if:{{{footnotes|}}}|حوالا}} | data25 = {{{footnotes|}}} | data26 = {{{embed|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox government agency with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox government agency]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| agency_id | agency_name | agency_type | budget | chief1_name | chief1_position | chief2_name | chief2_position | chief3_name | chief3_position | chief4_name | chief4_position | chief5_name | chief5_position | chief6_name | chief6_position | chief7_name | chief7_position | chief8_name | chief8_position | chief9_name | chief9_position | child | child1_agency | child10_agency | child11_agency | child12_agency | child13_agency | child14_agency | child15_agency | child16_agency | child17_agency | child18_agency | child19_agency | child2_agency | child20_agency | child21_agency | child22_agency | child23_agency | child24_agency | child25_agency | child3_agency | child4_agency | child5_agency | child6_agency | child7_agency | child8_agency | child9_agency | coordinates | deputyminister_type | deputyminister1_name | deputyminister1_pfo | deputyminister2_name | deputyminister2_pfo | deputyminister3_name | deputyminister3_pfo | deputyminister4_name | deputyminister4_pfo | deputyminister5_name | deputyminister5_pfo | deputyminister6_name | deputyminister6_pfo | deputyminister7_name | deputyminister7_pfo | deputyminister8_name | deputyminister8_pfo | dissolved | embed | employees | footnotes | formed | headquarters | image | image_caption |image_alt | image_map | image_size | italic title | jurisdiction | keydocument1 | keydocument2 | keydocument3 | keydocument4 | keydocument5 | keydocument6 | logo | logo_caption |logo_alt| logo_size | logo_width | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_dot_mark | map_size | map_type | map_width | minister_type | minister1_name | minister1_pfo | minister2_name | minister2_pfo | minister3_name | minister3_pfo | minister4_name | minister4_pfo | minister5_name | minister5_pfo | minister6_name | minister6_pfo | minister7_name | minister7_pfo | minister8_name | minister8_pfo | motto | name | native_name | native_name_a | native_name_r | nativename | nativename_a | nativename_r | parent_agency | parent_agency_type | parent_department | picture | picture_caption | picture_width | preceding1 | preceding2 | preceding3 | preceding4 | preceding5 | preceding6 | region_code | seal |seal_alt | seal_caption | seal_size | seal_width | service | status | subbox | superseding | superseding1 | superseding2 | superseding3 | superseding4 | superseding5 | superseding6 | type | website }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> 9bh92c07l4ar4sb0w4ysvfica0d4e8x 371575 371574 2026-04-14T17:36:20Z Intisar Ali 8681 371575 wikitext text/x-wiki {{Infobox |style = width:{{#if:{{{width|}}}|{{{width}}}|17.5em}}; |above = <includeonly>{{{name|{{{post}}} <!-- -->{{#if:{{{body|}}} | جو {{{body}}} }} {{#if:{{{native_name|}}}|<br/>{{{native_name|}}}}} }}}</includeonly> |image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{insignia|}}}|size={{{insigniasize|}}}|alt={{{insigniaalt|}}}|sizedefault=120px}} |imagestyle = padding-bottom:0.4em; border-bottom:solid 1px #ccd2d9; |caption = {{{insigniacaption|}}} |image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{flag|}}}|size={{{flagsize|}}}|alt={{{flagalt|}}}|sizedefault=120px|border={{{flagborder|}}}}} |imagestyle2 = border-bottom:solid 1px #ccd2d9; |caption2 = {{{flagcaption|}}} |data1 = {{#if:{{{incumbent|}}}{{{image|}}} | <div style="padding-bottom:0.4em; <!-- -->border-bottom:solid 1px #ccd2d9; line-height:1.4em;"><!-- -->{{#if:{{{image|}}} | <div style="padding-bottom:0.4em;"><!-- -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagesize|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{alt|}}}|border=yes|suppressplaceholder=yes}}</div> }}<!-- -->{{#if:{{{incumbent|}}}|'''موجوده عهديدار<br/>{{{incumbent}}}{{#ifeq:{{{Acting|{{{acting|}}}}}}|yes|<br />[[Acting (law)|قائم مقام]]'''|{{#ifeq:{{{Acting|{{{acting|}}}}}}|y|<br />[[Acting (law)|قائم مقام]]'''|'''}}}}<!-- -->{{#if:{{{incumbentsince|}}} | <br/>کان وٺي&nbsp;{{{incumbentsince}}} }}|{{{imagecaption|}}}}}<!-- --></div><!-- -->}} |data2 = {{{department|}}} |label3 = [[Style (form of address)|خطاب جو انداز]] |data3 = {{{style|}}} |label4 = قسم |data4 = {{{type|}}} |label5 = حيثيت |data5 = {{{status|}}} |label6 = مخفف |data6 = {{{abbreviation|}}} |label7 = رڪن |data7 = {{{member_of|{{{memberof|}}}}}} |label8 = جوابده |data8 = {{{reports_to|{{{reportsto|}}}}}} |label9 = [[Official residence|سرڪاري رهائشگاهه]] |data9 = {{{residence|}}} |label10 = [[Seat (legal entity)|سيٽ]] |data10 = {{{seat|}}} |label11 = نامزد ڪندڙ |data11 = {{{nominator|}}} |label12 = مقرر ڪندڙ |data12 = {{{appointer|}}}<!-- -->{{#if:{{{appointer_qualified|}}} | <br />{{{appointer_qualified}}} }} |label13 = [[Term of office|مدتِ عهدي]] |data13 = {{{termlength|}}}<!-- -->{{#if:{{{termlength_qualified|}}} | <br />{{{termlength_qualified}}} }} |label14 = بنيادي قانوني دستاويز |data14 = {{{constituting_instrument|}}} |label15 = پيش رو |data15 = {{{precursor|}}} |label16 = پهريون عهديدار |data16 = {{{inaugural|}}} |label17 = قيام |data17 = {{{formation|}}} |label18 = باني |data18 = {{{founder|}}} |label19 = جي نالي سان منسوب |data19 = {{{named_for|}}} |label20 = پهريون عهديدار |data20 = {{{first|}}} |label21 = آخري عهديدار |data21 = {{{last|}}} |label22 = ختم ڪيو ويو |data22 = {{{abolished|}}} |label23 = جانشيني ترتيب |data23 = {{{succession|}}} |label24 = غير سرڪاري نالا |data24 = {{{unofficial_names|}}} |label25 = نائب |data25 = {{{deputy|}}} |label26 = پگهار |data26 = {{{salary|}}} |label27 = ويب سائيٽ |data27 = {{{website|}}} |header28 = {{{footnotes_title|}}} |data29 = {{{footnotes|}}} }}{{#if:{{{footnotes_title|}}}|[[Category:Pages using infobox official post with footnotes title]]}}<noinclude> {{documentation}} <!---مهرباني ڪري زمرا [[Template:Infobox Political post/doc]] جي هيٺئين <includeonly> حصي ۾ شامل ڪريو، هتي نه - مهرباني---> </noinclude> 9t20vx1a8y01cypv7vwoe3os2wmbzi9 10 11346 371577 128246 2026-04-14T17:37:38Z Intisar Ali 8681 371577 wikitext text/x-wiki {{ infobox | child = {{{child|}}} | subbox = {{{subbox|}}} | italic title = {{{italic title|no}}} | titlestyle = font-size: 125%; | title = {{{name|{{{agency_name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}} | subheader = {{Br separated entries | 1 = {{{native_name|{{{nativename|}}}}}} | 2 = {{{native_name_a|{{{nativename_a|}}}}}} | 3 = {{{native_name_r|{{{nativename_r|}}}}}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{seal|}}}|size={{{seal_size|{{{seal_width|}}}}}}| alt={{{seal_alt|}}}|sizedefault=frameless}} | caption = {{{seal_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{{logo_size|{{{logo_width|}}}}}}| alt={{{logo_alt|}}}|sizedefault=frameless}} | caption2 = {{{logo_caption|}}} | headerstyle = background-color: #efefef | data1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|{{{picture|}}}}}}|size={{{image_size|{{{picture_width|}}}}}}|alt={{{image_alt|}}}|sizedefault=frameless}}{{#if: {{{image_caption|{{{picture_caption|}}}}}} | {{break}}{{{image_caption|{{{picture_caption}}}}}} }} | header2 = {{#if: {{{formed|}}}{{{preceding1|}}}{{{dissolved|}}}{{{superseding|}}}{{{jurisdiction|}}}{{{headquarters|}}}{{{motto|}}}{{{employees|}}}{{{budget|}}}{{{minister1_name|}}}{{{chief1_name|}}}{{{parent_agency|}}}{{{child1_agency|}}}{{{keydocument1|}}}{{{website|}}}{{{footnotes|}}}{{{map|}}}{{{map_caption|}}} | {{ucfirst: {{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|ايجنسي }} }} جائزو }} | label3 = قائم ٿيو | data3 = {{{formed|}}} | label4 = {{#if:{{{preceding1|}}} | {{#if:{{{preceding2|}}}|اڳيون ايجنسيون|اڳيون {{{type|agency}}} }} }} | data4 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{preceding1|}}} | 2 = {{{preceding2|}}} | 3 = {{{preceding3|}}} | 4 = {{{preceding4|}}} | 5 = {{{preceding5|}}} | 6 = {{{preceding6|}}} }} | label5 = ختم ٿيو | data5 = {{{dissolved|}}} | label6 = {{#if:{{{superseding|{{{superseding1|}}}}}} | {{#if:{{{superseding2|}}}|جانشين ايجنسيون|جانشين {{{service|agency}}} }} }} | data6 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{superseding|{{{superseding1|}}}}}} | 2 = {{{superseding2|}}} | 3 = {{{superseding3|}}} | 4 = {{{superseding4|}}} | 5 = {{{superseding5|}}} | 6 = {{{superseding6|}}} }} | label7 = قسم | data7 = {{{agency_type|}}} | class7 = category | label8 = اختيار جو دائرو | data8 = {{{jurisdiction|}}} | label9 = حيثيت | data9 = {{{status|}}} | label10 = مرڪزي دفتر | data10 = {{{headquarters|}}}{{#if: {{{coordinates|}}}|{{break}}{{{coordinates|}}} }} | label11 = نعرو | data11 = {{{motto|}}} | label12 = ملازم | data12 = {{{employees|}}} | label13 = ساليانو بجيٽ | data13 = {{{budget|}}} | label14 = {{#if:{{{minister2_name|}}}|{{#if:{{{minister_type|}}}|{{{minister_type}}}|وزير}} ذميوار|{{#if:{{{minister_type|}}}|{{{minister_type}}}|وزير}} ذميوار}} | data14 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{#if:{{{minister1_name|}}}|{{{minister1_name|}}}{{#if:{{{minister1_pfo|}}}|, {{{minister1_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister1_pfo|}}}|{{{minister1_pfo}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{minister2_name|}}}|{{{minister2_name|}}}{{#if:{{{minister2_pfo|}}}|, {{{minister2_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister2_pfo|}}}|{{{minister2_pfo}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{minister3_name|}}}|{{{minister3_name|}}}{{#if:{{{minister3_pfo|}}}|, {{{minister3_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister3_pfo|}}}|{{{minister3_pfo}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{minister4_name|}}}|{{{minister4_name|}}}{{#if:{{{minister4_pfo|}}}|, {{{minister4_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister4_pfo|}}}|{{{minister4_pfo}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{minister5_name|}}}|{{{minister5_name|}}}{{#if:{{{minister5_pfo|}}}|, {{{minister5_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister5_pfo|}}}|{{{minister5_pfo}}}}}}} | 6 = {{#if:{{{minister6_name|}}}|{{{minister6_name|}}}{{#if:{{{minister6_pfo|}}}|, {{{minister6_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister6_pfo|}}}|{{{minister6_pfo}}}}}}} | 7 = {{#if:{{{minister7_name|}}}|{{{minister7_name|}}}{{#if:{{{minister7_pfo|}}}|, {{{minister7_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister7_pfo|}}}|{{{minister7_pfo}}}}}}} | 8 = {{#if:{{{minister8_name|}}}|{{{minister8_name|}}}{{#if:{{{minister8_pfo|}}}|, {{{minister8_pfo}}}}}|{{#if:{{{minister8_pfo|}}}|{{{minister8_pfo}}}}}}} }} | label15 = {{#if:{{{deputyminister2_name|}}}|{{#if:{{{deputyminister_type|}}}|{{{deputyminister_type}}}|نائب وزير}} ذميوار|{{#if:{{{deputyminister_type|}}}|{{{deputyminister_type}}}|نائب وزير}} ذميوار}} | data15 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{#if:{{{deputyminister1_name|}}}|{{{deputyminister1_name|}}}{{#if:{{{deputyminister1_pfo|}}}|, {{{deputyminister1_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister1_pfo|}}}|{{{deputyminister1_pfo}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{deputyminister2_name|}}}|{{{deputyminister2_name|}}}{{#if:{{{deputyminister2_pfo|}}}|, {{{deputyminister2_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister2_pfo|}}}|{{{deputyminister2_pfo}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{deputyminister3_name|}}}|{{{deputyminister3_name|}}}{{#if:{{{deputyminister3_pfo|}}}|, {{{deputyminister3_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister3_pfo|}}}|{{{deputyminister3_pfo}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{deputyminister4_name|}}}|{{{deputyminister4_name|}}}{{#if:{{{deputyminister4_pfo|}}}|, {{{deputyminister4_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister4_pfo|}}}|{{{deputyminister4_pfo}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{deputyminister5_name|}}}|{{{deputyminister5_name|}}}{{#if:{{{deputyminister5_pfo|}}}|, {{{deputyminister5_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister5_pfo|}}}|{{{deputyminister5_pfo}}}}}}} | 6 = {{#if:{{{deputyminister6_name|}}}|{{{deputyminister6_name|}}}{{#if:{{{deputyminister6_pfo|}}}|, {{{deputyminister6_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister6_pfo|}}}|{{{deputyminister6_pfo}}}}}}} | 7 = {{#if:{{{deputyminister7_name|}}}|{{{deputyminister7_name|}}}{{#if:{{{deputyminister7_pfo|}}}|, {{{deputyminister7_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister7_pfo|}}}|{{{deputyminister7_pfo}}}}}}} | 8 = {{#if:{{{deputyminister8_name|}}}|{{{deputyminister8_name|}}}{{#if:{{{deputyminister8_pfo|}}}|, {{{deputyminister8_pfo}}}}}|{{#if:{{{deputyminister8_pfo|}}}|{{{deputyminister8_pfo}}}}}}} }} | label16 = {{ucfirst: {{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|ايجنسي}}}} عملدار{{#if:{{{chief2_name|}}}|ن}} | data16 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{#if:{{{chief1_name|}}}|{{{chief1_name|}}}{{#if:{{{chief1_position|}}}|, {{{chief1_position}}}}}|{{#if:{{{chief1_position|}}}|{{{chief1_position}}}}}}} | 2 = {{#if:{{{chief2_name|}}}|{{{chief2_name|}}}{{#if:{{{chief2_position|}}}|, {{{chief2_position}}}}}|{{#if:{{{chief2_position|}}}|{{{chief2_position}}}}}}} | 3 = {{#if:{{{chief3_name|}}}|{{{chief3_name|}}}{{#if:{{{chief3_position|}}}|, {{{chief3_position}}}}}|{{#if:{{{chief3_position|}}}|{{{chief3_position}}}}}}} | 4 = {{#if:{{{chief4_name|}}}|{{{chief4_name|}}}{{#if:{{{chief4_position|}}}|, {{{chief4_position}}}}}|{{#if:{{{chief4_position|}}}|{{{chief4_position}}}}}}} | 5 = {{#if:{{{chief5_name|}}}|{{{chief5_name|}}}{{#if:{{{chief5_position|}}}|, {{{chief5_position}}}}}|{{#if:{{{chief5_position|}}}|{{{chief5_position}}}}}}} | 6 = {{#if:{{{chief6_name|}}}|{{{chief6_name|}}}{{#if:{{{chief6_position|}}}|, {{{chief6_position}}}}}|{{#if:{{{chief6_position|}}}|{{{chief6_position}}}}}}} | 7 = {{#if:{{{chief7_name|}}}|{{{chief7_name|}}}{{#if:{{{chief7_position|}}}|, {{{chief7_position}}}}}|{{#if:{{{chief7_position|}}}|{{{chief7_position}}}}}}} | 8 = {{#if:{{{chief8_name|}}}|{{{chief8_name|}}}{{#if:{{{chief8_position|}}}|, {{{chief8_position}}}}}|{{#if:{{{chief8_position|}}}|{{{chief8_position}}}}}}} | 9 = {{#if:{{{chief9_name|}}}|{{{chief9_name|}}}{{#if:{{{chief9_position|}}}|, {{{chief9_position}}}}}|{{#if:{{{chief9_position|}}}|{{{chief9_position}}}}}}} }} | label17 = ماتحت کاتو | data17 = {{{parent_department|}}} | label18 = ماتحت {{#if:{{{parent_agency_type|}}}|{{{parent_agency_type}}}|{{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|agency}}}} | data18 = {{{parent_agency|}}} | label19 = {{#if:{{{child2_agency|}}}|ذيلي ايجنسيون|ذيلي {{#if:{{{type|}}}|{{{type}}}|ايجنسي}}}} | data19 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{child1_agency|}}} | 2 = {{{child2_agency|}}} | 3 = {{{child3_agency|}}} | 4 = {{{child4_agency|}}} | 5 = {{{child5_agency|}}} | 6 = {{{child6_agency|}}} | 7 = {{{child7_agency|}}} | 8 = {{{child8_agency|}}} | 9 = {{{child9_agency|}}} | 10 = {{{child10_agency|}}} | 11 = {{{child11_agency|}}} | 12 = {{{child12_agency|}}} | 13 = {{{child13_agency|}}} | 14 = {{{child14_agency|}}} | 15 = {{{child15_agency|}}} | 16 = {{{child16_agency|}}} | 17 = {{{child17_agency|}}} | 18 = {{{child18_agency|}}} | 19 = {{{child19_agency|}}} | 20 = {{{child20_agency|}}} | 21 = {{{child21_agency|}}} | 22 = {{{child22_agency|}}} | 23 = {{{child23_agency|}}} | 24 = {{{child24_agency|}}} | 25 = {{{child25_agency|}}} }} | label20 = {{#if:{{{keydocument2|}}}|اهم دستاويز|اهم دستاويز}} | data20 = {{Unbulleted list|item_style=text-indent: -1em; padding-left: 1em; | 1 = {{{keydocument1|}}} | 2 = {{{keydocument2|}}} | 3 = {{{keydocument3|}}} | 4 = {{{keydocument4|}}} | 5 = {{{keydocument5|}}} | 6 = {{{keydocument6|}}} }} | label21 = ويب سائيٽ | data21 = {{{website|}}} | label22 = ايجنسي سڃاڻپ | data22 = {{{agency_id|}}} | header23 = {{#if:{{{map|}}}|{{Infobox|child=yes|decat=yes | title = نقشو | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{map|}}}|alt={{{map_alt}}}|size={{{map_size|{{{map_width|}}}}}}|sizedefault=frameless}} | caption = {{{map_caption|}}} }}}} | image3 = {{#if:{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}}|{{Location map|{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}} |alt = {{{pushpin_map_alt|{{{map_alt|}}}}}} |coordinates = {{{coordinates|}}} |float = center |mark = {{{map_dot_mark|Red pog.svg}}} |marksize= 7 |label = {{{pushpin_label|{{{map dot label|{{{map_dot_label|}}}}}}}}} |relief = {{{pushpin_relief|{{{relief|}}}}}} |border = none |caption = <!--leave blank--> |width = {{{pushpin_mapsize|{{{map_size|}}}}}} }} |<!-- else if map_type is blank -->{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map|}}}|size={{{map_size|}}}|sizedefault=frameless|alt={{{map_alt|}}}}}<!-- end if map_type -->}} | caption3 = {{#if:{{{pushpin_map|{{{map_type|}}}}}} |{{{pushpin_map_caption|{{{map_caption|Location within {{#invoke:Location map|data|{{{pushpin_map|{{{map_type}}}}}}|name}}}}}}}} |{{#if:{{{image_map|}}} |{{{map_caption|}}} }}}} | header24 = {{#if:{{{footnotes|}}}|حوالا}} | data25 = {{{footnotes|}}} | data26 = {{{embed|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox government agency with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox government agency]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| agency_id | agency_name | agency_type | budget | chief1_name | chief1_position | chief2_name | chief2_position | chief3_name | chief3_position | chief4_name | chief4_position | chief5_name | chief5_position | chief6_name | chief6_position | chief7_name | chief7_position | chief8_name | chief8_position | chief9_name | chief9_position | child | child1_agency | child10_agency | child11_agency | child12_agency | child13_agency | child14_agency | child15_agency | child16_agency | child17_agency | child18_agency | child19_agency | child2_agency | child20_agency | child21_agency | child22_agency | child23_agency | child24_agency | child25_agency | child3_agency | child4_agency | child5_agency | child6_agency | child7_agency | child8_agency | child9_agency | coordinates | deputyminister_type | deputyminister1_name | deputyminister1_pfo | deputyminister2_name | deputyminister2_pfo | deputyminister3_name | deputyminister3_pfo | deputyminister4_name | deputyminister4_pfo | deputyminister5_name | deputyminister5_pfo | deputyminister6_name | deputyminister6_pfo | deputyminister7_name | deputyminister7_pfo | deputyminister8_name | deputyminister8_pfo | dissolved | embed | employees | footnotes | formed | headquarters | image | image_caption |image_alt | image_map | image_size | italic title | jurisdiction | keydocument1 | keydocument2 | keydocument3 | keydocument4 | keydocument5 | keydocument6 | logo | logo_caption |logo_alt| logo_size | logo_width | map | map_alt | map_caption | map_dot_label | map_dot_mark | map_size | map_type | map_width | minister_type | minister1_name | minister1_pfo | minister2_name | minister2_pfo | minister3_name | minister3_pfo | minister4_name | minister4_pfo | minister5_name | minister5_pfo | minister6_name | minister6_pfo | minister7_name | minister7_pfo | minister8_name | minister8_pfo | motto | name | native_name | native_name_a | native_name_r | nativename | nativename_a | nativename_r | parent_agency | parent_agency_type | parent_department | picture | picture_caption | picture_width | preceding1 | preceding2 | preceding3 | preceding4 | preceding5 | preceding6 | region_code | seal |seal_alt | seal_caption | seal_size | seal_width | service | status | subbox | superseding | superseding1 | superseding2 | superseding3 | superseding4 | superseding5 | superseding6 | type | website }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> 9bh92c07l4ar4sb0w4ysvfica0d4e8x 3 13975 371627 47382 2026-04-15T00:33:17Z Gerges 19690 Gerges صفحي [[واپرائيندڙ بحث:GeekEmad]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Ydhl]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/GeekEmad|GeekEmad]]" to "[[Special:CentralAuth/Ydhl|Ydhl]]" 47382 wikitext text/x-wiki {{ڀلي ڪري آيا}}[[عڪس:Admin logo.gif|20px|ھي رڪن منتظم آھي]][[يوزر بحث:محمد مجیب|<b style="white-space:nowrap;text-shadow:#000 0em 0em 0.4em,#5a0 -0.2em -0.2em 0.4em,#0a0 0.2em 0.2em 0.4em;color:red">&mdash;Mohammad Mujeeb&mdash;</b>]]&nbsp;^{<small></small>} 07:43, 3 نومبر 2015 (UTC) lfaer8a85tva50c40qgbwzf5lj5pjsz 10 14583 371497 49420 2026-04-14T12:14:59Z Intisar Ali 8681 371497 wikitext text/x-wiki {{Sister project | position = {{{position|}}} | project = data | text = هي {{module other|ماڊيول|سانچو}} {{#if:{{{section|}}} | هڪ يا وڌيڪ [[Wikidata]] خاصيتون (properties) استعمال ڪري ٿو؛ وڌيڪ تفصيل لاءِ {{Section link||{{{section}}}}} ڏسو. | [[Wikidata]] جي هيٺين خاصيت{{#if:{{{2|}}}|ون|}} استعمال ڪري ٿو: {{#invoke:Uses Wikidata|usesProperty}} }}}}<includeonly>{{#switch:{{SUBPAGENAME}} |sandbox |testcases |doc= <!--ڪو زمرو نه--> |#default={{module other |[[زمرو:ماڊيول جيڪي Wikidata مان ڊيٽا استعمال ڪن ٿا]] |{{template other |[[زمرو:سانچا جيڪي Wikidata مان ڊيٽا استعمال ڪن ٿا]]}} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي تي شامل ڪريو --> </noinclude> 598amotj23nd1q8p18llil9eqtxqql0 0 14771 371526 160115 2026-04-14T14:22:32Z Intisar Ali 8681 371526 wikitext text/x-wiki {{Infobox non-profit | Non-profit_name = وڪيميڊيا فائونڊيشن | Non-profit_logo = [[فائل:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|143px]]<br /><small>وڪيميڊيا فائونڊيشن لوگو</small> | Non-profit_type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] خيراتي تنظيم | founded_date = [[سينٽ پيٽرز برگ، فلوريڊا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون<br />{{start date|2003|6|20}} | founder = [[جيمي ويلز]] | location = <!-- Please do not add the street address of the WMF Foundation -->[[سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا, آمريڪا جون گڏيل رياستون / [[لاس اينجلس]], ڪيليفورنيا (هيٺ ڏنل وڪيل) | key_people = ڪيٽ والش، صدر مجلس<ref name="bot">{{cite web | accessdate =July 12, 2012 | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees | title = Board of Trustees | author = Cbrown1023 | authorlink = foundation:User:Cbrown1023 | archiveurl = https://wikimediafoundation.org/w/index.php?title=Board_of_Trustees&oldid=24547 publisher =وڪيميڊيا فائونڊيشن }}</ref><br />[[سيو گارڊنر]]، تعميلي هدايتڪار | area_served = عالمي | focus = آزاد مفت وسيلو، تي ٻڌل [[وڪي]] انٽرنيٽ منصوبو | method = [[وڪيپيڊيا]]، [[وڪي لغت]]، [[وڪي قول]]، [[وڪي ڪتاب]]، [[وڪي ذريعا]]، [[وڪيميڊيا العام]]، [[وڪي جنسون]]، [[وڪي اخبار]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪي ڊيٽا]]، [[وڪي سفر]]، [[meta:Wikimedia Incubator|وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] ۽ [[:meta:Main_Page/sd|ميٽاوڪي]] [[ميڊياوڪي]] | revenue = آمريڪي ڊالر 10,632,254 (جولاءِ&nbsp;– ڊسمبر 2009)<ref>{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/8/83/Jul_Dec09_Mid_Year_Financials.pdf |title=2009 Mid Year Financials |format=PDF |accessdate=ڊسمبر 5, 2011}}</ref> (مالي امداد جي ذريعي) | endowment = | num_volunteers = 350,000 (2005)<ref>{{fr}} Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. [http://stats.wikimedia.org/WikimediaProjectsGrowth.png No official number available since 2006]</ref> | num_employees = 142 (بمطابق سيپٽمبر 2012)<ref>{{cite web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Staff|title=Staff Page (Homepage from Wikimeda)|accessdate=September 27, 2012|publisher=وڪيميڊيا فائونڊيشن}}</ref> | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = [https://wikimediafoundation.org/ wikimediafoundation.org] | footnotes = }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪيقول (Wikiquote)|وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا (Wikidata)|وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر |وڪيذريعات انڪيوبيٽر]] – نون ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} pl7e6kzfdh84czs9kfz8rii5jwfb9m4 371527 371526 2026-04-14T14:23:20Z Intisar Ali 8681 371527 wikitext text/x-wiki {{Infobox non-profit | Non-profit_name = وڪيميڊيا فائونڊيشن | Non-profit_logo = [[فائل:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|143px]]<br /><small>وڪيميڊيا فائونڊيشن لوگو</small> | Non-profit_type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] خيراتي تنظيم | founded_date = [[سينٽ پيٽرز برگ، فلوريڊا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون<br />{{start date|2003|6|20}} | founder = [[جيمي ويلز]] | location = <!-- Please do not add the street address of the WMF Foundation -->[[سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا, آمريڪا جون گڏيل رياستون / [[لاس اينجلس]], ڪيليفورنيا (هيٺ ڏنل وڪيل) | key_people = ڪيٽ والش، صدر مجلس<ref name="bot">{{cite web | accessdate =July 12, 2012 | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees | title = Board of Trustees | author = Cbrown1023 | authorlink = foundation:User:Cbrown1023 | archiveurl = https://wikimediafoundation.org/w/index.php?title=Board_of_Trustees&oldid=24547 publisher =وڪيميڊيا فائونڊيشن }}</ref><br />[[سيو گارڊنر]]، تعميلي هدايتڪار | area_served = عالمي | focus = آزاد مفت وسيلو، تي ٻڌل [[وڪي]] انٽرنيٽ منصوبو | method = [[وڪيپيڊيا]]، [[وڪي لغت]]، [[وڪي قول]]، [[وڪي ڪتاب]]، [[وڪي ذريعا]]، [[وڪيميڊيا العام]]، [[وڪي جنسون]]، [[وڪي اخبار]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪي ڊيٽا]]، [[وڪي سفر]]، [[meta:Wikimedia Incubator|وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] ۽ [[:meta:Main_Page/sd|ميٽاوڪي]] [[ميڊياوڪي]] | revenue = آمريڪي ڊالر 10,632,254 (جولاءِ&nbsp;– ڊسمبر 2009)<ref>{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/8/83/Jul_Dec09_Mid_Year_Financials.pdf |title=2009 Mid Year Financials |format=PDF |accessdate=ڊسمبر 5, 2011}}</ref> (مالي امداد جي ذريعي) | endowment = | num_volunteers = 350,000 (2005)<ref>{{fr}} Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. [http://stats.wikimedia.org/WikimediaProjectsGrowth.png No official number available since 2006]</ref> | num_employees = 142 (بمطابق سيپٽمبر 2012)<ref>{{cite web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Staff|title=Staff Page (Homepage from Wikimeda)|accessdate=September 27, 2012|publisher=وڪيميڊيا فائونڊيشن}}</ref> | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = [https://wikimediafoundation.org/ wikimediafoundation.org] | footnotes = }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪيقول (Wikiquote)|وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا (Wikidata)|وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر |وڪيذريعات انڪيوبيٽر]] – نون ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} 9qpnwnbnfdv6zleufrtnj8ps9k7k35o 371530 371527 2026-04-14T14:27:34Z Intisar Ali 8681 371530 wikitext text/x-wiki {{Infobox non-profit | Non-profit_name = وڪيميڊيا فائونڊيشن | Non-profit_logo = [[فائل:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|143px]]<br /><small>وڪيميڊيا فائونڊيشن لوگو</small> | Non-profit_type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] خيراتي تنظيم | founded_date = [[سينٽ پيٽرز برگ، فلوريڊا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون<br />{{start date|2003|6|20}} | founder = [[جيمي ويلز]] | location = <!-- Please do not add the street address of the WMF Foundation -->[[سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا, آمريڪا جون گڏيل رياستون / [[لاس اينجلس]], ڪيليفورنيا (هيٺ ڏنل وڪيل) | key_people = ڪيٽ والش، صدر مجلس<ref name="bot">{{cite web | accessdate =July 12, 2012 | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees | title = Board of Trustees | author = Cbrown1023 | authorlink = foundation:User:Cbrown1023 | archiveurl = https://wikimediafoundation.org/w/index.php?title=Board_of_Trustees&oldid=24547 publisher =وڪيميڊيا فائونڊيشن }}</ref><br />[[سيو گارڊنر]]، تعميلي هدايتڪار | area_served = عالمي | focus = آزاد مفت وسيلو، تي ٻڌل [[وڪي]] انٽرنيٽ منصوبو | method = [[وڪيپيڊيا]]، [[وڪي لغت]]، [[وڪي قول]]، [[وڪي ڪتاب]]، [[وڪي ذريعا]]، [[وڪيميڊيا العام]]، [[وڪي جنسون]]، [[وڪي اخبار]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪي ڊيٽا]]، [[وڪي سفر]]، [[meta:Wikimedia Incubator|وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] ۽ [[:meta:Main_Page/sd|ميٽاوڪي]] [[ميڊياوڪي]] | revenue = آمريڪي ڊالر 10,632,254 (جولاءِ&nbsp;– ڊسمبر 2009)<ref>{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/8/83/Jul_Dec09_Mid_Year_Financials.pdf |title=2009 Mid Year Financials |format=PDF |accessdate=ڊسمبر 5, 2011}}</ref> (مالي امداد جي ذريعي) | endowment = | num_volunteers = 350,000 (2005)<ref>{{fr}} Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. [http://stats.wikimedia.org/WikimediaProjectsGrowth.png No official number available since 2006]</ref> | num_employees = 142 (بمطابق سيپٽمبر 2012)<ref>{{cite web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Staff|title=Staff Page (Homepage from Wikimeda)|accessdate=September 27, 2012|publisher=وڪيميڊيا فائونڊيشن}}</ref> | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = [https://wikimediafoundation.org/ wikimediafoundation.org] | footnotes = }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا (Wikidata)|وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر |وڪيذريعات انڪيوبيٽر]] – نون ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} 13dr2javnbiiyganxsnrmv6j7op7xoi 371531 371530 2026-04-14T14:28:22Z Intisar Ali 8681 371531 wikitext text/x-wiki {{Infobox non-profit | Non-profit_name = وڪيميڊيا فائونڊيشن | Non-profit_logo = [[فائل:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|143px]]<br /><small>وڪيميڊيا فائونڊيشن لوگو</small> | Non-profit_type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] خيراتي تنظيم | founded_date = [[سينٽ پيٽرز برگ، فلوريڊا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون<br />{{start date|2003|6|20}} | founder = [[جيمي ويلز]] | location = <!-- Please do not add the street address of the WMF Foundation -->[[سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا, آمريڪا جون گڏيل رياستون / [[لاس اينجلس]], ڪيليفورنيا (هيٺ ڏنل وڪيل) | key_people = ڪيٽ والش، صدر مجلس<ref name="bot">{{cite web | accessdate =July 12, 2012 | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees | title = Board of Trustees | author = Cbrown1023 | authorlink = foundation:User:Cbrown1023 | archiveurl = https://wikimediafoundation.org/w/index.php?title=Board_of_Trustees&oldid=24547 publisher =وڪيميڊيا فائونڊيشن }}</ref><br />[[سيو گارڊنر]]، تعميلي هدايتڪار | area_served = عالمي | focus = آزاد مفت وسيلو، تي ٻڌل [[وڪي]] انٽرنيٽ منصوبو | method = [[وڪيپيڊيا]]، [[وڪي لغت]]، [[وڪي قول]]، [[وڪي ڪتاب]]، [[وڪي ذريعا]]، [[وڪيميڊيا العام]]، [[وڪي جنسون]]، [[وڪي اخبار]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪي ڊيٽا]]، [[وڪي سفر]]، [[meta:Wikimedia Incubator|وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] ۽ [[:meta:Main_Page/sd|ميٽاوڪي]] [[ميڊياوڪي]] | revenue = آمريڪي ڊالر 10,632,254 (جولاءِ&nbsp;– ڊسمبر 2009)<ref>{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/8/83/Jul_Dec09_Mid_Year_Financials.pdf |title=2009 Mid Year Financials |format=PDF |accessdate=ڊسمبر 5, 2011}}</ref> (مالي امداد جي ذريعي) | endowment = | num_volunteers = 350,000 (2005)<ref>{{fr}} Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. [http://stats.wikimedia.org/WikimediaProjectsGrowth.png No official number available since 2006]</ref> | num_employees = 142 (بمطابق سيپٽمبر 2012)<ref>{{cite web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Staff|title=Staff Page (Homepage from Wikimeda)|accessdate=September 27, 2012|publisher=وڪيميڊيا فائونڊيشن}}</ref> | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = [https://wikimediafoundation.org/ wikimediafoundation.org] | footnotes = }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر |وڪيذريعات انڪيوبيٽر]] – نون ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} bbvp5159nvnvaky77muk3j23125y2kq 371532 371531 2026-04-14T14:29:02Z Intisar Ali 8681 371532 wikitext text/x-wiki {{Infobox non-profit | Non-profit_name = وڪيميڊيا فائونڊيشن | Non-profit_logo = [[فائل:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|143px]]<br /><small>وڪيميڊيا فائونڊيشن لوگو</small> | Non-profit_type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] خيراتي تنظيم | founded_date = [[سينٽ پيٽرز برگ، فلوريڊا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون<br />{{start date|2003|6|20}} | founder = [[جيمي ويلز]] | location = <!-- Please do not add the street address of the WMF Foundation -->[[سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا, آمريڪا جون گڏيل رياستون / [[لاس اينجلس]], ڪيليفورنيا (هيٺ ڏنل وڪيل) | key_people = ڪيٽ والش، صدر مجلس<ref name="bot">{{cite web | accessdate =July 12, 2012 | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees | title = Board of Trustees | author = Cbrown1023 | authorlink = foundation:User:Cbrown1023 | archiveurl = https://wikimediafoundation.org/w/index.php?title=Board_of_Trustees&oldid=24547 publisher =وڪيميڊيا فائونڊيشن }}</ref><br />[[سيو گارڊنر]]، تعميلي هدايتڪار | area_served = عالمي | focus = آزاد مفت وسيلو، تي ٻڌل [[وڪي]] انٽرنيٽ منصوبو | method = [[وڪيپيڊيا]]، [[وڪي لغت]]، [[وڪي قول]]، [[وڪي ڪتاب]]، [[وڪي ذريعا]]، [[وڪيميڊيا العام]]، [[وڪي جنسون]]، [[وڪي اخبار]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪي ڊيٽا]]، [[وڪي سفر]]، [[meta:Wikimedia Incubator|وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] ۽ [[:meta:Main_Page/sd|ميٽاوڪي]] [[ميڊياوڪي]] | revenue = آمريڪي ڊالر 10,632,254 (جولاءِ&nbsp;– ڊسمبر 2009)<ref>{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/8/83/Jul_Dec09_Mid_Year_Financials.pdf |title=2009 Mid Year Financials |format=PDF |accessdate=ڊسمبر 5, 2011}}</ref> (مالي امداد جي ذريعي) | endowment = | num_volunteers = 350,000 (2005)<ref>{{fr}} Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. [http://stats.wikimedia.org/WikimediaProjectsGrowth.png No official number available since 2006]</ref> | num_employees = 142 (بمطابق سيپٽمبر 2012)<ref>{{cite web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Staff|title=Staff Page (Homepage from Wikimeda)|accessdate=September 27, 2012|publisher=وڪيميڊيا فائونڊيشن}}</ref> | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = [https://wikimediafoundation.org/ wikimediafoundation.org] | footnotes = }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] – نون ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} lvofq7a7h37754kxo5lgcuxqrijuorw 371533 371532 2026-04-14T14:34:52Z Intisar Ali 8681 371533 wikitext text/x-wiki {{Infobox non-profit | Non-profit_name = وڪيميڊيا فائونڊيشن | Non-profit_logo = [[فائل:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|143px]]<br /><small>وڪيميڊيا فائونڊيشن لوگو</small> | Non-profit_type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] خيراتي تنظيم | founded_date = [[سينٽ پيٽرز برگ، فلوريڊا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون<br />{{start date|2003|6|20}} | founder = [[جيمي ويلز]] | location = <!-- Please do not add the street address of the WMF Foundation -->[[سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا, آمريڪا جون گڏيل رياستون / [[لاس اينجلس]], ڪيليفورنيا (هيٺ ڏنل وڪيل) | key_people = ڪيٽ والش، صدر مجلس<ref name="bot">{{cite web | accessdate =July 12, 2012 | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees | title = Board of Trustees | author = Cbrown1023 | authorlink = foundation:User:Cbrown1023 | archiveurl = https://wikimediafoundation.org/w/index.php?title=Board_of_Trustees&oldid=24547 publisher =وڪيميڊيا فائونڊيشن }}</ref><br />[[سيو گارڊنر]]، تعميلي هدايتڪار | area_served = عالمي | focus = آزاد مفت وسيلو، تي ٻڌل [[وڪي]] انٽرنيٽ منصوبو | method = [[وڪيپيڊيا]]، [[وڪي لغت]]، [[وڪي قول]]، [[وڪي ڪتاب]]، [[وڪي ذريعا]]، [[وڪيميڊيا العام]]، [[وڪي جنسون]]، [[وڪي اخبار]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪي ڊيٽا]]، [[وڪي سفر]]، [[meta:Wikimedia Incubator|وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] ۽ [[:meta:Main_Page/sd|ميٽاوڪي]] [[ميڊياوڪي]] | revenue = آمريڪي ڊالر 10,632,254 (جولاءِ&nbsp;– ڊسمبر 2009)<ref>{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/8/83/Jul_Dec09_Mid_Year_Financials.pdf |title=2009 Mid Year Financials |format=PDF |accessdate=ڊسمبر 5, 2011}}</ref> (مالي امداد جي ذريعي) | endowment = | num_volunteers = 350,000 (2005)<ref>{{fr}} Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. [http://stats.wikimedia.org/WikimediaProjectsGrowth.png No official number available since 2006]</ref> | num_employees = 142 (بمطابق سيپٽمبر 2012)<ref>{{cite web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Staff|title=Staff Page (Homepage from Wikimeda)|accessdate=September 27, 2012|publisher=وڪيميڊيا فائونڊيشن}}</ref> | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = [https://wikimediafoundation.org/ wikimediafoundation.org] | footnotes = }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] – نئين ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} 00u2rtosqj755u2xx0vurpdc83o62ys 371534 371533 2026-04-14T14:37:31Z Intisar Ali 8681 371534 wikitext text/x-wiki {{Infobox non-profit | Non-profit_name = وڪيميڊيا فائونڊيشن | Non-profit_logo = [[فائل:Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg|143px]]<br /><small>وڪيميڊيا فائونڊيشن لوگو</small> | Non-profit_type = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] خيراتي تنظيم | founded_date = [[سينٽ پيٽرز برگ، فلوريڊا]]، آمريڪا جون گڏيل رياستون<br />{{start date|2003|6|20}} | founder = [[جيمي ويلز]] | location = <!-- Please do not add the street address of the WMF Foundation -->[[سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا, آمريڪا جون گڏيل رياستون / [[لاس اينجلس]], ڪيليفورنيا (هيٺ ڏنل وڪيل) | key_people = ڪيٽ والش، صدر مجلس<ref name="bot">{{cite web | accessdate =July 12, 2012 | url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees | title = Board of Trustees | author = Cbrown1023 | authorlink = foundation:User:Cbrown1023 | archiveurl = https://wikimediafoundation.org/w/index.php?title=Board_of_Trustees&oldid=24547 publisher =وڪيميڊيا فائونڊيشن }}</ref><br />[[سيو گارڊنر]]، تعميلي هدايتڪار | area_served = عالمي | focus = آزاد مفت وسيلو، تي ٻڌل [[وڪي]] انٽرنيٽ منصوبو | method = [[وڪيپيڊيا]]، [[وڪي لغت]]، [[وڪي قول]]، [[وڪيڪتاب]]، [[وڪيميڊيا]]، [[وڪيميڊيا العام]]، [[وڪيجنسون]]، [[وڪيخبرون]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪيڊيٽا]]، [[وڪيسفر]]، [[meta:Wikimedia Incubator|وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] ۽ [[:meta:Main_Page/sd|ميٽاوڪي]] [[ميڊياوڪي]] | revenue = آمريڪي ڊالر 10,632,254 (جولاءِ&nbsp;– ڊسمبر 2009)<ref>{{cite web|url=http://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/8/83/Jul_Dec09_Mid_Year_Financials.pdf |title=2009 Mid Year Financials |format=PDF |accessdate=ڊسمبر 5, 2011}}</ref> (مالي امداد جي ذريعي) | endowment = | num_volunteers = 350,000 (2005)<ref>{{fr}} Open for business (2007), Jaap Bloem & Menno van Doorn (trad. Audrey Vuillermier), éd. VINT, 2007 (ISBN 978-90-75414-20-2), p. 93. [http://stats.wikimedia.org/WikimediaProjectsGrowth.png No official number available since 2006]</ref> | num_employees = 142 (بمطابق سيپٽمبر 2012)<ref>{{cite web |url=https://wikimediafoundation.org/wiki/Staff|title=Staff Page (Homepage from Wikimeda)|accessdate=September 27, 2012|publisher=وڪيميڊيا فائونڊيشن}}</ref> | num_members = | owner = | Non-profit_slogan = | homepage = [https://wikimediafoundation.org/ wikimediafoundation.org] | footnotes = }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] – نئين ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} 4keqi70rplm93rf6txb5qmf7r0f446p 371539 371534 2026-04-14T15:10:53Z Intisar Ali 8681 371539 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = وڪيذريعات پيڙھڪا (Wikimedia Foundation, Inc.) | logo = [[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|frameless|class=skin-invert|alt=وڪيذريعات پيڙھڪا جو لوگو، جنهن ۾ گول شڪل سان هڪ ماڻهو کليل ڪتاب سان ڏيکاريل آهي]] | logo_alt = | type = [[501(c)(3) تنظيم|501(c)(3)]]، [[خيراتي تنظيم]] | tax_id = {{EIN|20-0049703}} | founded_date = {{start date and age|2003|6|20}}, [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]]، آمريڪا | founder = [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] | location = [[ون سينسوم اسٽريٽ (One Sansome Street)|ون سينسوم اسٽريٽ]]<br />[[سان فرانسسڪو (San Francisco)|سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا، آمريڪا | key_people = | area_served = سڄي دنيا<br />(ڪجهه علائقن ۾ پابندي) | focus = آزاد، [[کليل مواد]]، [[گهڻ لساني]]، [[وڪي]]-بنياد [[انٽرنيٽ]] منصوبا | products = [[وڪيپيڊيا]]، [[ميڊياوڪي]]، [[وڪيڪتاب|وڪيبڪس]]، [[وڪيڊيٽا]]، [[وڪي فنڪشنز]]، [[وڪي ميڊيا العام]]، [[وڪيخبرون|وڪي خبرون]]، [[وڪي قول]]، [[وڪيذريعو|وڪي ذريعو]]، [[وڪينوعون|وڪي نوعون]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪيسفر|وڪي سفر]]، [[وڪي لغت|وڪشنري]] | revenue = {{ublist|class=nowrap|{{increase}} $185.4 ملين (2024)|{{increase}} $180.2 ملين (2023)|{{increase}} $167.9 ملين (2022)}} | expenses = {{ublist|class=nowrap|{{increase}} $178.6 ملين (2024)|{{increase}} $168.3 ملين (2023)|{{increase}} $145.8 ملين (2022)}} | endowment = > $100 ملين (2021) | num_volunteers = 277,000 (2024) | num_employees = 650 (2025)<ref>{{cite web |title=7 reasons you should donate to Wikipedia |date=November 9, 2025 |url=https://wikimediafoundation.org/news/2025/11/09/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/}}</ref> | membership = [[صرف بورڊ (Board-only)|صرف بورڊ]] | leader_title = سي اي او | leader_name = [[برنيڊيٽ ميهان (Bernadette Meehan)|برنيڊيٽ ميهان]] | Non-profit_slogan = | homepage = {{ubl|{{Official URL}}|{{URL|foundation.wikimedia.org}} (گورننس)}} | footnotes = <ref name="Wales-2003"/><ref>{{cite form 990 | url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/2/27/Form_990_FY_2014-2015_-_Public.pdf | signatory-last=Villagomez | signatory-first=Jaime | preparer-last=Ball | preparer-first=Valerie J. | tax-year=2014 | org=Wikimedia Foundation, Inc. | ein=200049703 | publication-date=May 11, 2016 | via=wikimedia.org | access-date=December 13, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/2/26/Wikimedia_Foundation_FY2021-2022_Audit_Report.pdf#page=6 |title=Audit Report |publisher=Foundation.wikimedia.org |access-date=December 4, 2022}}</ref><ref name="Wikimedia Foundation reaches $100 million Endowment goal as Wikipedia celebrates 20 years of free knowledge-2021"/><ref>{{Cite web |date=December 31, 2023 |title=Wikimedia Foundation Org (EIN: 20-0049703) |website=Nonprofit Explorer |url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/200049703 |access-date=August 18, 2025 |publisher=ProPublica}}</ref> | abbreviation = WMF | module = {{infobox network service provider|child=yes}} }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] – نئين ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} 7auoyyjkgxab3vppd73nzddbu8q3scb 371540 371539 2026-04-14T15:13:22Z Intisar Ali 8681 371540 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = وڪيذريعات پيڙھڪا (Wikimedia Foundation, Inc.) | logo = [[File:Wikimedia Foundation logo - vertical.svg|frameless|class=skin-invert|alt=وڪيذريعات پيڙھڪا جو لوگو، جنهن ۾ گول شڪل سان هڪ ماڻهو کليل ڪتاب سان ڏيکاريل آهي]] | logo_alt = | type = [[501(c)(3) تنظيم|501(c)(3)]]، [[خيراتي تنظيم]] | tax_id = {{EIN|20-0049703}} | founded_date = {{start date and age|2003|6|20}}, [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]]، آمريڪا | founder = [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] | location = [[ون سينسوم اسٽريٽ (One Sansome Street)|ون سينسوم اسٽريٽ]]<br />[[سان فرانسسڪو (San Francisco)|سان فرانسسڪو]]، ڪيليفورنيا، آمريڪا | key_people = | area_served = سڄي دنيا<br />(ڪجهه علائقن ۾ پابندي) | focus = آزاد، [[کليل مواد]]، [[گهڻ لساني]]، [[وڪي]]-بنياد [[انٽرنيٽ]] منصوبا | products = [[وڪيپيڊيا]]، [[ميڊياوڪي]]، [[وڪيڪتاب|وڪيبڪس]]، [[وڪيڊيٽا]]، [[وڪي فنڪشنز]]، [[وڪيميڊيا ڪامنز|وڪيميڊيا عام]]، [[وڪيخبرون|وڪي خبرون]]، [[وڪي قول]]، [[وڪيذريعو|وڪي ذريعو]]، [[وڪينوعون|وڪي نوعون]]، [[وڪيورسٽي]]، [[وڪيسفر|وڪي سفر]]، [[وڪي لغت|وڪشنري]] | revenue = {{ublist|class=nowrap|{{increase}} $185.4 ملين (2024)|{{increase}} $180.2 ملين (2023)|{{increase}} $167.9 ملين (2022)}} | expenses = {{ublist|class=nowrap|{{increase}} $178.6 ملين (2024)|{{increase}} $168.3 ملين (2023)|{{increase}} $145.8 ملين (2022)}} | endowment = > $100 ملين (2021) | num_volunteers = 277,000 (2024) | num_employees = 650 (2025)<ref>{{cite web |title=7 reasons you should donate to Wikipedia |date=November 9, 2025 |url=https://wikimediafoundation.org/news/2025/11/09/7-reasons-you-should-donate-to-wikipedia/}}</ref> | membership = [[صرف بورڊ (Board-only)|صرف بورڊ]] | leader_title = سي اي او | leader_name = [[برنيڊيٽ ميهان (Bernadette Meehan)|برنيڊيٽ ميهان]] | Non-profit_slogan = | homepage = {{ubl|{{Official URL}}|{{URL|foundation.wikimedia.org}} (گورننس)}} | footnotes = <ref name="Wales-2003"/><ref>{{cite form 990 | url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/2/27/Form_990_FY_2014-2015_-_Public.pdf | signatory-last=Villagomez | signatory-first=Jaime | preparer-last=Ball | preparer-first=Valerie J. | tax-year=2014 | org=Wikimedia Foundation, Inc. | ein=200049703 | publication-date=May 11, 2016 | via=wikimedia.org | access-date=December 13, 2016 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/foundation/2/26/Wikimedia_Foundation_FY2021-2022_Audit_Report.pdf#page=6 |title=Audit Report |publisher=Foundation.wikimedia.org |access-date=December 4, 2022}}</ref><ref name="Wikimedia Foundation reaches $100 million Endowment goal as Wikipedia celebrates 20 years of free knowledge-2021"/><ref>{{Cite web |date=December 31, 2023 |title=Wikimedia Foundation Org (EIN: 20-0049703) |website=Nonprofit Explorer |url=https://projects.propublica.org/nonprofits/organizations/200049703 |access-date=August 18, 2025 |publisher=ProPublica}}</ref> | abbreviation = WMF | module = {{infobox network service provider|child=yes}} }} {{مبسس4}} '''وڪيميڊيا فائونڊيشن''' يا '''وڪيذريعات پيڙهڪا''' ({{lang-en| '''Wikimedia Foundation'''}}) هڪ اڻ لاڀ ماڻيندڙ ادارو آهي، جنهن جو مقصد علم ۽ ڄاڻ ۾ واڌارو آهي. اداري جي باني [[جيمي ويلز]] 20 جون 2003 ۾ هن جو بنياد رکيو ۽ [[آمريڪا]] جي شهر [[سان فرانسسڪو]] کي هن جو مرڪز قرار ڏنو ويو. هن اداري جا گهٽا منصوبا [[وڪي]] تي آهن. هن اداري جو اهم ترين ۽ قابل فخر منصوبو [[وڪيپيڊيا|وڪيپيڊيا هڪ،کليل ڄاڻ انسائيڪلوپيڊيا]] آهي. == تاريخ == {{وڌيڪ ڏسو|وڪيپيڊيا جي تاريخ}} [[جمي ويلز (Jimmy Wales)|جمي ويلز]] ۽ [[ليري سينگر (Larry Sanger)|ليري سينگر]] 2001ع ۾ وڪيپيڊيا جو بنياد وڌو، جيڪو [[نيوپيڊيا (Nupedia)|نيوپيڊيا]] جي مددگار منصوبي طور قائم ڪيو ويو۔ هي منصوبو شروعات ۾ [[بومس (Bomis)|بومس]] طرفان مالي مدد سان هليو، جيڪو ويلز جو منافعو ڪمائيندڙ ڪاروبار هو، ۽ ان کي رضاڪار ايڊيٽرن جي تيزي سان وڌندڙ برادري سنڀاليندي رهي۔ شروعاتي برادري منصوبو هلائڻ جي خرچن کي برداشت ڪرڻ لاءِ مختلف طريقن تي بحث ڪيو، ۽ عام طور تي سائيٽ تي اشتهار هلائڻ جي مخالفت ڪئي وئي،<ref>{{cite news |last=Tkacz |first=Nathaniel |author-link=Nathaniel Tkacz |date=January 20, 2011 |title=The Spanish Fork: Wikipedia's ad-fuelled mutiny |url=https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240816121649/https://www.wired.com/story/wikipedia-spanish-fork/ |archive-date=2024-08-16 |newspaper=Wired UK}}</ref> تنهنڪري هڪ خيراتي فائونڊيشن قائم ڪرڻ جو خيال اهم بڻجي ويو۔<ref>{{Cite web |date=March 17, 2003 |title=Wikimedia Foundation - Meta |url=https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation&oldid=6476 |access-date=2022-12-03 |website=meta.wikimedia.org |language=en}}</ref> ان سان اهو سوال به حل ٿيو ته منصوبي جا ٽريڊ مارڪ ڪير سنڀاليندو۔ وڪيذريعات پيڙھڪا [[سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا (St. Petersburg, Florida)|سينٽ پيٽرزبرگ، فلوريڊا]] ۾ 20 جون 2003ع تي قائم ڪئي وئي۔<ref name="Wales-2003">{{cite web |first=Jimmy |last=Wales |author-link=Jimmy Wales |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |title=Announcing Wikimedia Foundation |date=June 20, 2003 |publisher=[[mail:wikipedia-l]] |access-date=November 26, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130330033331/https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2003-June/010743.html |archive-date=March 30, 2013 |url-status=live}}</ref><ref>Florida Department of State, Division of Corporations. [https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230 Wikimedia Foundation, Inc Record] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160618194844/https://search.sunbiz.org/Inquiry/CorporationSearch/SearchResultDetail?inquirytype=EntityName&directionType=Initial&searchNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230&aggregateId=domnp-n03000005323-6dc7ff3a-b7ba-4c97-9b9e-4545cef1ca0a&searchTerm=Wikimedia&listNameOrder=WIKIMEDIAFOUNDATION%20N030000053230|date=June 18, 2016}}</ref> آڪٽوبر 2003ع ۾ سرورن کي هلائڻ لاءِ هڪ ننڍي فنڊ گڏ ڪرڻ مهم هلائي وئي۔<ref>{{cite magazine |title=If you enjoy Wikipedia, please consider making a donation to keep the servers running. Thank you! |date=2003-10-06 |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Village_pump/Archive_M&oldid=603930625#If_you_enjoy_Wikipedia,_please_consider_making_a_donation_to_keep_the_servers_running._Thank_you! |magazine=Wikipedia Village Pump |volume=M |language=en |access-date=2022-12-03}}</ref> 2005ع ۾ آمريڪي قانون تحت ان کي عوامي خيراتي اداري جي حيثيت (501(c)(3)) حاصل ٿي، جنهن سان عطيا ٽيڪس کان ڇوٽ لائق بڻيا۔<ref>Charity Navigator [https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4 Charity Navigator IRS (Forms 990) Tab] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218054913/https://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.irs&ein=200049703#.Vq6z_FMrKV4|date=December 18, 2015}}</ref> 2007ع ۾ فائونڊيشن پنهنجو مرڪز فلوريڊا مان [[سان فرانسسڪو بي ايريا (San Francisco Bay Area)|سان فرانسسڪو بي ايريا]] منتقل ڪرڻ جو فيصلو ڪيو، جتي وڌيڪ مناسب ادارا، قابليت رکندڙ ماڻهو ۽ آسان عالمي سفر جون سهولتون موجود هيون۔<ref>{{cite web |url=https://www2.tbo.com/content/2007/sep/25/wikimedia-foundation-moving-another-bay-area/?news-breaking |title=Wikimedia Foundation Moving To Another Bay Area |first=Carlos |last=Moncada |work=[[The Tampa Tribune]] |date=September 25, 2007}}</ref> منتقلي 2008ع ۾ مڪمل ٿي، ۽ پوءِ 2017ع ۾ [[ون مونٽگومري ٽاور (One Montgomery Tower)|ون مونٽگومري ٽاور]] ڏانهن منتقل ٿي وئي۔<ref>{{cite web |url=https://lists.wikimedia.org/pipermail/wikimedia-l/2017-September/088654.html |title=Wikimedia Foundation Office Move}}</ref> 25 آڪٽوبر 2021ع تي فائونڊيشن [[وڪيذريعات انٽرپرائز (Wikimedia Enterprise)|وڪيذريعات انٽرپرائز]] شروع ڪيو، جيڪو وڏن ادارن کي ڊيٽا تائين آسان رسائي مهيا ڪري ٿو۔<ref name="Cohen-2021" /> == منصوبا ۽ شروعاتون == === مواد وارا منصوبا === [[عڪس:Wikimedia logo family.png|thumb|left|وڪيميڊيا ساٿي منصوبا]] هي فائونڊيشن 12 وڪي بنياد تي مواد وارا منصوبا هلائي ٿي، جن کي رضاڪار ايڊيٽر هلائن ٿا: * [[وڪيپيڊيا]] – آن لائين انسائيڪلوپيڊيا * [[وڪشنري (Wiktionary)|وڪشنري]] – آن لائين لغت ۽ مترادف * [[وڪيڪتاب (Wikibooks)|وڪيبڪس]] – درسي ڪتابن جو مجموعو * [[وڪي قول]] – اقتباسن جو مجموعو * [[وڪيسفر (Wikivoyage)|وڪي سفر]] – سفرنامو رهنمائي * [[وڪيذريعو (Wikisource)|وڪي ذريعو]] – ڊجيٽل لائبريري * [[وڪيميڊيا عام (وڪيميڊيا ڪامنز)|وڪي ميڊيا عام]] – تصويرن ۽ وڊيوز جو ذخيرو * [[وڪينوعون (Wikispecies)|وڪي نوعون]] – حياتياتي قسمن جي فهرست * [[وڪيخبرون (Wikinews)|وڪي خبرون]] – آن لائين اخبار * [[وڪيورسٽي (Wikiversity)|وڪيورسٽي]] – تعليمي ڪورس ۽ سبق * [[وڪيڊيٽا]] – ڄاڻ جو بنياد * [[وڪيفنڪشنز (Wikifunctions)|وڪي فنڪشنز]] – ڪمپيوٽر فنڪشنن جو ذخيرو فائونڊيشن ڪجهه اهڙا منصوبا به هلائي ٿي جيڪي ٻين منصوبن لاءِ سهائتا فراهم ڪن ٿا: * [[ميٽا-وڪي]] – منصوبن جي هم آهنگي * [[وڪيميڊيا انڪيوبيٽر]] – نئين ٻولين لاءِ تياري * [[ميڊياوڪي]] – سافٽويئر ترقي * [[وڪيٽيڪ (Wikitech)|وڪي ٽيڪ]] – فني دستاويز === ساٿي تنظيمون === وڪيذريعات سان لاڳاپيل تنظيمون اهي آزاد گروهه آهن جيڪي هن تحريڪ کي اڳتي وڌائڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا۔ انهن ۾ باب، موضوعاتي تنظيمون ۽ يوزر گروپ شامل آهن۔ اهي ڪانفرنسون، ايڊيٽ-ايٿون، تحقيق ۽ عوامي آگاهي جهڙيون سرگرميون ڪن ٿا۔ اهي تنظيمون قانوني طور فائونڊيشن کان الڳ آهن، پر ان سان گڏ ڪم ڪن ٿيون، ۽ انهن جي سڃاڻپ فائونڊيشن جي منظوري سان ٿيندي آهي۔ == حوالا == {{حوالا}} {{وڪي ذريعات پيڙهڪا}} {{وڪيپيڊيا ناؤ}} 96g7brl93qsrzy1qgdgb3t2h0gids55 10 14785 371554 78786 2026-04-14T15:58:31Z Intisar Ali 8681 371554 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Organization infoboxes | state = {{{state<includeonly>|expanded</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[وڪيپيڊيا:سانچا پيغام|وڪيپيڊيا سانچا]]: [[تنظيم]] [[سانچو:Infobox|انفوباڪس]] | above = [[وڪيپيڊيا:اسلوب جو دستياب/انفوباڪس]] | group1 = عام | list1 = * {{Tl|Infobox organization}} * {{Tl|Infobox official post}} * {{Tl|Infobox religion}} | group2 = {{longitem|حڪومت<br/>۽ سياست}} | list2 = * {{tl|Infobox fire department}} * {{Tl|Infobox government agency}} * {{Tl|Infobox law enforcement agency}} * {{Tl|Infobox political party}} * {{Tl|Infobox space agency}} | group3 = فوجي | list3 = * {{Tl|Infobox military unit}} | group4 = {{longitem|عام طور تي<br/>غير منافعو}} | list4 = * {{Tl|Infobox accounting body}} * {{Tl|Infobox church}} * {{Tl|Infobox institute}} * {{Tl|Infobox laboratory}}{{smallsup|1}} * {{tl|Infobox museum}} * {{Tl|Infobox observatory}} * {{Tl|Infobox school}} * {{Tl|Infobox university}}{{smallsup|2}} | group5 = اشاعتون | list5 = * {{Tl|Infobox journal}} * {{Tl|Infobox magazine}} * {{Tl|Infobox newspaper}} * {{Tl|Infobox publisher}} * {{Tl|Infobox website}} | group6 = ڪاروبار | list6 = * {{Tl|Infobox company}} * {{Tl|Infobox dot-com company}} * {{Tl|Infobox law firm}} * {{tl|Infobox union}} | group7 = اعزاز | list7 = * {{Tl|Infobox order}} * {{Tl|Infobox fraternity}} * {{Tl|Infobox Grand Lodge}} | group8 = ذيلي سانچا | list8 = * '''پتو'''&nbsp;{{Tl|mf-adr}} * '''هم آهنگ (Coordinates)'''&nbsp;{{Tl|coord}} * {{allow wrap|'''تاريخون'''{{spaces|2}}جيڪڏهن تنظيم جي "قائم ٿيڻ"، "بنياد پوڻ"، "کُلڻ" يا اهڙي قسم جي تاريخ هجي ته {{Tl|start date}} استعمال ڪريو۔ جيڪڏهن تنظيم ختم ٿي وئي هجي (تحليل يا ضم ٿيڻ) ته {{Tl|end date}} استعمال ڪريو۔}} * '''مائڪروفارميٽ{{\}}ميٽا ڊيٽا'''&nbsp;{{Tl|UF-hcard-org}} * '''غير انگريزي متن'''&nbsp;{{Tl|lang}} * '''ويب سائيٽ'''&nbsp;{{Tl|URL}} | below = * {{smallsup|1}} يا تحقيقي ادارا * {{smallsup|2}} يا ڪاليج * [[:زمرو:انفوباڪس سانچا|زمرو]] * [[مدد:Infobox|مدد]] * [[وڪيپيڊيا:انفوباڪس جي فهرست|انفوباڪس جي فهرست]] }}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude> hmjjs4djh3tiln0c3d298wbt8cj36ah 10 15856 371537 128266 2026-04-14T15:02:09Z Intisar Ali 8681 371537 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | bodystyle = {{{bodystyle|}}} | titleclass = fn org | title = {{{name|{{{organization_name|{{{Non-profit_name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|{{{native name|}}}}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name|{{{native name}}}}}}</div>}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_size|{{{imagesize|{{{size|}}}}}}}}} |sizedefault=frameless |alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}} }} | caption2 = {{{caption|}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{logo|{{{organization_logo|{{{Non-profit_logo|}}}}}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=250px |alt={{{logo_alt|}}} }} | caption = {{{logo_caption|}}} | image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{{map_size|{{{msize|}}}}}} |sizedefault=250px |alt={{{map_alt|{{{malt|}}}}}} }} | caption3 = {{{map_caption|{{{mcaption|}}}}}} | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |alt={{{map2_alt|}}} }} | caption4 = {{{map2_caption|}}} | labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(هن لاءِ ته هڪ ئي سٽ ۾ ايندڙ ڪنهن ڊگهي/نه ويڙهيل ليبل ۽ ان کان پوءِ واري ڊيٽا جي وچ ۾ ڪجهه خال رهي)--> | label1 = مخفف | class1 = nickname | data1 = {{{abbreviation|}}} | label2 = لقب | class2 = nickname | data2 = {{{nickname|}}} | label3 = تلفظ | data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!-- -->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}<!-- -->|2={{{pronounce 2|}}} }}}} | label4 = نالي پٺيان | data4 = {{{named_after|}}} | label5 = نعرو | class5 = note | data5 = {{{motto|{{{organization_motto|{{{pledge|}}}}}}}}} | label6 = اڳوڻو | data6 = {{{predecessor|}}} | label7 = ضم ٿيو | data7 = {{{merged|}}} | label8 = جانشين | data8 = {{{successor|}}} | label9 = {{#if:{{{formation|}}} |تشڪيل |{{#if:{{{founded_date|{{{founded|}}}}}}|بنياد پيو|قائم ٿيو}} }} | class9 = note | data9 = {{if empty |{{{formation|}}} |{{{established|}}} |{{{founded_date|{{{founded|}}}}}} }} | label10 = باني{{#if:{{{founders|}}}|ان}} | data10 = {{#if:{{{founders|}}} |{{{founders}}} |{{{founder|}}} }} | label11 = قيام جو هنڌ | data11 = {{{founding_location|}}} | label12 = {{#if:{{{extinction|}}} |خاتمو |تحليل}} | data12 = {{#if:{{{extinction|}}} |{{{extinction}}} |{{{dissolved|}}} }} | label13 = انضمام | data13 = {{{merger|}}} | label14 = قسم | data14 = {{{type|{{{organization_type|{{{Non-profit_type|}}}}}}}}} | label15 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[وي اي ٽي سڃاڻپ نمبر|VAT ID no.]] |[[ٽيڪس ڏيندڙ جي سڃاڻپ نمبر|Tax ID no.]]}} }} | data15 = {{#if:{{{vat_id|}}} |{{{vat_id}}} |{{{tax_id|}}} }} | label16 = رجسٽريشن نمبر | data16 = {{{registration_id|}}} | label17 = قانوني حيثيت | data17 = {{{status|}}} | label18 = {{#if:{{{focus|{{{foci|}}}}}} |مرڪز |مقصد}} | data18 = {{#if:{{{focus|{{{foci|}}}}}} |{{{focus|{{{foci|}}}}}} |{{{purpose|}}} }} | label19 = {{longitem|پيشاور لقب}} | data19 = {{{professional_title|}}} | label20 = هيڊڪوارٽر | data20 = {{{headquarters|}}} | label21 = جڳهه | class21 = label | data21 = {{Unbulleted list | 1 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}} }} | 2 = {{{location|}}} | 3 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{location_city2|}}} |<span class="locality">{{{location_city2}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{location_country2|}}} |<span class="country-name">{{{location_country2}}}</span>}} }} | 4 = {{{location2|}}} }} | label22 = جڳهيون | class22 = label | data22 = {{Unbulleted list | 1 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{addnl_location_city|}}} |<span class="locality">{{{addnl_location_city}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{addnl_location_country|}}} |<span class="country-name">{{{addnl_location_country}}}</span>}} }} | 2 = {{{addnl_location|{{{additional_location|}}}}}} | 3 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{addnl_location_city2|}}} |<span class="locality">{{{addnl_location_city2}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{addnl_location_country2|}}} |<span class="country-name">{{{addnl_location_country2}}}</span>}} }} | 4 = {{{addnl_location2|{{{additional_location2|}}}}}} }} | label23 = هم آهنگ | data23 = {{{coordinates|{{{coords|}}}}}} | label24 = بڻ | data24 = {{{origins|}}} | label25 = {{longitem |{{#if:{{{area_served|}}} |خدمت وارو علائقو |علائقو {{#if:{{{region_served|}}}|خدمت وارو}} }} }} | data25 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }} | label26 = پيداوار{{#if:{{{products|}}}|ون}} | data26 = {{#if:{{{products|}}} |{{{products}}} |{{{product|}}} }} | label27 = خدمتون | class27 = note | data27 = {{{services|}}} | label28 = طريقو{{#if:{{{methods|}}}|ن}} | data28 = {{#if:{{{methods|}}} |{{{methods}}} |{{{method|}}} }} | label29 = ميدان{{#if:{{{fields|}}}|ن}} | data29 = {{#if:{{{fields|}}} |{{{fields}}} |{{{field|}}} }} | label30 = {{longitem |ميمبر{{#if:{{{num_members|{{{members|}}}}}}||شپ}} {{#if:{{{num_members_year|{{{membership_year|}}}}}} |{{nobold|({{{num_members_year|{{{membership_year|}}}}}})}} }} }} | data30 = {{#if:{{{num_members|{{{members|}}}}}} |{{{num_members|{{{members}}}}}} |{{{membership|}}} }} | label31 = {{longitem |سرڪاري ٻولي{{#if:{{{languages|}}}|ون}} }} | data31 = {{#if:{{{languages|}}} |{{{languages}}} |{{{language|}}} }} | label32 = مالڪ{{#if:{{{owners|}}}|ان}} | data32 = {{#if:{{{owners|}}} |{{{owners}}} |{{{owner|}}} }} | label33 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|جنرل سيڪريٽري|سيڪريٽري جنرل}}}} | data33 = {{#if:{{{general|}}} |{{{general}}} |{{#if:{{{gen_sec|}}} |{{{gen_sec}}} |{{{sec_gen|}}} }}}} | label34 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |اڳواڻ}} | data34 = {{{leader_name|}}} | label35 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}} | data35 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }} | label36 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}} | data36 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }} | label37 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}} | data37 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }} | label38 = {{longitem|[[ڊائريڪٽرن جو بورڊ|{{allow wrap|ڊائريڪٽرن جو بورڊ}}]]}} | data38 = {{{board_of_directors|}}} | label39 = {{longitem|اهم ماڻهو}} | data39 = {{{key_people|}}} | label40 = {{#if:{{{main_organ|}}} |{{longitem|مکيه ادارو}} |اشاعت}} | data40 = {{#if:{{{main_organ|}}} |{{{main_organ}}} |{{{publication|}}} }} | label41 = {{longitem|والد تنظيم}} | data41 = {{#if:{{{parent_organisation|}}} |{{{parent_organisation}}} |{{{parent_organization|}}} }} | label42 = [[ذيلي ادارو|ذيلي ادارا]] | data42 = {{#if:{{{subsidiaries|}}} |{{{subsidiaries}}} |{{{subsid|}}} }} | label43 = علحدگيون | data43 = {{{secessions|}}} | label44 = لاڳاپا | data44 = {{{affiliations|}}} | label45 = {{longitem |بجيٽ {{#if:{{{budget_year|}}} |{{nobold|({{{budget_year}}})}} }} }} | data45 = {{{budget|}}} | label46 = {{longitem |آمدني {{#if:{{{revenue_year|{{{income_year|}}}}}} |{{nobold|({{{revenue_year|{{{income_year|}}}}}})}} }} }} | data46 = {{{revenue|{{{income|}}}}}} | label47 = رقم جي ورهاست | data47 = {{{disbursed|{{{disbursements|{{{disbursement|}}}}}}}}} | label48 = خرچ {{#if:{{{expenses_year|}}} | {{nobold|({{{expenses_year}}})}} }} | data48 = {{{expenses|{{{spent|{{{expense|}}}}}}}}} | label49 = [[مالي سرمايو|مالي سرمايو]] {{#if:{{{endowment_year|}}} | {{nobold|({{{endowment_year}}})}} }} | data49 = {{{endowment|}}} | label50 = {{longitem |{{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |عمليو |ملازم}} {{#if:{{{num_staff_year|{{{staff_year|{{{num_employees_year|{{{employees_year|}}}}}}}}}}}} |{{nobold|({{{num_staff_year|{{{staff_year|{{{num_employees_year|{{{employees_year|}}}}}}}}}}}})}} }} }} | data50 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} | label51 = {{longitem |رضاڪارا {{#if:{{{num_volunteers_year|{{{volunteers_year|}}}}}} |{{nobold|({{{num_volunteers_year|{{{volunteers_year|}}}}}})}} }} }} | data51 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} | label52 = {{longitem |شاگرد {{#if:{{{students_year|}}} |{{nobold|({{{students_year|}}})}} }} }} | data52 = {{{students|}}} | label53 = انعام | data53 = {{{awards|}}} | label54 = ويب سائيٽ | data54 = {{{website|{{{homepage|}}}}}} | label55 = نوٽس | data55 = {{{remarks|}}} | label56 = {{longitem|اڳوڻو نالو}} | class56 = nickname | data56 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid; | below = {{{footnotes|}}} }}<!-- ٽريڪنگ زمرا: -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[زمرو:صفحات جيڪي Infobox organization ۾ اڻڄاتل پيراميٽر استعمال ڪن ٿا|VALUE{{PAGENAME}}]]}}|preview=صفحو جيڪو [[سانچو:Infobox organization]] ۾ اڻڄاتل پيراميٽر "VALUE" استعمال ڪري ٿو|ignoreblank=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | extinction | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | imagesize | income | income_year | key_people | language | languages | leader_name | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_size | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merger | method | methods | motto | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_motto | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | pledge | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | type | vat_id | volunteers | volunteers_year | website }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> gs71f4x5qgxbcv6x6bq34h2m77r7sf6 371542 371537 2026-04-14T15:19:09Z Intisar Ali 8681 371542 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | bodystyle = {{{bodystyle|}}} | titleclass = fn org | title = {{{name|{{{organization_name|{{{Non-profit_name|{{PAGENAMEBASE}}}}}}}}}}} | subheader = {{#if:{{{native_name|{{{native name|}}}}}}|<div class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name|{{{native name}}}}}}</div>}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{image|}}} |size={{{image_size|{{{imagesize|{{{size|}}}}}}}}} |sizedefault=frameless |alt={{{image_alt|{{{alt|}}}}}} }} | caption2 = {{{caption|}}} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{logo|{{{organization_logo|{{{Non-profit_logo|}}}}}}}}} |size={{{logo_size|}}} |sizedefault=250px |alt={{{logo_alt|}}} }} | caption = {{{logo_caption|}}} | image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map|}}} |size={{{map_size|{{{msize|}}}}}} |sizedefault=250px |alt={{{map_alt|{{{malt|}}}}}} }} | caption3 = {{{map_caption|{{{mcaption|}}}}}} | image4 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage |image={{{map2|}}} |size={{{map2_size|}}} |sizedefault=250px |alt={{{map2_alt|}}} }} | caption4 = {{{map2_caption|}}} | labelstyle = padding-right:0.6em;<!--(هن لاءِ ته هڪ ئي سٽ ۾ ايندڙ ڪنهن ڊگهي/نه ويڙهيل ليبل ۽ ان کان پوءِ واري ڊيٽا جي وچ ۾ ڪجهه خال رهي)--> | label1 = مخفف | class1 = nickname | data1 = {{{abbreviation|}}} | label2 = لقب | class2 = nickname | data2 = {{{nickname|}}} | label3 = تلفظ | data3 = {{#if:{{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce comment|}}} |<!-- -->{{Unbulleted list|1={{{pronounce|}}}{{{Pronounce|}}}{{{Pronunciation|}}}{{{pronunciation|}}}{{{pronounce ref|}}} {{{pronounce comment|}}}<!-- -->|2={{{pronounce 2|}}} }}}} | label4 = نالي پٺيان | data4 = {{{named_after|}}} | label5 = نعرو | class5 = note | data5 = {{{motto|{{{organization_motto|{{{pledge|}}}}}}}}} | label6 = اڳوڻو | data6 = {{{predecessor|}}} | label7 = ضم ٿيو | data7 = {{{merged|}}} | label8 = جانشين | data8 = {{{successor|}}} | label9 = {{#if:{{{formation|}}} |تشڪيل |{{#if:{{{founded_date|{{{founded|}}}}}}|بنياد پيو|قائم ٿيو}} }} | class9 = note | data9 = {{if empty |{{{formation|}}} |{{{established|}}} |{{{founded_date|{{{founded|}}}}}} }} | label10 = باني{{#if:{{{founders|}}}|ان}} | data10 = {{#if:{{{founders|}}} |{{{founders}}} |{{{founder|}}} }} | label11 = قيام جو هنڌ | data11 = {{{founding_location|}}} | label12 = {{#if:{{{extinction|}}} |خاتمو |تحليل}} | data12 = {{#if:{{{extinction|}}} |{{{extinction}}} |{{{dissolved|}}} }} | label13 = انضمام | data13 = {{{merger|}}} | label14 = قسم | data14 = {{{type|{{{organization_type|{{{Non-profit_type|}}}}}}}}} | label15 = {{longitem |{{#if:{{{vat_id|}}} |[[وي اي ٽي سڃاڻپ نمبر|VAT ID no.]] |[[ٽيڪس ڏيندڙ جي سڃاڻپ نمبر|Tax ID no.]]}} }} | data15 = {{#if:{{{vat_id|}}} |{{{vat_id}}} |{{{tax_id|}}} }} | label16 = رجسٽريشن نمبر | data16 = {{{registration_id|}}} | label17 = قانوني حيثيت | data17 = {{{status|}}} | label18 = {{#if:{{{focus|{{{foci|}}}}}} |مرڪز |مقصد}} | data18 = {{#if:{{{focus|{{{foci|}}}}}} |{{{focus|{{{foci|}}}}}} |{{{purpose|}}} }} | label19 = {{longitem|پيشاور لقب}} | data19 = {{{professional_title|}}} | label20 = صدر مقام | data20 = {{{headquarters|}}} | label21 = جڳھ | class21 = label | data21 = {{Unbulleted list | 1 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{location_city|}}} |<span class="locality">{{{location_city}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{location_country|}}} |<span class="country-name">{{{location_country}}}</span>}} }} | 2 = {{{location|}}} | 3 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{location_city2|}}} |<span class="locality">{{{location_city2}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{location_country2|}}} |<span class="country-name">{{{location_country2}}}</span>}} }} | 4 = {{{location2|}}} }} | label22 = جڳھون | class22 = label | data22 = {{Unbulleted list | 1 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{addnl_location_city|}}} |<span class="locality">{{{addnl_location_city}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{addnl_location_country|}}} |<span class="country-name">{{{addnl_location_country}}}</span>}} }} | 2 = {{{addnl_location|{{{additional_location|}}}}}} | 3 = {{comma separated entries | 1 = {{#if:{{{addnl_location_city2|}}} |<span class="locality">{{{addnl_location_city2}}}</span>}} | 2 = {{#if:{{{addnl_location_country2|}}} |<span class="country-name">{{{addnl_location_country2}}}</span>}} }} | 4 = {{{addnl_location2|{{{additional_location2|}}}}}} }} | label23 = هم آهنگ | data23 = {{{coordinates|{{{coords|}}}}}} | label24 = شروعات | data24 = {{{origins|}}} | label25 = {{longitem |{{#if:{{{area_served|}}} |خدمت وارو علائقو |علائقو {{#if:{{{region_served|}}}|خدمت وارو}} }} }} | data25 = {{if empty |{{{area_served|}}} |{{{region_served|}}} |{{{region|}}} }} | label26 = پيداوار{{#if:{{{products|}}}|ون}} | data26 = {{#if:{{{products|}}} |{{{products}}} |{{{product|}}} }} | label27 = خدمتون | class27 = note | data27 = {{{services|}}} | label28 = طريقو{{#if:{{{methods|}}}|ن}} | data28 = {{#if:{{{methods|}}} |{{{methods}}} |{{{method|}}} }} | label29 = ميدان{{#if:{{{fields|}}}|ن}} | data29 = {{#if:{{{fields|}}} |{{{fields}}} |{{{field|}}} }} | label30 = {{longitem |ميمبر {{#if:{{{num_members|{{{members|}}}}}}||شپ}} {{#if:{{{num_members_year|{{{membership_year|}}}}}} |{{nobold|({{{num_members_year|{{{membership_year|}}}}}})}} }} }} | data30 = {{#if:{{{num_members|{{{members|}}}}}} |{{{num_members|{{{members}}}}}} |{{{membership|}}} }} | label31 = {{longitem |سرڪاري ٻولي{{#if:{{{languages|}}}|ون}} }} | data31 = {{#if:{{{languages|}}} |{{{languages}}} |{{{language|}}} }} | label32 = مالڪ{{#if:{{{owners|}}}|ان}} | data32 = {{#if:{{{owners|}}} |{{{owners}}} |{{{owner|}}} }} | label33 = {{longitem|{{#if:{{{gen_sec|}}}|جنرل سيڪريٽري|سيڪريٽري جنرل}}}} | data33 = {{#if:{{{general|}}} |{{{general}}} |{{#if:{{{gen_sec|}}} |{{{gen_sec}}} |{{{sec_gen|}}} }}}} | label34 = {{#if:{{{leader_title|}}} |{{longitem|{{{leader_title}}}}} |اڳواڻ}} | data34 = {{{leader_name|}}} | label35 = {{longitem|{{{leader_title2}}}}} | data35 = {{#if:{{{leader_title2|}}} |{{{leader_name2|}}} }} | label36 = {{longitem|{{{leader_title3}}}}} | data36 = {{#if:{{{leader_title3|}}} |{{{leader_name3|}}} }} | label37 = {{longitem|{{{leader_title4}}}}} | data37 = {{#if:{{{leader_title4|}}} |{{{leader_name4|}}} }} | label38 = {{longitem|[[ڊائريڪٽرن جو بورڊ|{{allow wrap|ڊائريڪٽرن جو بورڊ}}]]}} | data38 = {{{board_of_directors|}}} | label39 = {{longitem|اهم ماڻهو}} | data39 = {{{key_people|}}} | label40 = {{#if:{{{main_organ|}}} |{{longitem|مکيه ادارو}} |اشاعت}} | data40 = {{#if:{{{main_organ|}}} |{{{main_organ}}} |{{{publication|}}} }} | label41 = {{longitem|سنڀاليندڙ تنظيم}} | data41 = {{#if:{{{parent_organisation|}}} |{{{parent_organisation}}} |{{{parent_organization|}}} }} | label42 = [[ذيلي ادارو|ذيلي ادارا]] | data42 = {{#if:{{{subsidiaries|}}} |{{{subsidiaries}}} |{{{subsid|}}} }} | label43 = علحدگيون | data43 = {{{secessions|}}} | label44 = لاڳاپا | data44 = {{{affiliations|}}} | label45 = {{longitem |بجيٽ {{#if:{{{budget_year|}}} |{{nobold|({{{budget_year}}})}} }} }} | data45 = {{{budget|}}} | label46 = {{longitem |آمدني {{#if:{{{revenue_year|{{{income_year|}}}}}} |{{nobold|({{{revenue_year|{{{income_year|}}}}}})}} }} }} | data46 = {{{revenue|{{{income|}}}}}} | label47 = رقم جي ورهاست | data47 = {{{disbursed|{{{disbursements|{{{disbursement|}}}}}}}}} | label48 = خرچ {{#if:{{{expenses_year|}}} | {{nobold|({{{expenses_year}}})}} }} | data48 = {{{expenses|{{{spent|{{{expense|}}}}}}}}} | label49 = [[مالي سرمايو|مالي سرمايو]] {{#if:{{{endowment_year|}}} | {{nobold|({{{endowment_year}}})}} }} | data49 = {{{endowment|}}} | label50 = {{longitem |{{#if:{{{num_staff|}}}{{{staff|}}} |عملو |ملازم}} {{#if:{{{num_staff_year|{{{staff_year|{{{num_employees_year|{{{employees_year|}}}}}}}}}}}} |{{nobold|({{{num_staff_year|{{{staff_year|{{{num_employees_year|{{{employees_year|}}}}}}}}}}}})}} }} }} | data50 = {{if empty |{{{num_staff|}}} |{{{staff|}}} |{{{num_employees|}}} |{{{employees|}}} }} | label51 = {{longitem |رضاڪار {{#if:{{{num_volunteers_year|{{{volunteers_year|}}}}}} |{{nobold|({{{num_volunteers_year|{{{volunteers_year|}}}}}})}} }} }} | data51 = {{#if:{{{num_volunteers|}}} |{{{num_volunteers}}} |{{{volunteers|}}} }} | label52 = {{longitem |شاگرد {{#if:{{{students_year|}}} |{{nobold|({{{students_year|}}})}} }} }} | data52 = {{{students|}}} | label53 = انعام | data53 = {{{awards|}}} | label54 = ويب سائيٽ | data54 = {{{website|{{{homepage|}}}}}} | label55 = نوٽس | data55 = {{{remarks|}}} | label56 = {{longitem|اڳوڻو نالو}} | class56 = nickname | data56 = {{if empty |{{{former name|}}} |{{{former_name|}}} |{{{former|}}} |{{{formerly|}}} }} | belowstyle = border-top:#aaa 1px solid; | below = {{{footnotes|}}} }}<!-- ٽريڪنگ زمرا: -->{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[زمرو:صفحات جيڪي Infobox organization ۾ اڻڄاتل پيراميٽر استعمال ڪن ٿا|VALUE{{PAGENAME}}]]}}|preview=صفحو جيڪو [[سانچو:Infobox organization]] ۾ اڻڄاتل پيراميٽر "VALUE" استعمال ڪري ٿو|ignoreblank=y| abbreviation | additional_location | additional_location2 | addnl_location | addnl_location_city | addnl_location_city2 | addnl_location_country | addnl_location_country2 | addnl_location2 | affiliations | alt | area_served | awards | board_of_directors | bodystyle | budget | budget_year | caption | coordinates | coords | disbursed | disbursement | disbursements | dissolved | employees | employees_year | endowment | endowment_year | established | expense | expenses | expenses_year | extinction | field | fields | foci | focus | footnotes | formation | former | former name | former_name | formerly | founded | founded_date | founder | founders | founding_location | gen_sec | general | headquarters | homepage | image | image_alt | image_size | imagesize | income | income_year | key_people | language | languages | leader_name | leader_name2 | leader_name3 | leader_name4 | leader_title | leader_title2 | leader_title3 | leader_title4 | location | location_city | location_city2 | location_country | location_country2 | location2 | logo | logo_alt | logo_caption | logo_size | main_organ | malt | map | map_alt | map_caption | map_size | map2 | map2_alt | map2_caption | map2_size | mcaption | members | membership | membership_year | merged | merger | method | methods | motto | msize | name | named_after | native name | native_name | native_name_lang | nickname | Non-profit_logo | Non-profit_name | Non-profit_type | num_employees | num_employees_year | num_members | num_members_year | num_staff | num_staff_year | num_volunteers | num_volunteers_year | organization_logo | organization_motto | organization_name | organization_type | origins | owner | owners | parent_organisation | parent_organization | pledge | predecessor | product | products | professional_title | pronounce | Pronounce | pronounce 2 | pronounce comment | pronounce ref | Pronunciation | pronunciation | publication | purpose | region | region_served | registration_id | remarks | revenue | revenue_year | sec_gen | secessions | services | size | spent | staff | staff_year | status | students | students_year | subsid | subsidiaries | successor | tax_id | type | vat_id | volunteers | volunteers_year | website }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> hya2o0zordra9ohljz7965zoktd8u6c 14 15864 371685 371448 2026-04-15T03:19:35Z Memon2025 21315 371685 wikitext text/x-wiki {{منتقلي ذيلي زمرا}} {{Commons category|category:Internet}} {{Portal|انٽرنيٽ}} {{Cat main|انٽرنيٽ}} '''انٽرنيٽ''' (Internet) عوامي طور تي دستياب ڪمپيوٽر نيٽ ورڪن جو عالمي نظام آهي جيڪو انٽرنيٽ پروٽوڪول (IP) تي پيڪٽ سوئچنگ ذريعي ڊيٽا منتقل ڪري ٿو. اهو هزارين ٻين، ننڍن ڪاروبار، تعليمي، ۽ سرڪاري نيٽ ورڪن مان ٺهيل آهي. اصطلاح انٽرنيٽ ۽ ورلڊ وائڊ ويب (w.w.w) هر روز ڳالھه ٻول ۾ بغير ڪنهن فرق جي استعمال ڪيا ويندا آهن. بهرحال، انٽرنيٽ ۽ ورلڊ وائڊ ويب هڪ ئي نه آهن. انٽرنيٽ هڪ عالمي ڊيٽا مواصلاتي نظام آهي. اهو هڪ هارڊويئر ۽ سافٽ ويئر انفراسٽرڪچر آهي جيڪو ڪمپيوٽرن جي وچ ۾ رابطو فراهم ڪري ٿو. بس، ”انٽرنيٽ نيٽ ورڪن جو هڪ نيٽ ورڪ آهي“، جتي ٻه يا ٻه کان وڌيڪ ڪمپيوٽر وائرڊ يا وائرليس نيٽ ورڪ ذريعي، ڊيٽا جهڙوڪ ميل، وڊيو، گانا وغيره، موڪلڻ ۽ وصول ڪرڻ جڙيل هوندا آهن ان جي بر عڪس ويب، انٽرنيٽ ذريعي ڳنڍيل هڪٻئي سان ڳنڍيل دستاويزن ۽ ٻين وسيلن جو مجموعو آهي، جيڪو هائپر لنڪس ۽ URLs سان ڳنڍيل آهي. انٽرنيٽ استعمال ڪندي ٻيون خدمتون، اليڪٽرانڪ ميل، فائل ٽرانسفر پروٽوڪول، ٽيل نيٽ، آن لائن چيٽ، وائيس اوور انٽرنيٽ پروٽوڪول، انسٽنٽ ميسيجنگ، فيڪس ۽ يوزنيٽ به حاصل ڪئي سگهون ٿا. <!-- this same text is in [[:category:World Wide Web]] --> [[زمرو:اطلاع]] [[زمرو:سائبر اسپيس]] [[زمرو:معلومات جو دور]] [[زمرو:وائڊ ايريا نيٽ ورڪ]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] bxcs9pkmmhfr7j7403zwagzxcpl3yyy 0 17225 371699 369448 2026-04-15T03:41:27Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 371699 wikitext text/x-wiki {{حوالا سڌارو}} {{صفائي ڪريو}} {{Infobox person |name = عبدالماجد ڀرڳڙي<br/>{{Nastaliq|عبدالماجد بھرگڑی}} <br/>Abdul Majid Bhurgri <br/>अबदुल माजिद भुरग॒ड़ी |other_names = {{Nastaliq|ماجد}} |image = Abdul-Majid_Bhurgri_AKU.jpg |image_size = |alt = عبدالماجد ڀرڳڙي |caption =عبدالماجد ڀرڳڙي |birth_name = عبدالماجد ڀرڳڙي |birthdate = {{birth date|1948|02|08|mf=y}} |birth_place = گوٹھ غلام نبی ڀرڳڙي، [[قمبر شهدادڪوٽ ضلعو|قمبر شهدادڪوٽ]]، [[سنڌ]]، [[پاڪستان]] |residence = [[سيئٽل]], [[واشنگٽن (رياست)|واشنگٽن]], [[گڏيل آمريڪي رياستون|يونائيٽيڊ اسٽيٽس]] |nationality = [[پاڪستان]]ي |ethnicity = [[سنڌي بلوچ]] |alma_mater = * [[آريزونا يونيورسٽي]] * [[سنڌ يونيورسٽي]] |occupation = اڳوڻو ڪمشنر انڪم ٽيڪس<br>ڪمپيوٽر سافٽويئر پروفيشنل |years_active = سال 1972ع سان موجوده (حاضر) |education = [[ايم بي اي]]، [[بيچلر آف آرٽس|بي.اي.]] (آنرز) جنرل هسٽري ۾ |religion = [[اسلام]] |website = {{URL|http://www.bhurgri.com}}}} '''عبد الماجد ڀرڳڙي''' سنڌي ٻولي ۾ ڪمپيوٽنگ جو باني آهي. هو لاڙڪاڻو، سنڌ، پاڪستان سان تعلق رکي ٿو، ۽ هاڻي سياٽل، آمريڪا ۾ رھي ٿو. سال 1987-1988ع کان سندس ڪم ذاتي ڪمپيوٽرن تي سنڌي جي استعمال کي فعال بڻايو ۽ سنڌي اشاعتي ادارا ۽ اشاعتي صنعت ۾ انقلاب آندائين.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://nation.com.pk/28-Feb-2019/sindh-gives-go-ahead-to-wheat-export|title=Sindh gives go-ahead to wheat export|date=2019-02-28|website=The Nation|language=en|access-date=2019-08-27}}</ref> سال 2000-2001ع کان، ڀرڳڙي، پهريان سنڌي يونيڪوڊ جا اکر تيار ڪيا، مائيڪروسافٽ ونڊوز جي پليٽ فارم تي سنڌي لاء حمايت حاصل ڪئي، ونڊوز آپريٽنگ سسٽم تي معياري سنڌي جي استعمال کي يقيني بڻائڻ لاءِ وسيلا تيار ڪيا، ۽ انٽرنيٽ تي انهن وسيلن کي مفت فراھم ڪيو. سال 2002ع ۾ ڀرڳڙي مائيڪروسافٽ ڏانھن ھڪ مقالو لکيو جنھن جو ٽائيٽل ھو ”پاڪستاني ٻولين کي يونيڪوڊ ذريعي قابلِ ڪار بڻائڻ“. ڀرڳڙي جي مقالي کي نظر ۾ رکندي، مائيڪرو سافٽ جي مائيڪل ايس. ڪپلان پنھنجي بلاگ تي لکيو، ” اھا ڪافي دلچسپي جي ڳالھه آھي، جيتوڻيڪ ھڪ لمحي تي سنڌي وسٽا لاءِ ڌيان ۾ رکي پئي وڃي (پر حتمي طور نه ڪئي وئي). مون کي لڳي ٿو ته عبدالماجد ڀرڳڙي (جنھن سان آءُ سال 2007ع ۾ سنڌي ۽ اردو بابت رابطي ۾ ھيس) سنڌيءَ زبان کي آخرڪار ونڊوز 8 شامل ٿيندي ڏسي ڪري، خوش ٿيندو. == ابتدائي زندگي == ڀرڳڙي 8 فيبروري، 1948ع تي ڳوٺ غلام نبي ڀرڳڙي، تعلقي شهداد ڪوٽ، لاڙڪاڻو (هاڻي قمبر شهدادڪوٽ) ضلعي، پاڪستان جي صوبي سنڌ ۾ جو حصو جي ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو. سندس پيء، عبدالغفور ڀرڳڙي، هڪ وڪيل، سياستدان ۽ اديب هو. سندس ماء، خورشيد بانو، هڪ گھريلو عورت هئي.<ref>{{Citation |title=ڀرڳڙي عبدالماجد : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title --> |url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%80%D8%B1%DA%B3%DA%99%D9%8A%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%AF |accessdate=2019-12-15 |archive-date=2025-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250120202827/https://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%DA%80%D8%B1%DA%B3%DA%99%D9%8A%20%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%AF |dead-url=yes }}</ref> == تعليم == ڀرڳڙي لاڙڪاڻو ۾ سندس پرائمري تعليم، پهریون پی وی اسڪول ۾ ۽ بعد ۾ شاهه محمد اسڪول سان مڪمل ڪئي. هن ميونسپل هاء اسڪول، لاڙڪاڻي ۾ سندس ثانوي تعليم شروع ڪئي ۽ گورنمينٽ هاء اسڪول، لاڙڪاڻي ۾ ان کي مڪمل ڪيو. هو سنڌ يونيورسٽي ويو، جتي هن بی.ای. عام تاريخ ۾ اعزاز سان حاصل ڪئي. هن ان کان پوء پاڪستان جي اعليٰ خدمتن جي امتحانن لاء تيار ٿيڻ جو فيصلو ڪيو ۽ لاڙڪاڻو ۾ قانون واري ڪاليج ۾ قانون جي بيچلرس، ایل ایل بی پروگرام لاء داخلا گھري. سال 1983ع ۾، هو ايريزونا يونيورسٽي [[تڪسن|ٽوسان]] جي ايم بي اي پروگرام ۾ داخل ٿي. ھو ناڻي ۾ هڪ زور سان سال 1985ع ۾ گريجویٽ ٿيو. اهو ايريزونا يونيورسٽي ۾ پنهنجي پڙهائي دوران هو ته هن کي ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجي سان متعارف ڪرايو ويو. == ڪاروھنوار واري زندگي == آڪٽوبر 1971ع ۾، ڀرڳڙي پاڪستان جي اعليٰ خدمتن وارو امتحان ڏنو. هو پاس ٿيو ۽ پاڪستان ٽيڪسيشن سروس لاءِ ڪم ڪرڻ جي لاءِ چونڊيو ويو، جيڪو ھن 13 نومبر 1972ع تي جوائن ڪيو. هن والٽن، لاھور جي ويجھو، ۾ مالي خدمتن جي اڪيڊمي ۾ ھڪ سال جي تربيت ورتي. ان کانپوءِ، هن کي ڇهن مهينن جي لاء وڌيڪ کاتيوار تربيت ملي. جولاء 1974ع ۾، هن کي هڪ انڪم ٽيڪس آفيسر طور لاڙڪاڻو ۾ ڀرتي ڪيو ويو. هو اتي ٽن سالن لاء رھيو. 1977ع ۾، ھن کي حيدرآباد منتقل ڪيو ويو،۽ بعد ۾ ڪراچي 1980ع ۾. هو سال 1980-1983 کان موڪل تي ويو، ۽ جڏهن موڪل تي، هن کي انڪم ٽيڪس جي اضافي ڪمشنر ڏانھن فروغ ڏنو ويو. پنهنجي موٽڻ تي، هن کي ڪراچي ۾ ڀرتي ڪيو ويو. 1990ع ۾، هو پاڪستان جي بين الاقوامي ايئر لائن تي معاشي خريدارين لاءِ جنرل مينيجر ٿيو. تقريبن ڇهن مهينن کان پوء، هو پگھار کان سواء موڪل تي آمريڪا ويو. اتي، هڪ سليڪان ويلي فرم، ايڊوانسڊ سرچ، لاء هڪ صلاحڪار ۽ مشير جي طور تي نوڪري جي آڇ ڪئي هئي، جيڪا ھڻ قبول ڪئي. ==سنڌي ڪمپيوٽرائز ڪمپوزنگ== سال 1987ع ۾، ڀرڳڙي هڪ دوست جي سهڪار سان هڪ ڊيسڪ ٽاپ پبلشنگ ڪاروبار سيٽ اپ ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. هن مقصد لاء، هن هڪ ميڪنٽاش ذاتي ڪمپيوٽر ۽ هڪ ليزر پرنٽر خريد ڪيو. جڏھن ھو سامان پهچڻ لاء انتظار ڪري رھيو ھو، سندس ڀاڱيدار، جنھن کي سهوليت سيٽ اپ ڪرڻي ھئي، چيائين ته هو ذاتي exigencies جي ڪري ائين نه ڪري سگهيو. جڏھن سامان نيٺ آڪٽوبر 1987ع جي آس مھيا ڪيو ويو، ڀرڳڙي ان ۾ ڦاسي پيو. ان کان پوء هو ته هن ذاتي ڪمپيوٽرن تي سنڌي جي استعمال، خاص طور لفظ پروسيسنگ ۽ ڊيسڪ ٽاپ پبلشنگ جي مقصدن لاء لاء هڪ حل تي ڪم ڪرڻ جو فيصلو ڪيو. نومبر، 1987ع ۾، چند هفتن لاء تجربا ڪرڻ کان پوء، ڀرڳڙي ڪاميابي سان هڪ صفحي تي سنڌيء ۾ ليزر پرنٽر تي طباعت ڪئي. سنڌي روزانه ھلالِ پاڪستان خبر ٻڌائي. جلد ئي، اخبار انعام شيخ جو لکيل هڪ ڪالم شايع ڪيو ۽ ڀرڳڙي جي ميڪنٽاش ڪمپيوٽر تي typeset. ڀرڳڙي به نقوش جي سنڌي ڀاڱي لاءِ typeset، ڪراچي ۾ هڪ ڪاليج جو رسالو. هي سنڌي ڪمپيوٽنگ جو آغاز ھيو، جنهن ايندڙ ڪجهه سالن ۾ سنڌي ڇپائيء ۽ اشاعت جي صنعت ۾ انقلاب آندو ء اوائلي ترتيب وار ٽائپ سيٽنگ کان ڪمپيوٽر تي ٻڌل ٽائپ سيٽنگ جي نئين دور طرف وڌڻ جي اجازت ڏني. مارچ، 1988 تائين، ڀرڳڙي سنڌي ڊيسڪٽاپ ڪمپوزنگ جی هڪ وڌيڪ مستحڪم نسخو سان آيو. جولاء، 1988ع ۾، ايپل لاء پاڪستان جي تقسيم ڪارن سرڪاري طور ڪراچي ۾ هڪ تقريب ۾ سنڌي ڊيسڪ ٽاپ ڪمپوزنگ جو اعلان ڪيو، ۽ ڀرڳڙي جي ڀاڱيدار جو اعتراف ڪيو. روزاني ھلالِ پاڪستان هن نظام کي استعمال ڪرڻ واري پهرين سنڌي اخبار هئي. روزاني عوامي آواز چار ڪمپيوٽرن ۽ هڪ ليزر پرنٽر سان شايع ڪرڻ شروع ڪيو. عبرت، ڪاوش، آفتاب، ۽ ٻين اخبارن ۽ رسالن پڻ ان جي پوئلڳي ڪئي. سال 2000-2001ع ۾، ڀرڳڙي مائيڪروسافٽ سان سھڪار ڪئي ۽ سنڌي ٻوليء جي لاء هڪ يونيڪوڊ حل سان آيو. يونيڪوڊ معيار انٽرنيٽ تي سنڌي جي استعمال کي فعال بڻايو ۽ اهڙيء طرح عالمي طور سنڌي ڳالهائيندڙ ۾ رابطي جو ھڪ دور آڻي ڇڏيو. ڀرڳڙي مفت ۾ ورهائڻ لاء پنهنجي ويب سائيٽ تي سندس مشهور سنڌي انسٽالر اپلوڊ ڪيو. وڌيڪ لاءِ پڙهو تفصيلي مضمون: [[سنڌي ڪمپيوٽرائز ڪمپوزنگ]] == ذاتي زندگي == سال 1969ع ۾، جڏھن ھو پنھنجي خاندان سان گڈ ڪوئيٽا ۾ گرمي جون موڪلون گذاري رھيو ھو، ڀرڳڙي ھڪ ڪشميري ڇوڪري، نرگس نالي سان مليو، جن سان ھن سال 1970ع ۾ شادي ڪئي. نرگس 25 اپريل، 2008ع تي وفات ڪئي. ڀرڳڙي کي ٽي پٽ آھن؛ عبدالمصور، عبدالباسط ۽ عبدالباري ۽ ھڪ ڌيءُ عائشه آھي. ان سڀني جي شادي ٿيل آھي ۽ سياٽل ۾ رھن ٿا. ننڍي ۾ ننڍو پٽ، عبدالباري، پنھنجي سئوٽ سارہ ڀرڳڙيءَ سان پرڻيل آھي، ھن جا ٻه پٽ عبدالرحمان ۽ عبدالهادي آھن. == ايوارڊ == ڀرڳڙي کي 26 نومبر، 2015ع تي سنڌ جي حڪومت کان لطيف ايوارڊ مليو ۽ اتر آمريڪا جي سنڌ واري تنظيم کان ڊاڪٽر فيروز احمد يادگار ايوارڊ ملیو. == پڻ ڏسو == * [[ڀرڳڙي]] * [[لاڙڪاڻو]] * [[سنڌي]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سنڌي شخصيتون]] [[زمرو:سليڪان ويلي جا ماڻهو]] [[زمرو:پاڪستاني شخصيتون]] [[زمرو:جيوت ماڻهو]] [[زمرو:سنڌ يونيورسٽي جا شاگرد]] [[زمرو:1948ع جون پيدائشون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل ماڻهو]] [[زمرو:Articles with hCards]] [[زمرو:صفائي گهربل سڀئي صفحا]] [[زمرو:صفائي گهربل مضمون]] [[زمرو:اضافي حوالن جي ضرورت جا تمام صفحا]] [[زمرو:اضافي حوالن جي ضرورت جا صفحا]] [[زمرو:اھي صفحا جيڪي سانچن جي سڏن ۾ ٻٽيون شيون استعمال ڪن ٿا]] [[زمرو:فرسودہ پيراميٽرز جو استعمال ڪندڙ خانو معلومات شخص]] j4s11m4227673yrmfxe9hrnc78n4cot 14 17354 371689 369451 2026-04-15T03:25:14Z Memon2025 21315 371689 wikitext text/x-wiki {{منتقلي ذيلي زمرا}} {{Commons cat|زمرو:ورلڊ وائڊ ويب}} {{Cat main|عالمگير ويب}} '''ورلڊ وائڊ ويب'''، مختصر طور تي WWW يا W3، عام طور تي ويب جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، [[انٽرنيٽ]] ذريعي رسائي حاصل ڪيل هڪ ٻئي سان ڳنڍيل هائپر ٽيڪسٽ دستاويزن جو هڪ [[معلومات|معلوماتي نظام]] آهي. هڪ [[ویب برائوزر|ويب برائوزر]] سان، ڪو به ويب صفحو ڏسجي سگهي ٿو جن ۾ ٽيڪسٽ، تصويرون، وڊيوز ۽ ٻيا [[ملٽي ميڊيا]] شامل ٿي سگهن ٿا، ۽ [[هائپر لنڪ|هائپر لنڪس]] ذريعي انهن جي وچ ۾ نيويگيٽ ڪري سگهو ٿا. انٽرنيٽ ۽ [[عالمگير ويب|ورلڊ وائڊ ويب]] اصطلاح اڪثر روزاني ڳالهه ٻولهه ۾ بغير ڪنهن فرق جي استعمال ڪيو وينديون آهن (جيئن هيٺ ڏنل ڪيترن ئي ذيلي زمرن ۾ ڏسي سگهجو ٿا، عنوان "انٽرنيٽ ..." جيڪو "ورلڊ وائڊ ويب ..." هجڻ گهرجي). بهرحال، انٽرنيٽ ۽ ورلڊ وائڊ ويب هڪجهڙا نه آهن. انٽرنيٽ هڪ عالمي ڊيٽا ڪميونيڪيشن سسٽم آهي. اهو هڪ [[ڪمپيوٽر|هارڊويئر]] ۽ [[سافٽ ويئر]] انفراسٽرڪچر آهي جيڪو [[ڪمپيوٽر|ڪمپيوٽرن]] جي وچ ۾ رابطو فراهم ڪري ٿو. بس، "انٽرنيٽ نيٽ ورڪن جو هڪ نيٽ ورڪ آهي"، جتي ٻه يا ٻن کان وڌيڪ [[ڪمپيوٽر]] وائرڊ يا وائرليس نيٽ ورڪ ذريعي تاريخ موڪلڻ ۽ وصول ڪرڻ لاءِ ڳنڍيل آهن جهڙوڪ ميل، وڊيو، گيت وغيره. ان جي ابتڙ، ويب انٽرنيٽ ذريعي رابطي ڪيل خدمتن مان هڪ آهي. ويب هڪ ٻئي سان ڳنڍيل دستاويزن ۽ ٻين وسيلن جو مجموعو آهي، جيڪي [[هائپر لنڪس]] ۽ [[يونيفارم ريسورس لوڪيٽرس|يو آر ايلز]] سان ڳنڍيل آهن. انٽرنيٽ استعمال ڪندڙ ٻئي خدمتن ۾ [[ايميل|اليڪٽرانڪ ميل]]، فائل ٽرانسفر پروٽوڪول، ٽيل نيٽ، آن لائن چيٽ، وائيس اوور انٽرنيٽ پروٽوڪول، فوري پيغام، [[فيڪس]] ۽ يوزنيٽ شامل آهن. [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:هائپرٽيڪسٽ]] [[زمرو:ڊجيٽل ميڊيا]] [[زمرو:سائبر اسپيس]] [[زمرو:ثقافتي عالمگيريت]] [[زمرو:انسان - ڪمپيوٽر باهمي عمل]] [[زمرو:انسان–ڳڻپيوڪر باهمي عمل]] 59gtbxa5p37xh5r1ee16dty9v84ycuk 371690 371689 2026-04-15T03:25:50Z Memon2025 21315 371690 wikitext text/x-wiki {{منتقلي ذيلي زمرا}} {{Commons cat|زمرو:ورلڊ وائڊ ويب}} {{Cat main|عالمگير ويب}} '''ورلڊ وائڊ ويب'''، مختصر طور تي WWW يا W3، عام طور تي ويب جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو)، [[انٽرنيٽ]] ذريعي رسائي حاصل ڪيل هڪ ٻئي سان ڳنڍيل هائپر ٽيڪسٽ دستاويزن جو هڪ [[معلومات|معلوماتي نظام]] آهي. هڪ [[ویب برائوزر|ويب برائوزر]] سان، ڪو به ويب صفحو ڏسجي سگهي ٿو جن ۾ ٽيڪسٽ، تصويرون، وڊيوز ۽ ٻيا [[ملٽي ميڊيا]] شامل ٿي سگهن ٿا، ۽ [[هائپر لنڪ|هائپر لنڪس]] ذريعي انهن جي وچ ۾ نيويگيٽ ڪري سگهو ٿا. انٽرنيٽ ۽ [[عالمگير ويب|ورلڊ وائڊ ويب]] اصطلاح اڪثر روزاني ڳالهه ٻولهه ۾ بغير ڪنهن فرق جي استعمال ڪيو وينديون آهن (جيئن هيٺ ڏنل ڪيترن ئي ذيلي زمرن ۾ ڏسي سگهجو ٿا، عنوان "انٽرنيٽ ..." جيڪو "ورلڊ وائڊ ويب ..." هجڻ گهرجي). بهرحال، انٽرنيٽ ۽ ورلڊ وائڊ ويب هڪجهڙا نه آهن. انٽرنيٽ هڪ عالمي ڊيٽا ڪميونيڪيشن سسٽم آهي. اهو هڪ [[ڪمپيوٽر|هارڊويئر]] ۽ [[سافٽ ويئر]] انفراسٽرڪچر آهي جيڪو [[ڪمپيوٽر|ڪمپيوٽرن]] جي وچ ۾ رابطو فراهم ڪري ٿو. بس، "انٽرنيٽ نيٽ ورڪن جو هڪ نيٽ ورڪ آهي"، جتي ٻه يا ٻن کان وڌيڪ [[ڪمپيوٽر]] وائرڊ يا وائرليس نيٽ ورڪ ذريعي تاريخ موڪلڻ ۽ وصول ڪرڻ لاءِ ڳنڍيل آهن جهڙوڪ ميل، وڊيو، گيت وغيره. ان جي ابتڙ، ويب انٽرنيٽ ذريعي رابطي ڪيل خدمتن مان هڪ آهي. ويب هڪ ٻئي سان ڳنڍيل دستاويزن ۽ ٻين وسيلن جو مجموعو آهي، جيڪي [[هائپر لنڪس]] ۽ [[يونيفارم ريسورس لوڪيٽرس|يو آر ايلز]] سان ڳنڍيل آهن. انٽرنيٽ استعمال ڪندڙ ٻئي خدمتن ۾ [[ايميل|اليڪٽرانڪ ميل]]، فائل ٽرانسفر پروٽوڪول، ٽيل نيٽ، آن لائن چيٽ، وائيس اوور انٽرنيٽ پروٽوڪول، فوري پيغام، [[فيڪس]] ۽ يوزنيٽ شامل آهن. [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:هائپرٽيڪسٽ]] [[زمرو:ڊجيٽل ميڊيا]] [[زمرو:سائبر اسپيس]] [[زمرو:ثقافتي عالمگيريت]] [[زمرو:انسان - ڪمپيوٽر باهمي عمل]] 67nwdxnl1ewtzuwof4kzv2kef5l4tiv 0 19041 371703 370490 2026-04-15T08:17:00Z سائين بخش 21992 ڪارساز ڌماڪي بابت مضمون کي تازه ڪاري ڪري، غيرجانبدار انداز ۾ ترتيب ڏنو، حوالا ۽ انفوباڪس شامل ڪيا. 371703 wikitext text/x-wiki {{POV}}{{Infobox event|نالو=ڪارساز ڌماڪو|تصوير=Benazir_Bhutto_2007.jpg|تصوير_وضاحت=بينظير ڀٽو (2007ع)|تاريخ=18 آڪٽوبر 2007ع|هنڌ=ڪراچي، سنڌ، پاڪستان|نشانو=بينظير ڀٽو جي موٽرڪيڊ|قسم=خودڪش بم ڌماڪا|مارجي ويل=180+|زخمي=500+}} '''ڪارساز ڌماڪو''' ۱۸ آڪٽوبر ۲۰۰۷ع تي [[ڪراچي]]، [[پاڪستان]] ۾ پيش آيل هڪ وڏو دهشتگرد حملو هو، جيڪو اڳوڻي [[پاڪستان جو وزيراعظم|وزيراعظم]] [[بينظير ڀٽو]] جنهن ٽرڪ ۾ سوار هئي ان کي خودڪش بمبارن قاتلاڻو حملو ڪيو. اهو واقعو ان وقت پيش آيو جڏهن هوءَ اٺن سالن جي جلاوطني کان پوءِ ڪراچي پهتي ۽ ايئرپورٽ کان بلاول هائوس ڏانهن لکن ماڻهن جي ريلي سان گڏ وڃي رهي هئي.<ref>https://www.bbc.com/news/world-asia-42409374</ref> == پسمنظر == [[بينظير ڀٽو]] ۱۸ آڪٽوبر ۲۰۰۷ع تي [[ڪراچي]] پهتي، جتي سندس استقبال لاءِ وڏي عوامي ريلي نڪتي. ريلي [[جناح انٽرنيشنل ايئرپورٽ]] کان سندس رهائشگاهه بلاول هائوس ڏانهن رواني ٿي.<ref>https://www.nytimes.com/2007/10/19/world/asia/19pakistan.html</ref> هي واپسي سياسي لحاظ کان اهم سمجهي پئي وئي، خاص طور تي [[پاڪستان پيپلز پارٽي]] لاءِ. == واقعو == ريلي جڏهن ڪارساز واري علائقي وٽ پهتي، تڏهن مٿس ۽ سندس ساٿين تي خودڪش بمبارن ٻه ڌماڪا ڪيا، جن مان هڪ کي خودڪش حملو قرار ڏنو ويو.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7052310.stm</ref> ڌماڪن سبب وڏو جاني نقصان ٿيو. رپورٽن موجب گهٽ ۾ گهٽ 180 ماڻهو مارجي ويا ۽ 500 کان وڌيڪ زخمي ٿيا.<ref>https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/pakistan-victims-of-2007-karsaz-bombing-tragedy-remembered-1.83033365</ref> مارجي ويلن مان گهڻا پاڪستان پيپلز پارٽي جا ڪارڪن هئا. فوت ٿيلن ۾ اڳوڻو [[پاڪستان]] قومي [[فٽبال]] ٽيم جو رانديگر عبد الخالق پڻ شامل هو.<ref>https://www.brecorder.com/news/amp/3445308</ref> بينظير ڀٽو ۽ سندس ويجها ساٿي محفوظ رهيا، ڇاڪاڻ ⁠ته هوءَ هڪ خاص سيڪيورٽي ٽرڪ تي پنهنجن ساٿين سان سوار هئي، اها خاص طور سندس استقبال لاءِ سمورن بچاءُ وارن اصولن کي سامهون رکي ٺاهي وئي هئي. == نتيجا ۽ ردعمل == ڌماڪن کانپوءِ [[بينظير ڀٽو]] کي محفوظ طور بلاول هائوس منتقل ڪيو ويو، جنهن سبب هوءَ جلسي کي خطاب نه ڪري سگهي.<ref>https://tribune.com.pk/2007-karsaz-bombing</ref> هن واقعي جي پاڪستان سميت عالمي سطح تي مذمت ڪئي وئي. ڪيترن ملڪن ۽ عالمي ادارن هن حملي کي دهشتگردي جو عمل قرار ڏنو.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7051953.stm</ref> == تدفين == واقعي ۾ مارجي ويل ڪجهه ماڻهن جي سڃاڻپ نه ٿي سگهي. انهن مان ڪيترن کي [[ڳڙھي خدا بخش|ڳڙهي خدا بخش]] جي [[قبرستان]] ۾ دفن ڪيو ويو.<ref>https://www.dawn.com/news/939897</ref> == ڏسو پڻ == * [[:en:Assassination_of_Benazir_Bhutto|Assassination of Benazir Bhutto (2007)]] * [[:en:Pakistan_People's_Party|Pakistan Peoples Party]] == حوالا == <references /> == حوالا == {{حوالا}} bqys8rs72hhfsw5vad2i413dw003vaq 0 22687 371696 298873 2026-04-15T03:37:28Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 371696 wikitext text/x-wiki <font face="MB Lateefi" size="4.5"> [[عڪس:AMAR FAYAZ.jpg|thumb|کاٻو|امر فياض حيدرآباد لٽريچر فيسٽيول 2016 ۾]] '''امر فياض ٻُرڙو'''، ({{lang-en| Amar Fayaz Buriro}}) پھرين [[ڊسمبر]]، 1967ع تي پاڪستان جي صوبي [[سنڌ]] جي هڪ قديم رياست، [[خير پور ميرس]] جي هڪ ننڍڙي ڳوٺ ڄاڃي ٻُرڙو ۾ ڄائو. امر هاڻي سنڌي ٻوليءَ جو انجنيئر،<ref>{{Citation |title=آرڪائيو ڪاپي |url=http://sindhila.edu.pk/Amar-Fayaz-Buriro.pdf |accessdate=2016-08-08 |archive-date=2018-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123111958/http://sindhila.edu.pk/Amar-Fayaz-Buriro.pdf |dead-url=yes }}</ref> اديب ۽ بلاگر آهي. سندس والد جو نالو حمزہ علي ٻُرڙو هو. جيڪو تر جو هڪ ڏاهو، انسان دوست ۽ پيار ڪندڙ ماڻهو هو کيس پنهجي ديس ۽ ٻولي سان بي انتها پيار هو، جنهن امر فياض سميت پنهجي اولاد جي تمام بهترين تربيت ڪئي.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://humsari.com/امر-فياض-ٻرڙو-کان-اپريل-2017-۾-ورتل-انٽرويو/|title=امر فياض ٻرڙو کان (اپريل 2017) ۾ ورتل انٽرويو.|last=Abro|first=Zahida|date=2020-07-09|website=Humsari|language=en-US|access-date=2023-02-10}}</ref> == تعليم == امر ابتدائي [[تعليم]] پنھنجي ڳوٺ ڄاڃي ٻُرڙي جي هڪ [[مدرسو (اسلام)|مدرسي]] ۽ گورنمينٽ پرائمري اسڪول ڄاڃي ٻرڙي مان حاصل ڪئي، پوءِ گورنمنٽ ناز هاءِ اسڪول خير پور ميرس مان 1983ع ۾ مئٽرڪ جو امتحان امتيازي نمبرن سان پاس ڪري، گونمنٽ ڪالج آف ٽيڪنالاجي، خير پور ميرس مان مڪينيڪل انجنيئرنگ ۾ ڊپلوما جي ڊگري، 1988ع ۾ حاصل ڪئي. اڳتي هلي نوڪريءَ دوران [[شاهه عبداللطيف يونيورسٽي|شاھ عبدالطيف يونيورسٽي خير پور ميرس]] مان ماسٽرس ڊگري سوشيولاجيءَ ۾ پرائيويٽ اميدوار جي حيثيت سان حاصل ڪئي. ==ڪم ڪارين جو سفر== [[تعليم]] مان فارغ ٿي امر فياض ريڊيو پاڪستان جي انهن اوائلي انائونسرن مان هڪ ٿيو جن ريڊيو اسٽيشن خيرپور تي شروعاتي پروگرام ڪيا. امر سن 1990 ۾ پاڪستان ريلويز ۾ سب انجنئير طور چونڊيو ويو ۽ 1999ع تائين ريلويز ۾ ڪم ڪندو رهيو، پر اتان جي ماحول مان بيزار ٿي هن ريلويز ڇڏي ڏني ۽ بين الاقوامي معيارن کي پرکڻ واري اداري (ISO) ۾ ريجنل انسپيڪٽر طور ڀرتي ٿيو،<ref>{{حوالو_ويب|url=http://roshni-mc-2k13.blogspot.com/2015/11/profile-amar-fayaz-by-shahnawaz.html|title=Roshni MC-2k13: Profile - Amar Fayaz by Shahnawaz Khaskheli|last=Roshni|date=2015-11-21|website=Roshni MC-2k13|access-date=2023-02-10}}</ref> وري ڪاسموس ڪميونيڪيشنز ۾ جنرل مينيجر طور خدمتون ادا ڪيائين. بعد ۾ يونائيٽيڊ نيشن ۾ ڪميونيڪيشن آفيسر طور ڪم ڪرڻ لڳو، اتان هن ڪمپيوٽر ٽيڪنالاجيءَ ۾ مهارتون حاصل ڪندو نيٺ پهريون ڀيرو اردو نستعليق نالي ”امر نستعليق“ جو بنياد وڌو، ۽ ڪراچي جي هڪ نجي يونيورسٽيءَ ۾ هيڊ آف ڊپارٽمينٽ انفارميشن ٽيڪنالاجي طور کنيو ويو<ref>[https://iaoj.wordpress.com/2015/06/16/amar-fayaz-buriro-skys-the-limit/ Amar Fayaz Buriro – “Sky’s The Limit” | Indus Asia Online Journal (iaoj)<!-- Bot generated title -->]</ref>. جنھن کان پوءِ امر سنڌي لئنگئيج اٿارٽيءَ جي انفارميشن ٽيڪنالاجيءَ جي اهم شاخ لئنگئيج انجنيئرنگ سان سلهاڙيل شعبي جو ڪنسلٽنٽ طور ڪم ڪيو. ھاڻي امر فياض سنڌ جي ثقافت ۽ سياحت کاتي پاران قائم ڪيل اداري عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ حيدرآباد ۾ پروجيڪٽ ڊائريڪٽر طور سنڌي ٻوليءَ جي ڊجيٽائيزيشن تي ڪم ڪري رھيو آھي. ==ڪارناما== [[فائل:Sindh Graduates Association's Gold Medal.jpg|left|thumb| امر فياض ٻرڙي کي سنڌ گريجوئيٽس ايسوسيئيشن پاران ڏنل گولڊ ميڊل]] * 1996 ۾ پاڪستان جي وڏي انگريزيءَ کان انگريزي ۽ سنڌي ڊڪشنري ترتيب ڏنائين. جيڪا لاهور جي اشاعتي اداري اوريئٽل بڪ سوسائٽيءَ وارن 1997 ۾ ڇپي پڌري ڪئي. * اردو ٻوليءَ جو پهريون ويب بيسڊ نستعليق فونٽ ٺاهيو جنهن جو نالو پنهنجي نسبت سان ”امر نستعليق“ رکي پڌرو ڪيائين جيڪو انتھائي هلڪو هئو ۽ جيڪو ويب سائيٽن تي لڳي پئي سگهيو<ref>[http://www.urduweb.org/mehfil/threads/%D8%A7%D9%85%D8%B1-%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%B9%D9%84%DB%8C%D9%82-%D8%B1%DB%8C%D9%84%DB%8C%D8%B2.80700/ امر نستعلیق ریلیز! | اردو محفل فورم<!-- Bot generated title -->]</ref>. * [[سنڌي ٻولي]] کي ويب پيج تي ٽيڪسٽ بيسڊ اھڙو ڪري ويو جو اھا ھڪ ئي وقت مختلف ٻولين جا فونٽ کڻي پئي سگهي. جيڪو ڪم سنڌي ڪمپيوٽنگ جي بانيڪار عبدالماجد ڀرڳڙيءَ پنھنجي ويب سائيٽ کي امر کان ئي ٺهرايو.<ref>{{Citation |title=امر فياض ٻرڙو<!-- Bot generated title --> |url=http://www.bhurgri.com/bhurgri/amar/contact-us/contact-with-webmaster |accessdate=2016-06-15 |archive-date=2016-06-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602015835/http://www.bhurgri.com/bhurgri/amar/contact-us/contact-with-webmaster |dead-url=yes }}</ref> * سنڌي ٻولي کي [[گوگل]] جي ٻولين واري فھرست ۾ شامل ڪرائڻ ۾ مرڪزي ڪردار ادا ڪيائين. * سنڌي ٻوليءَ جي منفرد اکرن کي جاوا ۽ اجڪس ۾ پھريون ڀيرو شناخت ڏنائين جنھن سان ويب جي پروگرامنگ پاڻمرادو سنڌي ٻولي محسوس ڪري ان جي سڌائي ۽ فونٽ کڻي سگهي، جنھن پروگرامنگ کي ورلڊ وائيڊ ويب ڪنسورشيئم معياري سمجهي سڄي دنيا ۾ فعال ڪرايو.<ref>{{Citation |title=MB Samar Sindhi Text Recognizer Script<!-- Bot generated title --> |url=http://sl.sindhila.org/sd/mb-samar-sindhi-text-recognizer-script |accessdate=2016-08-08 |archive-date=2016-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160807032551/http://sl.sindhila.org/sd/mb-samar-sindhi-text-recognizer-script |dead-url=yes }}</ref> * امر فياض پنھنجي ٽيم جي اڻٿڪ محنتن کان پوءِ سنڌي ٻوليءَ جو پھريون او سي آر بڻائي عام ڪيو.<ref>[http://sindhexpress.com.pk/epaper/PoPupwindow.aspx?newsID=130485606&Issue=NP_HYD&Date=20170225 Sindh Express News Story<!-- Bot generated title -->]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ھن پھريون ڀيرو شاھ جي رسالي جو ڪارپس سھيڙي سڄي شاھ جي رسالي مان اکري ۽ لفظي ڇيد ڪري دنيا جي پروگرامرن لاءِ عام ڪيو. <ref>{{حوالو_ويب|url=https://bhurgri.com/bhurgri/amar/شاھ-جي-رسالي-جو-لفظي-اڀياس/|title=شاھ جي رسالي جو لفظي اڀياس|website=عبدالماجد ڀرڳڙي|access-date=2023-02-10}}</ref> * امر فياض ٻرڙي انڊرائيڊ سرشتي جي ڪيبورڊ مائڪروسوفٽ سويفٽ ۾ سنڌي ٻوليءَ جي خودڪار اڳڪٿ شامل ڪئي، جنھن ۾ شاھ جو سڄو رسالو، پھاڪا ۽ عام جملا اڳواٽ رکيائين. ==ادار سازي== امر سنڌي ٻوليءَ جي آئيندي کي مڪمل طور تي محفوظ ڪرڻ لاءِ حڪومت سنڌ کي سنڌي ٻوليءَ جي لئنگئيج انجنيئرنگ لاءِ خودمختيار اداري ٺاھڻ لاءِ پيشڪاري ڏني، جنھن سان حيدرآباد ۾ ”عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ“ جڙي راس ٿيو جتي اڄ سنڌي ٻوليءَ جي جديد ڊجيٽائيزيشن تي سنڌي ڪمپيوٽنگ جي ٽيم جي سربراھي ڪري رھيو آھي.<ref>{{حوالو_ويب|url=http://dailysindhhyd.com/2023/01/06/%d8%b3%d9%86%da%8c%d9%8a-%d9%bb%d9%88%d9%84%d9%8a%d8%a1%d9%8e-%d9%84%d8%a7%d8%a1%d9%90-%d8%a7%d9%86%d9%81%d8%b1%d8%a7%d8%af%d9%8a-%d8%b7%d9%88%d8%b1-%d9%85%d8%a7%da%bb%d9%87%d9%86-%d8%aa%d9%85%d8%a7/|title=سنڌي ٻوليءَ لاءِ انفرادي طور ماڻهن تمام بهترين ڪم ڪيو آهي:اظهر شاهه|website=Daily Sindh Hyderabad|language=en-US|access-date=2023-02-10}}</ref><ref>{{حوالو_ويب|url=https://thetimenews.tv/ماجد-ڀرڳڙي-انسٽيٽيوٽ-پاران-سنڌي-سڀيتا/|title=ماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ پاران سنڌي سڀيتا لکتن جو فونٽ “ آءِ وي سي اسڪرپٽ فونٽ” متعارف|last=Moderator|first=The Time News|date=2022-04-01|website=The Time News|language=en-US|access-date=2023-02-10}}</ref><ref>{{حوالو_ويب|url=http://shabirkumbhar.blogspot.com/2017/04/blog-post_30.html|title=ماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيو آف لئنگئيج انجينئرنگ|access-date=2023-02-10}}</ref> ==مڃتائون== * سنڌ گريجوئيٽس ايسوسيئيشن پاران سنڌي ٻوليءَ جي خدمتن تي گولڊ ميڊل <ref>{{حوالو_ويب|url=https://thetimenews.tv/ھڪ-جپسي-ڪالم-رات-۽-ڪمپيوٽر-تي-جھڪيل-ھڪ-پ/|title=ھڪ جپسي ڪالم ... رات ۽ ڪمپيوٽر تي جھڪيل ھڪ پاڇو|last=Moderator|first=The Time News|date=2023-02-17|website=The Time News|language=en-US|access-date=2023-02-24}}</ref> * شاھ جي رسالي جي مڪمل ڊجيٽائيزيشن تي 2017 ۾ لطيف ايوارڊ <ref>{{حوالو_ويب|url=https://sarwan.pk/featured/%da%80%d9%bd-%d8%b4%d8%a7%d9%87%d9%87-%d9%be%da%84%d8%a7%da%bb%d9%8a-%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%8a-%d8%aa%d9%82%d8%b1%d9%8a%d8%a8-%db%be-%d8%a8%d9%84%d8%a7%d9%88%d9%84-%da%80%d9%bd%d9%88-%d8%b2%d8%b1/|title=ڀٽ شاهه: پڄاڻي واري تقريب ۾ بلاول ڀٽو زرداري پاران لطيف ايوارڊ تقسيم ڪيا ويا – روزاني سرواڻ|last=S|first=Author: Tariq|last2=ilo|language=en-GB|access-date=2023-02-10}}</ref> * مادر وطن ايوارڊ جيڪو سنڌ ترقي پسند پارٽي يوم مادر وطن تي کيس ڏنو.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://awamiawaz.pk/1019521/|title=امر فياض ٻرڙو کي مادر وطن اوارڊ ڏنو ويو|date=2023-02-25|website=Awami Awaz|language=ur|access-date=2023-02-25}}</ref><ref>{{حوالو_ويب|url=https://thetimenews.tv/يوم-مادر-وطن-جلسي-۾-امر-فياض-ٻرڙو-کي-سائ/|title=يوم مادر وطن جلسي ۾ امر فياض ٻرڙو کي سائنس ۽ ٽيڪنالوجي جو ايوارڊ ڏنو ويو|last=Moderator|first=The Time News|date=2023-02-25|website=The Time News|language=en-US|access-date=2023-02-25}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سنڌي ٻولي]] [[زمرو:سنڌي شخصيتون]] [[زمرو:سافٽ ويئر انجنيئرڱ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل ماڻهو]] maj24orhdvus7tx43rhaqrxb747gvjo 0 30274 371606 360345 2026-04-14T18:53:20Z ~2026-23246-65 22051 Janwari People doesnt speak Siraeki I've Meet So Many of my sardar they don't speak Siraeki at all They do not belong from DG Khan I've Just remove Siraeki from it 371606 wikitext text/x-wiki {{infobox ethnic group| | group = جانوري (بلوچ) | image = | caption = | ref2 = | languages = [[بلوچي ٻولي|بلوچي]]، [[سنڌي ٻولي|سنڌي]] | rels =[[اسلام]] | related = [[چانڊيا]] (Chandio) [[ڪرمتيءَ]] (Kalmati) }} '''جانوِرِي (Janwari/Janwri)''' هيءَ بلوچن [[(Baloch)]] جي هڪ ذات آهي. ==شجرو== جلال خان کي ڪل چار پٽ ۽ هڪ ڌيءَ هئي، پٽن ۾ پهريون رند، ٻيو لاشاري، ٽيون هوت، چوٿون ڪورائي هو. سندس ڌيءَ جو نالو ’جتو‘ هو. هوت کي ٻه پٽ ٿيا، هڪ چانڊيو ۽ ٻيو ڪرمتي. جانوري ڪرمتيءَ جي اولاد مان آهن، سندن سردار غلام شاهه ولد دولت خان ڪرمتي هو، جيڪو ميرپورساڪري جو هڪ وڏو زميندار ٿي گذريو آهي. جانوري، چانڊين جي هڪ شاخ آهن، ڌيرڻ خان چانڊيو ۽ سندس هڪ ڀاڻيجو، نواب غيبي خان اول جا خاص ماڻهو هوندا هئا. هن خاندان مان علي بخش ۽ سٻڙ خان ڪلهوڙن جا درٻاري هئا. ميرن جي لشڪر ۾ ڪافي جانوري(Janwari) هئا، جيڪي کرڙي، مياڻي ۽ دٻي جي جنگين ۾ وڙهيا ۽ شهيد ٿيا هئا. شام فقير (اول) چانڊين جي جانوري قبيلي مان هو، جيڪو 800ھ/ 1397ع ڌاري گذاري ويو. هن جانوري قبيلي جي سورهيائيءَ جا بلوچي ٻوليءَ ۾ بيت چيا آهن. اتر سنڌ جي ڪاڇي واري علائقي ۾ جانوري (Janwari/janwri) چانڊين جو هڪ مقام آهي، جنهن ۾ جانوري (Janwari) چانڊين جي ٻن قبيلن جا ماڻهو دفن ٿيل آهن، جن ۾ زهراڻي قبيلو، رستماڻي قبيلو شامل آهن. وراڻي قبيلو ۽ حملاڻي قبيلو ۽ انهن مان شهلي خان ۽ مبارڪ خان زهراڻي قبيلي جا هئا ۽ مشهور جرنيل ڌيرڻ خان، رستماڻي قبيلي مان هو. رئيس تيجو خان وراڻي قبيلي جو هو، مشهور سگهڙ ۽ شاعر سونا خان فقير حملاڻي قبيلي جو هو. ==جانورين (Janwari Janwri)جا خاص پاڙا== * بلنداڻي * بناڻي * بهاؤالداڻي * جگناڻي * جولياڻي * ڇٽاڻي * حملاڻي * دائوداڻي * دوداڻي * رجياڻي * رحيماڻي * زهراڻي * سوماراڻي * شيراڻي * صادقاڻي * صالمياتي * گلماڻي * گوماڻي * مارفاڻي * معراڻي * ميواڻي * ورياڻي * وليداڻي. <ref>ڪتاب: [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]]، جلد ٽيون، ڇپيندڙ: [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]] (ISBN: 978-969-9098-40-6) سال: 2011 </ref> == حوالا == {{حوالا}} 8te7yjp53i8j09dm6djyvqervgnzewb 0 30486 371614 351082 2026-04-14T23:52:37Z Ibne maryam 17680 371614 wikitext text/x-wiki '''پاڪستان ريپبلڪن پارٽي''' 1955 ۾ مسلم ليگ جي ناراض رڪنن ۽ [[اولھہ پاڪستان|اولھ پاڪستان]] جي ڪجهہ سياستدانن ٺاھي ھئي. ھن جماعت جو صدر خان عبدالجبار خان ھو جيڪو اولھ پاڪستان جو وڏو وزير بہ ھو ۽ پارلياماني اڳواڻ [[فيروز خان نون|ملڪ فيروز خان نون]] ھو جيڪو [[پاڪستان جو وزيراعظم|وزير اعظم پاڪستان]] (1957-1958) بہ رھي چڪو ھو. {{short description|Political party in Pakistan}} {{distinguish|Pakistan Republic Party}} {{Use dmy dates|date=September 2024}} {{Use Pakistani English|date=September 2024}} {{Infobox political party | name = Pakistan Republican Party | lang1 = [[Urdu language|Urdu]] | name_lang1 = پاکستان ریپبلکن پارٹی | lang2 = [[Bengali language|Bengali]] | name_lang2 = পাকিস্তান রিপাবলিকান পার্টি | colorcode = {{party color|Republican Party (Pakistan)}} | leader = [[Feroz Khan Noon]] | president = [[Khan Abdul Jabbar Khan]] | general_secretary = [[Syed Abid Hussain Shah]] | leader1_title = Vice-president | leader1_name = [[Iskander Mirza]] | position = [[Centre-right politics|Centre-right]]<ref name="dawn"/> | founded = {{start date|1956|04|23|df=y}} | founder = Khan Abdul Jabbar Khan | dissolved = {{end date|1958|10|07|df=y}} | split = [[Muslim League (Pakistan)|PML]] | merged = [[Convention Muslim League|PML(C)]] | ideology = [[Secularism]]<ref name="dawn"/><br />[[Republicanism]]<br />[[West Pakistan|West Pakistani interest]]<ref>https://www.britannica.com/topic/Republican-Party-political-party-Pakistan</ref> | seats1_title = [[List of members of the 2nd Constituent Assembly of Pakistan|Federal Assembly]] (1957) | seats1 = {{composition bar|21|80|{{party color|Republican Party (Pakistan)}}}} | seats2_title = [[List of members of the 1st Provincial Assembly of West Pakistan|West Pakistan Provincial Assembly]] (1956) | seats2 = {{composition bar|156|310|{{party color|Republican Party (Pakistan)}}}} | country = Pakistan | abbreviation = RP }} The '''Pakistan Republican Party''' was formed in 23 April 1956,<ref>{{cite journal|title=Nawab Mushtaq Ahmad Gurmani’s Role in the Politics of Pakistan|first=Pir Bukhsh|last=Soomro|volume=27|issue=2|year=2006|journal=Pakistan Journal of History & Culture|publisher=National Institute of Historical & Cultural Research|url=https://www.nihcr.edu.pk/Latest_English_Journal/Nawab_Mushtaq_Ahmed_Gurmani_Pir_Bukhsh.pdf}}</ref> by a break away faction of the [[Muslim League (Pakistan)|Pakistan Muslim League]] and other politicians supporting the creation of the [[West Pakistan]] province, on the instigation of key leaders in the military and civil service.<ref name="dawn">{{Cite news|date=2017-01-26|title=The Muslim League: A factional history|url=http://www.dawn.com/news/1310662|access-date=2021-11-05|work=Dawn (newspaper)|language=en}}</ref> The President of the party was [[Dr Khan Sahib]], [[Chief Minister]] of [[West Pakistan]]. The main instigator behind this development was [[Iskander Mirza]], the then [[President of Pakistan]]. He was the vice president of this party. The Central Parliamentary Leader was Sir [[Feroz Khan Noon]], [[Prime Minister of Pakistan]] (1957 - 1958).<ref name=":0">{{Cite web|last=Paracha|first=Nadeem F.|date=2017-01-26|title=The Muslim League: A factional history|url=http://www.dawn.com/news/1310662|access-date=2021-05-18|website=DAWN.COM|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahmed,_Adeluddin|title=Ahmed, Adeluddin - Banglapedia|website=en.banglapedia.org|language=en|access-date=2017-09-21}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون]] [[زمرو:پاڪستان جون اڳوڻي سياسي جماعتون ۽ اتحاد]] [[زمرو:پاڪستان جون غير متحرڪ سياسي جماعتون]] [[زمرو:مسلم ليگ گروهبندي]] rjuww0hz7bs4kzb6jy2f2d1cvi4yotx 371615 371614 2026-04-14T23:54:03Z Ibne maryam 17680 371615 wikitext text/x-wiki {{short description|Political party in Pakistan}} {{Infobox political party | name = Pakistan Republican Party | lang1 = [[Urdu language|Urdu]] | name_lang1 = پاکستان ریپبلکن پارٹی | lang2 = [[Bengali language|Bengali]] | name_lang2 = পাকিস্তান রিপাবলিকান পার্টি | colorcode = {{party color|Republican Party (Pakistan)}} | leader = [[Feroz Khan Noon]] | president = [[Khan Abdul Jabbar Khan]] | general_secretary = [[Syed Abid Hussain Shah]] | leader1_title = Vice-president | leader1_name = [[Iskander Mirza]] | position = [[Centre-right politics|Centre-right]]<ref name="dawn"/> | founded = {{start date|1956|04|23|df=y}} | founder = Khan Abdul Jabbar Khan | dissolved = {{end date|1958|10|07|df=y}} | split = [[Muslim League (Pakistan)|PML]] | merged = [[Convention Muslim League|PML(C)]] | ideology = [[Secularism]]<ref name="dawn"/><br />[[Republicanism]]<br />[[West Pakistan|West Pakistani interest]]<ref>https://www.britannica.com/topic/Republican-Party-political-party-Pakistan</ref> | seats1_title = [[List of members of the 2nd Constituent Assembly of Pakistan|Federal Assembly]] (1957) | seats1 = {{composition bar|21|80|{{party color|Republican Party (Pakistan)}}}} | seats2_title = [[List of members of the 1st Provincial Assembly of West Pakistan|West Pakistan Provincial Assembly]] (1956) | seats2 = {{composition bar|156|310|{{party color|Republican Party (Pakistan)}}}} | country = Pakistan | abbreviation = RP }} '''پاڪستان ريپبلڪن پارٽي''' 1955 ۾ مسلم ليگ جي ناراض رڪنن ۽ [[اولھہ پاڪستان|اولھ پاڪستان]] جي ڪجهہ سياستدانن ٺاھي ھئي. ھن جماعت جو صدر خان عبدالجبار خان ھو جيڪو اولھ پاڪستان جو وڏو وزير بہ ھو ۽ پارلياماني اڳواڻ [[فيروز خان نون|ملڪ فيروز خان نون]] ھو جيڪو [[پاڪستان جو وزيراعظم|وزير اعظم پاڪستان]] (1957-1958) بہ رھي چڪو ھو. The '''Pakistan Republican Party''' was formed in 23 April 1956,<ref>{{cite journal|title=Nawab Mushtaq Ahmad Gurmani’s Role in the Politics of Pakistan|first=Pir Bukhsh|last=Soomro|volume=27|issue=2|year=2006|journal=Pakistan Journal of History & Culture|publisher=National Institute of Historical & Cultural Research|url=https://www.nihcr.edu.pk/Latest_English_Journal/Nawab_Mushtaq_Ahmed_Gurmani_Pir_Bukhsh.pdf}}</ref> by a break away faction of the [[Muslim League (Pakistan)|Pakistan Muslim League]] and other politicians supporting the creation of the [[West Pakistan]] province, on the instigation of key leaders in the military and civil service.<ref name="dawn">{{Cite news|date=2017-01-26|title=The Muslim League: A factional history|url=http://www.dawn.com/news/1310662|access-date=2021-11-05|work=Dawn (newspaper)|language=en}}</ref> The President of the party was [[Dr Khan Sahib]], [[Chief Minister]] of [[West Pakistan]]. The main instigator behind this development was [[Iskander Mirza]], the then [[President of Pakistan]]. He was the vice president of this party. The Central Parliamentary Leader was Sir [[Feroz Khan Noon]], [[Prime Minister of Pakistan]] (1957 - 1958).<ref name=":0">{{Cite web|last=Paracha|first=Nadeem F.|date=2017-01-26|title=The Muslim League: A factional history|url=http://www.dawn.com/news/1310662|access-date=2021-05-18|website=DAWN.COM|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahmed,_Adeluddin|title=Ahmed, Adeluddin - Banglapedia|website=en.banglapedia.org|language=en|access-date=2017-09-21}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون]] [[زمرو:پاڪستان جون اڳوڻي سياسي جماعتون ۽ اتحاد]] [[زمرو:پاڪستان جون غير متحرڪ سياسي جماعتون]] [[زمرو:مسلم ليگ گروهبندي]] 576b4598elikkvhsie2p0ujyq5rbywi 371616 371615 2026-04-14T23:57:56Z Ibne maryam 17680 371616 wikitext text/x-wiki {{short description|Political party in Pakistan}} {{Infobox political party | name = Pakistan Republican Party | lang1 = [[Urdu language|Urdu]] | name_lang1 = پاکستان ریپبلکن پارٹی | lang2 = [[Bengali language|Bengali]] | name_lang2 = পাকিস্তান রিপাবলিকান পার্টি | colorcode = | leader = [[Feroz Khan Noon]] | president = [[Khan Abdul Jabbar Khan]] | general_secretary = [[Syed Abid Hussain Shah]] | leader1_title = Vice-president | leader1_name = [[Iskander Mirza]] | position = [[Centre-right politics|Centre-right]]<ref name="dawn"/> | founded = {{start date|1956|04|23|df=y}} | founder = Khan Abdul Jabbar Khan | dissolved = {{end date|1958|10|07|df=y}} | split = [[Muslim League (Pakistan)|PML]] | merged = [[Convention Muslim League|PML(C)]] | ideology = [[Secularism]]<ref name="dawn"/><br />[[Republicanism]]<br />[[West Pakistan|West Pakistani interest]]<ref>https://www.britannica.com/topic/Republican-Party-political-party-Pakistan</ref> | seats1_title = [[List of members of the 2nd Constituent Assembly of Pakistan|Federal Assembly]] (1957) | seats1 = | seats2_title = [[List of members of the 1st Provincial Assembly of West Pakistan|West Pakistan Provincial Assembly]] (1956) | seats2 = | country = Pakistan | abbreviation = RP | logo = }} '''پاڪستان ريپبلڪن پارٽي''' 1955 ۾ مسلم ليگ جي ناراض رڪنن ۽ [[اولھہ پاڪستان|اولھ پاڪستان]] جي ڪجهہ سياستدانن ٺاھي ھئي. ھن جماعت جو صدر خان عبدالجبار خان ھو جيڪو اولھ پاڪستان جو وڏو وزير بہ ھو ۽ پارلياماني اڳواڻ [[فيروز خان نون|ملڪ فيروز خان نون]] ھو جيڪو [[پاڪستان جو وزيراعظم|وزير اعظم پاڪستان]] (1957-1958) بہ رھي چڪو ھو. The '''Pakistan Republican Party''' was formed in 23 April 1956,<ref>{{cite journal|title=Nawab Mushtaq Ahmad Gurmani’s Role in the Politics of Pakistan|first=Pir Bukhsh|last=Soomro|volume=27|issue=2|year=2006|journal=Pakistan Journal of History & Culture|publisher=National Institute of Historical & Cultural Research|url=https://www.nihcr.edu.pk/Latest_English_Journal/Nawab_Mushtaq_Ahmed_Gurmani_Pir_Bukhsh.pdf}}</ref> by a break away faction of the [[Muslim League (Pakistan)|Pakistan Muslim League]] and other politicians supporting the creation of the [[West Pakistan]] province, on the instigation of key leaders in the military and civil service.<ref name="dawn">{{Cite news|date=2017-01-26|title=The Muslim League: A factional history|url=http://www.dawn.com/news/1310662|access-date=2021-11-05|work=Dawn (newspaper)|language=en}}</ref> The President of the party was [[Dr Khan Sahib]], [[Chief Minister]] of [[West Pakistan]]. The main instigator behind this development was [[Iskander Mirza]], the then [[President of Pakistan]]. He was the vice president of this party. The Central Parliamentary Leader was Sir [[Feroz Khan Noon]], [[Prime Minister of Pakistan]] (1957 - 1958).<ref name=":0">{{Cite web|last=Paracha|first=Nadeem F.|date=2017-01-26|title=The Muslim League: A factional history|url=http://www.dawn.com/news/1310662|access-date=2021-05-18|website=DAWN.COM|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Ahmed,_Adeluddin|title=Ahmed, Adeluddin - Banglapedia|website=en.banglapedia.org|language=en|access-date=2017-09-21}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:پاڪستان ۾ سياسي پارٽيون]] [[زمرو:پاڪستان جون اڳوڻي سياسي جماعتون ۽ اتحاد]] [[زمرو:پاڪستان جون غير متحرڪ سياسي جماعتون]] [[زمرو:مسلم ليگ گروهبندي]] 8gxyn8gdnfecgpfd5rec405oo0x36ek 0 31723 371670 319682 2026-04-15T02:47:12Z Memon2025 21315 371670 wikitext text/x-wiki {{Short description|Object-oriented programming language}} {{Distinguish|Java (software platform)|JavaScript|Java |Javanese language}} {{Infobox language | name = Java | logo = Java programming language logo.svg | logo size = 121px | logo caption = | paradigm = [[Programming paradigm#Multi-paradigm|Multi-paradigm]]: [[generic programming|generic]], [[object-oriented]] ([[class-based programming|class-based]]), [[functional programming|functional]], [[imperative programming|imperative]], [[reflection (computer programming)|reflective]], [[concurrent computing|concurrent]] | year = {{Start date and age|1995|5|23}}<ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/sites/oracle/2015/05/20/javas-20-years-of-innovation/|title=Java's 20 Years of Innovation|magazine=Forbes|date=May 20, 2015|access-date=March 18, 2016|author=Binstock, Andrew|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314102242/http://www.forbes.com/sites/oracle/2015/05/20/javas-20-years-of-innovation/|archive-date=March 14, 2016|url-status=live}}</ref> | discontinued = <!-- Set to yes if software is discontinued, otherwise omit. --> | ver layout = <!-- simple (default) or stacked --> | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P548=Q2804309|P348}} | latest release date = {{start date and age|{{wikidata|qualifier|single|P548=Q2804309|P348|P577}}}} | designer = [[James Gosling]] | developer = [[Oracle Corporation]] | typing = [[type system|Static, strong, safe]], [[nominal type system|nominative]], [[manifest typing|manifest]] | memory management = [[Garbage collection (computer science)|Automatic garbage collection]] | influenced_by = [[CLU (programming language)|CLU]],<ref name="BarbaraLiskov">{{cite book |title=Program Development in Java - Abstraction, Specification, and Object-Oriented Design|author=[[Barbara Liskov]] with [[John Guttag]]|isbn=9780201657685|publisher=USA, Addison Wesley|year=2000}}</ref> [[Simula67]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Lisp (programming language)|Lisp]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Smalltalk]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Ada (programming language)|Ada 83]], [[C++]],<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133|title=Cracking The Java Programming Interview :: 2000+ Java Interview Que/Ans|first=Harry H.|last=Chaudhary|access-date=2016-05-29|date=2014-07-28|archive-date=September 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929040943/https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> [[C Sharp (programming language)|C#]],<ref>Java&nbsp;5.0 added several new language features (the [[foreach loop|enhanced for loop]], [[object type (object-oriented programming)#Autoboxing|autoboxing]], [[variadic function|varargs]] and [[Java annotation|annotations]]), after they were introduced in the similar (and competing) [[C Sharp (programming language)|C#]] language. [http://www.barrycornelius.com/papers/java5/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319065438/http://www.barrycornelius.com/papers/java5/|date=March 19, 2011}} [http://www.levenez.com/lang/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060107162045/http://www.levenez.com/lang/|date=January 7, 2006}}</ref> [[Eiffel (programming language)|Eiffel]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=McGilton, Henry|title=The Java Language Environment|date=May 1996|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|access-date=May 6, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140506214653/http://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|archive-date=May 6, 2014 |url-status=live}}</ref> [[Mesa (programming language)|Mesa]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=Joy, Bill |author3=Steele, Guy|author4=Bracha, Gilad|title=The Java Language Specification, 2nd Edition |url=https://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|access-date=February 8, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805051057/http://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|archive-date=August 5, 2011 |url-status=live}}</ref> [[Modula-3]],<ref>{{cite web |url=http://www.computerworld.com.au/index.php/id;1422447371;pp;3;fp;4194304;fpid;1|title=The A-Z of Programming Languages: Modula-3 |publisher=Computerworld|access-date=2010-06-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105145818/http://www.computerworld.com.au/index.php/id%3B1422447371%3Bpp%3B3%3Bfp%3B4194304%3Bfpid%3B1|archive-date=January 5, 2009}}</ref> [[Oberon (programming language)|Oberon]],<ref>[[Niklaus Wirth]] stated on a number of public occasions, e.g. in a lecture at the Polytechnic Museum, Moscow in September 2005 (several independent first-hand accounts in Russian exist, e.g. one with an audio recording: {{cite web|author=Filippova, Elena|title=Niklaus Wirth's lecture at the Polytechnic Museum in Moscow|date=September 22, 2005|url=http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|access-date=November 20, 2011|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201054813/http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|url-status=live}}), that the Sun Java design team licensed the Oberon compiler sources a number of years prior to the release of Java and examined it: a (relative) compactness, type safety, garbage collection, no multiple inheritance for classes{{snd}} all these key overall design features are shared by Java and Oberon.</ref> [[Objective-C]],<ref>[[Patrick Naughton]] cites [[Objective-C]] as a strong influence on the design of the Java programming language, stating that notable direct derivatives include Java interfaces (derived from Objective-C's [[Objective-C#Protocols|protocol]]) and primitive wrapper classes. [http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713014816/http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html|date=July 13, 2011}}</ref> [[UCSD Pascal]],<ref>{{cite web |url=http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf |quote=The project went ahead under the name ''green'' and the language was based on an old model of [[UCSD Pascal]], which makes it possible to generate interpretive code. |title=History of Java|work=Java Application Servers Report|author=TechMetrix Research|year=1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229090912/http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf|archive-date=December 29, 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=A Conversation with James Gosling – ACM Queue |date=August 31, 2004 |url=http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013 |publisher=Queue.acm.org |access-date=2010-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716194245/http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013|archive-date=July 16, 2015 |url-status=live}}</ref> [[Object Pascal]]<ref>{{cite report |author=((The Java Language Team)) |publisher=JavaSoft, Sun Microsystems, Inc. |url=http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |quote=In the summer of 1996, Sun was designing the precursor to what is now the event model of the AWT and the JavaBeans component architecture. Borland contributed greatly to this process. We looked very carefully at Delphi Object Pascal and built a working prototype of bound method references in order to understand their interaction with the Java programming language and its APIs. |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627043929/http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |archive-date=2012-06-27 |url-status=dead |type=White Paper |title=About Microsoft's "Delegates"}}</ref> | influenced = [[Ada (programming language)|Ada 2005]], [[BeanShell]], [[C Sharp (programming language)|C#]], [[Chapel (programming language)|Chapel]],<ref name="chplspec">{{cite web|title=Chapel spec (Acknowledgements)|url=http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|date=2015-10-01|access-date=2016-01-14|publisher=Cray Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205114946/http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|archive-date=February 5, 2016|url-status=live}}</ref> [[Clojure]], [[ECMAScript]], [[Fantom (programming language)|Fantom]], [[Gambas]],<ref name="gambas">{{cite web|url=http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|title=Gambas Documentation Introduction|publisher=Gambas Website|access-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009041815/http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|archive-date=October 9, 2017|url-status=live}}</ref> [[Groovy (programming language)|Groovy]], [[Hack (programming language)|Hack]],<ref>{{cite magazine|url=http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|title=Facebook Q&A: Hack brings static typing to PHP world|magazine=InfoWorld|date=March 26, 2014|access-date=2015-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213220946/http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|archive-date=February 13, 2015|url-status=live}}</ref> [[Haxe]], [[Visual J Sharp|J#]], [[Kotlin (programming language)|Kotlin]], [[PHP]], [[Python (programming language)|Python]], [[Scala (programming language)|Scala]], [[Seed7]], [[Vala (programming language)|Vala]], [[JavaScript]], [[JS++]], [[ArkTS]] | website = {{ubl|{{URL|oracle.com/java/}}|{{URL|java.com}}|{{URL|dev.java}}}} | file_ext = .java, [[Java class file|.class]], [[JAR (file format)|.jar]], .jmod | wikibooks = Java Programming }} [[File:Duke (Java mascot) waving.svg|thumb|upright=0.5|Duke, the Java mascot]] [[File:James Gosling 2008.jpg|thumb|[[James Gosling]], the creator of Java, in 2008]] '''جاوا''' (Java) هڪ اعليٰ سطحي، ڪلاس تي ٻڌل، مقصد تي مبني پروگرامنگ ٻولي آهي. اها هڪ عام مقصدي پروگرامنگ ٻولي آهي جنهن جو مقصد پروگرامرن کي هڪ ڀيرو لکڻ، ڪٿي به هلائڻ (WORA) جی سھولت ڏيڻ آهي،<ref>{{cite web|url=http://www.computerweekly.com/Articles/2002/05/02/186793/write-once-run-anywhere.htm|title=Write once, run anywhere?|date=May 2, 2002|publisher=[[Computer Weekly]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813193857/https://www.computerweekly.com/feature/Write-once-run-anywhere|archive-date=August 13, 2021|access-date=2009-07-27|url-status=live}}</ref> مطلب ته مرتب ڪيل جاوا ڪوڊ انهن سڀني پليٽ فارمن تي، بغير ڪنهن کي ٻيهر ٺاهڻ جي، هلائي سگهي ٿو جيڪي جاوا کي سپورٽ ڪن ٿيون. <ref name="design_goals2">{{cite web|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|title=1.2 Design Goals of the Java Programming Language|date=January 1, 1999|publisher=Oracle|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123204103/http://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|archive-date=January 23, 2013|access-date=2013-01-14|url-status=live}}</ref>جاوا ايپليڪيشنون عام طور تي بائيٽ ڪوڊ تي مرتب ٿيل آهن جيڪي ڪنهن به جاوا ورچوئل مشين (JVM) تي هلائي سگهن ٿيون بغير ڪنهن بنيادي ڪمپيوٽر جي فن تعمير جي. جاوا جو نحو C ۽ C++ سان ملندڙ جلندڙ آهي، پر انهن مان ڪنهن به هڪ جي ڀيٽ ۾ گهٽ گهٽ-سطح جون سهولتون آهن. جاوا رن ٽائم متحرڪ صلاحيتون مهيا ڪري ٿو (جهڙوڪ عڪاسي ۽ رن ٽائم ڪوڊ ترميم) جيڪي عام طور تي روايتي مرتب ڪيل ٻولين ۾ موجود نه آهن. جاوا پنهنجي ریليز ٿيڻ کان پوءِ جلدي مقبوليت حاصل ڪئي ۽ ان وقت کان وٺي هڪ تمام مشهور پروگرامنگ ٻولي رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://github.com/readme/featured/java-programming-language|title=Don't call it a comeback: Why Java is still champ|last=Melanson|first=Mike|date=August 9, 2022|website=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825195416/https://github.com/readme/featured/java-programming-language|archive-date=August 25, 2023|access-date=October 15, 2023|url-status=live}}</ref> GitHub جي مطابق سال 2022ع ۾ جاوا ٽيون مقبول ترين پروگرامنگ ٻولي هئي.<ref>{{Cite web|url=https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|title=The top programming languages|website=The State of the Octoverse|publisher=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802203718/https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|archive-date=2 August 2023|access-date=15 October 2023|url-status=live}}</ref> جيتوڻيڪ اڃا تائين وڏي پيماني تي مشهور آهي، تازو سالن ۾ جاوا جي استعمال ۾ بتدريج گهٽتائي آئي آهي ٻين ٻولين سان گڏ JVM استعمال ڪندي مقبوليت حاصل ڪئي.<ref name=":02">{{cite magazine|last=McMillan|first=Robert|date=August 1, 2013|title=Is Java Losing Its Mojo?|url=https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|url-access=limited|url-status=live|magazine=[[wired.com|Wired]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215115409/https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|archive-date=February 15, 2017|access-date=October 15, 2023|quote=}}</ref> جاوا اصل ۾ جيمز گوسلنگ پاران سن مائڪرو سسٽم ۾ ترقي ڪئي وئي هئي. اهو مئي 1995ع ۾ سن جي جاوا پليٽ فارم جي بنيادي جزو طور جاري ڪيو ويو. اصل ۽ حوالن تي عملدرآمد جاوا ڪمپليرز، ورچوئل مشينون، ۽ ڪلاس لائبرريون اصل ۾ سن پاران مالڪاڻي لائسنس تحت جاري ڪيون ويون. مئي 2007ع تائين، جاوا ڪميونٽي پروسيس جي وضاحتن جي تعميل ۾، سن پنهنجي اڪثر جاوا ٽيڪنالاجيز کي GPL-2.0-صرف لائسنس تحت لائسنس ڏنو هو. Oracle پيش ڪري ٿو پنهنجي HotSpot جاوا ورچوئل مشين، جڏهن ته سرڪاري حوالن تي عمل درآمد OpenJDK JVM آهي جيڪو مفت اوپن سورس سافٽ ويئر آهي ۽ اڪثر ڊولپرز پاران استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ تقريبن سڀني لينڪس جي تقسيم لاءِ ڊفالٽ JVM آهي. 2024ع تائين، جاوا 22 جديد نسخو آهي. جاوا 8، 11، 17، ۽ 21 اڳوڻو LTS ورزن آھن اڃا تائين سرڪاري طور تي سپورٽ ٿيل آھن. ==تاريخ== ==ايڊيشن== ==عملدرآمد سسٽم== ==نحو== ==خاص ڪلاس== ==تنقيد== ==ڪلاس لائبريريون== ==دستاويزون== ==عملدرآمد== ==جاوا پليٽ فارم کان ٻاهر استعمال== جاوا پروگرامنگ ٻولي کي سافٽ ويئر پليٽ فارم جي موجودگي جي ضرورت آهي ترتيب ڏنل پروگرامن تي عمل ڪرڻ لاء. اوريڪل (Oracle) جاوا سان استعمال ڪرڻ لاءِ جاوا پليٽ فارم فراهم ڪري ٿو. اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي (Android SDK) هڪ متبادل سافٽ ويئر پليٽ فارم آهي، جيڪو بنيادي طور تي پنهنجي جي یو آء (GUI) سسٽم سان اینڊروئڊ ايپليڪيشنون ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ===اینڊروئڊ=== جاوا ٻولي اینڊروئڊ، هڪ کليل ذريعو موبائل آپريٽنگ سسٽم، ۾ هڪ اهم ستون آهي. جيتوڻيڪ اینڊروئڊ، لینوڪس ڪرنیل (Linux kernel) تي ٺهيل آهي، گهڻو ڪري "C" بولی ۾ لکيو ويو آهي، اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي، اینڊروئڊ ايپليڪيشنن لاءِ بنياد طور جاوا ٻولي استعمال ڪري ٿو پر ان جي معياري جي.یو.آء (GUI)، ایس.اي. (SE)، ایم.اي. (ME) يا ٻيون قائم ڪيل جاوا معيار استعمال نٿو ڪري. اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. پاران سپورٽ ڪيل بائٽ ڪوڊ ٻولي (bytecode language) جاوا بائٽ ڪوڊ سان مطابقت نه رکي ٿي ۽ پنھنجي ورچوئل مشين تي ھلندي آھي، گھٽ ميموري ڊيوائسز جھڙوڪ اسمارٽ فونز ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽرن لاءِ بھتر آھي. اینڊروئڊ ورزن تي مدار رکندي، بائيٽ ڪوڊ يا ته ڊالڪ ورچوئل مشين جي ذريعي تفسير ڪيو ويو آهي يا اینڊروئڊ رن ٽائم پاران اصلي ڪوڊ ۾ مرتب ڪيو ويو آهي. اینڊروئڊ مڪمل جاوا ایس.اي. معياري لائبريري مهيا نٿو ڪري، جيتوڻيڪ اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. ۾ ان جي وڏي سب سیٽ جو هڪ آزاد عمل شامل آهي. اهو جاوا 6 ۽ ڪجهه جاوا 7 خاصيتن کي سپورٽ ڪري ٿو، معياري لائبريري (Apache Harmony) سان مطابقت رکندڙ عمل درآمد پيش ڪري ٿو. ===تڪرار=== گوگل انڪارپوریشن، اینڊروئڊ ۾ جاوا سان لاڳاپيل ٽيڪنالاجي جو استعمال اوريڪل انڪارپوریشن ۽ گوگل انڪارپوریشن جي وچ ۾ قانوني تڪرار جو سبب بڻيو. 7 مئي 2012ع تي، هڪ سان فرانسسڪو جيوري معلوم ڪيو ته جيڪڏهن اي.پي.آء (APIs) ڪاپي رائيٽ ٿي سگهي ٿي، ته پوءِ گوگل اینڊروئڊ ڊیوائيسز ۾ جاوا جي استعمال سان اوريڪل جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي ڪئي هئي. ضلعي جج وليم السپ 31 مئي، 2012ع تي فيصلو ڏنو ته اي.پي.آء ڪاپي رائيٽ نٿا ٿي سگهن، پر مئي، 2014ع ۾ آمريڪي عدالت آف اپيلز فار فيڊرل سرڪٽ طرفان ان کي رد ڪيو ويو. 26 مئي، 2016ع تي، ضلعي عدالت گوگل جي حق ۾ فيصلو ڏنو. اینڊروئڊ ۾ جاوا اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي جي حڪمراني منصفانه استعمال کي قائم ڪري ٿي. مارچ 2018ع ۾، هي حڪمران اپيل ڪورٽ طرفان رد ڪيو ويو، جنهن سان فرانسسڪو ۾ وفاقي عدالت کي نقصان جي تعين ڪرڻ جو ڪيس موڪليو ويو. گوگل جنوري 2019ع ۾ آمريڪا جي سپريم ڪورٽ ۾ سرٽيوريري جي رٽ لاءِ هڪ درخواست داخل ڪئي ته انهن ٻن حڪمن کي چيلينج ڪرڻ لاءِ جيڪي اپيل ڪورٽ طرفان اوريڪل جي حق ۾ ڪيا ويا. 5 اپريل، 2021ع تي، عدالت گوگل جي حق ۾ 6-2 جو فيصلو ڪيو، ته جاوا اي.پي.آء جي استعمال کي مناسب استعمال سمجهيو وڃي. تنهن هوندي، عدالت اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ تي حڪمراني ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو، ان جي بدران چونڊ ڪري انهن جي حڪمراني جو تعين ڪرڻ لاءِ، "خالص دليل جي خاطر" جاوا جي اي.پي.آء. ڪاپي رائيٽ قابل غور ڪندي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|ڪمپيوٽر پروگرامنگ}} * سي شارپ (#C) پروگرامنگ جي ٻولي * سي ++ (++C) * جاوا APIs جي فهرست * جاوا فريم ورڪ جي فهرست * JVM ٻولين جي فهرست * جاوا ورچوئل مشينن جي فهرست * سي شارپ ۽ جاوا جو موازنو * جاوا ۽ C++ جو موازنو * پروگرامنگ ٻولين جو موازنو ==خارجي لنڪس== * * {{Commons-inline}} * {{Wikibooks-inline|Java Programming}} * [https://discu.eu/weekly/java/ ''Java Weekly''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240822213928/https://discu.eu/weekly/java/ |date=2024-08-22 }} {{Authority control}} [[Category:Java (programming language)| ]] [[Category:Articles with example Java code]] [[Category:C programming language family]] [[Category:Class-based programming languages]] [[Category:Concurrent programming languages]] [[Category:Java platform|Programming language]] [[Category:Java specification requests|Programming language]] [[Category:JVM programming languages]] [[Category:Multi-paradigm programming languages]] [[Category:Object-oriented programming languages]] [[Category:Programming languages created in 1995]] [[Category:Programming languages]] [[Category:Statically typed programming languages]] [[Category:Sun Microsystems]] [[Category:Compiled programming languages]] qj85uwmky1p2tbwb3rmi9pykpryy27e 371671 371670 2026-04-15T02:48:46Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 371671 wikitext text/x-wiki {{Short description|Object-oriented programming language}} {{Distinguish|Java (software platform)|JavaScript|Java |Javanese language}} {{Infobox language | name = Java | logo = Java programming language logo.svg | logo size = 121px | logo caption = | paradigm = [[Programming paradigm#Multi-paradigm|Multi-paradigm]]: [[generic programming|generic]], [[object-oriented]] ([[class-based programming|class-based]]), [[functional programming|functional]], [[imperative programming|imperative]], [[reflection (computer programming)|reflective]], [[concurrent computing|concurrent]] | year = {{Start date and age|1995|5|23}}<ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/sites/oracle/2015/05/20/javas-20-years-of-innovation/|title=Java's 20 Years of Innovation|magazine=Forbes|date=May 20, 2015|access-date=March 18, 2016|author=Binstock, Andrew|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314102242/http://www.forbes.com/sites/oracle/2015/05/20/javas-20-years-of-innovation/|archive-date=March 14, 2016|url-status=live}}</ref> | discontinued = <!-- Set to yes if software is discontinued, otherwise omit. --> | ver layout = <!-- simple (default) or stacked --> | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P548=Q2804309|P348}} | latest release date = {{start date and age|{{wikidata|qualifier|single|P548=Q2804309|P348|P577}}}} | designer = [[James Gosling]] | developer = [[Oracle Corporation]] | typing = [[type system|Static, strong, safe]], [[nominal type system|nominative]], [[manifest typing|manifest]] | memory management = [[Garbage collection (computer science)|Automatic garbage collection]] | influenced_by = [[CLU (programming language)|CLU]],<ref name="BarbaraLiskov">{{cite book |title=Program Development in Java - Abstraction, Specification, and Object-Oriented Design|author=[[Barbara Liskov]] with [[John Guttag]]|isbn=9780201657685|publisher=USA, Addison Wesley|year=2000}}</ref> [[Simula67]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Lisp (programming language)|Lisp]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Smalltalk]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Ada (programming language)|Ada 83]], [[C++]],<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133|title=Cracking The Java Programming Interview :: 2000+ Java Interview Que/Ans|first=Harry H.|last=Chaudhary|access-date=2016-05-29|date=2014-07-28|archive-date=September 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929040943/https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> [[C Sharp (programming language)|C#]],<ref>Java&nbsp;5.0 added several new language features (the [[foreach loop|enhanced for loop]], [[object type (object-oriented programming)#Autoboxing|autoboxing]], [[variadic function|varargs]] and [[Java annotation|annotations]]), after they were introduced in the similar (and competing) [[C Sharp (programming language)|C#]] language. [http://www.barrycornelius.com/papers/java5/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319065438/http://www.barrycornelius.com/papers/java5/|date=March 19, 2011}} [http://www.levenez.com/lang/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060107162045/http://www.levenez.com/lang/|date=January 7, 2006}}</ref> [[Eiffel (programming language)|Eiffel]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=McGilton, Henry|title=The Java Language Environment|date=May 1996|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|access-date=May 6, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140506214653/http://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|archive-date=May 6, 2014 |url-status=live}}</ref> [[Mesa (programming language)|Mesa]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=Joy, Bill |author3=Steele, Guy|author4=Bracha, Gilad|title=The Java Language Specification, 2nd Edition |url=https://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|access-date=February 8, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805051057/http://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|archive-date=August 5, 2011 |url-status=live}}</ref> [[Modula-3]],<ref>{{cite web |url=http://www.computerworld.com.au/index.php/id;1422447371;pp;3;fp;4194304;fpid;1|title=The A-Z of Programming Languages: Modula-3 |publisher=Computerworld|access-date=2010-06-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105145818/http://www.computerworld.com.au/index.php/id%3B1422447371%3Bpp%3B3%3Bfp%3B4194304%3Bfpid%3B1|archive-date=January 5, 2009}}</ref> [[Oberon (programming language)|Oberon]],<ref>[[Niklaus Wirth]] stated on a number of public occasions, e.g. in a lecture at the Polytechnic Museum, Moscow in September 2005 (several independent first-hand accounts in Russian exist, e.g. one with an audio recording: {{cite web|author=Filippova, Elena|title=Niklaus Wirth's lecture at the Polytechnic Museum in Moscow|date=September 22, 2005|url=http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|access-date=November 20, 2011|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201054813/http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|url-status=live}}), that the Sun Java design team licensed the Oberon compiler sources a number of years prior to the release of Java and examined it: a (relative) compactness, type safety, garbage collection, no multiple inheritance for classes{{snd}} all these key overall design features are shared by Java and Oberon.</ref> [[Objective-C]],<ref>[[Patrick Naughton]] cites [[Objective-C]] as a strong influence on the design of the Java programming language, stating that notable direct derivatives include Java interfaces (derived from Objective-C's [[Objective-C#Protocols|protocol]]) and primitive wrapper classes. [http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713014816/http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html|date=July 13, 2011}}</ref> [[UCSD Pascal]],<ref>{{cite web |url=http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf |quote=The project went ahead under the name ''green'' and the language was based on an old model of [[UCSD Pascal]], which makes it possible to generate interpretive code. |title=History of Java|work=Java Application Servers Report|author=TechMetrix Research|year=1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229090912/http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf|archive-date=December 29, 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=A Conversation with James Gosling – ACM Queue |date=August 31, 2004 |url=http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013 |publisher=Queue.acm.org |access-date=2010-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716194245/http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013|archive-date=July 16, 2015 |url-status=live}}</ref> [[Object Pascal]]<ref>{{cite report |author=((The Java Language Team)) |publisher=JavaSoft, Sun Microsystems, Inc. |url=http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |quote=In the summer of 1996, Sun was designing the precursor to what is now the event model of the AWT and the JavaBeans component architecture. Borland contributed greatly to this process. We looked very carefully at Delphi Object Pascal and built a working prototype of bound method references in order to understand their interaction with the Java programming language and its APIs. |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627043929/http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |archive-date=2012-06-27 |url-status=dead |type=White Paper |title=About Microsoft's "Delegates"}}</ref> | influenced = [[Ada (programming language)|Ada 2005]], [[BeanShell]], [[C Sharp (programming language)|C#]], [[Chapel (programming language)|Chapel]],<ref name="chplspec">{{cite web|title=Chapel spec (Acknowledgements)|url=http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|date=2015-10-01|access-date=2016-01-14|publisher=Cray Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205114946/http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|archive-date=February 5, 2016|url-status=live}}</ref> [[Clojure]], [[ECMAScript]], [[Fantom (programming language)|Fantom]], [[Gambas]],<ref name="gambas">{{cite web|url=http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|title=Gambas Documentation Introduction|publisher=Gambas Website|access-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009041815/http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|archive-date=October 9, 2017|url-status=live}}</ref> [[Groovy (programming language)|Groovy]], [[Hack (programming language)|Hack]],<ref>{{cite magazine|url=http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|title=Facebook Q&A: Hack brings static typing to PHP world|magazine=InfoWorld|date=March 26, 2014|access-date=2015-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213220946/http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|archive-date=February 13, 2015|url-status=live}}</ref> [[Haxe]], [[Visual J Sharp|J#]], [[Kotlin (programming language)|Kotlin]], [[PHP]], [[Python (programming language)|Python]], [[Scala (programming language)|Scala]], [[Seed7]], [[Vala (programming language)|Vala]], [[JavaScript]], [[JS++]], [[ArkTS]] | website = {{ubl|{{URL|oracle.com/java/}}|{{URL|java.com}}|{{URL|dev.java}}}} | file_ext = .java, [[Java class file|.class]], [[JAR (file format)|.jar]], .jmod | wikibooks = Java Programming }} [[File:Duke (Java mascot) waving.svg|thumb|upright=0.5|Duke, the Java mascot]] [[File:James Gosling 2008.jpg|thumb|[[James Gosling]], the creator of Java, in 2008]] '''جاوا''' (Java) هڪ اعليٰ سطحي، ڪلاس تي ٻڌل، مقصد تي مبني پروگرامنگ ٻولي آهي. اها هڪ عام مقصدي پروگرامنگ ٻولي آهي جنهن جو مقصد پروگرامرن کي هڪ ڀيرو لکڻ، ڪٿي به هلائڻ (WORA) جی سھولت ڏيڻ آهي،<ref>{{cite web|url=http://www.computerweekly.com/Articles/2002/05/02/186793/write-once-run-anywhere.htm|title=Write once, run anywhere?|date=May 2, 2002|publisher=[[Computer Weekly]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813193857/https://www.computerweekly.com/feature/Write-once-run-anywhere|archive-date=August 13, 2021|access-date=2009-07-27|url-status=live}}</ref> مطلب ته مرتب ڪيل جاوا ڪوڊ انهن سڀني پليٽ فارمن تي، بغير ڪنهن کي ٻيهر ٺاهڻ جي، هلائي سگهي ٿو جيڪي جاوا کي سپورٽ ڪن ٿيون. <ref name="design_goals2">{{cite web|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|title=1.2 Design Goals of the Java Programming Language|date=January 1, 1999|publisher=Oracle|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123204103/http://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|archive-date=January 23, 2013|access-date=2013-01-14|url-status=live}}</ref>جاوا ايپليڪيشنون عام طور تي بائيٽ ڪوڊ تي مرتب ٿيل آهن جيڪي ڪنهن به جاوا ورچوئل مشين (JVM) تي هلائي سگهن ٿيون بغير ڪنهن بنيادي ڪمپيوٽر جي فن تعمير جي. جاوا جو نحو C ۽ C++ سان ملندڙ جلندڙ آهي، پر انهن مان ڪنهن به هڪ جي ڀيٽ ۾ گهٽ گهٽ-سطح جون سهولتون آهن. جاوا رن ٽائم متحرڪ صلاحيتون مهيا ڪري ٿو (جهڙوڪ عڪاسي ۽ رن ٽائم ڪوڊ ترميم) جيڪي عام طور تي روايتي مرتب ڪيل ٻولين ۾ موجود نه آهن. جاوا پنهنجي ریليز ٿيڻ کان پوءِ جلدي مقبوليت حاصل ڪئي ۽ ان وقت کان وٺي هڪ تمام مشهور پروگرامنگ ٻولي رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://github.com/readme/featured/java-programming-language|title=Don't call it a comeback: Why Java is still champ|last=Melanson|first=Mike|date=August 9, 2022|website=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825195416/https://github.com/readme/featured/java-programming-language|archive-date=August 25, 2023|access-date=October 15, 2023|url-status=live}}</ref> GitHub جي مطابق سال 2022ع ۾ جاوا ٽيون مقبول ترين پروگرامنگ ٻولي هئي.<ref>{{Cite web|url=https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|title=The top programming languages|website=The State of the Octoverse|publisher=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802203718/https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|archive-date=2 August 2023|access-date=15 October 2023|url-status=live}}</ref> جيتوڻيڪ اڃا تائين وڏي پيماني تي مشهور آهي، تازو سالن ۾ جاوا جي استعمال ۾ بتدريج گهٽتائي آئي آهي ٻين ٻولين سان گڏ JVM استعمال ڪندي مقبوليت حاصل ڪئي.<ref name=":02">{{cite magazine|last=McMillan|first=Robert|date=August 1, 2013|title=Is Java Losing Its Mojo?|url=https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|url-access=limited|url-status=live|magazine=[[wired.com|Wired]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215115409/https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|archive-date=February 15, 2017|access-date=October 15, 2023|quote=}}</ref> جاوا اصل ۾ جيمز گوسلنگ پاران سن مائڪرو سسٽم ۾ ترقي ڪئي وئي هئي. اهو مئي 1995ع ۾ سن جي جاوا پليٽ فارم جي بنيادي جزو طور جاري ڪيو ويو. اصل ۽ حوالن تي عملدرآمد جاوا ڪمپليرز، ورچوئل مشينون، ۽ ڪلاس لائبرريون اصل ۾ سن پاران مالڪاڻي لائسنس تحت جاري ڪيون ويون. مئي 2007ع تائين، جاوا ڪميونٽي پروسيس جي وضاحتن جي تعميل ۾، سن پنهنجي اڪثر جاوا ٽيڪنالاجيز کي GPL-2.0-صرف لائسنس تحت لائسنس ڏنو هو. Oracle پيش ڪري ٿو پنهنجي HotSpot جاوا ورچوئل مشين، جڏهن ته سرڪاري حوالن تي عمل درآمد OpenJDK JVM آهي جيڪو مفت اوپن سورس سافٽ ويئر آهي ۽ اڪثر ڊولپرز پاران استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ تقريبن سڀني لينڪس جي تقسيم لاءِ ڊفالٽ JVM آهي. 2024ع تائين، جاوا 22 جديد نسخو آهي. جاوا 8، 11، 17، ۽ 21 اڳوڻو LTS ورزن آھن اڃا تائين سرڪاري طور تي سپورٽ ٿيل آھن. ==تاريخ== ==ايڊيشن== ==عملدرآمد سسٽم== ==نحو== ==خاص ڪلاس== ==تنقيد== ==ڪلاس لائبريريون== ==دستاويزون== ==عملدرآمد== ==جاوا پليٽ فارم کان ٻاهر استعمال== جاوا پروگرامنگ ٻولي کي سافٽ ويئر پليٽ فارم جي موجودگي جي ضرورت آهي ترتيب ڏنل پروگرامن تي عمل ڪرڻ لاء. اوريڪل (Oracle) جاوا سان استعمال ڪرڻ لاءِ جاوا پليٽ فارم فراهم ڪري ٿو. اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي (Android SDK) هڪ متبادل سافٽ ويئر پليٽ فارم آهي، جيڪو بنيادي طور تي پنهنجي جي یو آء (GUI) سسٽم سان اینڊروئڊ ايپليڪيشنون ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ===اینڊروئڊ=== جاوا ٻولي اینڊروئڊ، هڪ کليل ذريعو موبائل آپريٽنگ سسٽم، ۾ هڪ اهم ستون آهي. جيتوڻيڪ اینڊروئڊ، لینوڪس ڪرنیل (Linux kernel) تي ٺهيل آهي، گهڻو ڪري "C" بولی ۾ لکيو ويو آهي، اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي، اینڊروئڊ ايپليڪيشنن لاءِ بنياد طور جاوا ٻولي استعمال ڪري ٿو پر ان جي معياري جي.یو.آء (GUI)، ایس.اي. (SE)، ایم.اي. (ME) يا ٻيون قائم ڪيل جاوا معيار استعمال نٿو ڪري. اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. پاران سپورٽ ڪيل بائٽ ڪوڊ ٻولي (bytecode language) جاوا بائٽ ڪوڊ سان مطابقت نه رکي ٿي ۽ پنھنجي ورچوئل مشين تي ھلندي آھي، گھٽ ميموري ڊيوائسز جھڙوڪ اسمارٽ فونز ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽرن لاءِ بھتر آھي. اینڊروئڊ ورزن تي مدار رکندي، بائيٽ ڪوڊ يا ته ڊالڪ ورچوئل مشين جي ذريعي تفسير ڪيو ويو آهي يا اینڊروئڊ رن ٽائم پاران اصلي ڪوڊ ۾ مرتب ڪيو ويو آهي. اینڊروئڊ مڪمل جاوا ایس.اي. معياري لائبريري مهيا نٿو ڪري، جيتوڻيڪ اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. ۾ ان جي وڏي سب سیٽ جو هڪ آزاد عمل شامل آهي. اهو جاوا 6 ۽ ڪجهه جاوا 7 خاصيتن کي سپورٽ ڪري ٿو، معياري لائبريري (Apache Harmony) سان مطابقت رکندڙ عمل درآمد پيش ڪري ٿو. ===تڪرار=== گوگل انڪارپوریشن، اینڊروئڊ ۾ جاوا سان لاڳاپيل ٽيڪنالاجي جو استعمال اوريڪل انڪارپوریشن ۽ گوگل انڪارپوریشن جي وچ ۾ قانوني تڪرار جو سبب بڻيو. 7 مئي 2012ع تي، هڪ سان فرانسسڪو جيوري معلوم ڪيو ته جيڪڏهن اي.پي.آء (APIs) ڪاپي رائيٽ ٿي سگهي ٿي، ته پوءِ گوگل اینڊروئڊ ڊیوائيسز ۾ جاوا جي استعمال سان اوريڪل جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي ڪئي هئي. ضلعي جج وليم السپ 31 مئي، 2012ع تي فيصلو ڏنو ته اي.پي.آء ڪاپي رائيٽ نٿا ٿي سگهن، پر مئي، 2014ع ۾ آمريڪي عدالت آف اپيلز فار فيڊرل سرڪٽ طرفان ان کي رد ڪيو ويو. 26 مئي، 2016ع تي، ضلعي عدالت گوگل جي حق ۾ فيصلو ڏنو. اینڊروئڊ ۾ جاوا اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي جي حڪمراني منصفانه استعمال کي قائم ڪري ٿي. مارچ 2018ع ۾، هي حڪمران اپيل ڪورٽ طرفان رد ڪيو ويو، جنهن سان فرانسسڪو ۾ وفاقي عدالت کي نقصان جي تعين ڪرڻ جو ڪيس موڪليو ويو. گوگل جنوري 2019ع ۾ آمريڪا جي سپريم ڪورٽ ۾ سرٽيوريري جي رٽ لاءِ هڪ درخواست داخل ڪئي ته انهن ٻن حڪمن کي چيلينج ڪرڻ لاءِ جيڪي اپيل ڪورٽ طرفان اوريڪل جي حق ۾ ڪيا ويا. 5 اپريل، 2021ع تي، عدالت گوگل جي حق ۾ 6-2 جو فيصلو ڪيو، ته جاوا اي.پي.آء جي استعمال کي مناسب استعمال سمجهيو وڃي. تنهن هوندي، عدالت اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ تي حڪمراني ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو، ان جي بدران چونڊ ڪري انهن جي حڪمراني جو تعين ڪرڻ لاءِ، "خالص دليل جي خاطر" جاوا جي اي.پي.آء. ڪاپي رائيٽ قابل غور ڪندي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|ڪمپيوٽر پروگرامنگ}} * سي شارپ (#C) پروگرامنگ جي ٻولي * سي ++ (++C) * جاوا APIs جي فهرست * جاوا فريم ورڪ جي فهرست * JVM ٻولين جي فهرست * جاوا ورچوئل مشينن جي فهرست * سي شارپ ۽ جاوا جو موازنو * جاوا ۽ C++ جو موازنو * پروگرامنگ ٻولين جو موازنو ==حوالا== {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== * * {{Commons-inline}} * {{Wikibooks-inline|Java Programming}} * [https://discu.eu/weekly/java/ ''Java Weekly''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240822213928/https://discu.eu/weekly/java/ |date=2024-08-22 }} {{Authority control}} [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر ٻوليون]] dy80uge9kyrd557qr92799lwegs2s68 371672 371671 2026-04-15T02:57:47Z Memon2025 21315 371672 wikitext text/x-wiki {{Short description|Object-oriented programming language}} {{Distinguish|Java (software platform)|JavaScript|Java |Javanese language}} {{Infobox language | name = Java | logo = Java programming language logo.svg | logo size = 121px | logo caption = | paradigm = [[Programming paradigm#Multi-paradigm|Multi-paradigm]]: [[generic programming|generic]], [[object-oriented]] ([[class-based programming|class-based]]), [[functional programming|functional]], [[imperative programming|imperative]], [[reflection (computer programming)|reflective]], [[concurrent computing|concurrent]] | year = {{Start date and age|1995|5|23}}<ref>{{cite magazine|url=https://www.forbes.com/sites/oracle/2015/05/20/javas-20-years-of-innovation/|title=Java's 20 Years of Innovation|magazine=Forbes|date=May 20, 2015|access-date=March 18, 2016|author=Binstock, Andrew|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314102242/http://www.forbes.com/sites/oracle/2015/05/20/javas-20-years-of-innovation/|archive-date=March 14, 2016|url-status=live}}</ref> | discontinued = <!-- Set to yes if software is discontinued, otherwise omit. --> | ver layout = <!-- simple (default) or stacked --> | latest release version = {{wikidata|property|edit|reference|P548=Q2804309|P348}} | latest release date = {{start date and age|{{wikidata|qualifier|single|P548=Q2804309|P348|P577}}}} | designer = [[James Gosling]] | developer = [[Oracle Corporation]] | typing = [[type system|Static, strong, safe]], [[nominal type system|nominative]], [[manifest typing|manifest]] | memory management = [[Garbage collection (computer science)|Automatic garbage collection]] | influenced_by = [[CLU (programming language)|CLU]],<ref name="BarbaraLiskov">{{cite book |title=Program Development in Java - Abstraction, Specification, and Object-Oriented Design|author=[[Barbara Liskov]] with [[John Guttag]]|isbn=9780201657685|publisher=USA, Addison Wesley|year=2000}}</ref> [[Simula67]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Lisp (programming language)|Lisp]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Smalltalk]],<ref name="BarbaraLiskov"/> [[Ada (programming language)|Ada 83]], [[C++]],<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133|title=Cracking The Java Programming Interview :: 2000+ Java Interview Que/Ans|first=Harry H.|last=Chaudhary|access-date=2016-05-29|date=2014-07-28|archive-date=September 29, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929040943/https://books.google.com/books?id=0rUtBAAAQBAJ&pg=PAPA133#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref> [[C Sharp (programming language)|C#]],<ref>Java&nbsp;5.0 added several new language features (the [[foreach loop|enhanced for loop]], [[object type (object-oriented programming)#Autoboxing|autoboxing]], [[variadic function|varargs]] and [[Java annotation|annotations]]), after they were introduced in the similar (and competing) [[C Sharp (programming language)|C#]] language. [http://www.barrycornelius.com/papers/java5/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319065438/http://www.barrycornelius.com/papers/java5/|date=March 19, 2011}} [http://www.levenez.com/lang/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060107162045/http://www.levenez.com/lang/|date=January 7, 2006}}</ref> [[Eiffel (programming language)|Eiffel]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=McGilton, Henry|title=The Java Language Environment|date=May 1996|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|access-date=May 6, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140506214653/http://www.oracle.com/technetwork/java/langenv-140151.html|archive-date=May 6, 2014 |url-status=live}}</ref> [[Mesa (programming language)|Mesa]],<ref>{{cite web|author1=Gosling, James|author2=Joy, Bill |author3=Steele, Guy|author4=Bracha, Gilad|title=The Java Language Specification, 2nd Edition |url=https://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|access-date=February 8, 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20110805051057/http://java.sun.com/docs/books/jls/second_edition/html/intro.doc.html#237601|archive-date=August 5, 2011 |url-status=live}}</ref> [[Modula-3]],<ref>{{cite web |url=http://www.computerworld.com.au/index.php/id;1422447371;pp;3;fp;4194304;fpid;1|title=The A-Z of Programming Languages: Modula-3 |publisher=Computerworld|access-date=2010-06-09|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090105145818/http://www.computerworld.com.au/index.php/id%3B1422447371%3Bpp%3B3%3Bfp%3B4194304%3Bfpid%3B1|archive-date=January 5, 2009}}</ref> [[Oberon (programming language)|Oberon]],<ref>[[Niklaus Wirth]] stated on a number of public occasions, e.g. in a lecture at the Polytechnic Museum, Moscow in September 2005 (several independent first-hand accounts in Russian exist, e.g. one with an audio recording: {{cite web|author=Filippova, Elena|title=Niklaus Wirth's lecture at the Polytechnic Museum in Moscow|date=September 22, 2005|url=http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|access-date=November 20, 2011|archive-date=December 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201201054813/http://www.delphikingdom.com/asp/viewitem.asp?catalogid=1155|url-status=live}}), that the Sun Java design team licensed the Oberon compiler sources a number of years prior to the release of Java and examined it: a (relative) compactness, type safety, garbage collection, no multiple inheritance for classes{{snd}} all these key overall design features are shared by Java and Oberon.</ref> [[Objective-C]],<ref>[[Patrick Naughton]] cites [[Objective-C]] as a strong influence on the design of the Java programming language, stating that notable direct derivatives include Java interfaces (derived from Objective-C's [[Objective-C#Protocols|protocol]]) and primitive wrapper classes. [http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713014816/http://cs.gmu.edu/~sean/stuff/java-objc.html|date=July 13, 2011}}</ref> [[UCSD Pascal]],<ref>{{cite web |url=http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf |quote=The project went ahead under the name ''green'' and the language was based on an old model of [[UCSD Pascal]], which makes it possible to generate interpretive code. |title=History of Java|work=Java Application Servers Report|author=TechMetrix Research|year=1999|archive-url=https://web.archive.org/web/20101229090912/http://www.fscript.org/prof/javapassport.pdf|archive-date=December 29, 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |title=A Conversation with James Gosling – ACM Queue |date=August 31, 2004 |url=http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013 |publisher=Queue.acm.org |access-date=2010-06-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20150716194245/http://queue.acm.org/detail.cfm?id=1017013|archive-date=July 16, 2015 |url-status=live}}</ref> [[Object Pascal]]<ref>{{cite report |author=((The Java Language Team)) |publisher=JavaSoft, Sun Microsystems, Inc. |url=http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |quote=In the summer of 1996, Sun was designing the precursor to what is now the event model of the AWT and the JavaBeans component architecture. Borland contributed greatly to this process. We looked very carefully at Delphi Object Pascal and built a working prototype of bound method references in order to understand their interaction with the Java programming language and its APIs. |archive-url=https://web.archive.org/web/20120627043929/http://java.sun.com/docs/white/delegates.html |archive-date=2012-06-27 |url-status=dead |type=White Paper |title=About Microsoft's "Delegates"}}</ref> | influenced = [[Ada (programming language)|Ada 2005]], [[BeanShell]], [[C Sharp (programming language)|C#]], [[Chapel (programming language)|Chapel]],<ref name="chplspec">{{cite web|title=Chapel spec (Acknowledgements)|url=http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|date=2015-10-01|access-date=2016-01-14|publisher=Cray Inc.|archive-url=https://web.archive.org/web/20160205114946/http://chapel.cray.com/spec/spec-0.98.pdf|archive-date=February 5, 2016|url-status=live}}</ref> [[Clojure]], [[ECMAScript]], [[Fantom (programming language)|Fantom]], [[Gambas]],<ref name="gambas">{{cite web|url=http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|title=Gambas Documentation Introduction|publisher=Gambas Website|access-date=2017-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20171009041815/http://gambaswiki.org/wiki/doc/intro?nh&l=en|archive-date=October 9, 2017|url-status=live}}</ref> [[Groovy (programming language)|Groovy]], [[Hack (programming language)|Hack]],<ref>{{cite magazine|url=http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|title=Facebook Q&A: Hack brings static typing to PHP world|magazine=InfoWorld|date=March 26, 2014|access-date=2015-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20150213220946/http://www.infoworld.com/article/2610885/facebook-q-a--hack-brings-static-typing-to-php-world.html|archive-date=February 13, 2015|url-status=live}}</ref> [[Haxe]], [[Visual J Sharp|J#]], [[Kotlin (programming language)|Kotlin]], [[PHP]], [[Python (programming language)|Python]], [[Scala (programming language)|Scala]], [[Seed7]], [[Vala (programming language)|Vala]], [[JavaScript]], [[JS++]], [[ArkTS]] | website = {{ubl|{{URL|oracle.com/java/}}|{{URL|java.com}}|{{URL|dev.java}}}} | file_ext = .java, [[Java class file|.class]], [[JAR (file format)|.jar]], .jmod | wikibooks = Java Programming }} [[File:Duke (Java mascot) waving.svg|thumb|upright=0.5|Duke, the Java mascot]] [[File:James Gosling 2008.jpg|thumb|[[James Gosling]], the creator of Java, in 2008]] '''جاوا''' (Java) هڪ اعليٰ سطحي، ڪلاس تي ٻڌل، مقصد تي مبني پروگرامنگ ٻولي آهي. اها هڪ عام مقصدي پروگرامنگ ٻولي آهي جنهن جو مقصد پروگرامرن کي هڪ ڀيرو لکڻ، ڪٿي به هلائڻ (WORA) جی سھولت ڏيڻ آهي،<ref>{{cite web|url=http://www.computerweekly.com/Articles/2002/05/02/186793/write-once-run-anywhere.htm|title=Write once, run anywhere?|date=May 2, 2002|publisher=[[Computer Weekly]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210813193857/https://www.computerweekly.com/feature/Write-once-run-anywhere|archive-date=August 13, 2021|access-date=2009-07-27|url-status=live}}</ref> مطلب ته مرتب ڪيل جاوا ڪوڊ انهن سڀني پليٽ فارمن تي، بغير ڪنهن کي ٻيهر ٺاهڻ جي، هلائي سگهي ٿو جيڪي جاوا کي سپورٽ ڪن ٿيون. <ref name="design_goals2">{{cite web|url=https://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|title=1.2 Design Goals of the Java Programming Language|date=January 1, 1999|publisher=Oracle|archive-url=https://web.archive.org/web/20130123204103/http://www.oracle.com/technetwork/java/intro-141325.html|archive-date=January 23, 2013|access-date=2013-01-14|url-status=live}}</ref>جاوا ايپليڪيشنون عام طور تي بائيٽ ڪوڊ تي مرتب ٿيل آهن جيڪي ڪنهن به جاوا ورچوئل مشين (JVM) تي هلائي سگهن ٿيون بغير ڪنهن بنيادي ڪمپيوٽر جي فن تعمير جي. جاوا جو نحو C ۽ C++ سان ملندڙ جلندڙ آهي، پر انهن مان ڪنهن به هڪ جي ڀيٽ ۾ گهٽ گهٽ-سطح جون سهولتون آهن. جاوا رن ٽائم متحرڪ صلاحيتون مهيا ڪري ٿو (جهڙوڪ عڪاسي ۽ رن ٽائم ڪوڊ ترميم) جيڪي عام طور تي روايتي مرتب ڪيل ٻولين ۾ موجود نه آهن. جاوا پنهنجي ریليز ٿيڻ کان پوءِ جلدي مقبوليت حاصل ڪئي ۽ ان وقت کان وٺي هڪ تمام مشهور پروگرامنگ ٻولي رهي آهي.<ref>{{Cite web|url=https://github.com/readme/featured/java-programming-language|title=Don't call it a comeback: Why Java is still champ|last=Melanson|first=Mike|date=August 9, 2022|website=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230825195416/https://github.com/readme/featured/java-programming-language|archive-date=August 25, 2023|access-date=October 15, 2023|url-status=live}}</ref> GitHub جي مطابق سال 2022ع ۾ جاوا ٽيون مقبول ترين پروگرامنگ ٻولي هئي.<ref>{{Cite web|url=https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|title=The top programming languages|website=The State of the Octoverse|publisher=[[GitHub]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230802203718/https://octoverse.github.com/2022/top-programming-languages|archive-date=2 August 2023|access-date=15 October 2023|url-status=live}}</ref> جيتوڻيڪ اڃا تائين وڏي پيماني تي مشهور آهي، تازو سالن ۾ جاوا جي استعمال ۾ بتدريج گهٽتائي آئي آهي ٻين ٻولين سان گڏ JVM استعمال ڪندي مقبوليت حاصل ڪئي.<ref name=":02">{{cite magazine|last=McMillan|first=Robert|date=August 1, 2013|title=Is Java Losing Its Mojo?|url=https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|url-access=limited|url-status=live|magazine=[[wired.com|Wired]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170215115409/https://www.wired.com/2013/01/java-no-longer-a-favorite/|archive-date=February 15, 2017|access-date=October 15, 2023|quote=}}</ref> جاوا اصل ۾ جيمز گوسلنگ پاران سن مائڪرو سسٽم ۾ ترقي ڪئي وئي هئي. اهو مئي 1995ع ۾ سن جي جاوا پليٽ فارم جي بنيادي جزو طور جاري ڪيو ويو. اصل ۽ حوالن تي عملدرآمد جاوا ڪمپليرز، ورچوئل مشينون، ۽ ڪلاس لائبرريون اصل ۾ سن پاران مالڪاڻي لائسنس تحت جاري ڪيون ويون. مئي 2007ع تائين، جاوا ڪميونٽي پروسيس جي وضاحتن جي تعميل ۾، سن پنهنجي اڪثر جاوا ٽيڪنالاجيز کي GPL-2.0-صرف لائسنس تحت لائسنس ڏنو هو. Oracle پيش ڪري ٿو پنهنجي HotSpot جاوا ورچوئل مشين، جڏهن ته سرڪاري حوالن تي عمل درآمد OpenJDK JVM آهي جيڪو مفت اوپن سورس سافٽ ويئر آهي ۽ اڪثر ڊولپرز پاران استعمال ڪيو ويندو آهي ۽ تقريبن سڀني لينڪس جي تقسيم لاءِ ڊفالٽ JVM آهي. 2024ع تائين، جاوا 22 جديد نسخو آهي. جاوا 8، 11، 17، ۽ 21 اڳوڻو LTS ورزن آھن اڃا تائين سرڪاري طور تي سپورٽ ٿيل آھن. ==تاريخ== ==ايڊيشن== ==عملدرآمد سسٽم== ==نحو== ==خاص ڪلاس== ==تنقيد== ==ڪلاس لائبريريون== ==دستاويزون== ==عملدرآمد== ==جاوا پليٽ فارم کان ٻاهر استعمال== جاوا پروگرامنگ ٻولي کي سافٽ ويئر پليٽ فارم جي موجودگي جي ضرورت آهي ترتيب ڏنل پروگرامن تي عمل ڪرڻ لاء. اوريڪل (Oracle) جاوا سان استعمال ڪرڻ لاءِ جاوا پليٽ فارم فراهم ڪري ٿو. اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي (Android SDK) هڪ متبادل سافٽ ويئر پليٽ فارم آهي، جيڪو بنيادي طور تي پنهنجي جي یو آء (GUI) سسٽم سان اینڊروئڊ ايپليڪيشنون ٺاهڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي. ===اینڊروئڊ=== جاوا ٻولي اینڊروئڊ، هڪ کليل ذريعو موبائل آپريٽنگ سسٽم، ۾ هڪ اهم ستون آهي. جيتوڻيڪ اینڊروئڊ، لینوڪس ڪرنیل (Linux kernel) تي ٺهيل آهي، گهڻو ڪري "C" بولی ۾ لکيو ويو آهي، اینڊروئڊ ایس ڊي ڪي، اینڊروئڊ ايپليڪيشنن لاءِ بنياد طور جاوا ٻولي استعمال ڪري ٿو پر ان جي معياري جي.یو.آء (GUI)، ایس.اي. (SE)، ایم.اي. (ME) يا ٻيون قائم ڪيل جاوا معيار استعمال نٿو ڪري. اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. پاران سپورٽ ڪيل بائٽ ڪوڊ ٻولي (bytecode language) جاوا بائٽ ڪوڊ سان مطابقت نه رکي ٿي ۽ پنھنجي ورچوئل مشين تي ھلندي آھي، گھٽ ميموري ڊيوائسز جھڙوڪ اسمارٽ فونز ۽ ٽيبليٽ ڪمپيوٽرن لاءِ بھتر آھي. اینڊروئڊ ورزن تي مدار رکندي، بائيٽ ڪوڊ يا ته ڊالڪ ورچوئل مشين جي ذريعي تفسير ڪيو ويو آهي يا اینڊروئڊ رن ٽائم پاران اصلي ڪوڊ ۾ مرتب ڪيو ويو آهي. اینڊروئڊ مڪمل جاوا ایس.اي. معياري لائبريري مهيا نٿو ڪري، جيتوڻيڪ اینڊروئڊ ایس.ڊي.ڪي. ۾ ان جي وڏي سب سیٽ جو هڪ آزاد عمل شامل آهي. اهو جاوا 6 ۽ ڪجهه جاوا 7 خاصيتن کي سپورٽ ڪري ٿو، معياري لائبريري (Apache Harmony) سان مطابقت رکندڙ عمل درآمد پيش ڪري ٿو. ===تڪرار=== گوگل انڪارپوریشن، اینڊروئڊ ۾ جاوا سان لاڳاپيل ٽيڪنالاجي جو استعمال اوريڪل انڪارپوریشن ۽ گوگل انڪارپوریشن جي وچ ۾ قانوني تڪرار جو سبب بڻيو. 7 مئي 2012ع تي، هڪ سان فرانسسڪو جيوري معلوم ڪيو ته جيڪڏهن اي.پي.آء (APIs) ڪاپي رائيٽ ٿي سگهي ٿي، ته پوءِ گوگل اینڊروئڊ ڊیوائيسز ۾ جاوا جي استعمال سان اوريڪل جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي ڪئي هئي. ضلعي جج وليم السپ 31 مئي، 2012ع تي فيصلو ڏنو ته اي.پي.آء ڪاپي رائيٽ نٿا ٿي سگهن، پر مئي، 2014ع ۾ آمريڪي عدالت آف اپيلز فار فيڊرل سرڪٽ طرفان ان کي رد ڪيو ويو. 26 مئي، 2016ع تي، ضلعي عدالت گوگل جي حق ۾ فيصلو ڏنو. اینڊروئڊ ۾ جاوا اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ جي خلاف ورزي جي حڪمراني منصفانه استعمال کي قائم ڪري ٿي. مارچ 2018ع ۾، هي حڪمران اپيل ڪورٽ طرفان رد ڪيو ويو، جنهن سان فرانسسڪو ۾ وفاقي عدالت کي نقصان جي تعين ڪرڻ جو ڪيس موڪليو ويو. گوگل جنوري 2019ع ۾ آمريڪا جي سپريم ڪورٽ ۾ سرٽيوريري جي رٽ لاءِ هڪ درخواست داخل ڪئي ته انهن ٻن حڪمن کي چيلينج ڪرڻ لاءِ جيڪي اپيل ڪورٽ طرفان اوريڪل جي حق ۾ ڪيا ويا. 5 اپريل، 2021ع تي، عدالت گوگل جي حق ۾ 6-2 جو فيصلو ڪيو، ته جاوا اي.پي.آء جي استعمال کي مناسب استعمال سمجهيو وڃي. تنهن هوندي، عدالت اي.پي.آء جي ڪاپي رائيٽ تي حڪمراني ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو، ان جي بدران چونڊ ڪري انهن جي حڪمراني جو تعين ڪرڻ لاءِ، "خالص دليل جي خاطر" جاوا جي اي.پي.آء. ڪاپي رائيٽ قابل غور ڪندي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|ڪمپيوٽر پروگرامنگ}} * سي شارپ (#C) پروگرامنگ جي ٻولي * سي ++ (++C) * جاوا APIs جي فهرست * جاوا فريم ورڪ جي فهرست * JVM ٻولين جي فهرست * جاوا ورچوئل مشينن جي فهرست * سي شارپ ۽ جاوا جو موازنو * جاوا ۽ C++ جو موازنو * پروگرامنگ ٻولين جو موازنو ==حوالا== {{حوالا}} ==خارجي لنڪس== * * {{Commons-inline}} * {{Wikibooks-inline|Java Programming}} * [https://discu.eu/weekly/java/ ''Java Weekly''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240822213928/https://discu.eu/weekly/java/ |date=2024-08-22 }} {{Authority control}} [[زمرو:جاوا (پروگرامنگ ٻولي)|جاوا]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر ٻوليون]] [[زمرو:سن مائڪرو سسٽم]] [[زمرو:JVM پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:سي پروگرامنگ ٻولي خاندان]] [[زمرو:سي پروگرامنگ ٻولي]] [[زمرو:مرتب ڪيل پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ڪلاس تي ٻڌل پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:هم آهنگ پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:ملٽي پيراڊائم پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:جاوا پليٽ فارم|پروگرامنگ ٻولي]] [[زمرو:1995 ۾ ٺاهيل پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:مضمون مثال طور جاوا ڪوڊ]] [[زمرو:جاوا وضاحت جي درخواستون|پروگرامنگ ٻولي]] [[زمرو:جامد ٽائيپ ٿيل پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:اعتراض تي مبني پروگرامنگ ٻوليون]] 0tvbrtzf7dume8pnybrzsgxer0v31p3 14 37020 371653 371444 2026-04-15T02:22:02Z Memon2025 21315 371653 wikitext text/x-wiki {{Category diffuse}} {{Infobox library classification |DDC= |LCC= |UDC=0 004}} {{stack|{{Commons category|Computer science}}}} {{stack|}} {{cat main|ڪمپيوٽر سائنس}} [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سافٽ ويئر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس ۾ مسئلا]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي تاريخ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي تعليم]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل ماڻهو]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل فهرستون]] [[زمرو:الگورٿم]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:بولين الجبرا]] [[زمرو:لاجڪ گيٽس]] [[زمرو:ايمبيڊڊ سسٽم]] [[زمرو:انفارميشن ٿيوري]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنسدان]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر ٻوليون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سسٽم]] [[زمرو:ڪمپيوٽر نيٽ ورڪنگ]] [[زمرو:نيٽ ورڪ سائنس]] [[زمرو:اسٽرنگ (ڪمپيوٽر سائنس)]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا اسٽب]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جو ادب]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا لاحقا]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا ايوارڊ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي تنظيمون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي ڪانفرنسون]] # * [[ڪمپيوٽر سائنس جي تاريخ]] * [[ڪمپيوٽر سائنس جو خاڪو]] * [[لاجڪ گيٽس]] * [[الگورٿم]] * [[بولين الجبرا]] * [[روبوٽڪس]] * [[ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] * [[سافٽ ويئر ڊيزائننگ]] * [[نيٽ ورڪنگ]] [[زمرو:ڪمپيوٽنگ]] [[زمرو:رسمي سائنس]] [[زمرو:اطلاقي سائنس]] tdepp0aduypmua7k29q2acuj0klaty4 371658 371653 2026-04-15T02:28:16Z Memon2025 21315 371658 wikitext text/x-wiki {{Category diffuse}} {{Infobox library classification |DDC= |LCC= |UDC=0 004}} {{stack|{{Commons category|Computer science}}}} {{stack|}} {{cat main|ڪمپيوٽر سائنس}} [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سافٽ ويئر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس ۾ مسئلا]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي تاريخ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي تعليم]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس بلحاظ ملڪ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل ماڻهو]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل فهرستون]] [[زمرو:روبوٽڪس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] [[زمرو:بولين الجبرا]] [[زمرو:لاجڪ گيٽس]] [[زمرو:ايمبيڊڊ سسٽم]] [[زمرو:انفارميشن ٿيوري]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنسدان]] [[زمرو:ڪمپيوٽر هارڊويئر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر ٻوليون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سسٽم]] [[زمرو:ڪمپيوٽر نيٽ ورڪنگ]] [[زمرو:نيٽ ورڪ سائنس]] [[زمرو:اسٽرنگ (ڪمپيوٽر سائنس)]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا اسٽب]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جو ادب]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا لاحقا]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا ايوارڊ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي تنظيمون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي ڪانفرنسون]] # * [[ڪمپيوٽر سائنس جي تاريخ]] * [[ڪمپيوٽر سائنس جو خاڪو]] * [[لاجڪ گيٽس]] * [[الگورٿم]] * [[بولين الجبرا]] * [[روبوٽڪس]] * [[ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] * [[سافٽ ويئر ڊيزائننگ]] * [[نيٽ ورڪنگ]] [[زمرو:ڪمپيوٽنگ]] [[زمرو:رسمي سائنس]] [[زمرو:اطلاقي سائنس]] nwnaq2ox8l7sem55hih47p359hrkp0i 371663 371658 2026-04-15T02:35:28Z Memon2025 21315 371663 wikitext text/x-wiki {{Category diffuse}} {{Infobox library classification |DDC= |LCC= |UDC=0 004}} {{stack|{{Commons category|Computer science}}}} {{stack|}} {{cat main|ڪمپيوٽر سائنس}} [[زمرو:اسٽرنگ (ڪمپيوٽر سائنس)]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا اسٽب]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جو ادب]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا لاحقا]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جا ايوارڊ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي تنظيمون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جي ڪانفرنسون]] # * [[ڪمپيوٽر سائنس جي تاريخ]] * [[ڪمپيوٽر سائنس جو خاڪو]] * [[لاجڪ گيٽس]] * [[بولين الجبرا]] * [[روبوٽڪس]] * [[ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] * [[سافٽ ويئر ڊيزائننگ]] * [[نيٽ ورڪنگ]] [[زمرو:ڪمپيوٽنگ]] [[زمرو:رسمي سائنس]] [[زمرو:اطلاقي سائنس]] qvmb19wrl8qj55qtvnub5tl2s0asogz 14 41487 371681 371410 2026-04-15T03:12:27Z Memon2025 21315 371681 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ويب سائيٽ]] babvxlnjvwy2xa6fdwotwfamn0stizc 371687 371681 2026-04-15T03:23:03Z Memon2025 21315 371687 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ويب سائيٽ]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب]] 5zcvji4itd6uxtz11duhu9ufjprja28 371688 371687 2026-04-15T03:24:25Z Memon2025 21315 371688 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:ورلڊ وائڊ ويب]] h7a6pacgwx67yy257w82in9fthbz82k 2 42731 371607 278957 2026-04-14T19:03:57Z ~2026-23150-32 22052 371607 wikitext text/x-wiki :{{واپرائيندڙ منتظم}} :{{واپرائيندڙ منتظم براءِ حليو}}<nowiki>#<%~~,|.\_#}}#?<,?assa-/tbcall</nowiki> ab13fwzisrv7fyce1uym3r2iwf1zyzh 371608 371607 2026-04-14T19:05:19Z Achim55 5948 [[Special:Diff/371607|371607]] [[Special:Contributions/~2026-23150-32|~2026-23150-32]] ([[User talk:~2026-23150-32|بحث]]) جو ڪيل ورجاءُ ختم ڪيو 371608 wikitext text/x-wiki :{{واپرائيندڙ منتظم}} :{{واپرائيندڙ منتظم براءِ حليو}} ri88vekotfhuqngfmicu44976k1y0o0 371609 371608 2026-04-14T19:07:29Z ~2026-23150-32 22052 371609 wikitext text/x-wiki :{{واپرائيندڙ منتظم}} :{{واپرائيندڙ منتظم براءِ حليو}}<hiero> :x”))/)) </hiero><syntaxhighlight line="1" start="38"> #~abbfxxceeas </syntaxhighlight><nowiki>#red <%~~,|.\_#}}#?<,?assa-/tbcall</xtm;-/: >#~}rtD hyocndth4j913m2rwpkkt91ieppxfwj 10 45365 371504 210872 2026-04-14T12:30:44Z Intisar Ali 8681 371504 wikitext text/x-wiki {{Sister project | image = [[File:Wikidata-logo-with-magnifying-glass-icon.svg|40px|link=Wikipedia:Wikidata]] | position = {{{position|}}} | text = هي {{template other | سانچو | {{module other | ماڊيول | {{category other | زمرو | صفحو <!-- نه سانچو، نه ماڊيول، نه زمرو --> }} }} }} [[:زمرو:{{{cat|Wikidata ٽريڪنگ زمرا}}}|ٽريڪ ڪري ٿو]] {{#if:{{{section|}}} | هڪ يا وڌيڪ [[وڪي ڊيٽا]] خاصيتون؛ وڌيڪ تفصيل لاءِ {{Section link||{{{section}}}}} ڏسو. | [[وڪي ڊيٽا]] جي هيٺين خاصيت{{#if:{{{2|}}}|ون:|:}} {{#invoke:Uses Wikidata|usesProperty}} }} }}<includeonly>{{#switch:{{SUBPAGENAME}} |sandbox |testcases |doc= <!--ڪو زمرو نه--> |#default = {{template other | [[زمرو:سانچا جيڪي وڪي ڊيٽا کي ٽريڪ ڪن ٿا]] | {{module other | [[زمرو:ماڊيول جيڪي وڪي ڊيٽا کي ٽريڪ ڪن ٿا]] | {{category other | <!-- جيڪڏهن زمري ۾ استعمال ٿئي، ته پاڻمرادو مٿيون زمرو شامل نه ڪيو وڃي --> | <!-- نه سانچو، نه ماڊيول، نه زمرو --> }} }} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}}<!-- زمرا ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا /doc ذيلي صفحي تي شامل ڪريو --> </noinclude> 7r5b5am9oijzr4xaafdzvym40mxawrt 10 46630 371549 138082 2026-04-14T15:34:16Z Intisar Ali 8681 371549 wikitext text/x-wiki {{Microformat message | format = hCard | data = ڪنهن تنظيم جا تفصيل | subtemplates = * ڪنهن تنظيم جي "قائم ٿيڻ"، "بنياد پوڻ"، "کُلڻ" يا ٻئي ڪنهن ريت شروعات ٿيڻ جي تاريخ لاءِ {{tl|Start date and age}} استعمال ڪريو، [[وڪيپيڊيا:وڪيپروجيڪٽ مائڪروفارميٽس/تاريخون|جيستائين اها تاريخ 1583ع کان اڳ جي نه هجي]]۔ * ڪنهن تنظيم جي URL لاءِ {{tl|URL}} استعمال ڪريو۔ |adr |agent |category |country-name |extended-address |fn |geo |label |latitude |locality |longitude |nickname |note |org |region |street-address |url |vcard | nocollapse = on }}<includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|doc | |{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | |[[زمرو:سانچا جيڪي hCards پيدا ڪن ٿا]]}} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation |content={{Microformat message templates}}}} [[زمرو:مائڪروفارميٽ (uF) پيغام سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي hCards پيدا ڪن ٿا| ]] </noinclude> jpqkjmfvf7ad6eo98q7zd2mpsbbu6pw 10 46631 371550 138083 2026-04-14T15:37:14Z Intisar Ali 8681 371550 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Microformat message templates | state = {{{state|{{{1|<includeonly>collapsed</includeonly>}}}}}} | title = [[مائڪروفارميٽ]] پيغام سانچا | listclass = hlist | liststyle = line-height:1.0em; | above = نوٽ: هيٺ ڏنل ڳانڍاپا مختصر نالن سان استعمال ڪيا ويا آهن۔ | group1 = [[hCard]] سان لاڳاپيل | list1 = * {{tlbare|UF-hcard+hcal|+hcal}} * {{tlbare|UF-hcard-geo|geo}} * {{tlbare|UF-hcard-name|name}} * {{tlbare|UF-hcard-org|org}} * {{tlbare|UF-hcard-part|part}} * {{tlbare|UF-hcard-person|person}} * {{tlbare|UF-hcard-place|place}} * {{tlbare|UF-hcard-short|short}} | group2 = ٻيا فارميٽ | list2 = * {{tlbare|UF-adr|adr}} * {{tlbare|UF-audio|audio}} ** {{tlbare|UF-audio-part|part}} * {{tlbare|UF-coord|coord}} ** {{tlbare|UF-coord-classes|classes}} * {{tlbare|UF-date-part|date-part}} * {{tlbare|UF-date-warn|date-warn}} * {{tlbare|UF-geo|geo}} ** {{tlbare|UF-geo-other|other}} * {{tlbare|UF-hcal|hcal}} ** {{tlbare|UF-hcal-auto|auto}} ** {{tlbare|UF-hcal-geo|geo}} ** {{tlbare|UF-hcal-multi|multi}} * {{tlbare|UF-hprod|hprod}} * {{tlbare|UF-hrecipe|hrecipe}} * {{tlbare|UF-media|media}} * {{tlbare|UF-species|species}} | below = {{icon|Category}} {{c|مائڪروفارميٽ (uF) پيغام سانچا|زمرو}} }}<noinclude> {{Documentation | content = {{Collapsible option|statename=optional|default=collapsed}} }} [[زمرو:مائڪروفارميٽ (uF) پيغام سانچا| ]] </noinclude> kvx43tj87k2v333cm9kf0dtr8g3nrfa 0 46787 371618 353209 2026-04-15T00:12:01Z Ibne maryam 17680 371618 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Ratel | fossil_range = وچولو [[Pliocene]] – تازو | image = Mellivora capensis in Howletts Wild Animal Park.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn /> | grandparent_authority = <ref>{{cite web|url=http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20011214122926/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |dead-url=yes |archive-date=14 December 2001 |title=Honey Badger... |author=Steve Jackson |accessdate=6 July 2011 }}</ref> | genus = ميليوورا | parent_authority = [[گاٽليب ڪونراڊ ڪرسچن اسٽور]], 1780 | species = capensis | authority = ([[جوھان ڪرسچن ڊينئل وان شريبر ]], 1776) | display_parents = 2 | range_map = Mellivora capensis distribution.png | range_map_caption = ورھاست }} {| class="wikitable" |+ !<big>نمبر شمار</big> !<big>سنڌي نالو</big> !<big>انگريزي نالو</big> !<big>سائينسي نالو</big> |- |1 |'''<big>ڳورپٽ</big>''' |<big>[[:en:Honey_badger|Honey Badger]]</big> |'''<big>Mellivora Capensis</big>''' |} '''ڳورپٽ''' (Honey Badger) بنيادي طور تي هڪ آفريڪي ايشيائي نسل آهي. ڳورپٽ جي مادي کي '''ڳونهاري''' چئبو آهي. ڳورپٽ بي ڊپو جانور آهي ۽ بهادريءَ سان وڙهندو آهي. جڏهن ڪو جانور ان تي حملو ڪندو آهي ته ويڙھ دوران ڪني ڌپ ڇڏيندو آهي. ان جي کل جسم تي ڍرڙي ۽ مضبوط ٿئي ٿي، ان ڪري ان کي ڌڪ ۽ زخم کان بچاءُ رهي ٿو. هي هڪ ڪرنگھي وارو گوشت خور جانور آهي. هي صحرا، چراگاھن، ٻيلن ۽ رهندا آهن. خوراڪ ۾ ماڪوڙا، ڪوئا، پکي، ڪِرڙيون ۽ ماکي شامل اٿس. ماکي ۽ ماکيءَ جي لاروا (ڪيٽ) جو تمام شوقين آهي. ڏرڙن ۾، وڻن جي پاڙن ۽ لوگھن ۾ رهندو آهي ۽ وڻن تي به چڙهندو آهي، رات جو نڪرندو آهي. == <big>جسم جي بناوت</big> == <big>ڳورپٽ جانور 2 کان 3 فٽ ڊگھو ٿيندو آهي. پڇ وڌ ۾ وڌ 8 کان 12 انچ هوندو اٿس. سرمائي سليٽي بجدار پٺيءَ واري هن جانور جو رنگ منهن کان سڄو پيٽ، ٽنگون ۽ پچ جو هيٺيون حصو ڪارو ٿيندو آهي. چنبا تمام مضبوط هوندا اٿس، خاص ڪري اڳيان جن جي مدد سان شڪار ۽ کوٽائيءَ جو ڪم ڪندو آهي. انهن جي چنبن جي مدد سان اهو ڪڏهن ڪڏهن قبرون کوٽي سگھي ٿو، انڪري ڳور(قبر) پٽ (پٽيندڙ) نالو پيو. هونئن به ڳورپٽ پنهنجو ٻر زمين ۾ هيٺ ڪافي اونهو ٺاهيندو آهي. اهو ڪڏهن ايترو هيٺ هوندو آهي جو پاڻيءَ جي سطح تائين وڃي پهچندو آهي.</big> == نسل جي واڌويجھ == <big>ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار</big> ٻچا ڄڻيندي آهي. == گيلري == <gallery> Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg Honey Badger (Mellivora capensis) on the way to the garbage can ... (17180942718).jpg Honey badger, Mellivora capensis, carrying young pup in her mouth at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34059940553).jpg Prague ZOO - Mellivora capensis 1.jpg </gallery> == حوالا == {{حوالا}} '''ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي'''<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.sl.sindhila.org/en|title=Welcome to the Website of Sindhi Language Authority|website=www.sl.sindhila.org|access-date=2018-12-26}}</ref> [[زمرو:جهنگلي جانور]] [[زمرو:گوشت خور مماليا]] [[زمرو:مماليا جا عام نالا]] jp3p9uc0vh9svbffw3hj00ed5y1wr0e 371619 371618 2026-04-15T00:14:10Z Ibne maryam 17680 371619 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = Ratel<br> ڳورپٽ<br>Ratel | fossil_range = وچولو [[Pliocene]] – تازو | image = Mellivora capensis in Howletts Wild Animal Park.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn /> | grandparent_authority = <ref>{{cite web|url=http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20011214122926/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |dead-url=yes |archive-date=14 December 2001 |title=Honey Badger... |author=Steve Jackson |accessdate=6 July 2011 }}</ref> | genus = ميليوورا | parent_authority = [[گاٽليب ڪونراڊ ڪرسچن اسٽور]], 1780 | species = capensis | authority = ([[جوھان ڪرسچن ڊينئل وان شريبر ]], 1776) | display_parents = 2 | range_map = Mellivora capensis distribution.png | range_map_caption = ورھاست }} {| class="wikitable" |+ !<big>نمبر شمار</big> !<big>سنڌي نالو</big> !<big>انگريزي نالو</big> !<big>سائينسي نالو</big> |- |1 |'''<big>ڳورپٽ</big>''' |<big>[[:en:Honey_badger|Honey Badger]]</big> |'''<big>Mellivora Capensis</big>''' |} '''ڳورپٽ''' (Honey Badger) بنيادي طور تي هڪ آفريڪي ايشيائي نسل آهي. ڳورپٽ جي مادي کي '''ڳونهاري''' چئبو آهي. ڳورپٽ بي ڊپو جانور آهي ۽ بهادريءَ سان وڙهندو آهي. جڏهن ڪو جانور ان تي حملو ڪندو آهي ته ويڙھ دوران ڪني ڌپ ڇڏيندو آهي. ان جي کل جسم تي ڍرڙي ۽ مضبوط ٿئي ٿي، ان ڪري ان کي ڌڪ ۽ زخم کان بچاءُ رهي ٿو. هي هڪ ڪرنگھي وارو گوشت خور جانور آهي. هي صحرا، چراگاھن، ٻيلن ۽ رهندا آهن. خوراڪ ۾ ماڪوڙا، ڪوئا، پکي، ڪِرڙيون ۽ ماکي شامل اٿس. ماکي ۽ ماکيءَ جي لاروا (ڪيٽ) جو تمام شوقين آهي. ڏرڙن ۾، وڻن جي پاڙن ۽ لوگھن ۾ رهندو آهي ۽ وڻن تي به چڙهندو آهي، رات جو نڪرندو آهي. == <big>جسم جي بناوت</big> == <big>ڳورپٽ جانور 2 کان 3 فٽ ڊگھو ٿيندو آهي. پڇ وڌ ۾ وڌ 8 کان 12 انچ هوندو اٿس. سرمائي سليٽي بجدار پٺيءَ واري هن جانور جو رنگ منهن کان سڄو پيٽ، ٽنگون ۽ پچ جو هيٺيون حصو ڪارو ٿيندو آهي. چنبا تمام مضبوط هوندا اٿس، خاص ڪري اڳيان جن جي مدد سان شڪار ۽ کوٽائيءَ جو ڪم ڪندو آهي. انهن جي چنبن جي مدد سان اهو ڪڏهن ڪڏهن قبرون کوٽي سگھي ٿو، انڪري ڳور(قبر) پٽ (پٽيندڙ) نالو پيو. هونئن به ڳورپٽ پنهنجو ٻر زمين ۾ هيٺ ڪافي اونهو ٺاهيندو آهي. اهو ڪڏهن ايترو هيٺ هوندو آهي جو پاڻيءَ جي سطح تائين وڃي پهچندو آهي.</big> == نسل جي واڌويجھ == <big>ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار</big> ٻچا ڄڻيندي آهي. == گيلري == <gallery> Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg Honey Badger (Mellivora capensis) on the way to the garbage can ... (17180942718).jpg Honey badger, Mellivora capensis, carrying young pup in her mouth at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34059940553).jpg Prague ZOO - Mellivora capensis 1.jpg </gallery> == حوالا == {{حوالا}} '''ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي'''<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.sl.sindhila.org/en|title=Welcome to the Website of Sindhi Language Authority|website=www.sl.sindhila.org|access-date=2018-12-26}}</ref> [[زمرو:جهنگلي جانور]] [[زمرو:گوشت خور مماليا]] [[زمرو:مماليا جا عام نالا]] i9ovb3iblndhmf3v26ei7s1ucuf9eh5 371620 371619 2026-04-15T00:15:49Z Ibne maryam 17680 371620 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = ڳورپٽ<br>Honey Badger | fossil_range = وچولو [[Pliocene]] – تازو | image = Mellivora capensis in Howletts Wild Animal Park.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn /> | grandparent_authority = <ref>{{cite web|url=http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20011214122926/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |dead-url=yes |archive-date=14 December 2001 |title=Honey Badger... |author=Steve Jackson |accessdate=6 July 2011 }}</ref> | genus = ميليوورا | parent_authority = [[گاٽليب ڪونراڊ ڪرسچن اسٽور]], 1780 | species = capensis | authority = ([[جوھان ڪرسچن ڊينئل وان شريبر ]], 1776) | display_parents = 2 | range_map = Mellivora capensis distribution.png | range_map_caption = ورھاست }} {| class="wikitable" |+ !<big>نمبر شمار</big> !<big>سنڌي نالو</big> !<big>انگريزي نالو</big> !<big>سائينسي نالو</big> |- |1 |'''<big>ڳورپٽ</big>''' |<big>[[:en:Honey_badger|Honey Badger]]</big> |'''<big>Mellivora Capensis</big>''' |} '''ڳورپٽ''' (Honey Badger) بنيادي طور تي هڪ آفريڪي ايشيائي نسل آهي. ڳورپٽ جي مادي کي '''ڳونهاري''' چئبو آهي. ڳورپٽ بي ڊپو جانور آهي ۽ بهادريءَ سان وڙهندو آهي. جڏهن ڪو جانور ان تي حملو ڪندو آهي ته ويڙھ دوران ڪني ڌپ ڇڏيندو آهي. ان جي کل جسم تي ڍرڙي ۽ مضبوط ٿئي ٿي، ان ڪري ان کي ڌڪ ۽ زخم کان بچاءُ رهي ٿو. هي هڪ ڪرنگھي وارو گوشت خور جانور آهي. هي صحرا، چراگاھن، ٻيلن ۽ رهندا آهن. خوراڪ ۾ ماڪوڙا، ڪوئا، پکي، ڪِرڙيون ۽ ماکي شامل اٿس. ماکي ۽ ماکيءَ جي لاروا (ڪيٽ) جو تمام شوقين آهي. ڏرڙن ۾، وڻن جي پاڙن ۽ لوگھن ۾ رهندو آهي ۽ وڻن تي به چڙهندو آهي، رات جو نڪرندو آهي. == <big>جسم جي بناوت</big> == <big>ڳورپٽ جانور 2 کان 3 فٽ ڊگھو ٿيندو آهي. پڇ وڌ ۾ وڌ 8 کان 12 انچ هوندو اٿس. سرمائي سليٽي بجدار پٺيءَ واري هن جانور جو رنگ منهن کان سڄو پيٽ، ٽنگون ۽ پچ جو هيٺيون حصو ڪارو ٿيندو آهي. چنبا تمام مضبوط هوندا اٿس، خاص ڪري اڳيان جن جي مدد سان شڪار ۽ کوٽائيءَ جو ڪم ڪندو آهي. انهن جي چنبن جي مدد سان اهو ڪڏهن ڪڏهن قبرون کوٽي سگھي ٿو، انڪري ڳور(قبر) پٽ (پٽيندڙ) نالو پيو. هونئن به ڳورپٽ پنهنجو ٻر زمين ۾ هيٺ ڪافي اونهو ٺاهيندو آهي. اهو ڪڏهن ايترو هيٺ هوندو آهي جو پاڻيءَ جي سطح تائين وڃي پهچندو آهي.</big> == نسل جي واڌويجھ == <big>ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار</big> ٻچا ڄڻيندي آهي. == گيلري == <gallery> Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg Honey Badger (Mellivora capensis) on the way to the garbage can ... (17180942718).jpg Honey badger, Mellivora capensis, carrying young pup in her mouth at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34059940553).jpg Prague ZOO - Mellivora capensis 1.jpg </gallery> == حوالا == {{حوالا}} '''ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي'''<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.sl.sindhila.org/en|title=Welcome to the Website of Sindhi Language Authority|website=www.sl.sindhila.org|access-date=2018-12-26}}</ref> [[زمرو:جهنگلي جانور]] [[زمرو:گوشت خور مماليا]] [[زمرو:مماليا جا عام نالا]] 3egplhvvxj8rwbvpmgd35v0bro2rbxd 371621 371620 2026-04-15T00:16:44Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam [[ھني بيجر]] کي [[ڳورپٽ]] ڏانھن ريڊائريڪٽ مٿان چوريو 371620 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = ڳورپٽ<br>Honey Badger | fossil_range = وچولو [[Pliocene]] – تازو | image = Mellivora capensis in Howletts Wild Animal Park.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn /> | grandparent_authority = <ref>{{cite web|url=http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20011214122926/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |dead-url=yes |archive-date=14 December 2001 |title=Honey Badger... |author=Steve Jackson |accessdate=6 July 2011 }}</ref> | genus = ميليوورا | parent_authority = [[گاٽليب ڪونراڊ ڪرسچن اسٽور]], 1780 | species = capensis | authority = ([[جوھان ڪرسچن ڊينئل وان شريبر ]], 1776) | display_parents = 2 | range_map = Mellivora capensis distribution.png | range_map_caption = ورھاست }} {| class="wikitable" |+ !<big>نمبر شمار</big> !<big>سنڌي نالو</big> !<big>انگريزي نالو</big> !<big>سائينسي نالو</big> |- |1 |'''<big>ڳورپٽ</big>''' |<big>[[:en:Honey_badger|Honey Badger]]</big> |'''<big>Mellivora Capensis</big>''' |} '''ڳورپٽ''' (Honey Badger) بنيادي طور تي هڪ آفريڪي ايشيائي نسل آهي. ڳورپٽ جي مادي کي '''ڳونهاري''' چئبو آهي. ڳورپٽ بي ڊپو جانور آهي ۽ بهادريءَ سان وڙهندو آهي. جڏهن ڪو جانور ان تي حملو ڪندو آهي ته ويڙھ دوران ڪني ڌپ ڇڏيندو آهي. ان جي کل جسم تي ڍرڙي ۽ مضبوط ٿئي ٿي، ان ڪري ان کي ڌڪ ۽ زخم کان بچاءُ رهي ٿو. هي هڪ ڪرنگھي وارو گوشت خور جانور آهي. هي صحرا، چراگاھن، ٻيلن ۽ رهندا آهن. خوراڪ ۾ ماڪوڙا، ڪوئا، پکي، ڪِرڙيون ۽ ماکي شامل اٿس. ماکي ۽ ماکيءَ جي لاروا (ڪيٽ) جو تمام شوقين آهي. ڏرڙن ۾، وڻن جي پاڙن ۽ لوگھن ۾ رهندو آهي ۽ وڻن تي به چڙهندو آهي، رات جو نڪرندو آهي. == <big>جسم جي بناوت</big> == <big>ڳورپٽ جانور 2 کان 3 فٽ ڊگھو ٿيندو آهي. پڇ وڌ ۾ وڌ 8 کان 12 انچ هوندو اٿس. سرمائي سليٽي بجدار پٺيءَ واري هن جانور جو رنگ منهن کان سڄو پيٽ، ٽنگون ۽ پچ جو هيٺيون حصو ڪارو ٿيندو آهي. چنبا تمام مضبوط هوندا اٿس، خاص ڪري اڳيان جن جي مدد سان شڪار ۽ کوٽائيءَ جو ڪم ڪندو آهي. انهن جي چنبن جي مدد سان اهو ڪڏهن ڪڏهن قبرون کوٽي سگھي ٿو، انڪري ڳور(قبر) پٽ (پٽيندڙ) نالو پيو. هونئن به ڳورپٽ پنهنجو ٻر زمين ۾ هيٺ ڪافي اونهو ٺاهيندو آهي. اهو ڪڏهن ايترو هيٺ هوندو آهي جو پاڻيءَ جي سطح تائين وڃي پهچندو آهي.</big> == نسل جي واڌويجھ == <big>ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار</big> ٻچا ڄڻيندي آهي. == گيلري == <gallery> Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg Honey Badger (Mellivora capensis) on the way to the garbage can ... (17180942718).jpg Honey badger, Mellivora capensis, carrying young pup in her mouth at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34059940553).jpg Prague ZOO - Mellivora capensis 1.jpg </gallery> == حوالا == {{حوالا}} '''ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي'''<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.sl.sindhila.org/en|title=Welcome to the Website of Sindhi Language Authority|website=www.sl.sindhila.org|access-date=2018-12-26}}</ref> [[زمرو:جهنگلي جانور]] [[زمرو:گوشت خور مماليا]] [[زمرو:مماليا جا عام نالا]] 3egplhvvxj8rwbvpmgd35v0bro2rbxd 371623 371621 2026-04-15T00:20:10Z Ibne maryam 17680 371623 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = ڳورپٽ<br>Honey Badger | fossil_range = وچولو [[Pliocene]] – تازو | image = Mellivora capensis in Howletts Wild Animal Park.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn /> | grandparent_authority = <ref>{{cite web|url=http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20011214122926/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |dead-url=yes |archive-date=14 December 2001 |title=Honey Badger... |author=Steve Jackson |accessdate=6 July 2011 }}</ref> | genus = ميليوورا | parent_authority = [[گاٽليب ڪونراڊ ڪرسچن اسٽور]], 1780 | species = capensis | authority = ([[جوھان ڪرسچن ڊينئل وان شريبر ]], 1776) | display_parents = 2 | range_map = Mellivora capensis distribution.png | range_map_caption = ورھاست }} {| class="wikitable" |+ !<big>نمبر شمار</big> !<big>سنڌي نالو</big> !<big>انگريزي نالو</big> !<big>سائينسي نالو</big> |- |1 |'''<big>ڳورپٽ</big>''' |<big>[[:en:Honey_badger|Honey Badger]]</big> |'''<big>Mellivora Capensis</big>''' |} '''ڳورپٽ''' (Honey Badger) بنيادي طور تي هڪ آفريڪي ايشيائي نسل آهي. ڳورپٽ جي مادي کي '''ڳونهاري''' چئبو آهي. ڳورپٽ بي ڊپو جانور آهي ۽ بهادريءَ سان وڙهندو آهي. جڏهن ڪو جانور ان تي حملو ڪندو آهي ته ويڙھ دوران ڪني ڌپ ڇڏيندو آهي. ان جي کل جسم تي ڍرڙي ۽ مضبوط ٿئي ٿي، ان ڪري ان کي ڌڪ ۽ زخم کان بچاءُ رهي ٿو. هي هڪ ڪرنگھي وارو گوشت خور جانور آهي. هي صحرا، چراگاھن، ٻيلن ۽ رهندا آهن. خوراڪ ۾ ماڪوڙا، ڪوئا، پکي، ڪِرڙيون ۽ ماکي شامل اٿس. ماکي ۽ ماکيءَ جي لاروا (ڪيٽ) جو تمام شوقين آهي. ڏرڙن ۾، وڻن جي پاڙن ۽ لوگھن ۾ رهندو آهي ۽ وڻن تي به چڙهندو آهي، رات جو نڪرندو آهي. == <big>جسم جي بناوت</big> == <big>ڳورپٽ جانور 2 کان 3 فٽ ڊگھو ٿيندو آهي. پڇ وڌ ۾ وڌ 8 کان 12 انچ هوندو اٿس. سرمائي سليٽي بجدار پٺيءَ واري هن جانور جو رنگ منهن کان سڄو پيٽ، ٽنگون ۽ پچ جو هيٺيون حصو ڪارو ٿيندو آهي. چنبا تمام مضبوط هوندا اٿس، خاص ڪري اڳيان جن جي مدد سان شڪار ۽ کوٽائيءَ جو ڪم ڪندو آهي. انهن جي چنبن جي مدد سان اهو ڪڏهن ڪڏهن قبرون کوٽي سگھي ٿو، انڪري ڳور(قبر) پٽ (پٽيندڙ) نالو پيو. هونئن به ڳورپٽ پنهنجو ٻر زمين ۾ هيٺ ڪافي اونهو ٺاهيندو آهي. اهو ڪڏهن ايترو هيٺ هوندو آهي جو پاڻيءَ جي سطح تائين وڃي پهچندو آهي.</big> ==نسل جي واڌ ويجھ== ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار ٻچا ڄڻيندي آهي. {{Short description|Species of mammal}} {{Redirect|Ratel|other uses|Honey Badger (disambiguation)|and|Ratel (disambiguation)}} {{good article}} {{Protection padlock|small=yes}} {{Use dmy dates|date=August 2019}} {{Speciesbox | fossil_range = middle [[Pliocene]] – Recent | image = Honey Badger.jpg | image_caption = Adult at Satara camp in [[Kruger National Park]], South Africa. | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn|title=''Mellivora capensis''|name-list-style=amp|last1=Do Linh San |first1=E.|last2=Begg |first2=C.|last3=Begg |first3=K.|last4=Abramov |first4=A. V.|date=2016|article-number=e.T41629A45210107|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T41629A45210107.en|access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=9613 |title=''Mellivora capensis'' (Schreber, 1776) |access-date=25 November 2025}}</ref> | genus = Mellivora | species = capensis | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | range_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|from=Ratel range.map}} | range_map_caption = Ratel distribution {{leftlegend|#1e5833|Extant (resident)}} }} The '''honey badger''' ('''''Mellivora capensis'''''), also known as the '''ratel''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɑː|t|əl}} or {{IPAc-en|ˈ|r|eɪ|t|əl}}), is a [[mammal]] widely distributed across [[Africa]], [[Southwest Asia]], and the [[Indian subcontinent]]. It is the sole living representative of the [[Mellivorinae]] subfamily of the [[Mustelidae]]. It has a fairly long body, with a distinctly thick-set and broad back, and remarkably loose skin, allowing the badger to turn and twist freely within it. The largest terrestrial [[mustelid]] in Africa, the honey badger measures {{cvt|55|to|77|cm}} long and weighs up to {{cvt|16|kg}}. [[Sexual dimorphism]] has been recorded in this species, with males being larger and heavier than females. It has two pairs of [[mammae]], and an eversible [[anal gland|anal pouch]]. The honey badger is a solitary animal that can be active at any time of day, depending on the location. It is primarily a [[carnivorous]] species and has few natural [[predator]]s because of its thick skin, strength and ferocious defensive abilities. Adults maintain large home ranges, and display [[Scent marking|scent-marking]] behavior. The species has no fixed breeding period. After a [[gestation]] of 50–70 days, a female will give birth to an average of one to two cubs that will remain under her care for 1–{{frac|1|1|4}} years. Because of its wide range and occurrence in a variety of habitats, it is listed as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]]. In [[popular media]], the honey badger is best known as an aggressive, intelligent animal that is fearless and tough in nature. == گيلري == <gallery> Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg Honey Badger (Mellivora capensis) on the way to the garbage can ... (17180942718).jpg Honey badger, Mellivora capensis, carrying young pup in her mouth at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34059940553).jpg Prague ZOO - Mellivora capensis 1.jpg </gallery> == حوالا == {{حوالا}} '''ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي'''<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.sl.sindhila.org/en|title=Welcome to the Website of Sindhi Language Authority|website=www.sl.sindhila.org|access-date=2018-12-26}}</ref> [[زمرو:جهنگلي جانور]] [[زمرو:گوشت خور مماليا]] [[زمرو:مماليا جا عام نالا]] mwvo4ojscvqmcocuxzqm8rsh5r4v3vw 371624 371623 2026-04-15T00:22:50Z Ibne maryam 17680 /* نسل جي واڌ ويجھ */ 371624 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = ڳورپٽ<br>Honey Badger | fossil_range = وچولو [[Pliocene]] – تازو | image = Mellivora capensis in Howletts Wild Animal Park.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn /> | grandparent_authority = <ref>{{cite web|url=http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20011214122926/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |dead-url=yes |archive-date=14 December 2001 |title=Honey Badger... |author=Steve Jackson |accessdate=6 July 2011 }}</ref> | genus = ميليوورا | parent_authority = [[گاٽليب ڪونراڊ ڪرسچن اسٽور]], 1780 | species = capensis | authority = ([[جوھان ڪرسچن ڊينئل وان شريبر ]], 1776) | display_parents = 2 | range_map = Mellivora capensis distribution.png | range_map_caption = ورھاست }} {| class="wikitable" |+ !<big>نمبر شمار</big> !<big>سنڌي نالو</big> !<big>انگريزي نالو</big> !<big>سائينسي نالو</big> |- |1 |'''<big>ڳورپٽ</big>''' |<big>[[:en:Honey_badger|Honey Badger]]</big> |'''<big>Mellivora Capensis</big>''' |} '''ڳورپٽ''' (Honey Badger) بنيادي طور تي هڪ آفريڪي ايشيائي نسل آهي. ڳورپٽ جي مادي کي '''ڳونهاري''' چئبو آهي. ڳورپٽ بي ڊپو جانور آهي ۽ بهادريءَ سان وڙهندو آهي. جڏهن ڪو جانور ان تي حملو ڪندو آهي ته ويڙھ دوران ڪني ڌپ ڇڏيندو آهي. ان جي کل جسم تي ڍرڙي ۽ مضبوط ٿئي ٿي، ان ڪري ان کي ڌڪ ۽ زخم کان بچاءُ رهي ٿو. هي هڪ ڪرنگھي وارو گوشت خور جانور آهي. هي صحرا، چراگاھن، ٻيلن ۽ رهندا آهن. خوراڪ ۾ ماڪوڙا، ڪوئا، پکي، ڪِرڙيون ۽ ماکي شامل اٿس. ماکي ۽ ماکيءَ جي لاروا (ڪيٽ) جو تمام شوقين آهي. ڏرڙن ۾، وڻن جي پاڙن ۽ لوگھن ۾ رهندو آهي ۽ وڻن تي به چڙهندو آهي، رات جو نڪرندو آهي. == <big>جسم جي بناوت</big> == <big>ڳورپٽ جانور 2 کان 3 فٽ ڊگھو ٿيندو آهي. پڇ وڌ ۾ وڌ 8 کان 12 انچ هوندو اٿس. سرمائي سليٽي بجدار پٺيءَ واري هن جانور جو رنگ منهن کان سڄو پيٽ، ٽنگون ۽ پچ جو هيٺيون حصو ڪارو ٿيندو آهي. چنبا تمام مضبوط هوندا اٿس، خاص ڪري اڳيان جن جي مدد سان شڪار ۽ کوٽائيءَ جو ڪم ڪندو آهي. انهن جي چنبن جي مدد سان اهو ڪڏهن ڪڏهن قبرون کوٽي سگھي ٿو، انڪري ڳور(قبر) پٽ (پٽيندڙ) نالو پيو. هونئن به ڳورپٽ پنهنجو ٻر زمين ۾ هيٺ ڪافي اونهو ٺاهيندو آهي. اهو ڪڏهن ايترو هيٺ هوندو آهي جو پاڻيءَ جي سطح تائين وڃي پهچندو آهي.</big> ==نسل جي واڌ ويجھ== ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار ٻچا ڄڻيندي آهي. {{Short description|Species of mammal}} {{Redirect|Ratel|other uses|Honey Badger (disambiguation)|and|Ratel (disambiguation)}} {{good article}} ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار ٻچا ڄڻيندي آهي. {{Speciesbox | fossil_range = middle [[Pliocene]] – Recent | image = Honey Badger.jpg | image_caption = Adult at Satara camp in [[Kruger National Park]], South Africa. | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn|title=''Mellivora capensis''|name-list-style=amp|last1=Do Linh San |first1=E.|last2=Begg |first2=C.|last3=Begg |first3=K.|last4=Abramov |first4=A. V.|date=2016|article-number=e.T41629A45210107|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T41629A45210107.en|access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=9613 |title=''Mellivora capensis'' (Schreber, 1776) |access-date=25 November 2025}}</ref> | genus = Mellivora | species = capensis | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | range_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|from=Ratel range.map}} | range_map_caption = Ratel distribution {{leftlegend|#1e5833|Extant (resident)}} }} The '''honey badger''' ('''''Mellivora capensis'''''), also known as the '''ratel''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɑː|t|əl}} or {{IPAc-en|ˈ|r|eɪ|t|əl}}), is a [[mammal]] widely distributed across [[Africa]], [[Southwest Asia]], and the [[Indian subcontinent]]. It is the sole living representative of the [[Mellivorinae]] subfamily of the [[Mustelidae]]. It has a fairly long body, with a distinctly thick-set and broad back, and remarkably loose skin, allowing the badger to turn and twist freely within it. The largest terrestrial [[mustelid]] in Africa, the honey badger measures {{cvt|55|to|77|cm}} long and weighs up to {{cvt|16|kg}}. [[Sexual dimorphism]] has been recorded in this species, with males being larger and heavier than females. It has two pairs of [[mammae]], and an eversible [[anal gland|anal pouch]]. The honey badger is a solitary animal that can be active at any time of day, depending on the location. It is primarily a [[carnivorous]] species and has few natural [[predator]]s because of its thick skin, strength and ferocious defensive abilities. Adults maintain large home ranges, and display [[Scent marking|scent-marking]] behavior. The species has no fixed breeding period. After a [[gestation]] of 50–70 days, a female will give birth to an average of one to two cubs that will remain under her care for 1–{{frac|1|1|4}} years. Because of its wide range and occurrence in a variety of habitats, it is listed as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]]. In [[popular media]], the honey badger is best known as an aggressive, intelligent animal that is fearless and tough in nature. == گيلري == <gallery> Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg Honey Badger (Mellivora capensis) on the way to the garbage can ... (17180942718).jpg Honey badger, Mellivora capensis, carrying young pup in her mouth at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34059940553).jpg Prague ZOO - Mellivora capensis 1.jpg </gallery> == حوالا == {{حوالا}} '''ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي'''<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.sl.sindhila.org/en|title=Welcome to the Website of Sindhi Language Authority|website=www.sl.sindhila.org|access-date=2018-12-26}}</ref> [[زمرو:جهنگلي جانور]] [[زمرو:گوشت خور مماليا]] [[زمرو:مماليا جا عام نالا]] bm9siioc9webkqej188a8k4ybvws5gm 371625 371624 2026-04-15T00:26:22Z Ibne maryam 17680 371625 wikitext text/x-wiki {{speciesbox | name = ڳورپٽ<br>Honey Badger | fossil_range = وچولو [[Pliocene]] – تازو | image = Mellivora capensis in Howletts Wild Animal Park.jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn /> | grandparent_authority = <ref>{{cite web|url=http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20011214122926/http://www.badgers.org.uk/badgerpages/honey-badger-02.html |dead-url=yes |archive-date=14 December 2001 |title=Honey Badger... |author=Steve Jackson |accessdate=6 July 2011 }}</ref> | genus = ميليوورا | parent_authority = [[گاٽليب ڪونراڊ ڪرسچن اسٽور]], 1780 | species = capensis | authority = ([[جوھان ڪرسچن ڊينئل وان شريبر ]], 1776) | display_parents = 2 | range_map = Mellivora capensis distribution.png | range_map_caption = ورھاست }} {| class="wikitable" |+ !<big>نمبر شمار</big> !<big>سنڌي نالو</big> !<big>انگريزي نالو</big> !<big>سائينسي نالو</big> |- |1 |'''<big>ڳورپٽ</big>''' |<big>[[:en:Honey_badger|Honey Badger]]</big> |'''<big>Mellivora Capensis</big>''' |} '''ڳورپٽ''' (Honey Badger) بنيادي طور تي هڪ آفريڪي ايشيائي نسل آهي. ڳورپٽ جي مادي کي '''ڳونهاري''' چئبو آهي. ڳورپٽ بي ڊپو جانور آهي ۽ بهادريءَ سان وڙهندو آهي. جڏهن ڪو جانور ان تي حملو ڪندو آهي ته ويڙھ دوران ڪني ڌپ ڇڏيندو آهي. ان جي کل جسم تي ڍرڙي ۽ مضبوط ٿئي ٿي، ان ڪري ان کي ڌڪ ۽ زخم کان بچاءُ رهي ٿو. هي هڪ ڪرنگھي وارو گوشت خور جانور آهي. هي صحرا، چراگاھن، ٻيلن ۽ رهندا آهن. خوراڪ ۾ ماڪوڙا، ڪوئا، پکي، ڪِرڙيون ۽ ماکي شامل اٿس. ماکي ۽ ماکيءَ جي لاروا (ڪيٽ) جو تمام شوقين آهي. ڏرڙن ۾، وڻن جي پاڙن ۽ لوگھن ۾ رهندو آهي ۽ وڻن تي به چڙهندو آهي، رات جو نڪرندو آهي. == <big>جسم جي بناوت</big> == <big>ڳورپٽ جانور 2 کان 3 فٽ ڊگھو ٿيندو آهي. پڇ وڌ ۾ وڌ 8 کان 12 انچ هوندو اٿس. سرمائي سليٽي بجدار پٺيءَ واري هن جانور جو رنگ منهن کان سڄو پيٽ، ٽنگون ۽ پچ جو هيٺيون حصو ڪارو ٿيندو آهي. چنبا تمام مضبوط هوندا اٿس، خاص ڪري اڳيان جن جي مدد سان شڪار ۽ کوٽائيءَ جو ڪم ڪندو آهي. انهن جي چنبن جي مدد سان اهو ڪڏهن ڪڏهن قبرون کوٽي سگھي ٿو، انڪري ڳور(قبر) پٽ (پٽيندڙ) نالو پيو. هونئن به ڳورپٽ پنهنجو ٻر زمين ۾ هيٺ ڪافي اونهو ٺاهيندو آهي. اهو ڪڏهن ايترو هيٺ هوندو آهي جو پاڻيءَ جي سطح تائين وڃي پهچندو آهي.</big> ==نسل جي واڌ ويجھ== ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار ٻچا ڄڻيندي آهي. {{Short description|Species of mammal}} {{Redirect|رئٽل|ٻيا استعمال | ڳورپٽ (سلجهائپ)|۽ |رئٽل (سلجهائپ)}} {{good article}} ڳورپٽ جي مادي ڳونهاري پنج ڇھ مهينا پيٽ سان هوندي آهي ۽ هڪ کان چار ٻچا ڄڻيندي آهي. {{Speciesbox | fossil_range = middle [[Pliocene]] – Recent | image = Honey Badger.jpg | image_caption = Adult at Satara camp in [[Kruger National Park]], South Africa. | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn|title=''Mellivora capensis''|name-list-style=amp|last1=Do Linh San |first1=E.|last2=Begg |first2=C.|last3=Begg |first3=K.|last4=Abramov |first4=A. V.|date=2016|article-number=e.T41629A45210107|doi=10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T41629A45210107.en|access-date=19 November 2021}}</ref> | status2 = CITES_A3 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref>{{cite Species+ |id=9613 |title=''Mellivora capensis'' (Schreber, 1776) |access-date=25 November 2025}}</ref> | genus = Mellivora | species = capensis | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | range_map = {{maplink|frame=yes|plain=yes|from=Ratel range.map}} | range_map_caption = Ratel distribution {{leftlegend|#1e5833|Extant (resident)}} }} The '''honey badger''' ('''''Mellivora capensis'''''), also known as the '''ratel''' ({{IPAc-en|ˈ|r|ɑː|t|əl}} or {{IPAc-en|ˈ|r|eɪ|t|əl}}), is a [[mammal]] widely distributed across [[Africa]], [[Southwest Asia]], and the [[Indian subcontinent]]. It is the sole living representative of the [[Mellivorinae]] subfamily of the [[Mustelidae]]. It has a fairly long body, with a distinctly thick-set and broad back, and remarkably loose skin, allowing the badger to turn and twist freely within it. The largest terrestrial [[mustelid]] in Africa, the honey badger measures {{cvt|55|to|77|cm}} long and weighs up to {{cvt|16|kg}}. [[Sexual dimorphism]] has been recorded in this species, with males being larger and heavier than females. It has two pairs of [[mammae]], and an eversible [[anal gland|anal pouch]]. The honey badger is a solitary animal that can be active at any time of day, depending on the location. It is primarily a [[carnivorous]] species and has few natural [[predator]]s because of its thick skin, strength and ferocious defensive abilities. Adults maintain large home ranges, and display [[Scent marking|scent-marking]] behavior. The species has no fixed breeding period. After a [[gestation]] of 50–70 days, a female will give birth to an average of one to two cubs that will remain under her care for 1–{{frac|1|1|4}} years. Because of its wide range and occurrence in a variety of habitats, it is listed as [[least concern]] on the [[IUCN Red List]]. In [[popular media]], the honey badger is best known as an aggressive, intelligent animal that is fearless and tough in nature. == گيلري == <gallery> Honey Badger (Mellivora capensis) (17425848662).jpg Honey Badger (Mellivora capensis) on the way to the garbage can ... (17180942718).jpg Honey badger, Mellivora capensis, carrying young pup in her mouth at Kgalagadi Transfrontier Park, Northern Cape, South Africa (34059940553).jpg Prague ZOO - Mellivora capensis 1.jpg </gallery> == حوالا == {{حوالا}} '''ڪتاب- سنڌ جي جھنگلي جيوت- مصنف- بدر ابڙو- سنڌي لئنگئيج اٿارٽي'''<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.sl.sindhila.org/en|title=Welcome to the Website of Sindhi Language Authority|website=www.sl.sindhila.org|access-date=2018-12-26}}</ref> [[زمرو:جهنگلي جانور]] [[زمرو:گوشت خور مماليا]] [[زمرو:مماليا جا عام نالا]] 6y8389vnpqftrlmg8u17eglpubm239q 4 58008 371613 370825 2026-04-14T20:29:23Z ListeriaBot 10240 Wikidata list updated [V2] 371613 wikitext text/x-wiki {{WikiProject COVID-19 tabs}} {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P509 wd:Q84263196 } |section= |sort=P39/Q15124404/P570 |sort_order=desc |columns=label:مضمون,وضاحت,P27:ڏيھُ,P39/Q15124404/P569:تاريخ پيدائش,P39/Q15124404/P570:تاريخ وفات,P18:فوٽو |thumb=128 |min_section=2 }} {| class='wikitable sortable' ! مضمون ! وضاحت ! ڏيھُ ! تاريخ پيدائش ! تاريخ وفات ! فوٽو |- | ''[[:d:Q139069633|Jānis Kaijaks]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q138412915|Николай Матрачийски]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q138341440|Abu Ubayda Ahmad al-Muhrizi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q137942344|Mitchell Andrews]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q137828518|Robbert Keegel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q137784699|Elizabeth R. Duff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q137644949|Jimmy Gamonet]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q137290904|Віктор Талащук]]'' | | | | | [[فائل:Талащук Віктор Флорович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q137204967|Alioune Badiane]]'' | | [[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q136471378|מאיר זעליג ריספלער]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q136465052|Eric Cohen]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q136458233|דוד אלעווסקי]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q136236318|زهرا استادزاده]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q136210886|Herman Bailey]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q135985383|Javier Ojalvo]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q135971389|Hasan Riyazi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q135919372|Cosme Proenza]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q135548080|Eurípedes Balsanulfo de Freitas e Abreu]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q135459263|Gérard Beaulieu]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q135455342|Bruno Villata]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q135110412|Mikica Zdravković]]'' | | ''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>[[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q134634105|Laura Hermosa]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q134283271|اشکان منصوری]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q134276406|Jules Houllier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q134002433|Chaim Mertz]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q133884170|Yasinjan Ghopur]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q133879482|Bengt Sprinzl]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q133858013|Madhavi Gogate]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q133574003|پرویز اسکندرپور خرمی]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q133457873|Bill Follis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q132733138|Ngọc Đáng]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ويٽنام]] | | | |- | ''[[:d:Q132471275|Bhishma Guhathakurta]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q132398047|Anton Holič]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q132125661|Ginette Rivière Lubin]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q131794484|ابومحمد عسگرخانی]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q131763189|احمد گل‌محمدی]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q131754455|Bernardo Saavedra Pita]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q131674590|Dana Konya-Petrișor]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q131390242|Min Thein Swe]]'' | | [[ميانمار]] | | | [[فائل:TheinSwe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q131386787|Pavuluri Sivaramakrishna]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q131369881|Chilakam Ramachandra Reddy]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q131323028|Giorgi Beridze]]'' | | [[جارجيا]] | | | |- | ''[[:d:Q130718411|Deloris Dockrey]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q130480285|Bạch Mai]]'' | | [[ويٽنام]] | | | |- | ''[[:d:Q129693028|Vinesh Kumar Kalra]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Shri Vinesh Kalra, Consul General, Mazar-e-Sharif.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q129176723|ဝိသာရဒ မဟာထေရ်]]'' | | [[ميانمار]] | | | [[فائل:Visarada.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q129167054|Elena B. Muzrukova]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q128382746|Minoo B. Madon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q127639331|Ronald K. O’Dor]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q127416432|Kenan Akın]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q126712872|Anna Fehér]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Feher Anna nover 1984 fortepan 124217.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q126465852|Layla El-Iskandaraniyyah]]'' | | ''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q125895230|Swami Omkarananda]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q125469336|Frank Olson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q125117241|Laura Weinstein]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:La historia de Laura Weinstein para Sentiido 0-43 screenshot (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q124799497|Ezekiel Koren]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q124517966|Ygona Moura]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q124480763|Lorlee Tenenbaum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124480612|Arnold Tenenbaum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124423502|Alice Mackler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124371974|James Geraty Harrison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124290122|Tony Metoyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124254912|Leah Bernstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q124254829|Valter Gjoni]]'' | | [[البانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q124031636|葉明水]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q123987299|Luis de Blas]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q123745963|Neuza Freitas Dias]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q123575621|Jaime Fernandes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:74001.jpgmaior Jaime Fernandes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q123562957|Bob Contant]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q122956959|Fereydoun Shayah]]'' | | [[ايران]]<br/>[[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q122508425|József Sipos]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q122225804|Paul Coffin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q121798149|Gary Friedkin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q121571277|Guiller]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q118522965|Ainslie Leslie]]'' | | [[بيليز]] | | | |- | ''[[:d:Q118454861|Rekha Chattopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q118120596|André Poulidor]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q117846318|Behçet Güler]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q117845780|Muriel Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q117485502|Roberto Ambrosoli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q117025085|Juan Astorga Junquera]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]]<br/>[[ايڪواڊور]] | | | [[فائل:JuanAstorgaJunquera2.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q116994772|Pamela Hibbs]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q116971082|Juan Chico]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q116812358|James M. Polachek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q116616040|Teoman Alili]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q116452339|Katharine Clare Manning Loeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q116182265|Achille Mauri]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q116151283|Emilio Locurcio]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q116038836|Ni Hen]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038606|Jiang Yingheng]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038570|Yu Yuheng]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038510|Cheng Qingao]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038464|Xu Lanlalan]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038416|Hong Mu]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q116038073|Chu Lanlan]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q115943625|Ruggero Boschi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q115712095|Edwin Bennett Shostak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q115709280|Anja Kanninen]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q115696126|Luis Hugo Apolo]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q115653493|Joseph M. Masling]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q115367980|Lee Lung-chuan]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q115322537|Marcus Birks]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q115129933|Chuni Lal]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115129602|Choudhary Fateh Muhammad]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q115091447|Naseeb Pathan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115091407|Jamuna Prasad Bose]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115091370|SRS Yadav]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115056059|Bedri Çollaku]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q115056055|Wangkheimayum Brajabidhu Singh]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114876246|Madhava Chandra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q114865049|Shakrajit Nayak]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114865038|Rohit Patel]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114776280|Noël Bélanger]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q114567435|Hari Narayan Choudhary]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114554103|Ferdy Nico Yohannes Piay]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q114435953|Jyoti Dutt]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114435946|Govardhan Dangi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114435943|Raja Madangopal Nayak]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q114051142|Abdulsamad al-Ghurairi]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q113658209|Liu Shunsong]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q113553302|John M. Murrin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q113509780|Marie-Line Lesdéma]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113509778|Irengbam Ibohalbi Singh]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113504240|Howard D. Weinbrot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q113502533|Omar Garmil]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113501563|Gordon Arinda]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q113501384|Marco Brown]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q113501104|D.A. Sathya Prabha]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q113485982|Gautam Lal Meena]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113481015|B. Sathyanarayana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113443989|Albert Woodfox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Angola Three event, Manchester Metropolitan University, November 2016 (07) (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q113411338|Sergey Borisovich Lebedev]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q113323854|Fred Nijs]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q113273570|Nanda Kishore Patnaik]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q113027291|Ramón Ojeda Mestre]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q112972601|Juan José Martel]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112972599|Adelmo Rivas]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112800314|James Fisher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q112742832|Nikolaos Vernezos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q112689682|Cecilia Wang]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112506278|Juris G. Draguns]]'' | | [[ليٽويا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q112378516|Moshe Augenstein]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q112136783|Gui.Giling]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q112134792|David M. Robb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q112133146|Gideon Badagawa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q112119460|Richárd Látó]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q112117043|Mohammed Makhlouf]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q112036971|Ivan Gavrilov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q111913676|Yusuf Hussain]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111763387|Jack Dowling]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111513142|Manuel Machado Alvarez]]'' | | [[ڪيوبا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Manuel Alvarez CDCR (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q111449480|Ahmet Ceni]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q111448515|رشیدہ عیاں]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q111377122|Aleksandr Suvorov]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q111366741|Carlos Cano Vieira]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q111288450|Oliver Crewe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q111149838|Nurlan Agha]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q111128104|Bessie Hendricks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q111080749|Ananias Koustenis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q110975000|Martin Tichý]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q110955245|Hervé Mombo Kinga]]'' | | [[گيبون]] | | | |- | ''[[:d:Q110938790|Jorge Conti]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q110901608|Edmur Mesquita]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q110883731|Roberto Scudero]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q110861744|Gareer Mansour]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q110854189|Petipán]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Petipán en 1967.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110826613|Martin B. Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q110815959|Izidorio Oliveira]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q110778559|Mykola Malkov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q110646860|Ankica Lepej]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q110597021|Hana Horká]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q110540805|Andrzej Rusek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q110496140|Umar Zahir]]'' | | | | | [[فائل:Umar Zahir (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110451924|Stewart Gilray]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q110422948|Joan Vinyals]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q110409615|Baktash Abtin]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Baktash Abtin (3).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110402492|Ibrahim Hegazy]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q110401833|Kenny J]]'' | | [[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | [[فائل:Kenny J at Dimanche Gras 1993.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110400616|Jan Čermák]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q110286763|Christos Diamantis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q110275982|Roland Damu]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q110271712|Frédéric Sinistra]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Frédéric Sinistra dans un match le 24 mars 2012.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110246082|Adil Xasayev]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q110226536|Jenni Crain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q110221514|Evgenia Hristopoulou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q110215649|Tina Rinaldi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q110191163|Ashok Kumar Amrohi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q110165407|Boris Zozulya]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q110150593|Alicja Tysiąc]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Alicja Tysiąc.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110125587|Josep Maria Castelló i Mateu]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:JM CASTELLO HOMENATGE CASTELL (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110113207|Gramoz Abedinaj]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q110088289|Fernando Gutierres Reis]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q110062761|Vangelis Vasileiadis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q109941647|Alberto Berardi]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q109869417|Ludwig Ladstätter]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q109852630|Parthena Koutmeridou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q109836022|Pius Mujuzi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109835297|Vince Lelkes]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[سلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109805144|Steven Milligram]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109744750|Lars Egil Mogård]]'' | | [[ناروي]] | | | |- | ''[[:d:Q109678864|Ahmad Mohd Nor]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109678716|Fetty Dzul]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109655703|Wallker Wollber Bezerra de Medeiros]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q109649898|Aziz El Fadili]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q109623606|William Breisky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q109588694|Julie Le Galliard]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q109552845|Bijan Afshar]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q109551692|Akbar Nikzad Afghani]]'' | | [[افغانستان]] | | | |- | ''[[:d:Q109486992|Yuri Evtushenko]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q109463224|Josip Uhlik]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q109423757|Roberto José Ábalos]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:José Roberto Ábalos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q109398170|Ali Cem Köroğlu]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q109385274|Orhan Çoban]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q109335700|Ḥusayn Asad]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q109331719|Lenka Angelová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q109280531|Vladimir Sytchanka]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q109270014|Adib al-Jarf]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q109259050|Mbak You]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109258978|Dzmitry Liebiadzievich]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q109258630|Abdul Jawad Dhanuun]]'' | | [[عراق]] | | | [[فائل:عبدالجواد ذنون.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q109218129|Jan Hilgen]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109031824|Manuel de Jesus Tahay Gomes]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q109000898|Svetlana Căpățină]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q108940885|Elnur Ashrafoglu]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q108920565|Ugo Falesiedi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108916068|Pablo Rodríguez]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q108900259|Muḥammad Aḥmad al-Dālī]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q108899282|Claude Mouton]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q108860941|Dimo Stoyanov]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q108839344|Reggie Parks]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:WWE - Wembley Arena 140994 (8).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q108817495|Naomi Kori Pomat]]'' | | [[نيو گني]] | | | |- | ''[[:d:Q108800539|Samantha Epasinghe]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108791869|Ramiro Larrea]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q108731108|Massimo Ampola]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108709551|Francesco Mattesini]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108702519|Joachim Hellmich]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q108695225|Haru Rajwar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q108670697|Manuel Román Fernández]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108664482|Anthony Zane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108600909|Laura Hartman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108541641|Hai Shaulian]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q108537193|Veronica Wolski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108535646|Michael Halkias]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108532938|Saviana Scalfi]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]'' | | | |- | ''[[:d:Q108529212|Bernardino Cano Radil]]'' | | [[پيراگوئي]] | | | |- | ''[[:d:Q108462281|Georgi Vanyan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108434832|Dan Montsitsi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q108410750|Marc Bernier]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108405918|Enakshi Chattopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q108384012|Iván Colás Costa]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q108368015|Francisco Monterrosa]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q108320943|Giraldo González]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q108296947|Filippo Maria Gambàri]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q108284809|Mohamed Saad]]'' | | [[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q108282132|Aris Skiadopoulos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q108265582|Alexandre Pagès]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q108110670|Pamela Valenzuela]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Pamela Geraldine Valenzuela Rengel. Trans Volvimos a nacer 0-55 screenshot (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q108083418|Sheham Siddik]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108083120|Alan Neville Clements]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q108076821|Issa Abdel Hafeez]]'' | | [[لبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q108043685|Luis Peláez Campomanes]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q108017856|Saranya Sasi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q108005947|Dick Farrel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107921203|José Alberto Hermógenes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:José Alberto Hermógenes.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107877832|María Teresa Marú Mejía]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q107785573|Jean-Claude Kazembe Musonda]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q107672808|Ribeiro da Ciclo Ribeiro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q107645871|Hasip Kalimuddin Syam]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wagub Jambi Hasip Kalimuddin Syam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107630308|Rodolfo Peña Flores]]'' | | [[ڪوسٽا ريڪا|ڪوسٽاريڪا]] | | | [[فائل:Rodolfo-rodrigo-pea-flores 40240716480 o.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107625371|Atful Hye Shibly]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q107613344|Michael Lejong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107613304|Hamadi Ghawar]]'' | | [[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q107600902|Audrey Marie Ellis]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107584187|Nurul Almy Hafild]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107583643|Mohamad Assegaf]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107583322|Arief Harsono]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Arief Harsono1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107581777|Enny Sri Hartati]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107570435|Arun Chaudhary]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107569124|John Mukasa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q107563913|Eliaser Yentji Sunur]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Eliaser Yentji Sunur.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107550001|Kä Mana]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q107545938|Jeremy Silvester]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q107545906|José Maria Batalla]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q107539497|Zhypar Zheksheev]]'' | | [[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]] | | | |- | ''[[:d:Q107529490|Vamsi Rajesh Kondaveeti]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529447|Shyam Dehati]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529386|Venugopal Kosuri]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529305|Anil Suri]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529220|Kumar Vatti]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107529167|Sai Balaji]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107528924|K Balu]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107528659|Parvesh C. Mehta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107528549|Alfredo Fraile]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q107528488|Machchindra More]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107524326|Ricardo Corrêa]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q107491736|Peter Haritatos]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q107491716|Luke Masamvu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107488620|Eka Supria Atmaja]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Bekasi Eka Supria Atmaja.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107487454|Francisco Astorga]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Francisco "Pancho" Astorga Foto- © Rodrigo Pardo .jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107453228|Diratsagae Alfred Kganare]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107423669|Fazl-e-Khuda]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q107420799|Abel Pienaar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107420703|Fridon Aslanyan]]'' | | ''[[:d:Q132856|Q132856]]''<br/>[[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q107401977|Shankanada Aravind]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107401694|Josh Wallwork]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107400988|Steven Manios Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107400559|Reinaldo Ortega]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q107399870|Toshi Wungtung]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107399866|Eric Salas González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q107399863|Edmundo Martinez Zaleta]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q107399637|Wilmer Ato]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q107399519|Tony Greer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107399425|Charles Gregory Ross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107399015|Gianni Colajemma]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q107398923|Robert P. Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387850|Leslie Ponnusamy]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387822|Mohammad Karaan]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387717|Patrick Bayo Mkhize]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387618|Sbusiso Mseleku]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387600|Paul Dobson]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387591|Moonyeenn Lee]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387578|Patrick Jaji]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387566|Henry Jansen]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387562|Lungile Tom]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107387549|Nomandla Yako]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107380310|Goolam Rajah]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107359033|Hind Chelbi]]'' | | [[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q107358646|Ahmed Bilal Shah]]'' | | [[پاڪستان]] | | | [[فائل:Ahmed Bilal Shah VOA (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107343331|Abd al-Nasir Najjar]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q107309769|Emin Saraç]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:صورة شخصية محمد أمين سراج.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q107300156|Rodrigo Munilla]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q107289272|Rehema Watongola]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q107249689|Maurice Tsalefac]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q107207790|Aldo Moltifiori]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q107192015|Lin Fang-I]]'' | | [[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q107187433|Taha Karaan]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107128059|Paul Freedman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q107119906|Kiyomoto Yoshijirō]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q107103451|Yann Gontard]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q107021889|Basant Das]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]''<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q107021764|Ryan Stephen]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106947545|Qadir Haji Ali]]'' | | [[عراق]]<br/>''[[:d:Q41470|Q41470]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106906993|Karen Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106906609|Prashant Mohapatra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106885286|Saad Sharar]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q106873455|Anjan Bandyopadhyay]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106869478|Rajendrasinh Jadeja]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106837129|Tony Tolbert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106835512|Estefano Starepravo]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106784902|Fathul Allah Ahmad]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q106784040|Roy Ristie]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Roy Ristie 2017.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106771906|James Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106768454|Javier Rondón]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q106764462|Omar Hugo Gómez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q106734360|Rajendra Kapila]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106730125|Baldur Beyer]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:Baldur Beyer (2021).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106727289|Sriprada]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106714989|Ajay Sharma]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106707423|Fred Fitz-James]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106702173|James Purify]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106691558|Ricardo Alberto Ramírez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q106690211|Dauji Gupta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106690208|Sudhakar Paricharak]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106690199|Challa Rama Krishna Reddy]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106689926|Boddu Bhaskara Ramarao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106689691|Gilmar de Carvalho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106687902|Seturam Gopalrao Neginhal]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Sethuram Gopalrao Neginhal.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106687272|Williams Santamaría Valdera]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q106675731|Kanupriya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106675659|Jagdish Lad]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106659864|Olena Lytovchenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Письменниця Олена Литовченко з книжкою "Пустоцвіт".jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106652376|Vasyl Obleschuk]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106651586|Kom Chuanchuen]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q106650087|Chittabbai Kudupudi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106648215|Celso Dayrit]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106648138|Amris]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wakil Walikota Dumai Amris.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106637349|Somnath Juwarkar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106634443|Jaga Rout]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106629259|David Núñez]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q106626688|Kishore Nandlaskar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106618445|Kunti Devi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106617169|Zoram Sangliana]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106613406|Diana S. Rabinovich]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q106613228|Vira Sathidar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611776|Ramesh Diwakar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611774|Kalawati Bhuria]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611773|Purnmasi Pankaj]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611287|Bishnu Prasad Bhaiya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611282|Sukhdarshan Singh Marar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611278|Kailash Chandra Trivedi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106611265|M. AS Subramanian]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611259|A Elumalai]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106611255|Satwant Kaur Sandhu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106602515|Bhitali Das]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q2227470|Majgaon]]'' | | | [[فائل:Assamese singer Vitali Das.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106602162|Thakur Puran Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106600819|Alípio Freire]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Alípio Freire.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106595478|Robin Fransman]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Robin Fransman-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106592198|Lea Dali Lion]]'' | | [[اسٽونيا]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Lea Dali Lion 2014 (1).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106592192|Johny Lal]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106588720|Àngel Pla]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106587775|Teresa Majchrzak]]'' | | ''[[:d:Q211274|Q211274]]'' | | | |- | ''[[:d:Q106585096|Pang Xiong Sirirathasuk Sikoun]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106572313|Ludovico Badoy]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Director Ludovico D. Badoy (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106542784|Theodore Lambrinos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Greek-American baritone Theodore Lambrinos, 1960s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106542493|Muṣṭafá Muslim]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q106533280|Dário de Castro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106519588|Mahmoud al-Khalidi]]'' | | ''[[:d:Q193714|Q193714]]''<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q106519193|Lois Sasson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106518107|Ludmila Guzun]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q106515434|Mao Ayuth]]'' | | [[ڪمبوڊيا]] | | | |- | ''[[:d:Q106508488|Aslam Qureshi]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q106484252|László Rákoskerti]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q106477709|Hebert Axel González]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106474359|Irondi Mantovani Pugliesi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106473583|Dugyala Srinivas Rao]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106473570|Babar Tadvi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106472216|François Matheron]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q106466070|Hans Kristian Gaarder]]'' | | [[ناروي]] | | | |- | ''[[:d:Q106463233|Füzuli Javadov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q106434042|Nestor Torre Jr.]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q106423215|Jacquiline Chikuta]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106366913|Yinka Odumakin]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q106334361|Nemam Ghafouri]]'' | | [[عراق]]<br/>[[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q106317446|Márton Brády]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q106309840|Gurupada Mete]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106297174|Karel Vávra]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106272177|Christian Ntshangase]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q106269407|Ellen Gwaradzimba]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106241908|Kombo James Moyana]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106230021|Francis Pelekamoyo]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q106228708|Yousef Ozreil]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q106218656|Theresa M. Korn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q106218592|Rito Jiménez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q106204763|Abu Asif Barghouti]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q106194747|İmran Kılıç]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q106175318|Toabur Rahim]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q106163378|Hanna Lypkivska]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106122752|Natale Bozzo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106112793|Antonio Pérez González]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q106109480|Wojciech Krawczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q106099414|Edson Montenegro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q106084284|Katyayani Shankar Bajpai]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q106044069|Eyrolles Michel Mvunzi Meya]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q106011242|Miloslav Čechura]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q106009916|Jaromír Vytopil]]'' | | | | | [[فائل:Jaromir Vytopil.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q106009696|Edgar García]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q106009569|František Prošek]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105987426|Jaroslav Střeštík]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q105978052|Marco Bogarelli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q105977858|Esteban Gómez Rovira]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105969816|Malak Ismael]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q105954938|Asongo Alalaparu]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Asongo Alalaparu (2020).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105954720|Algaci Tulio]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:ALGACIT2002.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105943521|Jiří Engliš]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q105871502|Daniel Voisin]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q105841567|Peter Matlare]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105782944|Osvaldo Mércuri]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q105756142|Rachel Cathoud]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q105755145|Karima Brown]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105753833|Kenneth Mthiyane]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105748342|Diego Gómez]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Diego Gómez Cabrera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105746143|Marta Martin Carrera-Ruiz]]'' | | [[ڪيوبا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105737171|Anna Majani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q105730949|Víctor Espinoza Peña]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q105729922|Jorge Marticorena Cuba]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q105727602|Erica Watson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105722839|Mike Bradner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Mike Bradner.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105710323|José Manuel Cortizas]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105696486|Bob Pixel]]'' | | [[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q105679224|Sofia Zhukova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q105675497|Élida Rasino]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q105659455|Madeleine Humbertclaude]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105646427|B. Raghavan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q105641786|Barbara Ann Rowan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105640581|Enrico Obletter]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q105637139|Consuelo Rodríguez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105627376|Quoc Anh]]'' | | [[ويٽنام]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105620263|Pastor Heydra]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q105586692|James Medhurst]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105581015|Jaleel Smith-Riley]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105532898|Zaire Rezende]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q105517287|Purificación Atrián Jordán]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q105452765|Javier Neves]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q105452340|Zoila Águila Almeida]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | [[فائل:Zoila Águila Almeida.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105426998|Manuel Salinas]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:ManuelSalinas2.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105424134|Cynthia Turner]]'' | | [[مالٽا]] | | | |- | ''[[:d:Q105421772|Patricia Healey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105414316|Robb Webb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105404824|László Huszár]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[سلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105399622|Steve Turney]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105346796|Zezinho Corrêa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Zezinho Corrêa - 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105337022|Sylvia Lieber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105319487|Mathoor Govindan Kutty]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105297032|Maria Andrea Gaspar]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q105295115|Vicent Raga]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:RAGA Vicent foto VW.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105263600|Ismail Kijo]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105229566|Octavian Cojan]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q105223109|Kwasi Sainti Baffoe-Bonnie]]'' | | [[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q105222367|John Gibbons]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q105208032|Julio Roberto Gómez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105198678|Percy Tucker]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105184059|Dennis Mileti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105183759|Ray Rayburn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105120942|Abbas Khan]]'' | | [[پاڪستان]] | | | [[فائل:Nawab Ali Abbas khan (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105100101|Muspandi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q105099966|Wahab Adegbenro]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q105098482|Paradzai Zimondi]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q105097673|Anita R. Schiller]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105085435|Sekou Smith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105085298|Georgeta Luchian Tudor]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q105084390|Marius Swart]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Marius Swart.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105083943|Martha Madrigal]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q105078440|Falah Mandkar]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q105076376|Richard West]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105071475|Joel Matiza]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q105071466|Suhail Zaheer Lari]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q105069826|Kenneth Z. Altshuler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q105063128|Bernard Papánek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q105061721|Vitaly Maksimov]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q105061229|Jaroslava Janderová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Praha, Magistrát, Jaroslava Janderová (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q105047246|Carlos Antunes]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q105047205|Gordinho do Surdo]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q105043758|Pavel Hanták]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105037528|Raisuddin Ahmed]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q105027958|Stephen Lungu]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104989956|Calixto Avena]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q104949139|Krzysztof Łuszczewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104911977|Meghrig Parikian]]'' | | | | | [[فائل:Meghrig-Parikian.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104906836|Joe Guerra]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Guerra - 1980.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104905111|Barbara N. Benson]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104904509|Ivan Metelytsya]]'' | | [[يوڪرين]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q104903655|Nombulelo Hermans]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104870829|King Victor Thulare III]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104866691|William Z. Good]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104864449|Ganesh Shankar Vidyarthi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Ganesh Shankar Vidyarthi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104856962|Martin Addison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q104852520|Bheki Ntuli]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104848615|Alejandro Galvis Ramírez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q104843792|Tapan Ghosh]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Tapan ghosh hs.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104843609|Hijn Bijnen]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q104833709|Jairo Castillo]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q104816462|Ali Saleh Mohammed Ali Jaber]]'' | | [[يمن]]<br/>[[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Syekh Ali Jaber, 00.02.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104813246|Mizanur Rahman Khan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104812380|João Henrique de Souza]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q104807971|John Condrone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104787172|Iancu Țucărman]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q104776005|Oleg Danilov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q104772253|Abid Hussain]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q104771406|Pradip Ghosh]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q104764599|Theodore Lumpkin Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Theodore Lumpkin - 1940s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104764596|Fabrizio Soccorsi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q104764484|Alan Cairns]]'' | | | | | [[فائل:AlanCairns2005.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104760616|Valentin Sushko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104717282|Julius Schachter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104701628|George Whitmore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:George Whitmore Climber.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104695839|Jarod Nandin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104666469|Tawauna Averette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104640624|Abdul Hakim Al-Taher]]'' | | [[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q104640108|Aylin Özmenek]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q104637633|Veronica Oliver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104629341|Paul Etyang]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q104628566|Sead Gološ]]'' | | [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q104621154|William T. Beaver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104595284|Issaka Assane Karanta]]'' | | [[نائيجر]] | | | |- | ''[[:d:Q104557820|طلال باغر]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q104556343|Dudu Duswara]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Dudu Duswara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104541175|Jean-Claude Bohain]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q104537223|Arnold D. Gruys]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104532204|Carlos Levy]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Carlos Levy 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104531513|Benedicto Bravo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q104528447|Susan Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104528006|Krzysztof Pajewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104525399|Ismail al-Shamali]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q104522420|Muhammad Al-Saeedi Al-Jardi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q104522108|Thoriq Husler]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Luwu Timur Muhammad Thorig Husler.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104518546|Loyiso Mpumlwana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104470971|Marcin Dramiński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104464302|Nur Supriyanto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Nur Suprianto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104450555|Dorothy Gill Barnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104442727|Monzur-I-Mowla]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q104439738|Ahmad Toyserkani Ravari]]'' | | | | | [[فائل:احمد تویسرکانی راوری.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104439610|Kim Lee]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:02018 0146 KatowicePride-Parade, Kim Lee.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104438339|Anghel-Adrian Popa]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q104432992|Humberto Trujillo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104414777|Evelyn Alda Seckler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104398468|Oleksandr Arkadin-Shkolʹnyk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Александр Аркадин-Школьник.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104398451|Jethro]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Jethro october 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104389005|Delfino López Aparicio]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q104376876|Jan Błoński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Kidawa-Błoński.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104253395|Aitor Etxarte]]'' | | | | | [[فائل:Aitor Etxarte Berezibar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104244720|Christina Rodrigues]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q104244526|Bolivia Suárez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q104205652|D. Vijayamohan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q104192199|Jerzy Steckiewicz]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q104178897|Lucio Moderato]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q104176273|Jerrold Post]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104155741|Dawn Lindberg]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104150631|Damir Kukuruzović]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q104150471|Lillian Elena Blancas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q104150437|Brittanya Karma]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q104147083|Omar Khashram]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q104145641|Fazlul Haque Montu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q104132756|Božidar Milenković]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104128876|Judit Egerszegi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q104128390|Divya Bhatnagar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q104126171|Jean Saliba]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q104123083|Pavel Hečko]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q104094383|Donal Leace]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q104062775|Lise Funck-Brentano]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q104062635|Zbigniew Jurkiewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q104057606|Timoteo Ofrasio]]'' | | | | | [[فائل:OfrasioSJ.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q104049729|Valery Vinakurov]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q104028901|Leanid Zaika]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q104005260|Gastón Lemaitre]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q103928233|Luke Letlow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q103863018|Ramzi Najjar]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q103828682|Rafael Pražák]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q103820311|Jacek Włodyga]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q103815009|Fadma Abi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q103766157|Adil Ismayilov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | [[فائل:Adil Ismayilov in 2020 (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q103742338|Raja Mukhopadhyay]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q103574159|Hanna Stadnik]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Hanna Stadnik grób (cropped)1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q103512342|Hryhoriy Arshynov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q103414626|Pavel Čech]]'' | | | | | [[فائل:Pavel Čech, 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102859580|Eleanor Schano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102490912|David Maas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102450473|Jan Krawiec]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102416147|Bharat Bhalke]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q102391013|Jean Lau Chin]]'' | | | | | [[فائل:Dr Jean Lau Chin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102378274|Honestie Hodges]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102361877|Jose Luis Garayoa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102357959|Hussein Al-Zuhairi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102343281|Rajendrasingh Baghel]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Rajendrasingh Baghel.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102334622|Reinaldo Teles]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q102305241|Lay Nam Chang]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102276262|Cordula Heß]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q102192043|Carl Hanson Fitzgerald]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102189950|Alfonso Gracia-Saz]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q102166137|Joseph Bertorelli]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102164680|Charles J. Mode]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102164597|Barnett Weil Glickfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102158397|Romuald Koliński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102157745|Euda Edward Dean]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102146937|Khyson Swong]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102132780|Bruce Richard Buzby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102122799|Raymond Taylor Hoobler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q102113504|Andrzej Bręczewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q102104819|Radamés Salazar Solorio]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Radamés Salazar Solorio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q102097529|Mustafa Canlı]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q102078444|Mariano Valdés Chávarri]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q102076923|Anton Filipov]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q102047806|Mewalal Chaudhary]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q102047761|Óscar Akira Yasser Noriega]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q102047464|Marek Umiński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q101873866|Lynn Kellogg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101818266|Géza Lajhó]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q101711396|János Gróz]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q101584214|Jacek Polak]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Mr. Pollack.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q101579664|Leandro Resurreccion III]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q101542315|Willie Salcedo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q101434569|Notis Lalaitis]]'' | | | | | [[فائل:Notis1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q101423791|Irving Pressley McPhail]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101362178|Andrzej Prawda]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q101245795|Mutodi Neshehe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101229866|Anatoliy Fedorchuk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q101208374|Aniel Kienno]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q101204530|Bernard Ducruet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q101204200|Marc Frasez]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q101149176|Moncef Ouannes]]'' | | ''[[:d:Q2017684|Q2017684]]''<br/>[[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q101120800|David Andahl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101116145|Dharsibhai Khanpura]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q101089316|Adi Darma]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wali Kota Bontang Adi Darma.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q101080038|Pedro Mario Pereyra]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q101069330|H. Tati Santiesteban]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q101054234|Pablo Lozano Martín]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q101022194|Angeline Bernadel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q100995846|Abdul Ilah Nabhan]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q100975270|Chad Dorrill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100941027|Ted Vartelas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100890925|Parrerito]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Parrerito.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100797042|Matt Gras]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100795028|Joel Molina Ramírez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q100784502|Christian Gatoux]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100783678|Jonathan Duck]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100751723|Kayla Williams]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q100742561|Ayachi Afilal]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q100716099|Gusztáv Adorján]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q100627627|Ilana Rovina]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Ilana Rovina (1963).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100591978|Wojciech Stachurski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Wojciech Stachurski.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100591633|Piotr Francuz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q100580192|Rabbi Osher Yaakov Westheim]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q100548537|Ахметов, Рашит Ракипович]]'' | | | | | [[فائل:Рашит Ракипович Ахметов (1954—2020), основатель и редактор газеты «Звезда Поволжья».JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100537333|Lambert Kreekels]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q100339816|Yevhen Cherednichenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Євген Чередніченко (2017).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100275270|Father Stanislaus Lourduswamy]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Stan Swamy (2010).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100272881|Rick Todd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100146617|Esther Morales]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Esther Morales.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q100146445|Chanesh Ram Rathiya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q100146338|Sandy Oldfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q100146088|Barbara Ann Davis Prince]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99911656|Ziad Al-Zaza]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q99857265|Andréia de Olicar]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q99851329|Mncedisi Filtane]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99845647|Datta Ekbote]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q99800397|Mirza Shahi]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q99767788|Brandi Christine Case-Wallace]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99756227|Tony Tenpenny]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99574699|Bernard Fils-Aimé]]'' | | [[هيٽي]] | | | [[فائل:2009 Secretary of State's Award for Corporate Excellence (portrait crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99485311|Adeline Fagan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99454945|Florent Pereira]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q99439541|Donald Keith Duncan]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q99438633|Andrés Abt]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | [[فائل:Alcalde del Municipio CH Andres Abt - imf8381v1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99432805|Margaret Waterchief]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q99421575|Eddie Mosley]]'' | | | | | [[فائل:EddieMosley.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99409157|Miguel Acundo González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q99316693|Valery Semanzo]]'' | | ''[[:d:Q133356|Ukrainian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q99306278|Juan Carlos Alcoba]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:JUAN CARLOS ALCOBA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q99300113|Rubén Corimayo]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q99244285|Kendal Royo]]'' | | [[پاناما]] | | | |- | ''[[:d:Q99198811|Yousef Abu-Safieh]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q99052066|Luisa Revilla]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Luisa Revilla (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98994281|KS Firoz]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q98971880|Karim Kamalov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98931500|Raosaheb Antapurkar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98924502|William Neikirk]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:WILLIAM R. NEIKIRK.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98924391|Kris Heggenhougen]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98918949|Johny Bakshi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98914210|Vimala Sharma]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Vimala Sharma.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98908359|Ahmed Al-Qadri]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q98889006|Ramón Silva Bahamondes]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q98844761|Cecilia Romo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q98761510|Harry Seager]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q98714288|Evelyn Nicol]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98690717|Paddy Garritty]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q98637362|Vergillio Rebin]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Vergillio Rebin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98600373|John Cooke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98596471|Nina Popova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98561146|Ahmed Badouj]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Ahmed Badouj - Argan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98545382|Kesar Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98543285|Tariq Shafi]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q98527646|Umesh Dastane]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98527416|Jorge Flores Ochoa]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:JAFO.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98518138|Lungile Pepeta]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98514941|Theodore Corcoran]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98514406|Raúl Rubio Burgos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98459576|Konstantin Markov]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Legendite 2016 06.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98457692|Jamyang Choegyal Kasho]]'' | | | | | [[فائل:Jamyang Choegyal Kasho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98449532|Bernaldina José Pedro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q98382520|Tjandermatie Soekhai]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q98247997|Pierre Boubarne]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q98240163|M. I. Sambou-Gassama]]'' | | [[گيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q98149217|Mohamed Adib Slaoui]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q98145736|German (Chesnokov)]]'' | | [[روسي سوويت وفاقي سوشلسٽ جمهوريه]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q98108920|Shyamal Chakraborty]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q98108040|Arun Guhathakurta]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q98106246|Manabendra Bandyopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q98092502|Carlos Rosas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98083027|Masaru Ezaki]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q98072664|Satyanarayan Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Satyanarayn Singh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q98065792|Mohammad Barkatullah]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q98065588|Alieu Mboge]]'' | | [[گيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q98041231|Bill Montgomery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q98036542|O'ktam Barnoyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[ازبڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q97940401|Kōichi Yokono]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q97930996|Katherine B. Hoffman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97824637|Salko Bukvarević]]'' | | ''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q97774567|Pamela Rush]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97750531|Steve dePyssler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97704692|James Rudd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97704644|Homayoun Reza Atardi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97671575|Patrick Ellis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97670845|Lloyd Cafe Cadena]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:GUILTY or NOT GUILTY! FT. LLOYD CADENA 5s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97590799|Bahrum Daido]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bahrum Daido (2018) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97579656|Jorge Villavicencio]]'' | | [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]] | | | [[فائل:Ex ministro Villavicencio (Nómada) (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97578686|César Salinas]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97500756|Norberto Padilla]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q97495832|Angela von Nowakonski]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97467461|Manoel da Lenha]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97466640|Яўген Уладзіміравіч Мядзько]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q97440861|Irene Lalji]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Irene Lalji (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97400267|Domingos Mãhörõ]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97388797|Mohamed Mounir]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q97372585|Hanna Palska]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q97345577|Asberry Stoudemire]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345576|Roger Griggs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345575|William Griffin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345574|Mary Duggan Philbin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345373|Nancy Halbauer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345372|Philman Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345371|Brenda Bolden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345369|Tommie Adams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345367|Elwyte Gardner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345361|Joseph Carnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345359|John Mazzucchelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345358|Moses Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345357|Elizabeth Henry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345356|Martha Singleton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345355|James Bragiel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345354|Ronald Landsman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345353|Bernadine Summers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345351|James Gettings]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345350|Elizabeth Cota]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345348|Safa Suleyman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345347|Jim Schwark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345345|Kathleen Takash]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345343|Feliks Ogorodnik]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q97345341|Albert Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345340|Marvin Mazzucchelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345336|Debbie Decker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345334|William Hollaar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345333|Larry Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345330|Roselind Barsevick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345252|Morris Loeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345250|Esperanza Ugalde]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345248|George Parrott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345247|Lillian Nakawatase]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345245|Lambros Karkazis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345243|Charley Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345241|Crystal Cantrell-Barbee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345240|Saul Velazquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345219|Maria Gomez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345218|Francisco Gomez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345217|John Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345216|Richard Moenning]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345215|Hecky Powell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345213|Luigi Pierpaoli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345212|Mary Christien]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345208|Virginia Gray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345207|John LaPlante]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345205|Mary McKeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345204|Steve Hudson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345202|Willie Hall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345200|Robert Brieske]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345199|Albert Stokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345198|Edward Singleton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345196|Carol DeWitt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345195|Phillip Cooper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345194|Nicolasa Estrada]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345192|Gabrail Ismayl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345191|Raymond Niwa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345190|Julie Maldonado]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345189|Simon Zamudio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345188|Patricia Ciametti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345187|Bridget Bahal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345186|Gerald Boerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345184|Dalis Ramonas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345183|Diane Ramonas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345182|Ramiro Barcena]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345181|Saul Ben-Zeev]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345180|Kai Wong Sam]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345179|Gregori V. Armstrong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345178|Diana T. Jun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345177|Maria Rita Ripa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345176|Mohammad Riad Hussain Ismat]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345175|Christopher L. Hammond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345174|Lisette Kohn Gale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345172|Walter J. Blase]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345169|Gloria Cervantes Zamudio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345168|David Buffington Wham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345167|L. B. Perry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345166|Nellie B. Stokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345165|Michael Aubrey Wiskur]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97345163|Jose Alfredo Moron]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97342569|Mário Calixto Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97338873|Noh Gil-nam]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97321345|Alfred Mtsi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97317138|Qainan Al-Zahrani]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q97306828|Iwan Dwiprahasto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q97220091|Sayyad Alizade]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q97217357|Fərman Bağırov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97217254|Etibar Babayev]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97194729|Alireza Raheb]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q97183473|Gopal Krishna Saxena]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q97176731|Amadou Salif Kebe]]'' | | [[گني|گائينا]] | | | [[فائل:Me Amadou Salif Kébé en 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97143554|Mohamed Kouradji]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q97138189|Abdullah al Mohsin Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q97137136|Faqir Nabi]]'' | | [[افغانستان]] | | | |- | ''[[:d:Q97129737|Ricardo Mthembu]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97129077|Ghaida Kambash]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q97119870|Liao Jianjun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q97119149|Noloyiso Sandile]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97105191|Reyna Marlene de los Ángeles Catzín Cih]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q97101228|Richard di Liberto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97045148|Charles Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97036815|Gordon Kegakilwe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97016619|Godwin Achinge]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q97016566|Howard Croft]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q97015683|Julio Jimenez Llanque]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q97013788|Aristoteles Atheniense]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Aristoteles Atheniense.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97013763|Sylvio Capanema]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q97012125|Mahendra Yadav]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q97011316|Mamadou Bamba Ndiaye]]'' | | [[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q97011238|Inuwa Abdulkadir]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q96989513|John Siffy Mirin]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:John Siffy Mirin Family (cropped face).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96989495|Ali Taher]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Ali Taher.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96988673|Gatot Sudjito]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Gatot Sudjito.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96988315|Jimmy Demianus Ijie]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Jimmy Demianus Ijie.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96987964|Bambang Suryadi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bambang Suryadi, Member of the People's Representative Council.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96987607|Soepriyatno]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Anggota DPR Soepriyatno.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96979351|Yupadee Kobkulboonsiri]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q96789500|Eurídice Moreira]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q96774796|Syed Aal E Imran]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q96758970|Mohamed El Milahi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q96756329|Anthony Obiagboso Enukeme]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96710071|Haidari Wujodi]]'' | | | | | [[فائل:حیدری وجودی.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96695037|Md. Shahjahan Ali Talukder]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q96678709|Marconi Alencar]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96656030|Manaf Taleb]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q96624928|Pablo Puente Aparicio]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q96624229|Sergio Jacobo Gutiérrez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q96606866|Jampel Lodoy]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96587386|Mary Tiffen]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q96575383|Clarence Mini]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96473280|Mary Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96470807|Lynika Strozier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lynika Strozier 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96464510|Eileen Atkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464437|Theodore Nixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464436|Mike Forrest]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464435|Richard Aronson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464433|Brian Holcomb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464432|Eric M. Gore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464431|Lena Sims]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464430|June McIntyre]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464346|Mary Schneider]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464345|Joe Tunney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464344|Edward Horowitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464343|George Schneider]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464342|Joe Perrott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464341|Dennis Small Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464340|Jasper Daniels Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464339|Michael R. Walker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464338|Bernice Teller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464337|Bob Griffith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464335|Richard Coppola]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464334|Charles Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464332|Joseph Zingaro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464331|L. Theodore Lawrence Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464330|Hal Stein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464329|Barry Gelman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464328|Joseph W. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464327|Francis Dufner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464326|Robert Doubet]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:R. Doubet —1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96464325|Kevin Bundy Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464324|William Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464323|Ronald Jamison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464322|Helen B. Days]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464320|Luka A. Marano Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464319|Craig TenBroeck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464318|Avraham MacConnell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464316|John F. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464315|Vito A. Cosmo Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464314|Walter Bohn Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464313|Rochelle King]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464312|Sarah Nader]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464311|Peggy Crane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464310|Ramona Thomas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464309|Karen Kelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464308|Paddy McNichol]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464307|Mildred McLean-Terrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464306|Patti Kelly-Peightal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464305|Irene Loretta Cassady]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464304|Ruth Rosenstock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464303|Lysa Dawn Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464302|Rosemary W. Tucker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464301|Sylvia Millrood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464300|Kathleen Duffy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464298|Rosemary Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96464297|Cathy Apothaker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96463631|José Ramón Ónega]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q96463203|John Treen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96461719|Leonidas Pelekanakis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q96459633|John Charles Diaz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459630|Michael McIntyre]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459628|Lou Pompilio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459624|Larry Singer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459622|Ying Kao Lee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q96459620|Edward Magliocco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96459616|Ross Mordecai]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96436881|Robert Washington]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405156|Barbara Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405155|Florencio Cruz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405154|Richard Erlichman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405153|Abraham Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405152|Marilyn Alston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405150|Nola Schwartz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96405149|Marie A. Turzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96391530|Mahmoud Hammoud]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:2020-21 Chabab Ghazieh vs Shabab Sahel 02 (Mahmoud Hammoud).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96370232|Nur Omar Mohamed]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96357188|Aurelio Desdentado Bonete]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q96324008|David Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96323819|Abdul Ghafar Atan]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q96312941|Nasir Ajanah]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q96274278|Aslam Baba]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q96252244|Ali Hadi]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q96241334|Juan Sanabria]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96215909|Eva Konrad Hawkins]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96209239|Christian Bousquet]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96200463|Adriano Silva]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96186936|Luis Repetto Málaga]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Los museos son espacios culturales que reafirman nuestra identidad.mp4 snapshot 05.16 (2020.08.04 11.49.56).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96180005|Mary J. Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q96175697|Laura Bernal]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q96172631|Ashok Gasti]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q96169315|Afwerki Abraha]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96133142|Tom Mulholland]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96130472|Malcolm Kela Smith]]'' | | [[پاپوا نيو گني]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[آسٽريليا]] | | | [[فائل:Malcolm Smith-Kela (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q96102692|Ismail Gamadiid]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96102105|Marcos Montero]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q96099070|Luis Tapiru II]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q96098113|Paul Kuentzmann]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96096540|Charles Hertel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q96072211|Fabiana Anastácio]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q96067751|Turhan Kaya]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q96067499|Rafael Leonardo Black]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96056565|Celine Fariala Mangaza]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q96051461|Dominique Boutet]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q96042027|Miss Biá]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q96041028|Wajid Ali Khan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q96024601|Hu Weifeng]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95890270|William Hrabnicky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890269|Cornelia Ann Hunt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890267|Joel I. Sneider]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890264|Genowefa Kochanek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95890257|Thomas A. Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890256|Marguerite Peyser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890255|Roland Henry Lacasse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890254|Marilyn Luella Tayse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890253|Mary Ann Bregar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890252|Michael J. Mchugh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890245|Raymond Gayle Burgett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Raymond Burkett - 1952.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95890214|Margaret MacVeagh Schweers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890206|P. Michael Baillargeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890196|Nelson Henry Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890187|Janice L. McNelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Janice L. Nelson 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95890176|Claude Reno Doucette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890167|Dale A. Boston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890156|Alexandra Louise Polansky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890147|Wilman Sánchez Cabrera]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95890143|Lloyd Cornelius Porter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889754|Alexander Leon Lloyd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889747|Terri Lynn Clark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889746|Richard Lynn Heggen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889745|Jaimala Singh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q95889744|Hildur T. Stanton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889743|Wayne Drye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889741|Thomas F. McDermott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889733|Wilma Ruth Montgomery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889731|Gerald Alton Cook]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jerry Cook - 1951.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889730|Geraldine Marie McGovern]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889729|Rosa Luna]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889722|Mary Doyle Hovanec]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889720|Michael Armstrong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889719|Harrison Solliday]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889718|Frank M. Goewey Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889717|Arthur Charles Lindholm]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889716|Robert William Dietz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889708|Marjorie P. Tabechian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889707|Mary Elizabeth Parr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Mary Elizabeth Gribbin - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889706|Myra Janet Headley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889705|David Bernstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889697|Thomas Cotton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889688|Nicholas Modugno]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889676|Dorothy May Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889663|Floyd Bluntson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889653|Jerome Berrien]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889638|Ijeoma Afuke]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889627|Georgianna Glose]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889617|Asela E. Gejo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889613|Ann Bonville Trombly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889607|Alexander Webster Cruden Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889602|Daniel James Callahan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:James Callahan - 1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889598|Leslie Kalmus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889593|Wayne L. Wolford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889588|Emmy Falta]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889587|Linda Joy Nassif]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889586|Kenneth James Godwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Kenneth James Godwin - 1943.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889585|Lillian Press]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889581|Robert C. Samuels]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889576|Britta Lou Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889575|Louise N. Walsh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889574|Eve Rudin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889570|Raphael Kaminer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889565|Edith Richemond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889564|Luis A. Frias]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889563|Terry G. Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889562|Patricia Rowe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889561|Rona Iris Gertz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889560|Latasha Andrews]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889195|Margaret Skaliotis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889186|Calvin Tompkins Lucy Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889178|Helen Demetoglous]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889166|Oluwayemisi Ogunnubi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889152|Betty Jean Ringle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889138|Clyde Addison Reichelderfer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889127|Anibal Francisco de Brito]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪيپ ورڊي]] | | | |- | ''[[:d:Q95889117|William Harrison Goldman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889106|Ed Smrekar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889100|Gerald Ringdahl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889099|Lucille Dolores Romer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889098|Mark Schroeder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889097|Alma M. Carney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889087|Robert Adam Burns]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889086|Retha Elizabeth Contri Sharp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889085|Peter P. DeLuise]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889081|William F. Latimer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889074|Willie Gene Whitaker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889073|Suzanne Raynal Gijsbers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q95889072|Peter Laker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q95889071|Herb Baum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889069|Frederick Koerner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889062|Ron Waxman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889060|Richard Emmett Powers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889059|Boro Lalich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q95889058|Joseph M. Kissane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889055|David Toren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95889049|Patricia McGowan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889048|Norma Jean Knight]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889047|Josephine Tapiru]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q95889046|Yuet Ming Wong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1054923|British Hong Kong]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95889043|Emma Seifrit Weigley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Emma Seifrit - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889037|Gerry Ellis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gerry Norris - 1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95889036|Ruthie Jacqueline Stephens Turner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889035|Joseph J. Angi Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889034|Paul J. Foley Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889033|Moses Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889025|Cathryn Wood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889024|James Merle Weaver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889023|Lawrence Nokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889022|Onielo De Luzio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889021|Nancy M. Allen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889014|Benjamin DiGiovanni]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889012|Jerome Michael Zottolo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889011|Philemon Najieb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95889010|Saul Moreno]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95888575|Levie Barkley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888574|Shidao Wang]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888573|Gwendolyn A. Carmichael]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888565|Tom Ferguson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888564|Edmon C. Carmichael]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888563|Billy Ross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888562|Larry Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888561|Sherrell Stokes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888553|Timothy Ross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888552|Harold Davis Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888551|Maria Garcia-Rodelo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888550|John Watson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888549|Josephine Posnanski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888548|Ben Doherty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888540|Doris Mae Burkhart Kale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888539|Margaret Laughlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888538|Irene Gasior]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888537|Peter M. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888536|Adam Kovacs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q95888528|Arlola Rawls]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888527|Rosemarie Franzese]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888526|Parker Knoll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888525|Marie Scanlan Walker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888524|Rosemarie Amerosi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888523|Marcus Edward Cooper Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888515|Myles Coker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888514|Claudia Obermiller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888513|Mauricio Valdivia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95888512|George J. Foerst Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888511|Stuart Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888503|Ilona Murai Kerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888502|Chianti Jackson Harpool]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888501|Conrad Duncker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888499|Myra Helen Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888491|Tommie Adams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888490|Peter Kafkis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95888489|Joseph W. Hammond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888488|Marlon Alston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888487|Faralyn Havir]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888486|Perry Buchalter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888478|Joseph F. Kelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888477|Hailey Herrera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888476|Jack Butler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888475|Beatrice Rubin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888474|William D. Greeke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888466|James V. Walsh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888465|Mario Araujo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888464|Kevin John Cahill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888463|Harold Reisner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888034|Marty Derer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888026|Gerard Rosenberg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888025|Reuben Gutoff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888024|Timothy Branscomb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888023|Allan Joseph Dickson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888022|Howard Alexander Nelson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Howard Nelson - 1952.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95888015|Robert Barghaan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888013|Leo Sreebny]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888012|Lester Eber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888011|Raymond Copeland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888010|Kamal Ahmed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q95888009|June Beverly Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888001|Eugene Lamar Limbrick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95888000|Rhoda Hatch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887999|Kyra Michelle Swartz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887998|Thomas J. Waters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887996|Ann Youngerman Smoler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887990|Antonio Nieves]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887988|Julie Butler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887987|Helen Kafkis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95887986|Ann Kolb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887985|Lloyd Paul Leftwich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887983|Ronald Willenkamp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887975|Kevin J. Masterson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887974|Albert K. Webster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Albert K. Webster, Manager of Far East Tour of Harvard Glee Club (13563366944) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95887973|Don Whan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887972|Coby Adolph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887970|Judith Plotkin-Goldberg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887963|Glenn Daniel Bellitto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887962|Lucius Hall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887961|Nancy Ferguson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887960|Azade Kılıç]]'' | | [[ترڪي]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887955|Audrey Malone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887951|Jesus Roman Melendez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95887950|Jennifer Robin Arnold]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887949|Florencio Almazo Morán]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95887948|Albert Petrocelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887947|Antonio Checo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887945|Daniel Spector]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887935|Roger Eckart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887926|Sandra Santos-Vizcaino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95887899|Clair Dunlap]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887892|Jose Vazquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887883|Sandra Lee deBlecourt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887872|Angelo Piro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887862|David Reissig]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887854|Joseph Yaggi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887846|Robert M. Weintraub]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887838|Phillip Thomas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887837|Herman Boehm]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887473|Joseph Micajah Thomas II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887472|Minette Goff Cooper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887471|Julian Anguiano-Maya]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95887470|Freda Ocran]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887469|Cedric Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887462|Jéssica Beatriz Cortez]]'' | | [[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q95887460|Bassey Offiong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887459|Alice Chavdarian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887457|Harvey Bayard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887456|Sherman Pittman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887455|James Quigley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887447|Andreas Koutsoudakis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95887446|Mary Virginia McKeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887445|Christine McLaurin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887443|Frederick Carl Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887437|Gerald Anthony Morales]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887434|Robert Earl Schaefer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887432|Joseph Graham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887431|Theresa Elloie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887428|Kevin Charles Patz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887421|Alvin Elton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887420|Carl Redd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887419|John Cofrancesco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887418|Alan Lund]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887417|Michael Mika]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887405|Patricia Frieson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887394|Loretta Mendoza Dionisio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887384|Sawarrelita Redmond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887373|Ronaldo Ferrari]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q95887363|Kimarlee Nguyen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887332|Marion Lucille Kujda]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887321|Jerry Alford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887314|Margaret Busha]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887308|Ina Shaw Mirviss]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887307|David E. Carman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887306|Jeannette M. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887305|Viraf Darukhanawalla]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95887303|Laurie Appell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887295|Albert H. Irwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887294|Wee Chu Wong]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887293|Ralph R. Loranger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887292|Rosemary Ann Hughes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887291|Robert J. LeBlanc]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887287|John Pope]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887282|Timothy H. Gray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887281|Grace Nutland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95887280|Ross L. Saddlemire]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886908|Justin Liuba]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886907|William G. Bennett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886906|Catherine Drouin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886905|Stanley M. Cohen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886904|Edna Saikkonen Alve]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886895|Suchendra Singh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فجي]] | | | |- | ''[[:d:Q95886894|Davis Begaye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886893|Michael Albert Shubak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886892|Barbara Mae Barham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886891|Scott Melter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886883|Kerri Ann Kennedy-Tompkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886874|Ida Esposito]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886861|Betty Eleanor Fennelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bette Nelson - 1951.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886852|Sandra Piotrowski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886831|Quentin Cormell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886822|Eric F. Anderson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Eric Anderson - 1957.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886813|Charles Constantino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886801|Shirley Eileen Zimmerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886791|Susan C. Menoche]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886788|Andrea Ruth Ludgin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886786|Marcia Rushford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886783|Dennis Alan Bradt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886781|Jermaine Ferro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886771|Judy Therrian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886770|Paul Warech]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95886769|Rosemary Hoell Rushka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886767|Linda Benedict]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886766|Clark Osojnicki]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886765|Elizabeth N. Updegrave]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886758|Patricia Yanni]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886756|Jonathan Crachat Carreira Ferreira]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886755|Angeline Michalopulos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886754|Lucy Yanushefski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886751|John P. Derrico]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886745|LaKisha Willis White]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886744|Thomas A. Real]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886743|Lillian Kimura]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886740|Edie Morello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edith Elizabeth Spanish - 1941.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886739|Margueritte Martha McCain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886737|Manda Klancir]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886730|Hilda R. Nagel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886729|John Schoffstall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886728|William E. Jackman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886727|Dean Leroy Drake]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886724|Bennie Webb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886718|Jane Krumrine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886717|Randolph Warren Whipple]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886716|Nelson Perdomo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q95886714|Betty Jo Barney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886713|Peter S. Miguel Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886297|Elizabeth Batista]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886282|Jonathan Adewumi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886273|Leroy Perryman Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886261|Patrick Conran]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886252|John Timothy Barr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886244|Lawrence W. Stedl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Larry Stedl - 1969.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886243|Steven P. St. Laurent]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886242|John A. Bailargeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886241|Stanley L. Morse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886240|Jeffrey Stanley Lin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886232|Luis Juarez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95886230|Michael Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886229|Barbara Helen Richardson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886227|Antoinette Meyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886226|Robert F. Brady Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886223|Susan Grey Hopp Crofoot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886217|Raymond Kenny]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886216|Arthur Winthrop Barstow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886215|Calvin Richardson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886213|Mary E. Mack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886206|William Jonathan Glenney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886205|Johnnie D. Veasley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886204|Cynthia Jean Falle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886202|Virginia Alice Rauth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886201|Julia Maye Alexander]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886200|Ina Macko]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ina Place - 1941.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886192|Dorothy V. Indeck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886191|Charles Dow Long]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886190|Muriel M. Going]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886189|Kathleen Domenick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886187|Barbara Ann Loreck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886180|Muriel E. Lundgren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886179|Joseph Angeline]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886178|Mary T. King]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95886176|Horace Saunders]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886175|Dale E. Thurman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886174|Eva Charlotte Julewitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886167|Robert R. Stout]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886165|John Bradford Hubert II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886164|Rosalie J. Downes Emrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886163|Randy G. Addison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886155|Mildred W. Blough]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886153|Richard M. Cieslak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886152|Ferdi German]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95886151|Ron Frangipane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886150|Edith Gallo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886142|Edward L. Ghidotti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edward Ghidotti - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95886141|Audrey L. Ercha]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886140|Robert H. Westphal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95886139|Henry N. Dubois]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885628|Regina Dix-Parsons]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885626|James David Gewirtzman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:James David Gewirtzman - 1966.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885625|Martha Leroy Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885624|Sheena Renee Comfort Miles]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885622|Malcolm C. Shaw Jr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885615|Jana Prince]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885612|Dolores Marie DeLaurentis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dolores Marie DeLaurentis - 1949.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885611|Elizabeth Tevenan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885609|Regina D. Cullen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885606|Mae T. Roser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885605|Frances A. Orsini]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885597|Mary Minervini]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885595|Kerry Lehman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885594|Nikima Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885592|Barbara Yazbeck Vethacke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885590|Florence Cahill Flaherty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885582|Norman Walker Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885581|Dorothy Murphy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885579|Cornelius Lawyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885577|Paul A. Hamel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885576|José Díaz-Ayala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885575|Frankie L. Morris Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885566|Randy Wichlacz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885564|Arthur Rogers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885563|Louis B. Bernstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885561|Paul Ronald Joseph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885560|James E. Mann Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885551|Kenneth K. Skoog]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885550|Guy A. LaVignera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885549|Charles Walter Calhoun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885547|Allen Francis Tinkham]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885546|Anna Marie Lopiccolo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885536|James C. Whittemore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885535|Maria Gibbs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885533|Kenneth A. Rago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885532|Irene Ann Allen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885530|Tommie Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885528|Judith Lee Arkerson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885521|Estelle Kestenbaum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Estelle B. Greenwald.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885519|Ruth Hunter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885518|Joan A. Lenhart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885510|Bobby Lee Barber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885500|Peter J. Brancazio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885491|Patricia H. Thatcher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885483|Clara Louise Bennett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885472|James Kevin Malloy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885462|John Larry Sartain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885454|Arlene M. Horowitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Arlene M. Fratkin - 1959.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95885444|Cynthia Whiting]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95885433|Charles Miles]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884987|Loida Cruz Arroyo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884983|Joseph J. Deren Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884982|Timothy E. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Timothy E. Murray - high school graduation 1955.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884981|Michael Lee Jordan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884980|John Pearson Brucher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Brucher - 1957.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884976|Jeanette Marie Baldwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884971|Roy Northway Stephens]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q95884970|Owen Moreland Parks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884969|Anna M. Gayton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884968|Melvin Pumphrey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884967|Jeanne Hammond Byrnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884959|Shirley S. D'Stefan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884958|Elsie Rossitto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884957|Peter Sakas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884956|Mary Therese Loughery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884955|Robert Woodward]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884950|Michael A. Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884946|Alan F. Krupp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884945|Mary Gilbert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884944|Jorge F. Casals]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884943|Chester Dwulet]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884940|Louvenia Henderson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884933|Arlene Muriel MacIntyre]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884932|Dorothy Cembrano Jay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884931|Robert M. Sullivan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884930|Duane G. Vock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884925|Henry Burk Sullivan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Henry B. Sullivan - 1963.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884921|Roger Mckinney-Wagner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884920|Charles Goodstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Charles Goodstein - 1954.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884919|Paul Nathan Fontenot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884918|Ellen Spencer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884910|Nola Kathleen LaBudde]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884897|Rocco Patrick Ursino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q95884888|Landon Spradlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884880|Joan M. Hackney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884861|Deane K. Felter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884848|Larry Sylvester Hutchinson Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884835|Sidney Siegel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884824|Sharyn Lynn Vogel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884811|Theodore Gaffney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884810|Sean Boynes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884809|Elaine Menchel Marcus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Elaine Cheryl Menchel - 1962.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884808|Nancy Reid]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884807|Mari Jo Davitto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884805|James O'Brien Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884799|Jimmy Walters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884797|Edgar Orlando De La Roca]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884796|John Joseph Reed Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884435|Lula Fitzpatrick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884434|Gerald Cassidy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884433|Mercedes Santiago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884432|Lucille Marie Resto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lucille Marie Stavola - 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884426|Vincent G. Frainee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884423|Carol Carey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884422|Rachel Walters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884420|Rosemarie Theresa Torrance]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884418|Harold L. Hayes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884416|Merle C. Dry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884407|Bill Mantell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q95884404|Artemis Nazarian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q95884402|Bruce P. Biesenbach Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bruce P. Biesenbach, Sr.-(1945 - 2020).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884400|Emmanuel Demetri]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884392|John Herman Clomax]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884387|Wanda Bailey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884385|Charles Donald Neal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884384|Isaias Mendoza]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884382|Thomas Allen Catron]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884380|Patricia Gibbons]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884373|Verla L. Courey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884362|Merrick Dowson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q95884351|Robert Grant Conner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884332|Daniel James Parr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884322|Robert L. Crahen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884313|Paul R. McQuade]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884301|Israel Sauz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884292|Rita Paas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884283|Rodrick Samuels]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884268|Billy Ostland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884261|Edward J. Bridgeford Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884259|Gloria Allen Moskowitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884256|Nita Pippins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884254|Norma Hoza]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Norma Lenore Bratschi - 1937.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884246|Myrtha Celifie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q95884244|Thomas Tarbell Russell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884242|John F. Von Sternberg Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884241|Mary M. Desole]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Mary Margaret Thomas - 1943.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884239|Mary Frances Parsels Dennis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884238|Phil Langley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884232|Robert Manley Argo Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884229|Bette Allred Weatherly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884228|Clifford J. Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884227|Bernard David Seckler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884226|Ronald Jacobus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ronald Jacobus - 1956.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884218|Fritz Wilhelm Reisgies]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884217|John Joseph Christiana Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884216|Jeanette Gilmour]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jeanette Gilmour - 1960.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95884215|Durlene Clontz Shuffler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95884214|JoAnne Katherine Walther]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883848|Luther Coleman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883847|Richard Joseph Lenihan Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883846|Carole Kaye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883838|Helen Boles Days]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883837|Alberto Castro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95883836|Maria Tassiopoulos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q95883835|Joseph T. Cappello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883834|Paul James Nagy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883829|Deyrold Arteaga]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q95883820|Londia Viola Mongold Deavers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883807|Susan McPherson Gottsegen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883795|Eileen Marie Stanton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883780|Richard J. Rome]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883769|Denise Camille Buczek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883754|Irvin Alder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883744|Carol Sue Rubin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883735|Joseph Colasurdo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883726|JoAnn Stokes-Smith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883725|Ellen Marie Pauze]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883724|Salomon S. Podgursky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883723|Allen Joseph Spinner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883721|Harry P. Misthos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883714|John Fusco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883713|Norman Leslie Jenkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883712|Peggy Rakestraw]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883711|Roxana Griswold Foreman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883710|Tracie L. Heverly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883708|Tony Maldonado]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883701|Michael James Reagan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883700|Gary Tillery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883699|Arthur Louis Thibault]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883698|James W. Landis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883689|Darla Eileen Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883688|Billie Jean Michael Habermehl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883687|Steven J. Huber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883686|Elizabeth Harris Tirrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883685|Jeanne Madden Cibroski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883682|Robert M. Shaw]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883676|Joan M. Cargill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883675|Carla Thompson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883674|Monica Maley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883673|Cheryl E. Petty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883665|Paul Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883664|Ronald P. Clark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883663|Beverly J. Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883662|Gertrude Clemmer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883661|Sandra McCauley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883660|Florence Ethel Buenzly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883659|James Ronald Conley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ron Conley - 1969.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883651|Frank McClellan Worthington]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883253|Michael Angelo Church]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Michael A. Church - 1968.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883241|Dolores M. Madera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883231|Frederick Brown Starr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883222|Fred Walter Gray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883213|Crystal LaBelle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883206|Carl A. Philipp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883202|Patricia Plante]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883200|Martha Eddy O'Brien]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883199|Tonna Lee Pratt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883196|Leon Martin Beels]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883193|John B. Ahrens]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883189|Richard Alexander Ross Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883188|John B. Lynch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883187|Carol Freedman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883186|Katherine Ann Birkmaier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883185|Bob Barnum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883176|Raymond Paul Janssen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883175|Francis A. Kennedy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Francis A. Kennedy - 1950s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883174|Stanley Marvin Grossman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883173|Anthony V. Racka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883169|Craig Franken]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883164|Wesley Richard Fahrbach II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883163|Carole Montalbano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883162|Laura Yopp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883161|Joan Cecile Berngen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883156|James Lowell Miller Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883152|Helen Silvia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883151|Merlene Sue Hughes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883150|Frances M. Pilot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Frances Macho - 1956.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883149|Jim J. Wolf Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883148|Melita Baker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883143|James Ventrillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883139|Walter M. Eagles Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883138|Douglas H. Diamond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Douglas H. Diamond - 1955.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883137|Joraine Sieber Groat]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883136|Barry Kaye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883132|Maclear Jacoby Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Maclear Jacoby Jr. - 1989.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95883127|Stephen J. Chamberlin Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883126|Alice Coopersmith Furst]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883125|Liudas Karolis Mikalonis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883124|Marion Klein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883116|Marie Caronia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883115|Steve Joltin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883114|Thomas Neal Therrian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883113|Charles Willis Alston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883112|Calvin E. Messner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883111|Carmen Lydia Muniz Rodriguez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883107|Florence Marks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883102|John E. Broadly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95883101|Linda Nute]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882666|Janet M. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882665|Luke Workoff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882664|Carl Gunther Reiss]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1206012|German Reich]]'' | | | |- | ''[[:d:Q95882660|Barry G. Fisher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882655|Stewart Markham Fish]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882654|Raymond W. Wilkinson Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882653|Dante Dennis Flagello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882652|Edward A. Masterson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882645|Ronald Wilfred LePage]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882643|Edith Costanzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882642|Michael L. Trombley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Michael Lee Trombley - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882641|Marie A. Detrick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882640|Nora Malis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882639|Linda L. Orendorff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882631|Alice Fraher-Mason]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882630|Brenda Lee Orebaugh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882629|Marguerite M. Horgus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Marguerite Wolanski - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882628|Dolores A. Vail]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882627|Virginia Bettencourt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Virginia Navarra - 1945.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882620|Mary Ann Scata]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882618|Nancy Taylor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882617|Mary Ann Yazzie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882616|Nancy A. Richard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Nancy Nutter - 1952.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882615|Dorothy Spanos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882607|Edward Russell Helfrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882605|Jose Vitelio Gregorio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[گواتيمالا|گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882604|Robert Charles Bazzell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882603|Ronald Burdette Culp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882602|Anna Elizabeth Pearson Lugg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882601|Wilfred Jay Sikkema]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882593|Donald Geoffrey Helliwell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882592|Randolph Maitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882591|Howard J. Bender]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882590|Jean D. Tobin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jean Nilson - 1947.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882584|John Robert Oglesbee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882581|Adrienne Eugina Doolin Howard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882580|Joyce Roberts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882579|Walter Everett Barton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882578|Kelly Doyle Oliver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882577|Russell Aucott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882576|Richard Daniel Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882567|Jolene Blackburn Robison Wahgren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882566|Robert C. Blades]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882565|Kenneth R. Going]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882564|Marion Krueger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882559|William Brett Tracy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882551|Lynne Sierra]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882542|Rocco Anthony Ward Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882529|Robert Steven Seldin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882522|Torrin Jamal Howard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882112|Barbara E. Woznicki]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882111|Theodore Robert Zaterka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882110|Philip A. Scardilli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882109|Joseph Migliucci]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882104|Maxwell M. Mozell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882100|Janice Preschel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Janice Preschel - 1977.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882099|Amelia Scott Dougherty]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Amelia Martha Scott - 1953.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882098|Bruce W. Sowalski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882097|Marsha Lee Holiday]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882093|Herbert Nygren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882088|Bettie London Traxler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882087|Charlie Hopper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882085|Zoao Makumbi Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882084|Peter Bainum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882081|Constance M. O'Connor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882075|Marlene B. Mandle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882074|Anne Turner Gaillard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Cornelia Annette Turner - 1962.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882073|Mike Field]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882072|Fred J. Felella Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882071|Diana G. DeVito Swist]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Diana G. DeVito - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95882066|Krist Angielen Guzman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q95882062|Gene Zahas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882061|Melford Henson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882059|Anna Sternik Warren]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882058|Janice Lin Bisley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882055|Terrence George Driscoll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882049|Milton Sivels Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882048|Jean Adele Walkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882047|John Cassano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882046|Robert Michael Sedor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882045|Beverly J. Plessinger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882040|Clementine E. Jamgochian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882017|Vera Flint]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95882005|Edward J. Deasy Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881998|John J. Valentine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881988|Robert Lee Amos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881982|Gloria Zimmerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881970|Kenneth L. Jewel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881962|Gaetano Lombardo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881954|Thomas A. Adamavich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881939|Richard L. Houle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881935|Deloris C. Traver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881934|Helen Sutton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881933|Carmen Rodriguez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881932|Irene S. Allen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881926|Jean Munson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881923|Carol A. Castle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881922|Sean Christian Keville]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881921|Michael I. Sumergrad]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881920|Audrey LeMaire Morvant]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881525|Patricia A. Carrigan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881524|Evelyn Gertrude Brant-Graf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Evelyn Russell - 1951.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95881523|Marie Virginia Leto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881522|Yvonne S. Orlando]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881514|Frederick Anthony Palazzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881513|Julia Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881512|Cindy Lou Mack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881511|Earl Avers]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881510|Mary A. Cole]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881504|Celestino Padilla Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881501|Clarence Robert Ellis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Ellis - 1944.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95881500|Ellen Elizabeth Fabry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881499|Peter Crisanti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881497|Ronald Boccacio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881489|Elaine Jeannette Beaulieu]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881488|Dawn M. Peryer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881487|William U. Roulette III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881486|John F. Cannon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881485|Teresa A. Olbrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881479|Douglas Hanby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881468|John McKeon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881461|Larry Rathgeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881452|Carl J. Hebert Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Carl John Hebert - 1963.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95881435|Morris Loeb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881425|Joseph J. Ingram Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881413|Stanley Moser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881405|Adelfo Ruiz Calvo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q95881394|Richard C. Schug]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881385|Pio Mactal Vilar Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q95881377|Luiza Ogorodnik]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q95881376|Marjorie L. Goolsby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881375|Ethel Hamburger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881373|Arnold Obey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881368|Joyce Posson Winston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881365|Veil David DeVillier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881364|Harley E. Acker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881363|Doris Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881360|Elaine Cupka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881359|Vince Woodward]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881352|Rose Mary Infantino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881351|Thomas E. Anglin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881349|Barbara Stack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881345|Donald J. Horsfall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881340|George Freeman Winfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881339|Roger Lehne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881338|Arlene Chesley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881337|Dorthe J. Flick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881336|Vinton Timely Mason]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95881335|Thomas I. Atwood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880971|Samuel Kramer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880970|Hal Upjohn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880969|Anthony J. Valdati Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880964|Robert P. Rust]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880958|Alan A. Potanka]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880957|Bette Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bette Marie McTague - 1955.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880956|Carl Robert Bentley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880948|Harold Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880940|Huguette Dorsey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880930|John Nakawatase]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880920|Jeanne Stone Rusnak]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880909|Paul Shelden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880897|Norton A. Kent]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880886|Alice Louise Trout]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alice Lukens - 1957.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880874|Jean Marie Hazelwood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880862|Alice Glazer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880851|Robert C. Moen Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880847|John Francis McClintock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880846|Paul Edward Herbst]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880845|Robert Bruce Harrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880844|Juanita Sanchez-Valdez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880843|Jean M. Winterbottom]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880834|Charles Jernigan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880833|Antoinette Marie Lutz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880831|Stephen J. Clinton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880830|Joan M. Heaney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880829|John Poleon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880827|Michael Wrotniak Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880820|Roger Liddell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880819|John Joseph Crowe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880818|Frank Miszkiewicz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880817|Richard Kiddle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880811|Corinne Rhodes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880808|Pilar Molina Reyes Rodriques]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880807|Edward Ciocca]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880805|Betty Sue Harber Carney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880804|Conrad Ifill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | |- | ''[[:d:Q95880803|Ruth Skapinok]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880800|Lela Reed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880794|Richard M. Glidden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880793|Paul Francis Siefert Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Paul Seifert - 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880792|Danny Ray Bierman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880791|Donald Martin Puffer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880783|Thomas Kevin Milo Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880782|Karen Kay Bentley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Karen Kugler - 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880781|Dorothy Alma Ennis D'Ostilio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880780|John C. West Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880779|Betty M. Bradshaw]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880778|Richard J. Conway III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880383|Daniel Blume]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880375|Richard Edward Rutledge]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Richard Rutledge - 1950.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880362|Helen Wall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880337|Russell Arnold Nielsen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880325|Scott Douglas Woodard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880317|Russell D. Green]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Russell Dale Green - 1945.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880311|Angel Escamilla]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880310|Patricia L. Henry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880309|Norman Gulamerian]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880308|Daniel S. Pincu]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880307|Patrick C. Parks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880303|Mary Ellen Houle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880298|Ronnie Estes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880297|Grace Lee Hargrave Cradeur]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880296|Jean-Claude Henrion]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880295|Ken Caley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880292|Delia Regina DiTullio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q95880286|Vincie Teresa DeRose]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880285|Steven L. Freedman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880284|Gomer Richards Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gomer Richards Jr. - high school graduation 1954.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880283|Carol Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880274|Roberta Gulick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880272|Robert Dugal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880271|Ruth E. Shinn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880270|Mattie F. Adams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880269|Donald Raymond Haws]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880265|Barbara J. Norris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880260|Timothy J. Liszewski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880259|Willard John Hoyt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880258|Pierina D. Borsoi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880255|Ralph Plaisance]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880248|Philip Braverman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880247|Michael Giangrande Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880246|Ethel R. Fonti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880245|Dalma Holloway Torres]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880244|Marvin L. Thomas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Marvin Thomas - 1956.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95880243|Antoinette Tosco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880239|Lawrence Littig]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880234|Thomas William Campbell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880233|David F. Savitt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880231|Andrew Kowalczyk]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880229|Robert N. Winsor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880222|Bobby Joseph Hebert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880221|Kenneth Richard Coombs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880220|Shirley Crute]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880219|Charles Robert Keal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880218|Ronald R. Erdman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95880217|Alan Michael Twofoot]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95747603|Flossie Lee Bournes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95737055|Mário Veríssimo]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q95727053|Barbara Ossenkopp]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q95702276|Zubair Ahmed]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q95701122|Brahm Kanchibhotla]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Brahm Kanchibhotla.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95694247|Yehudah Jacobs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95692819|David Ford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95676290|Fakhruddin Syed]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q95670840|Hugo Ryckeboer]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q95660168|Paul McCurrie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95650616|Samuel Joseph Lococo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95645973|James Leach Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95638573|Jeffrey Ronald Henry Muzljakovich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95629701|Pepe Tapia]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q95613600|Salvatore Pica]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q95579452|Elizabeth Fulop]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q95578805|Douglas Linn Hickok]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95577358|Zhang Kangmei]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95577281|Feng Xiaolin]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95577004|Wang Bing]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q95573131|Judith Bemis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95507915|Jose Ayala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95502391|Santiago Baten-Oxlaj]]'' | | [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q95491073|Fred Westbrook]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95446434|Stephen P. A. Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95434619|Wegene Debele]]'' | | [[ايٿوپيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95423359|Kamrun Nahar Putul]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q95416463|Hussain Ahmad Kanjo]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q95399285|Edith Irvine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95393540|Marie Mudrová]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q95391797|Lydia Baštecká]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q95390382|Sally Rowley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sally Rowley - freedom rider arrest 1961 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95381819|Miroslav Jirounek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95381440|Libuše Holečková]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95377523|Daniel Kopál]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95345195|Emilio DiPalma]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95250542|Donna M. Morrissey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95232940|Eugene J. Sayfie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95216366|Sorin Iftimi]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q95207707|Charlie Burrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95190573|Carlos Arturo Garcia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q95176753|Jiřina Kumstátová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95175836|Vladimír Řehořek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q95155945|Jaromír Joo]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q95153930|Keith Wade]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95152882|Trevor Belle]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q95151336|Petr Šmaha]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Petr-Šmaha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95147136|Alyce Chenault Gullattee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q95128547|Ken Nightingall]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q94998033|Reber Zandi]]'' | | [[سويڊن]]<br/>[[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q94997878|Alberto Tejedor]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q94997852|Hernán Alemán]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q94997568|Rachel Verbaan]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q94995575|Ralphy Campos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94995489|Rommel Bernarte]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q94994691|Joshua Yasuo Suzuki]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q94994352|Rafael Fragoso]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94994347|Mário Chermont]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94994337|Lourdes Catão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Foto de Lourdes..png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94994310|João Kabeção]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94994278|Miquéias Fernandes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q94987056|Mark Hall]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94981721|Vanessa Mackey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94973282|William Crain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94972710|Wilson Roosevelt Jerman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Wilson Roosevelt Jerman (crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94966479|Lenora Garfinkel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94945959|Hatsy Yasukochi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94944470|Esteban Yáñez Pazos]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q94941476|Patricia Forster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94924250|Frankline Ndifor]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q94864655|Joey Giambra]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94799520|Donnell Kirchner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94713622|Peggy Ndubisi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q94709855|Berisford Anthony Morse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94700689|Joseph Santaguida]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94700336|Randy Narvaez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94699977|Tin Aye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94694236|Georgia Litwack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94690321|Mojibur Rahman Talukder]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q94657640|James Mahoney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94648405|Benjamin Smalls]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94643983|unnamed medical worker]]'' | | [[مڊگاسڪر]] | | | |- | ''[[:d:Q94616677|Ernesto Guzman Lara]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94613962|Jim Pruett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94583822|Hans Bär]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q94580968|Tendol Gyalzur]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q94579891|Ruth Median]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q94579402|Henry Camacho]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94579153|Douglas Roberts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Douglas Roberts - 1968.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94575477|Paul Odighizuwa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q94574829|Halil Karabulut]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q94573130|Bobby McCoskey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94572548|Alex Ruperto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94567016|Gloria Jameson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94550864|Nino Cassanello]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q94547938|Mary Santiago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94531325|Billy Farrell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94530576|Genyte Dirse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94528806|Hellyn Moore Pawula]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94524203|Marcus Pino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94523479|John Paul Eberhard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94511714|Richard Cramer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94477711|Abdikani Mohamed Wa’ays]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q94477252|Marie Pino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94440981|Munir Mangal]]'' | | [[افغانستان]] | | | [[فائل:Defense.gov News Photo 100707-F-7552L-006 - Commander of the International Security Assistance Force Gen. David H. Petraeus 3rd from left U.S. Army speaks with Afghan Minister of Security.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94434142|Edward Crogan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94412286|Óscar López Acosta]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | |- | ''[[:d:Q94365464|Clayton Snare]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94353812|Maurice Dotson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94349561|Marion Goldetsky Klein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94311480|Denith Deason]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94249876|Shōbushi Kanji]]'' | | [[جاپان]] | | | [[فائل:Shokiri-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94217572|Magomed Aliomarov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q94128948|Motoko Fujishiro Huthwaite]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Monuments Men Honored - Heroes protected art work in WWII-(2015) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94096258|Dorothy Pearl Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94087538|Belly Mujinga]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q94073090|Charles Roberts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94070745|Alan Ortiz]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q94061081|Jack Berg]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q94043719|Anna Mohr]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q94019590|Tom Omaña Luna Jr.]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94018988|Tiffany Mofield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q94016601|James Andres]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93967506|Gérard Cocrelle]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q93962279|Celso Mendoza]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q93957499|Rose Liberto]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93956977|Paul Vasquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Paul Bear Vasquez by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93943796|Joan Neudecker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93943136|Michael Clegg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93939001|Hari Vasudevan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q93929514|Noel Walsh]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q93903544|Guadalupe Ramos]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93898822|Unique Clay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93881569|Abdelfattah Abdrabbo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q93876058|Johannes Beck]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q93875993|Sandy Pratt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93868410|Jesus Chediak]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93860270|Sue Gargett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q93838244|Vicente André Gomes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93784704|Murat Dilmener]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q93776347|Raymond Geraci]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93774007|Daniel Walters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93768263|Sushil Kumar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q93707459|Paul Alloun]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q93705140|Jacques Reymond]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q93698550|Abdelmajid Ben Aicha]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q93683887|Tam Mai]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93643731|Antonia Leon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93641586|Eric Frazier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93636186|Raymond Mitchell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93633102|Willie Levi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93630916|Kim Blanchar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93615558|Nancy Bisschop]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q93614577|Yoshio]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q93607966|Raymond Scholwinski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93598095|William Dean Brame]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93593932|Wendy Bishop]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q93587125|Maria Lopez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q93584226|Jimmy Glenn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93530184|Eli Klausner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93525826|Helen Molina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93521975|Anthony Szczygielski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93514005|Jorge Ortiz-Garay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93512807|Aharon Walkin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93512574|Maureen Ciolek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93506856|Gerson Peres]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Deputado Federal Gerson Peres.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93498853|Gerald Slater]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93494556|Mohamed Hamud Omar]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q93488824|Gerald Glisson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93473479|Carlos Ernesto Escobar Mejía]]'' | | [[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q93453945|Conrad Razidlo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93449034|Barry Webber]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q93443209|Raquela Mesa-Acosta]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q93436209|Fryni Arvaniti]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q93431362|Johnny Copeland]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93431342|Antonio Rodríguez de las Heras]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:RH en Zafra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93427505|Pedro Tenorio Matanzo]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Pedro Tenorio Matanzo 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q93421326|Jack Taylor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93395406|Roman Stadelmann]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93394215|August Pauger]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93380491|Clifford Childs]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93377516|Rory Price]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93377076|Suleiman Adamu]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93351605|André Egri]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q93345899|Michael Fleming]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93345895|Bradley James Ghilarducci]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93345570|Rex Damon Begay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93341845|Stephen Cino]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93340743|Leonard Auerbach]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93338240|Eduardo Robles-Holguin]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q93309744|Mehmet Şah Demirhan]]'' | | [[جرمني]]<br/>[[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q93303617|Anita Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93300107|Derik Braswell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93299047|Wayne Edwards]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93298301|Edward Becote]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93297721|Priscilla Carrow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93296429|Rafael Cargill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93295914|Gary Washington]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93278657|Joan Cunnane]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93275468|Jesse Willard Hathorne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93270951|Beverly Wefel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93270562|Glenn Wefel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93267085|Preston Olive]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93245406|Cosimo Semeraro]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q93244599|Willem Balke]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93242709|Nyla Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93233292|Beppe Del Colle]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q93222035|Daniel Thomas Carr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93211513|Kareem Haji]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q93171213|Philip Foglia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93169354|Altamiro Moyses Zimerfogel]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93160858|Sérgio Bueno de Camargo]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q93146187|Justa Barrios]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93146061|Tadashi Tsufura]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93142529|Lamoyne King]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93130944|Jessie Ancona]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93130940|Mary Hackett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93129383|Adamu Suleiman]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93122022|Muhammad Ahmad Asha]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q93120505|Cornelius Watkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93115047|Venko Kanev]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q93096025|Jim Kearnan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93088160|Kyle Brown]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q93076125|Rina Smits]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q93075844|Rien Smits]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q92987708|Dan Spano]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92985221|Irvin Herman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92977116|David Berg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92974147|Mary Regine Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92974044|Mary Francele Sherburne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92972473|Bernadette Kelter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92968758|Annelda Holtkamp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92967426|Marie June Skender]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92957910|Josephine Seier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92949314|David Beyl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92934641|Robert Suit]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92920768|Boualem Benkhelouf]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92901064|Allah Yar Ansari]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q92896391|Li Yangbo]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q92891982|Ed Schilling]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92878926|Madeline Kripke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92867489|David Goulette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92865607|Calvin Harrison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92864552|Don Osceola]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92861205|Don DiPetrillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92849109|Ke Huibing]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q92843284|Yang Chongqi]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q92826239|Samuel Hargress II]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92805303|Randall French]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92801627|Paul Cary]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92800742|B. Narayan. Rao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q92800215|Alfonso Salazar]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92798976|Miguel Marte]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q92791254|Sylvie Vincent]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q92790696|Bill Gladstone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92780896|Brittany Bruner-Ringo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92777833|Matteo De Cosmo]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q92776593|Idris Bey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92774810|Orlando Moncada]]'' | | [[پيرو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92774800|José Torres]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92771548|Joseph Feingold]]'' | | [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92768893|Ketty Herawati Sultana]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q92768870|Alberto Camacho]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92768859|Dian Phipps]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92766758|Victor Chung]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92751809|Francis Boccabella III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92750722|Mark Barisonek]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92732453|Daniel Demetrius Newell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92715252|T. Norman Van Cott]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92649435|Gulshan Ewing]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]''<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q92637621|Sławomir Sokół]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q92635842|Jun Maeda]]'' | | [[جاپان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92624775|Pamela Orlando]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92620791|William Nguyen]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92611638|Louise Endel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92606215|Juan Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92594539|Louise Coles]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92548855|Antonio Martinez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92545047|Matthew Stehr]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92542838|Deborah Gatewood]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92541835|Luis Modesto Páez]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q92539116|Daniel S. Paletko]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92518002|Henry Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92495796|Dieter Hofmann]]'' | | ''[[:d:Q16957|German Democratic Republic]]''<br/>[[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q92480593|Cherie La Pelusa]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92476562|Wayne Haskell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92474565|Barbara Gaines]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92472344|Conrad Buckley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92464475|Edgar Heidorn]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q92455638|Andrea Circle Bear]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92419274|Mary Kepler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92419043|Wilford Kepler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92409837|Syahrul]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Syahrul Wali Kota.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92394499|Joseph M. Assyd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92391135|Robert E. Proell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92378558|Madhvi Aya]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92359243|Claude Barouch]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92310023|Janissa Delacruz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92307070|Francisco Méndez]]'' | | [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92304326|Corliss Henry]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92279689|Richard Charles Canazzi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92264934|Celia Lardizabal Marco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q92262595|Alicia Cruz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92219835|Gonzalo Lopez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92216910|Jacques Fribourg]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q92215337|Zoe Mungin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92212507|Celia Yap-Banago]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q92208184|Édith Arnoult-Brill]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Édith Arnoult-Brill-FIG 2001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92206621|Zafar Rasheed Bhatti]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q92205988|Emma Davis]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92205981|Katy Davis]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92204901|Jeffrey Pendleton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92203480|Leslie Pieroni]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92202893|Nicholas Lee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92199833|Sher Enriquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92197171|Jack Lotz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jack Lotz.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92196478|Jonathan Coelho]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92179738|Peter Gill]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q92174131|Fernando Miteff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q92168119|Martine Crefcoeur]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Martine Crefcoeur 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q92159374|Mohamed Ben Omar]]'' | | [[نائيجر]] | | | |- | ''[[:d:Q92158826|Robert Francisco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92157950|Milan Stevanovich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q240592|Socialist Republic of Macedonia]]'' | | | |- | ''[[:d:Q92152403|Princy Xavier]]'' | | [[اٽلي]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q92110448|Kenneth Roseman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92106989|Thomas Wetzen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92104585|Joyce Pacubas-Le Blanc]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92079066|Valentina Blackhorse]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92059713|Gunnar Seijbold]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q92054378|Noureddine Zidouni]]'' | | [[الجزائر]] | | | |- | ''[[:d:Q92045123|Clifford Martin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92041406|Marco DiFranco]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92037433|Ronald Newman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92022576|Mark Appelbaum]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q91976809|Kenneth Saunders III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91976807|Bertha LaForest]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q91976803|Philip Kahn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91964956|Carole Brookins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91962972|Burton Rose]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91911557|Mario César Romero]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91893996|Angie Cunningham]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91892839|Melonie Mitchell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91861707|Julian Perry Robinson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91840218|Ceybil Jefferies]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91824964|Anthony Tsai Brooks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91789659|Hannes Schedel]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q91783720|Annette Blier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91776753|Tom Scully]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q91769815|Shree Vishna Rasiah]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q91767492|Emeterio Gómez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q91756983|Jean-Paul Michel]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q91756690|Fred the Godson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Fred the Godson, late 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91719339|Ton van den Heuvel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q91717351|Éric Loupiac]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91707058|Danny Delaney]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q91693470|Donald Reed Herring]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91686786|Sékou Kourouma]]'' | | [[گني|گائينا]] | | | |- | ''[[:d:Q91672457|Mohammad Hassen Hossenbux]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91672124|Patrick Delalaing]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91672058|James Hakim]]'' | | [[زمبابوي]]<br/>[[ڏکڻ سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q91670963|Jérôme Valette]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91669146|Khalif Mumin Tohow]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q91665169|Joel Rogosin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91655944|Shahin Shahablou]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q91621670|Belco Bah]]'' | | [[مالي]] | | | |- | ''[[:d:Q91595238|Jean MacVicar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91595066|Keith MacVicar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91584337|Sudhir Sharma]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91503406|Ella King Russell Torrey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91461341|Alain Le Garrec]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91449519|Rino Clerici]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q91437271|Beryl Bernay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91428965|Benjamin Levin]]'' | | [[لٿوينيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91389053|Serge Bokobza]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91388450|Guy Pfister]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91384778|Kabkéo Souvanlasy]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91383699|Philippe Lerche]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91381549|Saburō Matsushita]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q91336641|Gerallt Davies]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91334108|Sami Reda]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91333451|Ali Djemoui]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91333378|Jean Pouaha]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91332579|Pierre Gilet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91332046|André Charon]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91308531|Skylar Herbert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91290519|Mahen Ramloll]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91262852|José Marroquín Yerovi]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q91252955|Manjeet Singh Riyat]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91250620|Guri Melleby]]'' | | [[ناروي]] | | | [[فائل:Guri Melleby - Skytterprinsesse (1967) (14495766559).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91245547|Martin Loveday]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q91231774|Jayne Harvey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231435|Nick Joseph]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231432|Wilma Banaag]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231430|Rajesh Kalraiya]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231426|Brian Darlington]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231424|Simon Guest]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231420|Brian Mfula]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231416|Ruben Muñoz Jr.]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231414|Barry England]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231411|Lourdes Campbell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231408|Amarante Dias]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231406|Gladys Nyemba]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q91231403|Kevin Smith]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231399|Charles Kwame Tanor]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q91231398|Gilbert Barnedo]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231394|Oscar King Jr.]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231391|Elbert Rico]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231386|Amanda Forde]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231384|Joan Grimshaw]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231379|Jenelyn Carter]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231375|John Alagos]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231371|Emily Rose Perugia]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231368|Pooja Sharma]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231364|Leilani Medel]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231361|Ade Raymond]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231356|Andy Howe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231354|Amor Padilla Gatinao]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231351|Elvira Bucu]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231346|Linnette Cruz]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231341|Stephen Pearson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231338|Donald Suelto]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91231333|Abdul Gellaledin]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q91231330|Donna Campbell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231325|Barbara Moore]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231321|Michael Allieu]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231319|Andrew Treble]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231316|Thomas Harvey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231314|Glen Corbin]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231311|Mandy Siddorn]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231306|Liz Shale]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231302|Linda Clarke]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231299|Barbara Sage]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231294|Rahima Bibi Sidhanee]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | |- | ''[[:d:Q91231290|Liz Glanister]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231288|Alfa Saadu]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231284|Eric Labeja-Acellam]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231280|Fayez Ayache]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91231278|Hamza Pacheeri]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91167491|Claude Lafortune]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Claude Lafortune - 04 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91159963|Jerry Givens]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91151546|John Percy Leon Lewis]]'' | | [[گيانا]] | | | |- | ''[[:d:Q91146921|Ted Monette]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:FEMA - 40478 - Ted Monette, FEMA's Director of the Office of Federal Coordinati.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91122861|Lynsay Coventry]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91122088|Areema Nasreen]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91121930|Aimee O'Rourke]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91121613|Syed Zishan Haider]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91121189|Janice Graham]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91120760|Leilani Dayrit]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91120080|Alice Kit Tak Ong]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91118642|Elsie Sazuze]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q91116120|Joseph Djivélékian]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91115657|Louis Jeannin]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91110677|ATM Alamgir]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q91106049|Edmond Adedeji]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91102468|Gareth Roberts]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91090369|Julie Omar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91090338|Sara Trollope]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91090318|Yves Latour]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91090296|Melujean Ballesteros]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91089696|Josiane Zauma Ebonja Ekoli]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91089388|Cheryl Williams]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91089367|Maureen Ellington]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91089299|Peter Tun]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91088921|René Rosset]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91088373|Amrik Bamotra]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91088331|Gérard Willocq]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91087664|Mary Agyeiwaa Agyapong]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91087157|Gladys Mujajati]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91085228|Jane Murphy]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91083307|Krishan Arora]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91080484|Sterling Maddox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sterling Ruffin Maddox, Jr. - 1959.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91079959|Susan Rokus]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91079952|Keith Redding]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91079360|George Valentine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91079038|Maria Linda Villanueva Sun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91077402|Noel Sinkiat]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q91077024|Terrance Burke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91075109|Eastern Stewart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91073092|Louis Wilsenach]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91036102|Augusto Itúrburu]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q91033075|Chad Capule]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91027383|Marie-France Chabanel]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q91025695|John-Sebastian Laird-Hammond]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91025565|Gary Holmberg]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gary Holmberg - 1959.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q91025490|Jerry Manley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91025303|Sterling Matthews]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91024806|Kenneth J. Moore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91024446|Dave Roland]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q91024238|Annis Creese]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[سينٽ ونسنٽ ۽ گريناڊائنز]] | | | |- | ''[[:d:Q91024228|James Norvell Flowers Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91023739|Deon M. Crowell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91023351|Brian R. Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q91017527|Gian Carlo Ceruti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q90963525|Anjanette Miller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q90961853|Margit Feldman]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90959889|Alexander Ivan Bedini Guthrie]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90925826|Rajesh Jayaseelan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q90909454|Ernesto Gutiérrez Vera]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q90902581|Elio Peretto]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q90878164|Julio Andrade Malde]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90855527|Richard Passman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90852078|Gil Bailey]]'' | | [[جميڪا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gil Bailey.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90849569|Glider Ushñahua]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q90812370|David Méresse]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q90792247|Gabriele Baldassini]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90732093|Clida Martinez Ellison]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90723872|Jerzy Eligiusz Główczewski]]'' | | [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Witkacy - Jerzy Główczewski - 1931-12.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90701193|Jorge Sebá]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q90683696|David Katzenstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90642033|John Driscoll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90605392|Robby Browne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90561312|Tom Moore]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Tom Moore (soldier) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90531405|Gerald O. Glenn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90515325|Jacqueline Cruz]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90509901|Marylou Armer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90482625|Jason Hargrove]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90479494|Ann Sullivan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90478547|Alby Kass]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90465882|Fevzi Aksoy]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q90463320|Jaime Ruiz Sacristán]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q90457604|J. Ronald Verrier]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q90435726|Maria Krier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90433310|Valeria Viveros]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90424601|Victor Batista Falla]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q90419878|Baldiri Alavedra]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90419272|Lila Fenwick]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90416143|Zafar Sarfraz]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q90415987|Leilani Jordan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90412083|Bas Mulder]]'' | | [[سورينام]]<br/>''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q90409657|Lionel Longueville]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q90405588|Kishen Bholasing]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Kishen Bholasing 2015 - 3.PNG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90404814|Eulàlia Amorós Solà]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90347409|Gustavo Orellana]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q90324987|Habib Zaidi]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90324982|Fayaz Ayache]]'' | | [[شام]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90324980|Azar Ahrabi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90314365|Syed Haider]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q90278503|Kapil Deo Kamat]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Kapil Deo Kamat during his term as Panchayati Raj minister (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q90274240|Elio Armas Nahón]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q90251510|Ali Behzad]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q90250643|Hamid Manouchehri]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q90162943|Richard Richardson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90153083|Abdurakhman Martazanov]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q90143887|Burt Ballanfant]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90136425|Frank Gabrin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90121082|Ho Kam Ming]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q90078508|Gonzalo Dasilva]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90060899|Santiago Llorente Fernández]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q90046004|L. Douglas James]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q90030093|Edoardo Valli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q90027431|Hannes Schopf]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q90025619|Ugo Rozzo]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q90025534|TM Giasuddin Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q89998424|Ben Hirschmann]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89986954|Sento Masià]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:SentoMasia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89957906|Ronald William Lewis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89952002|Leila Benitez-McCollum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q89939488|Raimondo Balicco]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89938688|Giorgio Valoti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89936212|Kiminobu Okada]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q89934267|Ronnie A. Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89933671|Lee Bossom]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89932032|Sam McGhee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89924623|Liliane Marchais]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89919484|Roberto Román Valencia]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89919363|Ricardo Castaneda]]'' | | [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q89919082|Laneeka Barksdale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89918929|Manolo Navarro]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89918324|Abdul Mabud Chowdhury]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89912075|Eddy Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Eddy Davis Lisbon 2006.JPEG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89898390|Alex Layne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89888640|Christophe Pras]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89860442|Marcelino García Pérez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89826765|Rebecca Mack]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89819849|Conrad Buchanan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89819791|Joaquim Tosas i Mir]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89799501|Art Paleczny]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q89795205|Marguerite Lescop]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q89768813|Charlotte Figi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89703948|Patrick Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89703537|Anita Fial]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89697563|Anton Sebastianpillai]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89690342|Eli Velder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89679283|Vicente Villagrá Blanco]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89669404|Vincent Lionti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89666393|Ruben Burks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89656990|Juan Martín Velasco]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89637292|Dolors Sala Carrió]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89620524|Michael Yun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89599147|Jitendra Rathod]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89592254|Israel Carrera]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q89590162|Ron Rich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89589522|Laurent Gruson]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89588532|Henri Ecochard]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Ecochard.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89584637|Brian Lambert]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89584521|Terry Cutmore]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89584157|Jean-Jacques Siegel]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89582569|Frida Wattenberg]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89582564|Reza Neghaban]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582558|Plato Sohrabi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582543|Seyed Abdullah Zavieh]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89582186|Ezzat Khamoshi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89580995|Shahriar Sharifi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89580754|Jean-Jacques Gressier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89580736|Farzad Tazari]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89580542|Ali Khalafi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89579907|Seyed Mohsen Habibi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89575597|Hervé de Buyer]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89573517|Ahmad Tuyserkani]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89564475|Lee Fierro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89562034|Jorge Chica]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89559728|Wilson Villa]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89552274|Abhay Bhardwaj]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Abhay Bharadwaj.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89532539|Patrick Gibson]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Gibson Brothers - 2018082190008 2018-03-23 Radio Regenbogen Award 2018 - Sven - 1D X MK II - 0178 - AK8I9908.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89526192|Wilhelm Burmann]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q89520802|Giovanni Coppiano]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89514702|Feriha Öz]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q89503586|Mary Roman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89502662|Kalil Haché]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q89502052|Fuad Nahdi]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89501894|Ahmad Taheri]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q89500010|Fernando Labra Hidalgo]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89499996|Cyril Boulanger]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89499594|Shona Ferguson]]'' | | [[بوٽسوانا]]<br/>[[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Shona Ferguson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89499451|Anick Jesdanun]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89477590|Arlene Stringer-Cuevas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89477474|Mel Boyaner]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q89472100|Sa'ad Galadiman Patigi]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q89469646|Silvio Devoto]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89465759|Ito Curata]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Ito Curata in his Mansion (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89455052|Muhammad Sirajul Islam]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q89452309|Jorge Orlando Semería]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89445395|Carlos González-Artigas]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89444493|Yang Jun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89417365|Montserrat Sabater Bacigalupi]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89416505|Ismail Mohamed Abdulwahab]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89412554|Florindo Corral]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q89392342|Carlo Colombara]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q89388934|Rodrigo Pesántez Rodas]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89388448|Omar Quintana]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89358641|Bernard Epin]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q89355538|Avram Goia]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q89337077|Zhu Heping]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89336556|Mei Zhongming]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89336547|Liu Li]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89328137|Chang Kai]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q89300558|William Wolf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89290024|Constantino Juri]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q89284961|Jacques F. Acar]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacques-Fouad-Acar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89278617|José Luis González Novalín]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89277337|Miquel Àngel Vaquer]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q89272139|Reggie Bagala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89271759|Bob Glanzer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89266944|Cemil Taşcıoğlu]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q89251950|Bernardita Catalla]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Ambassador Bernardita Catalla (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89250938|April Dunn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89193385|José Antonio Martínez Bayo]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Jose Antonio Martinez Bayo en Villel de Mesa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89190157|John Hartwall]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q89127551|Antonio Nonato Lima Gomes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q89126458|Pat Midgley]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89118435|Rafael Gómez Nieto]]'' | | [[اسپين]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Inauguración del Jardín de los Combatientes de la Nueve en Madrid 14.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89108362|Ángel Sánchez Mendoza]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89107781|Tomas Oneborg]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q89090767|Viktar Dashkevich]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Viktar daszkievicz 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q89058562|James T. Goodrich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89047239|David Hodgkiss]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q89044367|Lorena Borjas]]'' | | [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89043679|Peregrine Broadbent]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q89034303|Manuel Adolfo Varas]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q89018986|Denise Millet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88979371|Javier Docampo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88978483|Maria Mercader]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88975447|Adil El Tayar]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88974861|Amged S. El-Hawrani]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88963159|Angelo Rottoli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88961624|Daniel Davisse]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Daniel Davisse, Journée mémoire Holocauste, Esch-sur-Alzette-103.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88960423|Chato Galante]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Chato Galante Premios Goya 2019 - Mejor Película Documental (cropped) (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88948586|Freddy Rodriguez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88946519|Romi Cohn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q88928087|Jacob Plange-Rhule]]'' | | [[گھانا]] | | | |- | ''[[:d:Q88919704|Jörn Kubicki]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q88876722|Narciso Arranz Cerezo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88866458|Jésus Gayoso Rey]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88862963|Ruben Melogno]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q88799719|Usama Riaz]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q88788580|Alan Finder]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88720923|Rose Marie Compaoré]]'' | | [[برڪینا فاسو|برڪينا فاسو]] | | | |- | ''[[:d:Q88720437|Kious Kelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88719792|John F. Murray]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88696349|Vasile Ouatu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q88660090|Mohamed Farah]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q88605041|Steven Dick]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88602759|Giuseppe Berardelli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88592566|Jenny Polanco]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q88564303|Lillo Venezia]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88553411|Floyd Cardoz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Floyd Cardoz demonstrating Indian cuisine (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88552871|Black N Mild]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88529356|Abraham Levy Bressler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88505446|Orlando Staton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Orlando Staton with the Fabulous Flemtones on February 28, 2020 at Tierney's Tavern in Montclair, New Jersey.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88471669|Qiu Jun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q88465891|Lee Green]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88465409|David Edwards]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88465219|Dez-Ann Romain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ٽرينيڊاڊ ۽ ٽوباگو|ٽرنيڊاڊ اينڊ ٽبيگو]] | | | |- | ''[[:d:Q88461558|Maroof Afzal]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q88430796|Borja Domecq Solís]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88420752|Olivier Schneller]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88394294|Zororo Makamba]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q88387896|Peter Myles]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88387865|Hassan Milani]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q88386281|Nashom Wooden]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88382284|Calogero Rizzuto]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88376163|María José Rubio Fuentes]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88373576|Jean-Marie Boegle]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88373250|Sylvain Welling]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88364089|José María Loizaga Viguri]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88332749|Sérgio Trindade]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q88326495|Jean-Jacques Razafindranazy]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[مڊگاسڪر]] | | | |- | ''[[:d:Q88223813|Admir Džubur]]'' | | [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q88209709|Larry Edgeworth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q88206609|Jean Leber]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q88196412|António Vieira Monteiro]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q88181154|Aileen Baviera]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Aileen Baviera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88179804|Joan Cuadrench i Aragonès]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q88094808|Antonio Michele Stanca]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q88036515|Ashutosh Mohanta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q87999700|Hipólito Chaiña]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q87976706|Esmail Yazdi]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Esmaeil Yazdi 2017-09-04.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q87975990|Reza Mohammadi Langroudi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q87975501|Narjes Khanalizadeh]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q87967184|Aris Dijksman]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q87849018|Jiang Xueqing]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q87830378|Francesco Saverio Pavone]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q87697765|Wen Zengxian]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q87652750|Nasser Shabani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Nasser Shabani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q87558710|Roberto Stella]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q87511491|Lee Cha-su]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | |- | ''[[:d:Q87495680|Ikenwoli Godfrey Emiko]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:The Olu of Warri, Ogiame Ikenwoli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q87451176|Benon Magezi]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q87219910|Valerio Moro]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q87205979|Dukha Bhagat]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q87186121|Buchanan Sharp]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q87072653|Gonzalo Cerezo Barredo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q87066622|Ahmad Songi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q86709709|Mohammad Ali Ramazani Dastak]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q86550970|Carlos Tapia García]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Carlos Tapia en LaMula.pe 2-38 screenshot.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q86426444|Sami Shousha]]'' | | [[مصر]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q86206710|Huang Wenjun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q86206276|Xia Sisi]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85994920|Tengku Zulkarnain]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Tengku Zulkarnain.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85991691|Imran]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Anggota DPR Imran.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85991636|Ibnu Saleh]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Ibnu Saleh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85969531|Habibullah Peiravi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q85967536|Azizur Rahman]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q85881430|Liu Fan]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85877322|Simão Almeida]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q85873158|José Gentil Rosa]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q85867731|Robert Znajomski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Robert Znajomski.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85861427|Grzegorz Guziński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q85853556|Peng Yinhua]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85853522|Xiao Jun]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85853305|Xu Defu]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85853174|Liu Xiaoxian]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85770058|Isaac Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q85755827|Roy Edwards]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q85504174|Liu Zhiming]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85354114|Wang Xianliang]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85332141|Liu Shouxiang]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85245727|Liang Wudong]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q85098459|Mohammad-Reza Rahchamani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:MohammadReza RahChamani 1397-08-23.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q85005219|Lin Zhengbin]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q84975812|Yoshio Tateishi]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q84737258|Hong Ling]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q84596019|Michel Rosenblatt]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q84497471|Li Wenliang]]'' | | [[چين]] | | | [[فائل:LiWengliang.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q84174794|Lorna Irungu]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q84138873|Caterina Emili]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q83630761|Francisco Daniel Rivera Sánchez]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q83618559|Jean-Claude Menand]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q83214686|San'yūtei Takasuke]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q83135813|Morris J. Viljoen]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q82925403|Pino Grimaldi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q82504773|Mohammed Yaseen Mohammed]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q80505957|Horacio Luis López]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q80308776|Marc Daniëls]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Marc daniels-1720510798 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q80253264|Carlos Marincovich]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Carlos Marincovich 1970s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q79666066|Kiing Shooter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q79275451|Ricardo Valderrama Fernández]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q78933325|Charles Ehlinger]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q78626233|Ana Magdalena]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q78575739|Bhekizizwe Peterson]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q77353829|Mohamed Melehi]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Mohamed Melehi, Le360 - May 4, 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q77324578|Geoff Makhubo]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Geoff Makhubo, Mayor of Johannesburg.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q77254925|Jean-Charles Nègre]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q77058159|Fernando Sandoval]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q76947388|Osvaldo Cochrane Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q76945602|Theo Jubitana]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Theo Jubitana.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q76836042|Mockbul Hossain]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q76814385|AKM Amanul Islam Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q76433189|Farid Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q76429596|Kostas Kleftogiannis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q76367719|Ostap Lozynsky]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q76170613|Christopher Sanders]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q76120799|Morgan Rees-Williams, 3rd Baron Ogmore]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q76079057|Andrew Moncreiff]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q76044131|Raja Kollure]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q75936458|Melanie Forestier-Walker]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q75904125|Maria-Alice de Marsillac Plunkett]]'' | | [[برازيل]]<br/>[[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q75866189|Sally Yolanda England]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q75661811|Alexander Brunton Badenoch]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q75620301|Clotilda Douglas-Yakimchuk]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q75599416|Michael Conybeare Sender]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q75390661|Lord David Douglas-Hamilton]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q75388941|Princess Diana of Bourbon-Parma]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q75313948|Jocelyn Feilding]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q74751689|René Sylvestre]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q74477144|Meyer Rubin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q71965647|Vassilis Sevastis]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Sevastis long-jump.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q70991299|Marcel Meys]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Marcel Meys1943.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q70554553|Amzad Hossain Sarker]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q70278592|William B. Helmreich]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q70250846|Felix Malyarenko]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Felix Malyarenko (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q69908032|Charles Bukeko]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q69802933|Ziaur Rahman Khan]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q68797025|Ada Bello]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ada C. Bello-LSU-1961.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q68696106|Samsuddin Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q68213462|Quarto Pianesi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q67930607|Giovanni Gastel]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Ritratto di Giovanni Gastel .jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q67100745|Myron J. Echenberg]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q66777086|Ma. Bernardita Ramos]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q66765131|Ramesh Tikaram]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q66144602|István Bérczi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q66124526|Ubong King]]'' | | | | | [[فائل:Ubong King in 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q66087270|Lakhdar Bouregaa]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:لخضر بورڤعة.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65945406|Miguel Ángel Tábet]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Miguel Angel Tabet.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65925031|Karim Salman]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q65606835|Jean-Marie Zoellé]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-Marie Zoellé 18122010.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65602566|Fernande Singer]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65602496|Patrick Simon]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Patrick Simon 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65602099|Claude Schoettel]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65600672|Muslihan DS]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q65592292|Gérard Marulier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65590587|Alain Lescouet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Hazan Lescouet Quénard Pinon 743 (M Lescouet).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65587693|François Lantz]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65587383|Jacques Lajeanne]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q65561109|Satya Deo Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q65548621|Suresh Amonkar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q65428531|Chavalit Soemprungsuk]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q65275379|Zaur Kantemirov]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q65199622|Saeid Tashakkori]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:تشکری.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65174387|Flaviola]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q65166902|Joselito Falcão de Amorim]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Joselito Falcao de Amorim.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65038140|Svatopluk Kasalý]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Svatopluk Kasalý 28. 3. 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q65030790|Richard Laird]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64949184|Aminul Islam Mintu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q64929872|Joseph Ferris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64918366|Zdeněk Preclík]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q64860750|Anish Deb]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Anish Deb - Kolkata 2015-10-10 5402.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q64859158|Gouri Sankar Dutta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q64855254|Alexandros Isaris]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q64681381|Rayyān, Aḥmad ʻAlī Ṭāhā]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q64399408|Tandi Gloria Mpambo-Sibhukwana]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q64399347|Dorah Dunana Dlamini]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64399328|Jacqueline Mofokeng]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64399294|Pumza Patricia Dyantyi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64399281|Zamuxolo Joseph Peter]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q64348965|Nitsa Tsitra]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q64149281|Bernard Grégoire]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q64141250|Balli Durga Prasad Rao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q64097038|Jos De Man]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q64095652|Фелікс Уладзіміравіч Шкірманкоў]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q64019473|Ludwig Wiedenmann]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q63999140|Sangram Keshari Jena]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q63457716|Mohammed Oreibi Majid al Khalifa]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q63381257|Pascal Monkam]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q63342260|Miguel Ángel Giubergia]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Miguel Giubergia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q63198327|Dora Werzberg]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q63197527|Florence Ridley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q63004552|Wilberforce Kisamba Mugerwa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q62713325|Viktor Kelner]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q62691119|Mutko Tsvetkov]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q62570988|John Obiero Nyagarama]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q62381879|Nick Mourouzis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q62126551|Roberto Rivas Reyes]]'' | | [[نڪاراگوا]] | | | [[فائل:Roberto Rivas 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62081852|José Daniel Guccione]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:José Guccione.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q62072676|Adebayo Osinowo]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q61945598|Marc Pilcher]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q61893591|Ravi Shankar Patnaik]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q61781035|Hans Grotz]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q61746483|Pierre Housieaux]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q61707992|Stephen C. de St. Jeor]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q61670448|Leanid Dziejka]]'' | | [[بيلاروس]] | | | [[فائل:Пасведчанне дэпутата Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12 склікання на імя Леаніда Дзейкі.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61625027|Mac Jack]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q61556012|Bikram Keshari Barma]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q61481724|Luigi Roni]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q61375379|Skariah Thomas]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Scariah Thomas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61355370|Godfrey Grima]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q61314646|Kartikeswar Patra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q61283036|Azmi Mohamed Megahed]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:عزمي مجاهد.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61229497|SM Mohsin]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:S. M. Mohsin cropped Prime Minister Sheikh Hasina awards Ekushey Padak 2020 at Osmani Memorial Auditorium Dhaka 2020-02-20 (PID-0034165) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61221263|Jean Luc Rosat]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q61161331|Stephen Schwartz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q61101983|מנחם מנדל]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q61080791|Sheikh Md Abdullah]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:State Minister for Religious Affairs Alhaj Advocate Sheikh Md Abdullah delivers speech at Hajj management meeting 2019-05-16 (PID-0038640) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q61080701|Abu Hena]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q61029386|Gérard Gire]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q60944987|Roger Maes]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q60829798|Rebeca Guber]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q60735860|Jack Page]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q60734833|Danny Campbell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q60734385|Jim Cross]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q60684463|Hussain Ahmed]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:The Minister of State (Independent Charge) for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill felicitated the Indian Football Heroes, who reached the semi - finals of Melbourne Olympics, 1956, in New Delhi on February 23, 2009 (3).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60682885|Nikolay Petrunin]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Петрунин Н.Ю.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60676348|István Turu]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q60676275|Anthony Mwamba]]'' | | [[زيمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q60578644|Khaled Al Amir]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q60428775|Ron Wright]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ron Wright, official portrait, 116th Congress.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q60048453|Carlos Burga]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q59822632|David Corrêa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:David Corrêa na Tradição 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59594563|Shin So-gol]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | [[فائل:신소걸.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59387154|Dennis G. Peters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dennis G. Peters (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59327278|Raj Mohan Vohra]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Raj Mohan Vohra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q59245275|Silvio Favero]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q59226203|Cabo Almi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q58175439|Ajay Kumar Tripathi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Justice Ajay Kumar Tripathi.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q58004322|Ulfat Mustafin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q57986405|Ndifor Afanwi Franklin]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q57973856|Ambrose Mandvulo Dlamini]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | [[فائل:10.08 總統接見「史瓦帝尼王國總理戴安伯伉儷」 (48863175906).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57903860|Elmer Pato]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q57829968|Faith Alupo]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q57617645|Fernand Turcotte]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q57342370|Nikhil Nandy]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:The Minister of State (Independent Charge) for Youth Affairs & Sports, Dr. M.S. Gill felicitated the Indian Football Heroes, who reached the semi - finals of Melbourne Olympics, 1956, in New Delhi on February 23, 2009 (1).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57037216|Marcello Brunelli]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Brunelli Marcello.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56862871|Brian Crowe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q56841045|Mongameli Bobani]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q56743555|Martha Sánchez Néstor]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q56678450|Dick Hinch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q56678261|Bernie Juskiewicz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q56651269|Waqar Ahmed Seth]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56641288|László Gróf]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q56630743|Vincent Mhlanga]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q56600042|Younus Soomro]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56410339|Camille Bonnet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:L'équipe du SU Agen finaliste du championnat de France de rugby, en mars 1943 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56399754|Burhan Abdurahman]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wali Kota Ternate Burhan Abdurahman.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56399697|Yopie Latul]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q56393467|Jalaludin Rakhmat]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Jalaludin Rakhmat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56299115|Nomvuzo Francisca Shabalala]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q56257287|Fabio Restrepo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Fabio Restrepo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q56248458|Cyril Lawrence]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q56223573|Milan Hurtala]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q56195647|Vitor Sapienza]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q56173541|Margarita Lambrinou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q56065399|Shaheen Raza]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56065281|Munira Yamin Satti]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q56000305|Jacqueline Rubellin-Devichi]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q55999120|Antonio García-Moreno]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:AGMoreno2003.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55998474|Princess María Teresa of Parma]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[اسپين]] | | | [[فائل:María Teresa of Bourbon Parma (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55971501|Adolf Lüchinger]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q55943735|Mario Roberto Morales]]'' | | [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]] | | | |- | ''[[:d:Q55694715|Mahmud Us Samad Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q55694406|Abdul Matin Khasru]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Abdul Matin Khasru.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55694390|Ziauddin Ahmed Bablu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Ziauddin Ahmed Bablu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q55688673|Manuel Domecq Zurita]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q55641249|Neville Fernando]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q55628232|P. Vetrivel]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q55624059|Muhammad Afzal]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q55622382|Massoud Achkar]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q55585267|Lefteris Mytilineos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q55459951|Alí Humar González]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q55178473|Tauba Katzenstein]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q55020621|François de Gaulle]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q54932411|Sandra Nyaira]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q54875090|Kamal Ballan]]'' | | [[شام]]<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Kamal Ballan in Durova Theater.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q54862182|Fayeq Azab]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q54861257|Nizar al-Haraki]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q53544897|Antonio Beneyto]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Antonio Beneyto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q53086459|Ugo Tessitore]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q52723219|SK. Md. Nurul Haque]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q52369511|Lorina Kamburova]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Lorina Kamburova in Bulgaria promotional video.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q52315000|Md. Israfil Alam]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q52274178|Dave Nalle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Davenalle.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51881137|Katalin Korinthus]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q51670771|Vladimir Kharchenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vladimir Kharchenko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q51670534|Teimuraz Tsiklauri]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]] | | | |- | ''[[:d:Q51461749|El Príncipe Gitano]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q51336938|Fiona Denison]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q51120523|Christine McHorse]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q51048751|Angela Salazar]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q50828767|Moisés Mamani Colquehuanca]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Moisés Mamani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q50660601|AKM Jahangir Hossain]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q50396635|Sindisiwe van Zyl]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Dr Doreen Sindisiwe van Zyl.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q50049590|A. K. M. Mosharraf Hossain]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q49561853|Anwarul Kabir Talukdar]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q49254213|Adang Sudrajat]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Adang Sudrajat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q49250207|Muladi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Menteri Sekretaris Negara Muladi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q48951979|Viktor Koval]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:2007-01-26 kovalskie 1010450 .jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q48872746|Naomi Munakata]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Naomi Munakata (2011).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q48719857|Ramu]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q48315912|Bernard Stalter]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Bernard Stalter.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q48167728|Indra Mohan Rajbongshi]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q47668952|Duan Zhengcheng]]'' | | [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q47639046|Antonín Nedbal]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q47544874|Sabbaruddin Chik]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q47537495|Amdi Bajram]]'' | | | | | [[فائل:Амди Бајрам.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q47529782|Esteban Bocaranda]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q47529773|Martha Mmola]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q47529646|Priscilla Tozama Mantashe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q47528906|Carl Tighe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q47507023|Tamás Böröndi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q47465350|Shani Mahadevappa]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q47411298|Shaukat Manzoor Cheema]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47402338|Lea Harpaz]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:לאה הרפז.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q47392395|Muhammad Adil Siddiqui]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47389945|Jam Madad Ali Khan]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47389631|Ghulam Murtaza Baloch]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q47387297|Sardar Dur Muhammad Nasar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q47357805|Ole Hansen-Løve]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q47030659|Narinder Bragta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q47011506|Roberto Torres]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q47011474|Asdrubal Bentes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Asdrubal Bentes 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q46995325|Hans Cohen]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q46644655|Konstantin L. Ivanov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q46250843|Danial Jahić]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q45996744|Kwadwo Owusu Afriyie]]'' | | [[گھانا]] | | | [[فائل:Kwadwo Owusu Afriyie - 2019 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q45843259|Leïla Menchari]]'' | | ''[[:d:Q2017684|Q2017684]]''<br/>[[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q45781626|Lingson Belekanyama]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q45781379|John Chikalimba]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q45781300|James Kamwambi]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q43377246|Joshua Kyeremeh]]'' | | [[گھانا]] | | | [[فائل:Joshua Kyeremeh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43274270|Rodela]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Rodela (Luiz Carlos Ribeiro).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43210860|Farida Mansurova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[تاجڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q43180489|Sibusiso Moyo]]'' | | [[زمبابوي]] | | | [[فائل:Sibusiso Moyo, Minister of Foreign Affairs and International Trade, Republic of Zimbabwe (28014487638) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q43106474|Henri-Thomas Lokondo]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q42800040|Elizabeth Muyovwe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q42571276|Gita Ramjee]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q42429343|Waldemar Post]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q42428973|Jamshed Uddin Kakakhel]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q42389822|Waldemar Silva]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q42331566|Hamid Rashid Ma`ala]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q42303508|Marius van Heerden]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q41791790|Debashis Panigrahi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Dr. Debasis Panigrahi (Author).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q41596279|Johan van Zyl]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Johan Van Zyl 1 (Toyota Motors Europe) at Toyota Press Conference IAA 2017 by Nicolas Völcker.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q40331041|Rajan Mishra]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q40232921|Hasna Begum]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Hasna Begum 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q40038189|Naoteru Nabeshima]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q39070358|Habib ur Rahman]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q39058126|Anand Mohan Zutshi Gulzar Dehlvi]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Gulzar dehlvi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q38583129|N. Appaji Gowda]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q38002088|Cesare Leonardi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q36657949|R.Y. Anderson]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q36514477|Brian J. Axsmith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q36489247|Muhammad Jadam Mangrio]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q35342309|Tawfiq al-Yasiri]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q34970774|Olga Levko]]'' | | ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q34113948|Giovanni Pretorius]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q33239234|Fábio Hissa Vieira Hazin]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q33236658|Jean-Philippe Ruggieri]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q32362040|Olga Domuladzhanova]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q32291770|Thomas H. Kunz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q31741007|Pearson Jordan]]'' | | [[بارباڊوس]] | | | |- | ''[[:d:Q31724856|Mirza Mazharul Islam]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q31724199|Sadek Bachchu]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q31451910|Mukar Cholponbayev]]'' | | [[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]] | | | |- | ''[[:d:Q31296778|Anvar Nahmadov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q31201089|Subhadra Sen Gupta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q31199474|Baldo Podić]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q30935116|Herzem Gusmão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Herzem Gusmão em 23 de julho de 2019 (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30934103|Ibsen Henrique de Castro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q30930334|Gil Vianna]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q30789633|Huba Rozsnyai]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q30729040|Jean-Marc Manducher]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q30728097|Yves Vander Cruysen]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q30687834|G. P. Venkidu]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:GPV Gobi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30687590|Vijay Kumar Kashyap]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Vijay Kashyap BJP Minister.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30404445|José Évrard]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Saint-Laurent-Blangy - Congrès fondateur des Patriotes le 18 février 2018 (061).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q30320385|Walter Robb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q30231744|Piotr Wowry]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q30081749|Hadi Khosroshahi]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:هادي خسروشاهي.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29944026|Richard Mendani]]'' | | [[پاپوا نيو گني]] | | | |- | ''[[:d:Q29887876|Israel Zelitch]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q29727768|Francesco Perrone]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Francesco perrone Olimpiadi Roma 1960.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29640879|Surat Mathur]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q29639760|Luis Arias Graziani]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q29568123|Tohami Khaled]]'' | | [[لبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q29527515|Abdul Mahdi Hadi]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q29525790|Marc Engels]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q29505408|Lew Hill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q29462882|Alan Abel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alan Abel of The Philadelphia Orchestra (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29452463|Pradeep Maharathy]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Pradeep Maharathy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29370558|Ujwal Thapa]]'' | | [[نيپال]] | | | [[فائل:Ujwal Thapa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q29358941|Vladimir Zuykov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q29079958|Bogusław Cygler]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q29078601|Nedal Abu Tabaq]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Nedal Abu Tabaq portret 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28962630|Gladys Beckwith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q28911753|Branislav Blažić]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q28867793|Jacques Thobie]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q28843094|Luís Macedo]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q28716759|حمد الريح]]'' | | [[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q28708192|Llorenç Cassi i Morató]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q28664898|Mikhail Plotkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q28555913|José Carlos da Silva Júnior]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q28498255|David Brooks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q28485065|Aptripel Tumimomor]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Aptripel Tumimomor.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28420151|Buruji Kashamu]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:Buruji Kashamu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28403467|Jaybee Sebastian]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q28370231|Gopal Singh Rawat]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Gopal Singh Rawat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28370205|Surendra Singh Jeena]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Jeena Bhaiya.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28122480|Brian Arrowsmith]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q28121682|Arpik Hasratyan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Arpik Asratyan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q28086077|Kebby Maphatsoe]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q28039797|Nicolaie-Sebastian-Valentin Radu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q28007795|Hella Brock]]'' | | [[جرمني]]<br/>''[[:d:Q16957|German Democratic Republic]]'' | | | |- | ''[[:d:Q28001421|Jerry Relph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Minnesota State Senator Jerry Relph.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27975003|Alícia Guri i Canivell]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q27950616|Munir Al-Aboushi]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]<br/>[[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q27862807|Walmir Oliveira da Costa]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q27835309|Félix Mendonça]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:BA10200 div Felix Mendonça 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27804545|Maqbul Ahmed]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q27734548|Bill Bullard, Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q27690287|Ruth Lewis]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q27664982|Carlos Falcó, 5th Marquess of Griñón]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Carlos Falcó.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27662830|Ann Katharine Mitchell]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q27589327|Pablo Cámbar]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | [[فائل:Pablo José Cámbar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27525876|Gyula Horvath]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q27514682|Samuel Wembé]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | |- | ''[[:d:Q27207944|Najma Chowdhury]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Najma Chowdhury speaking.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27195991|Valeria Gagealov]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Valeria Gagealov 2014 Romania stamp.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q27063631|B.J. Marsh]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q27063489|MA Hashem]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q27062983|Muhammad Mohaiminul Islam]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q27044994|Hooshang Mirzaee]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q27022448|Adlin Mair-Clarke]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q26971502|Jan Žižka]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q26924548|Rohit Sardana]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q26923140|Emil J. Freireich Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q26856800|Muhammad Hamza]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q26677234|David Stypka]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q26466079|Onkar Nath Srivastava]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q26256181|Sálvio Dino]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q26251738|Shamsuzzaman Khan]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Shamsuzzaman Khan - Kolkata 2016-02-02 0543.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25998965|Marius Dinulescu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q25640123|Guus Smeets]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Guus Smeets.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25588647|P. Gopinathan Nair]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q25542625|Knyaz Hacıyev]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q25473657|Irena Alijošiūtė]]'' | | [[لٿوينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25471771|Shazni Munir Mohd Ithnin]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25471296|Muharram]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Muharram berau.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25469512|Kuryana Azis]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Drs. H. Kuryana Azis.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25468378|Sudjati]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Sudjati Bupati Bulungan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25468371|Nadjmi Adhani]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Nadjmi Adhani, Wali Kota Banjarbaru.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25468009|Frederik Batti Sorring]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Frederik Batti Sorring, Bupati Toraja Utara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25466692|Ade Firman Hakim]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25463883|Edy Oglek]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25463188|Neta S. Pane]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q25438009|Danilo Pertsov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Д. Перцов.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25423626|Ali Soleimani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ali Soleimani at the Eighth Ammar Film Festival (01).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q25189922|Colin Jones]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q25136946|Kamel Lemoui]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q25111059|Anusuya Prasad Maikhuri]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q24949382|Asit Bandopadhyay]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q24941932|Michele Serio]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Michele Serio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24940009|Miguel Ángel Troitiño]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Miguel Angel Troitiño.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24877346|Jiří Ventruba]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:JiriVentruba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24852023|A. M. M. Safiullah]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q24809974|Vladimir Gerdt]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q24572544|Tanveer Akhtar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q24572394|Appaji M. J.]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q24565738|Joe Hand Sr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Hand, Sr. at Joe Hand Promotions, Inc. 40th Anniversary Party.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24525349|Vasile Gherasim]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q24431331|Andrzej Jan Noras]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q24351545|Abrek Ayupov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Abrek Ayupov 03.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q24294484|Ducange Sylvain]]'' | | [[هيٽي]] | | | |- | ''[[:d:Q24251127|Joel Otim]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q24248306|Orlando McDaniel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q24230776|Lyavon Hryshuk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q24083233|Ionel M. Michiu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q24021020|Ion D. Aliman]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q24009927|Yuri Ponomarev]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Пономарёв Юрий Иванович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23930665|Daniel-Ștefan Drăgulin]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q23927812|Claudio Zupo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q23927424|Želimir Altarac Čičak]]'' | | ''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | [[فائل:Želimir Altarac Čičak .jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23920645|Ömer Döngeloğlu]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Ömer Döngeloğlu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23914052|Nelu Bălășoiu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q23908916|K. V. Vijayadas]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:K.V. Vijayadas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23893571|Angelo Perugini]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Perugini.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23887677|Dhanare Paskal Janya]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q23837608|Rubén Tierrablanca González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q23815604|Carol Sutton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q23753137|Salvador Vives]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q23674715|Edward Sienkiewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q23561648|Bernd Grimmer]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:2015 Bernd Grimmer (Landesparteitag AfD Baden-Württemberg) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23304286|P. R. Krishna Kumar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q23302699|Yosiwo George]]'' | | [[مائڪرونيشيا جون فيڊريٽيڊ اسٽيٽس]] | | | [[فائل:Federated States of Micronesia Opening Ceremony 150622-N-MK341-013 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q23062821|Mahamane Jean Padonou]]'' | | [[نائيجر]] | | | |- | ''[[:d:Q22947427|Abdul Hameed Abu Al-Naeem]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q22926728|Cristopher Mansilla]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Cristopher Mansilla (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22921036|Sergio Rossi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q22812069|Θανάσης Αγγέλου]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q22690302|Michel Tabet]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q22277578|Rajendra Devlekar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q22095691|Thandika Mkandawire]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q22087194|Baddegama Samitha Thero]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q22006946|Mita Haque]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Mita haque cropped from the image of Sheikh Hasina presents Ekushey Padak 2020, Osmani Memorial Auditorium, Dhaka, 2020-02-20 (PID-0034166) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q22004843|Nate Hawkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q22003024|Riyaz Ahmad]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21974445|Charan Ramdas]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21933841|Suresh Gore]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21833015|Gaetano Rebecchini]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q21827250|Sarat Kumar Kar]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Sarat Kumar Kar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21747070|Dan Tătaru]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q21685126|Narendra Kumar Swain]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:NKS2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21682616|కె.కె.రంగనాథాచార్యులు]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]''<br/>[[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21674648|Mohammad Kiavash]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:سید محمد علوی تبار.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21663972|Alexander Vasserman]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q21663093|Musa Yerniyazov]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q21651710|Nomula Narsimhaiah]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21597734|Georges Trussart]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q21572745|Firsat Sofi]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Dr. Firsat Sofi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21515658|Edman Ayvazyan]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Edman Ayvazyan 1(Cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21513748|Edayathumangalam Kandaswamy Ganesan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q21480753|Juanjo Rocafort]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q21467243|David Leverett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q21464665|Philip Morsberger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q21463610|Walter Spitzer]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q21440948|Jerzy Zacharko]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q21405631|Hamid Kahram]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q21400588|Hafez Abu Seada]]'' | | ''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:HafezAbuSeada.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21391159|Amnon Freidberg]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:אמנון פרידברג, סירה.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21341636|Nina I. Strelnikova]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q21339879|Zlatko Kvaček]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q21338525|Pakshirajan Lakshminarasimhan]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:6472-Image-32531-1-17-20200727.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21104193|Achyut Madhav Gokhale]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q21074108|Jaugen Bialassin]]'' | | [[بيلاروس]] | | | [[فائل:Jaugen Bialassin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q21064276|Gertrude Rwakatare]]'' | | [[تنزانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q21039937|Anatoli Bondarenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q21035340|Rick May]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q21002307|Abba Kyari]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q20985282|Aqel Biltaji]]'' | | [[اردن]] | | | [[فائل:Hayder Murad Death anniversary 75 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20891855|Elena Hrenova]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | [[فائل:Elena Hrenova (2015-01-19).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20888651|Mikhail Vinogradov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q20873631|Kanstancin Sieviaryniec]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q20871871|José Ramón Fernández Gordo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q20856252|Giorgio Mondino]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giorgio Mondino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20751292|Mostafa Khorramdel]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:دوستان دکتر خرمدل، کمال مولودپوری و سایر دانشجویان مهاباد.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20685591|Troy Sneed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q20670029|Dalenda Abdou]]'' | | [[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q20665651|Pydikondala Manikyala Rao]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q20610736|Tasoltan Mamsurov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q20605416|Bakari Mwapachu]]'' | | [[تنزانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20565316|Alasgar Gurbanaliyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q20560807|Naini Narshimha Reddy]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Nayini Narsimha Reddy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20560624|Mehman Aghayev]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q20559646|A. Yunus Kunju]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:A younus kunju x mla.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20533125|Dositeo Rodríguez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q20528490|Tõivo Sarmet]]'' | | [[اسٽونيا]] | | | [[فائل:Toivo sarmet2.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20525356|Benjamin Tolić]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | [[فائل:Benjamin Tolić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20513641|Harutyun Topikyan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q20509962|Grigor Brutyan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20507884|Karen Babayan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20501917|Avraham Yeshayahu Heber]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:הרב הבר.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20480938|István Kozma]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Kozma István NB.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20479636|Venelin Mitev]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q20426512|Hilmi Aminuddin]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20426392|Bens Leo]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q20418100|Riyāḍ Najīb Al-Rayyis]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q20403285|Tony Moussa]]'' | | [[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q20090063|Vakha Agaev]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Vaha Agaev.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20069206|Vasyl Pisnyi]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q20064152|Kuo Nan-hung]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q20054063|John M. Squire]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q20049141|Mário Coelho]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Monumento a Mário Coelho, Vila Franca de Xira 03.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20048117|José Júlio Venâncio Antunes]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:José Júlio VFXira 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20045601|Antônio de Jesus Dias]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q20016600|Alberto Sonsol]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q20004758|Josep Sala i Mañé]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Primera actuacio castellers de barcelona.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q20004583|Josep Ferrer Peris]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q19974584|Lukman Niode]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q19953017|Abd ar-Rahman ibn Khalifa]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q19942870|Dadang Hawari]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q19915711|Abdulmanap Nurmagomedov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Абдулманап Нурмагомедов.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19895787|Brijendra Singh Rathore]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19880661|Miguel Ángel Gutiérrez Machado]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q19872432|Ken Colvin]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q19871563|Frank Brew]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q19787577|Rubén Anguiano]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q19725072|Dadang Wigiarto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Situbondo Dadang Wigiarto periode kedua.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19710290|José Carlos Schiavinato]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q19668626|Rajkumar Keswani]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19667683|Kim H. Veltman]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Kim Veltman at EVA London 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19667174|Shingoose]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q19665021|Helen Damico]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q19635577|Dimitris Kremastinos]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:KremastinosDimitris.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19611679|Yusuf Kenan Sönmez]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q19609869|Chandro Tomar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19608131|Caio Narcio]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Caio Narcio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19605243|Ashok Kumar Walia]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19564424|Dietmar Seyferth]]'' | | [[جرمني]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q19561531|Nolan Mettetal]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q19547902|கோ. இளவழகன்]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q19547762|Munirathna Anandakrishnan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Anandakrishnan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19518853|Luis Enrique Mercado]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q19517945|Pir Noor Muhammad Shah Jillani]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q19361829|Giovanni Battista Rabino]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giovanni Battista Rabino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q19301055|María Araujo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q19281555|Manzoor Ahtesham]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q19271880|Sami Hasan Al Nash]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q18921500|Felicia F. Campbell]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q18811939|Terry Doran]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q18810088|Elidio Espinoza]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Elidio Espinoza Quispe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18764064|Martin S. Fox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18752973|Tiit Lilleorg]]'' | | [[اسٽونيا]] | | | |- | ''[[:d:Q18750460|Ram Lal Rahi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q18750351|Maulana Ameer Zaman]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q18747673|Reynaldo Salazar]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q18738911|Mack Walker]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18688035|Jitendra Nath Pande]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q18687827|Morris Hood III]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18685824|Ayatullah Durrani]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q18685775|Jim Dornan]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q18683826|Krishan Kumar Aggarwal]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q18649004|Avelino Méndez Rangel]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Avelino Mendez Rangel 1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18634038|Anfim (Tudos)]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q18618829|Grichka Bogdanoff]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Grichka B, Présentation équipe DMBC, 10 septembre 2016 - 6.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18618827|Igor Bogdanoff]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Igor Bogdanov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18549704|Nicolae Sabău]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q18546585|Hilary S. Chapman]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q18539289|Cornelia Catangă]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q18538499|Adrian Bărar]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Adi Barar (Cargo) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18421453|Subiakto Tjakrawerdaya]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Subiakto Tjakrawerdaya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18405881|Nikiforos]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q18391983|Sekhar Basu]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Sekhar Basu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18390781|Roberto Leitão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Roberto Leitão.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18350877|Alberto Amador Leal]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q18327523|György Snell]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:SnellGyorgyFotoThalerTamas.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18280349|Vladimir Shnitke]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q18275399|Gláucio Ary Dillon Soares]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q18249465|Othón Cuevas Córdova]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q18249366|Theodore Bugas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q18246554|Enio Mainardi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q18236146|Yulyen Balmusov]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q18217421|Rao Dharampal]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q18209595|Oyewusi Ibidapo Obe]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q18129450|Daniel Yuste]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q18057030|Bennie G. Adkins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Medal of Honor (15257829652).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q18043515|Evgeny Mikrin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q18037895|Chrístos Sikánis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q17859863|Kalsoom Perveen]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q17746498|Kanybek Isakov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[ڪرغزستان|ڪِرگزِستانُ]] | | | [[فائل:Kanybek Abduvasitovich Isakov. 14.05.2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17661487|Unnikrishnan Namboothiri]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Unnikrishnan Namboothiri.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17632923|William Izarra]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:William Izarra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17622463|Miguel Ángel Furones]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Miguel angel furones.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17505980|Muhammad Amin]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wagub NTB Muhammad Amin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17505073|Amaranth Ehrenhalt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Étienne Hajdu et Amaranth Ehrenhalt photo Olivier DUMAY.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17489803|Nipper Read]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q17486036|Henri Kichka]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Henri Kichka au Ciné-Club Educatif et Culturel le 11 mars 2010 à Mons (Crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17453217|Vinicio Bernardini]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Vinicio Bernardini.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17411404|Soegiharto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:KIB Sugiharto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17410704|Masud Yunus]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Wali Kota Mojokerto Mas'ud Yunus.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17410598|Imam Suroso]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Anggota DPR RI Komisi IX, Imam Suroso.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17395359|Arianna W. Rosenbluth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Arianna W Rosenbluth.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17388929|Dinesh Chandra Yadav]]'' | | [[نيپال]] | | | |- | ''[[:d:Q17370650|Jean-Pierre Jossua]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q17322473|Iris Love]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q17305968|Henry Graff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Henry F. Graff.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17285375|Luigi Reitani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q17279336|Robert Martin Gumbura]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q17198221|Dennis Johnson]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q17154848|Паращенко Владимир Михайлович]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Паращенко Владимир Михайлович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17126490|Tullio Abbate]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Tullio Abbate and Ayrton Senna.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17123751|Ismail Bhamjee]]'' | | [[بوٽسوانا]] | | | |- | ''[[:d:Q17034981|Trần Ngọc Châu]]'' | | [[ويٽنام]]<br/>''[[:d:Q180573|South Vietnam]]'' | | | [[فائل:Dân-biểu đơn-vị Kiến-Hòa Trần Ngọc Châu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q17032692|África Lorente Castillo]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Africa Malaga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16999679|Rafel Tur i Costa]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q16979978|Neil D. Jones]]'' | | ''[[:d:Q756617|Kingdom of Denmark]]''<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Neil D. Jones.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16979865|Azmeera Chandulal]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Chandulal Ajmeera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16977833|Syed Muhammad Fazal Agha]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q16940797|Sérgio Olímpio Gomes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Deputado Major Olimpio no Senado 2 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16940411|José Itamar de Freitas]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16940336|Nelson Meurer]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:NELSON MEURER.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16940061|Dinaldo Medeiros Wanderley]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16939853|Cláudio Petraglia]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16912496|Philippe Lécrivain]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q16910076|Gilberto Ensástiga]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16910068|Florentino Domínguez Ordoñez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16885966|Suresh Kumar Srivastava]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16865759|Enrico Comba]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16847056|Nick Cordero]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q16842006|Corky Lee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Corky Lee at the Chinese American Museum DC in 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16746913|Mykola Myatlitski]]'' | | ''[[:d:Q2895|Byelorussian Soviet Socialist Republic]]''<br/>[[بيلاروس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q16744309|Butana Komphela]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16732956|Alia Muhammad Baker]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q16732661|José Babel Mireles Valverde]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:José Manuel Mireles Valverde.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16730710|Brandis Kemp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16730231|Omar Jazouli]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q16729954|Hudeidi]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | |- | ''[[:d:Q16729793|Marlene Herrera Díaz]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16729376|Gordon Van Wylen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16728723|Nasir Durrani]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q16728630|R. Doraikkannu]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16728415|Bill C. Davis]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16727899|Ben Chafin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16701731|Roy Horn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q713750|West Germany]]'' | | | [[فائل:Las Vegas, Nevada's headlining illusionists Siegfried & Roy (Roy Horn cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16672105|Vladimir Lopukhin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Lopukhin Vladimir.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16670158|Pino van Lamsweerde]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Pino van Lamsweerde 3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16656949|Mishik Kazaryan]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Kazaryan Mishik, cutted.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16647536|Arthur Whistler]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16632989|Kjell Grane]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q16631776|Vladimir Voronov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Vladimir Voronov i Aleksandr Michkov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16625708|Roberto Valcárcel]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Roberto Valcarcel.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16624314|Ramón Romero Roa]]'' | | [[پيراگوئي]] | | | [[فائل:RamonRomeroRoa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16595738|Marianne Lundquist]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Marianne Lundquist SOK.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16562408|Guido Stagnaro]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16559534|Giorgio Gatti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16538862|Danil Khalimov]]'' | | [[قازقستان|قازڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q16534529|Aron Atabek]]'' | | [[قازقستان|قازڪستان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Aron Atabek imprisoned poet Kazakhstan Astana 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16530501|Aslanbek Fidarov]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q16526878|André Osi]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Andre Osi 20100207 Bagnols-sur-Ceze 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16518797|Sabina de la Cruz]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Sabina de la Cruz.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16498472|Kerstin Behrendtz]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q16494414|Artur Portela Filho]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q16493623|Aritana Yawalapiti]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16490286|Carlos Holmes Trujillo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Holmes Trujillo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16485758|Antonio González Pacheco]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q16466511|Laxman Giluwa]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16382689|Leon Adyan]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q16377555|Ingilab Nasirov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q16376838|Zöhrab Alıyev]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q16371865|Nizameddin Quliyev]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q16366590|Elbrus Abbasov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q16337889|Maria José Valério]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Maria José Valério, 1968 (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16337792|Lúcia Braga]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Plenário do Congresso (39777958125).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16337681|José de Oliveira Fernandes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Museu da Cidade de Manaus - 15.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16337378|Dulce Nunes]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16337360|Domingos de Freitas Diniz Neto]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16337113|Cecília Guimarães]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q16336946|Bonifácio José Tamm de Andrada]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Deputado Federal Bonifácio Andrada.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16336792|Arnaldo Faria de Sá]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Arnaldo Faria de Sá ABr.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16336608|André Zacharow]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16336402|Almeida Henriques]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q16328064|Sakēs Totlēs]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q16327525|Dimitris Talaganis]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q16307459|Boonruen Choonhavan]]'' | | [[ٿائيلينڊ]]<br/>''[[:d:Q1081620|Siam]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16301834|Eugenio Rojas Apaza]]'' | | [[بوليويا]] | | | [[فائل:Eugenio Rojas Apaza en 2019.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16297882|Heikki Aarva]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16269511|Howard Schoenfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16263095|André Manaranche]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q16215977|Lee Nurse]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q16207131|Little Walter DeVenne]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Little Walter Devenne.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16205288|David Cook]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q16204248|José Alberto Ciurana]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16202862|Lance Carson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16200336|Eve Branson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Eve Branson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16197612|Gerry Cottle]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q16195218|Olan Montgomery]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16191015|Isidro Pedraza Chávez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q16185240|Miša Aleksić]]'' | | ''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>[[سربيا]] | | | [[فائل:Misa Aleksic 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16184437|Jeanne PMR Winaktu]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q16166855|Yaakov Schwei]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16162589|Mohamed Nejib Berriche]]'' | | ''[[:d:Q2017684|Q2017684]]''<br/>[[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q16151874|Benny Napoleon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Benny Napoleon.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16151657|Nand Kumar Singh Chauhan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q16145812|Ferenc Tóth]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q16144880|Abdul Hamid Sebba]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q16143657|Agnaldo Timóteo]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Agnaldo Timóteo (8488377495).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16138911|Somsak Jaikaew]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16138667|Thanwa Raseetanu]]'' | | [[ٿائيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16128982|Oleg Zalotnev]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q16124968|Saleh Abdullah Ali Al-Sanabani]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q16124469|Marwan Mahfouz]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Marouan Mahfouz, Damascus Opera House - Aug 13, 2020.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16123725|Kamal Amer]]'' | | [[مصر]]<br/>''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16121789|Mahmoud El Idrissi]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q16119295|Ahmed Halawa]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:أحمد حلاوة.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16118380|Abdelkader Jerbi]]'' | | [[تيونس]] | | | |- | ''[[:d:Q16117386|David Shepard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:David Shepard (13860572183) (1).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16116741|Željko Mavrović]]'' | | [[ڪروشيا]]<br/>''[[:d:Q83286|Q83286]]'' | | | [[فائل:Zeljko Mavrovic Sarastro.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16106734|Aubrey Mokoape]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16106394|John Palmer]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q16105925|Robert H. Garff]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16105794|Stephen Susman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16105431|Basil Pesambili Mramba]]'' | | [[تنزانيا]] | | | |- | ''[[:d:Q16105298|Roger Chappot]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16104964|Renzo Gattegna]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q16104930|Shyam Bihari Misra]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16104508|Janos Mohoss]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q16093633|Stanley Chera]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q16093542|Anthony Bailey]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:AnthonyBailey.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16091761|Aurora Cornu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q16090540|M. Narasimham]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q16053060|Hossein Sheikholeslam]]'' | | [[ايران]]<br/>''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]'' | | | [[فائل:Hossein Sheikholeslam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16052285|Mohammad Mirmohammadi]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Seyyed Mohammad Mirmohammadi 2018-06-23.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16052047|Karim Akbari Mobarakeh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Karim akbari mobarake 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q16046136|Houshang Mansourkhaki]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q15994807|Michael Wakelam]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q15943581|Bartolomeo Pepe]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Bartolomeo Pepe datisenato 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15942109|Eugenio Minasso]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Eugenio Minasso.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15921673|Franz Marx]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15896972|Ho Chau-chu]]'' | | [[تائيوان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q15876044|Jarmila Rýznarová]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q15835700|Moses Hamungole]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q15819842|Ibrahim Mbombo Njoya]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | [[فائل:Ibrahim Mbombo Njoya KdfsultanIb.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15731459|Turi Simeti]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Turi Simeti.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15730390|Kamal Rani]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q15725319|Shantiraj Khosla]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q15724226|Tapu Mishra]]'' | | [[اوڙيسا|اوڙيسيا]]<br/>''[[:d:Q6052975|Orrisa]]'' | | | [[فائل:Tapu Mishra Bengaluru Odia Ganesa Puja1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15723647|Amarendra Mohanty]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Amarendra Mohanty Odia Film Music Director.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15723603|Ajit Das]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q15711854|Jan Veentjer]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:HockeyNL-HDM1963.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15636630|Marek Pivovar]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Marek Pivovar 2015.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15618745|Manglesh Dabral]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Manglesh Dabral. Dec 1993. New Delhi. By Amarjit Chandan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15531146|Roza Sabiryankyzy Akkuchukova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q15485954|Nicholas Rinaldi]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15455926|Manuel Juárez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Manolo Juárez at Biblioteca Nacional 2014 (15701603999).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15445520|Judy Irola]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15443253|Swapan Kumar Chakravorty]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Swapan Kumar Chakravorty - Kolkata 2011-08-02 4503.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15442290|Joel J. Kupperman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15429090|Joel Shatzky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q15379160|Beatriz Yamamoto Cázarez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q15260378|Carlos Casamiquela]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Carlos Casamiquela.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15141208|Marco Ferrari]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:MarcoVirgilioFerrari.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q15131268|Michel Tibon-Cornillot]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q15077313|Blas Camacho Zancada]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q15077049|Sergej Sokolkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q14981932|Patrick Hanks]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q14950917|Jim Fraser]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jim Fraser - Germantown Academy 1954.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q14949590|Augustine Mahiga]]'' | | [[تنزانيا]] | | | [[فائل:Augustine Mahiga (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q14857056|Wout Holverda]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Wout Holverda (1984).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q14492130|Leo Goodman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q13742419|Kees Bakker]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q13570123|Lalli Partinen]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | [[فائل:Lalli-Partinen-1965.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13560249|Lucille Times]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lucille Times & Historical Marker.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13512620|Hamish Wilson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q13207856|Fäyrüzä Möslimevä]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q13159219|Chennaveera Kanavi]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Dr Chennaveera Kanavi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13112872|Narayan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Narayan DSW.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13110295|Alleppey Ranganath]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Alleppey ranganath DSC 0671.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13071314|Min Yu Wai]]'' | | [[ميانمار]] | | | |- | ''[[:d:Q13059317|Mahbubey Alam]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Mahbube alam 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13058789|Badar Uddin Ahmed Kamran]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q13057474|Kamal Lohani]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Kamal Lohani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13055374|Ranjit Sinha]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q13054711|Sergo Karapetyan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:Sergo-Karapetyan-Armenia-Minister.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q13050762|Aharon Adibekjan]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q13028248|Aleh Makušnikaŭ]]'' | | [[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q13028014|Ivan Pratasenya]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q13024946|Sergio Víctor Palma]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Elgrafico 3314 palma duran.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12969927|Reynaldo Umali]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q12963488|Douglas Cagas]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q12960757|Đurđa Ivezić]]'' | | [[يوگوسلاويا جي بادشاهت]]<br/>''[[:d:Q153128|Independent State of Croatia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>[[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12906617|Zoran Dzhorlev]]'' | | [[اتر مقدونيا]] | | | [[فائل:С.Спасовска и З.Џорлев во вториот блок на концертот.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12906548|Zafir Hadžimanov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q12880973|Metropolitan Aetolia και Acarnania Cosmas]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Μακαριστός Μητροπολίτης Αιτωλίας και Ακαρνανίας Κοσμάς.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12877939|Theodoros Katsanevas]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q12875379|Giorgos Tragas]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q12861745|Anzor Erkomaishvili]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Anzor Erkomaishvili 2025 stamp of Georgia.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12850214|Amiraslan xan Avsar]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q12848564|Çingiz Briya]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q12846537|Teymur Əhmədov]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q12845273|Rasmi Dzhabrailov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q12844831|Rafael Cəbrayılov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q12842530|Məcnun Hacıbəyov]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q12840776|Kamil İbrahimov]]'' | | [[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q12835999|Arif Ali Guliyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q12808962|Burhan Kuzu]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Burhankuzu.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12803861|Tadej Hrušovar]]'' | | [[سلووينیا]] | | | [[فائل:Tadej Hrušovar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12755659|Mićo Mićić]]'' | | [[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | [[فائل:Mićo Mićić (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12755511|Miodrag Lazić]]'' | | | | | [[فائل:Mural dedicated to dr Lazić in Inđija.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12748222|Sanja Ilic]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Aleksandar Sanja Ilić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12746078|Miloš Šobajić]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Miloš Šobajić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12737850|Petrică Mîțu Stoian]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Petrică Mâțu Stoian.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12736493|Nelu Ploieșteanu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q12725593|Constantin Simirad]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q12723353|Camil Marinescu]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q12722975|Bruce Williamson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q12720803|Anton Gămurari]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q12687567|Harussani Zakaria]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12636953|Milka Babović]]'' | | ''[[:d:Q15102440|Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes]]''<br/>[[يوگوسلاويا جي بادشاهت]]<br/>''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>[[ڪروشيا]] | | | [[فائل:Milka Babović 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12572362|Gaziza Abdinabiyeva]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[قازقستان|قازڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q12520062|Tasiman]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Bupati Pati 2001 - 2011 H. Tasiman SH.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12515951|Soraya Abdullah]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12512106|Santosa Doellah]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12511451|Saefullah]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Saefullah as the Administrative Mayor of Central Jakarta.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12508669|Rina Gunawan]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12507600|Rachmawati Sukarnoputri]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Rachmawati Soekarnoputri, 2020.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12499829|Naek Lumban Tobing]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12496129|Mahyuddin N.S]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Vice Governor of South Sumatra Mahyuddin NS.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12487277|Jane Shalimar]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Jane Shalimar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12480859|Dani Anwar]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Dani Anwar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12472429|Aria Baron]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q12472162|Anicetus Bongsu Antonius Sinaga]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Mgr Anicetus Bongsu Antonius Sinaga.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12470547|Abdul Gafur]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Abdul Gafur, The DPR-RI Stance on the Reform Process and the Resignation of President Soeharto, p39.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12447464|Mridula Sinha]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Governor Mridula Sinha.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12383193|Araceli Herrero Figueroa]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Araceli Herrero Figueroa (AELG)-3.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12355047|Sen Rodin]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q12344974|Anatoly Goncharov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Анатолий Гончаров.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12297558|Fidel Beev]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Fidel Beev (40NS).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12293596|Seraphim Papakostas]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Serafeim Papakostas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12282041|Ioannis Tassias]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:Metropolitan Bishop of Lagada Ioannis.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12276521|Georgi Koritarov]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Georgi koritarov.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12276288|Georgi Belev]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q12252122|Youssef Chaban]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12250383|Wael el-Ebrashy]]'' | | ''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:Wael El-Ebrashy.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12249589|Hady El Gayar]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:هادي الجيار - مسلسل شطرنج.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12249124|Noureddine Saïl]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Noureddine Saïl, Al Jasra Cultural and Social Club - Apr 10, 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12247638|Nadia Al-Iraqia]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q12243038|Mashari Al-Ballam]]'' | | [[ڪويت]] | | | [[فائل:Mashari Al-Ballam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12242111|مرزوق سعيد]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q12241232|Mahmoud Khedri]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q12240900|Mohammed Atassi]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q12240387|Muhammad Hasan al-Amin]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Mhmdhassanamine02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12228063|Ali Hasan al-Halabi]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q12224793|Eizzaldin al-Manasrah]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | [[فائل:عز الدين المناصرة.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12224294|Abeer Al Khader]]'' | | [[ڪويت]] | | | |- | ''[[:d:Q12223917|Abdul Wahab Al-Dailami]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q12222559|عبد الحكيم الطاهر]]'' | | [[سوڊان]] | | | |- | ''[[:d:Q12222428|ʻAbbas Tarabili]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12220206|Salah Abdel-Fattah Al-Khalidi]]'' | | [[اردن]] | | | [[فائل:صورة شخصية صلاح عبد الفتاح الخالدي.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12219707|Sabah Abdul-Jalil]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q12219578|Saleh al-Shehi]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12218187|Shākir ʻAbd al-Ḥamīd]]'' | | ''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12217290|Sawsan Rabie]]'' | | [[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12216684|Souleymen Bakhelili]]'' | | [[الجزائر]] | | | |- | ''[[:d:Q12215887|Saad Al Tmami]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12211513|Dakhil Allah bin Shilwan]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12208000|Hassan Alwan]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q12205887|Jamal Salameh]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12205653|Galal El-Sharkawy]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q12205315|جريس سماوي]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q12199735|Bahjat Suleiman]]'' | | [[شام]] | | | [[فائل:السفير د- بهجت سليمان في مكتبه 2013-10-25 23-05.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12178851|Ahmed Khalil]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:Ahmed Khalil 1.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12178780|Ahmed bin Yahya Al-Bahkali]]'' | | [[سعودي عرب]] | | | |- | ''[[:d:Q12165467|Vasyl Fedoryuk]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12153381|Ihor Skochylias]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12146863|Vasyl Raichynets]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Райчинець В.Ф..jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12140136|Mykola Petrenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12130376|Mykola Moshyk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12124173|Anatolii Mokrousov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:НДУ 4 Мокроусов Анатолій Олексійович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12122416|Anatolii Melnyk]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12120757|Vitalii Malakhov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Віталій Малахов.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12118151|Timur Litovchenko]]'' | | | | | [[فائل:Forum vydavtsiv 2017.235.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12111312|Oleksandr Kozarenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Oleksandr Kozarenko in Krushelnytska museum 02.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12104430|Viktor Zhenchenko]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Viktor Zhenchenko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12098532|Vitaliy Hurnak]]'' | | [[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q12073214|Vladislav Yegin]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q12044941|Petr Kužel]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12040463|Naďa Urbánková]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Nada Urbankova 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12036789|Michal Polák]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Brno, Šelepka, Synkopy 61 (02).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12036766|Michal Mejstřík]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:Michal Mejstřík (1952-2021).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12032649|Ladislav Štaidl]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:L.Štaidl.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12026421|Josef Nekl]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12024163|Jaroslav Šaroun]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12023387|Jana Andresíková]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12023238|Jan Vrba]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q12023229|Jan Vodňanský]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Jan Vodnansky 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12022755|Jan Křen]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:Jan-Křen-(2014).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12017274|František Lízna]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:Frantisek Lizna 2009.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q12017014|František Filip]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | |- | ''[[:d:Q11954665|Vicenç Capdevila]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q11952113|Toni Coromina]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q11928824|Josep Mussons i Mata]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:JosepMussons.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11915238|Vlastimil Marek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | [[فائل:AutoportretWiki.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11912441|Carles Trullols i Clemente]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q11865551|Jaakko Syrjä]]'' | | [[فنلينڊ|فن لينڊ]] | | | [[فائل:Jaakko Syrjä (1958) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11779890|Mieczysław Morański]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q11765368|Maciej Grubski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Maciej Grubski VII kadencja Kancelaria Senatu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11724981|Jerzy Limon]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jerzy Limon.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11720447|Janusz Sanocki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Janusz Sanocki Sejm 2016.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11699820|Gildardo García]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Gildardo Garcia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11686026|Andrzej Owczarek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Andrzej Owczarek 2015.08.24.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11685938|Andrzej Koprowski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Andrzej Koprowski SJ.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11685350|Alfred Kucharczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q11632964|Tomoichi Tanimura]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11605203|Yukio Beniyama]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11473366|Kumiko Okae]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q11467981|Tsutomu Yamazaki]]'' | | [[جاپان]] | | | [[فائل:Yamazaki Tsutomu (Parliamentary Secretary).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11460203|Hideo Kojima]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11451301|Sanechika Andō]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11437791|Fujio Ōmaki]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11423265|Takashi Tsuchiya]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11417946|Shū Wada]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11299490|Gurbanmuhammet Kasymow]]'' | | [[ترڪمانستان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q11154007|Ragaa Al Geddawy]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | [[فائل:Ragaa El Geddawy 1960s.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q11101097|Yang Xiaobo]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q10999909|Dalal Abdel Aziz]]'' | | ''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q10964510|Myoma Myint Kywe]]'' | | [[ميانمار]] | | | [[فائل:Myoma Myint Kywe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10951750|Sunnam Rajaiah]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q10920570|Zhou Qingjun]]'' | | [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[چين]]<br/>[[تائيوان]] | | | [[فائل:周慶峻.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10857537|Zdeněk Hoření]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Horení foto z pohrbu (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10554334|John Rowlands]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q10515493|Ian Palmer]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q10395021|Zenóbio Toscano]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10393782|Wilson Braga]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10390246|Vicente Fialho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10371761|Simão Sessim]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Simão Sessim em novembro de 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10370805|Severiano Mário Porto]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10365459|Ruy Scarpino]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10364607|Roseli Machado]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10363935|Rodrigo Rodrigues]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10363213|Robert de Almendra Freitas]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10361074|Ricardo Archer]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10361058|Ricardo Akinobu Yamauti]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10359396|Renato de Jesus]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10358966|Reinaldo Rayol]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10349697|Pietro Mário]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10347522|Pedro Ivo Ferreira Caminhas]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10346832|Paulo Stein]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10346700|Paulo Medina]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:João Paulo Medina, presidente do conselho e fundador da Universidade do Futebol.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10346618|Paulo Gustavo]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Paulo Gustavo em novembro de 2019 no Humor Multishow (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10346369|Paulinho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Paulinho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10341534|Orlando Duarte]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10340557|Olga Savary]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10336785|Nicolau dos Santos Neto]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10336108|Nelson Proença]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10336064|Nelson Bornier]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Nelson Bornier 2016.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10326942|Martinho Lutero Galati]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Luther kingw.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10326164|Maria de Sousa]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Maria de Sousa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10325178|Marcelo Veiga]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Marcelo Veiga (2019).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10325015|Marcelino da Mata]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | [[فائل:Marcelino da Mata.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10321989|Líber Gadelha]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10321916|Irmão Lázaro]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Cantor evangélico Lazáro.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10320776|Luiz Humberto Carneiro]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10312042|João Peixoto]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Dom João Câncio Peixoto.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10310270|José Paulo de Andrade]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10310137|José Mentor]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Mentor141122.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10308683|José Adauto Bezerra]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Adauto Bezerra.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10306940|Jimy Raw]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10306865|Jesús Martín-Barbero]]'' | | [[اسپين]]<br/>[[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Jesús Martín Barbero & Manuel Ángel Vázquez Medel (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10304355|Ivair Nogueira do Pinho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10303554|Irani Barbosa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Iranibarbosa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10294895|Henrique do Rego Almeida]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10294485|Helenês Cândido]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Crédito Obrigatório-Carlos Costa da ALEGO.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10293964|Haroldo Lima]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Haroldo Lima ANP.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10293637|Hamilton Carvalhido]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Hamilton carvalhido.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10293304|Gésio Amadeu]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10289133|Gerardo Juraci Campelo Leite]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10287856|Gabriel Donato de Andrade]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10286851|Fábio Campana]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q10285766|Frederico Campos]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Frederico Campos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10280059|Farid Abrahão David]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Neguinho da Beija-Flor and Farid Abrahão David.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10278404|Evaldo Gouveia]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:00 evaldo gouvea bsb.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10278098|Euclides Scalco]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Aécio Neves - Caminhada em Curitiba - 02 08 2014 (14625368348).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10270686|Eduardo Galvão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Eduardo Galvão cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10267669|Djalma Bastos de Morais]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Placa Correio (Altos).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q10263911|Daniel Azulay]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Lançamento da cartilha do artista Daniel Azulay “Juntos, dizemos não ao crack e outras drogas”.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9697147|Carlos José Ramos dos Santos]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9697014|Carlos Eduardo Cadoca]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9674168|Calane da Silva]]'' | | [[موزمبيق]] | | | |- | ''[[:d:Q9631197|Artenir Werner]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9630040|Arolde de Oliveira]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Arolde de Oliveira em abril de 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9621049|Antônio Bivar]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9388447|Zbigniew Zysk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9376370|Wojciech Borowik]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9375799|Witold Paszt]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Witold paszt.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9341835|Stanisław Dulias]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9324836|Ryszard Miazek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9319012|Yaghoub Zoroofchi]]'' | | [[ايران]]<br/>[[آذربائيجان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q9250881|Edward Gnat]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9202000|Dariusz Gnatowski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Dariusz Gnatowski 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9200218|Célio Taveira Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q9179979|Bronisława Kowalska]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Bronisława Kowalska w swoim biurze poselskim 1997.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9152862|Andrzej Maryniarczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9147802|Alfred Rzegocki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9139800|Adam Kopczyński]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q9066796|Raymundo Capetilo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Raymundo Capetillo (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9055167|Papaléo Paes]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Papaléo Paes em 2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9026939|Maguito Vilela]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:ELEIÇÕES- MAGUITO VILELA FALA SOBRE PLANO DE GOVERNO.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9025128|Luis Ibero]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q9015433|Juan Cotino]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Juan Cotino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q9012935|Jorge Trías Sagnier]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q9012220|Joaquín Carbonell]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Joaquín Carbonell cantando en el acto de recogida medalla de oro de los amantes CITT Teruel 2020 -primer plano (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8353446|Daisy Lúcidi]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Daisy Lucidi cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8201895|Antonio Álvarez Solís]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Antonio Alvarez Solis 2012an.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8066134|Zanele kaMagwaza-Msibi]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:Zanele KaMagwaza Msibi (NFP President).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8061948|Yusuf Grillo]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:Yusuf Grillo, 'Yoruba Bride'.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8059945|Yu Lihua]]'' | | [[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]]<br/>[[تائيوان]] | | | |- | ''[[:d:Q8053832|Yisa Sofoluwe]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q8046301|Yaakov Perlow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:הרב מנובומינסק.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8040173|Wynn Handman]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Wynn Handman Studio photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8018795|William Stern]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q8009341|William Frankland]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Dr Bill Frankland.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q8003575|Willem Konjore]]'' | | [[نميبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7970391|Warren Mitchell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Warren Mitchell basketball.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7966917|Wambali Mkandawire]]'' | | [[ملاوي]] | | | [[فائل:Wambali Mkandawire in 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7945731|W. J. M. Lokubandara]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | [[فائل:WJM Lokubandara.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7938377|Vladimir Ivanov]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | |- | ''[[:d:Q7932723|Vinod Dua]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Vinod Dua.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7931761|Vincent Di Maio]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7924918|Vic Stelly]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Vic Stelly (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7916745|Vasilis Botinos]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q7827796|Toshiro Kandagawa]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | [[فائل:Toshiro Kandagawa famous Japanese Cook 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7824296|Tootie Robbins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7822625|Tony Ingle]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7822149|Tony Curcillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Football player Tony Curcillo, no. 99 Le joueur de football Tony Curcillo, no 99.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7816917|Tom Moody]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7816000|Tom Green]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7814981|Tom Blackwell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7804179|Tim Robinson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Tim Robinson photo by John Drever.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7679487|Talib Jauhari]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q7666107|Sérgio Sant'Anna]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Feira de Frankfurt 2013 (10276676994).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7660970|Sylvia Murphy]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | [[سید منور حسن]] | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q7645718|Suresh Angadi]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Ambigara chouwdayya jayanti procession mp suresh angadi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7645674|Surendra Prakash Goyal]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7635912|Sukumar Hansda]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7635151|Sugrib Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7635072|Sugathakumari]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Sugathakumari.jpg|center|128px]] |- | [[اسٽيو ولھائيٽ]] | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7613158|Steve Lightle]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q7612907|Steve Ingle]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7612166|Steve Carter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7609172|Stephen F. Williams]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Stephen Fain Williams.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7599168|Stanisław Kogut]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Stanisław Kogut Kancelaria Senatu.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7562042|Sonny Fox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sonny-fox.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7557756|Soli Sorabjee]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Soli Sorabjee lecture (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7518233|Simon Barrington-Ward]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Simon Barrington-Ward 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7508832|Sidik Mia]]'' | | [[ملاوي]] | | | [[فائل:Sidik Mia 2010 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7505951|Shyama Charan Gupta]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7488743|Shankha Ghosh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Sankha Ghosh - Kolkata 2011-05-09 2833.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7462294|Shahrum Kashani]]'' | | [[ايران]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Shahrum Kashani.webp|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7461426|Shahadat Hossain Khan]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q7446652|Seif Sharif Hamad]]'' | | [[تنزانيا]] | | | [[فائل:Seif Sharif Hamad.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7442806|Sebouh Chouldjian]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:BishopSebouh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7438419|Siti Sarah]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7426298|Satish Prasad Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7426286|Satish Kaul]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7423826|Sardool Sikander]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7423706|Sardar Muhammad Aslam]]'' | | [[پاڪستان]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q7408775|Samar Banerjee]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Samar Badru Banerjee.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7407423|Sam Domoni]]'' | | [[فجي]] | | | [[فائل:PNC2010 (40).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7406368|Shivajirao Patil Nilangekar]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7404974|Salleh Abas]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7403307|Sal Rocca]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Sal Rocca.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7399497|Sahara Khatun]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Ms. Sahara Khatun in New Delhi on 24 February 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7395978|Sabbam Hari]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q7373430|Roy Torrens]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7373072|Roy Lester]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Roy Lester 1969.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7369214|Ross Browner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7364094|Ron Lurie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7352565|Robin Jackman]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7347307|Robert Mandell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Mandell American Conductor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7333210|Rifat Chadirji]]'' | | [[عراق]] | | | [[فائل:Rifaat-jaderji.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7331216|Rick Baldwin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Rick Baldwin 1978.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7325646|Richard Fenno]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7324359|Richard L. Brodsky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7322819|Ricardo Silva Elizondo]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Ricardo Silva en 2014.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7302790|Abdul Ghani Gilong]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7295860|Ratnakar Matkari]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:A still of Shri Ratnakar Ramakrishna Matkari Rest.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7294844|Rasheed Masood]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7292463|Randy Tate]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Randy Tate Mets.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7287844|Ralph McGehee]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7283319|Rahat Indori]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Rahat Saab At Ahmedabad.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7282307|Rafael Roncagliolo]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Rafael roncagliolo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7279488|Rachhpal Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q7277337|Aleksandr Dubyansky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Dubyansky1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7262061|Kakhi Kavsadze]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]] | | | [[فائل:Kakhi Kavsadze in R. Harwood's "Quartet" 2003.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7228895|Poovachal Khader]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Poovachal-Khader.jpg.image.845.440.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7225858|Pollycarpus Priyanto]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q7193787|Pilar Pellicer]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Pilar Pellicer publicity photo (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7184510|Philip Voss]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7184198|Philip Paul]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Philip Paul at The Cincinnatian Hotel in Cincinnati, Ohio, USA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7182506|Phil Valentine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Phil Valentine in 2019.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7181551|Phi Nhung]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[ويٽنام]] | | | [[فائل:Phi Nhung (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7177692|Peter Whiteside]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7174966|Peter Jenkins]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q7174885|Peter J. N. Sinclair]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7173914|Peter F. Secchia]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Peter F. Secchia & Gerald Ford.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7173657|Peter DiFronzo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:DiFronzo Pete.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7173124|Peter C. Clapman]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q7167845|Perence Shiri]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q7155119|Paulinho Paiakan]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q7154144|Paul Varelans]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7151698|Paul Karslake]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q7143415|Pat Dye]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7121484|Paatje Phefferkorn]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Paatje Phefferkorn.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7106297|Oscar W. McConkie, Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7085856|Olle Holmquist]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q7070307|Nurul Islam Babul]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Nurul Islam Babul, Jamuna Group.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7063903|Noureddine Saâdi]]'' | | [[الجزائر]] | | | |- | ''[[:d:Q7046976|Noel Guzmán Boffil Rojas]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | [[فائل:Noel Guzmán Boffil Rojas.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7045291|Noach Dear]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q7044225|Itzhak Jacky Edry]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:גקי אדרי.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7035671|Nikola Spasov]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Nikola spasov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q7000421|Omar Pirrera]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Omar-Maria.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6986729|Neela Satyanarayanan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6980389|Natty Hollmann]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q6965830|Naresh Kanodia]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6965785|Narendra Kohli]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Narendra Kohli (Dec. 2008).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6963293|Nandi Yellaiah]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6963057|Nancy Walker Bush]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6957551|Nader Dastneshan]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Nader Dastneshan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6947701|Itzhak Ilan]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:יצחק אילן.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6944629|Mwalimu Masudi Mwahima]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6939760|Murtoza Bashir]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Mortaza Bashir.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6917707|Motilal Vora]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Motilal Vora.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6909686|Mordechai Yissachar Ber Leifer]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Mordechai Yissachar Ber Leifer.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6893292|Mohammed Sabila]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q6893246|Mohammed Nasim]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:Mohammed Nasim in New Delhi on April 13, 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6885751|Mluleki George]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6853968|Muhammad Tariq Al-Khadra]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q6851247|Milena Jelinek]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6845046|Mihai Cotorobai]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | |- | ''[[:d:Q6844641|Miguel Lifschitz]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Miguel Lifschitz en conferencia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6835123|Elias Rahbani]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Elias Rahbani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6834517|Michael Sorkin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Michael Sorkin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6832740|Michael McKinnell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6831484|David Refael ben Ami]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:דדי בן עמי 2.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6830619|Michael Gilkes]]'' | | [[گيانا]] | | | |- | ''[[:d:Q6817775|Meor Aziddin Yusof]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6814633|Abdul Hadi Majali]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q6793091|Nazem Naim]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q6791209|Matthew Seligman]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Matthew Seligman, Alexandra Arms, Cambridge, UK (April 2018).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6781944|María Colombo de Acevedo]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:María Colombo de Acevedo - Diputados.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6778086|Marv Luster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Marv Luster - Southern Campus 1960.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6776522|Martin Sandoval]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6771327|Shamsur Rahman Faruqi]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Shamsur Rahman Farooqi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6769832|Mark Steiner]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6766164|Marjan Lazovski]]'' | | [[اتر مقدونيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6762954|Hassan Abdullah al-Sharafi]]'' | | [[يمن]] | | | [[فائل:الشاعر حسن عبدالله الشرفي- من اليمن.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6757838|Marcos Cruz Molina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6756606|Marcelo Peralta]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q6752754|Manuel Morato]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q6733859|Mahesh Kumar Kanodia]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6733563|Mahaveer Bhagora]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6733203|Maharaj Krishan Kaushik]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6711768|Lệ Thu]]'' | | [[ويٽنام]] | | | [[فائل:Lệ Thu.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6587520|Yitzchok Scheiner]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:הרב יצחק שיינר.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6557470|Rahnaward Zaryab]]'' | | [[افغانستان]] | | | [[فائل:Rahnaward Zaryab (2016, cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6555796|Hashem Bathaie Golpayegani]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Hashem Bathaie Golpayegani 2160728.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6552990|Lindy McDaniel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lindy McDaniel Yankees.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6550228|Linah Mohohlo]]'' | | [[بوٽسوانا]] | | | [[فائل:Linah Mohohlo - Closing Plenary- Africa's Next Chapter - World Economic Forum on Africa 2011 crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6524568|Leon Claire Metz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6520721|Leland Christensen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6517024|Lefteris Hapsiadis]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:LefterisHapsiadisNew.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6491294|Larry Willoughby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6490204|Larry Dixon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6480683|Lam Quang Thi]]'' | | [[ويٽنام]] | | | [[فائل:General Lâm Quang Thi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6480359|Lalit Behl]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6474309|Lajim Ukin]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6455079|Kōbō Kenichi]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q6445132|Kunwar Bechain]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Dr Kunwar Bechain.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6444091|Kumutha Rahman]]'' | | [[ملائيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6419024|Kiyoko Ono]]'' | | ''[[:d:Q188712|Q188712]]''<br/>[[جاپان]] | | | [[فائل:Kiyoko Ono 1964d.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6416528|Kishan Rungta]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6416282|Kirunda Kivejinja]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q6414812|Kiran Maheshwari]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6408465|Kim Chernin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Kimchernin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6396195|Kevin Duffy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Kevin Duffy (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6390090|Ken Farnum]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6389975|Kenneth Church]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6388519|Ken Snow]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6373666|Karuna Shukla]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6356800|Kamen Tchanev]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Kamen Chanev.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6344324|Kabori Sarwar]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Sarah Begum Kabori Receives Lifetime Achievement Award National Film Awards Dhaka 2013-04-04 (PID-0060031) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6324114|K. Thangavel]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6324079|K. T. Oslin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:K.T. Oslin 1987 Promo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6300926|Juan Roldán]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Juan Domingo Roldán.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6297452|Joyce Davidson]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q6293085|José Maranhão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:José Maranhão.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6285854|Joseph Nyagah]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6278435|Jorge Oñate]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Jorge Oñate.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6268369|Johnson Mlambo]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6267108|Johnny Leeze]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q6251147|John Ogilvie]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q6248589|John Meyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6246730|Jhon Mario Ramírez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q6244212|John Laws]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Lord Justice Laws 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6243015|John Keston]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q6240700|Kay Wiestål]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Kay Wiestål, IFK Holmsund 1960 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6220532|John Bangsund]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q6214060|Thorleif Torstensson]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q6210297|Joe Hernandez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6197321|Jim Pace]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6195534|Jim Henderson]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q6183301|Jerry Brandt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6182507|Jerold Ottley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6169679|Jean-Michel Bokamba-Yangouma]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q6166776|Jay Johnstone]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Jay Johnstone Dodgers.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6166387|Jay Benedict]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6165767|Víctor Valencia de los Santos]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Victorvalenciadelossantos.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6150166|Jan Waszkiewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q6148664|Tomás Vidiella]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Tomás Vidiella 2000.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6140367|Yukio Okamoto]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | [[فائل:Yukio Okamoto 2002.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6122347|Jagdish Singh Rana]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6120996|Santiago Manuin Valera]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Santiago Manuín Valera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6120818|Jacques Puisais]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q6120010|Sandro Cohen]]'' | | [[ميڪسيڪو]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6117269|Jackson Mthembu]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6105727|René Juárez Cisneros]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Rene Juarez Cisneros 1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6104592|J. Anbazhagan]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q6097749|Burhanettin Uysal]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6097742|Rafael Navarro González]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q6096528|Iván Izquierdo]]'' | | [[ارجنٽائن]]<br/>[[برازيل]] | | | [[فائل:IvanIzquierdo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6089269|Aytaç Yalman]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6074227|Irvin Baxter, Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q6073889|Luran Ahmeti]]'' | | [[اتر مقدونيا]]<br/>''[[:d:Q83286|Q83286]]'' | | | |- | ''[[:d:Q6070306|Iris M. Zavala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Iris Zavala.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6068274|Pedro Bastidas]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Pedro Bastidas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6065858|Ülkü Azrak]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6063093|Haydar Dümen]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6059131|Tuncay Mataracı]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6055650|Ayten Erman]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6051778|Yılmaz Atadeniz]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6044824|Norberto Oyarbide]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Norberto Oyarbide.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6042168|İrfan Gürpınar]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6027175|Indu Jain]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Indu-jain.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6026759|Ayla Karaca]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q6019655|Olle Nygren]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Olle Nygren.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q6009560|Allan Nilsson]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q6001514|Ilya Shtemler]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q5999378|Marissa Garrido]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Marisa Garrido 2011 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5997337|Ildegarda Taffra]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q5979729|Roger Matthews]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5976814|Sigvard Marjasin]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5973562|Stig Malm]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5971996|Lazarus Takawira]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q5966302|Mats Lundegård]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5955737|Hassan Zare Dehnavi]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q5950619|Kambiz Derambakhsh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:کامبیز درمبخش - Kambiz Derambakhsh.jpg|center|128px]] |- | [[فاطما رهبر]] | | ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Fatemeh Rahbar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5945510|Badr al-Zaman Gharib]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Badrzaman Gharib 139610041445358512884434.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5943690|Parviz PoorHosseini]]'' | | ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:1828481-parviz pour hoseini.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5942704|José María Calleja]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Presentación del libro ‘Cómo informar sobre violencia machista’.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5941462|Siamak Atlasi]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Siamak Atlasi (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5940793|José Joaquín Puig de la Bellacasa]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5939778|José Francisco Gallardo Rodríguez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5939731|José Folgado]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:José Folgado 2015 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5938530|Changiz Jalilvand]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Changiz Jalilvand 13920408.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5937444|Gunnar Larsson]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5932104|Hugh Newell Jacobsen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Hugh Newell Jacobsen.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5930117|Jesús Fichamba]]'' | | [[ايڪواڊور]] | | | [[فائل:Jesús Fichamba.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5922865|Israel Beltrán Montes]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5922098|Howie Pyro]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5918706|Houshang Seddigh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Houshang Seddigh-Official photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5908946|Hossam Mohammed Amin]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q5906851|Abbas Saffari]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:عباس صفاری.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5904665|Hugo Stuven Cangas de Onís]]'' | | [[اسپين]]<br/>[[چلي]] | | | [[فائل:Hugostuven2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5902375|Horacio González]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Horacio gonzález.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5896244|Hernán Pinto]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Hernán Pinto (2009) 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5888565|Guillermo Galeote Jiménez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5886305|Esmail Shangaleh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Esmaeil Shengeleh 3476646.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5879998|Gino Renni]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Gino Renni (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5865636|Ezzatollah Mehravaran]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ezzat-mehravaran.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5865148|Francisco Aritmendi]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5848817|Estanislao de Grandes]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Estanislao de Grandes Pascual (13423607215).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5846421|Rinat Ibragimov]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q5836757|Ernesto Contreras]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Ernesto001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5833760|Enrique Rodríguez Galindo]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5830829|Emilia Currás]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5808715|Manuel Dammert]]'' | | [[پيرو]] | | | [[فائل:Manuel Dammert Ego Aguirre.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5799587|Darío Vivas]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Darío Vivas, Vicepresidente de la Asamblea Legislativa de Venezuela y miembro del Grupo Geopolítico de Latinoamérica y el Caribe (GRULAC), en compañía de José Gavidia, diputado de Venezuela e (8486684250) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5798779|Daniel Vélez]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q5791581|Cristián Cuturrufo]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Cristián Cuturrufo - 2247945022 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5760952|Hilary Dwyer]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Hilary Dwyer.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5757661|Csaba Szabó]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Szabó Csaba.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5750208|Carlos Eduardo Enríquez Maya]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q5749726|Carlos Armando Biebrich]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5744458|Hershel Shanks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5736171|Herbin Hoyos]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Herbin Hoyos ceremony.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5728685|Henry Stephen]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q5728387|Henry Slaughter]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5717242|Balfre Vargas Cortéz]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5711988|Aurelio Iragorri Hormaza]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | [[فائل:Aurelio Iragorri Hormaza.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5710665|Khosrow Seif]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Khosrow Seif 2006-09-13 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5710392|Kioumars Derambakhsh]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Kioumars Derambakhsh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5703827|Helène Aylon]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Helene Aylon (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5702560|Helen Jones Woods]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5697713|Antonio Alcántara]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q5679000|Riay Tatary]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:(Riay Tatary) El Arzobispado de Valencia y la Comisión Islámica colaboran en la atención de refugiados (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5670811|Harry M. Rosenfeld]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5665087|Alejandro Guzmán Brito]]'' | | [[چلي]] | | | |- | ''[[:d:Q5663596|Alberto Szpunberg]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | |- | ''[[:d:Q5662859|Alberto Canapino]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Alberto Canapino (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5657289|Haribhau Jawale]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5650308|Hans Knudsen]]'' | | ''[[:d:Q756617|Kingdom of Denmark]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5644603|Hamid Jasemian]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Hamid Jasemian 139209021934598431597814.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5628624|H. Vasanthakumar]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:H. Vasanthakumar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5628238|H. G. Carrillo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5618246|Heherson Alvarez]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Heherson Alvarez.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5596280|Grant Jackson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Grant Jackson Orioles.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5586441|Hassan Brijany]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5576708|Ramón Martínez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:RAMON MARTINEZ.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5574061|Isael Villa Villa]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q5569181|Erik Belfrage]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q5569175|Glenn Wheatley]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q5562310|Gillian Wise]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5561073|Gilbert Centina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Authorgilbertluisrcentinaiii.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5549344|Gerald Locklin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5549047|Daniel Velázquez]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Daniel Velázquez (1975).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5543953|George Robertson]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:GeoRobertson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5542916|George Nock]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5540004|George H. Carley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5534035|Geoff Barnett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:GeoffBarnett1972.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5531517|Gene Ward Smith]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5531445|Gene Shay]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5531217|Gene Fraise]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Gene Fraise - Official Portrait - 84th GA.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5512123|G. Anand]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5498180|Frederick K. C. Price]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5497310|Frederick B. Chary]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5496221|Fred Sasakamoose]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q5495767|Fred Levin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Fred Levin - Pensacola, Florida - 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5493306|Mohammad Shahabuddin]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Mohammad shahabuddin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5485058|Frank Arok]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q5484875|Frank A. Howard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Frank Howard 1956.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5476150|Luisa Molina]]'' | | [[بوليويا]] | | | |- | ''[[:d:Q5470446|Forrest Compton]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5444074|Fereshteh Taerpour]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Fereshteh Taerpour.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5441062|Federico Salas]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q5435227|Fariborz Raisdana]]'' | | [[ايران]] | | | |- | ''[[:d:Q5386649|Eric Hall]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5379762|Enrique Molina]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | [[فائل:Enrique Molina4 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5367651|Elsimar Coutinho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Dr.Elsimar Coutinho.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5362067|Eliyantha White]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | [[فائل:Dr-eliyantha-white-treats-sachin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5362050|Eliyahu Bakshi-Doron]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Eliyahu Bakshi-Doron.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5350512|Eknath Gaikwad]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5336223|Eddie Lee Jackson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5336214|Eddie Large]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Eddie Large.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5305018|Dragoljub Đuričić]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Dragoljub Đuričić.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5304908|Dragan Vučić]]'' | | [[اتر مقدونيا]] | | | |- | ''[[:d:Q5300613|Doug Jones]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Doug Jones Indians.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5300456|Doug Ericksen]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Doug Ericksen in 2021.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5295091|Donald Rowe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dee Rowe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5294991|Donald Perry Polsky]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5276823|Dilipkumar Mansukhlal Gandhi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5274838|Diego Verdaguer]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Diego Verdaguer en junio de 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5273153|Dick Lucas]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5253272|Henk Overgoor]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Henk Overgoor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5248630|Debu Chaudhuri]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Pandit debu chaudhuri 2014-06-24 10-36.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5239194|David Romero Ellner]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | |- | ''[[:d:Q5237631|David Mixner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:15.DavidMixner.NEM.Rally.USC.WDC.11October2009 (53581387587) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5234349|David Green]]'' | | [[نڪاراگوا]] | | | [[فائل:David Greenwiki 1983.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5233307|David Egerton]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5232007|David Driskell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:David C. Driskell.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5231741|David Bright]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q5231508|David Boe]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5228272|Dave Bacuzzi]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5219264|Daniele Cioni]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q5213508|Dan Foster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5213280|Dan Collins]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5212769|Damodar Barku Shingada]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5181443|Craig Shergold]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5181398|Craig Ruddy]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | [[فائل:Craig Ruddy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5173979|Cosmas Magaya]]'' | | [[زمبابوي]] | | | [[فائل:Cosmas-Magaya-Zim2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5172694|Corra Dirksen]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5171422|Cornelius Mwalwanda]]'' | | [[ملاوي]] | | | |- | ''[[:d:Q5162670|Conrado Miranda]]'' | | [[ايل سيلويڊور]] | | | |- | ''[[:d:Q5128778|Claude Crabb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5128707|Claude Beauchamp]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q5121945|Ciro Pessoa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Ciro Pessoa 2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5112720|Christopher Lee]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q5105543|Chowdhury Kamal Ibne Yusuf]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q5104483|Abla al-Kahlawi]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q5103384|Cho Se-hui]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | |- | ''[[:d:Q5082746|Charles Stuart Bowyer]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5071476|Chandrawati]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5071333|Robert M. Laughlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5069439|Chaman Lal Gupta]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q5067804|Chaim Dov Keller]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q5057941|Celestino Bonifacio Bacale]]'' | | [[ايڪوئٽوريل گني|استوائي جيني]] | | | |- | ''[[:d:Q5043614|Carmen Vázquez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Carmen Vasquez.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5026605|Camilla Wicks]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:25806 Camilla Wicks.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q5015068|C M Chang]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | |- | ''[[:d:Q5000739|Burt Wilson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Burt Wilson 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4977068|Rita Sargsyan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:Rita Sargsyan nimg.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4966749|Bridget Rowe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4960104|Annette Kullenberg]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q4949186|Rosita Sokou]]'' | | [[يونان]] | | | |- | ''[[:d:Q4941401|Ingamay Bylund]]'' | | [[سويڊن]] | | | |- | ''[[:d:Q4934739|Bobby Ball]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Bobby Ball.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4932376|Bob Enyart]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4928876|Frank Mdlalose]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4910565|Bill Pursell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4910396|Bill Olner]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4907449|Bikramjeet Kanwarpal]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Kanwarpal Bikramjit.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4900762|Nirmal Singh Khalsa]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Nirmal Singh Khalsa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4900699|Bhagwati Singh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4900648|Bhagirathi Majhi]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4893517|Bernard P. Randolph]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bernard P Randolph.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4889708|J. Bennett Johnston]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Bennett Johnston.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4841138|Badruddin Shaikh]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4838863|Bachi Singh Rawat]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4832169|Azam Khan]]'' | | [[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q4831235|Ayhan Ulubelen]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Ayhan Ulubelen during her 60 years.pdf|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4822123|Haydar Baş]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Prof. Dr. Haydar Baş.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4808284|Hasan Muratović]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[بوسنيا ۽ ھرزگوينيا|بوسينيا ۽ ھرزگوينيہ]] | | | [[فائل:HasanMuratovic.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4804549|Ashalata Wabgaonkar]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4795016|Arnold Demain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4794109|S. I. Padmavati]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Si-padmavati.webp|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4792170|Arlene Saunders]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4776961|Antonio Sanchez]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Antonio Sanchez Politician 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4776662|Antonio Giménez-Rico]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q4776555|Antonio Cuenco]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Rep. Antonio V. Cuenco (8th Congress).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4770680|Anshuman Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]] | | | |- | ''[[:d:Q4769295|Annie Glenn]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Annie Glenn in 1965.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4768323|Anne Feeney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4765474|Anisuzzaman]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | [[فائل:আনিসুজ্জামান ২০১০.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4764670|Anil Panachooran]]'' | | [[ڀارت]] | | | |- | ''[[:d:Q4760733|Andy Gray]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Andy Gray, Perth born Actor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4757445|Andrew Jack]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Andrew Jack, Dialect Coach.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4746478|Aminu Isa Kontagora]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | |- | ''[[:d:Q4738568|Aly Zaker]]'' | | [[بنگلاديش]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Aly-Zaker.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4724658|Ali Ansarian]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ali Ansarian.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4722019|Alfonso Cortina]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q4720226|Alexander Thynn, 7th Marquess of Bath]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4713827|Aldir Blanc]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q4710395|Albert Hale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>''[[:d:Q1783171|Navajo Nation]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4703486|Al Angrisani]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4699805|Ajit Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Ajit Singh at press conference.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4695942|Ahmed Mumin Warfa]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | [[فائل:Ahmed Mumin Warfa.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4687771|Aeneas Chigwedere]]'' | | [[زمبابوي]] | | | |- | ''[[:d:Q4684841|Adrian Barber]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q4683852|Adnan Abdallat]]'' | | [[اردن]] | | | |- | ''[[:d:Q4681741|Adelaide João]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q4669133|Avrohom Pinter]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Rabbi Avrohom Pinter Z’L.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4669126|Abraham Palatnik]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Abraham palatnik cni.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4662382|Aaron Rubashkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4540413|Abd as-Sattar Qasm]]'' | | [[اردن]]<br/>[[فلسطين جي رياست|فلسطين]] | | | |- | ''[[:d:Q4528002|Valentin Shurchanov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Valentin Shurchanov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4527351|Viktor Shudegov]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Viktor Shudegov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4525695|William Schmidt]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Шмидт В. В.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4517602|Marietta Chudakova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Mariehtta Chudakova 2017 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4477044|Andreï Ouritski]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Andrey Uritsky.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4468157|Billie Lee Turner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4464627|Anatoly Trushkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Trushkin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4443470|Gennady Strakhov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q4442473|Alexander Stefanovich]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4422543|Anatoly Skripkin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4420621|Sergey Sinyakin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4416595|Seraphim (Glushakov)]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4404372|Kenzhegaly A. Sagadiyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[قازقستان|قازڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q4365356|Boris Plotnikov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Борис Плотников 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4357649|Raghunandan Lal Bhatia]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:R. L. Bhatia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4356594|Scott Erskine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Scott T. Erskine 2001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4355718|Maria Piątkowska]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:MariaPiatkowska.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4334832|Chylgychy Ondar]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Chylgychy Ondar.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4322836|Vyacheslav Novitsky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4319727|Viktor Nikitin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4302604|Nicette Bruno]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Nicette Bruno.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4290811|Viktor Merezhko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Viktor Merezhko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4284352|Ben Masters]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ben masters.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4281196|Vitaly Margelov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vitaliy Margelov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4276406|Nikolay Maksyuta]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Nikolay Maksyuta 007.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4273958|Arif Musa oğlu Məhərrəmov]]'' | | [[آذربائيجان]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | |- | ''[[:d:Q4272534|Lyudmila Lyadova]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Lyudmila Lyadova.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4269192|Anatoly Lukyanov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Anatoly Evgenievich Lukyanov.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4267240|Vladimir Loskot]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4264879|Martin Lovett]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:AmadeusQuartet1.gif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4264242|Viktor Likhonosov]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Viktor Likhonosov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4262971|Farida Pasha]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q4249854|Gennady Kutsev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4236363|Ryszard Kotys]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Ryszard Kotys 2009.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4234678|Irina Koryukina]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Корюкина Ирина Петровна.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4233774|Caesar Korolenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Короленко Цезарь Петрович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4232862|Vladimir Korenev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Владимир Коренев 01 (13-04-2019) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4221830|Vladimir Kirsanov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vladimir Kirsanov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4219653|Hennadiy Kernes]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Кернес Геннадий.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4219061|Gulnazar Keldi]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[تاجڪستان]] | | | [[فائل:Gulnazar Keldi 03.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4197538|Mikhail Ignatyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Mikhail Ignatyev (2013-10-30).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4195359|Aydin Ibrahimov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q4183618|Yevgeniy Zagorulko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4173593|Gurgen Yeghiazaryan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:Gurgen Yeghiazaryan 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4173011|Eulogius (Smirnov)]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Eulogius (Smirnov).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4167363|Yury Dokhoian]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Yury Dokhoian 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4162412|Sixto Brillantes]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Sixto Brillantes (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4152247|Seyfaddin Gurbanov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | |- | ''[[:d:Q4152147|Sven Gundlakh]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4148136|Boris Grachevsky]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Boris Grachevskiy 2018.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4135231|Vladimir Gendlin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4128446|Alexander Vustin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Vustin2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4121380|Sol Tolchinsky]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q4114833|Anastasia Voznesenskaya]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4112721|Anatoly Vishnevsky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Anatoly Vishnevsky.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4107168|Beniamin]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4104601|Dmitry Vasilyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q4100792|Bhakti Charu Swami]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Bhakti Charu Swami at Santiago de Compostela.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4095606|Douglas Bravo]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Douglas Bravo 1.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4095066|Patricia Bosworth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q4084007|Maurice Berger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Maurice Berger PR (centré).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4074396|Valeriy Babych]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:НДУ 3 Бабич Валерій Георгійович.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4073544|Baloğlan Əşrəfov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آذربائيجان]] | | | |- | ''[[:d:Q4072594|Anatoly Afanasyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | |- | ''[[:d:Q4069097|Gregory Areshian]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[آرمينيا]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:GEA istanbul.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4067585|Nikolay Antoshkin]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:2019 Nikolay Antoshkin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q4059734|Hakob Hakobyan]]'' | | [[آرمينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q4006322|Urano Navarrini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3993232|Tony Fuochi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3981101|Tarcisio Stramare]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3972445|Stefano D'Orazio]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Stefano (primo priano).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3960891|Silvio Lega]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Silvio Lega daticamera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3956296|Sergio Staino]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Sergio Staino - Lucca Comics & Games 2016 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3956022|Sergio Bassi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:SergioBassi2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3941597|Rossana Di Bello]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3939577|Rocco Filippini]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Rocco Filippini ©Cosimo Filippini 2009.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3938885|Roberto Lavorenti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3938637|Roberto Brivio]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3938263|Robert Durst]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Alan Durst.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3938207|Robert Beck]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Robert Lee Beck 1958.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3930163|Raoul Casadei]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Raoul Casadei.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3929115|Raffaele Masto]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3920003|Roman Viktiuk]]'' | | ''[[:d:Q207272|Second Polish Republic]]''<br/>[[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Roman Viktuk 2-1 by Alexey Nikishin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3905292|Pino Scaccia]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3903362|Piero Schlesinger]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3894504|Paolo Taggi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3892458|Ron Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:1985 Nashville Ron Johnson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3858870|Mirko Pavinato]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Bologna FC - 1961 Mitropa Cup - Renato Dall'Ara, Mirko Pavinato.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3857269|Miguel Jones]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3854273|Melo Mafali]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Melo Mafali.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3852820|Mauro Favilla]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Mauro Favilla datisenato 1987.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3852649|Maurizio Mattei]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3849205|Mario Valdemarin]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Nata di marzo 5 (Mario Valdemarin).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3848323|Mario Benedetti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3848217|Marino Quaresimin]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Marino Quaresimin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3846460|Marco Santagata]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3845853|Marcio Veloz Maggiolo]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | [[فائل:MARCIO vELOZ mAGGIOLO.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3845680|Federico Roncoroni]]'' | | [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Q172579]]'' | | | [[فائل:Federico Roncoroni 1989.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3838576|Luciano Federici]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3837545|Lou A. Kouvaris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3836866|Lorenzo Acquarone]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Lorenzo Acquarone.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3832043|Lidia Menapace]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Lidia Menapace (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3829209|Lea Vergine]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Lea Vergine 1974.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3817497|Kurt Stettler]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Kurt-stettler.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3816656|Rodolfo González Rissotto]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q3810475|José Luis Capón]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3804395|Italo De Zan]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Italo de Zan 1946.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3798974|Innocenzo Donina]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3788117|Héctor Luis Silva]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Hector silva pumas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3772436|Gloria Piedimonte]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3766838|Giovanni Blandino]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3764085|Gigi Dall'Aglio]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3762710|Gian Mario Bravo]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3762585|Gian Battista Odone]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3762524|Giampiero Grevi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3761230|Geronimo Meynier]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Totò, Fabrizi e i giovani d'oggi 05.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3758095|Gangchen Tulku Rinpoche]]'' | | [[چين]]<br/>[[اٽلي]] | | | [[فائل:Lama Tulku Gangchen Rimpoche.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3757094|Gaetano Rampin]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Gaetano Rampin 1.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3753357|Carlos Seco Serrano]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3751683|Raghunath Mohapatra]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Raghunath Mohapatra.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3750130|Francesco La Rosa]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3749916|Francesco Di Carlo]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Francesco di carlo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3745178|Umbu Landu Paranggi]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3743804|Ferruccio Pisoni]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Ferruccio Pisoni daticamera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3737689|Fabio Enzo]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3732324|Ernesto Ros]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3732244|Ernesto Galli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3731997|Ermes Polli]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3706229|Detto Mariano]]'' | | [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Q172579]]'' | | | [[فائل:Detto Mariano.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3703087|David Anthony Kraft]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3700324|Piotr Machalica]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Piotr Machalica2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3694250|Corrado Lamberti]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:CorradoLamberti.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3680239|Claudio Sorrentino]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3664107|Cecilia Fusco]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Cecilia Fusco - collezione Tino Barindelli.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3659902|Carlo Tognoli]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Carlo Tognoli.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3659617|Carlo Meliciani]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Carlo Meliciani.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3656048|Leonid Bujor]]'' | | [[مالدووا|مولدووا]] | | | [[فائل:Leonid Bujor (crop).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3651544|Camillo Milli]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Amore in 4 dimensioni - Giuffré Milli.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3645814|Bruno Longhi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3645774|Bruno Ghedina]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Bruno Ghedina 1970.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3634905|Raghuvansh Prasad Singh]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Raghuvansh Prasad Singh briefing the press about various achievements of Total Sanitation Campaign highlighting the revised unit cost norms under TSC, in New Delhi on August 22, 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3622555|Juan Carlos Copes]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Juan Carlos Copes Día del Tango.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3618360|Ansley Truitt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3615807|Andrea Lo Vecchio]]'' | | ''[[:d:Q172579|Q172579]]''<br/>[[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3615732|Andrea Galasso]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Andrea Galasso.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3608395|Alberto Malavasi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Alberto Malavasi Palermo.png|center|128px]] |- | [[وحيدالدين خان|مولانا وحيدالدين]] | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Maulanawahiduddin.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3593648|Óscar Chávez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Óscar Chávez en el Zócalo 2016 - 6.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3592141|Étienne Draber]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3575702|Zoltan Sabo]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3572419|Santiago Lanzuela]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:(Santiago Lanzuela) José María Aznar recibe al presidente de la Diputación General de Aragón. Pool Moncloa. 16 de mayo de 1996 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3570660|Xavier Dor]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Dr Xavier Dor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3569608|Abraham J. Twerski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Twerski (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3551677|Victor Wood]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q3547896|Ezio Vendrame]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Ezio Vendrame.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3533955|Touriya Jabrane]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Touriya Jabrane.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3532513|K. V. Anand]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:KV Anand at MovieBuff First Clap Awards Function (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3515979|Tasso Adamopoulos]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Tasso Adamopoulos.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3513750|Marina Tucaković]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3498879|Steve Carver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3491740|Soumaïla Cissé]]'' | | [[مالي]] | | | [[فائل:Soumaïla Cissé 2013 Portrait.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3479678|Sergio Onofre Jarpa]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Sergio Onofre Jarpa (1965) cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3473390|Sarah Maldoror]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Sarah Maldoror.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3471309|Samvel Gasparov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q3453638|Ruth Roberta de Souza]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q3443079|Jens Erik Fenstad]]'' | | [[ناروي]] | | | |- | ''[[:d:Q3436216|Robert Saint-Cricq]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3435833|Roviros Manthoulis]]'' | | [[يونان]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3434789|Robert Chaudenson]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3434303|Tommy DeVito]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Tommy DeVito (musician) (1966) (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3433512|Joe Long]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Long musician (1966) (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3430000|Riad Ismat]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | [[فائل:Riad Ismat.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3427126|Renée Claude]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Renée Claude.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3421020|Raymond Lévesque]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Raymond Lévesque, Laurent Gascon, 2011. (50808482641).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3399496|Justo Jorge Padrón]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3390432|Benito Joanet]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q3386113|Pierre Marcotte]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Les Tannants Brossard.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3386032|Pierre Lumbi Okongo]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | [[فائل:MONUSCO Headquarters, Kinshasa, RD Congo- president of the G7, Pierre Lumbi. (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3380286|Philippe Malaurie]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3379373|Philippe Bodson]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q3362788|Pape Diouf]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q3362634|Paolo Graziosi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Paolo Graziosi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3362625|Paolo Giordano]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3356966|Oscar Castro]]'' | | [[چلي]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Óscar Castro Ramírez (25966264435) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3355833|Adam Alsing]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Adam Alsing 2015-09-17 001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3349343|Tarun Gogoi]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Tarun Gogoi - Kolkata 2013-02-10 4885.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3348270|Obren Joksimović]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q3340026|Nicolas Alfonsi]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3339641|Hassan Firouzabadi]]'' | | ''[[:d:Q107258515|Pahlavi Iran]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Hassan Firouzabadi 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3326196|Moussa Benhamadi]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3318485|Mohand Cherif Hannachi]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3313368|Mike Huckaby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3312928|Miguel Angel Castellini]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Castellini-Perez-Galindez-10DIC1976.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3310736|Michel Robin]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Michel Robin - portrait de Fernand Michaud - btv1b10329519j.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3310166|Michel Lelong]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3308616|Mikhail Studenetsky]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q3306991|Messaoud Nedjahi]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Messaoud Nedjahi et le groupe Iwal (espoire) 1.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3303356|Franciszek Kokot]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q3300367|Maurice Barrier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3297752|Massimo Cuttitta]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:MausCuttitta.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3290692|Marguerite Aucouturier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3289573|Marcelle Ranson-Hervé]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3289453|Marcel Uderzo]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Marcel Uderzo - Salon du livre de Paris 2010 bis.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3288102|Marc Hamilton]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q3285700|Mangala Samaraweera]]'' | | [[سري لنڪا|سريلنڪا]] | | | [[فائل:Mangala Samaraweera.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3282984|Koos van den Berg]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Koos van den Berg.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3265723|Lucien Sève]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3265525|Lucien Gourong]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Lucien Gourong.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3265068|Waldir Lucas Pereira]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q3229123|Lehlohonolo Ledwaba]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3219186|Laurent Dona Fologo]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | [[فائل:Fologo1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3216625|Lambert Amon Tanoh]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | |- | ''[[:d:Q3192352|Kambuzia Partovi]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Kambuzia Partovi 1397060510175164615166254 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3191682|Kabran Appiah]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | |- | ''[[:d:Q3189161|Julie Bennett]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Julie Bennett.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3187822|Juan de Dios Castro Lozano]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q3180917|Ebrahim Amini]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Ebrahim Amini in Ministry of Interior 1394.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3180277|Joeli Vidiri]]'' | | [[فجي]]<br/>[[نيوزيلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q3180252|Joel M. Reed]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joel M. Reed at his apartment December 2018.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3179571|Joan Dougherty]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q3173832|Jean Panisse]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3173769|Jean Obeid]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Jean Obeid - 1988.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3173461|Jean Matouk]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3172048|Jean Fontaine]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3169816|Jean-Pierre Vincent]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-Pierre Vincent - portrait de Fernand Michaud - btv1b10329544j.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3167959|Jean-Michel Boris]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3166986|Jean-Louis Servan-Schreiber]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-louis Servan-Schreiber.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3165934|Jean-François Voguet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jean-François Voguet.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3159913|Jacques Rosny]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3159726|Jacques Pellen]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacques Pellen - Festival de Cornouaille 2018 - 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3159696|Jacques Oudin]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacques Oudin-IMG 3689.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3159292|Jacques Le Brun]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3158941|Jacques Frémontier]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3157537|Jacob Desvarieux]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Jacob DESVARIEUX 2012.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3144732|Hélène Châtelain]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3132075|Henri Tincq]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3131915|Henri Richelet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:RicheletAutoportrait.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3131533|Henri Madelin]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Henri Madelin-FIG 2002.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3126373|Hamdi Benani]]'' | | [[الجزائر]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q3124366|Gérard Voulouzan]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Voulouzan.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3124154|Gérard Mannoni]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Gerard Mannoni.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3121642|Guy Chaty]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Guy-chaty.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3121620|Guy Camberabero]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Guy Camberabero (1971).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3121597|Guy Brice Parfait Kolélas]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q3111408|Gosaku Ota]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q3104996|Ghyslain Tremblay]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Ghyslain Tremblay.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3100743|Genival Lacerda]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Genival Lacerda (2017).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3093517|Gabi Luncă]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q3084441|Steve Dalkowski]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q3081861|Francisco Hernando Contreras]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Francisco Hernando en Alcalá de Henares.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3054705|Enrique Múgica]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Enrique Múgica en la rueda de prensa posterior al Consejo de Ministros.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3051483|Ellinah Wamukoya]]'' | | [[اسواتيني|سوازي لينڊ]] | | | [[فائل:Ellinah Wamukoya.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3050992|Elijah Moshinsky]]'' | | [[آسٽريليا]] | | | |- | ''[[:d:Q3048569|Edward Jay Epstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edward Jay Epstein (32802723452) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3047247|Eddie Borysewicz]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Eddie "Eddie B" Borysewicz.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3032943|Djibril Tamsir Niane]]'' | | [[گني|گائينا]]<br/>[[سينيگال]] | | | |- | ''[[:d:Q3032232|Paul Johnson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Paul Johnson 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3015089|Danilo Barozzi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q3013834|Daniel Cauchy]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Daniel Cauchy.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q3002872|Cristina]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2977352|Claude Evrard]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Identite-ClaudeEvrard-1974-Sacem.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2964883|Chris Trousdale]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2961945|Chedly Ayari]]'' | | ''[[:d:Q2017684|Q2017684]]''<br/>[[تيونس]] | | | [[فائل:Chadly ayari.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2949959|Lev Shcheglov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q2929679|Béchir Ben Yahmed]]'' | | [[فرانس]]<br/>''[[:d:Q2017684|Q2017684]]''<br/>[[تيونس]] | | | [[فائل:PortraitBechirBenYahmedAvril1984.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2926450|Bruce Myers]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2920357|Otar Patsatsia]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[جارجيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2919712|Víctor Crisólogo]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q2918270|Alan Merrill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alan Merrill 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2915985|Denis MacEoin]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2915906|Teruyuki Okazaki]]'' | | [[جاپان]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Teruyuki Okazaki 2006 07 17.gif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2909679|Yehuda Barkan]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Dan Hadani collection (990044478710205171).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2907092|Nawaf Massalha]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:Nawaf Massalha, 1993 Dan Hadani Archive.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2898193|Carlos Escudé]]'' | | [[ارجنٽائن]]<br/>[[اسپين]] | | | [[فائل:Carlos escude.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2896274|Meshulam Dovid Soloveitchik]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | [[فائل:רבי משולם דוד הלוי סולובייצ'יק.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2894948|Leib Groner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ahron Daum Schneerson.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2886724|Baselios Mar Thoma Paulose II]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Catholicos Patriarch H.H. Baselius MarThoma Paulose II.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2871915|Aurlus Mabélé]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2863379|Arnold Sowinski]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2862088|Armando Romero Manríquez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q2850116|Anis al-Naqqash]]'' | | [[لبنان]] | | | [[فائل:Anis Al-Naqash.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2848905|Andréa Guiot]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2831441|Alberto Carpani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q2830569|Alan Pastrana]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Alan Pastrana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2830175|Alain Pluchet]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2824007|Adam Schlesinger]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Adam-Schlesinger-(in-Tinted-Windows).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2821348|Abdoul Aziz Mbaye]]'' | | [[سينيگال]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q2821111|Abdelkhalek Louzani]]'' | | [[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q2798280|Ing Yoe Tan]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2784436|Hasan al-Lawzi]]'' | | [[يمن]] | | | |- | ''[[:d:Q2784407|Hans Prade]]'' | | [[سورينام]] | | | [[فائل:Hans Prade (1981).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2777120|Hasu Yajnik]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:Hasu Yagnik.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2756943|Chetan Chauhan]]'' | | [[ڀارت]]<br/>[[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]'' | | | [[فائل:The Union Minister for Textiles, Smt. Smriti Irani lighting the lamp at the convocation ceremony of the National Institute of Fashion Technology (NIFT), in New Delhi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2750504|Linda de Suza]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Linda De Suza en 2017.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2746785|Claude Goasguen]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Claude Goasguen, gymnase Japy 2008 02 27 n7.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2727991|Luc Versteylen]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q2717789|Dzyanis Kowba]]'' | | [[بيلاروس]] | | | [[فائل:Denis Kovba 2007.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2705740|Suleiman Mahmoud]]'' | | [[لبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2682651|Claes Borgström]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Claes Borgström 2012-06-05 001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2658232|Cristina Calderón]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Cristina Calderón (8639878993) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2655701|Harry Aarts]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Tweede Kamer, CV ontwikkelingssamenwerking, voorzitter Aarts, Bestanddeelnr 933-2539 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2640500|Aldo Andretti]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Andretti pre-flight 070713-F-1234N-003 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2640005|Yevgeny Nesterenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:EENesterenko.PNG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2629787|Yevgeny Shaposhnikov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Shaposhnikov170.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2626298|Vasily Lanovoy]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:LanovoiV2001.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2609597|Charles Siebert]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Charles Siebert, 2006 (b&w).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2602273|Yves Ramousse]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Mgr Yves Ramousse 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2587259|Vladimir Fortov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Science talk (2016-04-27) 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2586848|Wittko Francke]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:Wittko Francke.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2580286|William R. Fey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2579054|William H. Gerdts]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2570032|Viktor Zimin]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Viktor Zimin.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2567189|James Forbes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2530501|Nadeem-Shravan]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Shravan Kumar at the special screening of 'Bol Bachchan' 20.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2524635|Elsa Joubert]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2524068|Vigolvino Wanderley Mariz]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q2521512|Alfons Verplaetse]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:Fons verplaetse-1602852523.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2512048|Howard Finkel]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Howard Finkel WrestleMania 28.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2484956|Vincent Logan]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2470863|Porfirio Betancourt]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | [[فائل:Armando betancourt iu 1981 750.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2462506|Ty]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2458606|Nadhum Shaker]]'' | | [[عراق]] | | | |- | ''[[:d:Q2450102|Dave Greenfield]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Dave-Greenfield (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2444480|Vlasta Velisavljević]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Vlasta Velisavljević (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2441262|Tomás Osvaldo González Morales]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Monseñor Tomás González.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2439627|Tom Dempsey]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Tom Dempsey 1975.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2434130|Tim Lester]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2427354|Gennady Yukhtin]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q2421842|Marco Maciel]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Marco Maciel.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2405235|Marc Wilmore]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2394296|Tarek El-Bishry]]'' | | ''[[:d:Q124943|Kingdom of Egypt]]''<br/>''[[:d:Q3087763|Q3087763]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[مصر]] | | | |- | ''[[:d:Q2386112|Marcel Moreau]]'' | | [[بيلجيم]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Portrait Moreau brouillons wik.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2378031|Bram van der Vlugt]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Bram van der Vlugt (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2376704|Olexander Omelchenko]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Олександр Омельченко.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2371573|Milenko Savović]]'' | | ''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>''[[:d:Q37024|Serbia and Montenegro]]''<br/>[[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2369235|Pyotr Mamonov]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Pyotr Mamonov, April 2019-6.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2360635|Anatoly Kvashnin]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Kvashnin (2007-05-15).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2348185|Renê Weber]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q2343159|Loris Dominissini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q2332562|Tatyana Lolova]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Tatyana-Lolova-20101208-cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2328723|Anto Kovačević]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2268878|Bob Lazier]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bob-Lazier-SVRA-IMS-2018-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2252474|Frits Flinkevleugel]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Frits Flinkevleugel (1965).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2243275|Dirk Mudge]]'' | | [[نميبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q2221582|Sanford Clark]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2212292|Ot Louw]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Ot louw-1676624202 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2157518|Robert Hellwarth]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2154782|Marijke Harberts]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2147327|Reşit Karabacak]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q2093605|Pierre Lacroix]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | |- | ''[[:d:Q2092123|Harmoko]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Harmoko, The DPR-RI Stance on the Reform Process and the Resignation of President Soeharto, p39.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2069522|Bart de Vries]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | |- | ''[[:d:Q2068950|Guy N. Smith]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q2061560|Paul Oscher]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q2049688|S. P. Balasubrahmanyam]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:S. P. Balasubrahmanyam.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2045019|Alexander Vedernikov]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Alexander Vedernikov.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2035589|Sven Wollter]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Sven Wollter (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2034293|Osman Öcalan]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Osman Öcalan (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2016538|José Luis Cruz]]'' | | [[هونڊورس|هنڊوراس]] | | | |- | ''[[:d:Q1985869|Joe Williams]]'' | | [[نيوزيلينڊ]] | | | [[فائل:Joe Williams 7 April 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1975824|Danilo Lim]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:D LIM.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1973622|Necdet Üruğ]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q1968297|Soumitra Chatterjee]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Soumitra Chatterjee - Kolkata 2011-05-09 2856.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1937666|Ricardo Brennand]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Ricardo Brennand, Armando Monteiro e Jarbas Vasconcelos (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1933279|Mike Longo]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1903976|Willy Kuijpers]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q1898700|Mario Cecchini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1893368|Marcelo Angiolo Melani]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1890518|Aldo Moser]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Aldo Moser 1964.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1876397|Luis Feito]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q1876339|Luis Armando Bambarén Gastelumendi]]'' | | [[پيرو]] | | | |- | ''[[:d:Q1876296|Luis Adriano Piedrahita Sandoval]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1874119|Pierluigi Consonni]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1872988|Zaccaria Cometti]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1869884|Khalil el-Moumni]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]''<br/>[[مراڪش]] | | | |- | ''[[:d:Q1868688|Mark Blum]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1860698|Sergei Shmatko]]'' | | [[روس]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Sergei Shmatko.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1850695|Ahmed Patel]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Shri Ahmed Patel.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1824877|Cléber Arado]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1818693|Leo Panitch]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Leo Panitch.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1814289|Martin Ros]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Martin Ros.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1805539|Marc Meneau]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1791614|Duda Mendonça]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:DudaMendonca117188.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1789955|Carlos Lessa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Carlos Lessa economist.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1787758|Onésimo Cepeda]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Onésimo Cepeda Silva.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1771679|Vadim Kapranov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q1770882|Ali Akbar Mohtashamipur]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Ali Akbar Mohtashamipur.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1753869|Silas Silvius Njiru]]'' | | [[ڪينيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1738970|Michel Murr]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q1738072|Keith Nichols]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q1733939|Rémy Julienne]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Rémy Julienne 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1730056|Karl-Josef Neukirchen]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q1710489|Juan Giménez]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Juan Giménez, dibuixant de còmic (2006).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1709519|José Murilo de Carvalho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Josemurilo tvbrasil.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1709485|José María de la Torre Martín]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q1709475|Suhaila Seddiqi]]'' | | [[افغانستان]] | | | [[فائل:Sohaila sediq.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1709264|José Isidro Guerrero Macías]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | |- | ''[[:d:Q1709139|José Daniel Falla Robles]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1701415|John Pfahl]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1700895|John Lutz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lutz, John (WGA).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1699253|John Baptist Kaggwa]]'' | | [[يوگنڊا]] | | | [[فائل:John Baptist Kaggwa Bischof Uganda Masaka Besuch Pfarrei Hannberg Deutschland 2018 Foto Stefan Reinmann.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1691384|Joe Diffie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Joe Diffie 10-14-17 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1688700|Marcus Lamb]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1682267|Jan Szarek]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Szarek (ur. 1936).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1680463|James Gordon, Baron Gordon of Strathblane]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Official portrait of Lord Gordon of Strathblane crop 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1680315|James E. Humphreys]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1667744|Oscar Rizzato]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Oscar Rizzato.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1665644|Ryszard Ronczewski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Ryszard Ronczewski.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1653757|Moses M. Costa]]'' | | [[بنگلاديش]] | | | |- | ''[[:d:Q1634290|Walter Hooper]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1625817|James Cross]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q1610862|Juventino Kestering]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1603952|Helmut Nanz]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q1585971|Haroldo Rodas]]'' | | [[گواتيمالا|گوئٽي مالا]] | | | [[فائل:Haroldo Rodas.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1576705|Vlastimil Zábranský]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1566335|Terrence McNally]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Terrence McNally.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1565966|Gordon Forbes]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1565285|Predrag Živković Tozovac]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Predrag Zivkovic Tozovac crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1562744|Milutin Knežević]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Bishop Milutin (Knežević) photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1559010|Gérard Mulumba Kalemba]]'' | | [[عوامي جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q1558046|Atanasije Jevtić]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Bishop Atanasije (Jevtić) crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1545256|Goyo Benito]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Goyo Benito.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1531997|Marco Dino Brogi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1528752|Giuseppi Logan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Giuseppi Logan 2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1509146|Georgi Ananiev]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Georgi Ananiev.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1475741|Juraj Filas]]'' | | [[سلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1453045|Armando Manzanero]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Bustos de Armando Manzanero (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1442590|Franco Giraldi]]'' | | [[اٽلي]]<br/>''[[:d:Q172579|Q172579]]'' | | | |- | ''[[:d:Q1441997|Francisco Haghenbeck]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Haghenbeckfoto.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1441576|Francis Rapp]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Francis Rapp par Claude Truong-Ngoc février 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1433175|Giovanni D’Alise]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1427902|Frank Klötzli]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:ETH-BIB-Klötzli, Frank (1934-2020)-Portr 16637.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1426480|Manuel Felguérez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:EL MAESTRO FELGUEREZ Y SANTIAGO POLVOS..jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1423970|Juan Guillermo López Soto]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Monseñor Juan Guillermo López Soto en la Catedral de Cuauhtémoc, Chihuahua.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1411944|Jaroslav Mostecký]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1406740|Fernando Mario Chávez Ruvalcaba]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Fernando Chávez Ruvalcaba (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1402238|Gábor Vass]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Vass Gábor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1401982|Anikó Varsányi]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q1398571|Luis Eduardo Aute]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Aute recogida premio.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1393978|Mohamed El Ouafa]]'' | | [[مراڪش]] | | | [[فائل:Mohamed Louafa (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1392426|Philaret]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Mitrapalit Filaret 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1383590|Patrick Devedjian]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:UMP regional elections IlM 2010-02-18 n04.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1382825|Fausto Gresini]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Fausto Gresini 1992 Japanese GP.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1382152|Joël Robert]]'' | | [[بيلجيم]] | | | [[فائل:MX Spanish GP 250cc 19730408 Joel Robert (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1381809|Hamed Karoui]]'' | | ''[[:d:Q2017684|Q2017684]]''<br/>[[تيونس]] | | | [[فائل:Hamed karoui (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1381158|Gustavo Peña]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Gustavo Peña.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1380592|Krzysztof Krawczyk]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Krawczyk 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1379351|Eva Maria Pracht]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:EPseoul1988.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1379110|Tulio Manuel Chirivella Varela]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q1373340|Eugenio Scarpellini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1372228|Marc Ferro]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Historian Marc Ferro.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1370390|Alfredo Bosi]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1363756|Paul Goma]]'' | | ''[[:d:Q842794|Socialist Republic of Romania]]''<br/>''[[:d:Q203493|Kingdom of Romania]]'' | | | [[فائل:Placa memorială Paul Goma din s.Mana.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1362757|Alber Elbaz]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]]<br/>[[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1361912|Viačasław Kiebič]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Вячеслав Францевич Кебич.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1360086|Rafael Albrecht]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Rafael Albrecht.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1356172|Ernemann Sander]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:ErnemannSANDER.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1355980|Alijan Ibragimov]]'' | | [[بيلجيم]]<br/>[[قازقستان|قازڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q1349129|Robert Opron]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1344922|Yvon Douis]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Yvon Douis (1966).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1340521|Henri Weber]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Henri Weber.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1338254|Emmanuel Félémou]]'' | | [[گني|گائينا]] | | | [[فائل:Emmanuel Félémou.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1337533|Emilio S. Allué]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q1327911|Elena Pulcini]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1320080|Ken Shimura]]'' | | [[جاپان]] | | | |- | ''[[:d:Q1295235|Edén Pastora]]'' | | [[نڪاراگوا]] | | | [[فائل:Edén Pastora en 2020.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1291091|Eduardo Mirás]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:EVM.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1287976|Júlia Sigmond]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q1287084|Tom Seaver]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Tom Seaver 2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1285622|József Sas]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Sas Jozsef 2007.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1267921|Igor Zhelezovski]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Igor Zjelezovski.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1261293|Tarcísio Meira]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Tarcísio Meira, sem data.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1260657|Aldo Giordano]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Aldo Giordano par Claude Truong-Ngoc juin 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1250218|Ismael Ivo]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:AW BU TAN 4690-9 1609.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1249774|Ivan Klajn]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Ivan Klajn.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1249194|Juan del Río Martín]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Mons. del Rio (30279527124).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1248209|Harvey Goldstein]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q1241220|Juan Francisco Sarasti Jaramillo]]'' | | [[ڪولمبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1240726|Donato Sabia]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Donato Sabia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1240701|Donato Bilancia]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Donato Bilancia.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1240022|Donald Kennedy]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Donald Kennedy photo.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1237349|Jiří Toman]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]]<br/>[[چيڪوسلوواڪيا]] | | | |- | ''[[:d:Q1232708|Dmitry Kovtun]]'' | | [[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q1218992|Reginald Foster]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Reginald Foster in Arpinum.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1216185|Michel Host]]'' | | [[فرانس]] | | | |- | ''[[:d:Q1196262|Fou Ts'ong]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[چين]]<br/>[[جمھوريا چين (1912ء–1949ء)]] | | | [[فائل:Fou Ts'ong 1965b.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1193243|John Houghton]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:John Houghton High Wycombe 20050226.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1174220|David Dias Pimentel]]'' | | [[پورچوگال|پرتگال]] | | | |- | ''[[:d:Q1172509|Giovanni Sacco]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Juventus FC 1967-1968 Giovanni Sacco.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1165610|Gábor Maros]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Maros Gábor egy Seress Rezső-emlékkoncerten, a slágerszerző szerepében.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1149821|Cástor Oswaldo Azuaje Pérez]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | |- | ''[[:d:Q1139415|André Leon Talley]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Andre Leon Talley at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1135233|Corrado Olmi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Corrado Olmi 74.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1133900|Benito Boldi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1124093|Mehrdad Minavand]]'' | | [[ايران]] | | | [[فائل:Mehrdad Minavand 139410121224417216831434.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1106138|Csaba Kelemen]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q1093350|Germano Celant]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q1089108|Chuck Deardorf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1088901|Abdullahi Ibrahim]]'' | | [[نائيجيريا]] | | | [[فائل:Abdullahi Ibrahim (died 24 January 2021).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1086279|Christophe]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Festival des Vieilles Charrues 2014 - Christophe - 027.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1067412|Lorenzo Sanz]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:LorenzoSanz.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1066772|Charley Pride]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Charley-Pride 1981.JPEG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1062335|Leonid Potapov]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Potapov in 2004.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1043133|Carlos Pedro Zilli]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q1040340|Paul Nihill]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Paul Nihill, Abdon Pamich, Ingvar Pettersson 1964.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1033478|György Handel]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q1029381|Dobby Dobson]]'' | | [[جميڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q1008502|Josep Maria Benet i Jornet]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:BenetiJornet MAE 313002-2.tif|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1001162|Buddy Deppenschmidt]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Buddy Deppenschmidt.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q1000366|Bucky Pizzarelli]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Bucky Pizzarelli (14925973538) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q999960|Jean-Laurent Cochet]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:IMG 20180508 154623 edit1 edit.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q996436|Dénes Farkasfalvy]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q987791|Egbert Mulder]]'' | | ''[[:d:Q29999|Q29999]]'' | | | [[فائل:Scheidsrechter Mulder met gele kaart, Bestanddeelnr 932-4211 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q983418|Kamala]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:KamalaWrestler2009Cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q974836|Henryk Hoser]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Henryk Hoser 2009.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q973020|Víctor Víctor]]'' | | [[ڊومينيڪن ريپبلڪ]] | | | [[فائل:Victor Victor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q970706|Saeb Erekat]]'' | | [[فلسطين جي رياست|فلسطين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Saeb Erekat December 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q969048|Yehoshua Kenaz]]'' | | [[اسرائيل|اسرائيل جي رياست]] | | | |- | ''[[:d:Q965475|John Richardson]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:John Richardson (actor).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q964474|Philippe Nahon]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Philippe Nahon, Porto, 1999.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q959434|Victoria Kovalchuk]]'' | | [[يوڪرين]] | | | [[فائل:Wirawika.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q957463|Peter M. Neumann]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Peter-Neumann.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q948295|Daviz Simango]]'' | | [[موزمبيق]] | | | [[فائل:Daviz Simango.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q944421|Dmitri Smirnov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Dmitri N Smirnov ©Kompozitor.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q943520|Karel Loprais]]'' | | [[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Karel Loprais.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q932779|Donald Machholz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Donald Machholz.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q932204|Allen Garfield]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q928446|Reynaert]]'' | | [[بيلجيم]] | | | |- | ''[[:d:Q928356|Miroslav Tuđman]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | [[فائل:Miroslav Tuđman.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q927918|Stephen Sulyk]]'' | | [[يوڪرين]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q927269|Yukhym Zvyahilskyi]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Yukhym Zvyahilsky 2013.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q923365|Khosrow Sinai]]'' | | ''[[:d:Q207991|Pahlavi dynasty]]''<br/>[[ايران]] | | | [[فائل:Khosro Sinaei 1 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q914201|Tim Brooke-Taylor]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Tim Brooke-Taylor 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q909047|Dorce Gamalama]]'' | | [[انڊونيشيا]] | | | [[فائل:Dorce Gamalama on Interview Halo Selebriti.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q904365|Daniel S. Kemp]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q897432|Géza Szőcs]]'' | | [[هنگري|ھنگري]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | [[فائل:Geza Szőcs (poet) - Transylvanian Hungarian politician.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q893817|Borisav Jović]]'' | | [[يوگوسلاويا]] | | | [[فائل:Borisav Jović.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q893179|Bootsie Barnes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q890445|Bogdan Wojtuś]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Bogdan Wojtuś.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q889224|John Y. Brown Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Y. Brown Jr. (KY).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q888222|Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | [[فائل:King Goodwill Zwelithini.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q862274|Bill Mack]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q852791|György Bálint]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Bálint György.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q838648|Diána Igaly]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Igaly Diána 2017 RTG 3213.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q826422|Chris Karrer]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q810460|Bassam Saba]]'' | | [[لبنان]] | | | |- | ''[[:d:Q809978|Bashkim Fino]]'' | | [[البانيا]] | | | [[فائل:Bashkim Fino 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q809046|Barry Harris]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Barry Harris 1981.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q798810|Badal Roy]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>[[پاڪستان]] | | | |- | ''[[:d:Q789843|Ferenc Balázs]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Balázs Fecó fortepan 125621.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q782651|Michel Parisse]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Michel Parisse.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q778094|Fred Dean]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q768776|Phyllis Eisenstein]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Phyllis.eisenstein.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q758097|Attila Horváth]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q750714|Sandor Zicherman]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Zicherman Sandor Robert.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q740411|Joachim Yhombi-Opango]]'' | | [[جمهوريا ڪانگو]] | | | |- | ''[[:d:Q732608|Michel Kilo]]'' | | [[فرانس]]<br/>[[شام]] | | | [[فائل:Michel Kilo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q732062|Ali Mahdi Muhammad]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | [[فائل:Али Махди Мохамед 08 (2020).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q729048|Olavo de Carvalho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Olavo de Carvalho em 2019 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q728029|Harold Budd]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Harold Budd (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q726615|Alex Kurzem]]'' | | | | | |- | ''[[:d:Q726105|Vladimir Menshov]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Владимир Меньшов 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q720068|Allen Daviau]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Deyellspielbergdaviau (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q719759|Henry Grimes]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Henry grimes 01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q716656|Alfredo Lim]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Alfredo Lim at Mendiola.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q715633|Yevhen Marchuk]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[يوڪرين]] | | | [[فائل:Yevhen Marchuk.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q715328|Arturo Lona Reyes]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Mons. Arturo Lona Reyes en la Parroquia del Espinal Orizaba 2019 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q713358|Lewis Wolpert]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]]<br/>[[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Lewis Wolpert.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q712058|Christian Wiyghan Tumi]]'' | | [[ڪيمرون]] | | | [[فائل:Wiyghan Tumi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q710123|Arthur Keaveney]]'' | | [[جمھوريا آئرلينڊ|ريپبلڪ آف آئرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q706629|Marko Radosavljević]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Артемије Радосављевић.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q699412|Otto Barić]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[ڪروشيا]]<br/>[[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q693875|Arnie Robinson]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Arnie Robinson 1972.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q679377|Joseph Benz]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q679049|Vittorio Gregotti]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Vittorio Gregotti - Festival Economia 2016.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q676051|Corey Yuen]]'' | | [[چين]] | | | |- | ''[[:d:Q665951|J. R. Richard]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:JR Richard.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q659494|Boris Chochiev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[ڏکڻ اوسيتيا]] | | | |- | ''[[:d:Q658507|Jan Gałecki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Galecki 1987.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q642708|Giulio Giorello]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giorello4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q610544|Antón García Abril]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q609559|Líviusz Gyulai]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Gyulai Líviusz 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q607219|Franco Marini]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Franco Marini 4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q606354|Szilveszter Csollány]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | |- | ''[[:d:Q596515|János Kóbor]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Kóbor János (Stekovics Gáspár).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q592160|Antonio Ángel Algora Hernando]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Antonio Ángel Algora Hernando.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q587249|Lee McNeill]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q582727|Uruguay Graffigna]]'' | | [[يوراگوائي]] | | | |- | ''[[:d:Q579253|Jaime Murrell]]'' | | [[پاناما]] | | | |- | ''[[:d:Q577242|Alfred Leslie]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q572992|Anthony Casso]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:AnthonyCassoNJmugshot.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q567965|Abdul Rehman Malik]]'' | | [[پاڪستان]] | | | [[فائل:Foreign Secretary in Pakistan (4727720266) (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q558837|Lars Norén]]'' | | [[سويڊن]] | | | [[فائل:Lars Norén 2012-10-24 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q556533|Mauro Aparecido dos Santos]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Mauro Aparecido cropped 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q553410|Romell Broom]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q546904|Eusébio Scheid]]'' | | [[برازيل]] | | | |- | ''[[:d:Q546817|José Freire Falcão]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:José Freire Falcão.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q542162|Johnny Crawford]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Chuck Connors Johnny Crawford The Rifleman 1960.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q540134|Trini Lopez]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Aankomst Trini Lopez op Schiphol voor bijwonen Grand Gala du Disque Aankomst T, Bestanddeelnr 915-6212 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q536199|Angelo Moreschi]]'' | | [[اٽلي]] | | | |- | ''[[:d:Q532632|Jorge Liberato Urosa Savino]]'' | | [[وينيزويلا|وينزويلا]] | | | [[فائل:Jorge Liberato Urosa Savino.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q530205|Oscar Cruz]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | |- | ''[[:d:Q528421|Nelly Kaplan]]'' | | [[ارجنٽائن]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Nelly Kaplan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q527026|Vincent Malone]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q525806|Eric Wagner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Eric Wagner.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q523020|Peter Sutcliffe]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | |- | ''[[:d:Q520761|Florentín Giménez]]'' | | [[پيراگوئي]] | | | |- | ''[[:d:Q520296|John Prine]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:John Prine by Ron Baker.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q509775|Kadir Topbaş]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Kadir Topbas at 38th Istanbul Vodafone Marathon (2) cropped.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q508658|Mauro Bellugi]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Mauro Bellugi 1973.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q508497|Fernando Solanas]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Fernando Solanas, 1985.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q499944|João Alves Filho]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:João Alves Filho governador Sergipe.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q498025|Segismundo Martínez Álvarez]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q491019|Herman Cain]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Herman Cain by Gage Skidmore 4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q487927|Anatoly Alyabyev]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | |- | ''[[:d:Q487043|Ellis Marsalis Jr.]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ellis Marsalis (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q481801|Ambrosius of Dorostol]]'' | | [[بلگاريا|بلغاريه]] | | | [[فائل:Доростолски митрополит Амвросий.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q470463|Amfilohije Radović]]'' | | [[مونٽي نيگرو]] | | | [[فائل:Amfilohije Radovic-mc.rs (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q470007|Dawn Wells]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Dawn Wells Gilligan's Island 1964.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q469523|Samantha Fox]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q464186|Fatma Girik]]'' | | [[ترڪي]] | | | |- | ''[[:d:Q462990|Ion Mihai Pacepa]]'' | | [[رومانيا|رومانيہ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ion Mihai Pacepa 1975cr.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q462276|Tahani al-Gebali]]'' | | [[مصر]] | | | [[فائل:تهاني الجبالي - مستشارة مصرية 2014.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q460071|Hayko]]'' | | [[آرمينيا]] | | | [[فائل:ESC 2007 Armenia - Hayko.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q459130|Ali Bozer]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Ali Bozer (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q458290|Barbara Shelley]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Rasputin the Mad Monk (1966) trailer - Barbara Shelley 3.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q455728|Charles Konan Banny]]'' | | [[آئيوري ڪوسٽ]] | | | [[فائل:Visit by Charles Konan Banny, Ivorian Prime Minister, to the EC 02.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q454927|Kenzō Takada]]'' | | [[جاپان]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:Kenzo Takada cropped 2 Kenzo Takada 20170310.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q453393|Lee Konitz]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Lee Konitz Bad Mergentheim.JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q452606|Irina Antonova]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:Irina Antonova 03-06-2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q451302|Nur Hassan Hussein]]'' | | [[صوماليا|سوماليا]] | | | [[فائل:Nur Hassan Hussein.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q450643|Ernest Vinberg]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[روس]] | | | [[فائل:VinbergEB-wiki-1.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q447509|Hal Willner]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Hal Willner.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q445829|Manu Dibango]]'' | | [[ڪيمرون]]<br/>[[فرانس]] | | | [[فائل:LesEscales2019ManuDibango 03 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q443823|Antonio Sabàto]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Antonio Sabàto.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q442768|Reanna Solomon]]'' | | [[نائورو]] | | | |- | ''[[:d:Q436869|Philip Tartaglia]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Philip Tartaglia1 (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q436664|Ben Bova]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Ben Bova at Minicon 8(1974).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q434588|Gerardo Vera]]'' | | [[اسپين]] | | | |- | ''[[:d:Q432916|Zoran Simjanović]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Zoran Simjanovic-mc.rs (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q432274|Robert L. Carroll]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q430746|Norman Hunter]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Norman Hunter.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q428966|Muharrem Fejzo]]'' | | [[البانيا]] | | | [[فائل:Dede Ahmeti (Baba Madhi).jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q403471|Muhammad Mustafa Mero]]'' | | ''[[:d:Q146885|Second Syrian Republic]]''<br/>''[[:d:Q170468|Q170468]]''<br/>[[شام]] | | | |- | ''[[:d:Q401433|Ahmad Radhi]]'' | | [[عراق]] | | | [[فائل:احمد راضي (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q389831|Aga Mikolaj]]'' | | [[پولينڊ]] | | | |- | ''[[:d:Q387953|Sadiq al-Mahdi]]'' | | [[سوڊان]] | | | [[فائل:Sadiq AlMahdi 12-06-2015.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q386550|Fausta Morganti]]'' | | [[سان مارينو|سان مرينو]] | | | |- | ''[[:d:Q386235|Dante Crippa]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Juventus FC (1962) - Salvadore, Crippa, Catella, Giordanetti.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q384616|Petar Fajfrić]]'' | | [[سربيا]] | | | |- | ''[[:d:Q380916|Pierre Buyoya]]'' | | [[برونڊي]] | | | [[فائل:Pierre Buyoya at Chatham House 2013 crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q375290|Robert Hossein]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Robert Hossein Cannes 2018 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q373408|Raymond Cauchetier]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Raymond Cauchetier.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q372086|Leopoldo Luque]]'' | | [[ارجنٽائن]] | | | [[فائل:Leopoldo Luque 1978.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q370560|David Crosby]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:CrosbyDavid1983 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q367017|Kenneth Colley]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:Kenneth Colley Gen SW 2010 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q360348|Toots Hibbert]]'' | | [[جميڪا]] | | | [[فائل:Toots Hibbert (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q353036|Henry Orenstein]]'' | | [[پولينڊ]]<br/>[[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q352030|Jiří Menzel]]'' | | [[چيڪوسلوواڪيا]]<br/>[[چيڪ جمهوريا|جمهوريہ چيڪ]] | | | [[فائل:Jiří Menzel III (2017).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q351732|Sonny Chiba]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | [[فائل:Sonny Chiba 1961.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q350075|Jan Nowicki]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Nowicki2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q349212|Adam Dyczkowski]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Biskup Adam Dyczkowski (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q348565|Mile Bogović]]'' | | [[ڪروشيا]] | | | [[فائل:Bogovic mile biskup.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q343378|Wallace Roney]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:WallaceRoney (cropped).png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q342045|Đorđe Balašević]]'' | | [[سربيا]]<br/>''[[:d:Q838261|Federal Republic of Yugoslavia]]''<br/>''[[:d:Q83286|Q83286]]'' | | | [[فائل:2010-11-03 Balašević Arena Zagreb.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q336711|Irinej]]'' | | [[سربيا]] | | | [[فائل:Патриарх Сербский Ириней 2019.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q334126|Luis Sepúlveda]]'' | | [[چلي]] | | | [[فائل:Luis Sepúlveda 2014.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q329644|Giuseppe Ros]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Giuseppe Ros 1973.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q326508|Matheus Shikongo]]'' | | [[نميبيا]] | | | |- | ''[[:d:Q324831|Dick Rutan]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:DickRutan.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q323501|Adalberto Álvarez]]'' | | [[ڪيوبا]] | | | |- | ''[[:d:Q319350|Enzo Mari]]'' | | [[اٽلي]] | | | [[فائل:Enzo Mari 1974b.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q318424|Abel Gabuza]]'' | | [[ڏکڻ آفريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q316413|Ricardo Bofill]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Ricardo bofill levi.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q314338|Stanisław Šuškievič]]'' | | [[سوويت يونين]]<br/>[[بيلاروس]] | | | [[فائل:Šuškievič bchd.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q310886|Hissène Habré]]'' | | [[چاڊ]] | | | [[فائل:President Hissène Habré of Chad.jpg|center|128px]] |- | [[عبدالقدیر خان|عبدالقدير خان]] | | [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]''<br/>[[ڀارت]]<br/>[[پاڪستان]] | | | [[فائل:Abdul Qadeer Khan.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q303293|Aarón Padilla Gutiérrez]]'' | | [[ميڪسيڪو]] | | | [[فائل:Aarón Padilla Gutiérrez.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q299161|Javier Marías]]'' | | [[اسپين]] | | | [[فائل:Javier Marías (Feria del Libro de Madrid, 31 de mayo de 2008).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q296724|Mahmoud Jibril]]'' | | [[لبيا]] | | | [[فائل:Mahmoud Jibril - World Economic Forum Special Meeting on Economic Growth and Job Creation in the Arab World cropped GNC.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q283351|Selma Gürbüz]]'' | | [[ترڪي]] | | | [[فائل:Selma Gürbüz01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q269014|Milkha Singh]]'' | | [[برطانوي راڄ]]<br/>''[[:d:Q1775277|Q1775277]]''<br/>[[ڀارت]] | | | [[فائل:Milkha Singh.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q268961|John Horton Conway]]'' | | [[گڏيل بادشاھت]] | | | [[فائل:John H Conway 2005 (cropped) (2).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q259722|Yuichiro Hata]]'' | | [[جاپان]] | | | [[فائل:Yūichirō Hata 20190516.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q249251|Sándor Puhl]]'' | | [[هنگري|ھنگري]] | | | [[فائل:Plaque of association football referee Sándor Puhl, Eger.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q226030|Irena Veisaitė]]'' | | [[لٿوينيا]]<br/>[[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Irena Veisaite 2009 2.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q215351|Fidel Ramos]]'' | | [[فلپائن|فلپائينز]] | | | [[فائل:Fidel Valdez Ramos Official Photo as President of the Philippines (1995).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q213793|Phil Spector]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Phil Spector 2000.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q212990|Kim Ki-duk]]'' | | [[ڏکڻ ڪوريا]] | | | [[فائل:Kim Ki-duk at the 69th Venice International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q202807|Henrique Soares da Costa]]'' | | [[برازيل]] | | | [[فائل:Por Suas Chagas fomos Curados, D. Henrique Soares (Repare, SH Aju - Abril de 2014), cropped.png|center|128px]] |- | ''[[:d:Q200015|Vladimir Zhirinovsky]]'' | | [[روس]] | | | [[فائل:Vladimir Zhirinovsky - Ldpr.ru (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q173923|Ilija Petković]]'' | | [[يوگوسلاويا]]<br/>[[سربيا]] | | | [[فائل:Ilija Petković in 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q152929|Meat Loaf]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Meatloaf 1971 (cropped).JPG|center|128px]] |- | ''[[:d:Q150851|Colin Powell]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Colin Powell official Secretary of State photo.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q132193|Jožef Smej]]'' | | [[سلووينیا]]<br/>''[[:d:Q83286|Q83286]]''<br/>[[يوگوسلاويا جي بادشاهت]] | | | [[فائل:Smej.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q127219|Casimir Oyé-Mba]]'' | | [[گيبون]] | | | |- | ''[[:d:Q118915|Isao Suzuki]]'' | | [[جاپان]]<br/>''[[:d:Q188712|Q188712]]'' | | | [[فائل:Isao Suzuki.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q118199|Flavio Cotti]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Dodis-P25146-F4.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q117448|Luigi Snozzi]]'' | | [[سوئيزرلينڊ|سوئيٽزرلينڊ]] | | | [[فائل:Snozzi 01m.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q117439|Ioannis Zizioulas]]'' | | [[يونان]] | | | [[فائل:John Zizioulas at IOCS Westcott House.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q117141|Marc-André Bédard]]'' | | [[ڪينيڊا|ڪئناڊا]] | | | [[فائل:Marc-André Bédard01.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q110986|Maggie Mae]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q107319|Ferdinand Kinsky]]'' | | [[جرمني]] | | | |- | ''[[:d:Q100419|Stefan Lippe]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:Stefan Lippe - World Economic Forum Annual Meeting Davos 2010.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q97616|Dan van Husen]]'' | | [[جرمني]] | | | [[فائل:DanvanHusenMar2011.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q95926|Wilhelm Knabe]]'' | | [[جرمني]]<br/>''[[:d:Q713750|West Germany]]'' | | | [[فائل:Wilhelm Knabe (15782113727).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q94333|Michael Laughlin]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | |- | ''[[:d:Q92819|Edmund M. Clarke]]'' | | [[آمريڪا جون گڏيل رياستون|آمريڪا]] | | | [[فائل:Edmund Clarke FLoC 2006.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q88876|Klaus Emmerich]]'' | | [[آسٽريا]] | | | [[فائل:2014 Klaus Emmerich (14274003686).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q81758|Jan Niemiec]]'' | | [[پولينڊ]] | | | [[فائل:Jan Niemiec.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q75019|Aleksandr (Ishein)]]'' | | [[سوويت يونين]] | | | [[فائل:Александр (Ищеин).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q71823|George Bălan]]'' | | [[جرمني]]<br/>[[رومانيا|رومانيہ]] | | | |- | ''[[:d:Q57446|Pranab Mukherjee]]'' | | [[ڀارت]] | | | [[فائل:Secretary Tim Geithner and Finance Minister Pranab Mukherjee 2010 crop.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q57343|Pierre Nkurunziza]]'' | | [[برونڊي]] | | | [[فائل:Pierre Nkurunziza - World Economic Forum on Africa 2008.jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q45495|Elmar Fischer]]'' | | [[آسٽريا]] | | | |- | ''[[:d:Q44752|Angelo Sodano]]'' | | [[اٽلي]]<br/>[[ويٽيڪن سٽي]]<br/>''[[:d:Q172579|Q172579]]'' | | | [[فائل:Angelo Cardinal Sodano in 2016 (cropped).jpg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q26776|Momčilo Krajišnik]]'' | | ''[[:d:Q83286|Q83286]]'' | | | [[فائل:Momcilo Krajisnik crop.jpeg|center|128px]] |- | ''[[:d:Q2124|Valéry Giscard d'Estaing]]'' | | [[فرانس]] | | | [[فائل:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} dyxqjvsnkjy9g533n86ic7zcmxetlis 4 60990 371514 205837 2026-04-14T12:58:26Z Intisar Ali 8681 371514 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|Help:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[wiki]]ون آهن جيڪي [[Wikimedia Foundation]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ڀيڻ منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[Help:Contents/Links|لنڪون]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ڀيڻ منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنيون وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[Help:Interlanguage links|بين-ٻولي ڳنڍڻ]] ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪن جو سڀ کان عام استعمال [[WP:IMAGES|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي Wikimedia Commons سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikimedia Commons]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ڀيڻ منصوبن جون لنڪون عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:External links|External links]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[Wiktionary]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[Wikisource]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[wikt:inline|inline]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[Wikimedia Commons]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[Wikipedia:Wikimedia Commons#Embedding Commons' media in Wikipedia articles|embed]] ڪيو ويندو آهي). [[Wikinews]] ڏانهن لنڪون صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي external link ڏيڻ جائز هجي (يعني [[WP:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:External links|external links guideline]] ڏسو. [[WikiJournal]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed journal articles، جيڪي [[Wikiversity]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[Wikidata]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[WP:consensus|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{commons category|Wikipedia logos}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "External links" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:Disambiguation|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|wikisource}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن Wikisource تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "External links" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ڀيڻ منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|ڀيڻ منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[Wikipedia:Wikipedia is not a dictionary|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[Wikipedia:Wikipedia is not a textbook|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:Help:Transwiki|transwiki]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور wikify ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا transwiki ڪرڻ کان پوءِ suppress ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[Wikipedia:Deletion policy#Other projects|Wikipedia deletion policy]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[Wikipedia:Redirect|عام redirect]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[Organize]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[Organization]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[Wikipedia:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[Wikipedia:Wikimedia sister projects#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[wikt:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[wp:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[:Category:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[:Category:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا Merged Account== {{main|Wikipedia:Unified login|Help:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[Wikimedia Foundation]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي Wikimedia ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقل سڃاڻپ (impersonation) جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[Special:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ڀيڻ منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ڀيڻ منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي edit summary ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست edit summary ۽ attribution جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ڀيڻ منصوبي جو لائسنس ڪهڙو هو؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[WP:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[WP:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] 31zuoby0y95cnd53itj0fsux7in5edz 371515 371514 2026-04-14T13:00:01Z Intisar Ali 8681 371515 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ڀيڻ منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[Help:Contents/Links|لنڪون]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ڀيڻ منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنيون وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[Help:Interlanguage links|بين-ٻولي ڳنڍڻ]] ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪن جو سڀ کان عام استعمال [[WP:IMAGES|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي Wikimedia Commons سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikimedia Commons]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ڀيڻ منصوبن جون لنڪون عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:External links|External links]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[Wiktionary]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[Wikisource]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[wikt:inline|inline]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[Wikimedia Commons]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[Wikipedia:Wikimedia Commons#Embedding Commons' media in Wikipedia articles|embed]] ڪيو ويندو آهي). [[Wikinews]] ڏانهن لنڪون صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي external link ڏيڻ جائز هجي (يعني [[WP:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:External links|external links guideline]] ڏسو. [[WikiJournal]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed journal articles، جيڪي [[Wikiversity]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[Wikidata]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[WP:consensus|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{commons category|Wikipedia logos}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "External links" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:Disambiguation|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|wikisource}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن Wikisource تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "External links" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ڀيڻ منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|ڀيڻ منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[Wikipedia:Wikipedia is not a dictionary|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[Wikipedia:Wikipedia is not a textbook|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:Help:Transwiki|transwiki]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور wikify ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا transwiki ڪرڻ کان پوءِ suppress ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[Wikipedia:Deletion policy#Other projects|Wikipedia deletion policy]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[Wikipedia:Redirect|عام redirect]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[Organize]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[Organization]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[Wikipedia:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[Wikipedia:Wikimedia sister projects#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[wikt:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[wp:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[:Category:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[:Category:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا Merged Account== {{main|Wikipedia:Unified login|Help:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[Wikimedia Foundation]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي Wikimedia ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقل سڃاڻپ (impersonation) جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[Special:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ڀيڻ منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ڀيڻ منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي edit summary ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست edit summary ۽ attribution جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ڀيڻ منصوبي جو لائسنس ڪهڙو هو؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[WP:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[WP:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] 4pjv00wrkge208e1if1j1lrqdf9sqrh 371516 371515 2026-04-14T13:00:54Z Intisar Ali 8681 371516 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[Help:Contents/Links|لنڪون]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ڀيڻ منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنيون وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[Help:Interlanguage links|بين-ٻولي ڳنڍڻ]] ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪن جو سڀ کان عام استعمال [[WP:IMAGES|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي Wikimedia Commons سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikimedia Commons]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ڀيڻ منصوبن جون لنڪون عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:External links|External links]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[Wiktionary]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[Wikisource]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[wikt:inline|inline]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[Wikimedia Commons]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[Wikipedia:Wikimedia Commons#Embedding Commons' media in Wikipedia articles|embed]] ڪيو ويندو آهي). [[Wikinews]] ڏانهن لنڪون صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي external link ڏيڻ جائز هجي (يعني [[WP:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:External links|external links guideline]] ڏسو. [[WikiJournal]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed journal articles، جيڪي [[Wikiversity]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[Wikidata]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[WP:consensus|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{commons category|Wikipedia logos}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "External links" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:Disambiguation|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|wikisource}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن Wikisource تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "External links" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ڀيڻ منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|ڀيڻ منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[Wikipedia:Wikipedia is not a dictionary|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[Wikipedia:Wikipedia is not a textbook|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:Help:Transwiki|transwiki]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور wikify ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا transwiki ڪرڻ کان پوءِ suppress ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[Wikipedia:Deletion policy#Other projects|Wikipedia deletion policy]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[Wikipedia:Redirect|عام redirect]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[Organize]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[Organization]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[Wikipedia:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[Wikipedia:Wikimedia sister projects#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[wikt:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[wp:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[:Category:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[:Category:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا Merged Account== {{main|Wikipedia:Unified login|Help:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[Wikimedia Foundation]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي Wikimedia ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقل سڃاڻپ (impersonation) جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[Special:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ڀيڻ منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ڀيڻ منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي edit summary ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست edit summary ۽ attribution جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ڀيڻ منصوبي جو لائسنس ڪهڙو هو؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[WP:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[WP:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] 47z9yu9uv0d97iwiyg76j9wyxq1ks20 371518 371516 2026-04-14T13:22:23Z Intisar Ali 8681 371518 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[Help:Contents/Links|لنڪون]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ڀيڻ منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنيون وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[Help:Interlanguage links|بين-ٻولي ڳنڍڻ]] ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪن جو سڀ کان عام استعمال [[WP:IMAGES|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي Wikimedia Commons سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikimedia Commons]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ڀيڻ منصوبن جون لنڪون عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:External links|External links]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[Wiktionary]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[Wikisource]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[wikt:inline|inline]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[Wikimedia Commons]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[Wikipedia:Wikimedia Commons#Embedding Commons' media in Wikipedia articles|embed]] ڪيو ويندو آهي). [[Wikinews]] ڏانهن لنڪون صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي external link ڏيڻ جائز هجي (يعني [[WP:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:External links|external links guideline]] ڏسو. [[WikiJournal]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed journal articles، جيڪي [[Wikiversity]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[Wikidata]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[WP:consensus|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{commons category|Wikipedia logos}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "External links" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:Disambiguation|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|wikisource}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن Wikisource تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "External links" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ڀيڻ منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|ڀيڻ منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[Wikipedia:Wikipedia is not a dictionary|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[Wikipedia:Wikipedia is not a textbook|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:Help:Transwiki|transwiki]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور wikify ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا transwiki ڪرڻ کان پوءِ suppress ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[Wikipedia:Deletion policy#Other projects|Wikipedia deletion policy]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[Wikipedia:Redirect|عام redirect]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[Organize]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[Organization]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[Wikipedia:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[Wikipedia:Wikimedia sister projects#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[wikt:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[wp:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[:Category:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[:Category:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا Merged Account== {{main|Wikipedia:Unified login|Help:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[Wikimedia Foundation]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي Wikimedia ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقل سڃاڻپ (impersonation) جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[Special:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] 3ldprgj8d4hqoyc4qs89jbxqx8e9kkn 371519 371518 2026-04-14T13:24:57Z Intisar Ali 8681 /* متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ */ 371519 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[Help:Contents/Links|لنڪون]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ڀيڻ منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنيون وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[Help:Interlanguage links|بين-ٻولي ڳنڍڻ]] ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪن جو سڀ کان عام استعمال [[WP:IMAGES|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي Wikimedia Commons سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikimedia Commons]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ڀيڻ منصوبن جون لنڪون عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:External links|External links]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[Wiktionary]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[Wikisource]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[wikt:inline|inline]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[Wikimedia Commons]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[Wikipedia:Wikimedia Commons#Embedding Commons' media in Wikipedia articles|embed]] ڪيو ويندو آهي). [[Wikinews]] ڏانهن لنڪون صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي external link ڏيڻ جائز هجي (يعني [[WP:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:External links|external links guideline]] ڏسو. [[WikiJournal]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed journal articles، جيڪي [[Wikiversity]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[Wikidata]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[WP:consensus|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{commons category|Wikipedia logos}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "External links" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:Disambiguation|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|wikisource}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن Wikisource تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "External links" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ڀيڻ منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|ڀيڻ منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[Wikipedia:Wikipedia is not a dictionary|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[Wikipedia:Wikipedia is not a textbook|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:Help:Transwiki|transwiki]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور wikify ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا transwiki ڪرڻ کان پوءِ suppress ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[Wikipedia:Deletion policy#Other projects|Wikipedia deletion policy]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[Wikipedia:Redirect|عام redirect]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[Organize]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[Organization]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[Wikipedia:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[Wikipedia:Wikimedia sister projects#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[wikt:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[wp:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[:Category:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[:Category:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ== {{main|وڪيپيڊيا:Unified login|مدد:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي وڪيميڊيا ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقلي سڃاڻپ جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[خاص:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] 1wjoag1s1urpqza77pyky1q01xszcb0 371520 371519 2026-04-14T13:30:50Z Intisar Ali 8681 371520 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[مدد:مواد/ڳنڍڻا|ڳنڍڻا]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ساٿي منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنا وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[مدد:بين الٻولي ڳنڍڻا|بين الٻولي ڳنڍڻن]] کي ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪن يا ڳنڍڻن جو سڀ کان عام استعمال [[وڪيپيڊيا: تصويرون|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي وڪيميڊيا عام يا وڪيميڊيا ڪامنز سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ڀيڻ منصوبن جون لنڪون عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:External links|External links]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[Wiktionary]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[Wikisource]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[wikt:inline|inline]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[Wikimedia Commons]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[Wikipedia:Wikimedia Commons#Embedding Commons' media in Wikipedia articles|embed]] ڪيو ويندو آهي). [[Wikinews]] ڏانهن لنڪون صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي external link ڏيڻ جائز هجي (يعني [[WP:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:External links|external links guideline]] ڏسو. [[WikiJournal]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed journal articles، جيڪي [[Wikiversity]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[Wikidata]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[WP:consensus|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{commons category|Wikipedia logos}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "External links" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:Disambiguation|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|wikisource}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن Wikisource تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "External links" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ڀيڻ منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|ڀيڻ منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[Wikipedia:Wikipedia is not a dictionary|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[Wikipedia:Wikipedia is not a textbook|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:Help:Transwiki|transwiki]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور wikify ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا transwiki ڪرڻ کان پوءِ suppress ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[Wikipedia:Deletion policy#Other projects|Wikipedia deletion policy]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[Wikipedia:Redirect|عام redirect]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[Organize]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[Organization]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[Wikipedia:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[Wikipedia:Wikimedia sister projects#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[wikt:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[wp:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[:Category:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[:Category:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ== {{main|وڪيپيڊيا:Unified login|مدد:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي وڪيميڊيا ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقلي سڃاڻپ جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[خاص:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] mxxby5vj5y0ie5rutebebw2pyxemvk8 371521 371520 2026-04-14T13:43:03Z Intisar Ali 8681 371521 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[مدد:مواد/ڳنڍڻا|ڳنڍڻا]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ساٿي منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنا وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[مدد:بين الٻولي ڳنڍڻا|بين الٻولي ڳنڍڻن]] کي ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪن يا ڳنڍڻن جو سڀ کان عام استعمال [[وڪيپيڊيا: تصويرون|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي وڪيميڊيا عام يا وڪيميڊيا ڪامنز سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون يا ڳنڍڻا ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ساٿي منصوبن جون لنڪون يا ڳنڍڻا عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻا|خارجي ڳنڍڻن]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[وڪشنري]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[وڪيذريعو]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[وڪشنري:انلائين|انلائين]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[وڪيميڊيا عام]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام #عام ميڊيا کي وڪيپيڊيا مضمونن ۾ ڳنڍڻ|ڳنڍيو]] ويندو آهي). [[وڪيخبرون]] wikinews ڏانهن ڳنڍڻا صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي خارجي ڳنڍڻو ڏيڻ جائز هجي (يعني [[وڪيپيڊيا:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون|خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون]] ڏسو. [[وڪيجنرل]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed جرنل وارا مضمون، جيڪي [[وڪيورسٽي]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[وڪيڊيٽا]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[وڪيپيڊيا:اتفاق راء|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{عام وارا زمرا|وڪيپيڊيا لوگو}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:ابھام صفحا|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|وڪيذريعو}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن وڪيذريعو تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ڀيڻ منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا:Wikimedia sister projects|ڀيڻ منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[Wikipedia:Wikipedia is not a dictionary|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[Wikipedia:Wikipedia is not a textbook|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:Help:Transwiki|transwiki]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور wikify ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا transwiki ڪرڻ کان پوءِ suppress ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[Wikipedia:Deletion policy#Other projects|Wikipedia deletion policy]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[Wikipedia:Redirect|عام redirect]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[Organize]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[Organization]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[Wikipedia:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[Wikipedia:Wikimedia sister projects#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[wikt:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[wp:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[:Category:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[:Category:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:Category:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ== {{main|وڪيپيڊيا:Unified login|مدد:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي وڪيميڊيا ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقلي سڃاڻپ جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[خاص:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] lg4gu2g6wrf45j5bqy17zo02x359xea 371522 371521 2026-04-14T13:52:26Z Intisar Ali 8681 371522 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[مدد:مواد/ڳنڍڻا|ڳنڍڻا]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ساٿي منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنا وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[مدد:بين الٻولي ڳنڍڻا|بين الٻولي ڳنڍڻن]] کي ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪن يا ڳنڍڻن جو سڀ کان عام استعمال [[وڪيپيڊيا: تصويرون|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي وڪيميڊيا عام يا وڪيميڊيا ڪامنز سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون يا ڳنڍڻا ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ساٿي منصوبن جون لنڪون يا ڳنڍڻا عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻا|خارجي ڳنڍڻن]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[وڪشنري]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[وڪيذريعو]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[وڪشنري:انلائين|انلائين]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[وڪيميڊيا عام]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام #عام ميڊيا کي وڪيپيڊيا مضمونن ۾ ڳنڍڻ|ڳنڍيو]] ويندو آهي). [[وڪيخبرون]] wikinews ڏانهن ڳنڍڻا صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي خارجي ڳنڍڻو ڏيڻ جائز هجي (يعني [[وڪيپيڊيا:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون|خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون]] ڏسو. [[وڪيجنرل]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed جرنل وارا مضمون، جيڪي [[وڪيورسٽي]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[وڪيڊيٽا]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[وڪيپيڊيا:اتفاق راء|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{عام وارا زمرا|وڪيپيڊيا لوگو}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:ابھام صفحا|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|وڪيذريعو}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن وڪيذريعو تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ساٿي منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|ساٿي منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا لغت ناھي|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا درسي ڪتاب ناھي|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:مدد:Transwiki|ٽرانسوڪي]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور وڪيفاء ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا ٽرانسوڪي ڪرڻ کان پوءِ ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[وڪيپيڊيا:حذف پاليسي#ٻيا منصوبا|وڪيپيڊيا حذف پاليسي]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[وڪيپيڊيا:چوريو|عام چوريو]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[منظم ڪرڻ]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[تنظيم]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[وڪيپيڊيا:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[وڪشنري:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[: زمرو:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[وڪيپيڊيا:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[: زمرو:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ== {{main|وڪيپيڊيا:Unified login|مدد:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي وڪيميڊيا ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقلي سڃاڻپ جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[خاص:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[List of Wikipedias]] * [[:Category:Interwiki link templates]] * [[:Category:Transwiki templates]] * [[Help:Interlanguage links]] * [[Help:Interwiki linking]] * [[m:Interwiki map]] * [[Wikipedia:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[Category:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[Category:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[Category:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] pvgqf2t6p4fn4ddyxdmmlcv47cedona 371523 371522 2026-04-14T13:54:25Z Intisar Ali 8681 371523 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{More|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[مدد:مواد/ڳنڍڻا|ڳنڍڻا]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ساٿي منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنا وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[مدد:بين الٻولي ڳنڍڻا|بين الٻولي ڳنڍڻن]] کي ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪن يا ڳنڍڻن جو سڀ کان عام استعمال [[وڪيپيڊيا: تصويرون|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي وڪيميڊيا عام يا وڪيميڊيا ڪامنز سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون يا ڳنڍڻا ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ساٿي منصوبن جون لنڪون يا ڳنڍڻا عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻا|خارجي ڳنڍڻن]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[وڪشنري]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[وڪيذريعو]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[وڪشنري:انلائين|انلائين]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[وڪيميڊيا عام]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام #عام ميڊيا کي وڪيپيڊيا مضمونن ۾ ڳنڍڻ|ڳنڍيو]] ويندو آهي). [[وڪيخبرون]] wikinews ڏانهن ڳنڍڻا صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي خارجي ڳنڍڻو ڏيڻ جائز هجي (يعني [[وڪيپيڊيا:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون|خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون]] ڏسو. [[وڪيجنرل]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed جرنل وارا مضمون، جيڪي [[وڪيورسٽي]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[وڪيڊيٽا]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[وڪيپيڊيا:اتفاق راء|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{عام وارا زمرا|وڪيپيڊيا لوگو}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:ابھام صفحا|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|وڪيذريعو}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن وڪيذريعو تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ساٿي منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|ساٿي منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا لغت ناھي|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا درسي ڪتاب ناھي|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:مدد:Transwiki|ٽرانسوڪي]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور وڪيفاء ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا ٽرانسوڪي ڪرڻ کان پوءِ ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[وڪيپيڊيا:حذف پاليسي#ٻيا منصوبا|وڪيپيڊيا حذف پاليسي]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[وڪيپيڊيا:چوريو|عام چوريو]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[منظم ڪرڻ]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[تنظيم]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[وڪيپيڊيا:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[وڪشنري:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[: زمرو:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[وڪيپيڊيا:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[: زمرو:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ== {{main|وڪيپيڊيا:Unified login|مدد:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي وڪيميڊيا ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقلي سڃاڻپ جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[خاص:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[وڪيپيڊيائن جي فھرست]] * [[: زمرو:Interwiki link templates]] * [[: زمرو:Transwiki templates]] * [[مدد:Interlanguage links]] * [[مدد:Interwiki linking]] * [[ميڊياوڪي:Interwiki map]] * [[وڪيپيڊيا:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[زمرو:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[زمرو:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[زمرو:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] qn7v04msem1wmcrn2iwvui9ldhirfit 371524 371523 2026-04-14T14:09:34Z Intisar Ali 8681 371524 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{وڌيڪ ڏسو|مدد:Interwiki linking}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[مدد:مواد/ڳنڍڻا|ڳنڍڻا]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ساٿي منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنا وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[مدد:بين الٻولي ڳنڍڻا|بين الٻولي ڳنڍڻن]] کي ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪن يا ڳنڍڻن جو سڀ کان عام استعمال [[وڪيپيڊيا: تصويرون|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي وڪيميڊيا عام يا وڪيميڊيا ڪامنز سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون يا ڳنڍڻا ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ساٿي منصوبن جون لنڪون يا ڳنڍڻا عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻا|خارجي ڳنڍڻن]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[وڪشنري]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[وڪيذريعو]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[وڪشنري:انلائين|انلائين]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[وڪيميڊيا عام]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام #عام ميڊيا کي وڪيپيڊيا مضمونن ۾ ڳنڍڻ|ڳنڍيو]] ويندو آهي). [[وڪيخبرون]] wikinews ڏانهن ڳنڍڻا صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي خارجي ڳنڍڻو ڏيڻ جائز هجي (يعني [[وڪيپيڊيا:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون|خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون]] ڏسو. [[وڪيجنرل]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed جرنل وارا مضمون، جيڪي [[وڪيورسٽي]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[وڪيڊيٽا]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[وڪيپيڊيا:اتفاق راء|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{عام وارا زمرا|وڪيپيڊيا لوگو}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:ابھام صفحا|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|وڪيذريعو}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن وڪيذريعو تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ساٿي منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|ساٿي منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا لغت ناھي|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا درسي ڪتاب ناھي|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:مدد:Transwiki|ٽرانسوڪي]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور وڪيفاء ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا ٽرانسوڪي ڪرڻ کان پوءِ ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[وڪيپيڊيا:حذف پاليسي#ٻيا منصوبا|وڪيپيڊيا حذف پاليسي]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[وڪيپيڊيا:چوريو|عام چوريو]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[منظم ڪرڻ]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[تنظيم]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[وڪيپيڊيا:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[وڪشنري:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[: زمرو:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[وڪيپيڊيا:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[: زمرو:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ== {{main|وڪيپيڊيا:Unified login|مدد:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي وڪيميڊيا ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقلي سڃاڻپ جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[خاص:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[وڪيپيڊيائن جي فھرست]] * [[: زمرو:Interwiki link templates]] * [[: زمرو:Transwiki templates]] * [[مدد:Interlanguage links]] * [[مدد:Interwiki linking]] * [[ميڊياوڪي:Interwiki map]] * [[وڪيپيڊيا:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[زمرو:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[زمرو:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[زمرو:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] 7olnl627b8481hxfbr48716m2yhq3hj 371525 371524 2026-04-14T14:11:08Z Intisar Ali 8681 371525 wikitext text/x-wiki {{Short description|Wikimedia Foundation پاران هلندڙ عوامي طور موجود وڪيون}} {{وڌيڪ ڏسو|مدد:انٽروڪي لنڪنگ}} {{pp-semi-protected|small=yes}} {{Subcat guideline|style guideline|Wikimedia sister projects|WP:SIS|WP:SISP|WP:SISTER}} '''Wikimedia ڀيڻ منصوبا''' اهي سڀئي عوامي طور موجود [[وڪي|وڪيون]] آهن جيڪي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] هلائي ٿي، جن ۾ [[وڪيپيڊيا]] پڻ شامل آهي. هي رهنمائي وڪيپيڊيا جا ڀيڻ منصوبن سان لاڳاپا بيان ڪري ٿي، جن ۾ وڪيپيڊيا جي مضمون ۽ ڪنهن ڀيڻ منصوبي جي صفحي جي وچ ۾ ڳنڍڻ ۽ مواد نقل ڪرڻ شامل آهي. ==ساٿي منصوبا== {{Anchor|Sister Projects template}} <!-- old section name still available for #links_to_section --> {{Wikipedia's sister projects}} مٿي ڏنل موجوده انگريزي-ٻولي ڀيڻ منصوبن جي فهرست کي {{tl|Wikipedia's sister projects}} سانچي ذريعي آسانيءَ سان ورجايو وڃي ٿو. ==ڪڏهن ڳنڍڻو آهي== وڪيپيڊيا حوصلا افزائي ڪري ٿي ته [[مدد:مواد/ڳنڍڻا|ڳنڍڻا]] وڪيپيڊيا جي مضمونن مان ساٿي منصوبن جي صفحن ڏانهن ڏنا وڃن، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا اسان جي پڙهندڙن لاءِ فائديمند هجڻ جو امڪان رکن، ۽ [[مدد:بين الٻولي ڳنڍڻا|بين الٻولي ڳنڍڻن]] کي ٻين ٻولين جي وڪيپيڊيا جي مضمونن ڏانهن به ڪيو وڃي، جڏهن اهڙيون لنڪون يا ڳنڍڻا ممڪن هجن. غير-وڪيپيڊيا ساٿي منصوبن ڏانهن لنڪن يا ڳنڍڻن جو سڀ کان عام استعمال [[وڪيپيڊيا: تصويرون|تصويرن]] جي صورت ۾ آهي، جيڪي وڪيميڊيا عام يا وڪيميڊيا ڪامنز سائيٽ تي محفوظ ٿيل هونديون آهن (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام]])۔ ==ڪيئن ڳنڍڻو آهي== {{See also|Help:Interwiki linking|Help:Interlanguage links}} مثال طور: {{Wikisource|The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows''}} ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون ڪيترن طريقن سان ڏنيون وڃن ٿيون: * Commons تي رکيل تصويرن ۽ ٻين فائلن کي ڳنڍي. وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:Picture tutorial]] ڏسو؛ * inline لنڪن ذريعي، جيئن هي لنڪ [[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']] ڏانهن (<code><nowiki>[[Wikisource:The Wind in the Willows|''The Wind in the Willows'']]</nowiki></code>)؛ * سانچن ذريعي، جيڪي يا ته وڏا باڪس يا سادا هڪ-لائيني لنڪون ٺاهي سگهن ٿا. انهن کي ڪٿي ۽ ڪيئن رکڻو آهي، ان لاءِ ايندڙ سيڪشن ڏسو؛ سانچا [[Wikipedia:Template messages/Sister projects]] ۽ [[:Category:Interwiki link templates]] ۾ ملندا؛ * سڌين URL لنڪن ذريعي، بلڪل ڪنهن ٻئي ويب سائيٽ وانگر، جيئن [http://en.wikisource.org/wiki/The_Wind_in_the_Willows ''The Wind in the Willows'']۔ پر هي صورت هاڻي [[deprecated]] آهي ۽ ان جي بدران <code><nowiki>[[</nowiki>''sister-project:sister project name|display name'']]</code> واري ڳنڍڻ کي ترجيح ڏني وڃي ٿي. ==لنڪون يا ڳنڍڻا ڪٿي رکجن== {{see also|MOS:INTERWIKI}} {{shortcut|WP:MOSSIS}} ساٿي منصوبن جون لنڪون يا ڳنڍڻا عام طور مضمون جي [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻا|خارجي ڳنڍڻن]] واري سيڪشن ۾ (يا آخري سيڪشن ۾، جيڪو به هجي) ڏنيون وڃن ٿيون، نه ڪي مضمون جي اصل متن ۾. [[وڪشنري]] تي لاڳاپيل معنائون ۽ [[وڪيذريعو]] تي لاڳاپيل ماخذ متن [[وڪشنري:انلائين|انلائين]] ڳنڍي سگهجن ٿا، ۽ اهڙيءَ طرح [[وڪيميڊيا عام]] مان مناسب مواد پڻ (جيتوڻيڪ گهڻو ڪري اهو [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا عام #عام ميڊيا کي وڪيپيڊيا مضمونن ۾ ڳنڍڻ|ڳنڍيو]] ويندو آهي). [[وڪيخبرون]] wikinews ڏانهن ڳنڍڻا صرف ان صورت ۾ مضمون جي متن ۾ جائز آهن جڏهن اتي خارجي ڳنڍڻو ڏيڻ جائز هجي (يعني [[وڪيپيڊيا:NOELBODY|تقريباً ڪڏهن به نه]])؛ وڌيڪ لاءِ [[وڪيپيڊيا:خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون|خارجي ڳنڍڻن لاء ھدايتون]] ڏسو. [[وڪيجنرل]] ۾ ڇپيل متعلقہ peer-reviewed جرنل وارا مضمون، جيڪي [[وڪيورسٽي]] ۾ موجود هجن، انهن کي حوالن ۾ ڳنڍي سگهجي ٿو. ڀيڻ منصوبن ڏانهن ٻيون لنڪون پڻ متن ۾ جائز ٿي سگهن ٿيون، جيڪڏهن اهي وڪيپيڊيا جي انسائيڪلوپيڊڪ مقصد کي پورو ڪن ۽ اهڙو مواد هجي جيڪو عام طور وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ نه هجي، جهڙوڪ [[وڪيڊيٽا]] متن؛ جيڪڏهن اهڙي لنڪ جي شموليت تي اعتراض ٿئي ته اها صرف تڏهن رکڻ گهرجي جڏهن ڳالهه صفحي تي [[وڪيپيڊيا:اتفاق راء|اتفاقِ راءِ]] موجود هجي. {{عام وارا زمرا|وڪيپيڊيا لوگو}}گهڻا باڪس-قسم وارا سانچا جيئن ساڄي پاسي ڏيکاريل {{tlx|Commons}} آهن، انهن کي مضمون جي {{em|آخري سيڪشن}} جي شروعات ۾ رکڻ گهرجي (جيڪو اڪثر، پر لازمي طور، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن هوندو آهي) ته جيئن اهي باڪس فهرست جي نقطن جي هيٺان نه پر ڀرسان نظر اچن۔{{efn|هن عام اصول ۾ ڪجهه استثنا آهن. مثال طور، {{tlx|Wiktionary}} گهڻو ڪري [[وڪيپيڊيا:ابھام صفحا|ابهام صفحن]] جي مٿئين حصي ۾ ايندو آهي، ۽ {{tlx|وڪيذريعو}} سانچو شايد [[WP:TOC|فهرستِ مواد]] جي ساڄي پاسي اچي سگهي ٿو جيڪڏهن مضمون ڪنهن اهڙي معاهدي بابت هجي جنهن جو اصل متن وڪيذريعو تي موجود هجي۔}} اهڙو سيڪشن نه ٺاهيو جنهن جو واحد مواد باڪس-قسم جا سانچا هجن. ڪيترين باڪس لنڪن کي {{tl|Sister project links}} يا {{tl|Sister project}} ذريعي هڪ ۾ گڏ ڪري سگهجي ٿو۔[[File:Sister link template columns problem.jpg|thumb|جيڪڏهن سيڪشن ڪالمن ۾ ترتيب ڏنو وڃي ته باڪس-قسم وارو سانچو ضرورت کان وڌيڪ خالي جڳهه پيدا ڪري سگهي ٿو.]] ڪڏهن ڪڏهن باڪس-قسم جا سانچا سٺا نٿا لڳن، يا ته ڇو⁠تہ ڀيڻ منصوبن کان سواءِ ٻيون external links نه هونديون آهن، يا ڇو⁠تہ اهي غيرمناسب ترتيب پيدا ڪن ٿا، جهڙوڪ مضمون جي هيٺان ساڄي پاسي لڙڪندڙ باڪسن جو ڊگهو سلسلو يا ڪالمن واري ترتيب ۾ تمام گهڻي خالي جڳهه. اهڙين حالتن ۾ "inline" سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، "خارجي ڳنڍڻا" سيڪشن ۾ استعمال ڪرڻ تي غور ڪيو وڃي، جيئن ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون فهرست جي شين طور ظاهر ٿين، هن ريت: * {{commons category-inline|Wikimedia Foundation}} باڪس-قسم سانچن جي هڪ ٻي متبادل صورت، جيڪا مضمون جي متن ۾ استعمال ٿي سگهي ٿي، اها آهي ته مضمون جي آخر ۾ {{tl|Sister bar}} navbox رکيو وڃي. ڀيڻ منصوبن جون لنڪون portal لنڪن سان گڏ {{tl|Subject bar}} ذريعي پڻ گڏ ڪري سگهجن ٿيون. ڀيڻ منصوبن ڏانهن لنڪون عام طور هڪ مضمون اندر صرف هڪ ڀيرو ڏنيون وڃن ٿيون، جيئن [[MOS:DUPLINK|وڪيپيڊيا جي ٻين مضمونن ڏانهن معياري لنڪن]] سان ڪيو ويندو آهي۔ ===ترتيب جو خلاصو=== * {{Tick}} '''ڪريو:''' وڏا گرافڪ سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons}} يا {{tl|Sister project links}}، مضمون جي آخري ==Section== جي مٿان رکو، ڀلي اهو سيڪشن عام طور انهن سانچن جي جاءِ نه هجي۔ * {{Tick}} '''ڪريو:''' ==External links== سيڪشن ۾ وڏن گرافڪ سانچن جي بدران inline سانچا، جهڙوڪ {{tl|Commons-inline}}، استعمال ڪريو۔ * {{Cross}} '''نه ڪريو:''' ==External links== جو سيڪشن سرخي صرف تڏهن نه ٺاهيو جڏهن ان سيڪشن ۾ صرف هڪ يا وڌيڪ {{em|non-inline}} ڀيڻ سانچا هجن، جهڙوڪ {{tl|Commons}}، {{tl|Sister project links}}، يا {{tl|Sister bar}} navbox۔ ان جي بدران، انهن سانچن کي اڳ ۾ موجود سيڪشن ۾ رکو، يا inline سانچن ڏانهن منتقل ٿيو۔ ===نوٽس=== {{Notelist}} ==وڪيپيڊيا مان ساٿي منصوبي ڏانهن نرم-ريڊائريڪٽ== {{shortcut|WP:SOFTSP}} ڪڏهن ڪڏهن ڪو اندراج وڪيپيڊيا جي ڀيٽ ۾ ڪنهن ٻئي [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا|ساٿي منصوبي]] تي وڌيڪ مناسب هوندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهو غير-انسائيڪلوپيڊڪ دائري وارو هوندو آهي (مثلاً اهو ڪڏهن به هڪ سادي [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا لغت ناھي|لغوي تعريف]] کان اڳتي نه وڌي سگهي، يا اهڙي تفصيل جي گهر ڪري ٿو جيڪو [[وڪيپيڊيا: وڪيپيڊيا درسي ڪتاب ناھي|درسي ڪتاب]] لاءِ وڌيڪ مناسب هجي)۔ عام طور اهڙا مضمون [[m:مدد:Transwiki|ٽرانسوڪي]] عمل ذريعي وڌيڪ مناسب ڀيڻ منصوبي ڏانهن نقل ڪيا وڃن ٿا، ۽ پوءِ وڪيپيڊيا مان حذف ڪيا وڃن ٿا۔ پر جيڪڏهن ڪو لفظ يا اصطلاح عام طور وڪيفاء ڪيو ويندو هجي، ته اهو تمام ممڪن آهي ته حذف ٿيل اندراج ڪجهه نيڪ نيت استعمال ڪندڙ جلد ٻيهر ٺاهي ڇڏين۔ اهڙو ٻيهر ٺاهيل مضمون غالباً وري به غير-انسائيڪلوپيڊڪ هوندو۔ ان کان بچڻ لاءِ، صفحي جي حذف ڪرڻ يا ٽرانسوڪي ڪرڻ کان پوءِ ختم ڪرڻ جي ڪوشش ڪريو. هڪ حل، جيئن [[وڪيپيڊيا:حذف پاليسي#ٻيا منصوبا|وڪيپيڊيا حذف پاليسي]] ۾ تجويز ڪيو ويو آهي، اهو آهي ته لفظ کي وڪيپيڊيا جي اندر ئي ڪنهن لاڳاپيل مضمون ڏانهن [[وڪيپيڊيا:چوريو|عام چوريو]] ڪيو وڃي. مثال طور، [[منظم ڪرڻ]] کي هڪ سٺي نموني ترقي ڪيل [[تنظيم]] مضمون ڏانهن <code><nowiki>#REDIRECT [[Organization]]</nowiki></code> ذريعي موڪلي سگهجي ٿو۔ جيڪڏهن اهو ممڪن نه هجي، ته وڪيپيڊيا جي ڪنهن صفحي کي ڪنهن ڀيڻ منصوبي ڏانهن [[وڪيپيڊيا:Soft redirect|soft redirect]] ۾ تبديل ڪيو وڃي. سادو {{tl|soft redirect}} سانچو {{plain link|1=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special%3AWhatLinksHere&target=Template%3ASoft+redirect&namespace=0|2=mainspace ۾ استعمال نه ڪيو وڃي}}. ان جي بدران، ''خاص سانچا'' استعمال ڪيا وڃن (هيٺ [[وڪيپيڊيا: وڪيميڊيا ساٿي منصوبا#Specialized soft redirect templates|ڏسو]])۔ اهي سانچا پڙهندڙن کي ڀيڻ منصوبي تي موجود معلومات بابت آگاهه ڪن ٿا: مثال طور، هن مثال ۾ [[وڪشنري:organize]] صفحي ڏانهن لنڪ ڏني ويندي. ان جا گهڻا فائدا آهن: #اهو ڀيڻ منصوبن کي هڪ ٻئي جي ويجهو آڻي ٿو #اهو مستقبل ۾ صفائيءَ وارن مسئلن کان بچائي ٿو <div style="width:60%"> {{wi|Organize|nocat=true}} </div> ===خاص soft redirect سانچا=== {{shortcut|WP:SSRT}} مهرباني ڪري اهو ذهن ۾ رکو ته صرف اهي موضوع، جن جو دائرو ''انسائيڪلوپيڊڪ کان گهٽ'' هجي ۽ جيڪي '''عام طور wikify ٿيندڙ لفظ''' هجن يا '''بار بار ٻيهر ٺاهيا ويندا هجن'''، soft redirects بڻجڻ گهرجن. وڪيپيڊيا ۾ هر ممڪن لفظ يا اصطلاح لاءِ soft redirect جي ضرورت ناهي۔ *{{tl|Wikidata redirect}}; [[: زمرو:Soft redirects connected to a Wikidata item]] – هڪ خاص [[وڪيپيڊيا:RCAT|redirect category]] سانچو '''صرف mainspace لاءِ''' *{{tl|Wiktionary redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wiktionary]] *{{tl|Wikibooks redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikibooks]] *{{tl|Wikinews redirect}}: [[: زمرو:Redirects to Wikinews]] *{{tl|Wikiquote redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikiquote]] *{{tl|Wikisource redirect}}; [[: زمرو:Redirects to Wikisource]] *{{tl|Wikispecies redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikispecies]] *{{tl|Wikivoyage redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikivoyage]] *{{tl|Commons redirect}}; [[:زمرو:Redirects to Wikimedia Commons]] ==منصوبن جي وچ ۾ ڳنڍڻ== {{shortcut|WP:SISTERLINK|WP:SISLINK}} {{Main article|Help:Interwiki linking}} {| class="wikitable sortable" ! منصوبو !! مڪمل صورت !! مختصر صورت |- | [[وڪيپيڊيا]] | <code>[[wikipedia:]]</code> | <code>[[[[w:]]]]</code> |- | [[Wiktionary]] | <code>[[[[wiktionary:]]]]</code> | <code>[[[[wikt:]]]]</code> |- | [[Wikinews]] | <code>[[[[wikinews:]]]]</code> | <code>[[[[n:]]]]</code> |- | [[Wikibooks]] | <code>[[[[wikibooks:]]]]</code> | <code>[[[[b:]]]]</code> |- | [[Wikiquote]] | <code>[[[[wikiquote:]]]]</code> | <code>[[[[q:]]]]</code> |- | [[Wikisource]] | <code>[[[[wikisource:]]]]</code> | <code>[[[[s:]]]]</code> |- | [[Wikispecies]] | <code>[[[[wikispecies:]]]]</code> | <code>[[[[species:]]]]</code> |- | [[Wikiversity]] | <code>[[[[wikiversity:]]]]</code> | <code>[[[[v:]]]]</code> |- | [[Wikivoyage]] | <code>[[[[wikivoyage:]]]]</code> | <code>[[[[voy:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation]] | <code>[[[[wikimedia:]]]]<br>[[[[foundation:]]]]</code> | <code>[[[[wmf:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Commons]] | <code>[[[[commons:]]]]</code> | <code>[[[[c:]]]]</code> |- | [[Wikidata]] | <code>[[[[wikidata:]]]]</code> | <code>[[[[d:]]]]</code> |- | [[Wikifunctions]] | <code>[[[[wikifunctions:]]]]</code> | <code>[[[[f:]]]]</code> |- | [[Wikipedia:Meta|Meta-Wiki]] | <code>[[[[meta:]]]]</code> | <code>[[[[m:]]]]</code> |- | [[Wikimedia Foundation|Wikimedia Incubator]] | <code>[[[[incubator:]]]]</code> | {{n/a}} |- | [[MediaWiki]] | <code>[[[[mediawikiwiki:]]]]</code> | <code>[[[[mw:]]]]</code> |- | [[Phabricator]] | <code>[[[[phabricator:]]]]</code> | <code>[[[[phab:]]]]</code> |} ==متحد لاگ ان يا گڏيل اڪائونٽ== {{main|وڪيپيڊيا:Unified login|مدد:Unified login}} ''Unified login'' هڪ اهڙو نظام آهي جيڪو استعمال ڪندڙن کي [[وڪيميڊيا فائونڊيشن]] جي اڪثريت ڀيڻ منصوبن تي هڪ ئي لاگ ان استعمال ڪرڻ جي اجازت ڏئي ٿو. ان سان استعمال ڪندڙ سڄي وڪيميڊيا ۾ هڪ جهڙي سڃاڻپ برقرار رکي سگهن ٿا، هڪ ئي ڀيري کاتو ٺاهي. هن نظام جا ٻيا فائدا هي آهن ته اهو نقلي سڃاڻپ جي خطري کي گهٽائي ٿو ۽ ڪيترن منصوبن تي بار بار لاگ ان ٿيڻ جي تڪليف کان بچائي ٿو. استعمال ڪندڙ ڪنهن اهڙي منصوبي تي، جتي انهن وٽ اڳ ۾ کاتو هجي، [[خاص:MergeAccount]] ڏسي ۽ هدايتن تي عمل ڪندي متحد لاگ ان ٺاهي سگهن ٿا۔ ==ساٿي منصوبي مان مواد نقل ڪرڻ== {{See|WP:ARTICLECOPY}} ها، توهان هڪ ساٿي منصوبي جو ڪجهه مواد ٻئي ۾ نقل ڪري سگهو ٿا، پر '''پنهنجي ايڊٽ سمري ۾ ماخذ مضمون ڏانهن ضرور لنڪ ڏيو'''. درست ايڊٽ سمري ۽ لاڳاپي جو دارومدار هن ڳالهه تي هوندو ته ساٿي منصوبي جو لائسنس ڪهڙو آھي؛ وڌيڪ تفصيلي هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:SISTERCOPY]] ڏسو. جيڪڏهن مواد ڪنهن ٻي ٻولي مان ترجمو ڪيو ويو هجي، ته هدايتن لاءِ [[وڪيپيڊيا:TFOLWP]] ڏسو۔ ==پڻ ڏسو== * [[وڪيپيڊيائن جي فھرست]] * [[: زمرو:Interwiki link templates]] * [[: زمرو:Transwiki templates]] * [[مدد:Interlanguage links]] * [[مدد:Interwiki linking]] * [[ميڊياوڪي:Interwiki map]] * [[وڪيپيڊيا:List of templates linking to other free content projects]] {{Transwiki maintenance|state=expanded}} {{Manual of Style}} [[زمرو:Wikipedia how-to|Sister projects]] [[زمرو:Wikipedia-related projects|Sister projects]] [[زمرو:Wikipedia Manual of Style (related guidelines)]] 3vxdv2ug1a7pyeqensdzzs17sp96azc 10 62252 371610 232326 2026-04-14T19:13:21Z Intisar Ali 8681 371610 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodyclass = vcard | abovestyle = font-size: 125%; | above = <div style="padding-top:0.3em; padding-bottom:0.3em; {{#if:{{{colorcode|}}}|border-top:2px solid {{{colorcode}}}; border-bottom:2px solid {{{colorcode}}};}} line-height: 1;"><div class="fn org">{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</div> {{#if:{{{native_name|}}} |<div style="font-size: 0.8em; padding-top:0.3em;" class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</div>}}</div> | subheader = {{{_subheader|}}} | imageclass = logo | imagestyle = padding-top:.4em;padding-bottom:.3em; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|upright={{{logo_upright|0.8}}}|alt={{{logo_alt|}}}|size={{{logo_size|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | headerstyle = line-height: 0.8em; | labelstyle = line-height:1.3em; | datastyle = line-height:1.3em; | label1 = {{{lang1}}} نالو | class1 = nickname | data1 = {{{name_lang1|}}} | label2 = {{{lang2}}} نالو | class2 = nickname | data2 = {{{name_lang2|}}} | label3 = {{{lang3}}} نالو | class3 = nickname | data3 = {{{name_lang3|}}} | label4 = {{{lang4}}} نالو | class4 = nickname | data4 = {{{name_lang4|}}} | label5 = مخفف | class5 = nickname | data5 = {{if empty|{{{abbreviation|}}}|{{{abbr|}}}}} | label6 = [[پارٽي اڳواڻ|اڳواڻ]] | class6 = agent | data6 = {{{leader|}}} | label7 = صدر | class7 = agent | data7 = {{{president|}}} | label8 = [[پارٽي چيئر|چيئر{{#if:{{{chairperson|}}}|پرسن|{{#if:{{{chairman|}}}|مين|وومين}}}}]] | class8 = agent | data8 = {{if empty|{{{chairperson|}}}|{{{chairman|}}}|{{{chairwoman|}}}}} | label9 = [[پارٽي سيڪريٽري|سيڪريٽري]] | class9 = agent | data9 = {{{secretary|}}} | label10 = جنرل سيڪريٽري | class10 = agent | data10 = {{{general_secretary|}}} | label11 = فرسٽ سيڪريٽري | class11 = agent | data11 = {{{first_secretary|}}} | label12 = {{nowrap|سيڪريٽري جنرل}} | class12 = agent | data12 = {{{secretary_general|}}} | label13 = [[پريزيڊيم]] | class13 = agent | data13 = {{{presidium|}}} | label14 = حڪومتي ادارو | class14 = agent | data14 = {{{governing_body|}}} | label15 = اسٽينڊنگ ڪميٽي | class15 = agent | data15 = {{{standing_committee|}}} | label16 = [[پارٽي ترجمان|ترجمان]] | class16 = agent | data16 = {{if empty|{{{spokesperson|}}}|{{{spokesman|}}}}} | label17 = {{{leader1_title|}}} | class17 = agent | data17 = {{{leader1_name|}}} | label18 = {{{leader2_title|}}} | class18 = agent | data18 = {{{leader2_name|}}} | label19 = {{{leader3_title|}}} | class19 = agent | data19 = {{{leader3_name|}}} | label20 = {{{leader4_title|}}} | class20 = agent | data20 = {{{leader4_name|}}} | label21 = {{{leader5_title|}}} | class21 = agent | data21 = {{{leader5_name|}}} | label22 = {{#if:{{{founders|}}} |بانيَ|باني}} | class22 = agent | data22 = {{if empty|{{{founders|}}}|{{{founder|}}}}} | label23 = قائم ٿي | data23 = {{if empty|{{{founded|}}}|{{{foundation|}}}}} | label24 = رجسٽر ٿيل | data24 = {{{registered|}}} | label25 = قانوني بڻايل | data25 = {{if empty|{{{legalised|}}}|{{{legalized|}}}}} | label26 = {{#if:{{{banned|}}} |پابندي لڳل |ختم ٿيل}} | data26 = {{if empty|{{{banned|}}}|{{{dissolved|}}}|{{{dissolution|}}}}} | label27 = انضمام | data27 = {{{merger|}}} | label28 = الڳ ٿي | data28 = {{{split|}}} | label29 = اڳ ۾ | data29 = {{{predecessor|}}} | label30 = ضم ٿيو | data30 = {{{merged|}}} | label31 = پوءِ | data31 = {{{successor|}}} | label32 = هيڊڪوارٽر | class32 = label | data32 = {{{headquarters|}}} | label33 = اخبار | data33 = {{{newspaper|}}} | label34 = [[ٿنڪ ٽينڪ]] | data34 = {{if empty|{{{think tank|}}}|{{{think_tank|}}}}} | label35 = [[شاگرد ونگ]] | data35 = {{{student_wing|}}} | label36 = [[نوجوان ونگ]] | data36 = {{{youth_wing|}}} | label37 = [[عورتن جي ونگ]] | data37 = {{{womens_wing|}}} | label38 = {{{wing1_title}}} | data38 = {{{wing1|}}} | label39 = {{{wing2_title}}} | data39 = {{{wing2|}}} | label40 = {{{wing3_title}}} | data40 = {{{wing3|}}} | label41 = {{{wing4_title}}} | data41 = {{{wing4|}}} | label42 = رڪنيت {{#if:{{{membership_year|}}} |{{nobold|({{{membership_year}}})}}}} | data42 = {{{membership|}}} | label43 = [[سياسي نظرين جي فهرست|نظريو]] | class43 = category | data43 = {{{ideology|}}} | label44 = [[سياسي دائرو|سياسي حيثيت]] | class44 = category | data44 = {{{position|}}} | label45 = مذهب | class45 = category | data45 = {{{religion|}}} | label46 = قومي وابستگي | class46 = category | data46 = {{{national|}}} | label47 = علائقائي وابستگي | class47 = category | data47 = {{if empty|{{{regional|}}}|{{{regional affiliation|}}}}} | label48 = [[يورپي سياسي پارٽي|يورپي وابستگي]] | class48 = category | data48 = {{{european|}}} | label49 = براعظمي وابستگي | class49 = category | data49 = {{if empty|{{{continental|}}}|{{{continental affiliation|}}}}} | label50 = بين الاقوامي وابستگي | class50 = category | data50 = {{{international|}}} | label51 = [[يورپي پارليامينٽ جا سياسي گروهه|يورپي پارليامينٽ گروپ]] | class51 = category | data51 = {{{europarl|}}} | label52 = {{{affiliation1_title}}} | class52 = category | data52 = {{#if:{{{affiliation1_title|}}}|{{{affiliation1|}}}}} | label53 = {{{affiliation2_title}}} | class53 = category | data53 = {{#if:{{{affiliation2_title|}}}|{{{affiliation2|}}}}} | label54 = رنگ | data54 = {{{colo{{#if:{{{colours|}}}|u|}}rs|}}} | label55 = نعرو | data55 = {{{slogan|}}} | label56 = ترانو | data56 = {{{anthem|}}} | label57 = {{{blank1_title|}}} | data57 = {{{blank1|}}} | label58 = {{{blank2_title|}}} | data58 = {{{blank2|}}} | label59 = {{{blank3_title|}}} | data59 = {{{blank3|}}} | label60 = {{{blank4_title|}}} | data60 = {{{blank4|}}} | label61 = {{{seats1_title|}}} | data61 = {{{seats1|}}} | label62 = {{{seats2_title|}}} | data62 = {{{seats2|}}} | label63 = {{{seats3_title|}}} | data63 = {{{seats3|}}} | label64 = {{{seats4_title|}}} | data64 = {{{seats4|}}} | label65 = {{{seats5_title|}}} | data65 = {{{seats5|}}} | label66 = {{{seats6_title|}}} | data66 = {{{seats6|}}} | label67 = {{{seats7_title|}}} | data67 = {{{seats7|}}} | label68 = {{{seats8_title|}}} | data68 = {{{seats8|}}} | label69 = {{{seats9_title|}}} | data69 = {{{seats9|}}} | label70 = {{{seats10_title|}}} | data70 = {{{seats10|}}} | label71 = {{{seats11_title|}}} | data71 = {{{seats11|}}} | header72 = {{#if:{{{symbol|}}} |چونڊ نشان}} | data73 = {{{symbol|}}} | header74 = {{#if:{{{flag|}}} |{{{flag_title|پارٽي جو جهنڊو}}}}} | data75 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{flag|}}}|upright=0.8|alt={{if empty|{{{flag_alt|}}}|{{{flag_title|}}}}}}} | header76 = {{#if:{{{website|}}} |ويب سائيٽ}} | data77 = {{{website|}}} | belowstyle = padding-top:0; | below = {{#if:{{{state|}}}{{{country|}}} | {{Hlist |style=line-height:1.3em; padding-top:0.3em; border-top:{{#if:{{{colorcode|}}}|2|1}}px solid {{{colorcode|#aaa}}}; | {{#if:{{{country_dab1|}}} | {{#ifexist: {{{country_dab1|}}} | [[{{{country_dab1}}}|{{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}} جي سياست]] }} | {{#ifexist: Politics of {{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}} | [[Politics of {{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}}|{{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}} جي سياست]] }} }} | {{#if:{{{parties_dab1|}}} | {{#ifexist: {{{parties_dab1|}}} | [[{{{parties_dab1}}}|سياسي پارٽيون]] }} | {{#ifexist: List of political parties in {{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}} | [[List of political parties in {{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}}|سياسي پارٽيون]] }} }} | {{#if:{{{elections_dab1|}}} | {{#ifexist: {{{elections_dab1}}} | [[{{{elections_dab1}}}|چونڊون]] }} | {{#ifexist: Elections in {{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}} | [[Elections in {{if empty|{{{state|}}}|{{{country}}}}}|چونڊون]]}} }} }}<!-- -->{{#if:{{{country2|}}} | {{Hlist |style=line-height:1.3em; margin-top:0.2em; padding-top:0.2em; border-top: 1px solid #aaa; | {{#if:{{{country_dab2|}}} | {{#ifexist: {{{country_dab2|}}} | [[{{{country_dab2}}}|{{{country2}}} جي سياست]] }} | {{#ifexist: Politics of {{{country2}}} | [[Politics of {{{country2}}}|{{{country2}}} جي سياست]] }} }} | {{#if:{{{parties_dab1|}}} | {{#ifexist: {{{parties_dab2|}}} | [[{{{parties_dab2}}}|سياسي پارٽيون]] }} | {{#ifexist: List of political parties in {{{country2}}} | [[List of political parties in {{{country2}}}|سياسي پارٽيون]] }} }} | {{#if:{{{elections_dab1|}}} | {{#ifexist: {{{elections_dab2}}} | [[{{{elections_dab2}}}|چونڊون]] }} | {{#ifexist: Elections in {{{country2}}} | [[Elections in {{{country2}}}|چونڊون]]}} }} }} }} }}<!-- -->{{#if:{{{footnotes|}}} |<hr/>{{{footnotes}}} }} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox political party with unknown parameters|VALUE{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox political party]] with unknown parameter "VALUE"|ignoreblank=y| _subheader | abbr | abbreviation | affiliation1 | affiliation1_title | affiliation2 | affiliation2_title | anthem | banned | blank1 | blank1_title | blank2 | blank2_title | blank3 | blank3_title | blank4 | blank4_title | caption | categories | chairman | chairperson | chairwoman | colorcode | colors | colours | continental | continental affiliation | country | country_dab1 | country_dab2 | country2 | demo | dissolution | dissolved | elections_dab1 | elections_dab2 | europarl | european | first_secretary | flag | flag_alt | flag_title | footnotes | foundation | founded | founder | founders | general_secretary | governing_body | headquarters | ideology | international | lang1 | lang2 | lang3 | lang4 | leader | leader1_name | leader1_title | leader2_name | leader2_title | leader3_name | leader3_title | leader4_name | leader4_title | leader5_name | leader5_title | legalised | legalized | logo | logo_alt | logo_size | logo_upright | membership | membership_year | merged | merger | name | name_lang1 | name_lang2 | name_lang3 | name_lang4 | national | native_name | native_name_lang | newspaper | nocat | parties_dab1 | parties_dab2 | position | predecessor | president | presidium | regional | regional affiliation | registered | religion | seats1 | seats1_title | seats10 | seats10_title | seats11 | seats11_title | seats2 | seats2_title | seats3 | seats3_title | seats4 | seats4_title | seats5 | seats5_title | seats6 | seats6_title | seats7 | seats7_title | seats8 | seats8_title | seats9 | seats9_title | secretary | secretary_general | slogan | split | spokesman | spokesperson | standing_committee | state | student_wing | successor | symbol | think tank | think_tank | website | wing1 | wing1_title | wing2 | wing2_title | wing3 | wing3_title | wing4 | wing4_title | womens_wing | youth_wing }}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> armgtbd6qkw5xqwmgk5jxvt7gv7chq2 0 72062 371700 369721 2026-04-15T03:45:18Z Memon2025 21315 371700 wikitext text/x-wiki [[File:Kismet-IMG 6007-gradient.jpg|thumb|ڪسميت (<small>Kismet</small>)، هڪ روبوٽ جيڪا سال 1990ع ۾ تيار ڪيو ويو.]] '''ھٿرادو ذھانت''' (<small>artificial intelligence</small>) يا مختصر طور تي <small>'''AI'''</small>، ذھانت، سمجهه، ولوڙ ۽ معلومات جي پرک،<ref>{{حوالو_ويب|url=https://glosbe.com/en/mis_snd/Artificial%20intelligence|title=Artificial intelligence in Indus Roman Sindhi - English-Indus Roman Sindhi Dictionary {{!}} Glosbe|website=glosbe.com|language=en|access-date=2025-03-24}}</ref> جيڪا مشينن پاران ڏيکاري ويندي آھي، اھا جانورن ۽ انسانن جي ذھانت کان مختلف ھوندي آھي.<ref>{{حوالو_ويب|url=https://javarush.com/sd/groups/posts/sd.309.html|title=ڊيپ لرننگ، مصنوعي ذهانت ۽ ڊميز لاءِ مشين لرننگ: هڪ مثال سان وضاحت ڪئي وئي|date=2111-08-30|website=JavaRush|access-date=2025-03-24}}</ref> ان جي مثالي ڪمن ۾ ڳالھ سمجهڻ، [[ڪمپيوٽر]] جو ڏسڻ، قدرتي زبانن جي وچ ۾ ترجمو ڪرڻ ۽ ٻين انپٽ (Input) جو جواب ڏيڻ آھي. هٿرادو ڏاهپ يا ذھانت جي ڪاريگري وڏي پيماني تي صنعتي ڪارونھوار، حڪومتي ۽ سائنسي تاڃي پيٽي ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي. ڪجهه اعليٰ ڳڻپيوڪري ايپيلڪشن يا ادارا جيڪي هٿرادو ذھانت جي مدد سان ڪم ڪري رهيون آهن مثلن [[گوگل]] ان ڪاريگري کي جديد ڄاڻ جي ڳولھا لاءِ استعمال ڪري رهيو آهي. [[يوٽيوب|يو ٽيوب]]، [[ايميزون (ڪمپني)|ايمازون]] ۽ [[نيٽ فلڪس]] جھڙا ادارا سفارشي سرشتي (ريڪيمينڊشن سسٽم) ۾ پڻ هٿرادو ذھانت (AI) کي استعمال ڪري رهيا آهن. انساني آوازن کي سمجھڻ لاءِ جهڙوڪ سِري (SIRI) يا اليڪزا يا گوگل هوم، يا پاڻ مرادو هلندڙ ڪارون، يا گاڏين ۾ استعمال ٿيندڙ ڪاريگري، مثال طور ويمو (Waymo)، تخليقي اوزار جهڙوڪ چيٽ جي پي ٽي (ChatGPT)، مِڊجرني يا ڊي.ايل.ايِ. جھڙن ايپليڪشنن ۾ پڻ هٿرادو ذهانت جي ڪاريگري استعمال ڪئي ويندي آهي, ان سان گڏ اعليٰ سطح تي راندين جھڙوڪ، شطرنج ۽ گو گيم جهڙين راندين لاءِ پڻ هٿرادو ذهانت کي استعمال ڪيو ويندو آهي. هٿرادو ذهانت جو بنياد 1956ع ۾ هڪ تعليمي ضابطي جي طور تي رکيو ويو هو. هٿرادو ذهانت تعليمي نظامن ۾ ڦوڙي نه هجڻ جي ڪري ڪيترو ئي وقت نااميدي سان گذرندو رهيو. پر 2012 کان پوءِ، جڏهن [[ڳوڙهو علم]] سڀني هٿرادو ذهانت جي ڪاريگرين کان اڳتي وڌيو، اتي ڦوڙيءَ ۽ دلچسپي ۾ تمام گهڻو اضافو ٿيو. '''مصنوعي ذهانت''' (Artificial Intelligence)، جن کي مختصر طور تي AI سڏيو ويندو آهي، ان جي وسيع معنى ۾، مشينن، خاص طور تي ڪمپيوٽر سسٽم پاران ڏيکاريل ذهانت آهي. اهو ڪمپيوٽر سائنس ۾ تحقيق جو هڪ شعبو آهي جيڪو طريقن ۽ سافٽ ويئر کي ترقي ۽ مطالعو ڪري ٿو جيڪي مشينن کي انهن جي ماحول کي سمجهڻ ۽ سکيا ۽ ذهانت کي استعمال ڪرڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا جيڪي انهن جي مقرر ڪيل مقصدن کي حاصل ڪرڻ جا موقعا وڌائين ٿا. اهڙين مشينن کي AIs سڏيو وڃي ٿو. مصنوعي ذهانت جي ڪجهه اعليٰ پروفائل ايپليڪيشنن ۾ جديد ويب سرچ انجڻ (مثال طور، گوگل سرچ)؛ سفارش واري نظام (يوٽيوب، ايمازون ۽ نيٽ فلڪس پاران استعمال ٿيل)؛ انساني تقرير جي ذريعي رابطو (مثال طور، گوگل اسسٽنٽ، سري ۽ اليڪزا)؛ خود مختيار گاڏيون، مثال طور، ويمو (Waymo)؛ تخليقي اوزار (مثال طور، ChatGPT، ايپل انٽيليجنس ۽ AI آرٽ) ۽ حڪمت عملي جي راندين ۾ سپر انساني راند ۽ تجزيو (مثال طور، شطرنج ۽ وڃو) شامل آهن. بهرحال، مصنوعي ذهانت جي ڪيتريون ئي اپليڪيشنون AI جي طور تي نه سمجھي وينديون آهن: "ڪيترن ئي جديد AI کي عام ايپليڪيشنن ۾ فلٽر ڪيو ويو آهي، اڪثر ڪري AI نه سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هڪ ڀيرو ڪا شيء ڪافي مفيد ۽ عام ٿي ويندي آهي، انکي AI ليبل نه ڪيو ويندو آهي." مصنوعي ذهانت تحقيق جا مختلف ذيلي شعبا خاص مقصدن ۽ خاص اوزارن جي استعمال تي مبني آهن. AI تحقيق جي روايتي مقصدن ۾ استدلال، علم جي نمائندگي، منصوبابندي، سکيا، قدرتي ٻولي پروسيسنگ، تصور ۽ روبوٽڪس جي حمايت شامل آهن. عام ذهانت - ڪنهن به ڪم کي مڪمل ڪرڻ جي صلاحيت جيڪا انسان طرفان گهٽ ۾ گهٽ برابر سطح تي - فيلڊ جي ڊگهي مدي وارن مقصدن ۾ شامل آهي. انهن مقصدن تائين پهچڻ لاءِ، AI محققن ٽيڪنالاجي جي وسيع رينج کي، انگ اکر، آپريشنز ريسرچ ۽ اقتصاديات جي بنياد تي ترتيب ڏنو آهي ۽ ضم ڪيو آهي، جنهن ۾ ڳولا ۽ رياضياتي اصلاح، رسمي منطق، مصنوعي اعصابي نيٽ ورڪ ۽ طريقا شامل آهن. مصنوعي ذهانت نفسيات، لسانيات، فلسفو، نيورو سائنس ۽ ٻين شعبن تي پڻ ڇڪي ٿو. مصنوعي ذهانت جو بنياد 1956 ۾ هڪ تعليمي نظم جي طور تي رکيو ويو ۽ فيلڊ ڪيترن ئي دورن مان گذريو اميد جي، بعد ۾ مايوسي جي دورن ۽ فنڊ جي نقصان، جنهن کي AI سياري جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. 2012 کان پوءِ فنڊنگ ۽ دلچسپي تمام گھڻي وڌي وئي جڏھن ڊيپ لرننگ اڳئين AI ٽيڪنڪ کان اڳتي وڌي وئي. اها ترقي 2017 کان پوءِ ٽرانسفارمر آرڪيٽيڪچر سان وڌيڪ تيز ٿي وئي، ۽ 2020 جي شروعات تائين AI (جنهن کي "AI بوم" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو) ۾ سوين بلين ڊالر خرچ ڪيا ويا. 21 هين صدي ۾ AI جو وسيع استعمال موجوده وقت ۾ ڪيترن ئي غير ارادي نتيجن ۽ نقصانن کي بي نقاب ڪيو ۽ مستقبل ۾ ان جي خطرن ۽ ڊگھي مدي واري اثرات بابت خدشا پيدا ڪيا، ٽيڪنالاجي جي حفاظت ۽ فائدن کي يقيني بڻائڻ لاءِ ريگيوليٽري پاليسين بابت بحث کي تيز ڪيو. == مقصد == ==مقصد== ==ٽيڪنڪس== ==ايپليڪيشنون== ==اخلاقيات== ==تاريخ== ==فلسفو== ==مستقبل== ==افسانن ۾== ==پڻ ڏسو== * [[مصنوعي ذهانت]] * [[مصنوعي ذهانت جي مواد جي ڳولا]] ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|voy=no|species=no|d=Q11660|v=Portal:Artificial intelligence|n=no|s=no|c=Category:Artificial intelligence|wikt=artificial intelligence}} * * [https://www.bbc.co.uk/programmes/p003k9fc Artificial Intelligence]. BBC Radio 4 discussion with John Agar, Alison Adam & Igor Aleksander (''In Our Time'', 8 December 2005). {{Authority control}} [[زمرو:مصنوعي ذهانت]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽيشنل نيورو سائنس]] [[زمرو:قسم جي لحاظ کان ذهانت]] [[زمرو:مطالعي جا ڪمپيوٽيشنل شعبا]] 89uzjyvjh2qwg13h4mlfj17ake6deva 14 78147 371659 281716 2026-04-15T02:30:02Z Memon2025 21315 371659 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:سافٽويئر انجنيئرنگ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سافٽ ويئر]] 925tp1qiqkaf3293dfk9a77ubjl92hy 0 79769 371701 322853 2026-04-15T03:47:40Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 371701 wikitext text/x-wiki '''مصنوعي ذهانت''' (Artificial Intelligence)، جن کي مختصر طور تي AI سڏيو ويندو آهي، ان جي وسيع معنى ۾، مشينن، خاص طور تي ڪمپيوٽر سسٽم پاران ڏيکاريل ذهانت آهي. اهو ڪمپيوٽر سائنس ۾ تحقيق جو هڪ شعبو آهي جيڪو طريقن ۽ سافٽ ويئر کي ترقي ۽ مطالعو ڪري ٿو جيڪي مشينن کي انهن جي ماحول کي سمجهڻ ۽ سکيا ۽ ذهانت کي استعمال ڪرڻ لاءِ ڪم ڪن ٿا جيڪي انهن جي مقرر ڪيل مقصدن کي حاصل ڪرڻ جا موقعا وڌائين ٿا. اهڙين مشينن کي AIs سڏيو وڃي ٿو. مصنوعي ذهانت جي ڪجهه اعليٰ پروفائل ايپليڪيشنن ۾ جديد ويب سرچ انجڻ (مثال طور، گوگل سرچ)؛ سفارش واري نظام (يوٽيوب، ايمازون ۽ نيٽ فلڪس پاران استعمال ٿيل)؛ انساني تقرير جي ذريعي رابطو (مثال طور، گوگل اسسٽنٽ، سري ۽ اليڪزا)؛ خود مختيار گاڏيون، مثال طور، ويمو (Waymo)؛ تخليقي اوزار (مثال طور، ChatGPT، ايپل انٽيليجنس ۽ AI آرٽ) ۽ حڪمت عملي جي راندين ۾ سپر انساني راند ۽ تجزيو (مثال طور، شطرنج ۽ وڃو) شامل آهن. بهرحال، مصنوعي ذهانت جي ڪيتريون ئي اپليڪيشنون AI جي طور تي نه سمجھي وينديون آهن: "ڪيترن ئي جديد AI کي عام ايپليڪيشنن ۾ فلٽر ڪيو ويو آهي، اڪثر ڪري AI نه سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته هڪ ڀيرو ڪا شيء ڪافي مفيد ۽ عام ٿي ويندي آهي، انکي AI ليبل نه ڪيو ويندو آهي." مصنوعي ذهانت تحقيق جا مختلف ذيلي شعبا خاص مقصدن ۽ خاص اوزارن جي استعمال تي مبني آهن. AI تحقيق جي روايتي مقصدن ۾ استدلال، علم جي نمائندگي، منصوبابندي، سکيا، قدرتي ٻولي پروسيسنگ، تصور ۽ روبوٽڪس جي حمايت شامل آهن. عام ذهانت - ڪنهن به ڪم کي مڪمل ڪرڻ جي صلاحيت جيڪا انسان طرفان گهٽ ۾ گهٽ برابر سطح تي - فيلڊ جي ڊگهي مدي وارن مقصدن ۾ شامل آهي. انهن مقصدن تائين پهچڻ لاءِ، AI محققن ٽيڪنالاجي جي وسيع رينج کي، انگ اکر، آپريشنز ريسرچ ۽ اقتصاديات جي بنياد تي ترتيب ڏنو آهي ۽ ضم ڪيو آهي، جنهن ۾ ڳولا ۽ رياضياتي اصلاح، رسمي منطق، مصنوعي اعصابي نيٽ ورڪ ۽ طريقا شامل آهن. مصنوعي ذهانت نفسيات، لسانيات، فلسفو، نيورو سائنس ۽ ٻين شعبن تي پڻ ڇڪي ٿو. مصنوعي ذهانت جو بنياد 1956 ۾ هڪ تعليمي نظم جي طور تي رکيو ويو ۽ فيلڊ ڪيترن ئي دورن مان گذريو اميد جي، بعد ۾ مايوسي جي دورن ۽ فنڊ جي نقصان، جنهن کي AI سياري جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو. 2012 کان پوءِ فنڊنگ ۽ دلچسپي تمام گھڻي وڌي وئي جڏھن ڊيپ لرننگ اڳئين AI ٽيڪنڪ کان اڳتي وڌي وئي. اها ترقي 2017 کان پوءِ ٽرانسفارمر آرڪيٽيڪچر سان وڌيڪ تيز ٿي وئي، ۽ 2020 جي شروعات تائين AI (جنهن کي "AI بوم" جي نالي سان سڃاتو وڃي ٿو) ۾ سوين بلين ڊالر خرچ ڪيا ويا. 21 هين صدي ۾ AI جو وسيع استعمال موجوده وقت ۾ ڪيترن ئي غير ارادي نتيجن ۽ نقصانن کي بي نقاب ڪيو ۽ مستقبل ۾ ان جي خطرن ۽ ڊگھي مدي واري اثرات بابت خدشا پيدا ڪيا، ٽيڪنالاجي جي حفاظت ۽ فائدن کي يقيني بڻائڻ لاءِ ريگيوليٽري پاليسين بابت بحث کي تيز ڪيو. ==مقصد== ==ٽيڪنڪس== ==ايپليڪيشنون== ==اخلاقيات== ==تاريخ== ==فلسفو== ==مستقبل== ==افسانن ۾== ==پڻ ڏسو== ==خارجي لنڪس== ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:سائنسي مضمون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] kyaazahu7u52p7h0oozo4ilw39z4s5l 0 80800 371713 308327 2026-04-15T09:47:43Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 371713 wikitext text/x-wiki {{WAM talk 2024}}  {{Infobox company|name=عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ|logo=Abdul Majid Bhurgri Institute of Language Engineering logo.png|image=Abdul Majid Bhurgri Institute of Language Engineering.jpg|image_size=|native_name='''عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ'''|type=خودمختيار ادارو|foundation=2019|founder=[[امر فياض ٻرڙو]]|location_city=[[حيدرآباد، سنڌ]]|location_country=[[پاڪستان]]|location=N-5، نيشنل هاءِ وي|origins=|key_people=[[سيد سردار علي شاهه]]، [[عبدالماجد ڀرڳڙي]]، [[امر فياض ٻرڙو]]، شبير ڪنڀار|area_served=[[ٻولي انجنيئرنگ]] جو [[سنڌي ٻولي]] سڀني [[ڪمپيوٽيشنل لسانيات]] ۾.|industry=[[ڪمپيوٽيشنل لسانيات]]|products=[[تحقيق]]، [[ايپليڪيشن سافٽ ويئر]]|services=|revenue=|operating_income=|net_income=|num_employees=|parent=[[ثقافت]]، [[سياحت]] ۽ [[نوادرات]] [[وزارت (سرڪاري کاتو)] کاتو]]، [[سنڌ حڪومت]]|divisions=|subsid=|owner=[[سنڌ حڪومت]]|homepage={{URL|https://ambile.pk|ambile.pk}}|dissolved=|footnotes=}} '''عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ''' سنڌ حڪومت جي ثقافت، سياحت ۽ نوادرات کاتي جي انتظامي ڪنٽرول هيٺ هڪ خود مختيار ادارو آهي، جيڪو سنڌي ٻولي کي قومي ۽ بين الاقوامي ٻولين جي برابر آڻڻ لاءِ قائم ڪيو ويو آهي ته جيئن ڪمپيوٽر جي سڀني ڪمپيوٽيشنل پروسيسنگ ۽ نيچرل لينگويج پروسيسنگ ۾.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1919699/1-sindh-cabinet-decides-export-5m-tonnes-wheat/|title=Sindh cabinet decides to export 5m tonnes of wheat|date=February 28, 2019|website=The Express Tribune}}</ref> == قيام == سنڌي ڪمپيوٽنگ جي باني [[عبدالماجد ڀرڳڙي]] جي خدمتن جي اعتراف ۾ سنڌ حڪومت سندس نالي سان انسٽيٽيوٽ قائم ڪيو آهي. انسٽيٽيوٽ بنيادي طور تي هڪ ٻوليءَ جي انجنيئر ۽ لسانيات جي ماهر [[امر فياض ٻرڙو]] جي ڏنل تصور تي شروع ڪيو ويو، جنهن ۾ صوبائي وزير ثقافت، سياحت ۽ نوادرات، سنڌ حڪومت، سيد سردار علي شاهه کي 21 فيبروري 2017 تي مادري ٻولين جي عالمي ڏينهن جي موقعي تي بريفنگ ڏني وئي. [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد، سنڌ. [[امر فياض ٻرڙو]] جي ڏنل پريزنٽيشن ۽ تصور کانپوءِ صوبائي وزير سيد سردار علي شاهه انسٽيٽيوٽ جو اعلان ڪيو. ان کان پوءِ سنڌ حڪومت مالي سال 2017-2018 جي ​​بجيٽ ۾ ترقياتي اسڪيم شامل ڪئي.<ref>{{Cite web|url=http://sindhculture.gov.pk/newd/index.php?option=com_k2&view=item&id=323:establishment-of-majid-bhurgri-institute-of-language-engineering-at-hyderabad&Itemid=1572&lang=en|title=Establishment of Majid Bhurgri Institute of Language Engineering at Hyderabad|website=sindhculture.gov.pk}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://openparliament.pk/govt-introduces-bills-on-education-public-finance-in-sindh-assembly/|title=Govt Introduces Bills on Education, Public Finance in Sindh Assembly|date=May 2, 2019|website=Open Parliament Pakistan &#124; An initiative of FAFEN}}</ref> == منصوبا == انسٽيٽيوٽ ڪيترائي منصوبا ٺاهيا آهن جن جو مقصد سنڌي ٻوليءَ کي اڳتي وڌائڻ ۽ لساني تحقيق کي فروغ ڏيڻ آهي. قابل ذڪر قدمن ۾ شامل آهن AMBILE Hamiz Ali Sindhi <ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.app.com.pk/domestic/sindhi-ocr-software-system-formally-launched-at-majid-bhurgri-institute/|title=Sindhi OCR software system formally launched at Majid Bhurgri Institute|date=May 12, 2022}}</ref> Optical character recognition، جيڪا اجازت ڏئي ٿي سنڌي متن جي صحيح ڊجيٽلائيزيشن، ۽ جاري سنڌي WordNet سسٽم، هڪ پروجيڪٽ جيڪو هڪ جامع ليڪسيڪل ڊيٽابيس ٺاهڻ جو منصوبو آهي <ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/2477269/importance-of-sindhi-wordnet-highlighted|title=Importance of Sindhi WordNet highlighted|last=|first=|date=July 7, 2024|work=[[The Express Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://citynews.com.pk/shaheed-benazir-bhutto-university-students-visited-abdul-majid-bhurgri-institute-of-language-engineering/28502/|title=Shaheed Benazir Bhutto University students visited Abdul Majid Bhurgri Institute of Language Engineering|date=July 6, 2024}}</ref>قدرتي ٻولي پروسيسنگ لاءِ. . اداري هڪ فونٽ پڻ ٺاهيو آهي، جيڪو سنڌو لکت، خدا آبادي اسڪرپٽ، ۽ جديد فارسي-عربي اسڪرپٽ ڪوڊ فار انفارميشن جي مٽاسٽا جي علامتن کي ضم ڪري ٿو <ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.app.com.pk/domestic/sindhi-ocr-software-system-formally-launched-at-majid-bhurgri-institute/|title=Sindhi OCR software system formally launched at Majid Bhurgri Institute|date=May 12, 2022}}</ref> محققن لاءِ هڪ واحد وسيلو ۾. اضافي طور تي، انسٽيٽيوٽ آن لائن ڪنورٽر اوزار ٺاهيا آهن جيڪي خودڪار طور تي عربي-فارسي لپي ۽ ديوناگري لپي جي وچ ۾ ترجمو ڪري، لساني رسائي کي بهتر بڻائي ٿو. ٻيو اهم پراجيڪٽ ڀٽي پيڊيا آهي، جيڪو هڪ ڊجيٽل پليٽ فارم آهي جيڪو سنڌ جي مشهور شاعر شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي شاعريءَ جي تحفظ ۽ نشر و اشاعت لاءِ وقف آهي.<ref>https://www.nation.com.pk/22-Sep-2021/sa-pays-glowing-tribute-to-shah-abdul-latif-bhitai poets</ref> == ھنڌ == ھي ادارو [[سنڌ ميوزيم]] ۽ [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، N-5 نيشنل هاءِ وي، قاسم آباد، حيدرآباد، سنڌ جي پٺيان قائم آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ]] [[زمرو:سنڌي ٻولي]] khjuwa81xk990g6vqmhf8m4343ee42f 371714 371713 2026-04-15T09:49:02Z Memon2025 21315 371714 wikitext text/x-wiki {{WAM talk 2024}}  {{Infobox company|name=عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ|logo=Abdul Majid Bhurgri Institute of Language Engineering logo.png|image=Abdul Majid Bhurgri Institute of Language Engineering.jpg|image_size=|native_name='''عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ'''|type=خودمختيار ادارو|foundation=2019|founder=[[امر فياض ٻرڙو]]|location_city=[[حيدرآباد، سنڌ]]|location_country=[[پاڪستان]]|location=N-5، نيشنل هاءِ وي|origins=|key_people=[[سيد سردار علي شاهه]]، [[عبدالماجد ڀرڳڙي]]، [[امر فياض ٻرڙو]]، شبير ڪنڀار|area_served=[[ٻولي انجنيئرنگ]] جو [[سنڌي ٻولي]] سڀني [[ڪمپيوٽيشنل لسانيات]] ۾.|industry=[[ڪمپيوٽيشنل لسانيات]]|products=[[تحقيق]]، [[ايپليڪيشن سافٽ ويئر]]|services=|revenue=|operating_income=|net_income=|num_employees=|parent=[[ثقافت]]، [[سياحت]] ۽ [[نوادرات]] [[وزارت (سرڪاري کاتو)] کاتو]]، [[سنڌ حڪومت]]|divisions=|subsid=|owner=[[سنڌ حڪومت]]|homepage={{URL|https://ambile.pk|ambile.pk}}|dissolved=|footnotes=}} '''عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ''' سنڌ حڪومت جي ثقافت، سياحت ۽ نوادرات کاتي جي انتظامي ڪنٽرول هيٺ هڪ خود مختيار ادارو آهي، جيڪو سنڌي ٻولي کي قومي ۽ بين الاقوامي ٻولين جي برابر آڻڻ لاءِ قائم ڪيو ويو آهي ته جيئن ڪمپيوٽر جي سڀني ڪمپيوٽيشنل پروسيسنگ ۽ نيچرل لينگويج پروسيسنگ ۾.<ref>{{Cite web|url=https://tribune.com.pk/story/1919699/1-sindh-cabinet-decides-export-5m-tonnes-wheat/|title=Sindh cabinet decides to export 5m tonnes of wheat|date=February 28, 2019|website=The Express Tribune}}</ref> == قيام == سنڌي ڪمپيوٽنگ جي باني [[عبدالماجد ڀرڳڙي]] جي خدمتن جي اعتراف ۾ سنڌ حڪومت سندس نالي سان انسٽيٽيوٽ قائم ڪيو آهي. انسٽيٽيوٽ بنيادي طور تي هڪ ٻوليءَ جي انجنيئر ۽ لسانيات جي ماهر [[امر فياض ٻرڙو]] جي ڏنل تصور تي شروع ڪيو ويو، جنهن ۾ صوبائي وزير ثقافت، سياحت ۽ نوادرات، سنڌ حڪومت، سيد سردار علي شاهه کي 21 فيبروري 2017 تي مادري ٻولين جي عالمي ڏينهن جي موقعي تي بريفنگ ڏني وئي. [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد، سنڌ. [[امر فياض ٻرڙو]] جي ڏنل پريزنٽيشن ۽ تصور کانپوءِ صوبائي وزير سيد سردار علي شاهه انسٽيٽيوٽ جو اعلان ڪيو. ان کان پوءِ سنڌ حڪومت مالي سال 2017-2018 جي ​​بجيٽ ۾ ترقياتي اسڪيم شامل ڪئي.<ref>{{Cite web|url=http://sindhculture.gov.pk/newd/index.php?option=com_k2&view=item&id=323:establishment-of-majid-bhurgri-institute-of-language-engineering-at-hyderabad&Itemid=1572&lang=en|title=Establishment of Majid Bhurgri Institute of Language Engineering at Hyderabad|website=sindhculture.gov.pk}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://openparliament.pk/govt-introduces-bills-on-education-public-finance-in-sindh-assembly/|title=Govt Introduces Bills on Education, Public Finance in Sindh Assembly|date=May 2, 2019|website=Open Parliament Pakistan &#124; An initiative of FAFEN}}</ref> == منصوبا == انسٽيٽيوٽ ڪيترائي منصوبا ٺاهيا آهن جن جو مقصد سنڌي ٻوليءَ کي اڳتي وڌائڻ ۽ لساني تحقيق کي فروغ ڏيڻ آهي. قابل ذڪر قدمن ۾ شامل آهن AMBILE Hamiz Ali Sindhi <ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.app.com.pk/domestic/sindhi-ocr-software-system-formally-launched-at-majid-bhurgri-institute/|title=Sindhi OCR software system formally launched at Majid Bhurgri Institute|date=May 12, 2022}}</ref> Optical character recognition، جيڪا اجازت ڏئي ٿي سنڌي متن جي صحيح ڊجيٽلائيزيشن، ۽ جاري سنڌي WordNet سسٽم، هڪ پروجيڪٽ جيڪو هڪ جامع ليڪسيڪل ڊيٽابيس ٺاهڻ جو منصوبو آهي <ref>{{Cite news|url=https://tribune.com.pk/story/2477269/importance-of-sindhi-wordnet-highlighted|title=Importance of Sindhi WordNet highlighted|last=|first=|date=July 7, 2024|work=[[The Express Tribune]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://citynews.com.pk/shaheed-benazir-bhutto-university-students-visited-abdul-majid-bhurgri-institute-of-language-engineering/28502/|title=Shaheed Benazir Bhutto University students visited Abdul Majid Bhurgri Institute of Language Engineering|date=July 6, 2024}}</ref>قدرتي ٻولي پروسيسنگ لاءِ. . اداري هڪ فونٽ پڻ ٺاهيو آهي، جيڪو سنڌو لکت، خدا آبادي اسڪرپٽ، ۽ جديد فارسي-عربي اسڪرپٽ ڪوڊ فار انفارميشن جي مٽاسٽا جي علامتن کي ضم ڪري ٿو <ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.app.com.pk/domestic/sindhi-ocr-software-system-formally-launched-at-majid-bhurgri-institute/|title=Sindhi OCR software system formally launched at Majid Bhurgri Institute|date=May 12, 2022}}</ref> محققن لاءِ هڪ واحد وسيلو ۾. اضافي طور تي، انسٽيٽيوٽ آن لائن ڪنورٽر اوزار ٺاهيا آهن جيڪي خودڪار طور تي عربي-فارسي لپي ۽ ديوناگري لپي جي وچ ۾ ترجمو ڪري، لساني رسائي کي بهتر بڻائي ٿو. ٻيو اهم پراجيڪٽ ڀٽي پيڊيا آهي، جيڪو هڪ ڊجيٽل پليٽ فارم آهي جيڪو سنڌ جي مشهور شاعر شاهه عبداللطيف ڀٽائيءَ جي شاعريءَ جي تحفظ ۽ نشر و اشاعت لاءِ وقف آهي.<ref>https://www.nation.com.pk/22-Sep-2021/sa-pays-glowing-tribute-to-shah-abdul-latif-bhitai poets</ref> == ھنڌ == ھي ادارو [[سنڌ ميوزيم]] ۽ [[سنڌي ٻولي جو با اختيار ادارو|سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، N-5 نيشنل هاءِ وي، قاسم آباد، حيدرآباد، سنڌ جي پٺيان قائم آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:عبدالماجد ڀرڳڙي انسٽيٽيوٽ آف لئنگئيج انجنيئرنگ]] [[زمرو:سنڌي ٻولي]] 30uha8m2s47heopkppr6f09a20jpke3 14 86108 371647 337700 2026-04-15T01:19:47Z Ibne maryam 17680 371647 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻا کنڊ]] [[زمرو:عظيم کنڊ]] 1kt37gfal5tcxuyu3dwjundkjzzuezs 0 86650 371648 352463 2026-04-15T01:22:26Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 371648 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي. جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== ==فينئروزوئڪ دور== ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * فلڪيات جي تاريخ * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * ارضياتي وقت جو پيمانو * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ارضيات]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:زمين جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] eo4wif5ou6xrzokqkqp3s0eqw506o7d 371649 371648 2026-04-15T01:28:18Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 371649 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي. جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== ==فينئروزوئڪ دور== ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * فلڪيات جي تاريخ * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * ارضياتي وقت جو پيمانو * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ارضيات]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:زمين جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] [[زمرو:ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ| ]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتيءَ]] 1ji1z5qq7yjm7a4fomuk4icy4y9wzgv 371650 371649 2026-04-15T01:30:54Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 371650 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي. جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== ==فينئروزوئڪ دور== ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * فلڪيات جي تاريخ * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * ارضياتي وقت جو پيمانو * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] qjzehz0wlb2sslnx38fnh22zvr6krmi 371706 371650 2026-04-15T08:27:26Z Ibne maryam 17680 371706 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي. جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== ==فينئروزوئڪ دور== ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * فلڪيات جي تاريخ * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * ارضياتي وقت جو پيمانو * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] bj73exf4gd73u3c8ggtgpnto35pvszx 371707 371706 2026-04-15T08:29:13Z Ibne maryam 17680 371707 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي. جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== ==فينئروزوئڪ دور== ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] rs0g4und7hhnsba9gwmbml3lcdh356t 371708 371707 2026-04-15T08:32:45Z Ibne maryam 17680 371708 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== ==فينئروزوئڪ دور== ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] i811dgz3dbipcybfiz9pgx5gtwxdp1o 371709 371708 2026-04-15T08:34:40Z Ibne maryam 17680 371709 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== {{Main|Precambrian}} The Precambrian includes approximately 90% of geologic time. It extends from 4.6 billion years ago to the beginning of the Cambrian Period (about 539 million years ago). It includes the first three of the four [[Geologic time scale#Divisions of geologic time|eons]] of Earth's prehistory (the [[Hadean]], [[Archean]], and [[Proterozoic]]) and precedes the [[Phanerozoic]] eon.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> Major volcanic events altering Earth's environment and causing [[extinction]]s may have occurred 10 times in the past 3 billion years.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === Hadean Eon === {{Main|Hadean}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] mirgojlhl44boiy99mpa87oihhw6ktw 371710 371709 2026-04-15T08:37:51Z Ibne maryam 17680 371710 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] ==پري-ڪمبئريئن دور== {{Main|Precambrian}} The Precambrian includes approximately 90% of geologic time. It extends from 4.6 billion years ago to the beginning of the Cambrian Period (about 539 million years ago). It includes the first three of the four [[Geologic time scale#Divisions of geologic time|eons]] of Earth's prehistory (the [[Hadean]], [[Archean]], and [[Proterozoic]]) and precedes the [[Phanerozoic]] eon.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> Major volcanic events altering Earth's environment and causing [[extinction]]s may have occurred 10 times in the past 3 billion years.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === Hadean Eon === {{Main|Hadean}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. === Paleozoic Era === {{Main|Paleozoic}} The ''Paleozoic'' era spanned roughly {{Ma|539|251}},<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> and is subdivided into six [[period (geology)|geologic periods]]: from oldest to youngest, they are the [[Cambrian]], [[Ordovician]], [[Silurian]], [[Devonian]], [[Carboniferous]] and [[Permian]]. Geologically, the [[Paleozoic]] starts shortly after the breakup of a supercontinent called [[Pannotia]] and at the end of a global ice age. Throughout the early Paleozoic, Earth's landmass was broken up into a substantial number of relatively small continents. Toward the end of the era, the continents gathered together into a supercontinent called [[Pangaea]], which included most of Earth's land area. ==== Cambrian Period ==== {{Main|Cambrian}} The ''Cambrian'' period started about 538.8 ± 0.2 million years ago.<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> Cambrian continents are thought to have resulted from the breakup of a [[Neoproterozoic]] supercontinent called Pannotia. The waters of the Cambrian period appear to have been widespread and shallow. Continental drift rates may have been anomalously high. [[Laurentia]], [[Baltica]] and [[Siberia (continent)|Siberia]] remained independent continents following the break-up of the supercontinent of Pannotia. [[Gondwana]] started to drift toward the South Pole. [[Panthalassa]] covered most of the southern hemisphere, and minor oceans included the [[Proto-Tethys Ocean]], [[Iapetus Ocean]] and [[Khanty Ocean]]. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] oiauzb5hrzu3qx1wxtwcu80c1qun35g 371711 371710 2026-04-15T08:50:10Z Ibne maryam 17680 371711 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. === Paleozoic Era === {{Main|Paleozoic}} The ''Paleozoic'' era spanned roughly {{Ma|539|251}},<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> and is subdivided into six [[period (geology)|geologic periods]]: from oldest to youngest, they are the [[Cambrian]], [[Ordovician]], [[Silurian]], [[Devonian]], [[Carboniferous]] and [[Permian]]. Geologically, the [[Paleozoic]] starts shortly after the breakup of a supercontinent called [[Pannotia]] and at the end of a global ice age. Throughout the early Paleozoic, Earth's landmass was broken up into a substantial number of relatively small continents. Toward the end of the era, the continents gathered together into a supercontinent called [[Pangaea]], which included most of Earth's land area. ==== Cambrian Period ==== {{Main|Cambrian}} The ''Cambrian'' period started about 538.8 ± 0.2 million years ago.<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> Cambrian continents are thought to have resulted from the breakup of a [[Neoproterozoic]] supercontinent called Pannotia. The waters of the Cambrian period appear to have been widespread and shallow. Continental drift rates may have been anomalously high. [[Laurentia]], [[Baltica]] and [[Siberia (continent)|Siberia]] remained independent continents following the break-up of the supercontinent of Pannotia. [[Gondwana]] started to drift toward the South Pole. [[Panthalassa]] covered most of the southern hemisphere, and minor oceans included the [[Proto-Tethys Ocean]], [[Iapetus Ocean]] and [[Khanty Ocean]]. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] k0sejxiuc8j33uyddxt4vk99izr5d3a 371712 371711 2026-04-15T09:04:56Z Ibne maryam 17680 371712 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The فينيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 539 ملين سالن تي محيط آهي. فينيروزوئڪ ٽن دورن ۾ ورهايل آهي. پيليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ. هن دور دوران. براعظم الڳ ٿي ويا. پر آخرڪار هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا. جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ. ملٽي سيلولر زندگي جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. === Paleozoic Era === {{Main|Paleozoic}} The پيليوزوئڪ دور: پيليوزوئڪ دور تقريباً 50 ماس تي پکڙيل هو ۽ ان کي ڇهن جيولوجي دورن ۾ ورهايو ويو آهي: سڀ کان پراڻي کان ننڍي تائين. اهي ڪيمبرين، آرڊووشين، سلورين، ڊيوونين، ڪاربونفيرس ۽ پرمين دور آهن. ارضياتي طور تي. پيليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير بعد شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران. ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍن براعظمن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾. براعظم هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو. جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ''Paleozoic'' era spanned roughly {{Ma|539|251}},<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> and is subdivided into six [[period (geology)|geologic periods]]: from oldest to youngest, they are the [[Cambrian]], [[Ordovician]], [[Silurian]], [[Devonian]], [[Carboniferous]] and [[Permian]]. Geologically, the [[Paleozoic]] starts shortly after the breakup of a supercontinent called [[Pannotia]] and at the end of a global ice age. Throughout the early Paleozoic, Earth's landmass was broken up into a substantial number of relatively small continents. Toward the end of the era, the continents gathered together into a supercontinent called [[Pangaea]], which included most of Earth's land area. ==== ڪئمبريئن دور ==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبريئن دور لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 89 لک سال اڳ شروع ٿيو. ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ لارينشيا، بالٽيڪا ۽ سائبيريا آزاد براعظم رهيا. گونڊوانا ڏکڻ قطب ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ''Cambrian'' period started about 538.8 ± 0.2 million years ago.<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> Cambrian continents are thought to have resulted from the breakup of a [[Neoproterozoic]] supercontinent called Pannotia. The waters of the Cambrian period appear to have been widespread and shallow. Continental drift rates may have been anomalously high. [[Laurentia]], [[Baltica]] and [[Siberia (continent)|Siberia]] remained independent continents following the break-up of the supercontinent of Pannotia. [[Gondwana]] started to drift toward the South Pole. [[Panthalassa]] covered most of the southern hemisphere, and minor oceans included the [[Proto-Tethys Ocean]], [[Iapetus Ocean]] and [[Khanty Ocean]]. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] 57ntf27rc9vknf9sk2p1jpqo8wyy5n5 371715 371712 2026-04-15T10:32:18Z Ibne maryam 17680 371715 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The فينيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 539 ملين سالن تي محيط آهي. فينيروزوئڪ ٽن دورن ۾ ورهايل آهي. پيليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ. هن دور دوران. براعظم الڳ ٿي ويا. پر آخرڪار هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا. جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ. ملٽي سيلولر زندگي جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. === Paleozoic Era === {{Main|Paleozoic}} The پيليوزوئڪ دور: پيليوزوئڪ دور تقريباً 50 ماس تي پکڙيل هو ۽ ان کي ڇهن جيولوجي دورن ۾ ورهايو ويو آهي: سڀ کان پراڻي کان ننڍي تائين. اهي ڪيمبرين، آرڊووشين، سلورين، ڊيوونين، ڪاربونفيرس ۽ پرمين دور آهن. ارضياتي طور تي. پيليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير بعد شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران. ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍن براعظمن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾. براعظم هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو. جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ''Paleozoic'' era spanned roughly {{Ma|539|251}},<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> and is subdivided into six [[period (geology)|geologic periods]]: from oldest to youngest, they are the [[Cambrian]], [[Ordovician]], [[Silurian]], [[Devonian]], [[Carboniferous]] and [[Permian]]. Geologically, the [[Paleozoic]] starts shortly after the breakup of a supercontinent called [[Pannotia]] and at the end of a global ice age. Throughout the early Paleozoic, Earth's landmass was broken up into a substantial number of relatively small continents. Toward the end of the era, the continents gathered together into a supercontinent called [[Pangaea]], which included most of Earth's land area. ==== ڪئمبريئن دور ==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] 3aiqqqanzkjxbj7dnzxdll5c5l7or31 371716 371715 2026-04-15T10:34:27Z Ibne maryam 17680 371716 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The فينيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 539 ملين سالن تي محيط آهي. فينيروزوئڪ ٽن دورن ۾ ورهايل آهي. پيليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ. هن دور دوران. براعظم الڳ ٿي ويا. پر آخرڪار هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا. جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ. ملٽي سيلولر زندگي جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور: پيليوزوئڪ دور تقريباً 50 ماس تي پکڙيل هو<ref name=":0" /> ۽ ان کي ڇهن جيولوجي دورن ۾ ورهايو ويو آهي: سڀ کان پراڻي کان ننڍي تائين. اهي ڪيمبرين، آرڊووشين، سلورين، ڊيوونين، ڪاربونفيرس ۽ پرمين دور آهن. ارضياتي طور تي. پيليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير بعد شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران. ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍن براعظمن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾. براعظم هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو. جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ''Paleozoic'' era spanned roughly {{Ma|539|251}},<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> and is subdivided into six [[period (geology)|geologic periods]]: from oldest to youngest, they are the [[Cambrian]], [[Ordovician]], [[Silurian]], [[Devonian]], [[Carboniferous]] and [[Permian]]. Geologically, the [[Paleozoic]] starts shortly after the breakup of a supercontinent called [[Pannotia]] and at the end of a global ice age. Throughout the early Paleozoic, Earth's landmass was broken up into a substantial number of relatively small continents. Toward the end of the era, the continents gathered together into a supercontinent called [[Pangaea]], which included most of Earth's land area. ==== ڪئمبريئن دور ==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] ms1o7bfpdrhcpbde8lm3yluymtqbbff 371717 371716 2026-04-15T10:44:27Z Ibne maryam 17680 371717 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The فينيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 539 ملين سالن تي محيط آهي. فينيروزوئڪ ٽن دورن ۾ ورهايل آهي. پيليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ. هن دور دوران. براعظم الڳ ٿي ويا. پر آخرڪار هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا. جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ. ملٽي سيلولر زندگي جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. ===پئليوزوئڪ دور=== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ کان 25 ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0" /> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن ۾ ورهايو ويو آهي: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور آهن. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ''Paleozoic'' era spanned roughly {{}},<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> and is subdivided into six [[period (geology)|geologic periods]]: from oldest to youngest, they are the [[Cambrian]], [[Ordovician]], [[Silurian]], [[Devonian]], [[Carboniferous]] and [[Permian]]. Geologically, the [[Paleozoic]] starts shortly after the breakup of a supercontinent called [[Pannotia]] and at the end of a global ice age. Throughout the early Paleozoic, Earth's landmass was broken up into a substantial number of relatively small continents. Toward the end of the era, the continents gathered together into a supercontinent called [[Pangaea]], which included most of Earth's land area. ==== ڪئمبريئن دور ==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] lbv8sur7plbnncqaw5yck30aap47s5t 371718 371717 2026-04-15T10:48:07Z Ibne maryam 17680 371718 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The فينيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 539 ملين سالن تي محيط آهي. فينيروزوئڪ ٽن دورن ۾ ورهايل آهي. پيليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ. هن دور دوران. براعظم الڳ ٿي ويا. پر آخرڪار هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا. جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ. ملٽي سيلولر زندگي جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. ===پئليوزوئڪ دور=== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ==== ڪئمبريئن دور ==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] lzjsn6letnxxi4bs2cj4jbnonswujbh 371719 371718 2026-04-15T10:49:05Z Ibne maryam 17680 /* پئليوزوئڪ دور */ 371719 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فينئروزوئڪ دور== {{Main|Phanerozoic}} The فينيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 539 ملين سالن تي محيط آهي. فينيروزوئڪ ٽن دورن ۾ ورهايل آهي. پيليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ. هن دور دوران. براعظم الڳ ٿي ويا. پر آخرڪار هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا. جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ. ملٽي سيلولر زندگي جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ''Phanerozoic'' is the current eon in the geologic timescale. It covers roughly 539 million years. The Phanerozoic is divided into three eras – the [[Paleozoic]], the [[Mesozoic]] and the [[Cenozoic]]. During this eon, continents drifted apart but eventually collected into a single landmass known as [[Pangea]] before splitting again into the current continental landmasses.{{Citation needed|date=June 2024}} Most of the evolution of multicellular life occurred during this time period. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] g1tvx5iwm1wk32i208bg0pf60gcgxna 371720 371719 2026-04-15T10:55:05Z Ibne maryam 17680 371720 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فئنيروزوئڪ== {{Main|فئنيروزوئڪ}} فئنيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک (539 ملين) سالن تي محيط آهي. فئنيروزوئڪ ٽن دورن؛ پئليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ ۾ ورهايل آهي. هن دور دوران، کنڊ الڳ ٿي ويا، پر آخرڪار، موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ، هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا، جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. گهڻ گهرڙن واري حيات جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] 3ef0than4v3vdeawaa5c9qmola4fdud 371721 371720 2026-04-15T11:17:17Z Ibne maryam 17680 /* هئڊيئن ايون */ 371721 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|Artist's conception of a [[protoplanetary disc]]]] During Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فئنيروزوئڪ== {{Main|فئنيروزوئڪ}} فئنيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک (539 ملين) سالن تي محيط آهي. فئنيروزوئڪ ٽن دورن؛ پئليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ ۾ ورهايل آهي. هن دور دوران، کنڊ الڳ ٿي ويا، پر آخرڪار، موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ، هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا، جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. گهڻ گهرڙن واري حيات جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] k417kzzacm3sh1ehqqoi4gmh2c98lul 371722 371721 2026-04-15T11:24:12Z Ibne maryam 17680 371722 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|فنڪار جو هڪ پروٽوپلانيٽري ڊسڪ جو تصور]] هئڊيئن دور (<small>4.6-4 Ga</small>) جي دوران، شايد سج جي چوڌاري گئس ۽ مٽي جي هڪ وڏي ڪڪر اندر، جن کي هڪ ايڪريشن ڊسڪ سڏيو ويندو آهي جنهن مان لڳ ڀڳ 10 سال ڌرتي ٺهي، [[آڪاش منڊل|شمسي نظام]] ٺهي رهيو هو.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> هئڊيئن ايئون (eon) کي رسمي طور تي تسليم نه ڪيو ويو آهي، پر اهو بنيادي طور تي ان دور جي نشاندهي ڪري ٿو جڏهن اسان وٽ اهم مضبوط پٿرن جو مناسب رڪارڊ موجود هجي. سڀ کان پراڻا تاريخ وارا زرڪون لڳ ڀڳ 10 سال اڳ جا آهن. Hadean time (4.6&ndash;4 [[annum|Ga]]), the [[Solar System]] was forming, probably within a large cloud of gas and dust around the Sun, called an [[accretion disc]] from which [[History of Earth#Origin of life|Earth formed]] {{Ma|4500}}. The Hadean Eon is not formally recognized, but it essentially marks the era before we have adequate record of significant solid rocks. The oldest dated [[zircon]]s date from about {{Ma|4400}}.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فئنيروزوئڪ== {{Main|فئنيروزوئڪ}} فئنيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک (539 ملين) سالن تي محيط آهي. فئنيروزوئڪ ٽن دورن؛ پئليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ ۾ ورهايل آهي. هن دور دوران، کنڊ الڳ ٿي ويا، پر آخرڪار، موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ، هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا، جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. گهڻ گهرڙن واري حيات جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] an0myqblnmalo0qsbxf2uio5ih8d1e5 371723 371722 2026-04-15T11:32:58Z Ibne maryam 17680 371723 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|فنڪار جو هڪ پروٽوپلانيٽري ڊسڪ جو تصور]] هئڊيئن دور 460 کان 400 کرب سال اڳ (<small>4.6-4 Ga</small>) جي دوران، شايد سج جي چوڌاري گئس ۽ مٽي جي هڪ وڏي ڪڪر اندر، جن کي هڪ ايڪريشن ڊسڪ سڏيو ويندو آهي جنهن مان لڳ ڀڳ 4 کرب 50 ارب سال اڳ ڌرتي ٺهي، [[آڪاش منڊل|شمسي نظام]] ٺهي رهيو هو.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> هئڊيئن ايئون (eon) کي رسمي طور تي تسليم نه ڪيو ويو آهي، پر اهو بنيادي طور تي ان دور جي نشاندهي ڪري ٿو جڏهن اسان وٽ اهم مضبوط پٿرن جو مناسب رڪارڊ موجود هجي. سڀ کان پراڻا تاريخ وارا زرڪون لڳ ڀڳ 4 کرب 40 ارب سال اڳ جا آهن.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فئنيروزوئڪ== {{Main|فئنيروزوئڪ}} فئنيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک (539 ملين) سالن تي محيط آهي. فئنيروزوئڪ ٽن دورن؛ پئليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ ۾ ورهايل آهي. هن دور دوران، کنڊ الڳ ٿي ويا، پر آخرڪار، موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ، هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا، جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. گهڻ گهرڙن واري حيات جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] 31q4ggqgjac4md970mr80mfcjppg7sq 371724 371723 2026-04-15T11:34:09Z Ibne maryam 17680 371724 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|فنڪار جو هڪ پروٽوپلانيٽري ڊسڪ جو تصور]] هئڊيئن دور <small>460</small> کان <small>400</small> کرب سال اڳ (<small>4.6-4 Ga</small>) جي دوران، شايد سج جي چوڌاري گئس ۽ مٽي جي هڪ وڏي ڪڪر اندر، جن کي هڪ ايڪريشن ڊسڪ سڏيو ويندو آهي جنهن مان لڳ ڀڳ 4 کرب 50 ارب سال اڳ ڌرتي ٺهي، [[آڪاش منڊل|شمسي نظام]] ٺهي رهيو هو.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> هئڊيئن ايئون (eon) کي رسمي طور تي تسليم نه ڪيو ويو آهي، پر اهو بنيادي طور تي ان دور جي نشاندهي ڪري ٿو جڏهن اسان وٽ اهم مضبوط پٿرن جو مناسب رڪارڊ موجود هجي. سڀ کان پراڻا تاريخ وارا زرڪون لڳ ڀڳ 4 کرب 40 ارب سال اڳ جا آهن.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فئنيروزوئڪ== {{Main|فئنيروزوئڪ}} فئنيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک (539 ملين) سالن تي محيط آهي. فئنيروزوئڪ ٽن دورن؛ پئليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ ۾ ورهايل آهي. هن دور دوران، کنڊ الڳ ٿي ويا، پر آخرڪار، موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ، هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا، جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. گهڻ گهرڙن واري حيات جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — a detailed look at events from the origin of the universe to the present *Valley, John W. "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" ''[[Scientific American]]''. 2005 Oct:58–65. – discusses the timing of the formation of the oceans and other major events in Earth's early history. *[[Paul Davies|Davies, Paul]]. "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". ''[[The Guardian]]''. 2005 Dec 20. – discusses speculation into the role of quantum systems in the origin of life *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} (requires [[Flash Player]]). Animated story of life since about 13,700,000,000 shows everything from the Big Bang to the formation of Earth and the development of bacteria and other organisms to the ascent of man. *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} *{{In Our Time|Ageing the Earth|p005493g}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] s647x5zmt8g1c63s7li39r98wsaf361 371725 371724 2026-04-15T11:56:26Z Ibne maryam 17680 371725 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|فنڪار جو هڪ پروٽوپلانيٽري ڊسڪ جو تصور]] هئڊيئن دور <small>460</small> کان <small>400</small> کرب سال اڳ (<small>4.6-4 Ga</small>) جي دوران، شايد سج جي چوڌاري گئس ۽ مٽي جي هڪ وڏي ڪڪر اندر، جن کي هڪ ايڪريشن ڊسڪ سڏيو ويندو آهي جنهن مان لڳ ڀڳ 4 کرب 50 ارب سال اڳ ڌرتي ٺهي، [[آڪاش منڊل|شمسي نظام]] ٺهي رهيو هو.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> هئڊيئن ايئون (eon) کي رسمي طور تي تسليم نه ڪيو ويو آهي، پر اهو بنيادي طور تي ان دور جي نشاندهي ڪري ٿو جڏهن اسان وٽ اهم مضبوط پٿرن جو مناسب رڪارڊ موجود هجي. سڀ کان پراڻا تاريخ وارا زرڪون لڳ ڀڳ 4 کرب 40 ارب سال اڳ جا آهن.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فئنيروزوئڪ== {{Main|فئنيروزوئڪ}} فئنيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک (539 ملين) سالن تي محيط آهي. فئنيروزوئڪ ٽن دورن؛ پئليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ ۾ ورهايل آهي. هن دور دوران، کنڊ الڳ ٿي ويا، پر آخرڪار، موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ، هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا، جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. گهڻ گهرڙن واري حيات جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — ڪائنات جي شروعات کان وٺي موجوده وقت تائين واقعن تي هڪ تفصيلي نظر. *جان ڊبليو. وئلي "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" سائنٽيفڪ آمريڪن. آڪٽوبر، 2005ع، صفلو 58-65؛ سمنڊن جي ٺهڻ جي وقت ۽ ڌرتيءَ جي شروعاتي تاريخ ۾ ٻين اهم واقعن تي بحث ڪري ٿو. *پال ڊيويز "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". دي گارجين. 20 دسمبر، 2005ع. - زندگيءَ جي شروعات ۾ ڪوانٽم سسٽم جي ڪردار بابت قياس آرائي تي بحث ڪري ٿو. *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} تقريبن <small>13,700,000,000</small> کان وٺي زندگيءَ جي متحرڪ ڪهاڻي بگ بينگ کان وٺي ڌرتيءَ جي ٺهڻ ۽ بيڪٽيريا ۽ ٻين جاندارن جي ترقي تائين انسان جي عروج تائين هر شيءِ ڏيکاري ٿي. (فليش پلئر تي) *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] cdqes02amsigmbkycyqcrp7okuclb6l 371726 371725 2026-04-15T11:58:47Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 371726 wikitext text/x-wiki {{short description|none}} [[File:Geologic Clock with events and periods.svg|thumb|right|325px|ارضياتي وقت هڪ ڊائيگرام، جن کي "ارضياتي گھڙي"سڏيو ويندو آهي، ۾ ڏيکاريو ويو آهي، جيڪو زمين جي تاريخ جي ڪيترن ئي دورن جي نسبتي ڊيگھه، اهم واقعن کي نوٽ ڪندي، ڏيکاري ٿو.]] '''ڌرتيءَ جي ارضياتي تاريخ''' (<small>Geological</small> <small>History of Earth</small>) [[ڌرتي|ڌرتيءَ]] جي ماضي ۾ ٿيندڙ اهم ارضياتي واقعن جي، ارضياتي ٽائيم اسڪيل، جيڪو ڌرتيءَ جي پٿر جي پرتن جي مطالعي، اسٽراٽيگرافي (<small>Stratigraphy</small>) تي ٻڌل تاريخ جي ماپ جو هڪ نظام آهي، جي بنياد تي، پيروي ڪري ٿي. ڌرتيءَ تقريبن 4.54 ارب سال اڳ شمسي نيبولا مان جمع ٿيڻ ذريعي ٺهي هئي، جيڪو سج جي ٺهڻ کان بچيل مٽي ۽ گئس جو هڪ ڊسڪ جي شڪل وارو ماس هو، جنهن باقي [[شمسي نظام]] کي به ٺاهيو. شروعات ۾ زمين انتهائي آتش فشاني ۽ ٻين جسمن سان بار بار ٽڪراءَ جي ڪري، پگھريل مايع حالت ۾ هئي. آخرڪار ڌرتيء جي ٻاهرئين پرت ٿڌي ٿي هڪ مضبوط ڪرسٽ بڻجي وئي. جڏهن ته پاڻي وايو منڊل ۾ گڏ ٿيڻ لڳو ۽ هن کان پوء چنڊ، ممڪن طور تي زمين سان هڪ پروٽوپلانٽ جي ٽڪراءَ جي نتيجي ۾ ٺهيو. ٻاهر نڪرندڙ گيسون ۽ آتش فشاني سرگرمي ابتدائي فضائي منڊل پيدا ڪيو. پاڻي جي بخارات کي شهابين ڳرڻ مان پهچائيندڙ برف ذريعي وڌايو ويو، جيڪا سمنڊ پيدا ڪيا. بهرحال، سال 2020ع ۾، محققن ٻڌايو ته سمنڊن کي ڀرڻ لاءِ ڪافي پاڻي شايد ڌرتيءَ جي ٺهڻ جي شروعات کان وٺي هميشه ڌرتيءَ تي رهيو هجي.<ref name="SCI-20200828" /><ref name="SCI-20200827wu" /><ref name="SCI-20200827aa" /> جيئن مٿاڇري مسلسل لکين سالن کان پاڻ کي ٻيهر شڪل ڏني، کنڊ ٺهيا ۽ ٽٽيا. اها ڌرتيء جي مٿاڇري تي لڏپلاڻ ڪندا هئا ۽ ڪڏهن ڪڏهن گڏ ٿي هڪ سپر براعظم ٺاهيندا هئا. لڳ ڀڳ 750 ملين سال اڳ روڊينيا (قديم ڄاتل سُڃاتل سُپر کنڊ) ٽٽڻ شروع ٿيو. اها وڏا ٽڪرا پوء، 600 کان 540 ملين سال اڳ، ٻيهر گڏ ٿي پينوٽيا ۽ آخرڪار پينگيا، جيڪو 200 ملين سال اڳ ٽٽي پيو. برفاني دور جو موجوده نمونو، تقريباً 200 ملين سال اڳ شروع ٿيو، پوءِ پلائيوسين جي آخر ۾ تيز ٿيو. تڏهن کان قطبي علائقا گليشيئر ۽ پگھلڻ جي بار بار چڪرن مان گذريا آهن. هر <small>'''40,000'''</small> کان <small>'''1,00,000'''</small> سالن ۾ ورجائيندا رهيا آهن. موجوده برفاني دور جو آخر دور تقريباً 10,000 سال اڳ ختم ٿيو. [[File:Tectonic plate model 1Ga.webm|thumb|250px|نيوپروٽيروزوئڪ کان اڃ تائين جي ڌرتيء جي پليٽن جي لھه وڇڙ (Tectonics) {{legend-line|#ac1f25 solid 3px|{{0}} مرتڪز حدون}} {{legend-line|#a08eda solid 3px|{{0}} انحرافي حدون}} {{legend-line|#000000 solid 3px|{{0}} تبديل ٿيل حدون}} {{legend-line|#66ffee|[[^]] تير جيڪا مٿيان ٿيندڙ پرتون ڏيکارڻ ٿا}} {{legend|#b5b71f|{{0}} براعظمي پرتون (پراڻيون)}} {{legend|#6f8ebf|{{0}} براعظمي پرتون (نيون)}} {{legend|#ffffff|{{0}} سامونڊي پرتون}}]] == پري ڪئمبريئن دور == {{Main|پري ڪئمبريئن دور}} پري ڪئمبريئن دور ۾ ارضياتي وقت جو لڳ ڀڳ %90 شامل آهي. اهو 4 ارب 60 ڪروڙ سال اڳ کان وٺي ڪيمبرين دور جي شروعات تائين (لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک سال اڳ) تائين پکڙيل آهي. ان ۾ ڌرتيءَ جي تاريخ کان اڳ جي چئن دورن مان پهرين ٽي (هيڊيئن، آرڪيئن ۽ پروٽيروزوئڪ ايون) شامل آهن ۽ فينيروزوئڪ ايون کان اڳ آهن.<ref>{{cite journal |last1=Nisbet |first1=E.G. |title=Of clocks and rocks - The four aeons of Earth |journal=Episodes |date=December 1991 |volume=14 |issue=4 |pages=327–330 |doi=10.18814/epiiugs/1991/v14i4/003 |doi-access=free }}</ref> زمين جي ماحول کي تبديل ڪندڙ ۽ ختم ٿيڻ جو سبب بڻجندڙ وڏا آتش فشاني واقعا گذريل <small>'''3'''</small> ارب سالن ۾ <small>'''10'''</small> ڀيرا وڌيڪ ٿيا هوندا.<ref>{{Cite news|url=https://www.scientificamerican.com/article/earth-rsquo-s-lost-history-of-planet-altering-eruptions-revealed/?WT.mc_id=SA_FB_ENGYSUS_NEWS|title=Earth's Lost History of Planet-Altering Eruptions Revealed|last=Witze|first=Alexandra|work=Scientific American|access-date=2017-03-14|language=en}}</ref> === هئڊيئن ايون === {{Main|هئڊيئن ايون}} [[File:The Mysterious Case of the Disappearing Dust.jpg|thumb|left|250px|فنڪار جو هڪ پروٽوپلانيٽري ڊسڪ جو تصور]] هئڊيئن دور <small>460</small> کان <small>400</small> کرب سال اڳ (<small>4.6-4 Ga</small>) جي دوران، شايد سج جي چوڌاري گئس ۽ مٽي جي هڪ وڏي ڪڪر اندر، جن کي هڪ ايڪريشن ڊسڪ سڏيو ويندو آهي جنهن مان لڳ ڀڳ 4 کرب 50 ارب سال اڳ ڌرتي ٺهي، [[آڪاش منڊل|شمسي نظام]] ٺهي رهيو هو.<ref name="age_earth">{{cite book | first=G.B. | last=Dalrymple | date=1991 | title=The Age of the Earth | publisher=Stanford University Press | location=California | isbn=978-0-8047-1569-0 }}</ref> هئڊيئن ايئون (eon) کي رسمي طور تي تسليم نه ڪيو ويو آهي، پر اهو بنيادي طور تي ان دور جي نشاندهي ڪري ٿو جڏهن اسان وٽ اهم مضبوط پٿرن جو مناسب رڪارڊ موجود هجي. سڀ کان پراڻا تاريخ وارا زرڪون لڳ ڀڳ 4 کرب 40 ارب سال اڳ جا آهن.<ref>{{cite book |editor-last1=Gradstein |editor-first1=Felix M. |editor-last2=Ogg |editor-first2=James G. |editor-last3=Smith |editor-first3=Alan G. |title=A geologic time scale 2004 |url=https://archive.org/details/geologictimescal2004grad |url-access=limited |date=2004 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-78673-7 |page=[https://archive.org/details/geologictimescal2004grad/page/n166 145]}}</ref><ref name="ICS2015">{{cite web | url=http://www.stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2015-01.pdf | title=International Chronostratigraphic Chart v.2015/01 | publisher=[[International Commission on Stratigraphy]] | date=January 2015 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Wilde |first1=Simon A. |last2=Valley |first2=John W. |last3=Peck |first3=William H. |last4=Graham |first4=Colin M. |title=Evidence from detrital zircons for the existence of continental crust and oceans on the Earth 4.4 Gyr ago |journal=Nature |date=January 2001 |volume=409 |issue=6817 |pages=175–178 |doi=10.1038/35051550 |pmid=11196637 |bibcode=2001Natur.409..175W }}</ref> [[File:Hadean.png|thumb|250px|Artist's impression of a Hadean landscape and the Moon looming large in the sky, both bodies still under extreme [[volcanism]].]] [[Earth]] was initially molten due to extreme [[volcanism]] and frequent collisions with other bodies. Eventually, the outer layer of the planet cooled to form a solid [[crust (geology)|crust]] when water began accumulating in the atmosphere. The [[Moon]] formed soon afterwards, possibly as a result of the [[giant impact hypothesis|impact]] of a large planetoid with Earth.<ref>{{cite conference |author1=Canup, R. M. |author1-link=Robin Canup |author2=Asphaug, E. | title = An impact origin of the Earth-Moon system | book-title = Abstract #U51A-02 | publisher = American Geophysical Union | date = 2001 | bibcode = 2001AGUFM.U51A..02C}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Canup |first1=Robin M. |last2=Asphaug |first2=Erik |title=Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth's formation |journal=Nature |date=August 2001 |volume=412 |issue=6848 |pages=708–712 |doi=10.1038/35089010 |pmid=11507633 |bibcode=2001Natur.412..708C }}</ref> More recent potassium isotopic studies suggest that the Moon was formed by a smaller, high-energy, high-angular-momentum giant impact cleaving off a significant portion of Earth.<ref>{{cite journal |last1=Wang |first1=Kun |last2=Jacobsen |first2=Stein B. |title=Potassium isotopic evidence for a high-energy giant impact origin of the Moon |journal=Nature |date=October 2016 |volume=538 |issue=7626 |pages=487–490 |doi=10.1038/nature19341 |pmid=27617635 |bibcode=2016Natur.538..487W }}</ref> Some of this object's mass merged with Earth, significantly altering its internal composition, and a portion was ejected into space. Some of the material survived to form the orbiting Moon. Outgassing and [[Volcano|volcanic]] activity produced the primordial atmosphere. Condensing [[water vapor]], augmented by ice delivered from [[comet]]s, [[Origin of the world's oceans|produced the oceans]].<ref>{{cite journal |last1=Morbidelli |first1=A. |last2=Chambers |first2=J. |last3=Lunine |first3=J. I. |last4=Petit |first4=J. M. |last5=Robert |first5=F. |last6=Valsecchi |first6=G. B. |last7=Cyr |first7=K. E. |title=Source regions and timescales for the delivery of water to the Earth |journal=Meteoritics & Planetary Science |date=November 2000 |volume=35 |issue=6 |pages=1309–1320 |doi=10.1111/j.1945-5100.2000.tb01518.x |bibcode=2000M&PS...35.1309M |doi-access=free }}</ref> However, in 2020, researchers reported that [[Origin of water on Earth|sufficient water to fill the oceans]] may have always been on [[Earth]] since the beginning of the [[Earth#Formation|planet's formation]].<ref name="SCI-20200828">{{cite journal |last1=Piani |first1=Laurette |last2=Marrocchi |first2=Yves |last3=Rigaudier |first3=Thomas |last4=Vacher |first4=Lionel G. |last5=Thomassin |first5=Dorian |last6=Marty |first6=Bernard |title=Earth's water may have been inherited from material similar to enstatite chondrite meteorites |journal=Science |date=28 August 2020 |volume=369 |issue=6507 |pages=1110–1113 |doi=10.1126/science.aba1948 |pmid=32855337 |bibcode=2020Sci...369.1110P |url=https://hal.science/hal-02933795 }}</ref><ref name="SCI-20200827wu">{{cite news |author=Washington University in St. Louis |author-link=Washington University in St. Louis |date=27 August 2020 |title=Meteorite study suggests Earth may have been wet since it formed - Enstatite chondrite meteorites, once considered 'dry,' contain enough water to fill the oceans -- and then some |work=[[EurekAlert!]] |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php |access-date=28 August 2020 |archive-date=30 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201030083120/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/wuis-mss082620.php }}</ref><ref name="SCI-20200827aa">{{cite news |author=[[American Association for the Advancement of Science]] |title=Unexpected abundance of hydrogen in meteorites reveals the origin of Earth's water |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php |date=27 August 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=28 August 2020 |archive-date=28 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028083307/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-08/aaft-uao082420.php }}</ref> During the Hadean the [[Late Heavy Bombardment]] occurred (approximately {{Ma|4100|3800}}) during which a large number of impact craters are believed to have formed on the Moon, and by inference on Earth, [[Mercury (planet)|Mercury]], [[Venus]], and [[Mars]] as well. However, some scientists argue against this hypothetical Late Heavy Bombardment, pointing out that the conclusion has been drawn from data which are not fully representative (only a few crater hotspots on the Moon have been analyzed).<ref>{{Cite journal |last1=Brasser |first1=R. |last2=Mojzsis |first2=S.J. |last3=Werner |first3=S.C. |last4=Matsumura |first4=S. |last5=Ida |first5=S. |date=December 2016 |title=Late veneer and late accretion to the terrestrial planets |journal=Earth and Planetary Science Letters |volume=455 |pages=85–93 |doi=10.1016/j.epsl.2016.09.013 |arxiv=1609.01785 |bibcode=2016E&PSL.455...85B }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mojzsis |first1=Stephen J. |last2=Brasser |first2=Ramon |last3=Kelly |first3=Nigel M. |last4=Abramov |first4=Oleg |last5=Werner |first5=Stephanie C. |title=Onset of Giant Planet Migration before 4480 Million Years Ago |journal=The Astrophysical Journal |date=August 2019 |volume=881 |issue=1 |page=44 |doi=10.3847/1538-4357/ab2c03 |arxiv=1903.08825 |bibcode=2019ApJ...881...44M |hdl=10852/76601 |doi-access=free }}</ref> === Archean Eon === {{Main|Archean}} [[File:Archean.png|thumb|upright=1.3|Artist's impression of Earth during its second [[Eon (geology)|eon]], the [[Archean]]. The eon started with the [[Late Heavy Bombardment]] around 4.031 billion years ago. As depicted,&nbsp;Earth's [[Earth's crust|planetary crust]] had largely cooled, leaving a water-rich barren [[planetary surface|surface]] marked by [[volcano]]es and [[continent]]s, eventually developing [[stromatolite|round]] [[microbialite]]s. The Moon orbited Earth much closer, appearing much larger, producing more frequent and wider [[eclipse]]s as well as [[tidal effect]]s.<ref name="Lunar and Planetary Institute">{{cite web | title=Earth-Moon Dynamics | website=Lunar and Planetary Institute | url=https://www.lpi.usra.edu/exploration/training/illustrations/earthMoon/ | access-date=September 2, 2022}}</ref>]] Earth of the early Archean ({{Ma|4031|2500}}) may have had a different tectonic style. It is widely believed that the early Earth was dominated by vertical tectonic processes, such as [[stagnant lid]],<ref>{{cite journal |last1=Debaille |first1=Vinciane |last2=O'Neill |first2=Craig |last3=Brandon |first3=Alan D. |last4=Haenecour |first4=Pierre |last5=Yin |first5=Qing-Zhu |last6=Mattielli |first6=Nadine |last7=Treiman |first7=Allan H. |title=Stagnant-lid tectonics in early Earth revealed by 142Nd variations in late Archean rocks |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=July 2013 |volume=373 |pages=83–92 |doi=10.1016/j.epsl.2013.04.016 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Bédard |first1=Jean H. |title=Stagnant lids and mantle overturns: Implications for Archaean tectonics, magmagenesis, crustal growth, mantle evolution, and the start of plate tectonics |journal=Geoscience Frontiers |date=January 2018 |volume=9 |issue=1 |pages=19–49 |doi=10.1016/j.gsf.2017.01.005 |bibcode=2018GeoFr...9...19B |doi-access=free }}</ref> [[heat-pipe tectonics|heat-pipe]],<ref>{{cite journal |last1=Moore |first1=William B. |last2=Webb |first2=A. Alexander G. |title=Heat-pipe Earth |journal=Nature |date=September 2013 |volume=501 |issue=7468 |pages=501–505 |doi=10.1038/nature12473 |pmid=24067709 |bibcode=2013Natur.501..501M }}</ref> or [[sagduction]],<ref>{{cite journal |last1=Sizova |first1=E. |last2=Gerya |first2=T. |last3=Stüwe |first3=K. |last4=Brown |first4=M. |title=Generation of felsic crust in the Archean: A geodynamic modeling perspective |journal=Precambrian Research |date=December 2015 |volume=271 |pages=198–224 |doi=10.1016/j.precamres.2015.10.005 |bibcode=2015PreR..271..198S }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Johnson |first1=Tim E. |last2=Brown |first2=Michael |last3=Gardiner |first3=Nicholas J. |last4=Kirkland |first4=Christopher L. |last5=Smithies |first5=R. Hugh |title=Earth's first stable continents did not form by subduction |journal=Nature |date=9 March 2017 |volume=543 |issue=7644 |pages=239–242 |doi=10.1038/nature21383 |pmid=28241147 |bibcode=2017Natur.543..239J }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Nebel |first1=O. |last2=Capitanio |first2=F. A. |last3=Moyen |first3=J.-F. |last4=Weinberg |first4=R. F. |last5=Clos |first5=F. |last6=Nebel-Jacobsen |first6=Y. J. |last7=Cawood |first7=P. A. |title=When crust comes of age: on the chemical evolution of Archaean, felsic continental crust by crustal drip tectonics |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences |date=13 November 2018 |volume=376 |issue=2132 |article-number=20180103 |doi=10.1098/rsta.2018.0103 |pmc=6189554 |pmid=30275165 |bibcode=2018RSPTA.37680103N }}</ref> which eventually transitioned to plate tectonics during the planet's mid-stage evolution. However, an alternative view proposes that Earth never experienced a vertical tectonic phase and that plate tectonics have been active throughout its entire history.<ref>{{cite journal |last1=Korenaga |first1=Jun |title=Hadean geodynamics and the nature of early continental crust |journal=Precambrian Research |date=July 2021 |volume=359 |article-number=106178 |doi=10.1016/j.precamres.2021.106178 |bibcode=2021PreR..35906178K }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Hastie |first1=Alan R. |last2=Law |first2=Sally |last3=Bromiley |first3=Geoffrey D. |last4=Fitton |first4=J. Godfrey |last5=Harley |first5=Simon L. |last6=Muir |first6=Duncan D. |date=2023-08-24 |title=Deep formation of Earth's earliest continental crust consistent with subduction |journal=Nature Geoscience |volume=16 |issue=9 |pages=816–821 |doi=10.1038/s41561-023-01249-5 |bibcode=2023NatGe..16..816H |doi-access=free |hdl=20.500.11820/db2ca817-5623-48ff-b3f0-5ba6ccde1d2a |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Harrison |first1=T. Mark |title=We don't know when plate tectonics began |journal=Journal of the Geological Society |date=July 2024 |volume=181 |issue=4 |article-number=jgs2023-212 |doi=10.1144/jgs2023-212 |bibcode=2024JGSoc.181..212H }}</ref> During this time, Earth's [[Crust (geology)|crust]] cooled enough that rocks and continental plates began to form. Some scientists think because Earth was hotter in the past,<ref>{{cite journal |last1=Herzberg |first1=Claude |last2=Condie |first2=Kent |last3=Korenaga |first3=Jun |title=Thermal history of the Earth and its petrological expression |journal=Earth and Planetary Science Letters |date=15 March 2010 |volume=292 |issue=1–2 |pages=79–88 |doi=10.1016/j.epsl.2010.01.022 |bibcode=2010E&PSL.292...79H }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Dash |first1=Sarbajit |last2=Babu |first2=E.V.S.S.K. |last3=Ganne |first3=Jérôme |last4=Mukherjee |first4=Soumyajit |title=Plate tectonics through Earth's history: constraints from the thermal evolution of Earth's upper mantle |journal=International Geology Review |date=16 February 2025 |volume=67 |issue=4 |pages=500–533 |doi=10.1080/00206814.2024.2394994 }}</ref> plate tectonic activity was more vigorous than it is today, resulting in a much greater rate of recycling of crustal material. This may have prevented [[craton]]ization and continent formation until the [[Mantle (geology)|mantle]] cooled and convection slowed down. Others argue that the subcontinental lithospheric mantle is too buoyant to [[Subduction|subduct]] and that the lack of Archean rocks is a function of [[erosion]] and subsequent [[tectonic]] events. Some geologists view the sudden increase in aluminium content in zircons as an indicator of the beginning of [[plate tectonics]].<ref>{{cite journal |last1=Ackerson |first1=M.R. |last2=Trail |first2=D. |last3=Buettner |first3=J. |title=Emergence of peraluminous crustal magmas and implications for the early Earth |journal=Geochemical Perspectives Letters |date=May 2021 |volume=17 |pages=50–54 |doi=10.7185/geochemlet.2114|bibcode=2021GChPL..17...50A |doi-access=free }}</ref> Unlike [[Proterozoic]] rocks, Archean rocks are distinguished by the presence of heavily metamorphosed deep-water sediments, such as [[graywacke]]s, [[mudstone]]s, volcanic sediments and [[banded iron formation]]s. [[Greenstone belt]]s are typical Archean formations, consisting of alternating high- and low-grade metamorphic rocks. The high-grade rocks were derived from volcanic [[island arc]]s, while the low-grade metamorphic rocks represent deep-sea sediments eroded from the neighboring island rocks and deposited in a [[forearc|forearc basin]]. In short, greenstone belts represent sutured protocontinents.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=302&ndash;303}}</ref> The [[Earth's magnetic field]] was established 3.5 billion years ago. The [[solar wind]] flux was about 100 times the value of the modern [[Sun]], so the presence of the magnetic field helped prevent the planet's atmosphere from being stripped away, which is what probably happened to the [[atmosphere of Mars]]. However, the field strength was lower than at present and the [[magnetosphere]] was about half the modern radius.<ref>{{cite press release |title=Oldest measurement of Earth's magnetic field reveals battle between Sun and Earth for our atmosphere |url=https://phys.org/news/2010-03-oldest-earth-magnetic-field-reveals.html |work=Phys.org |publisher=University of Rochester |date=4 March 2010 }}</ref> === Proterozoic Eon === {{Main|Proterozoic}} The geologic record of the Proterozoic ({{Ma|2500|538.8}}<ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref>) is more complete than that for the preceding [[Archean]]. In contrast to the deep-water deposits of the Archean, the Proterozoic features many [[stratum|strata]] that were laid down in extensive shallow [[Epeiric Sea|epicontinental seas]]; furthermore, many of these rocks are less [[Metamorphic rock|metamorphosed]] than Archean-age ones, and plenty are unaltered.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=315}}</ref> Study of these rocks shows that the eon featured massive, rapid [[continent]]al accretion (unique to the Proterozoic), [[supercontinent cycle]]s, and wholly modern [[orogeny|orogenic]] activity.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=315&ndash;318, 329&ndash;332}}</ref> Roughly {{Ma|750}},<ref name="ICS2008">[https://web.archive.org/web/20090612082758/http://www.stratigraphy.org/upload/ISChart2008.pdf International Stratigraphic Chart 2008, International Commission on Stratigraphy]</ref> the earliest-known supercontinent [[Rodinia]], began to break apart. The continents later recombined to form [[Pannotia]], 600–540&nbsp;Ma.<ref name="ICS2015" /><ref>{{cite journal |last1=Murphy |first1=J. Brendan |last2=Nance |first2=R. Damian |title=How Do Supercontinents Assemble? One theory prefers an accordion model; another has the continents travel the globe to reunite |journal=American Scientist |date=2004 |volume=92 |issue=4 |pages=324–333 |doi=10.1511/2004.48.935 |id={{Gale|A122581613}} {{ProQuest|215260277}} |jstor=27858421 }}</ref> The first-known glaciations occurred during the Proterozoic, one that began shortly after the beginning of the eon, while there were at least four during the Neoproterozoic, climaxing with the [[Snowball Earth]] of the Varangian glaciation.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=320&ndash;321, 325}}</ref> [[File:Snowball Huronian.jpg|thumb|250px|Artist's rendition of a fully-frozen [[Snowball Earth]] with no remaining liquid surface water.]] ==فئنيروزوئڪ== {{Main|فئنيروزوئڪ}} فئنيروزوئڪ دور ارضياتي وقت جي ماپ ۾ موجوده دور آهي. اهو لڳ ڀڳ 53 ڪروڙ 90 لک (539 ملين) سالن تي محيط آهي. فئنيروزوئڪ ٽن دورن؛ پئليوزوئڪ، ميسوزوئڪ ۽ سينوزوئڪ ۾ ورهايل آهي. هن دور دوران، کنڊ الڳ ٿي ويا، پر آخرڪار، موجوده براعظمي زميني ماس ۾ ٻيهر ورهائڻ کان اڳ، هڪ واحد زميني ماس ۾ گڏ ٿيا، جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو آهي. گهڻ گهرڙن واري حيات جو گهڻو ارتقا هن دور دوران ٿيو. ====پئليوزوئڪ دور==== {{Main|پئليوزوئڪ دور}} پئليوزوئڪ دور لڳ ڀگ <small>53</small> ڪروڙ <small>90</small> لک سال اڳ کان <small>25</small> ڪروڙ 10 لک تائين (Ma 539-251) تي پکڙيل هو<ref name=":0">{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ۽ ان کي ڇهن ارضياتي دورن: سڀ کان پراڻي کان تازي تائين، اها ڪئمبريئن، آرڊووشيئن، سلوريئن، ڊيوونيئن، ڪاربونيفيرس ۽ پرميئن دور ۾ ورهايو ويو آهي. ارضياتي طور تي، پئليوزوئڪ هڪ سپر براعظم جي ٽٽڻ کان ٿوري دير پوء ۽ هڪ عالمي برفاني دور جي آخر ۾ شروع ٿئي ٿو جنهن کي پينوٽيا سڏيو ويندو آهي. شروعاتي پيليوزوئڪ دوران، ڌرتيءَ جو زميني حصو نسبتاً ننڍي کنڊن جي هڪ وڏي تعداد ۾ ورهايل هو. دور جي آخر ۾، هي سڀني ننڍا کنڊ هڪ سپر براعظم ۾ گڏ ٿيا جنهن کي پينگيا سڏيو ويندو هو، جنهن ۾ زمين جو گهڻو حصو زميني علائقو شامل هو. ====ڪئمبريئن دور==== {{Main|ڪئمبريئن دور}} ڪئمبرين دور لڳ ڀڳ <small>'''53'''</small> ڪروڙ <small>'''89'''</small> لک سال اڳ شروع ٿيو. <ref>{{cite web |title=Stratigraphic Chart 2022 |url=https://stratigraphy.org/ICSchart/ChronostratChart2022-02.pdf |publisher=International Stratigraphic Commission | date=February 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> ڪيمبرين دور کنڊن کي پينوٽيا نالي هڪ نيوپروٽيروزوئڪ وڏي کنڊ جي ٽٽڻ جو نتيجو سمجهيو ويندو آهي. ڪيمبرين دور جو پاڻي وسيع ۽ گهٽ هو. براعظمي وهڪري جي شرح غير معمولي طور تي وڌيڪ ٿي سگهي ٿي. پينوٽيا جي سپر کنڊ جي ٽٽڻ کان پوءِ [[لوراشيا|لارينشيا]]، [[بالٽڪ علائقو|بالٽيڪا]] ۽ [[سائبيريا]] آزاد براعظم رهيا. [[گونڊوانا]] [[ڏاکڻي قطب|ڏکڻ قطب]] ڏانهن وهڻ شروع ڪيو. پينٿالاسا ڏکڻ اڌ گول جي گھڻي حصي کي ڍڪي ڇڏيو، ۽ ننڍن سمنڊن ۾ پروٽو-ٽيٿيس سمنڊ، آئيپيٽس سمنڊ ۽ خانٽي سمنڊ شامل هئا. ==== Ordovician period ==== {{Main|Ordovician}} The ''Ordovician'' period started at a major extinction event called the [[Cambrian–Ordovician extinction event]] some time about 485.4 ± 1.9 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Ordovician]] the southern continents were collected into a single continent called Gondwana. Gondwana started the period in the equatorial latitudes and, as the period progressed, drifted toward the South Pole. Early in the Ordovician the continents Laurentia, Siberia and Baltica were still independent continents (since the break-up of the supercontinent Pannotia earlier), but [[Baltica]] began to move toward Laurentia later in the period, causing the Iapetus Ocean to shrink between them. Also, [[Avalonia]] broke free from Gondwana and began to head north toward Laurentia. The [[Rheic Ocean]] was formed as a result of this. By the end of the period, Gondwana had neared or approached the pole and was largely glaciated.{{Citation needed|date=June 2024}} The Ordovician came to a close in a series of [[extinction event]]s that, taken together, comprise the second-largest of the five major extinction events in [[History of Earth|Earth's history]] in terms of percentage of [[genus|genera]] that became extinct. The only larger one was the Permian-Triassic extinction event. The extinctions occurred approximately {{Ma|447|444}} <ref name="ICS2015"/> and mark the boundary between the Ordovician and the following [[Silurian]] Period. The most-commonly accepted theory is that these events were triggered by the onset of an [[ice age]], in the Hirnantian faunal stage that ended the long, stable [[greenhouse]] conditions typical of the Ordovician. The ice age was probably not as long-lasting as once thought; study of oxygen [[isotope]]s in fossil brachiopods shows that it was probably no longer than 0.5 to 1.5 million years.<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=358}}</ref> The event was preceded by a fall in atmospheric carbon dioxide (from 7000ppm to 4400ppm) which selectively affected the shallow seas where most organisms lived. As the southern supercontinent [[Gondwana]] drifted over the South Pole, ice caps formed on it. Evidence of these ice caps has been detected in Upper Ordovician rock strata of North Africa and then-adjacent northeastern South America, which were south-polar locations at the time.{{Citation needed|date=June 2024}} ==== Silurian Period ==== {{Main|Silurian}} The ''Silurian'' started about 443.8 ± 1.5 million years ago.<ref name="ICS2015"/> During the [[Silurian]], Gondwana continued a slow southward drift to high southern latitudes, but there is evidence that the Silurian ice caps were less extensive than those of the late Ordovician glaciation. The melting of ice caps and glaciers contributed to a rise in [[sea level]]s, recognizable from the fact that Silurian sediments overlie eroded Ordovician sediments, forming an [[unconformity]]. Other [[craton]]s and continent fragments drifted together near the equator, starting the formation of a second supercontinent known as [[Euramerica]]. The vast ocean of Panthalassa covered most of the northern hemisphere. Other minor oceans include Proto-Tethys, Paleo-Tethys, Rheic Ocean, a seaway of Iapetus Ocean (now in between Avalonia and Laurentia), and newly formed [[Ural Ocean]]. ==== Devonian Period ==== {{Main|Devonian}} The ''Devonian'' spanned roughly from 419 to 359 million years ago.<ref name="ICS2015" /> The period was a time of great tectonic activity, as [[Laurasia]] and Gondwana drew closer together. The continent Euramerica (or Laurussia) was created in the early Devonian by the collision of Laurentia and Baltica, which rotated into the natural dry zone along the [[Tropic of Capricorn]]. In these near-deserts, the [[Old Red Sandstone]] sedimentary beds formed, made red by the oxidized iron ([[hematite]]) characteristic of drought conditions. Near the equator Pangaea began to consolidate from the plates containing North America and Europe, further raising the northern [[Appalachian Mountains]] and forming the [[Caledonian Mountains]] in [[Great Britain]] and [[Scandinavia]]. The southern continents remained tied together in the supercontinent of [[Gondwana]]. The remainder of modern Eurasia lay in the Northern Hemisphere. Sea levels were high worldwide, and much of the land lay submerged under shallow seas. The deep, enormous Panthalassa (the "universal ocean") covered the rest of the planet. Other minor oceans were Paleo-Tethys, Proto-Tethys, Rheic Ocean and Ural Ocean (which was closed during the collision with Siberia and Baltica). ==== Carboniferous Period ==== {{Main|Carboniferous}} The ''Carboniferous'' extends from about 358.9 ± 0.4 to about 298.9 ± 0.15 million years ago.<ref name="ICS2015" /> A global drop in sea level at the end of the Devonian reversed early in the [[Carboniferous]]; this created the widespread epicontinental seas and carbonate deposition of the [[Mississippian age|Mississippian]]. There was also a drop in south polar temperatures; southern Gondwana was glaciated throughout the period, though it is uncertain if the ice sheets were a holdover from the Devonian or not. These conditions apparently had little effect in the deep tropics, where lush [[coal]] swamps flourished within 30 degrees of the northernmost glaciers. A mid-Carboniferous drop in sea-level precipitated a major marine extinction, one that hit [[crinoid]]s and [[ammonite]]s especially hard. This sea-level drop and the associated unconformity in North America separate the [[Mississippian (geology)|Mississippian period]] from the [[Pennsylvanian period]].<ref name="Stanley, 414">{{harvnb|Stanley|1999|p=414}}</ref> The Carboniferous was a time of active mountain building, as the supercontinent Pangea came together. The southern continents remained tied together in the supercontinent Gondwana, which collided with North America-Europe ([[Laurussia]]) along the present line of eastern [[North America]]. This continental collision resulted in the [[Hercynian orogeny]] in Europe, and the [[Alleghenian orogeny]] in North America; it also extended the newly uplifted Appalachians southwestward as the [[Ouachita Mountains]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=414&ndash;416}}</ref> In the same time frame, much of present eastern [[Eurasian Plate]] welded itself to Europe along the line of the [[Ural Mountains]]. There were two major oceans in the Carboniferous: the Panthalassa and Paleo-Tethys. Other minor oceans were shrinking and eventually closed the [[Rheic Ocean]] (closed by the assembly of South and North America), the small, shallow [[Ural Ocean]] (which was closed by the collision of [[Baltica]], and [[Siberia (continent)|Siberia]] continents, creating the Ural Mountains) and Proto-Tethys Ocean. [[File:Pangea animation 03.gif|thumb|Pangaea separation animation]] ==== Permian Period ==== {{Main|Permian}} The ''Permian'' extends from about 298.9 ± 0.15 to 252.17 ± 0.06 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Permian]] all Earth's major landmasses, except portions of East Asia, were collected into a single supercontinent known as [[Pangaea]]. Pangaea straddled the equator and extended toward the poles, with a corresponding effect on ocean currents in the single great ocean (''[[Panthalassa]]'', the ''universal sea''), and the [[Paleo-Tethys Ocean]], a large ocean that was between Asia and Gondwana. The Cimmeria continent rifted away from Gondwana and drifted north to Laurasia, causing the Paleo-Tethys to shrink. A new ocean was growing on its southern end, the Tethys Ocean, an ocean that would dominate much of the Mesozoic Era. Large continental landmasses create climates with extreme variations of heat and cold ("continental climate") and monsoon conditions with highly seasonal rainfall patterns. [[Desert]]s seem to have been widespread on Pangaea. === Mesozoic Era === {{Main|Mesozoic}} [[File:249 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|249}}]] [[File:290 global.png|thumb|Plate tectonics - {{Ma|290}}]] The ''Mesozoic'' extended roughly from {{Ma|252|Cenozoic}}.<ref name="ICS2015" /> After the vigorous convergent plate mountain-building of the late [[Paleozoic]], [[Mesozoic]] tectonic deformation was comparatively mild. Nevertheless, the era featured the dramatic rifting of the supercontinent [[Pangaea]]. Pangaea gradually split into a northern continent, [[Laurasia]], and a southern continent, [[Gondwana]]. This created the [[passive continental margin]] that characterizes most of the [[Atlantic]] coastline (such as along the U.S. East Coast) today. ==== Triassic Period ==== {{Main|Triassic}} The ''Triassic'' Period extends from about 252.17 ± 0.06 to 201.3 ± 0.2 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Triassic]], almost all Earth's landmass was concentrated into a single [[supercontinent]] centered more or less on the equator, called [[Pangaea]] ("all the land"). This took the form of a giant "[[Pac-Man]]" with an east-facing "mouth" constituting the [[Tethys Ocean|Tethys sea]], a vast gulf that opened farther westward in the mid-Triassic, at the expense of the shrinking [[Paleo-Tethys Ocean]], an ocean that existed during the [[Paleozoic]]. The remainder was the world-ocean known as [[Panthalassa]] ("all the sea"). All the deep-ocean sediments laid down during the Triassic have disappeared through [[subduction]] of oceanic plates; thus, very little is known of the Triassic open ocean. The supercontinent Pangaea was rifting during the Triassic&mdash;especially late in the period&mdash;but had not yet separated. The first nonmarine sediments in the [[rift]] that marks the initial break-up of Pangea&mdash;which separated [[New Jersey]] from [[Morocco]]&mdash;are of Late Triassic age; in the U.S., these thick sediments comprise the [[Newark Supergroup]].<ref name=lasdtri>{{cite web | url = http://rainbow.ldeo.columbia.edu/courses/v1001/10.html | title = Great Triassic Assemblages Pt 1 - The Chinle and Newark | work = Dinosaurs and the History of Life | date = 1997 | first = Paul E. |last =Olsen | publisher = Lamont–Doherty Earth Observatory of Columbia University }}</ref> Because of the limited shoreline of one super-continental mass, Triassic marine deposits are globally relatively rare; despite their prominence in [[Western Europe]], where the Triassic was first studied. In [[North America]], for example, marine deposits are limited to a few exposures in the west. Thus Triassic [[stratigraphy]] is mostly based on organisms living in lagoons and hypersaline environments, such as ''Estheria'' crustaceans and terrestrial vertebrates.<ref>{{cite journal | author = Sereno P. C. | date = 1993 | title = The pectoral girdle and forelimb of the basal theropod Herrerasaurus ischigualastensis | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 13 | issue = 4| pages = 425–450 | doi=10.1080/02724634.1994.10011524}}</ref> ==== Jurassic Period ==== {{Main|Jurassic}} The ''Jurassic'' Period extends from about 201.3 ± 0.2 to 145.0 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the early [[Jurassic]], the supercontinent [[Pangaea]] broke up into the northern supercontinent [[Laurasia]] and the southern supercontinent [[Gondwana]]; the [[Gulf of Mexico]] opened in the new rift between North America and what is now [[Mexico]]'s [[Yucatan Peninsula]]. The Jurassic North [[Atlantic Ocean]] was relatively narrow, while the South Atlantic did not open until the following Cretaceous Period, when Gondwana itself rifted apart.<ref name=panjur2>{{cite web | url = http://www.scotese.com/late1.htm | title = Pangea Begins to Rift Apart | access-date = 2007-07-19 | publisher = C. R. Scotese }}</ref> The [[Tethys Ocean|Tethys Sea]] closed, and the [[Mediterranean Basin|Neotethys]] basin appeared. Climates were warm, with no evidence of [[glacier|glaciation]]. As in the Triassic, there was apparently no land near either pole, and no extensive ice caps existed. The Jurassic geological record is good in western [[Europe]], where extensive marine sequences indicate a time when much of the continent was submerged under shallow tropical seas; famous locales include the [[Jurassic Coast]] [[World Heritage Site]] and the renowned late Jurassic ''[[lagerstätte]]n'' of [[Holzmaden]] and [[Solnhofen limestone|Solnhofen]].<ref name=lasdjur>{{cite web | url = http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm | title = Land and sea during Jurassic | access-date = 2007-07-19 | publisher = Urwelt museum hauff |archive-url = https://web.archive.org/web/20070714073301/http://www.urweltmuseum.de/Englisch/museum_eng/Geologie_eng/Tektonik_eng.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-07-14}}</ref> In contrast, the North American Jurassic record is the poorest of the Mesozoic, with few outcrops at the surface.<ref>{{cite web |url=http://www.nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |title=Jurassic Rocks – 208 to 146 million years ago |access-date= 2007-07-19 |work=nationalatlas.gov |publisher=United States Department of the Interior |archive-url=https://web.archive.org/web/20140930212425/http://nationalatlas.gov/articles/geology/legend/ages/jurassic.html |archive-date=2014-09-30 }}</ref> Though the [[Epeiric Sea|epicontinental]] [[Sundance Sea]] left marine deposits in parts of the northern plains of the [[United States]] and [[Canada]] during the late Jurassic, most exposed sediments from this period are continental, such as the [[alluvium|alluvial]] deposits of the [[Morrison Formation]]. The first of several massive [[batholith]]s were emplaced in the northern [[American cordillera|Cordillera]] beginning in the mid-Jurassic, marking the [[Nevadan orogeny]].<ref>{{cite book |last1=Monroe |first1= James S. |first2=Reed |last2= Wicander |year=1997 |title=The Changing Earth: Exploring Geology and Evolution |edition= 2nd |location=Belmont |publisher=West Publishing Company |isbn=0-314-09577-2 |page = [https://archive.org/details/changingearthexp0002monr/page/607 607] |url-access= registration |url=https://archive.org/details/changingearthexp0002monr }}</ref> Important Jurassic exposures are also found in Russia, India, South America, Japan, [[Australasia]] and the United Kingdom. ==== Cretaceous Period ==== {{Main|Cretaceous}} [[File:100 global.png|thumb|Plate tectonics - 100 Ma,<ref name="ICS2015" /> [[Cretaceous]] period]] The ''Cretaceous'' Period extends from circa {{Ma|145.0}} to {{Ma|Paleogene}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Cretaceous]], the late [[Paleozoic]]-early Mesozoic [[supercontinent]] of [[Pangaea]] completed its breakup into present day [[continent]]s, although their positions were substantially different at the time. As the [[Atlantic Ocean]] widened, the convergent-margin [[orogeny|orogenies]] that had begun during the Jurassic continued in the [[American cordillera|North American Cordillera]], as the [[Nevadan orogeny]] was followed by the [[Sevier orogeny|Sevier]] and [[Laramide orogeny|Laramide orogenies]]. Though Gondwana was still intact in the beginning of the Cretaceous, [[Gondwana]] itself broke up as [[South America]], [[Antarctica]] and [[Australia]] rifted away from [[Africa]] (though [[India]] and [[Madagascar]] remained attached to each other); thus, the South Atlantic and [[Indian Ocean]]s were newly formed. Such active rifting lifted great undersea mountain chains along the welts, raising [[sea level|eustatic sea levels]] worldwide. To the north of Africa the [[Tethys Sea]] continued to narrow. Broad shallow seas advanced across central [[North America]] (the [[Western Interior Seaway]]) and Europe, then receded late in the period, leaving thick marine deposits sandwiched between [[coal]] beds. At the peak of the Cretaceous [[transgression (geology)|transgression]], one-third of Earth's present land area was submerged.<ref>Dougal Dixon et al., ''Atlas of Life on Earth'', (New York: Barnes & Noble Books, 2001), p. 215.</ref> The Cretaceous is justly famous for its [[chalk]]; indeed, more chalk formed in the Cretaceous than in any other period in the [[Phanerozoic]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|p=280}}</ref> [[Mid-ocean ridge]] activity—or rather, the circulation of seawater through the enlarged ridges—enriched the oceans in calcium; this made the oceans more saturated, as well as increased the bioavailability of the element for [[Coccolithophores|calcareous nanoplankton]].<ref>{{harvnb|Stanley|1999|pp=279&ndash;281}}</ref> These widespread [[carbonate]]s and other [[sedimentary rock|sedimentary deposits]] make the Cretaceous rock record especially fine. Famous [[Geologic formation|formations]] from North America include the rich marine fossils of [[Kansas]]'s [[Smoky Hill Chalk|Smoky Hill Chalk Member]] and the terrestrial fauna of the late Cretaceous [[Hell Creek Formation]]. Other important Cretaceous exposures occur in [[Europe]] and [[China]]. In the area that is now India, massive [[lava]] beds called the [[Deccan Traps]] were laid down in the very late Cretaceous and early Paleocene. === Cenozoic Era === {{Main|Cenozoic}} The ''Cenozoic'' Era covers the {{period start|Cenozoic}}&nbsp;million years since the [[Cretaceous–Paleogene extinction event]] up to and including the present day. By the end of the [[Mesozoic]] era, the continents had rifted into nearly their present form. [[Laurasia]] became [[North America]] and [[Eurasia]], while [[Gondwana]] split into [[South America]], [[Africa]], [[Australia]], [[Antarctica]] and the [[Indian subcontinent]], which collided with the Asian plate. This impact gave rise to the Himalayas. The Tethys Sea, which had separated the northern continents from Africa and India, began to close up, forming the [[Mediterranean Sea]]. ==== Paleogene Period ==== {{Main|Paleogene}} The ''Paleogene'' (alternatively ''Palaeogene'') [[geologic period|Period]] is a unit of [[geologic time]] that began {{period start|Paleogene}} and ended 23.03 Ma<ref name="ICS2015" /> and comprises the first part of the [[Cenozoic]] Era. This period consists of the [[Paleocene]], [[Eocene]] and [[Oligocene]] Epochs. ===== Paleocene Epoch ===== {{Main|Paleocene}} The ''Paleocene'', lasted from {{Ma|Paleocene}} to {{Ma|56.0}}.<ref name="ICS2015" /> In many ways, the [[Paleocene]] continued processes that had begun during the late Cretaceous Period. During the Paleocene, the [[continent]]s continued to drift toward their present positions. Supercontinent [[Laurasia]] had not yet separated into three continents. [[Europe]] and [[Greenland]] were still connected. [[North America]] and [[Asia]] were still intermittently joined by a land bridge, while Greenland and North America were beginning to separate.<ref name="Hooker">{{cite book |last1=Hooker |first1=J.J. |title=Encyclopedia of Geology |chapter=TERTIARY TO PRESENT &#124; Paleocene |date=2005 |pages=459–465 |doi=10.1016/B0-12-369396-9/00054-X |isbn=978-0-12-369396-9 }}</ref> The [[Laramide orogeny]] of the late Cretaceous continued to uplift the [[Rocky Mountains]] in the American west, which ended in the succeeding epoch. South and North America remained separated by equatorial seas (they joined during the [[Neogene]]); the components of the former southern supercontinent [[Gondwana]] continued to split apart, with [[Africa]], South America, [[Antarctica]] and [[Australia]] pulling away from each other. Africa was heading north toward [[Europe]], slowly closing the [[Tethys Ocean]], and [[India]] began its migration to Asia that would lead to a tectonic collision and the formation of the [[Himalayas]]. ===== Eocene Epoch ===== {{Main|Eocene}} During the ''[[Eocene]]'' ({{Ma|56.0}} - {{Ma|33.9}}),<ref name="ICS2015" /> the continents continued to drift toward their present positions. At the beginning of the period, Australia and Antarctica remained connected, and warm [[equator]]ial currents mixed with colder Antarctic waters, distributing the heat around the world and keeping global temperatures high. But when Australia split from the southern continent around 45 [[annum|Ma]], the warm equatorial currents were deflected away from Antarctica, and an isolated cold water channel developed between the two continents. The Antarctic region cooled down, and the ocean surrounding Antarctica began to freeze, sending cold water and ice floes north, reinforcing the cooling. The present pattern of [[ice age]]s began about {{Ma|40}}.<ref>[{{GBurl|mIUI3Q8rIxUC|p=336}} Page 336] in: {{cite book |last1=McDowell |first1=Patricia F. |last2=Webb |first2=Thompson |last3=Bartlein |first3=Patrick J. |title=Ecological Time Series |chapter=Long-Term Environmental Change |date=1995 |pages=327–370 |doi=10.1007/978-1-4615-1769-6_16 |isbn=978-0-412-05201-9 }}</ref> The northern [[supercontinent]] of [[Laurasia]] began to break up, as [[Europe]], [[Greenland]] and [[North America]] drifted apart. In western North America, [[Orogeny|mountain building]] started in the Eocene, and huge lakes formed in the high flat basins among uplifts. In Europe, the [[Tethys Sea]] finally vanished, while the uplift of the [[Alps]] isolated its final remnant, the [[Mediterranean Sea|Mediterranean]], and created another shallow sea with island [[archipelago]]s to the north. Though the North [[Atlantic Ocean|Atlantic]] was opening, a land connection appears to have remained between North America and Europe since the faunas of the two regions are very similar. [[India]] continued its journey away from [[Africa]] and began its collision with [[Asia]], creating the [[Himalaya]]n orogeny.{{fact|date=March 2026}} ===== Oligocene Epoch ===== {{Main|Oligocene}} The ''Oligocene'' Epoch extends from about {{Ma|34}} to {{Ma|23}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Oligocene]] the continents continued to drift toward their present positions. [[Antarctica]] continued to become more isolated and finally developed a permanent [[ice cap]]. [[Orogeny|Mountain building]] in western [[North America]] continued, and the [[Alps]] started to rise in [[Europe]] as the [[African Plate]] continued to push north into the [[Eurasian Plate]], isolating the remnants of [[Tethys Sea]]. A brief marine incursion marks the early Oligocene in Europe. There appears to have been a land bridge in the early Oligocene between [[North America]] and [[Europe]] since the [[Fauna (animals)|faunas]] of the two regions are very similar. During the Oligocene, [[South America]] was finally detached from [[Antarctica]] and drifted north toward [[North America]]. It also allowed the [[Antarctic Circumpolar Current]] to flow, rapidly cooling the continent. ==== Neogene Period ==== {{Main|Neogene}} The ''Neogene'' Period is a unit of [[geologic timescale|geologic time]] starting 23.03 Ma.<ref name="ICS2015" /> and ends at 2.588 Ma. The Neogene Period follows the [[Paleogene]] Period. The Neogene consists of the [[Miocene]] and [[Pliocene]] and is followed by the [[Quaternary]] Period. ===== Miocene Epoch ===== {{Main|Miocene}} The ''Miocene'' extends from about 23.03 to 5.333 million years ago.<ref name="ICS2015" /> During the [[Miocene]] continents continued to drift toward their present positions. Of the modern geologic features, only the land bridge between [[South America]] and [[North America]] was absent, the subduction zone along the [[Pacific Ocean]] margin of South America caused the rise of the [[Andes]] and the southward extension of the [[Meso-American]] peninsula. [[India]] continued to collide with [[Asia]]. The Tethys Seaway continued to shrink and then disappeared as [[Africa]] collided with [[Eurasia]] in the [[Turkey|Turkish]]-[[Arabia]]n region between 19 and 12 [[annum|Ma]] ([[International Commission on Stratigraphy|ICS]] 2004). Subsequent uplift of mountains in the western [[Mediterranean]] region and a global fall in sea levels combined to cause a temporary drying up of the Mediterranean Sea resulting in the [[Messinian salinity crisis]] near the end of the Miocene. ===== Pliocene Epoch ===== {{Main|Pliocene}} The ''Pliocene'' extends from {{Ma|5.333}} to {{Ma|2.588}}.<ref name="ICS2015" /> During the [[Pliocene]] continents continued to drift toward their present positions, moving from positions possibly as far as {{convert|250|km|mi|0}} from their present locations to positions only 70&nbsp;km from their current locations. South America became linked to North America through the [[Isthmus of Panama]] during the Pliocene, bringing a nearly complete end to South America's distinctive [[Marsupialia|marsupial]] faunas. The formation of the Isthmus had major consequences on global temperatures, since warm equatorial ocean currents were cut off and an Atlantic cooling cycle began, with cold Arctic and Antarctic waters dropping temperatures in the now-isolated Atlantic Ocean. [[Africa]]'s collision with [[Europe]] formed the [[Mediterranean Sea]], cutting off the remnants of the [[Tethys Ocean]]. Sea level changes exposed the land-bridge between [[Alaska]] and Asia. Near the end of the Pliocene, about {{Ma|2.58}} (the start of the Quaternary Period), the [[Quaternary glaciation|current ice age]] began. The polar regions have since undergone repeated cycles of glaciation and thaw, repeating every 40,000–100,000&nbsp;years. ==== Quaternary Period ==== {{Main|Quaternary}} ===== Pleistocene Epoch ===== {{Main|Pleistocene}} The ''Pleistocene'' extends from {{Ma|2.588}} to 11,700 years before present.<ref name="ICS2015" /> The modern [[continent]]s were essentially at their present positions during the [[Pleistocene]], the [[tectonic plate|plates]] upon which they sit probably having moved no more than {{convert|100|km|mi|0}} relative to each other since the beginning of the period. ===== Holocene Epoch ===== {{Main|Holocene}} [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|Current Earth - without water, elevation greatly exaggerated (click/enlarge to "spin" 3D-globe).]] The ''Holocene'' Epoch began approximately 11,700 calendar years before present<ref name="ICS2015" /> and continues to the present. During the [[Holocene]], continental motions have been less than a kilometer. The [[last glacial period]] of the [[Quaternary ice age|current ice age]] ended about 10,000&nbsp;years ago.<ref>{{cite web | author = Staff | url = http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | title = Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates | publisher = Page Paleontology Science Center | access-date = 2007-03-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm | archive-date = 2011-08-25 }}</ref> Ice melt caused world [[Sea level rise|sea levels to rise]] about {{convert|35|m|ft|0}} in the early part of the Holocene. In addition, many areas above about [[40th parallel north|40 degrees north]] latitude had been depressed by the weight of the Pleistocene [[glacier]]s and rose as much as {{convert|180|m|ft|0}} over the late Pleistocene and Holocene, and are still rising today. The sea level rise and temporary land depression allowed temporary marine incursions into areas that are now far from the sea. Holocene marine fossils are known from [[Vermont]], [[Quebec]], [[Ontario]] and [[Michigan]]. Other than higher latitude temporary marine incursions associated with glacial depression, Holocene fossils are found primarily in lakebed, floodplain and cave deposits. Holocene marine deposits along low-latitude coastlines are rare because the rise in sea levels during the period exceeds any likely upthrusting of non-glacial origin. [[Post-glacial rebound]] in [[Scandinavia]] resulted in the emergence of coastal areas around the [[Baltic Sea]], including much of [[Finland]]. The region continues to rise, still causing weak [[earthquake]]s across [[Northern Europe]]. The equivalent event in North America was the rebound of [[Hudson Bay]], as it shrank from its larger, immediate post-glacial [[Tyrrell Sea]] phase, to near its present boundaries. ==هالوسين دور== [[File:Earth dry elevation.stl|thumb|right|موجوده ڌرتي (پاڻي کانسواءِ) - بلندي تمام گهڻي وڌي وئي.]] هولوسين دور تقريبن <small>'''11,700'''</small> ڪئلينڊر سال اڳ شروع ٿيو ۽ اڄ تائين جاري آهي. هولوسين دور جي دوران، براعظمي حرڪتون هڪ ڪلوميٽر کان به گهٽ رهيون آهن. موجوده برفاني دور جو آخري دور تقريباً <small>'''10,000'''</small> سال اڳ ختم ٿيو. <ref>{{cite web|url=http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|title=Paleoclimatology - The Study of Ancient Climates|author=Staff|publisher=Page Paleontology Science Center|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825080642/http://www.lakepowell.net/sciencecenter/paleoclimate.htm|archive-date=2011-08-25|access-date=2007-03-02}}</ref> برف پگھلڻ سبب هولوسين جي شروعاتي حصي ۾ دنيا جي سمنڊ جي سطح تقريباً <small>'''35'''</small> ميٽر (<small>'''115'''</small> فوٽ) وڌي وئي. ان کانسواء، تقريباً <small>'''40'''</small> درجا اتر ويڪرائي ڦاڪ کان مٿي ڪيترائي علائقا پلائسٽوسين گليشيئرز جي وزن جي ڪري دٻجي ويا ۽ پلائسٽوسين ۽ هولوسين جي آخر ۾ <small>'''180'''</small> ميٽر (<small>'''591'''</small> فوٽ) تائين وڌي ويا ۽ اڄ به وڌي رهيا آهن. سمنڊ جي سطح ۾ واڌ ۽ عارضي زميني دٻاءُ عارضي طور تي سمنڊن کي انهن علائقن ۾ داخل ٿيڻ جي اجازت ڏني، جيڪا هاڻي سمنڊن کان پري آهن. هالوسين دور جا سامونڊي فوسلز [[ورمونٽ]]، [[ڪيوبيڪ]]، [[اونٽاريو]] ۽ [[مشي گن]] مان مليا آهن. برفاني دٻاءُ سان لاڳاپيل اعليٰ ويڪرائي ڦاڪ واري عارضي سامونڊي حملي کان سواءِ، هولوسين فوسلز بنيادي طور تي ڍنڍن جي ترن، ٻوڏ جي ميدان ۽ غارن جي ذخيرن ۾ مليا آهن. گهٽ ويڪرائي ڦاڪ واري ساحلي پٽين تي هولوسين سامونڊي ذخيرا ناياب آهن ڇاڪاڻ ته ان عرصي دوران سمنڊ جي سطح ۾ اضافو غير برفاني اصل جي ڪنهن به امڪاني اڀرڻ کان وڌيڪ آهي. [[اسڪينڊينيويا]] ۾ برفاني ريبائونڊ کان پوءِ [[بالٽڪ سمنڊ]] جي چوڌاري ساحلي علائقن جي اڀرڻ جي نتيجي ۾، جنهن ۾ [[فنلينڊ]] جو گهڻو حصو شامل آهي، علائقو وڌي رهيو آهي، جيڪو اڃا تائين اتر يورپ ۾ ڪمزور زلزلن جو سبب بڻجندو آهي. [[اتر آمريڪا]] ۾ برابر واقعو هڊسن بي جو ريبائونڊ هو، ڇاڪاڻ ته اهو پنهنجي وڏي، فوري پوسٽ گليشيئر ٽائريل سمنڊ جي مرحلي کان پوء پنهنجي موجوده حدن جي ويجهو گهٽجي ويو آهي. ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geology|Earth Sciences|ارضيات |ڌرتي سائنس}} * [[ڪائنات]] * [[بگ بينگ]] * [[آڪاش منڊل]] * [[فطري تاريخ]] * [[پليٽ ٽيڪٽانڪس|پليٽ ٽيڪٽونڪس]] * [[ارضياتي وقت جو پيمانو]] * [[فلڪيات جي تاريخ]] * ڌرتيء جا دور * ڪائنات جا دور * آثار قديمه جي تاريخ * مطلق تاريخ * نسبتي تاريخ * مرحلو (آثار قديمه) * آثار قديمه جي تنظيمون * ڌرتيء جو مستقبل * فطري تاريخ جو خاڪو * ارضياتي نالن جي فهرست ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ مطالعو== *{{cite book|last=Stanley|first=Steven M.|title=Earth system history|date=1999|publisher=W. H. Freeman|location=New York|isbn=978-0-7167-3377-5|edition=New }} {{Refend}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Geological history of Earth}} *[https://web.archive.org/web/20070716082613/http://www.tufts.edu/as/wright_center/cosmic_evolution/docs/splash.html Cosmic Evolution] — ڪائنات جي شروعات کان وٺي موجوده وقت تائين واقعن تي هڪ تفصيلي نظر. *جان ڊبليو. وئلي "[https://web.archive.org/web/20060328222214/http://www.sciam.com/article.cfm?chanID=sa006&colID=1&articleID=0005FA5D-5F7C-1333-9F7C83414B7F0000 A Cool Early Earth?]" سائنٽيفڪ آمريڪن. آڪٽوبر، 2005ع، صفلو 58-65؛ سمنڊن جي ٺهڻ جي وقت ۽ ڌرتيءَ جي شروعاتي تاريخ ۾ ٻين اهم واقعن تي بحث ڪري ٿو. *پال ڊيويز "[https://www.theguardian.com/science/story/0,3605,1671164,00.html Quantum leap of life]". دي گارجين. 20 دسمبر، 2005ع. - زندگيءَ جي شروعات ۾ ڪوانٽم سسٽم جي ڪردار بابت قياس آرائي تي بحث ڪري ٿو. *[http://www.johnkyrk.com/evolution.html Evolution timeline] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022084620/http://johnkyrk.com/evolution.html |date=2012-10-22 }} تقريبن <small>13,700,000,000</small> کان وٺي زندگيءَ جي متحرڪ ڪهاڻي بگ بينگ کان وٺي ڌرتيءَ جي ٺهڻ ۽ بيڪٽيريا ۽ ٻين جاندارن جي ترقي تائين انسان جي عروج تائين هر شيءِ ڏيکاري ٿي. (فليش پلئر تي) *[https://web.archive.org/web/20030729055405/http://www.uwmc.uwc.edu/geography/Hutton/Hutton.htm Theory of the Earth and Abstract of the Theory of the Earth] *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 0)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072005/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_0 |date=2012-10-20 }} *[http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 Paleomaps Since 600 Ma (Mollweide Projection, Longitude 180)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121020072011/http://issuu.com/sergioluisdasilva/docs/paleomaps_mollweide_longitude_180 |date=2012-10-20 }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Geological History Of Earth}} [[زمرو:ڌرتي جي ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ارضياتي تاريخ]] [[زمرو:ڌرتي]] [[زمرو:ڌرتي جا ارضياتي دور]] [[زمرو:ارتقاء سان لاڳاپيل خاڪا]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس تي مشتمل مضمون]] 95w1qwe8mlyo61wg5ztgl50e1ha0nb7 10 91966 371563 361667 2026-04-14T16:28:36Z Intisar Ali 8681 371563 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Infobox | above = {{#if: {{{icon|}}} |[[file:{{{icon}}}|{{if empty|{{{icon_width|}}}|25px}}|alt={{{icon_alt|}}}]]<br/>{{{name|}}}|{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}}} | abovestyle = font-size:125%; | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname">'''{{#if:{{{native_name_lang|}}}|{{lang|{{{native_name_lang}}}|{{{native_name}}}}}|{{{native_name}}}}}'''</span>}} | bodystyle = width: 24em; | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{imagewidth|}}}|sizedefault=frameless|alt={{if empty|{{{alt|}}}|{{{imagealttext|}}}}}|upright={{if empty|{{{imageupright|}}}|0.9}}}} | caption = {{{caption|}}} | labelstyle = white-space: nowrap; | label1 = مخفف | data1 = {{{abbreviation|}}} | label2 = قسم | data2 = {{{type|}}} | label3 = درجابندي | data3 = {{{main_classification|}}} | label4 = رخ | data4 = {{{orientation|}}} | label5 = [[مذهبي متن|مقدس متن]] | data5 = {{{scripture|}}} | label6 = نظريو | data6 = {{{theology|}}} | label7 = [[مذهبي اداري ڍانچو|اداري ڍانچو]] | data7 = {{{polity|}}} | label8 = [[مذهبي اداري ڍانچو|انتظام]] | data8 = {{{governance|}}} | label9 = ڍانچو | data9 = {{{structure|}}} | label10 = {{#if: {{{leader_title|}}} | {{{leader_title}}} | منتظم }} | data10 = {{if empty|{{{leader_name|}}}|{{{leader/moderator|}}}}} | label11 = {{#if: {{{leader_title1|}}} | {{{leader_title1}}} | اڳواڻ }} | data11 = {{if empty|{{{leader_name1|}}}|{{{leader|}}}}} | label12 = {{#if: {{{leader_title2|}}} | {{{leader_title2}}} | ڊائريڪٽر }} | data12 = {{if empty|{{{leader_name2|}}}|{{{director|}}}}} | label13 = {{#if: {{{leader_title3|}}} | {{{leader_title3}}} }} | data13 = {{{leader_name3|}}} | label14 = {{#if: {{{fellowships_type|}}} | {{{fellowships_type}}} | الڳ ڀائيواريون }} | data14 = {{{fellowships|}}} | label15= {{#if: {{{fellowships_type1|}}} | {{{fellowships_type1}}} | الڳ ڀائيواريون }} | data15= {{{fellowships1|}}} | label16 = {{#if: {{{division_type|}}} | {{{division_type}}} | ڀاڱا }} | data16 = {{{division|}}} | label17 = {{#if: {{{division_type1|}}} | {{{division_type1}}} | ڀاڱا }} | data17 = {{{division1|}}} | label18 = {{#if: {{{division_type2|}}} | {{{division_type2}}} | ڀاڱا }} | data18 = {{{division2|}}} | label19 = {{#if: {{{division_type3|}}} | {{{division_type3}}} | ڀاڱا }} | data19 = {{{division3|}}} | label20 = وابستگيون | data20 = {{{associations|}}} | label21 = [[مڪمل مذهبي اشتراک]] | data21 = {{{full_communion|}}} | label22 = علائقو | data22 = {{if empty|{{{area|}}}|{{{region|}}}}} | label23 = ٻولي | data23 = {{{language|}}} | label24 = عبادتي رسم | data24 = {{{liturgy|}}} | label25 = مرڪزي دفتر | data25 = {{{headquarters|}}} | label26 = دائرو اختيار | data26 = {{{territory|}}} | label27 = ملڪيتون | data27 = {{{possessions|}}} | label28 = باني | data28 = {{{founder|}}} | label29 = بنياد | data29 = {{#if: {{{founded_date|}}} | {{{founded_date}}} }} {{#if:{{{founded_date|}}}{{{founded_place|}}} |}}{{#if:{{{founded_place|}}}| <br />{{{founded_place}}} }} | label30 = خودمختياري | data30 = {{{independence|}}} | label31 = ٻيهر اتحاد | data31 = {{{reunion|}}} | label32 = سڃاڻپ | data32 = {{{recognition|}}} | label33 = [[مذهبي ڦيٽ|جنهن کان الڳ ٿيو]] | data33 = {{{separated_from|}}} | label34 = جنهن مان نڪتو | data34 = {{{branched_from|}}} | label35 = [[چرچ اتحاد|ضم ٿيڻ سان ٺهيل]] | data35 = {{{merger|}}} | label36 = جذب ڪيل | data36 = {{{absorbed|}}} | label37 = الڳ ٿيڻون | data37 = {{{separations|}}} | label38 = جنهن ۾ ضم ٿيو | data38 = {{{merged_into|}}} | label39 = ختم ٿيل | data39 = {{{defunct|}}} | label40 = {{if empty|{{{congregations_type|}}}|جماعتون}} | data40 = {{{congregations|}}} | label41 = {{#if:{{{number_of_followers|}}}|پيروڪارن جو تعداد|ميمبر}} | data41 = {{if empty|{{{number_of_followers|}}}|{{{members|}}}}} | label42 = {{#if:{{{ministers_type|}}} | {{{ministers_type}}} | [[Minister (Christianity)|مذھبي خادم]]}} | data42 = {{{ministers|}}} | label43 = [[مشنري|مشنري]] | data43 = {{{missionaries|}}} | label44 = [[عبادتگاھ|عبادتگاهون]] | data44 = {{{churches|}}} | label45 = مشنري تنظيم | data45 = {{{missionary organization|}}} | label46 = امدادي تنظيم | data46 = {{{aid|}}} | label47 = اسپتالون | data47 = {{{hospitals|}}} | label48 = نرسنگ هوم | data48 = {{{nursing_homes|}}} | label49 = [[ابتدائي تعليم|پرائمري اسڪول]] | data49 = {{{primary_schools|}}} | label50 = [[ثانوي تعليم|سيڪنڊري اسڪول]] | data50 = {{{secondary_schools|}}} | label51 = [[501c3|ٽيڪس حيثيت]] | data51 = {{{tax_status|}}} | label52 = [[اعليٰ تعليم|اعليٰ تعليمي ادارا]] | data52 = {{{tertiary|}}} | label53 = [[Seminary|مدرسا]] | data53 = {{{seminaries |}}} | label54 = ٻيو نالو{{pluralize from text|{{{other_names|}}}|plural=s}} | data54 = {{{other_names|}}} | label55 = اشاعتون | data55 = {{{publications|}}} | label56 = سرڪاري ويب سائيٽ | data56 = {{{website|}}} | label57 = {{{website_title1|}}} | data57 = {{{website1|}}} | label58 = نعرو | data58 = {{{slogan|}}} | label59 = لوگو | data59 = {{{logo|}}} | data60 = {{if empty|{{{misc|}}}|{{{module|}}}}} | belowstyle = | below = {{{footnotes|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[Category:Pages using infobox religion with unknown parameters|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox religion]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| abbreviation | absorbed | aid | alt | area | associations | branched_from | caption | churches | congregations | congregations_type | defunct | director | division | division_type | division_type1 | division_type2 | division_type3 | division1 | division2 | division3 | fellowships | fellowships_type | fellowships_type1 | fellowships1 | footnotes | founded_date | founded_place | founder | full_communion | governance | headquarters | hospitals | icon | icon_alt | icon_width | image | imagealttext | imagewidth | imageupright | independence | language | leader | leader_name | leader_name1 | leader_name2 | leader_name3 | leader_title | leader_title1 | leader_title2 | leader_title3 | leader/moderator | liturgy | logo | main_classification | members | merged_into | merger | ministers | ministers_type | missionaries | missionary organization | module | name | native_name | native_name_lang | number_of_followers | nursing_homes | orientation | other_names | polity | possessions | primary_schools | publications | recognition | reunion | scripture | secondary_schools | separated_from | separations | slogan | structure | tax_status | territory | tertiary | seminaries |theology | type | website | website_title1 | website1 }}</includeonly>{{#invoke:Check for conflicting parameters|check | template = [[Template:Infobox religion]] | cat = {{main other|Category:Pages using infobox religion with conflicting parameters}} | alt; imagealttext | leader_name1; leader | leader_name2; director | area; region | number_of_followers; members | misc; module }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> nkacnj5kbfn131kzibnzg8zpyjayuso 10 91974 371593 361714 2026-04-14T18:21:14Z Intisar Ali 8681 371593 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | title = <includeonly>{{if empty|{{{name|}}}|{{PAGENAMEBASE}}}}</includeonly> | titleclass = fn org | headerstyle= background-color: #B60000; color: white; | subheader = {{#if:{{{native_name|}}}|<span class="nickname" {{#if:{{{native_name_lang|}}}|lang="{{{native_name_lang}}}"}}>{{{native_name}}}</span>}} | image1 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{logo|}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|140px}}|sizedefault=frameless|suppressplaceholder=yes|alt={{{logo_alt|}}}}} | caption1 = {{{logo_caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{patch|}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|140px}}|sizedefault=frameless|suppressplaceholder=yes|alt={{{patch_alt|}}}}} | caption2 = {{{patch_caption|}}} | image3 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{flag|}}}|size={{if empty|{{{image_size|}}}|140px}}|sizedefault=frameless|suppressplaceholder=yes|alt={{{flag_alt|}}}}} | caption3 = {{{flag_caption|}}} | header2 ={{#if:{{{country|}}}{{{subdivision_type1|}}}{{{subdivision_type2|}}}{{{subdivision_type3|}}}|عملياتي علائقو}} | label3 = ملڪ | data3 = {{{country|}}} | label4 = {{{subdivision_type1}}} | data4 = {{#if:{{{subdivision_type1|}}}|{{{subdivision_name1|}}} }} | label5 = {{{subdivision_type2}}} | data5= {{#if:{{{subdivision_type2|}}}|{{{subdivision_name2|}}} }} | label6 = {{{subdivision_type3}}} | data6= {{#if:{{{subdivision_type3|}}}|{{{subdivision_name3|}}} }} | label7 = پتو | data7 = {{{address|}}} | label8 = هم آهنگ (ڪوآرڊينيٽس) | data8 = {{{coordinates|}}} | header9 = {{#if:{{{established|}}}{{{annual calls|}}}{{{employees|}}} {{{strength|}}}{{{budget|}}}{{{annual budget|}}}{{{staffing|}}}{{{chief|}}} {{{captain|}}}{{{CFO|}}}{{{chief1_description|}}}{{{chief2_description|}}} {{{chief3_description|}}} {{{BLSorALS|}}}{{{ALSorBLS|}}}{{{FirstResponderBLSorALS|}}}{{{iaff|}}} |اداري جائزو{{{reference1|}}} }} | label10 = قائم ٿيو | data10 = {{{established|}}} | label11 = ختم ٿيو | data11 = {{{dissolved|}}} | label12 = سالياني ڪالون | data12 = {{{annual calls|}}} | label13 = ملازم | data13 = {{{employees|}}}{{{strength|}}} | label14 = سالياني بجيٽ | data14 = {{{annual budget|}}}{{{budget|}}} | label15 = اسٽافنگ | data15 = {{{staffing|}}} | label16 = [[ڪمشنر]] | data16 = {{{commissioner|}}} | label17 = [[فائر چيف]] | data17 = {{{chief|}}} | label18 = [[فائر ڪيپٽن]] | data18 = {{{captain|}}} | label19 = [[چيف فائر آفيسر]] | data19 = {{{CFO|}}} | label20 = {{{chief1_description|}}} | data20 = {{{chief1_name|}}} | label21 = {{{chief2_description|}}} | data21 = {{{chief2_name|}}} | label22 = {{{chief3_description|}}} | data22 = {{{chief3_name|}}} | label23 = [[هنگامي طبي خدمتون#سنڀال جا درجا|ايمرجنسي طبي سطح]] | data23 = {{{ALSorBLS|}}}{{{BLSorALS|}}}{{{FirstResponderBLSorALS|}}} | label24 = [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز|IAFF]] | data24 = {{{iaff|}}} | label25 = نعرو | data25 = {{{motto|}}} | header35 = {{#if:{{{divisions|}}}{{{battalions|}}}{{{stations|}}}{{{engines|}}} {{{trucks|}}}{{{ladders|}}}{{{tillers|}}}{{{platforms|}}}{{{tower ladders|}}} {{{quints|}}}{{{squads|}}}{{{rescues|}}}{{{ambulances|}}}{{{EMSunits|}}} {{{tenders|}}}{{{tankers|}}}{{{hazmat|}}}{{{usar|}}}{{{crash|}}}{{{wildland|}}} {{{wildfire engines|}}}{{{wildland engines|}}}{{{brush trucks|}}}{{{bulldozers|}}}{{{airplanes|}}}{{{helicopters|}}}{{{fireboats|}}} {{{rescue boats|}}}{{{light and air|}}}{{{unit1_description|}}} {{{unit2_description|}}}{{{unit3_description|}}}{{{app1_description|}}} {{{app2_description|}}}{{{app3_description|}}}{{{app4_description|}}} {{{app5_description|}}}{{{app6_description|}}}{{{app7_description|}}} {{{app8_description|}}}{{{app9_description|}}}{{{app10_description|}}} {{{app11_description|}}}{{{app12_description|}}}{{{app13_description|}}} {{{app14_description|}}}{{{app15_description|}}}{{{app16_description|}}} {{{app17_description|}}}{{{app18_description|}}}{{{app19_description|}}} {{{app20_description|}}} |سهولتون ۽ سامان{{{reference2|}}} }} | label36 = ڊويزنون | data36 = {{{divisions|}}} | label37 = بٽالينون | data37 = {{{battalions|}}} | label41 = [[فائر اسٽيشن|اسٽيشنون]] | data41 = {{{stations|}}} | label42 = [[فائر انجڻ|انجڻون]] | data42 = {{{engines|}}} | label43 = [[فائر ٽرڪ|ٽرڪ]] | data43 = {{{trucks|}}}{{{ladders|}}} | label44 = [[ٽِلر ٽرڪ|ٽِلر]] | data44 = {{{tillers|}}} | label45 = [[پليٽفارم ٽرڪ|پليٽفارم]] | data45 = {{{platforms|}}}{{{tower ladders|}}} | label47 = [[ڪوئنٽ (باهه وسائڻ وارو سامان)|ڪوئنٽ]] | data47 = {{{quints|}}} | label48 = [[ريسڪيو اسڪواڊ|اسڪواڊ]] | data48 = {{{squads|}}} | label49 = [[هيوي ريسڪيو گاڏي|ريسڪيو]] | data49 = {{{rescues|}}} | label50 = [[ايمبولينس]]ون | data50 = {{{ambulances|}}}{{{EMSunits|}}} | label51 = [[پاڻي کڻندڙ گاڏي|ٽينڊر]] | data51 = {{{tenders|}}}{{{tankers|}}} | label52 = [[خطرناڪ مواد سامان|HAZMAT]] | data52 = {{{hazmat|}}} | label53 = [[شهري ڳولا ۽ بچاءُ|USAR]] | data53 = {{{usar|}}} | label54 = [[هوائي اڏي حادثو گاڏي|حادثاتي]] | data54 = {{{crash|}}} | label55 = [[جهنگلي باهه انجڻ|جهنگلي]] | data55 = {{{wildland|}}}{{{wildfire engines|}}}{{{wildland engines|}}}{{{brush trucks|}}} | label56 = [[بلڊوزر]]ون | data56 = {{{bulldozers|}}} | label57 = [[هوائي جهاز]]ون | data57 = {{{airplanes|}}} | label58 = [[هيليڪاپٽر]]ون | data58 = {{{helicopters|}}} | label59 = [[باهه وسائڻ واري ٻيڙي|فائر بوٽ]] | data59 = {{{fireboats|}}} | label60 = [[ريسڪيو ٻيڙي]]ون | data60 = {{{rescue boats|}}} | label61 = [[روشني ۽ هوا يونٽ|روشني ۽ هوا]] | data61 = {{{light and air|}}} | header84 = {{#if:{{{website|}}}{{{iaffweb|}}}|ويب سائيٽ}} | data85 = {{{website|}}} | data86 = {{{iaffweb|}}} }}{{#if:{{{logo|}}}||{{main other|[[زمرو:باهه وسائڻ وارا کاتا جن کي لوگو گهرجن]]}}}}{{#invoke:Check for unknown parameters | check | unknown={{main other|[[زمرو:صفحا جيڪي باهه وسائڻ واري کاتي جي انفوباڪس کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا| _VALUE_{{PAGENAME}}]]}} | preview=Page using [[Template:Infobox fire department]] with unknown parameter "_VALUE_" | ignoreblank=y | address | aerial ladders | aerial pumpers | airplanes | ALSorBLS | ambulances | annual budget | annual calls | battalions | BLSorALS | brush trucks | budget | bulldozers | captain | CFO | chief | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | commissioner | coordinates | country | crash | dissolved | divisions | employees | EMSunits | engines | established | fireboats | FirstResponderBLSorALS | flag | flag_alt | flag_caption | hazmat | helicopters | iaff | iaffweb | image_size| ladder platforms | ladders | light and air | logo | logo_alt | logo_caption | motto | name | native_name | native_name_lang | patch | patch_alt | patch_caption | platforms | quints | reference1 | reference2 | rescue boats | rescues | squads | staffing | stations | strength | subdivision_name1 | subdivision_name2 | subdivision_name3 | subdivision_type1 | subdivision_type2 | subdivision_type3 | tankers | tenders | tillers | tower ladders | trucks | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | usar | website | wildfire engines | wildland | wildland engines | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no }}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> pop5rsxm1c56gh4x962muo1db626cc2 10 94155 371566 367947 2026-04-14T16:53:52Z Intisar Ali 8681 /* مثال */ 371566 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو ۽ بين الويڪي لنڪ وڪي ڊيٽا تي شامل ڪريو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} هي سانچو مختلف سرڪاري عهدن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي. اهو صرف سياسي عهدن لاءِ نه، پر سول سروس، سفارتي، مذهبي، عدالتي، قانون لاڳو ڪندڙ، فوجي ۽ ٻين سرڪاري ۽ مستقل عهدن لاءِ به استعمال ڪري سگهجي ٿو. نوٽ ڪريو ته هي سانچو '''عهدي''' بابت مضمونن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ آهي، نه ته ان شخص بابت جيڪو هن وقت اهو عهدو سنڀالي رهيو آهي. جيڪڏهن توهان شخص بابت انفوباڪس استعمال ڪرڻ چاهيو ٿا ته ڏسو: {{tlx|Infobox officeholder}}. == استعمال == {{Parameter names example | post | body | native_name | insignia | insigniasize | insigniacaption | insigniaalt | flag | flagsize | flagalt | flagborder | flagcaption | image | imagesize | alt | imagecaption | incumbent | acting | incumbentsince | department | style | type | status | abbreviation | member_of | reports_to | residence | seat | nominator | appointer | appointer_qualified | termlength | termlength_qualified | constituting_instrument | precursor | superseded_by | inaugural | formation | founder | named_for | first | last | abolished | succession | unofficial_names | deputy | salary | website | footnotes }} سڀئي پيراميٽر اختياري آهن، سواءِ ''post'' جي جيڪو لازمي آهي. جتي ممڪن هجي، ماڻهن، ادارن ۽ ٻين شين لاءِ وڪي لنڪ استعمال ڪرڻ بهتر آهي. <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox official post | post = | body = | native_name = | insignia = | insigniasize = | insigniacaption = | insigniaalt = | flag = | flagsize = | flagalt = | flagborder = | flagcaption = | image = | imagesize = | alt = | imagecaption = | incumbent = | acting = | incumbentsince = | department = | style = | type = | status = | abbreviation = | member_of = | reports_to = | residence = | seat = | nominator = | appointer = | appointer_qualified = | termlength = | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | inaugural = | formation = | first = | last = | abolished = | superseded_by = | succession = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = | footnotes = }} </syntaxhighlight> == پيراميٽر == <syntaxhighlight lang="wikitext"> | post = <!-- لازمي. هتي وڪي لنڪ نه ڏيو --> | body = <!-- اختياري --> | native_name = <!-- مقامي نالو --> | insignia = <!-- نشان، لوگو يا سيل --> | insigniasize = <!-- مثال: 150px --> | insigniacaption = <!-- نشان جي وضاحت --> | flag = <!-- جهنڊو --> | flagsize = <!-- مثال: 150px --> | flagborder = <!-- yes لکو جيڪڏهن بارڊر کپي --> | flagcaption = <!-- جهنڊي جي وضاحت --> | image = <!-- عهديدار جي تصوير --> | imagesize = <!-- مثال: 150px --> | incumbent = <!-- موجوده عهديدار --> | incumbentsince = <!-- عهدو سنڀالڻ جي تاريخ --> | department = <!-- ادارو --> | style = <!-- خطاب جو انداز --> | member_of = <!-- ميمبرشپ --> | reports_to = <!-- ڪنهن کي رپورٽ ڪري ٿو --> | residence = <!-- سرڪاري رهائش --> | seat = <!-- آفيس جو هنڌ --> | nominator = <!-- نامزد ڪندڙ --> | appointer = <!-- مقرر ڪندڙ --> | termlength = <!-- مدت --> | formation = <!-- عهدو ٺهڻ جي تاريخ --> | first = <!-- پهريون عهديدار --> | deputy = <!-- نائب --> | salary = <!-- پگهار --> | website = <!-- ويب سائيٽ --> | footnotes = <!-- نوٽس --> </syntaxhighlight> == مثال == === مثال 1 === {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[Flag of Europe|ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[José Manuel Barroso]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[European Commission]] | seat = [[Berlaymont building]], [[Brussels]], [[Belgium]] | nominator = [[European Council]]<br />تازين [[Elections in the European Union|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[European Parliament]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[Treaties of the European Union]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[Walter Hallstein]] | deputy = [[Vice-President of the European Commission]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[Flag of Europe|ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[José Manuel Barroso]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[European Commission]] | seat = [[Berlaymont building]], [[Brussels]], [[Belgium]] | nominator = [[European Council]]<br />تازين [[Elections in the European Union|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[European Parliament]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[Treaties of the European Union]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[Walter Hallstein]] | deputy = [[Vice-President of the European Commission]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} </syntaxhighlight> {{clear}} === مثال 2 === {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = US Department of Defense seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[Chuck Hagel]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[United States Cabinet|ڪابينا]]|[[United States National Security Council|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[United States Department of Defense|دفاع کاتو]]|[[Office of the Secretary of Defense|OSD]]}} | reports_to = [[President of the United States|صدر]] | seat = [[The Pentagon]], [[Arlington County, Virginia|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[Virginia]] | appointer = [[President of the United States|صدر]] | appointer_qualified = [[United States Senate|سينيٽ]] جي [[advice and consent]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[United States Secretary of War|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[United States Secretary of the Navy|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[James Forrestal]] | succession = ڇهون<br/>[[United States presidential line of succession|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[United States Deputy Secretary of Defense|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[Chairman of the Joint Chiefs of Staff]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[Executive Schedule|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = United States Department of Defense Seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[Chuck Hagel]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[United States Cabinet|ڪابينا]]|[[United States National Security Council|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[United States Department of Defense|دفاع کاتو]]|[[Office of the Secretary of Defense|OSD]]}} | reports_to = [[President of the United States|صدر]] | seat = [[The Pentagon]], [[Arlington County, Virginia|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[Virginia]] | appointer = [[President of the United States|صدر]] | appointer_qualified = [[United States Senate|سينيٽ]] جي [[advice and consent]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[United States Secretary of War|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[United States Secretary of the Navy|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[James Forrestal]] | succession = ڇهون<br/>[[United States presidential line of succession|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[United States Deputy Secretary of Defense|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[Chairman of the Joint Chiefs of Staff]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[Executive Schedule|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} l3fuh316p8exzncx4vya0d4o11g4bhz 371569 371566 2026-04-14T17:05:20Z Intisar Ali 8681 /* مثال 1 */ 371569 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو ۽ بين الويڪي لنڪ وڪي ڊيٽا تي شامل ڪريو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} هي سانچو مختلف سرڪاري عهدن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي. اهو صرف سياسي عهدن لاءِ نه، پر سول سروس، سفارتي، مذهبي، عدالتي، قانون لاڳو ڪندڙ، فوجي ۽ ٻين سرڪاري ۽ مستقل عهدن لاءِ به استعمال ڪري سگهجي ٿو. نوٽ ڪريو ته هي سانچو '''عهدي''' بابت مضمونن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ آهي، نه ته ان شخص بابت جيڪو هن وقت اهو عهدو سنڀالي رهيو آهي. جيڪڏهن توهان شخص بابت انفوباڪس استعمال ڪرڻ چاهيو ٿا ته ڏسو: {{tlx|Infobox officeholder}}. == استعمال == {{Parameter names example | post | body | native_name | insignia | insigniasize | insigniacaption | insigniaalt | flag | flagsize | flagalt | flagborder | flagcaption | image | imagesize | alt | imagecaption | incumbent | acting | incumbentsince | department | style | type | status | abbreviation | member_of | reports_to | residence | seat | nominator | appointer | appointer_qualified | termlength | termlength_qualified | constituting_instrument | precursor | superseded_by | inaugural | formation | founder | named_for | first | last | abolished | succession | unofficial_names | deputy | salary | website | footnotes }} سڀئي پيراميٽر اختياري آهن، سواءِ ''post'' جي جيڪو لازمي آهي. جتي ممڪن هجي، ماڻهن، ادارن ۽ ٻين شين لاءِ وڪي لنڪ استعمال ڪرڻ بهتر آهي. <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox official post | post = | body = | native_name = | insignia = | insigniasize = | insigniacaption = | insigniaalt = | flag = | flagsize = | flagalt = | flagborder = | flagcaption = | image = | imagesize = | alt = | imagecaption = | incumbent = | acting = | incumbentsince = | department = | style = | type = | status = | abbreviation = | member_of = | reports_to = | residence = | seat = | nominator = | appointer = | appointer_qualified = | termlength = | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | inaugural = | formation = | first = | last = | abolished = | superseded_by = | succession = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = | footnotes = }} </syntaxhighlight> == پيراميٽر == <syntaxhighlight lang="wikitext"> | post = <!-- لازمي. هتي وڪي لنڪ نه ڏيو --> | body = <!-- اختياري --> | native_name = <!-- مقامي نالو --> | insignia = <!-- نشان، لوگو يا سيل --> | insigniasize = <!-- مثال: 150px --> | insigniacaption = <!-- نشان جي وضاحت --> | flag = <!-- جهنڊو --> | flagsize = <!-- مثال: 150px --> | flagborder = <!-- yes لکو جيڪڏهن بارڊر کپي --> | flagcaption = <!-- جهنڊي جي وضاحت --> | image = <!-- عهديدار جي تصوير --> | imagesize = <!-- مثال: 150px --> | incumbent = <!-- موجوده عهديدار --> | incumbentsince = <!-- عهدو سنڀالڻ جي تاريخ --> | department = <!-- ادارو --> | style = <!-- خطاب جو انداز --> | member_of = <!-- ميمبرشپ --> | reports_to = <!-- ڪنهن کي رپورٽ ڪري ٿو --> | residence = <!-- سرڪاري رهائش --> | seat = <!-- آفيس جو هنڌ --> | nominator = <!-- نامزد ڪندڙ --> | appointer = <!-- مقرر ڪندڙ --> | termlength = <!-- مدت --> | formation = <!-- عهدو ٺهڻ جي تاريخ --> | first = <!-- پهريون عهديدار --> | deputy = <!-- نائب --> | salary = <!-- پگهار --> | website = <!-- ويب سائيٽ --> | footnotes = <!-- نوٽس --> </syntaxhighlight> == مثال == === مثال 1 === {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[Flag of Europe|ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[جوسا مانوئل باروسو]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[يورپي ڪميشن]] | seat = [[برليمانٽ بلڊنگ]], [[برسلز]], [[بيلجيم]] | nominator = [[يورپي ڪائونسل]]<br />تازين [[يورپي يونين ۾ چونڊون|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[يورپي پارليامينٽ]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[يورپي يونين جا معاهدا ]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[والٽر ھالسٽين]] | deputy = [[يورپي ڪميشن جو نائب صدر ]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[يورپ جو جھنڊو |ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[جوسا مانوئل باروسو]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[يورپي ڪميشن]] | seat = [[برليمانٽ بلڊنگ]], [[برسلز]], [[بيلجم]] | nominator = [[يورپي ڪائونسل]]<br />تازين [[يورپي يونين ۾ چونڊون|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[يورپي پارليامينٽ]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[يورپي يونين جا معاهدا ]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[والٽر ھالسٽين]] | deputy = [[يورپي ڪميشن جو نائب صدر ]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} </syntaxhighlight> {{clear}} === مثال 2 === {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = US Department of Defense seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[Chuck Hagel]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[United States Cabinet|ڪابينا]]|[[United States National Security Council|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[United States Department of Defense|دفاع کاتو]]|[[Office of the Secretary of Defense|OSD]]}} | reports_to = [[President of the United States|صدر]] | seat = [[The Pentagon]], [[Arlington County, Virginia|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[Virginia]] | appointer = [[President of the United States|صدر]] | appointer_qualified = [[United States Senate|سينيٽ]] جي [[advice and consent]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[United States Secretary of War|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[United States Secretary of the Navy|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[James Forrestal]] | succession = ڇهون<br/>[[United States presidential line of succession|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[United States Deputy Secretary of Defense|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[Chairman of the Joint Chiefs of Staff]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[Executive Schedule|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = United States Department of Defense Seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[Chuck Hagel]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[United States Cabinet|ڪابينا]]|[[United States National Security Council|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[United States Department of Defense|دفاع کاتو]]|[[Office of the Secretary of Defense|OSD]]}} | reports_to = [[President of the United States|صدر]] | seat = [[The Pentagon]], [[Arlington County, Virginia|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[Virginia]] | appointer = [[President of the United States|صدر]] | appointer_qualified = [[United States Senate|سينيٽ]] جي [[advice and consent]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[United States Secretary of War|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[United States Secretary of the Navy|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[James Forrestal]] | succession = ڇهون<br/>[[United States presidential line of succession|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[United States Deputy Secretary of Defense|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[Chairman of the Joint Chiefs of Staff]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[Executive Schedule|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} o7q6toorwmni12ffwhg4f3s7wa6gg1x 371571 371569 2026-04-14T17:20:28Z Intisar Ali 8681 371571 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو ۽ بين الويڪي لنڪ وڪي ڊيٽا تي شامل ڪريو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} هي سانچو مختلف سرڪاري عهدن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي. اهو صرف سياسي عهدن لاءِ نه، پر سول سروس، سفارتي، مذهبي، عدالتي، قانون لاڳو ڪندڙ، فوجي ۽ ٻين سرڪاري ۽ مستقل عهدن لاءِ به استعمال ڪري سگهجي ٿو. نوٽ ڪريو ته هي سانچو '''عهدي''' بابت مضمونن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ آهي، نه ته ان شخص بابت جيڪو هن وقت اهو عهدو سنڀالي رهيو آهي. جيڪڏهن توهان شخص بابت انفوباڪس استعمال ڪرڻ چاهيو ٿا ته ڏسو: {{tlx|Infobox officeholder}}. == استعمال == {{Parameter names example | post | body | native_name | insignia | insigniasize | insigniacaption | insigniaalt | flag | flagsize | flagalt | flagborder | flagcaption | image | imagesize | alt | imagecaption | incumbent | acting | incumbentsince | department | style | type | status | abbreviation | member_of | reports_to | residence | seat | nominator | appointer | appointer_qualified | termlength | termlength_qualified | constituting_instrument | precursor | superseded_by | inaugural | formation | founder | named_for | first | last | abolished | succession | unofficial_names | deputy | salary | website | footnotes }} سڀئي پيراميٽر اختياري آهن، سواءِ ''post'' جي جيڪو لازمي آهي. جتي ممڪن هجي، ماڻهن، ادارن ۽ ٻين شين لاءِ وڪي لنڪ استعمال ڪرڻ بهتر آهي. <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox official post | post = | body = | native_name = | insignia = | insigniasize = | insigniacaption = | insigniaalt = | flag = | flagsize = | flagalt = | flagborder = | flagcaption = | image = | imagesize = | alt = | imagecaption = | incumbent = | acting = | incumbentsince = | department = | style = | type = | status = | abbreviation = | member_of = | reports_to = | residence = | seat = | nominator = | appointer = | appointer_qualified = | termlength = | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | inaugural = | formation = | first = | last = | abolished = | superseded_by = | succession = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = | footnotes = }} </syntaxhighlight> == پيراميٽر == <syntaxhighlight lang="wikitext"> | post = <!-- لازمي. هتي وڪي لنڪ نه ڏيو --> | body = <!-- اختياري --> | native_name = <!-- مقامي نالو --> | insignia = <!-- نشان، لوگو يا سيل --> | insigniasize = <!-- مثال: 150px --> | insigniacaption = <!-- نشان جي وضاحت --> | flag = <!-- جهنڊو --> | flagsize = <!-- مثال: 150px --> | flagborder = <!-- yes لکو جيڪڏهن بارڊر کپي --> | flagcaption = <!-- جهنڊي جي وضاحت --> | image = <!-- عهديدار جي تصوير --> | imagesize = <!-- مثال: 150px --> | incumbent = <!-- موجوده عهديدار --> | incumbentsince = <!-- عهدو سنڀالڻ جي تاريخ --> | department = <!-- ادارو --> | style = <!-- خطاب جو انداز --> | member_of = <!-- ميمبرشپ --> | reports_to = <!-- ڪنهن کي رپورٽ ڪري ٿو --> | residence = <!-- سرڪاري رهائش --> | seat = <!-- آفيس جو هنڌ --> | nominator = <!-- نامزد ڪندڙ --> | appointer = <!-- مقرر ڪندڙ --> | termlength = <!-- مدت --> | formation = <!-- عهدو ٺهڻ جي تاريخ --> | first = <!-- پهريون عهديدار --> | deputy = <!-- نائب --> | salary = <!-- پگهار --> | website = <!-- ويب سائيٽ --> | footnotes = <!-- نوٽس --> </syntaxhighlight> == مثال == === مثال 1 === {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[Flag of Europe|ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[جوسا مانوئل باروسو]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[يورپي ڪميشن]] | seat = [[برليمانٽ بلڊنگ]], [[برسلز]], [[بيلجيم]] | nominator = [[يورپي ڪائونسل]]<br />تازين [[يورپي يونين ۾ چونڊون|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[يورپي پارليامينٽ]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[يورپي يونين جا معاهدا ]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[والٽر ھالسٽين]] | deputy = [[يورپي ڪميشن جو نائب صدر ]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[يورپ جو جھنڊو |ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[جوسا مانوئل باروسو]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[يورپي ڪميشن]] | seat = [[برليمانٽ بلڊنگ]], [[برسلز]], [[بيلجم]] | nominator = [[يورپي ڪائونسل]]<br />تازين [[يورپي يونين ۾ چونڊون|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[يورپي پارليامينٽ]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[يورپي يونين جا معاهدا ]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[والٽر ھالسٽين]] | deputy = [[يورپي ڪميشن جو نائب صدر ]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} </syntaxhighlight> {{clear}} === مثال 2 === {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = US Department of Defense seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[Chuck Hagel]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[گڏيل رياستن جي ڪابينا|ڪابينا]]|[[گڏيل رياستن جي قومي سلامتي ڪائونسل|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو دفاعي کاتو|دفاعي کاتو]]|[[Office of the Secretary of Defense|OSD]]}} | reports_to = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | seat = [[The Pentagon]], [[آرلنگٽن ڪائونٽي, ورجينيا|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[ورجينيا]] | appointer = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | appointer_qualified = [[گڏيل رياستن جي سينيٽ|سينيٽ]] جي [[advice and consent]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري جنگ|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[گڏيل رياستن جي بحريه جو سيڪريٽري|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[جيمز فاريسٽل]] | succession = ڇهون<br/>[[گڏيل رياستن جي صدارتي وارثي|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[گڏيل رياستن جو ڊپٽي سيڪريٽري دفاع|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[جوائنٽ چيفس آف اسٽاف جو چيئرمين]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[ايگزيڪيوٽو شيڊول|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = United States Department of Defense Seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[Chuck Hagel]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[گڏيل رياستن جي ڪابينا|ڪابينا]]|[[گڏيل رياستن جي قومي سلامتي ڪائونسل|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو دفاعي کاتو|دفاع کاتو]]|[[سيڪريٽري دفاع جي آفيس|OSD]]}} | reports_to = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | seat = [[The پينٽاگون]], [[آرلنگٽن ڪائونٽي, ورجينيا|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[ورجينيا]] | appointer = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | appointer_qualified = [[گڏيل رياستن جي سينيٽ|سينيٽ]] جي [[صلاح ۽ مرضي]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري جنگ|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[گڏيل رياستن جي بحريه جو سيڪريٽري|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[جيمز فاريسٽل]] | succession = ڇهون<br/>[[گڏيل رياستن جو صدارتي ورثو|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[گڏيل رياستن جو ڊپٽي سيڪريٽري دفاع|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[جوائنٽ چيفس آف اسٽاف جو چيئرمين]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[ايگزيڪيوٽو شيڊول|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} 6enlvhyfyt0c6mxyzrucynq64i30eiv 371572 371571 2026-04-14T17:21:03Z Intisar Ali 8681 371572 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو ۽ بين الويڪي لنڪ وڪي ڊيٽا تي شامل ڪريو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} هي سانچو مختلف سرڪاري عهدن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي. اهو صرف سياسي عهدن لاءِ نه، پر سول سروس، سفارتي، مذهبي، عدالتي، قانون لاڳو ڪندڙ، فوجي ۽ ٻين سرڪاري ۽ مستقل عهدن لاءِ به استعمال ڪري سگهجي ٿو. نوٽ ڪريو ته هي سانچو '''عهدي''' بابت مضمونن لاءِ استعمال ڪرڻ لاءِ آهي، نه ته ان شخص بابت جيڪو هن وقت اهو عهدو سنڀالي رهيو آهي. جيڪڏهن توهان شخص بابت انفوباڪس استعمال ڪرڻ چاهيو ٿا ته ڏسو: {{tlx|Infobox officeholder}}. == استعمال == {{Parameter names example | post | body | native_name | insignia | insigniasize | insigniacaption | insigniaalt | flag | flagsize | flagalt | flagborder | flagcaption | image | imagesize | alt | imagecaption | incumbent | acting | incumbentsince | department | style | type | status | abbreviation | member_of | reports_to | residence | seat | nominator | appointer | appointer_qualified | termlength | termlength_qualified | constituting_instrument | precursor | superseded_by | inaugural | formation | founder | named_for | first | last | abolished | succession | unofficial_names | deputy | salary | website | footnotes }} سڀئي پيراميٽر اختياري آهن، سواءِ ''post'' جي جيڪو لازمي آهي. جتي ممڪن هجي، ماڻهن، ادارن ۽ ٻين شين لاءِ وڪي لنڪ استعمال ڪرڻ بهتر آهي. <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Infobox official post | post = | body = | native_name = | insignia = | insigniasize = | insigniacaption = | insigniaalt = | flag = | flagsize = | flagalt = | flagborder = | flagcaption = | image = | imagesize = | alt = | imagecaption = | incumbent = | acting = | incumbentsince = | department = | style = | type = | status = | abbreviation = | member_of = | reports_to = | residence = | seat = | nominator = | appointer = | appointer_qualified = | termlength = | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | inaugural = | formation = | first = | last = | abolished = | superseded_by = | succession = | unofficial_names = | deputy = | salary = | website = | footnotes = }} </syntaxhighlight> == پيراميٽر == <syntaxhighlight lang="wikitext"> | post = <!-- لازمي. هتي وڪي لنڪ نه ڏيو --> | body = <!-- اختياري --> | native_name = <!-- مقامي نالو --> | insignia = <!-- نشان، لوگو يا سيل --> | insigniasize = <!-- مثال: 150px --> | insigniacaption = <!-- نشان جي وضاحت --> | flag = <!-- جهنڊو --> | flagsize = <!-- مثال: 150px --> | flagborder = <!-- yes لکو جيڪڏهن بارڊر کپي --> | flagcaption = <!-- جهنڊي جي وضاحت --> | image = <!-- عهديدار جي تصوير --> | imagesize = <!-- مثال: 150px --> | incumbent = <!-- موجوده عهديدار --> | incumbentsince = <!-- عهدو سنڀالڻ جي تاريخ --> | department = <!-- ادارو --> | style = <!-- خطاب جو انداز --> | member_of = <!-- ميمبرشپ --> | reports_to = <!-- ڪنهن کي رپورٽ ڪري ٿو --> | residence = <!-- سرڪاري رهائش --> | seat = <!-- آفيس جو هنڌ --> | nominator = <!-- نامزد ڪندڙ --> | appointer = <!-- مقرر ڪندڙ --> | termlength = <!-- مدت --> | formation = <!-- عهدو ٺهڻ جي تاريخ --> | first = <!-- پهريون عهديدار --> | deputy = <!-- نائب --> | salary = <!-- پگهار --> | website = <!-- ويب سائيٽ --> | footnotes = <!-- نوٽس --> </syntaxhighlight> == مثال == === مثال 1 === {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[Flag of Europe|ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[جوسا مانوئل باروسو]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[يورپي ڪميشن]] | seat = [[برليمانٽ بلڊنگ]], [[برسلز]], [[بيلجيم]] | nominator = [[يورپي ڪائونسل]]<br />تازين [[يورپي يونين ۾ چونڊون|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[يورپي پارليامينٽ]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[يورپي يونين جا معاهدا ]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[والٽر ھالسٽين]] | deputy = [[يورپي ڪميشن جو نائب صدر ]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = صدر | body = يورپي<br />ڪميشن | flag = Flag of Europe.svg | flagsize = 100px | flagcaption = [[يورپ جو جھنڊو |ڪميشن جو نشان (يورپي يونين جو جهنڊو)]] | flagalt = يورپي يونين جو جهنڊو | image = José Manuel Barroso MEDEF.jpg | alt = جوسے مانوئل باروسو | incumbent = [[جوسا مانوئل باروسو]] | incumbentsince = 23 نومبر 2004 | member_of = [[يورپي ڪميشن]] | seat = [[برليمانٽ بلڊنگ]], [[برسلز]], [[بيلجم]] | nominator = [[يورپي ڪائونسل]]<br />تازين [[يورپي يونين ۾ چونڊون|يورپي چونڊن]] جي بنياد تي | appointer = [[يورپي پارليامينٽ]] | termlength = پنج سال | constituting_instrument = [[يورپي يونين جا معاهدا ]] | formation = 1 جنوري 1958 | inaugural = [[والٽر ھالسٽين]] | deputy = [[يورپي ڪميشن جو نائب صدر ]] | salary = €24,422.80 في مهينو | website = [https://ec.europa.eu/archives/commission_2010-2014/president/index_en.htm ec.europa.eu/president] }} </syntaxhighlight> {{clear}} === مثال 2 === {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = US Department of Defense seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[چڪ ھيگل]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[گڏيل رياستن جي ڪابينا|ڪابينا]]|[[گڏيل رياستن جي قومي سلامتي ڪائونسل|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو دفاعي کاتو|دفاعي کاتو]]|[[Office of the Secretary of Defense|OSD]]}} | reports_to = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | seat = [[The Pentagon]], [[آرلنگٽن ڪائونٽي, ورجينيا|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[ورجينيا]] | appointer = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | appointer_qualified = [[گڏيل رياستن جي سينيٽ|سينيٽ]] جي [[advice and consent]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري جنگ|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[گڏيل رياستن جي بحريه جو سيڪريٽري|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[جيمز فاريسٽل]] | succession = ڇهون<br/>[[گڏيل رياستن جي صدارتي وارثي|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[گڏيل رياستن جو ڊپٽي سيڪريٽري دفاع|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[جوائنٽ چيفس آف اسٽاف جو چيئرمين]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[ايگزيڪيوٽو شيڊول|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox official post | post = آمريڪا جو سيڪريٽري دفاع | flag = Flag of the United States Secretary of Defense.svg | flagsize = 120px | flagcaption = سيڪريٽري دفاع جو جهنڊو | flagalt = سيڪريٽري دفاع جو سرڪاري جهنڊو | insignia = United States Department of Defense Seal.svg | insigniasize = 110px | insigniacaption = دفاع کاتي جو نشان | insigniaalt = دفاع کاتي جو سرڪاري نشان | incumbentsince = {{start date|2013|02|27}} | image = Chuck Hagel Defense portrait.jpg | alt = چڪ هيگل، سيڪريٽري دفاع | incumbent = [[Chuck Hagel]] | style = ''مسٽر سيڪريٽري'' | member_of = {{ubl|[[گڏيل رياستن جي ڪابينا|ڪابينا]]|[[گڏيل رياستن جي قومي سلامتي ڪائونسل|قومي سلامتي ڪائونسل]]}} | department = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو دفاعي کاتو|دفاع کاتو]]|[[سيڪريٽري دفاع جي آفيس|OSD]]}} | reports_to = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | seat = [[The پينٽاگون]], [[آرلنگٽن ڪائونٽي, ورجينيا|آرلنگٽن ڪائونٽي]], [[ورجينيا]] | appointer = [[گڏيل رياستن جا صدر|صدر]] | appointer_qualified = [[گڏيل رياستن جي سينيٽ|سينيٽ]] جي [[صلاح ۽ مرضي]] سان | termlength = ڪو مقرر مدو ناهي | constituting_instrument = {{ubl|{{UnitedStatesCode|10|113}}|{{UnitedStatesCode|50|401}}}} | precursor = {{ubl|[[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري جنگ|سيڪريٽري جنگ]]|۽ [[گڏيل رياستن جي بحريه جو سيڪريٽري|سيڪريٽري نيوي]]}} | formation = 19 سيپٽمبر 1947 | inaugural = [[جيمز فاريسٽل]] | succession = ڇهون<br/>[[گڏيل رياستن جو صدارتي ورثو|صدارتي وارثي جي قطار]] ۾ | deputy = [[گڏيل رياستن جو ڊپٽي سيڪريٽري دفاع|ڊپٽي سيڪريٽري دفاع]]<br/>(مکيه ڊپٽي)<br/>[[جوائنٽ چيفس آف اسٽاف جو چيئرمين]]<br/>(فوجي ڊپٽي) | salary = [[ايگزيڪيوٽو شيڊول|ايگزيڪيوٽو شيڊول، سطح 1]] | website = {{URL|https://www.defense.gov/}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} kkdr3xhloybdvfqgz7cfaixr8wa3i2w 14 94532 371662 371438 2026-04-15T02:33:33Z Memon2025 21315 371662 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽيشنل نيورو سائنس]] [[زمرو:قسم جي لحاظ کان ذهانت]] ev6s716mhblclsgokd2g6n0iu8p2avk 14 94533 371661 369647 2026-04-15T02:31:53Z Memon2025 21315 صفحو خالي ڪري ڇڏيو 371661 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 94914 371692 371411 2026-04-15T03:32:07Z Memon2025 21315 371692 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ويب سائيٽ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جون ذيلي شاخون]] 8rmwijlbghv53x2c2v4ad8e4d3y8qx7 0 94921 371484 371472 2026-04-14T12:03:06Z Ibne maryam 17680 371484 wikitext text/x-wiki نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) وانواتو کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ آسٽريليا کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه پئسفڪ سمنڊ ۾ ٻيٽن جي هڪ گروپ تي مشتمل آهي. ميٽروپوليٽن فرانس کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان. فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{About||the former North American fur-trading district|New Caledonia (Canada)|the former colony of Scotland|Darien scheme}} {{Use dmy dates|date=February 2022}} {{use Australian English|date=December 2022}} {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = Flags | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = Emblem | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} {{Administrative divisions of France}} '''New Caledonia'''{{refn|group=nb|({{IPAc-en|ˌ|k|æ|l|ᵻ|ˈ|d|oʊ|n|i|ə|audio=en-us-New Caledonia.ogg}} {{respell|KAL|ih|DOH|nee|ə}}; {{langx|fr|Nouvelle-Calédonie}} {{IPA|fr|nuvɛl kaledɔni||LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Nouvelle-Calédonie.wav}}){{refn|group=nb|Previously known officially as the "Territory of New Caledonia and Dependencies" ({{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie et dépendances}}), then simply as the "Territory of New Caledonia" ({{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie}}), the official French name is now only {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}} (Organic Law of 19 March 1999, article 222 IV<ref>{{cite web |url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf |archivedate=2007-06-14 |title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Nouvelle Calédonie |work=[[Journal officiel de la République française]] |date=21 March 1999 |page=4223 |url-status=dead}}</ref>). The French courts often continue to use the appellation {{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie}}.}} }} is a [[French territory]] comprising a group of islands in the southwest [[Pacific Ocean]], {{convert|220|km|abbr=on}} southwest of [[Vanuatu]] and {{convert|1210|km|abbr=on}} east of [[Australia]].<ref name="enc-pres">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |title=Présentation |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Located {{cvt|16,100|km}} from [[Metropolitan France]], it forms a [[Overseas France#Sui generis collectivity|''sui generis'' collectivity]] of the [[French Republic]], a legal status unique in [[overseas France]], enshrined in a dedicated chapter of the [[French Constitution]] and with an on-going project to a status of '''State of New Caledonia'''. The [[archipelago]], part of the [[Melanesia]] subregion, includes the main island of [[Grande Terre (New Caledonia)|Grande Terre]], the [[Loyalty Islands]], the [[Chesterfield Islands]], the [[Belep]] archipelago, the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]], and a few remote islets.<ref name="pres-om"/> The Chesterfield Islands are in the [[Coral Sea]]. French people, especially locals, call Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}},{{refn|group=nb|<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|lə kaju|}}, {{lit|the stone}}}} a nickname also used more generally for the entire New Caledonia.<ref name="Stanley1989">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> [[Kanak people#Agitation for independence|Pro-independence Kanak]] parties use the name {{lang|fr|(la) Kanaky}} (<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|(la) kanaki|}}{{refn|group=nb|The [[definite article]] {{lang|fr|la}} is often omitted by pro-independence parties and militants, as in {{lang|fr|l'indépendance de Kanaky}} ('the independence of Kanaky') or {{lang|fr|le futur de Kanaky}} ('the future of Kanaky') for example, where French grammar would normally require a definite article.}}) to refer to New Caledonia, a term coined in the 1980s from the ethnic name of the indigenous [[Melanesians|Melanesian]] [[Kanak people]] who make up 41% of New Caledonia's population. New Caledonia is associated with the [[European Union]] as an [[Overseas Countries and Territories|overseas country and territory (OCT)]].<ref>{{Cite web |title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en |access-date=2025-07-27 |website=www.eeas.europa.eu |language=en}}</ref> New Caledonia has a land area of {{convert|18575|km2|abbr=on}} divided into three [[province]]s. The [[North Province, New Caledonia|North]] and [[South Province, New Caledonia|South]] Provinces are on the New Caledonian mainland, while the [[Loyalty Islands Province]] is a series of four inhabited islands off the east coast of mainland (from north to south: [[Ouvéa Island|Ouvéa]], [[Lifou Island|Lifou]], [[Tiga Island|Tiga]], and [[Maré Island|Maré]]). New Caledonia's population of 264,596 (April 2025 census)<ref name=census2025 /> is of diverse origins and varies by geography; in the North and [[Loyalty Islands Province]]s, the indigenous [[Kanak people]] predominate, while the wealthy South Province contains significant populations of European ([[Caldoche]]s and [[Metropolitan France|Metropolitan French]]), [[Kanak people|Kanak]], and Polynesian (mostly [[Wallis and Futuna|Wallisian]]) origin, as well as smaller groups of [[Southeast Asia]]n, [[Pied-Noir]], and [[Algerians of the Pacific|North African]] heritage. The capital of New Caledonia is [[Nouméa]].<ref name="enc-pres"/> == History == New Caledonia was part of the continent [[Zealandia]], which broke off from the supercontinent [[Gondwana]] and sank between 79 million and 83 million years ago.<ref>{{cite web |url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail |website=LiveScience |last=Pappas |first=Stephanie |date=25 March 2021 |access-date=30 December 2022 |archive-date=20 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |url-status=live }}</ref> The earliest traces of human presence in New Caledonia date back to the period when the [[Lapita culture]] was influential in large parts of the Pacific, {{Circa|1600}}–500 BC or 1300–200 BC.<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> The Lapita were highly skilled [[navigators]] and [[agriculturists]].<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The first settlements were concentrated around the coast and date back to the period between c. 1100 BC and AD 200.<ref name="pres-hist"/> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist"/> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001"/> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == Cuisine == Due to low levels of domestic horticulture, fresh tropical fruits feature less highly in New Caledonian cuisine than in other Pacific nations, instead relying on rice, fish and root vegetables such as [[taro]].<ref>{{cite web |url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |website=Newcaledoniatoday.wordpress.com |title=What Do People Eat in New Caledonia? |access-date=16 February 2014 |date=2013-01-30 |archive-date=14 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |url-status=live }}</ref> One way this is frequently prepared is in a buried-oven-style feast, known as ''[[bougna]]''. Wrapped in [[banana leaves]], the fish, taro, banana and other seafood are buried with hot rocks to cook, then dug up and eaten. == Transport == {{Main|Transport in New Caledonia}} [[La Tontouta International Airport]] is {{convert|50|km|abbr=on}} northwest of Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra"/> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي فرانسيسي هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] [[زمرو:اوشينيا]] 2di21mz0sjqgxyse6tc7ug8rqzf1j3a 371498 371484 2026-04-14T12:17:25Z Ibne maryam 17680 371498 wikitext text/x-wiki نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) وانواتو کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ آسٽريليا کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه پئسفڪ سمنڊ ۾ ٻيٽن جي هڪ گروپ تي مشتمل آهي. ميٽروپوليٽن فرانس کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان. فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{About||the former North American fur-trading district|New Caledonia (Canada)|the former colony of Scotland|Darien scheme}} {{Use dmy dates|date=February 2022}} {{use Australian English|date=December 2022}} {{Infobox dependency | name = New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = [[Sui generis collectivity|''Sui generis'' collectivity]] | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = Flags | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = Emblem | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = Location of New Caledonia | mapsize = 290px | subdivision_type = [[Sovereign state]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = Annexed by France | established_date = 24 September 1853 | established_title2 = [[Overseas territory (France)|Overseas territory]] | established_date2 = 1946 | established_title3 = [[Nouméa Accord]] | established_date3 = 5 May 1998 | official_languages = [[French language|French]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[Nouméa]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[President of France|President]] | leader_name1 = [[Emmanuel Macron]] | leader_title2 = [[High Commissioner of the Republic in New Caledonia|High Commissioner]] | leader_name2 = [[Jacques Billant]] | leader_title3 = [[President of the Government of New Caledonia|President of the Government]] | leader_name3 = [[Alcide Ponga]] | leader_title4 = [[President of the Congress of New Caledonia|President of the Congress]] | leader_name4 = [[Veylma Falaeo]] | legislature = [[Congress of New Caledonia|Congress]] | national_representation = [[French Parliament]] | national_representation_type1 = [[Senate (France)|Senate]] | national_representation1 = [[List of senators of New Caledonia|2 senators]] (of 348) | national_representation_type2 = {{nowrap|[[National Assembly (France)|National Assembly]]}} | national_representation2 = [[List of constituencies of the National Assembly of France#New Caledonia (988) – 2 seats|2 seats]] (of 577) | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} {{Administrative divisions of France}} '''New Caledonia'''{{refn|group=nb|({{IPAc-en|ˌ|k|æ|l|ᵻ|ˈ|d|oʊ|n|i|ə|audio=en-us-New Caledonia.ogg}} {{respell|KAL|ih|DOH|nee|ə}}; {{langx|fr|Nouvelle-Calédonie}} {{IPA|fr|nuvɛl kaledɔni||LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Nouvelle-Calédonie.wav}}){{refn|group=nb|Previously known officially as the "Territory of New Caledonia and Dependencies" ({{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie et dépendances}}), then simply as the "Territory of New Caledonia" ({{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie}}), the official French name is now only {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}} (Organic Law of 19 March 1999, article 222 IV<ref>{{cite web |url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf |archivedate=2007-06-14 |title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Nouvelle Calédonie |work=[[Journal officiel de la République française]] |date=21 March 1999 |page=4223 |url-status=dead}}</ref>). The French courts often continue to use the appellation {{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie}}.}} }} is a [[French territory]] comprising a group of islands in the southwest [[Pacific Ocean]], {{convert|220|km|abbr=on}} southwest of [[Vanuatu]] and {{convert|1210|km|abbr=on}} east of [[Australia]].<ref name="enc-pres">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |title=Présentation |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Located {{cvt|16,100|km}} from [[Metropolitan France]], it forms a [[Overseas France#Sui generis collectivity|''sui generis'' collectivity]] of the [[French Republic]], a legal status unique in [[overseas France]], enshrined in a dedicated chapter of the [[French Constitution]] and with an on-going project to a status of '''State of New Caledonia'''. The [[archipelago]], part of the [[Melanesia]] subregion, includes the main island of [[Grande Terre (New Caledonia)|Grande Terre]], the [[Loyalty Islands]], the [[Chesterfield Islands]], the [[Belep]] archipelago, the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]], and a few remote islets.<ref name="pres-om"/> The Chesterfield Islands are in the [[Coral Sea]]. French people, especially locals, call Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}},{{refn|group=nb|<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|lə kaju|}}, {{lit|the stone}}}} a nickname also used more generally for the entire New Caledonia.<ref name="Stanley1989">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> [[Kanak people#Agitation for independence|Pro-independence Kanak]] parties use the name {{lang|fr|(la) Kanaky}} (<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|(la) kanaki|}}{{refn|group=nb|The [[definite article]] {{lang|fr|la}} is often omitted by pro-independence parties and militants, as in {{lang|fr|l'indépendance de Kanaky}} ('the independence of Kanaky') or {{lang|fr|le futur de Kanaky}} ('the future of Kanaky') for example, where French grammar would normally require a definite article.}}) to refer to New Caledonia, a term coined in the 1980s from the ethnic name of the indigenous [[Melanesians|Melanesian]] [[Kanak people]] who make up 41% of New Caledonia's population. New Caledonia is associated with the [[European Union]] as an [[Overseas Countries and Territories|overseas country and territory (OCT)]].<ref>{{Cite web |title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en |access-date=2025-07-27 |website=www.eeas.europa.eu |language=en}}</ref> New Caledonia has a land area of {{convert|18575|km2|abbr=on}} divided into three [[province]]s. The [[North Province, New Caledonia|North]] and [[South Province, New Caledonia|South]] Provinces are on the New Caledonian mainland, while the [[Loyalty Islands Province]] is a series of four inhabited islands off the east coast of mainland (from north to south: [[Ouvéa Island|Ouvéa]], [[Lifou Island|Lifou]], [[Tiga Island|Tiga]], and [[Maré Island|Maré]]). New Caledonia's population of 264,596 (April 2025 census)<ref name=census2025 /> is of diverse origins and varies by geography; in the North and [[Loyalty Islands Province]]s, the indigenous [[Kanak people]] predominate, while the wealthy South Province contains significant populations of European ([[Caldoche]]s and [[Metropolitan France|Metropolitan French]]), [[Kanak people|Kanak]], and Polynesian (mostly [[Wallis and Futuna|Wallisian]]) origin, as well as smaller groups of [[Southeast Asia]]n, [[Pied-Noir]], and [[Algerians of the Pacific|North African]] heritage. The capital of New Caledonia is [[Nouméa]].<ref name="enc-pres"/> == History == New Caledonia was part of the continent [[Zealandia]], which broke off from the supercontinent [[Gondwana]] and sank between 79 million and 83 million years ago.<ref>{{cite web |url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail |website=LiveScience |last=Pappas |first=Stephanie |date=25 March 2021 |access-date=30 December 2022 |archive-date=20 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |url-status=live }}</ref> The earliest traces of human presence in New Caledonia date back to the period when the [[Lapita culture]] was influential in large parts of the Pacific, {{Circa|1600}}–500 BC or 1300–200 BC.<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> The Lapita were highly skilled [[navigators]] and [[agriculturists]].<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The first settlements were concentrated around the coast and date back to the period between c. 1100 BC and AD 200.<ref name="pres-hist"/> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist"/> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001"/> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == Cuisine == Due to low levels of domestic horticulture, fresh tropical fruits feature less highly in New Caledonian cuisine than in other Pacific nations, instead relying on rice, fish and root vegetables such as [[taro]].<ref>{{cite web |url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |website=Newcaledoniatoday.wordpress.com |title=What Do People Eat in New Caledonia? |access-date=16 February 2014 |date=2013-01-30 |archive-date=14 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |url-status=live }}</ref> One way this is frequently prepared is in a buried-oven-style feast, known as ''[[bougna]]''. Wrapped in [[banana leaves]], the fish, taro, banana and other seafood are buried with hot rocks to cook, then dug up and eaten. == Transport == {{Main|Transport in New Caledonia}} [[La Tontouta International Airport]] is {{convert|50|km|abbr=on}} northwest of Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra"/> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] 7rltwe41jz5dn8bs739z8vygbj4vhwm 371535 371498 2026-04-14T14:47:02Z Ibne maryam 17680 371535 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) وانواتو کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ آسٽريليا کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه پئسفڪ سمنڊ ۾ ٻيٽن جي هڪ گروپ تي مشتمل آهي. ميٽروپوليٽن فرانس کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان. فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. '''New Caledonia'''{{refn|group=nb|({{IPAc-en|ˌ|k|æ|l|ᵻ|ˈ|d|oʊ|n|i|ə|audio=en-us-New Caledonia.ogg}} {{respell|KAL|ih|DOH|nee|ə}}; {{langx|fr|Nouvelle-Calédonie}} {{IPA|fr|nuvɛl kaledɔni||LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-Nouvelle-Calédonie.wav}}){{refn|group=nb|Previously known officially as the "Territory of New Caledonia and Dependencies" ({{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie et dépendances}}), then simply as the "Territory of New Caledonia" ({{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie}}), the official French name is now only {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}} (Organic Law of 19 March 1999, article 222 IV<ref>{{cite web |url=http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070614081856/http://www.legifrance.gouv.fr/imagesJOALL/1999/041/JO199904197ALL.pdf |archivedate=2007-06-14 |title=LOI no 1999-209 du 19 mars 1999 organique relative a la Nouvelle Calédonie |work=[[Journal officiel de la République française]] |date=21 March 1999 |page=4223 |url-status=dead}}</ref>). The French courts often continue to use the appellation {{lang|fr|Territoire de la Nouvelle-Calédonie}}.}} }} is a [[French territory]] comprising a group of islands in the southwest [[Pacific Ocean]], {{convert|220|km|abbr=on}} southwest of [[Vanuatu]] and {{convert|1210|km|abbr=on}} east of [[Australia]].<ref name="enc-pres">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |title=Présentation |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Located {{cvt|16,100|km}} from [[Metropolitan France]], it forms a [[Overseas France#Sui generis collectivity|''sui generis'' collectivity]] of the [[French Republic]], a legal status unique in [[overseas France]], enshrined in a dedicated chapter of the [[French Constitution]] and with an on-going project to a status of '''State of New Caledonia'''. The [[archipelago]], part of the [[Melanesia]] subregion, includes the main island of [[Grande Terre (New Caledonia)|Grande Terre]], the [[Loyalty Islands]], the [[Chesterfield Islands]], the [[Belep]] archipelago, the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]], and a few remote islets.<ref name="pres-om"/> The Chesterfield Islands are in the [[Coral Sea]]. French people, especially locals, call Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}},{{refn|group=nb|<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|lə kaju|}}, {{lit|the stone}}}} a nickname also used more generally for the entire New Caledonia.<ref name="Stanley1989">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> [[Kanak people#Agitation for independence|Pro-independence Kanak]] parties use the name {{lang|fr|(la) Kanaky}} (<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|(la) kanaki|}}{{refn|group=nb|The [[definite article]] {{lang|fr|la}} is often omitted by pro-independence parties and militants, as in {{lang|fr|l'indépendance de Kanaky}} ('the independence of Kanaky') or {{lang|fr|le futur de Kanaky}} ('the future of Kanaky') for example, where French grammar would normally require a definite article.}}) to refer to New Caledonia, a term coined in the 1980s from the ethnic name of the indigenous [[Melanesians|Melanesian]] [[Kanak people]] who make up 41% of New Caledonia's population. New Caledonia is associated with the [[European Union]] as an [[Overseas Countries and Territories|overseas country and territory (OCT)]].<ref>{{Cite web |title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en |access-date=2025-07-27 |website=www.eeas.europa.eu |language=en}}</ref> New Caledonia has a land area of {{convert|18575|km2|abbr=on}} divided into three [[province]]s. The [[North Province, New Caledonia|North]] and [[South Province, New Caledonia|South]] Provinces are on the New Caledonian mainland, while the [[Loyalty Islands Province]] is a series of four inhabited islands off the east coast of mainland (from north to south: [[Ouvéa Island|Ouvéa]], [[Lifou Island|Lifou]], [[Tiga Island|Tiga]], and [[Maré Island|Maré]]). New Caledonia's population of 264,596 (April 2025 census)<ref name=census2025 /> is of diverse origins and varies by geography; in the North and [[Loyalty Islands Province]]s, the indigenous [[Kanak people]] predominate, while the wealthy South Province contains significant populations of European ([[Caldoche]]s and [[Metropolitan France|Metropolitan French]]), [[Kanak people|Kanak]], and Polynesian (mostly [[Wallis and Futuna|Wallisian]]) origin, as well as smaller groups of [[Southeast Asia]]n, [[Pied-Noir]], and [[Algerians of the Pacific|North African]] heritage. The capital of New Caledonia is [[Nouméa]].<ref name="enc-pres"/> == History == New Caledonia was part of the continent [[Zealandia]], which broke off from the supercontinent [[Gondwana]] and sank between 79 million and 83 million years ago.<ref>{{cite web |url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail |website=LiveScience |last=Pappas |first=Stephanie |date=25 March 2021 |access-date=30 December 2022 |archive-date=20 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |url-status=live }}</ref> The earliest traces of human presence in New Caledonia date back to the period when the [[Lapita culture]] was influential in large parts of the Pacific, {{Circa|1600}}–500 BC or 1300–200 BC.<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> The Lapita were highly skilled [[navigators]] and [[agriculturists]].<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The first settlements were concentrated around the coast and date back to the period between c. 1100 BC and AD 200.<ref name="pres-hist"/> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist"/> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001"/> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == Cuisine == Due to low levels of domestic horticulture, fresh tropical fruits feature less highly in New Caledonian cuisine than in other Pacific nations, instead relying on rice, fish and root vegetables such as [[taro]].<ref>{{cite web |url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |website=Newcaledoniatoday.wordpress.com |title=What Do People Eat in New Caledonia? |access-date=16 February 2014 |date=2013-01-30 |archive-date=14 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |url-status=live }}</ref> One way this is frequently prepared is in a buried-oven-style feast, known as ''[[bougna]]''. Wrapped in [[banana leaves]], the fish, taro, banana and other seafood are buried with hot rocks to cook, then dug up and eaten. == Transport == {{Main|Transport in New Caledonia}} [[La Tontouta International Airport]] is {{convert|50|km|abbr=on}} northwest of Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra"/> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] rl2xpkolrh2nfk3b4g1h6znuxzolyp5 371536 371535 2026-04-14T14:59:06Z Ibne maryam 17680 371536 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ (ميلينيشيا جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن. چيسٽر فيلڊ ٻيٽ ڪورل سمنڊ ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، گرانڊي ٽيري لي ڪيلو سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي. آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي. نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي 264,596 (اپريل 2025 جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾. مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن. جڏهن ته امير ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ ميٽروپوليٽن فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي شامل آهي. انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر، ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپ. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي. The [[archipelago]], part of the [[Melanesia]] subregion, includes the main island of [[Grande Terre (New Caledonia)|Grande Terre]], the [[Loyalty Islands]], the [[Chesterfield Islands]], the [[Belep]] archipelago, the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]], and a few remote islets.<ref name="pres-om"/> The Chesterfield Islands are in the [[Coral Sea]]. French people, especially locals, call Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}},{{refn|group=nb|<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|lə kaju|}}, {{lit|the stone}}}} a nickname also used more generally for the entire New Caledonia.<ref name="Stanley1989">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> [[Kanak people#Agitation for independence|Pro-independence Kanak]] parties use the name {{lang|fr|(la) Kanaky}} (<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|(la) kanaki|}}{{refn|group=nb|The [[definite article]] {{lang|fr|la}} is often omitted by pro-independence parties and militants, as in {{lang|fr|l'indépendance de Kanaky}} ('the independence of Kanaky') or {{lang|fr|le futur de Kanaky}} ('the future of Kanaky') for example, where French grammar would normally require a definite article.}}) to refer to New Caledonia, a term coined in the 1980s from the ethnic name of the indigenous [[Melanesians|Melanesian]] [[Kanak people]] who make up 41% of New Caledonia's population. New Caledonia is associated with the [[European Union]] as an [[Overseas Countries and Territories|overseas country and territory (OCT)]].<ref>{{Cite web |title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en |access-date=2025-07-27 |website=www.eeas.europa.eu |language=en}}</ref> New Caledonia has a land area of {{convert|18575|km2|abbr=on}} divided into three [[province]]s. The [[North Province, New Caledonia|North]] and [[South Province, New Caledonia|South]] Provinces are on the New Caledonian mainland, while the [[Loyalty Islands Province]] is a series of four inhabited islands off the east coast of mainland (from north to south: [[Ouvéa Island|Ouvéa]], [[Lifou Island|Lifou]], [[Tiga Island|Tiga]], and [[Maré Island|Maré]]). New Caledonia's population of 264,596 (April 2025 census)<ref name=census2025 /> is of diverse origins and varies by geography; in the North and [[Loyalty Islands Province]]s, the indigenous [[Kanak people]] predominate, while the wealthy South Province contains significant populations of European ([[Caldoche]]s and [[Metropolitan France|Metropolitan French]]), [[Kanak people|Kanak]], and Polynesian (mostly [[Wallis and Futuna|Wallisian]]) origin, as well as smaller groups of [[Southeast Asia]]n, [[Pied-Noir]], and [[Algerians of the Pacific|North African]] heritage. The capital of New Caledonia is [[Nouméa]].<ref name="enc-pres">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |title=Présentation |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |archive-date=30 October 2012 }}</ref> == History == New Caledonia was part of the continent [[Zealandia]], which broke off from the supercontinent [[Gondwana]] and sank between 79 million and 83 million years ago.<ref>{{cite web |url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail |website=LiveScience |last=Pappas |first=Stephanie |date=25 March 2021 |access-date=30 December 2022 |archive-date=20 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html |url-status=live }}</ref> The earliest traces of human presence in New Caledonia date back to the period when the [[Lapita culture]] was influential in large parts of the Pacific, {{Circa|1600}}–500 BC or 1300–200 BC.<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> The Lapita were highly skilled [[navigators]] and [[agriculturists]].<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The first settlements were concentrated around the coast and date back to the period between c. 1100 BC and AD 200.<ref name="pres-hist"/> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist"/> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001"/> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == Cuisine == Due to low levels of domestic horticulture, fresh tropical fruits feature less highly in New Caledonian cuisine than in other Pacific nations, instead relying on rice, fish and root vegetables such as [[taro]].<ref>{{cite web |url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |website=Newcaledoniatoday.wordpress.com |title=What Do People Eat in New Caledonia? |access-date=16 February 2014 |date=2013-01-30 |archive-date=14 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |url-status=live }}</ref> One way this is frequently prepared is in a buried-oven-style feast, known as ''[[bougna]]''. Wrapped in [[banana leaves]], the fish, taro, banana and other seafood are buried with hot rocks to cook, then dug up and eaten. == Transport == {{Main|Transport in New Caledonia}} [[La Tontouta International Airport]] is {{convert|50|km|abbr=on}} northwest of Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra"/> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] d0230ljvza0mh44hki1o42f7726k7vl 371538 371536 2026-04-14T15:04:32Z Ibne maryam 17680 371538 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ (ميلينيشيا جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن. چيسٽر فيلڊ ٻيٽ ڪورل سمنڊ ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، گرانڊي ٽيري لي ڪيلو سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي. آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي. نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي 264,596 (اپريل 2025 جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾. مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن. جڏهن ته امير ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ ميٽروپوليٽن فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي شامل آهي. انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر، ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپ. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي. The [[archipelago]], part of the [[Melanesia]] subregion, includes the main island of [[Grande Terre (New Caledonia)|Grande Terre]], the [[Loyalty Islands]], the [[Chesterfield Islands]], the [[Belep]] archipelago, the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]], and a few remote islets.<ref name="pres-om"/> The Chesterfield Islands are in the [[Coral Sea]]. French people, especially locals, call Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}},{{refn|group=nb|<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|lə kaju|}}, {{lit|the stone}}}} a nickname also used more generally for the entire New Caledonia.<ref name="Stanley1989">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> [[Kanak people#Agitation for independence|Pro-independence Kanak]] parties use the name {{lang|fr|(la) Kanaky}} (<small>''pron.''</small> {{IPA|fr|(la) kanaki|}}{{refn|group=nb|The [[definite article]] {{lang|fr|la}} is often omitted by pro-independence parties and militants, as in {{lang|fr|l'indépendance de Kanaky}} ('the independence of Kanaky') or {{lang|fr|le futur de Kanaky}} ('the future of Kanaky') for example, where French grammar would normally require a definite article.}}) to refer to New Caledonia, a term coined in the 1980s from the ethnic name of the indigenous [[Melanesians|Melanesian]] [[Kanak people]] who make up 41% of New Caledonia's population. New Caledonia is associated with the [[European Union]] as an [[Overseas Countries and Territories|overseas country and territory (OCT)]].<ref>{{Cite web |title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en |access-date=2025-07-27 |website=www.eeas.europa.eu |language=en}}</ref> New Caledonia has a land area of {{convert|18575|km2|abbr=on}} divided into three [[province]]s. The [[North Province, New Caledonia|North]] and [[South Province, New Caledonia|South]] Provinces are on the New Caledonian mainland, while the [[Loyalty Islands Province]] is a series of four inhabited islands off the east coast of mainland (from north to south: [[Ouvéa Island|Ouvéa]], [[Lifou Island|Lifou]], [[Tiga Island|Tiga]], and [[Maré Island|Maré]]). New Caledonia's population of 264,596 (April 2025 census)<ref name=census2025 /> is of diverse origins and varies by geography; in the North and [[Loyalty Islands Province]]s, the indigenous [[Kanak people]] predominate, while the wealthy South Province contains significant populations of European ([[Caldoche]]s and [[Metropolitan France|Metropolitan French]]), [[Kanak people|Kanak]], and Polynesian (mostly [[Wallis and Futuna|Wallisian]]) origin, as well as smaller groups of [[Southeast Asia]]n, [[Pied-Noir]], and [[Algerians of the Pacific|North African]] heritage. The capital of New Caledonia is [[Nouméa]].<ref name="enc-pres">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |title=Présentation |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation |archive-date=30 October 2012 }}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == Cuisine == Due to low levels of domestic horticulture, fresh tropical fruits feature less highly in New Caledonian cuisine than in other Pacific nations, instead relying on rice, fish and root vegetables such as [[taro]].<ref>{{cite web |url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |website=Newcaledoniatoday.wordpress.com |title=What Do People Eat in New Caledonia? |access-date=16 February 2014 |date=2013-01-30 |archive-date=14 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |url-status=live }}</ref> One way this is frequently prepared is in a buried-oven-style feast, known as ''[[bougna]]''. Wrapped in [[banana leaves]], the fish, taro, banana and other seafood are buried with hot rocks to cook, then dug up and eaten. == Transport == {{Main|Transport in New Caledonia}} [[La Tontouta International Airport]] is {{convert|50|km|abbr=on}} northwest of Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra"/> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] 2cghyyq7gmz3l8z6q1c1f04uxhbbtjw 371541 371538 2026-04-14T15:15:48Z Ibne maryam 17680 371541 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == Cuisine == Due to low levels of domestic horticulture, fresh tropical fruits feature less highly in New Caledonian cuisine than in other Pacific nations, instead relying on rice, fish and root vegetables such as [[taro]].<ref>{{cite web |url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |website=Newcaledoniatoday.wordpress.com |title=What Do People Eat in New Caledonia? |access-date=16 February 2014 |date=2013-01-30 |archive-date=14 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/ |url-status=live }}</ref> One way this is frequently prepared is in a buried-oven-style feast, known as ''[[bougna]]''. Wrapped in [[banana leaves]], the fish, taro, banana and other seafood are buried with hot rocks to cook, then dug up and eaten. == Transport == {{Main|Transport in New Caledonia}} [[La Tontouta International Airport]] is {{convert|50|km|abbr=on}} northwest of Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra"/> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] oxgiickm11gp6apiaydsug7f06ajzk3 371543 371541 2026-04-14T15:25:33Z Ibne maryam 17680 371543 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == کاڌا == گهريلو باغباني جي گهٽ سطح جي ڪري، تازو ٽراپيڪل ميوو نيو ڪيليڊونين کاڌي ۾ ٻين پئسفڪ قومن جي ڀيٽ ۾ گهٽ اهميت رکي ٿو، ان جي بدران چانورن، مڇي ۽ جڙ ڀاڄين جهڙوڪ تارو تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|website=Newcaledoniatoday.wordpress.com|title=What Do People Eat in New Caledonia?|access-date=16 February 2014|date=2013-01-30|archive-date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref> هڪ طريقو جيڪو اڪثر تيار ڪيو ويندو آهي اهو دفن ٿيل تندور جي طرز جي دعوت ۾ آهي، جنهن کي بوگنا سڏيو ويندو آهي. ڪيلي جي پنن ۾ ويڙهيل، مڇي، تارو، ڪيلا ۽ ٻيا سامونڊي کاڌ خوراڪ کي گرم پٿرن سان دفن ڪيو ويندو آهي، پوءِ کوٽيو ويندو آهي ۽ کائي ويندو آهي. == Transport == {{Main|Transport in New Caledonia}} [[La Tontouta International Airport]] is {{convert|50|km|abbr=on}} northwest of Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra"/> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] 6qogrolr3ede5ny17eqebz7e97uhh98 371546 371543 2026-04-14T15:29:40Z Ibne maryam 17680 371546 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == کاڌا == گهريلو باغباني جي گهٽ سطح جي ڪري، تازو ٽراپيڪل ميوو نيو ڪيليڊونين کاڌي ۾ ٻين پئسفڪ قومن جي ڀيٽ ۾ گهٽ اهميت رکي ٿو، ان جي بدران چانورن، مڇي ۽ جڙ ڀاڄين جهڙوڪ تارو تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|website=Newcaledoniatoday.wordpress.com|title=What Do People Eat in New Caledonia?|access-date=16 February 2014|date=2013-01-30|archive-date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref> هڪ طريقو جيڪو اڪثر تيار ڪيو ويندو آهي اهو دفن ٿيل تندور جي طرز جي دعوت ۾ آهي، جنهن کي بوگنا سڏيو ويندو آهي. ڪيلي جي پنن ۾ ويڙهيل، مڇي، تارو، ڪيلا ۽ ٻيا سامونڊي کاڌ خوراڪ کي گرم پٿرن سان دفن ڪيو ويندو آهي، پوءِ کوٽيو ويندو آهي ۽ کائي ويندو آهي. == ٽرانسپورٽ == لا ٽونٽائوٽا انٽرنيشنل ايئرپورٽ نوميا کان 50 ڪلوميٽر (31 ميل) اتر اولهه ۾ آهي ۽ نيو ڪيليڊونيا کي پيرس، ٽوڪيو، سڊني، آڪلينڊ، برسبين، ميلبورن، اوساڪا، پاپيٽي، والس ۽ پورٽ ويلا جي هوائي اڏن سان ڳنڍيندو آهي. گهڻيون اندروني هوائي خدمتون بين الاقوامي ڪمپني، "ايئرڪلين" پاران هلائيون وينديون آهن. ڪروز جهاز نوميا ۾ "گيري ميري ٽائيم" تي ڊاک ڪندا آهن. مسافر ۽ سامان کڻڻ واري ٻيڙي، "هاوانا" مهيني ۾ هڪ ڀيرو وانواتو ۾ پورٽ ويلا، ماليڪولو ۽ سينٽو ڏانهن ويندي آهي. نيو ڪيليڊونيا جي روڊ نيٽ ورڪ ۾ شامل آهن: <nowiki>*</nowiki> روٽ ٽيريٽريل 1 (RT1)، جيڪو نوميا کان نڪرندڙ رستي کان نيهوئي ندي تائين، ڪوماڪ جي اتر ۾ وڃي ٿو؛ * روٽ ٽيريٽريل 2، ليفو ٻيٽ تي ۽ ليفو ايئرپورٽ کان وي جي ڏکڻ ۾؛ * روٽ ٽيريٽريل 3، نندي ۾ RT1 سان سنگم کان وٺي ٽيواڪا ندي تائين؛ * روٽ ٽيريٽريل 4، مويو جي ويجهو RT1 سان سنگم کان پاور پلانٽ تائين. Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra" /> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * {{annotated link|Bougival Accord}} * {{annotated link|d'Entrecasteaux Ridge}} * {{annotated link|Kanak and Socialist National Liberation Front}} * [[Lists of islands]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] bqcym19a9rwblpwhnjxfbv4e52doa9f 371547 371546 2026-04-14T15:31:40Z Ibne maryam 17680 /* پڻ ڏسو */ 371547 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == کاڌا == گهريلو باغباني جي گهٽ سطح جي ڪري، تازو ٽراپيڪل ميوو نيو ڪيليڊونين کاڌي ۾ ٻين پئسفڪ قومن جي ڀيٽ ۾ گهٽ اهميت رکي ٿو، ان جي بدران چانورن، مڇي ۽ جڙ ڀاڄين جهڙوڪ تارو تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|website=Newcaledoniatoday.wordpress.com|title=What Do People Eat in New Caledonia?|access-date=16 February 2014|date=2013-01-30|archive-date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref> هڪ طريقو جيڪو اڪثر تيار ڪيو ويندو آهي اهو دفن ٿيل تندور جي طرز جي دعوت ۾ آهي، جنهن کي بوگنا سڏيو ويندو آهي. ڪيلي جي پنن ۾ ويڙهيل، مڇي، تارو، ڪيلا ۽ ٻيا سامونڊي کاڌ خوراڪ کي گرم پٿرن سان دفن ڪيو ويندو آهي، پوءِ کوٽيو ويندو آهي ۽ کائي ويندو آهي. == ٽرانسپورٽ == لا ٽونٽائوٽا انٽرنيشنل ايئرپورٽ نوميا کان 50 ڪلوميٽر (31 ميل) اتر اولهه ۾ آهي ۽ نيو ڪيليڊونيا کي پيرس، ٽوڪيو، سڊني، آڪلينڊ، برسبين، ميلبورن، اوساڪا، پاپيٽي، والس ۽ پورٽ ويلا جي هوائي اڏن سان ڳنڍيندو آهي. گهڻيون اندروني هوائي خدمتون بين الاقوامي ڪمپني، "ايئرڪلين" پاران هلائيون وينديون آهن. ڪروز جهاز نوميا ۾ "گيري ميري ٽائيم" تي ڊاک ڪندا آهن. مسافر ۽ سامان کڻڻ واري ٻيڙي، "هاوانا" مهيني ۾ هڪ ڀيرو وانواتو ۾ پورٽ ويلا، ماليڪولو ۽ سينٽو ڏانهن ويندي آهي. نيو ڪيليڊونيا جي روڊ نيٽ ورڪ ۾ شامل آهن: <nowiki>*</nowiki> روٽ ٽيريٽريل 1 (RT1)، جيڪو نوميا کان نڪرندڙ رستي کان نيهوئي ندي تائين، ڪوماڪ جي اتر ۾ وڃي ٿو؛ * روٽ ٽيريٽريل 2، ليفو ٻيٽ تي ۽ ليفو ايئرپورٽ کان وي جي ڏکڻ ۾؛ * روٽ ٽيريٽريل 3، نندي ۾ RT1 سان سنگم کان وٺي ٽيواڪا ندي تائين؛ * روٽ ٽيريٽريل 4، مويو جي ويجهو RT1 سان سنگم کان پاور پلانٽ تائين. Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra" /> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|Geography|Islands|Oceania}} * [[زيلينڊيا]] * [[ٻيٽن جي فهرست]] * [[پئسفڪ ڪميونٽي]] * [[بوگيوائل سمجهوتو]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] 3dgq49e9kdke3lpuznfjuw82xeptpys 371548 371547 2026-04-14T15:33:02Z Ibne maryam 17680 /* پڻ ڏسو */ 371548 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == کاڌا == گهريلو باغباني جي گهٽ سطح جي ڪري، تازو ٽراپيڪل ميوو نيو ڪيليڊونين کاڌي ۾ ٻين پئسفڪ قومن جي ڀيٽ ۾ گهٽ اهميت رکي ٿو، ان جي بدران چانورن، مڇي ۽ جڙ ڀاڄين جهڙوڪ تارو تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|website=Newcaledoniatoday.wordpress.com|title=What Do People Eat in New Caledonia?|access-date=16 February 2014|date=2013-01-30|archive-date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref> هڪ طريقو جيڪو اڪثر تيار ڪيو ويندو آهي اهو دفن ٿيل تندور جي طرز جي دعوت ۾ آهي، جنهن کي بوگنا سڏيو ويندو آهي. ڪيلي جي پنن ۾ ويڙهيل، مڇي، تارو، ڪيلا ۽ ٻيا سامونڊي کاڌ خوراڪ کي گرم پٿرن سان دفن ڪيو ويندو آهي، پوءِ کوٽيو ويندو آهي ۽ کائي ويندو آهي. == ٽرانسپورٽ == لا ٽونٽائوٽا انٽرنيشنل ايئرپورٽ نوميا کان 50 ڪلوميٽر (31 ميل) اتر اولهه ۾ آهي ۽ نيو ڪيليڊونيا کي پيرس، ٽوڪيو، سڊني، آڪلينڊ، برسبين، ميلبورن، اوساڪا، پاپيٽي، والس ۽ پورٽ ويلا جي هوائي اڏن سان ڳنڍيندو آهي. گهڻيون اندروني هوائي خدمتون بين الاقوامي ڪمپني، "ايئرڪلين" پاران هلائيون وينديون آهن. ڪروز جهاز نوميا ۾ "گيري ميري ٽائيم" تي ڊاک ڪندا آهن. مسافر ۽ سامان کڻڻ واري ٻيڙي، "هاوانا" مهيني ۾ هڪ ڀيرو وانواتو ۾ پورٽ ويلا، ماليڪولو ۽ سينٽو ڏانهن ويندي آهي. نيو ڪيليڊونيا جي روڊ نيٽ ورڪ ۾ شامل آهن: <nowiki>*</nowiki> روٽ ٽيريٽريل 1 (RT1)، جيڪو نوميا کان نڪرندڙ رستي کان نيهوئي ندي تائين، ڪوماڪ جي اتر ۾ وڃي ٿو؛ * روٽ ٽيريٽريل 2، ليفو ٻيٽ تي ۽ ليفو ايئرپورٽ کان وي جي ڏکڻ ۾؛ * روٽ ٽيريٽريل 3، نندي ۾ RT1 سان سنگم کان وٺي ٽيواڪا ندي تائين؛ * روٽ ٽيريٽريل 4، مويو جي ويجهو RT1 سان سنگم کان پاور پلانٽ تائين. Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra" /> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جاگرافي|ٻيٽ|اوشينيا}} * [[زيلينڊيا]] * [[ٻيٽن جي فهرست]] * [[پئسفڪ ڪميونٽي]] * [[بوگيوائل سمجهوتو]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] kcxaaf8tlqgfpzurr35apcma82nitll 371560 371548 2026-04-14T16:16:53Z Ibne maryam 17680 371560 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = {{native name|fr|Nouvelle-Calédonie}} | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 175 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>''Land of speech, land of sharing'' | anthem = "[[La Marseillaise]]"<br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''Let us unite, let us become brothers'' | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|[[Drehu language|Drehu]]|[[Nengone language|Nengone]]|[[Paicî language|Paicî]]|[[Ajië language|Ajië]]|[[New Caledonian languages|35 other native languages]]}}<!-- Languages with over 4,000 speakers, in order of number of speakers --> | languages_type = [[Languages of New Caledonia#Foreign languages|Foreign languages]] | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * [[Kanak people|Kanak]] (41.2%) * [[Caldoche|European]] (24.1%) * [[Mixed race|Mixed]] (11.3%) * [[Polynesians|Polynesian]] (10.3%) * Other (13.1%) }} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = capital | demonym = {{hlist|New Caledonian|French}} | government_type = [[Devolution|Devolved]] parliamentary [[Dependent territory|dependency]] | leader_title1 = [[صدر]] | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = [[Mont Panie]] | population_census = 264,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = April 2025 | population_census_rank = 184th | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200th | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان 220 ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان 16,100 ڪلوميٽر (10,000 ميل) جي مفاصلي تي واقع، اهو فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == کاڌا == گهريلو باغباني جي گهٽ سطح جي ڪري، تازو ٽراپيڪل ميوو نيو ڪيليڊونين کاڌي ۾ ٻين پئسفڪ قومن جي ڀيٽ ۾ گهٽ اهميت رکي ٿو، ان جي بدران چانورن، مڇي ۽ جڙ ڀاڄين جهڙوڪ تارو تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|website=Newcaledoniatoday.wordpress.com|title=What Do People Eat in New Caledonia?|access-date=16 February 2014|date=2013-01-30|archive-date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref> هڪ طريقو جيڪو اڪثر تيار ڪيو ويندو آهي اهو دفن ٿيل تندور جي طرز جي دعوت ۾ آهي، جنهن کي بوگنا سڏيو ويندو آهي. ڪيلي جي پنن ۾ ويڙهيل، مڇي، تارو، ڪيلا ۽ ٻيا سامونڊي کاڌ خوراڪ کي گرم پٿرن سان دفن ڪيو ويندو آهي، پوءِ کوٽيو ويندو آهي ۽ کائي ويندو آهي. == ٽرانسپورٽ == لا ٽونٽائوٽا انٽرنيشنل ايئرپورٽ نوميا کان 50 ڪلوميٽر (31 ميل) اتر اولهه ۾ آهي ۽ نيو ڪيليڊونيا کي [[پيرس]]، [[ٽوڪيو]]، [[سڊني]]، [[آڪلينڊ]]، [[برسبين]]، [[ميلبورن]]، [[اوساڪا]]، [[پورٽ ولا]] پاپيٽي ۽ والس جي هوائي اڏن سان ڳنڍيندو آهي. گهڻيون اندروني هوائي خدمتون بين الاقوامي ڪمپني، "ايئرڪلين" پاران هلائيون وينديون آهن. ڪروز جهاز نوميا ۾ "گيري ميري ٽائيم" تي ڊاک ڪندا آهن. مسافر ۽ سامان کڻڻ واري ٻيڙي، "هاوانا" مهيني ۾ هڪ ڀيرو وانواتو ۾ پورٽ ويلا، ماليڪولو ۽ سينٽو ڏانهن ويندي آهي. نيو ڪيليڊونيا جي روڊ نيٽ ورڪ ۾ شامل آهن: * روٽ ٽيريٽريل-1 (RT1): نوميا کان نڪرندڙ رستي کان نيهوئي ندي تائين، ڪوماڪ جي اتر ۾ وڃي ٿو. * روٽ ٽيريٽريل-2، ليفو ٻيٽ تي ۽ ليفو ايئرپورٽ کان وي جي ڏکڻ ۾. * روٽ ٽيريٽريل-3، نندي ۾ RT1 سان سنگم کان وٺي ٽيواڪا ندي تائين. * روٽ ٽيريٽريل-4، مويو جي ويجهو RT1 سان سنگم کان پاور پلانٽ تائين. Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra" /> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جاگرافي|ٻيٽ|اوشينيا}} * [[زيلينڊيا]] * [[ٻيٽن جي فهرست]] * [[پئسفڪ ڪميونٽي]] * [[بوگيوائل سمجهوتو]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] g78cu7f1cggsatuksqylhv9u8ou2blw 371570 371560 2026-04-14T17:18:28Z Ibne maryam 17680 371570 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = Nouvelle-Calédonie ([[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]) | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 200 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>"ڳالهه ٻول ۽ حصيداري جي سر زمين" | anthem = "لا مارسيلئ" <br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''اچو متحد ٿيو، اچو ڀاء بڻجي ونجهي" | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|دريهو|پائسي|نينگونئ|اجيئي|35 ٻيون مقامي ٻوليون}} | languages_type = غير مقامي ٻوليون | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * ڪاناڪ (41.2%) * يورپيئن (24.1%) * مخلوط نسل (11.3%) * پولينيشيئن (10.3%) * ٻيا (13.1%)}} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = [[راڄڌاني]] | demonym = {{hlist|نيو ڪيليڊونيئن|فرانسيسي}} | government_type = پارلياماني آئيني طور شامل انحصار | leader_title1 = صدر | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = مونٽ پئني | population_census = 2,64,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = اپريل، 2025ع | population_census_rank = 184هون | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200هون | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان <small>220</small> ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[فرانس]] کان <small>16,100</small> ڪلوميٽر (<small>10,000</small> ميل) جي مفاصلي تي واقع، اها فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == کاڌا == گهريلو باغباني جي گهٽ سطح جي ڪري، تازو ٽراپيڪل ميوو نيو ڪيليڊونين کاڌي ۾ ٻين پئسفڪ قومن جي ڀيٽ ۾ گهٽ اهميت رکي ٿو، ان جي بدران چانورن، مڇي ۽ جڙ ڀاڄين جهڙوڪ تارو تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|website=Newcaledoniatoday.wordpress.com|title=What Do People Eat in New Caledonia?|access-date=16 February 2014|date=2013-01-30|archive-date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref> هڪ طريقو جيڪو اڪثر تيار ڪيو ويندو آهي اهو دفن ٿيل تندور جي طرز جي دعوت ۾ آهي، جنهن کي بوگنا سڏيو ويندو آهي. ڪيلي جي پنن ۾ ويڙهيل، مڇي، تارو، ڪيلا ۽ ٻيا سامونڊي کاڌ خوراڪ کي گرم پٿرن سان دفن ڪيو ويندو آهي، پوءِ کوٽيو ويندو آهي ۽ کائي ويندو آهي. == ٽرانسپورٽ == لا ٽونٽائوٽا انٽرنيشنل ايئرپورٽ نوميا کان 50 ڪلوميٽر (31 ميل) اتر اولهه ۾ آهي ۽ نيو ڪيليڊونيا کي [[پيرس]]، [[ٽوڪيو]]، [[سڊني]]، [[آڪلينڊ]]، [[برسبين]]، [[ميلبورن]]، [[اوساڪا]]، [[پورٽ ولا]] پاپيٽي ۽ والس جي هوائي اڏن سان ڳنڍيندو آهي. گهڻيون اندروني هوائي خدمتون بين الاقوامي ڪمپني، "ايئرڪلين" پاران هلائيون وينديون آهن. ڪروز جهاز نوميا ۾ "گيري ميري ٽائيم" تي ڊاک ڪندا آهن. مسافر ۽ سامان کڻڻ واري ٻيڙي، "هاوانا" مهيني ۾ هڪ ڀيرو وانواتو ۾ پورٽ ويلا، ماليڪولو ۽ سينٽو ڏانهن ويندي آهي. نيو ڪيليڊونيا جي روڊ نيٽ ورڪ ۾ شامل آهن: * روٽ ٽيريٽريل-1 (RT1): نوميا کان نڪرندڙ رستي کان نيهوئي ندي تائين، ڪوماڪ جي اتر ۾ وڃي ٿو. * روٽ ٽيريٽريل-2، ليفو ٻيٽ تي ۽ ليفو ايئرپورٽ کان وي جي ڏکڻ ۾. * روٽ ٽيريٽريل-3، نندي ۾ RT1 سان سنگم کان وٺي ٽيواڪا ندي تائين. * روٽ ٽيريٽريل-4، مويو جي ويجهو RT1 سان سنگم کان پاور پلانٽ تائين. Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra" /> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جاگرافي|ٻيٽ|اوشينيا}} * [[زيلينڊيا]] * [[ٻيٽن جي فهرست]] * [[پئسفڪ ڪميونٽي]] * [[بوگيوائل سمجهوتو]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] 0k2gvt5x7rnhrc694utm8hnoamhgqzo 371573 371570 2026-04-14T17:21:25Z Ibne maryam 17680 371573 wikitext text/x-wiki {{Short description|French territory in the southwest Pacific Ocean}} {{Infobox dependency | name = نيو ڪيليڊونيا<br> New Caledonia | native_name = Nouvelle-Calédonie ([[فرانسيسي ٻولي|فرينچ]]) | settlement_type = سمنڊ پار علائقن جو مجموعو<br> Sui generis collectivity | image_flag = Flag of New Caledonia.svg | flag_size = 200 | flag_type = پرچم | flag_link = Flags of New Caledonia | image_blank_emblem = Emblem of New Caledonia.svg | blank_emblem_size = 60 | blank_emblem_type = رياستي نشان | blank_emblem_link = Emblem of New Caledonia | motto = "Terre de parole, terre de partage"<br/>"ڳالهه ٻول ۽ حصيداري جي سر زمين" | anthem = "لا مارسيلئ" <br />{{Center|[[File:La_Marseillaise.ogg]]}}"[[Soyons unis, devenons frères]]"{{refn|1="Soyons unis, devenons frères" is officially a national anthem but is generally used only on regal and viceregal occasions.|group=nb}}<br />''اچو متحد ٿيو، اچو ڀاء بڻجي ونجهي" | image_map = {{switcher|[[File:New Caledonia in France (zoomed).svg|frameless]]|Show globe|[[File:NewCaledonia2022OSM.png|frameless]]|Map of New Caledonia}} | map_alt = Location of New Caledonia | map_caption = نيو ڪيليڊونيا جي جاء | mapsize = 290px | subdivision_type = [[ملڪ|خودمختيار رياست]] | subdivision_name = {{Flag|France}} | established_title = فرانس پاران شامل ڪيو ويو | established_date = 24 سيپٽمبر، 1853ع | established_title2 = سمنڊ پار علائقو قرار ڏنو ويو | established_date2 = 1946ع | established_title3 = نوميا معاهدو | established_date3 = 5 مئي، 1998ع | official_languages = [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] | regional_languages = {{hlist|دريهو|پائسي|نينگونئ|اجيئي|35 ٻيون مقامي ٻوليون}} | languages_type = غير مقامي ٻوليون | languages = [[English language|English]]{{efn|English is widely used in the tourism industry due to tourism from Australia and New Zealand.}} | ethnic_groups = {{unbulleted list| * ڪاناڪ (41.2%) * يورپيئن (24.1%) * مخلوط نسل (11.3%) * پولينيشيئن (10.3%) * ٻيا (13.1%)}} | ethnic_groups_year = 2019<ref name="Population Structure of Communities"/> | capital = [[نوميا]] | coordinates = {{coord|22|16|S|166|28|E}} | largest_city = [[راڄڌاني]] | demonym = {{hlist|نيو ڪيليڊونيئن|فرانسيسي}} | government_type = پارلياماني آئيني طور شامل انحصار | leader_title1 = صدر | leader_name1 = [[ايمانوئل مئڪرون]] | leader_title2 = هاء ڪمشنر | leader_name2 = زاڪ بلانت | leader_title3 = حڪومتي صدر | leader_name3 = السيدئ پونگا | leader_title4 = ڪانگريس جو صدر | leader_name4 = ويلما فئلايو | legislature = ڪانگريس | national_representation = فرانسيسي پارليامان | national_representation_type1 = سينيٽ | national_representation1 = 2 سينيٽر | national_representation_type2 = {{nowrap|قومي اسيمبلي}} | national_representation2 = 2 نشستون | area_km2 = 18,575<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|title=New Caledonia|date=6 December 2023|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=25 January 2021|archive-date=7 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/|url-status=dead}}</ref> | area_land_km2 = 18,275 | area_rank = | percent_water = 1.6 | elevation_max_m = 1,628 | elevation_max_point = مونٽ پئني | population_census = 2,64,596<ref name=census2025>{{cite web |url=https://www.isee.nc/population/recensement |title=Recensement 2025 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30 }}</ref> | population_census_year = اپريل، 2025ع | population_census_rank = 184هون | population_estimate = | population_estimate_rank = | population_estimate_year = | population_density_km2 = 14.5 | population_density_sq_mi = | population_density_rank = 200هون | GDP_PPP = | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_year = | GDP_PPP_per_capita = | GDP_PPP_per_capita_rank = | GDP_nominal = US$9.48 billion<ref name="GDP">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=566:pib |title=Evolution du PIB et du PIB par habitant |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> | GDP_nominal_year = 2019 | GDP_nominal_per_capita = US$34,939<ref name="GDP"/> | currency = [[CFP franc]] (₣) | currency_code = XPF | timezone = | utc_offset = +11:00 | drives_on = right | calling_code = [[+687]] | iso_code = {{hlist|[[ISO 3166-2:NC|NC]]|[[ISO 3166-2:FR|FR-NC]]|[[ISO 3166-1 alpha-3|NCL]]}} | cctld = [[.nc]] }} نيو ڪيليڊونيا (<small>New</small> <small>Caledonia</small>) [[وانوآتو|وانواتو]] کان <small>220</small> ڪلوميٽر (<small>140</small> ميل) ڏکڻ اولهه ۽ [[آسٽريليا]] کان <small>1,210</small> ڪلوميٽر <small>(750 ميل)</small> اوڀر ۾، هڪ فرانسيسي علائقو آهي جيڪو ڏکڻ اولهه [[پيسفڪ سمنڊ|پئسفڪ سمنڊ]] ۾ [[ٻيٽن جو ميڙ|ٻيٽن جي هڪ ميڙ]] تي مشتمل آهي.<ref name="enc-pres2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> مکيه سر زمين [[فرانس]] کان <small>16,100</small> ڪلوميٽر (<small>10,000</small> ميل) جي مفاصلي تي واقع، اها فرانسيسي جمهوريه ۾، سمنڊ پار فرانس جي هڪ منفرد قانوني حيثيت، "سوئي جينرس مجموعي" طور تي وجود رکي ٿو ۽ نيو ڪيليڊونيا رياست جي حيثيت لاءِ هڪ جاري منصوبي سان، فرانسيسي آئين جي هڪ وقف باب ۾ شامل آهي. ٻيٽن جو ميڙ ([[ميلئنيزيا|ميلينيشيا]] جي ذيلي علائقي جو حصو) ۾ گرانڊي ٽيري جو مکيه ٻيٽ، لائلٽي ٻيٽ، چيسٽر فيلڊ ٻيٽ، بيلپ ٻيٽ، آئل آف پائنز ۽ ڪجھ ڏورانهن ٻيٽ شامل آهن.<ref name="pres-om2">{{cite web|url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|title=Présentation – L'Outre-Mer|website=Outre-mer.gouv.fr|access-date=2013-01-30|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html|url-status=live}}</ref> چيسٽر فيلڊ ٻيٽ [[ڪورل سمنڊ]] ۾ آهن. فرانسيسي ماڻهو، خاص طور تي مقامي ماڻهو، "گرانڊي ٽيري لي ڪيلو" (Grande Terre {{lang|fr|le Caillou}}) سڏين ٿا، هڪ لقب جيڪو عام طور تي پوري نيو ڪيليڊونيا لاءِ استعمال ٿيندو آهي.<ref name="Stanley19892">{{cite book|author=David Stanley|title=South Pacific Handbook|url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|year=1989|publisher=David Stanley|isbn=978-0-918373-29-8|page=549|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549|url-status=live}}</ref> آزادي جي حامي ڪنڪ پارٽيون نيو ڪيليڊونيا جي حوالي سان نالو (لا) ڪنڪي (تلفظ) استعمال ڪن ٿيون، هڪ اصطلاح جيڪو 1980 جي ڏهاڪي ۾ مقامي ميلانيشين ڪنڪ ماڻهن جي نسلي نالي مان ٺاهيو ويو هو جيڪي نيو ڪيليڊونيا جي آبادي جو 41٪ ٺاهيندا آهن. نيو ڪيليڊونيا يورپي يونين سان هڪ اوورسيز ملڪ ۽ علائقي (OCT) جي طور تي لاڳاپيل آهي.<ref>{{Cite web|title=The European Union and New Caledonia {{!}} EEAS|url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/european-union-and-new-caledonia_en|access-date=2025-07-27|website=www.eeas.europa.eu|language=en}}</ref> نيو ڪيليڊونيا جو زميني علائقو 18,575 چورس ڪلوميٽر (7,172 چورس ميل) آهي جيڪو ٽن صوبن ۾ ورهايل آهي. اتر ۽ ڏکڻ صوبا نيو ڪيليڊونيا جي مکيه زمين تي آهن. جڏهن ته لوئلٽي ٻيٽ صوبو مکيه زمين جي اوڀر ساحل کان پري چار آباد ٻيٽن جو هڪ سلسلو آهي (اتر کان ڏکڻ: اوويا، ليفو، ٽيگا، ۽ ماري). نيو ڪيليڊونيا جي آبادي <small>2</small><small>,64,596</small> (اپريل <small>2025</small>ع جي مردم شماري) مختلف اصلن جي آهي ۽ جاگرافي جي لحاظ کان مختلف آهي. اتر ۽ لوئلٽي ٻيٽ صوبن ۾ مقامي ڪنڪ ماڻهو غالب آهن، جڏهن ته ڏکڻ صوبي ۾ يورپي (ڪالڊوچ ۽ فرينچ)، ڪنڪ ۽ پولينيشين (گهڻو ڪري واليسين) نسل جي اهم آبادي ۽ انهي سان گڏ ڏکڻ اوڀر ايشيائي، پائيڊ-نائر ۽ اتر آفريقي ورثي جا ننڍا گروپن جي آبادي شامل آهي. نيو ڪيليڊونيا جي گاديءَ جو هنڌ [[نوميا]] آهي.<ref name="enc-pres3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|title=Présentation|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174803/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Presentation|archive-date=30 October 2012}}</ref> == تاريخ == نيو ڪيليڊونيا براعظم [[زيلينڊيا]] جو حصو هو، جيڪو سپر براعظم [[گونڊوانا]] کان الڳ ٿي ويو ۽ 79 ملين ۽ 83 ملين سال اڳ ٻڏي ويو. <ref>{{cite web|url=https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|title=Hidden boundaries of lost continent 'Zealandia' revealed in incredible detail|website=LiveScience|last=Pappas|first=Stephanie|date=25 March 2021|access-date=30 December 2022|archive-date=20 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221220141754/https://www.livescience.com/lost-continent-zealandia-mapped.html|url-status=live}}</ref> نيو ڪيليڊونيا ۾ انساني موجودگي جا ابتدائي نشان ان دور جا آهن جڏهن، سال 1600-500 ق.م يا 1300-200 ق.م.، ۾ لپيتا ڪلچر پئسفڪ جي وڏي حصن ۾ اثر انداز ٿيو. <ref name="pres-hist2">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> لپيتا انتهائي ماهر جهاز ران ۽ زراعت پيشا هئا. پهرين آباديون ساحل جي چوڌاري مرڪوز هيون ۽ تقريبن 1100 ق.م ۽ 200 عيسوي جي وچ واري دور جون هيون.<ref name="pres-hist3">{{cite web|url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie|language=fr|website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr|date=2012-11-20|access-date=2013-01-30|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire|archive-date=30 October 2012}}</ref> [[File:Two Kanak (Canaque) warriors posing with penis gourds and spears, New Caledonia.jpg|thumb|upright=0.75|Two [[Kanak people|Kanak]] warriors posing with [[Koteka|penis gourd]]s and spears, around 1880]] British explorer [[James Cook]] was one of the first Europeans to sight New Caledonia, on 4 September 1774, during his second voyage.<ref name="ped">{{cite web |url=http://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |title=Rapport annuel 2010 |publisher=IEOM Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=10 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210310075134/https://www.ieom.fr/IMG/pdf/ra2010_nouvelle-caledonie.pdf |url-status=live }}</ref> He named it "New [[Caledonia]]", as the northeast of the island reminded him of [[Scotland]].<ref name="ped"/> The west coast of Grande Terre was approached by the [[Jean-François de Galaup, comte de Lapérouse|Comte de Lapérouse]] in 1788, shortly before his disappearance, and the Loyalty Islands were first visited between 1793 and 1796 when Mare, Lifou, Tiga, and Ouvea were mapped by English whaler [[William Raven]].<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|title=Historical Dictionary of the Discovery and Exploration of the Pacific Islands|last1=Quanchi|first1=Max|last2=Robson|first2=John|date=2005|publisher=Scarecrow Press|isbn=9780810865280|access-date=30 December 2021|archive-date=31 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220531052523/https://books.google.com/books?id=FUwDzM94jGUC&pg=RA1-PA15|url-status=live}}</ref> Raven encountered the island then named Britania, and today known as Maré (Loyalty Is.), in November 1793.<ref name="maritimeheritage.org">{{cite web|url=http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|title=New Caledonia and International Seaport History. The Maritime Heritage Project.|website=Maritimeheritage.org|access-date=2017-11-12|archive-date=13 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113112912/http://www.maritimeheritage.org/ports/newCaledonia.html|url-status=live}}</ref> From 1796 until 1840, only a few sporadic contacts with the archipelago were recorded. About 50 American whalers left record of being in the region (Grande Terre, Loyalty Is., Walpole and Hunter) between 1793 and 1887.<ref name="maritimeheritage.org"/><ref>{{cite book| last= Langdon| first= Robert | year= 1983| title= Where the Whalers Went: An index of the Pacific Ports and Islands visited by American Whalers (and some other ships) in the 19th Century| place= Canberra| publisher= Pacific Manuscripts Bureau| page= 183 |isbn= 086784471X}}</ref> Contacts with visiting ships became more frequent after 1840, because of their interest in [[sandalwood]].<ref name="pres-hist">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |title=Histoire / La Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2012-11-20 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030183849/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Histoire/Histoire |archive-date=30 October 2012 }}</ref> As trade in sandalwood declined, it was replaced by a new business enterprise, "[[blackbirding]]", a euphemism for taking Melanesian or Western Pacific Islanders from New Caledonia, the Loyalty Islands, [[Vanuatu|New Hebrides]], [[New Guinea]], and the [[Solomon Islands]] into [[slavery]], [[indentured servitude|indentured]] or [[forced labour]] in the [[sugarcane]] [[plantation]]s in [[Fiji]] and [[Queensland]] by various methods of trickery and deception.<ref name="kanaka">{{cite web |url= http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |title= De Kanaka à Kanak: l'appropriation d'un terme générique au profit de la revendication identitaire |first= Frédéric |last= Angleviel |language= fr |trans-title= From Kanaka to Kanak: the appropriation of a generic term for the benefit of identity claim |publisher= [[Université de la Nouvelle-Calédonie]] |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 9 November 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171109131832/http://documents.irevues.inist.fr/bitstream/handle/2042/14373/HERMES_2002_32-33_191.pdf?sequence=1 |url-status= live }}</ref> Blackbirding was practised by both French and [[Australians|Australian]] traders, but in New Caledonia's case, the trade in the early decades of the twentieth century involved kidnapping children from the [[Loyalty Islands]] to the Grand Terre for forced labour in plantation agriculture. New Caledonia's primary experience with blackbirding revolved around a trade from the New Hebrides (now [[Vanuatu]]) to the Grand Terre for labour in plantation agriculture, mines, as well as guards over convicts and in some public works. In the early years of the trade, coercion was used to lure Melanesian islanders onto ships. In later years indenture systems were developed; however, when it came to the French slave trade, which took place between its Melanesian colonies of the New Hebrides and New Caledonia, very few regulations were implemented. This represented a departure from contemporary developments in Australia, since increased regulations were developed to mitigate the abuses of blackbirding and 'recruitment' strategies on the coastlines.{{citation needed|date=August 2022}} The first missionaries from the [[London Missionary Society]] and the [[Marist Brothers]] arrived in the 1840s.<ref name="abcau">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |title=Charting the Pacific – Places |website=Abc.net.au |date=1998-10-13 |access-date=2013-01-30 |archive-date=8 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171208231802/http://www.abc.net.au/ra/pacific/places/country/new_caledonia.htm |url-status=live }}</ref> In 1849, the crew of the American ship ''Cutter'' was killed and eaten by the Pouma clan.<ref name="logan">{{cite book |first1= Leanne |last1= Logan |first2= Geert |last2= Cole |title= New Caledonia |url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |year= 2001 |publisher= Lonely Planet |isbn= 978-1-86450-202-2 |page= 15 |via= Google Books |access-date= 18 October 2015 |archive-date= 12 April 2016 |archive-url= https://web.archive.org/web/20160412181115/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA15 |url-status= live }}</ref> [[Human cannibalism]] was widespread throughout New Caledonia.<ref name="Knauft1999">{{cite book | first= Bruce M. | last= Knauft | title= From Primitive to Postcolonial in Melanesia and Anthropology | url= https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | year= 1999 | publisher= [[University of Michigan Press]] | isbn= 978-0-472-06687-2 | page= 103 | via= Google Books | access-date= 18 October 2015 | archive-date= 1 January 2016 | archive-url= https://web.archive.org/web/20160101095349/https://books.google.com/books?id=YM18gG16Z7YC&pg=PA103 | url-status= live }}</ref> === French colonisation === {{further| Communards#Life in New Caledonia}} {{Anchor|French colonisation}}On 24 September 1853, under orders from Emperor [[Napoleon III]], Admiral [[Auguste Febvrier Despointes|Febvrier Despointes]] took formal possession of New Caledonia. Captain [[Louis-Marie-François Tardy de Montravel]] founded [[Port-de-France]] (Nouméa) on 25 June 1854.<ref name="ped"/> A few dozen free settlers settled on the west coast in the following years.<ref name="ped"/> New Caledonia became a [[penal colony]] in 1864, and from the 1860s until the end of the transportations in 1897, France sent about 22,000 criminals and political prisoners to New Caledonia. The {{lang|fr|Bulletin de la Société générale des prisons}} for 1888 indicates that 10,428 convicts, including 2,329 freed ones, were on the island as of 1 May 1888, by far the largest number of convicts detained in French overseas penitentiaries.{{refn|group=nb|As compared to 4,053 convicts, including 1,176 freed ones, in French Guiana at the same date.<ref>{{cite book |title=Bulletin de la Société générale des prisons |place=Paris |year=1888 |page=980 }}</ref>}} The convicts included many [[Communards#Life in New Caledonia|Communards]], arrested after the failed [[Paris Commune]] of 1871, including [[Victor Henri Rochefort, Marquis de Rochefort-Luçay|Henri de Rochefort]] and [[Louise Michel]].<ref name="gb-1">{{cite book |first1=Robert |last1=Aldrich |first2=John |last2=Connell |title=France's Overseas Frontier: Départements et territoires d'outre-mer |url=https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |year=2006 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=978-0-521-03036-6 |page=46 |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=6 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200806165048/https://books.google.com/books?id=vRB3woPa7LAC&pg=PA46 |url-status=live }}</ref> Between 1873 and 1876, 4,200 political prisoners were "relegated" to New Caledonia.<ref name="ped"/> Only 40 of them settled in the colony; the rest returned to France after being granted amnesty in 1879 and 1880.<ref name="ped"/> [[File:King Jacques and his Queen.jpg|thumb|Chief&nbsp;King Jacques and his Queen, from ''The Romance of the South Seas'', Clement Lindley Wragge, Chatto & Windus, 1906]] In 1864, [[nickel]] was discovered<ref name="gb-1"/> on the banks of the [[Diahot River]]; with the establishment of the {{lang|fr|[[Société Le Nickel]]|italic=np}} in 1876, mining began in earnest.<ref name="gb-2"/> To work the mines the French imported labourers from neighbouring islands and from the New Hebrides, and later from [[Japan]], the [[Dutch East Indies]], and [[French Indochina]].<ref name="gb-1"/> The French government also attempted to encourage European immigration, without much success.<ref name="gb-1"/> The indigenous [[Kanak people]] were excluded from the French economy and from mining work, and ultimately confined to reservations.<ref name="gb-1"/> This sparked a violent reaction in 1878, when High Chief {{ill|Ataï|fr}} of [[La Foa]] managed to unite many of the central tribes and launched a guerrilla war that killed 200 Frenchmen and 1,000 Kanaks.<ref name="gb-2"/> A {{Interlanguage link|1917 Kanak revolt| lt=second uprising|fr|Révolte kanak de 1917|WD=}} occurred in 1917, with Protestant missionaries like [[Maurice Leenhardt]] functioning as witnesses to the events of this war. Leenhardt would pen a number of ethnographic works on the Kanak of New Caledonia. Noël of Tiamou led the 1917 rebellion, which resulted in a number of orphaned children, one of whom was taken into the care of Protestant missionary Alphonse Rouel. This child, Wenceslas Thi, would become the father of [[Jean-Marie Tjibaou]]<ref>Adrian Muckle</ref> (1936–1989).{{citation needed|date=June 2025}} Europeans brought new diseases such as [[smallpox]] and [[measles]], which caused the deaths of many natives.<ref name="logan"/> The Kanak population declined from around 60,000 in 1878 to 27,100 in 1921, and their numbers did not increase again until the 1930s.<ref name="gb-2"/> ===World War II=== {{further|Pacific Islands home front during World War II#Employment}} In June 1940, after the [[fall of France]], the [[General councils (France)|General Council]] of New Caledonia voted to reject the [[Vichy France|Vichy government]] and continue supporting the Allied military effort against Germany. However, the colonial governor [[Georges-Marc Pélicier]] promulgated the Vichy government's [[French Constitutional Law of 1940|Constitutional Law]], which sparked street demonstrations and an assassination attempt. By this time Caldoches had been in contact with [[Charles de Gaulle]] who encouraged them to form a [[Free France|Free French]] committee and appointed [[Henri Sautot]] as governor. The Vichy government dispatched a warship, ''[[French aviso Dumont d'Urville|Dumont d'Urville]]'', at Pélicier's request, but soon deemed him incompetent and appointed an acting governor. By this time the Australian government had agreed to intervene and dispatched [[HMAS Adelaide (1918)|HMAS ''Adelaide'']] to oversee the installation of Sautot as governor. A stand-off between ''Dumont d'Urville'' and ''Adelaide'' followed, with Pélicier and other pro-Vichy officials ultimately deported to French Indochina.<ref>{{cite journal|url=https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|title=Supporting the Free French in New Caledonia: First Steps in Australian Diplomacy|first=Denise|last=Fisher|journal=Explorations: A Journal of French-Australian Connections|volume=49|issue=1|year=2010|pages=18–37|access-date=26 May 2024|archive-date=24 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240324131228/https://www.isfar.org.au/wp-content/uploads/2016/10/49.I_DENISE-FISHER-Supporting-the-Free-French-in-New-Caledonia-First-Steps-in-Australian-Diplomacy.pdf|url-status=live}}</ref> In 1941, some 300 men from the territory volunteered for service overseas. They were joined, in April, by 300 men from French Polynesia ('the Tahitians'), plus a handful from the French districts of the New Hebrides: together they formed the {{lang|fr|Bataillon du Pacifique}}. The Caledonians formed two of the companies, and the Polynesians the other two. In May 1941, they sailed to Australia and boarded the {{RMS|Queen Elizabeth}} for the onward voyage to Africa. They joined the other Free French (FF) battalions in [[Qastina]] in August, before moving to the Western Desert with the 1st FF Brigade ({{lang|fr|1^re BFL}}). There they were one of the four battalions who took part in the breakout after the [[Battle of Bir Hakeim]] in 1942. Their losses could not easily be replaced from the Pacific and they were therefore amalgamated with the Frenchmen of another battalion wearing the anchor of {{lang|fr|la Coloniale}}, the BIM, to form the {{lang|fr|Bataillon de l'infanterie de marine et du Pacifique}}. The combined battalion formed part of the {{lang|fr|Gaulliste 1^re Division Motorisée d'Infanterie}}/{{lang|fr|Division de Marche d'Infanterie}}, alongside three divisions from the French North African forces, in the French Expeditionary Corps during the Italian Campaign. They landed in Provence in 1944, when they were posted out and replaced by local French volunteers and résistants.{{citation needed|date=August 2022}} Meanwhile, in March 1942, with the assistance of Australia,<ref>{{cite book |last=Hasluck |first=Paul Meernaa Caedwalla |url=https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |chapter=Chapter 6 – Clearing a Way to Total War, October 1940 – January 1941 |title=The Government and the People, 1939–1941 |volume=I |year=1952 |publisher=Australian War Memorial |place=Canberra |edition=1965 |access-date=6 August 2009 |archive-date=30 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220530234827/https://s3-ap-southeast-2.amazonaws.com/awm-media/collection/RCDIG1070583/document/5519866.PDF |url-status=live }}</ref> New Caledonia became an important [[Allies of World War II|Allied]] base,<ref name="gb-2"/> and the main South Pacific Fleet base of the [[United States Navy]] in the South Pacific moved to Nouméa in 1942–1943.<ref name="Rottman2002">{{cite book |first=Gordon L. |last=Rottman |title=World War 2 Pacific Island Guide |url=https://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |year=2002 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=978-0-313-31395-0 |page=71 |quote=In October, the decision was made to relocate the main South Pacific Fleet base from Auckland to Nouméa (FPO SF 131). Unloading facilities were improved by February 1943 and construction immediately began on the naval operating base. |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=19 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319130955/http://books.google.com/books?id=ChyilRml0hcC&pg=PA71 |url-status=live }}</ref> The fleet that turned back the [[Imperial Japanese Navy|Japanese Navy]] in the [[Battle of the Coral Sea]] in May 1942 was based at Nouméa.<ref name="gb-2">{{cite book |first=David |last=Stanley |title=South Pacific Handbook |url=https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |year=1989 |publisher=David Stanley |isbn=978-0-918373-29-8 |pages=549– |via=Google Books |access-date=18 October 2015 |archive-date=13 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160413093620/https://books.google.com/books?id=unz2v_HT5q0C&pg=PA549 |url-status=live }}</ref> American troops [[Pacific Islands home front during World War II#Employment|stationed on New Caledonia]] numbered as many as 50,000, matching the entire local population at the time.<ref name="ped"/> === French overseas territory === In 1946, New Caledonia became an overseas territory.<ref name="ped"/> By 1953, [[French citizenship]] had been granted to all New Caledonians, regardless of ethnicity.<ref name="ncbrit"/> During the late 1940s and early 1950s, New Caledonia strengthened its economic links with Australia, particularly as turmoil within France and its empire weakened New Caledonia's traditional economic links to metropolitan France; New Caledonia supplied nickel to Australia in exchange for coal vital for smelting nickel. New Caledonian exports of iron ore and timber to Australia also increased during this time period.<ref>{{cite journal |last1=Henningham |first1=Stephen |date=December 2014 |title=Australia's Economic Ambitions in French New Caledonia, 1945–1955 |journal=The Journal of Pacific History |volume=49 |issue=4 |pages=421–439 |doi=10.1080/00223344.2014.976915 |jstor=24644648 }}</ref> The European and [[Polynesians|Polynesian]] populations gradually increased in the years leading to the nickel boom of 1969–1972, and the indigenous [[Kanak people|Kanak]] Melanesians became a minority, though they were still the largest ethnic group.<ref name="ncbrit">{{Britannica|411221|New Caledonia}}</ref> ====The Events==== Between 1976 and 1988, a period referred to as "the Events"<ref name="lm-mdg-24">{{cite news |last1=Mannevy |first1=Charlotte |last2=Derel |first2=Mathurin |last3=Guibert |first3=Nathalie |title=Second night of riots shakes New Caledonia: 'I didn't think it could come to this' |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |work=Le Monde |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524043441/https://www.lemonde.fr/en/france/article/2024/05/15/second-night-of-riots-shakes-new-caledonia-i-didn-t-think-it-could-come-to-this_6671533_7.html |url-status=live }}</ref><ref name="nyt-vb-caled-24">{{cite news |last1=Vinograd |first1=Cassandra |last2=Breeden |first2=Aurelien |title=France Declares State of Emergency Amid Protests in New Caledonia |url=https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |work=The New York Times |date=May 15, 2024 |access-date=16 May 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524053018/https://www.nytimes.com/2024/05/15/world/asia/new-caledonia-france-macron.html |url-status=live }}</ref> ({{langx|fr|Les Événements}}<ref name="horowitz-may-2009-pol-geo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Leah S. |title=Environmental violence and crises of legitimacy in New Caledonia |journal=[[Political Geography]] |date=May 2009 |volume=28 |issue=4 |pages=248–258 |doi=10.1016/j.polgeo.2009.07.001 }}</ref><ref name="fisher-anu-2013">{{cite book |last1=Fisher |first1=Denise |title=France in the South Pacific: Power and Politics |date=2013 |doi=10.22459/FSP.05.2013 |doi-access=free |isbn=978-1-922144-95-9 }}{{pn|date=February 2026}}</ref>), conflicts between French government actions and the Kanak independence movement saw periods of serious violence and disorder.<ref name="ped" /> In 1983, a statute of "enlarged autonomy" for the territory proposed a five-year transition period and a referendum in 1989. In March 1984, the Front Indépendantiste, a Kanak resistance group, seized farms and the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]] (FLNKS) formed a provisional government. In January 1985, the French Left-wing government offered sovereignty to the Kanaks and legal protection for European settlers. The plan faltered as violence escalated. The government declared a state of emergency; however, [[1985 New Caledonian legislative election|regional elections went ahead]], and the FLNKS won control of three out of four provinces. The centre-right government [[1986 French legislative election|elected in France in March 1986]] began eroding the arrangements established under the Socialists, redistributing lands mostly without consideration of native land claims, resulting in over two-thirds going to Europeans and less than a third to the Kanaks. By the end of 1987, roadblocks, gun battles and the destruction of property culminated in the [[Ouvéa cave hostage taking]], a dramatic hostage crisis just days before the [[1988 French presidential election]] began. Pro-independence militants on [[Ouvéa]] killed four gendarmes and took 27 hostage. The military assaulted the cave to rescue the hostages. Nineteen Kanak hostage takers were killed and another three died in custody, while two soldiers were killed during the assault.<ref>{{Cite news| url= https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| title= Land and Independence in New Caledonia| work= Cultural Survival Quarterly Magazine| last= Winslow| first= Donna| date= June 1991| via= culturalsurvival.org| access-date= 2021-02-11| language= en| archive-date= 13 November 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20171113112859/https://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/land-and-independence-new-caledonia| url-status= live}}</ref> ====Nouméa Accord and independence referendums==== [[File:Two official flags of New Caledonia on same flagpole.png|thumb|left|Flags side by side on the same pole, Nouméa, March 2011]] The [[Matignon Agreements (1988)|Matignon Agreements]], signed on 26 June 1988, ensured a decade of stability. The [[Nouméa Accord]], signed 5 May 1998, set the groundwork for a 20-year transition that gradually transfers competences to the local government.<ref name="ped" /> Following the timeline set by the Nouméa Accord that stated a vote must take place by the end of 2018, the groundwork was laid for a [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on full independence from France]] at a meeting chaired by the French Prime Minister [[Édouard Philippe]] on 2 November 2017, to be held by November 2018. Voter list eligibility was the subject of a long dispute, but the details were resolved in an electoral list that granted automatic eligibility to voters of Kanak origin but excluded those of other origins who had not been longtime residents of the territory.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|title=Nouvelle-Calédonie : ce que contient l'" accord politique " sur le référendum d'autodétermination|newspaper=LeMonde.fr|date=3 November 2017|last1=Roger|first1=Patrick|language=fr|trans-title=New Caledonia: what is contained in the 'political agreement' on the self-determination referendum|access-date=17 July 2018|archive-date=22 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180622081810/https://www.lemonde.fr/politique/article/2017/11/03/referendum-d-autodetermination-en-nouvelle-caledonie-un-accord-politique-trouve_5209433_823448.html|url-status=live}}</ref> The referendum was held [[2018 New Caledonian independence referendum|on 4 November 2018]],<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|newspaper=[[The Guardian]]|date=20 March 2018|access-date=25 March 2018|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513011939/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref> with independence being rejected.<ref>{{Cite magazine| url= http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| title= New Caledonia Votes to Remain Part of France| magazine= [[Time (magazine)|Time.com]]| agency= Associated Press| date= 5 November 2018| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 2018-11-08| archive-url= https://web.archive.org/web/20181109010235/http://time.com/5444523/new-caledonia-france-referendum/| archive-date= 9 November 2018| url-status= dead}}</ref> Another referendum was [[2020 New Caledonian independence referendum|held in October 2020]], with voters once again choosing to remain a part of France.<ref>{{cite news| url= https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| title= New Caledonia voters choose to stay part of France| work= Los Angeles Times| agency= Associated Press| first= Charlotte| last= Antoine-Perron| date= 4 October 2020| place= Nouméa, New Caledonia| language= en| access-date= 11 February 2021| archive-date= 8 October 2020| archive-url= https://web.archive.org/web/20201008024613/https://www.latimes.com/world-nation/story/2020-10-04/new-caledonia-voters-choose-to-stay-part-of-france| url-status= live}}</ref> In the 2018 referendum, 56.7% of voters chose to remain in France. In the 2020 referendum, this percentage dropped with 53.4% of voters choosing to remain part of France.<ref>{{Cite news |date=2020-10-04 |title=New Caledonia referendum: South Pacific territory rejects independence from France |language=en-GB |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |access-date=2021-07-08 |archive-date=4 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201004210340/https://www.bbc.com/news/world-asia-54410059 |url-status=live }}</ref> The [[2021 New Caledonian independence referendum|third referendum]] was held on 12 December 2021.<ref>{{cite news |url=https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |title=French territory of New Caledonia held its third and last independence referendum where 96.49 voted against independence |work=France24 |date=12 December 2021 |access-date=12 December 2021 |archive-date=13 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211213224234/https://www.france24.com/en/europe/20210602-french-territory-of-new-caledonia-to-hold-third-independence-referendum |url-status=live }}</ref> The referendum was boycotted by pro-independence forces, who argued for a delayed vote due to the impact caused by the [[COVID-19 pandemic in New Caledonia|COVID-19 pandemic]]; when the French government declined to do so, they called for a boycott. This led to 96% of voters choosing to stay with France.<ref>{{cite news |last=Antoine-Perron |first=Charlotte |title=New Caledonia votes to stay in France; separatists boycott |url=https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |work=Associated Press |date=12 December 2021 |access-date=13 December 2021 |archive-date=1 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220401010044/https://apnews.com/article/coronavirus-pandemic-health-boycotts-paris-storms-bcdf16be51e3bd94e0f332c405c2da8e |url-status=live }}</ref> In May 2024, [[2024 New Caledonia unrest|riots broke out amid debate]] over a proposed electoral reform in the territory.<ref>{{cite news |title=New Caledonia: 'Shots fired' at police in French territory amid riots over voting reforms |url=https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |access-date=May 14, 2024 |work=France 24 |archive-date=15 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240515003829/https://www.france24.com/en/france/20240514-shots-fired-at-security-forces-in-new-caledonia-riots-over-constitutional-reform |url-status=live }}</ref> In October 2024, then-French Prime Minister [[Michel Barnier]] scrapped the bill, citing the need to restore calm and telling the National Assembly that "avoiding further unrest" was a priority.<ref name=":3">{{Cite news|date=2024-10-04 |title=New Caledonian independence leaders wary as France drops voting reform |url=https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |access-date=2025-04-16 |work=[[Radio France Internationale]] |language=en|archive-url= https://web.archive.org/web/20241231050937/https://www.rfi.fr/en/france/20241004-independence-leaders-wary-as-france-suspends-new-caledonia-voting-reform |archive-date=31 December 2024|url-status=live}}</ref> On 2 December 2024, curfew was officially lifted as the riots were over.<ref>{{Cite news |title=Curfew lifted in French overseas territory of New Caledonia over 6 months after violent riots |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117 |access-date=2025-04-16 |work=[[Anadolu Agency]]|archive-url= https://web.archive.org/web/20241202195528/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-lifted-in-french-overseas-territory-of-new-caledonia-over-6-months-after-violent-riots/3411117|archive-date=2 December 2024|url-status=live}}</ref> In July 2025, a deal was struck between the French Government and New Caledonia, to establish a new “État de Nouvelle-Calédonie”, the “State of New Caledonia”, with the status to be enshrined in the [[Constitution of France|Constitution of the French Republic]]. Residents of New Caledonia who have lived in New Caledonia for at least ten years will be given the right to vote, starting with the 2031 provincial elections. Such deal is to be confirmed by the [[French Parliament]] in the fourth quartile of 2025, with the deal to then be voted on by New Caledonians in 2026 as a referendum.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=New Caledonia's political leaders sign historic agreement to shape territory's future |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250712-new-caledonia-s-political-leaders-sign-historic-agreement-to-shape-territory-s-future |access-date=2025-07-12 |website=RFI |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France, New Caledonia reach 'historic' statehood deal; citizens to remain French |url=https://www.scmp.com/news/world/europe/article/3317992/france-new-caledonia-reach-historic-statehood-deal-citizens-remain-french |access-date=2025-07-12 |website=South China Morning Post |language=en}}</ref> == Politics == {{main|Politics of New Caledonia}} New Caledonia is a [[sui generis collectivity|territory]] [[Sui generis#Politics and society|''sui generis'']] to which France has gradually transferred certain powers.<ref name="jc"/> As such its citizens have [[French nationality law|French nationality]] and vote for the [[president of France]]. They have the right to vote in elections to the [[European Parliament]]. It is governed by a 54-member [[Congress of New Caledonia|Territorial Congress]], a legislative body composed of members of three provincial assemblies.<ref name="undcol"/> The French State is represented in the territory by a [[Colonial and Departmental Heads of New Caledonia|High Commissioner]].<ref name="undcol"/> At a national level, New Caledonia is represented in the [[French Parliament]] by two deputies and two senators.<ref name="anom">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111063921/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/Simplifiez-vous-l-Etat/Elections/Les-differentes-elections/Les-differentes-elections |archive-date=2011-11-11 |title=Les différentes élections |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |date=2011-05-27 |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> At the [[2012 French presidential election]], the [[voter turnout]] in New Caledonia was 61.19%.<ref>{{cite web| url=http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| title=Resultats de l'election presidentielle – Nouvelle Caledonie| publisher=[[Cabinet of France|Government of France]]| website=[[Minister of the Interior (France)|Minister of the Interior]]| language=fr| access-date=2012-08-06| archive-date=26 June 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120626023248/http://www.interieur.gouv.fr/sections/a_votre_service/resultats-elections/PR2012/000/988/index.html| url-status=live}}</ref> For 25 years, the party system in New Caledonia was dominated by the anti-independence [[The Rally–UMP]].<ref name="undcol"/> This dominance ended with the emergence of a new party, [[Avenir Ensemble]], also opposed to independence, but considered more open to dialogue with the Kanak movement,<ref name="undcol"/> which is part of the [[Kanak and Socialist National Liberation Front]], a coalition of several pro-independence groups.<ref name="undcol"/> In January 2025, [[Alcide Ponga]] was sworn in as [[President of the Government of New Caledonia]], forming a new government following the collapse of the pro-independence government led by [[Louis Mapou]]. His leadership has been described as bringing stability following the [[2024 New Caledonia unrest|2024 unrest]] and a continuation for the country to remain within the [[France|French Republic]].<ref name=":02">{{Cite news |last=Mazzoni |first=Julien |date=2025-01-09 |title=New Caledonia Congress elects pro-France president after political crisis |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jan/09/new-caledonia-congress-elects-alcide-ponga-president |access-date=2025-04-05 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> In October 2025, it was reported that that French MPs are fighting over the bill to delay New Caledonia's provincial elections to June 2026 under the Bougival Agreement. FLNKS and left MPs objected, filing approximately 1,600 amendments, and forced a referral to a joint committee.<ref>{{Cite web |last=editor |first=A. P. R. |date=2025-10-24 |title=French MPs clash over New Caledonia policy, debates further postponed {{!}} Asia Pacific Report |url=https://asiapacificreport.nz/2025/10/24/french-mps-clash-over-new-caledonia-policy-debates-further-postponed/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-24 |title=Manoeuvring in Paris delays decision on New Caledonia elections {{!}} PINA |url=https://pina.com.fj/2025/10/24/manoeuvring-in-paris-delays-decision-on-new-caledonia-elections/ |access-date=2025-10-26 |language=en-US}}</ref> === Customary authority === Kanak society has several layers of customary authority, from the 4,000–5,000 family-based clans to the eight customary areas ({{lang|fr|aires coutumières}}) that make up the territory.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} Clans are led by clan chiefs and constitute 341 tribes, each headed by a tribal chief. The tribes are further grouped into 57 customary chiefdoms ({{lang|fr|chefferies}}), each headed by a head chief, and forming the administrative subdivisions of the customary areas.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} [[File:US Navy 090925-N-8721D-037 Capt. Thom Burke, commanding officer of the amphibious command ship USS Blue Ridge (LCC 19) receives a wreath to lay at the U.S. war memorial during a ceremony.jpg|thumb|[[Jean Lèques]] during a ceremony honouring U.S. service members who helped ensure the freedom of New Caledonia during World War II ]] The Customary Senate is the assembly of the various traditional councils of the Kanaks, and has jurisdiction over the law proposals concerning the Kanak identity.<ref name="cs-fra"/> The Customary Senate is composed of 16 members appointed by each traditional council, with two representatives per customary area.<ref name="cs-fra"/> In its advisory role, the Customary Senate must be consulted on law proposals "concerning the Kanak identity" as defined in the Nouméa Accord.<ref name="cs-fra"/> It also has a deliberative role on law proposals that would affect identity, the civil customary statute, and the land system.<ref name="cs-fra"/> A new president is appointed each year in August or September, and the presidency rotates between the eight customary areas.<ref name="cs-fra">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |title=Sénat coutumier |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174915/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Les-Elus/Senat-coutumier |archive-date=30 October 2012 }}</ref> Kanak people have recourse to customary authorities regarding civil matters such as marriage, adoption, inheritance, and some land issues.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} The French administration typically respects decisions made in the customary system.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} However, their jurisdiction is sharply limited in penal matters, as some matters relating to the customary justice system, including the use of [[judicial corporal punishment|corporal punishment]], are seen as clashing with the human rights obligations of France.{{sfn|Anaya|2011|p=8}} ===Military and gendarmerie=== The Armed Forces of New Caledonia ({{langx|fr|Forces armées de Nouvelle-Calédonie}}, or {{lang|fr|FANC|italic=no}}) include about 2,000 soldiers, mainly deployed in [[Koumac]], [[Nandaï, New Caledonia|Nandaï]], [[La Tontouta International Airport|Tontouta]], [[Plum, New Caledonia|Plum]], and [[Nouméa]].<ref name="fanc">{{cite web |url=http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |title=Les Forces armées de Nouvelle-Calédonie |language=fr |website=Defense.gouv.fr |date=2012-12-20 |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131917/http://www.defense.gouv.fr/ema/forces-prepositionnees/nouvelle-caledonie/dossier/les-forces-armees-de-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> The land forces consist of a regiment of the {{lang|fr|[[Troupes de marine]]}}, the {{lang|fr|Régiment d'infanterie de marine du Pacifique}}. About 80 percent of the 700-member regiment is composed of soldiers on short-term (four month) deployments from metropolitan France. As of 2018, only about 30 personnel in the regiment were locally recruited.<ref>{{cite web |url=https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |title=Le Régiment d'Infanterie de Marine du Pacifique-Nouvelle Calédonie se distingue lors d'un exercice en Australie; Zone Militaire |last=Lagneau |first=Laurent |date=19 September 2018 |access-date=12 February 2023 |archive-date=12 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212160931/https://www.opex360.com/2018/09/19/regiment-dinfanterie-de-marine-pacifique-nouvelle-caledonie-se-distingue-lors-dun-exercice-australie/ |url-status=live }}</ref> The naval forces incorporate several vessels of the French Navy including: one {{sclass|Floréal|frigate|1}}, {{ship|French frigate|Vendémiaire||2}}, the patrol and support vessel {{lang|fr|[[D'Entrecasteaux-class patrol ship|D'Entrecasteaux]]}} and [[French patrol vessel Auguste Bénébig|''Auguste Benebig'']], the lead ship of the [[Patrouilleur Outre-mer|{{lang|fr|Félix Éboué|nocat=y}} class]] of patrol vessels. One EDA-S landing craft (''Sabre'') is also deployed to support operations in the territory,<ref>{{cite web |url=https://voixducaillou.nc/2025/01/23/la-marine-accueillera-prochainement-un-nouveau-bateau/ |title=La Marine accueillera prochainement un nouveau bateau |date=23 January 2025 |access-date=6 April 2025 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |title=First Two EDA-S Next Gen Amphibious Landing Craft Delivered to French DGA |date=25 November 2021 |access-date=10 December 2021 |archive-date=26 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211126153129/https://www.navalnews.com/naval-news/2021/11/first-two-eda-s-next-gen-amphibious-landing-crafts-delivered-to-french-dga/ |url-status=live }}</ref> along with two ''RP10''-class harbour tugboats.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/merre-met-a-l-eau-le-dernier-remorqueur-pousseur-du-type-rp-10 |title=Merré met à l’eau le dernier remorqueur-pousseur du type RP 10 |website=Mer et Marine |date=13 October 2025 |access-date=13 October 2025 |last= Groizeleau |first=Vincent |language=fr }}</ref> The French Navy will further reinforce its offshore patrol capabilities in New Caledonia by deploying a second vessel of the {{lang|fr|Félix Éboué}} class ({{lang|fr|Jean Tranape}}) to the territory by 2026.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/marine/actualites/prise-darmement-essais-du-patrouilleur-outre-mer-jean-tranape |title=Prise d'armement pour essais du patrouilleur outre-mer Jean Tranape |work=French Navy |date=5 March 2025 |access-date=31 March 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |title=New French overseas patrol vessels set for 2023 service entry |work=Shepherd |last=Tanguy |first=Jean-Marc |date=4 August 2022 |access-date=30 December 2022 |archive-date=21 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221121132746/https://www.shephardmedia.com/news/naval-warfare/new-french-overseas-patrol-vessels-set-for-2023-service-entry/ |url-status=live }}</ref><ref name="brestboulogne">{{cite web |url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |title=POM : Le premier patrouilleur reprend ses essais à Brest, le second en achèvement à Boulogne |work=Mer et Marine |language=fr |last=Groizeleau |first=Vincent |date=21 September 2022 |access-date=3 November 2022 |url-access=subscription |archive-date=22 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922152111/https://www.meretmarine.com/fr/defense/pom-le-premier-patrouilleur-reprend-ses-essais-a-brest-le-second-en-achevement-a-boulogne |url-status=live }}</ref> As of 2025/26, French naval aviation and air force elements in New Caledonia included two Navy [[Dassault Falcon 20|Falcon 200 Gardian maritime surveillance aircraft]] (drawn from Flotilla 25F), which, as of 2025/26 are being replaced, on an interim basis, by the more advanced [[Dassault Falcon 50|Falcon 50 aircraft]]. These aircraft will in turn be superseded by the new [[Dassault Falcon 2000|Falcon 2000 Albatros]] starting in about 2030.<ref>{{Cite web|url=https://www.meretmarine.com/fr/defense/le-retrait-du-service-des-falcon-200-gardian-bases-a-tahiti-et-noumea-a-debute|title =Le retrait du service des Falcon 200 Gardian basés à Tahiti et Nouméa a débuté |website=Mer et Marine |last=Groizeleau |first=Vincent |date=17 October 2025|access-date=17 October 2025}}</ref> Two [[CASA/IPTN CN-235|Casa CN235]] transport aircraft and three [[Aérospatiale SA 330 Puma|Puma]] helicopters from the Air Force's 52 "Tontouta" Squadron are also deployed in New Caledonia.<ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |title=Forces armées en Nouvelle-Calédonie; Ministère des Armées |date=14 February 2022 |access-date=11 February 2023 |archive-date=5 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230105110702/https://www.defense.gouv.fr/operations/monde/asie-pacifique/forces-armees-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |title=FANC – Bilan du déploiement du BSAOM D'Entrecasteaux dans le Pacifique Sud; Ministère des Armées |date=10 February 2023 |access-date=11 February 2023 |archive-date=11 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211120443/https://www.defense.gouv.fr/operations/actualites/fanc-bilan-du-deploiement-du-bsaom-dentrecasteaux-pacifique-sud |url-status=live }}</ref> Prior to 2022, the frigate {{lang|fr|Vendémiaire}} operated the [[Aérospatiale Alouette III|Alouette III helicopter]]. However, with the retirement of the type in 2022, it is being replaced by the [[Eurocopter AS365 Dauphin|Eurocopter Dauphin N3]].<ref>{{Cite web |title=French Navy will receive first three Airbus Dauphin N3 at December 1 |url=https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |access-date=2022-11-18 |website=Air & Cosmos |language=fr |archive-date=13 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221113231455/https://aircosmosinternational.com/article/french-navy-will-receive-first-three-airbus-dauphin-n3-at-december-1-3005 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Marine Nationale Dossier d'Information, p. 23 |url=https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |date=January 2023 |access-date=2023-03-04 |website=Cols Bleus |language=fr |archive-date=4 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230304112422/https://www.colsbleus.fr/sites/default/files/2023-02/DIM%202023_PLANCHE_0.pdf |url-status=live }}</ref> In 2022, the [[French Air Force]] demonstrated a capacity to reinforce the territory by deploying three [[Dassault Rafale|Rafale]] fighters, supported by [[Airbus A400M Atlas|A400M]] transport aircraft and [[Airbus A330 MRTT|A330 MRTT Phénix]] tankers, from France to New Caledonia for a three-week exercise.<ref>{{Cite web |last= |date=2022-08-27 |title=French Air and Space Force Rafales Train Alongside Royal Australian Air Force Growlers |url=https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |access-date=2022-11-18 |website=MilitaryLeak |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114105036/https://militaryleak.com/2022/08/27/french-air-and-space-force-rafales-train-alongside-royal-australian-air-force-growlers/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=France successfully conducts long-range strategic deployment to Asian-Pacific region |url=https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |access-date=28 December 2023 |website=ac.nato.int |archive-date=3 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231203040915/https://ac.nato.int/archive/2022/FRA_deploy_PB22-2 |url-status=live }}</ref> In addition, some 855 personnel from the [[National Gendarmerie]] are stationed on the archipelago, divided into 4 companies, 27 brigades and several specialized, and mobile Gendarmerie units. During periods such the 2021 referendum on independence, these forces have been significantly reinforced with personnel deployed from metropolitan France.<ref>{{Cite news |first=Julien |last=Sartre |date=2021-12-07 |title=Covid, mourning and the spectre of violence: New Caledonia prepares for blighted independence vote |url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/08/covid-mourning-and-the-fear-of-violence-new-caledonia-prepares-for-blighted-independence-vote |access-date=2022-11-18 |work=[[The Guardian]] }}</ref> The air component includes two {{lang|fr|[[Eurocopter AS350 Écureuil|Écureuil]]|italic=no}} helicopters<ref>{{Cite web |title=COMGEND – Commandant de la gendarmerie pour la Nouvelle-Calédonie et les îles Wallis et Futuna / Sécurité / Services de l'État / Accueil – Les services de l'État en Nouvelle-Calédonie |url=https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |access-date=2022-11-18 |website=www.nouvelle-caledonie.gouv.fr |archive-date=7 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221107121810/https://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/Services-de-l-Etat/Securite/COMGEND-Commandant-de-la-gendarmerie-pour-la-Nouvelle-Caledonie-et-les-iles-Wallis-et-Futuna |url-status=live }}</ref> while the {{lang|fr|[[Maritime Gendarmerie]]|italic=no}} deploys the patrol boat [[Vedette côtière de surveillance maritime|''Dumbea'']] in the territory.<ref>{{cite web |url=https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |title=Vedette Côtière de Surveillance Maritime (VCSM) Boats |publisher=Homelandsecurity Technology |date= |accessdate=2022-08-28 |archive-date=7 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207152543/https://www.homelandsecurity-technology.com/projects/vedette-cotiere-de-surveillance-maritime-boats/ |url-status=live }}</ref><ref name="fanc"/> === Status === {{Further|Foreign relations of New Caledonia}} New Caledonia has been a member of the [[Pacific Community]] since 1983 with Nouméa the home of the organization's regional headquarters. Since 1986, the [[United Nations Committee on Decolonization]] has included New Caledonia on the [[United Nations list of non-self-governing territories]].<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |title=Trust and Non-Self-Governing Territories (1945–1999) |publisher=[[United Nations]] |access-date=29 June 2017 |archive-date=6 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006064439/http://www.un.org/en/decolonization/nonselfgov.shtml#1 |url-status=live }}</ref> An [[1987 New Caledonian independence referendum|independence referendum]] was held the following year, but independence was rejected by a large majority.[[File:Administrative divisions of New Caledonia.svg|thumb|upright=1.2|Pyramid graph illustrating the administration of New Caledonia]] Under the [[Nouméa Accord]], signed in 1998 following a period of secessionist unrest in the 1980s and approved in [[1998 New Caledonian Nouméa Accord referendum|a referendum]], New Caledonia was granted special status. Twenty years after inception, the Nouméa Accord required an [[2018 New Caledonian independence referendum|referendum on independence]] which was held on 4 November 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|title=New Caledonia sets date for independence referendum|website=The Guardian|access-date=20 March 2018|date=19 March 2018|last=Willsher|first=Kim|archive-date=25 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191025142615/https://amp.theguardian.com/world/2018/mar/19/new-caledonia-sets-date-independence-referendum-france|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|title=Paris meeting to prepare New Caledonia independence vote|website=Radio New Zealand|access-date=2016-03-08|date=2016-02-02|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308001209/http://www.radionz.co.nz/international/programmes/datelinepacific/audio/201787812/paris-meeting-to-prepare-new-caledonia-independence-vote|url-status=live}}</ref> The result was that 56.9% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|title=New Caledonia votes 'non' to independence from France|agency=Reuters|date=2018-11-04|website=The Guardian|language=en|access-date=2018-11-04|archive-date=6 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181206051007/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/04/new-caledonia-votes-non-to-independence-from-france|url-status=live}}</ref> The Nouméa Accord required [[2020 New Caledonian independence referendum|another independence referendum]], which was held on 4 October 2020. The result was that 53.26% of voters chose to remain with France.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|title=New Caledonia rejects independence from France for second time|date=2020-10-05|website=The Guardian|language=en|access-date=2020-10-05|archive-date=20 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210420065852/https://www.theguardian.com/world/2020/oct/04/new-caledonia-rejects-independence-from-france-for-second-time|url-status=live}}</ref> The third and last referendum permitted by the Nouméa Accord [[2021 New Caledonian independence referendum|was held on 12 December 2021]], confirming New Caledonia as part of the French Republic with 96% voting "no" to independence after the vote was boycotted by the bulk of the Kanak population. The official name of the territory, {{lang|fr|Nouvelle-Calédonie}}, could be changed in the near future due to the accord, which states that "a name, a flag, an anthem, a motto, and the design of banknotes will have to be sought by all parties together, to express the Kanak identity and the future shared by all parties."<ref>{{cite web | url=http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf| title=Les accords de Nouméa|author=Government of New Caledonia| access-date=11 August 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080405032022/http://www.gouv.nc/static/pages/outils/telechargement/accordsNoumea.pdf |archive-date = 5 April 2008 |language=fr |author-link=Government of New Caledonia}}</ref> To date, however, there has been no consensus on a new name for the territory, although ''Kanak Republic'' is popular among 40% of the population.<ref>{{cite web | url=http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| archive-url=https://web.archive.org/web/20080627221108/http://nouvellecaledonie.rfo.fr/article424.html| url-status=dead| archive-date=27 June 2008| title=Société : La Nouvelle-Calédonie choisit un hymne et une devise| author=RFO| access-date=11 August 2008| author-link=Réseau France Outre-mer}}</ref> New Caledonia has increasingly adopted its own symbols, choosing an anthem, a motto, and a new design for its banknotes.<ref name="monde1" /> In July 2010, the [[Congress of New Caledonia]] voted in favour of a wish to fly the [[Kanak people|Kanak]] flag of the independence movement [[Kanak and Socialist National Liberation Front|FLNKS]] alongside the [[Flag of France|French tricolour]], as [[Flag of New Caledonia|dual flags of the territory]]. The wish, legally non-binding, proved controversial.<ref name="congress">{{cite web|url=http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|title=Nouvelle-Calédonie: Voeu sur le drapeau Kanaky de 2010|website=axl.cefan.ulaval.ca|access-date=26 November 2021|archive-date=23 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211023193014/http://www.axl.cefan.ulaval.ca/pacifique/ncal-voeu-drapeau2010.htm|url-status=live}}</ref><ref name="voeux">{{cite web| url = http://www.juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| title = Voeux n° 1 du treize juillet 2010| access-date = 26 November 2021| archive-date = 17 April 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210417013852/https://juridoc.gouv.nc/JuriDoc/jdJ201.nsf/JoncP/2010-06341/$File/2010-6341.pdf?OpenElement&root=2010&page=6341| url-status = live}}</ref> A majority of New Caledonian communes, but not all, now fly both flags, the rest flying only the French Tricolour.<ref>{{cite web|url=https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|title=Roch Wamytan: "descendre le drapeau kanak est un geste ignoble, il ne faut plus parler de destin commun!"|website=Nouvelle-Calédonie la 1ère|date=9 May 2014 |access-date=26 November 2021|archive-date=26 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126140755/https://la1ere.francetvinfo.fr/nouvellecaledonie/2014/05/09/roch-wamytan-descendre-le-drapeau-kanak-est-un-geste-ignoble-il-ne-faut-plus-parler-de-destin-commun-150319.html|url-status=live}}</ref> The non-official adoption made New Caledonia one of the few countries or territories in the world with two flags. The decision to wish for the use of two flags has been a constant battleground between the two sides and led the coalition government to collapse in February 2011.<ref name="fr24">{{cite web |url=http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |title=Sarkozy calls for dialogue over New Caledonia violence |publisher=France 24 |date=2011-08-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=7 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110907145342/http://www.france24.com/en/20110826-france-sarkozy-urges-dialogue-over-violence-new-caledonia-airfare-protests |url-status=live }}</ref> === 2025 political talks in Paris === {{Main|Bougival Accord}} On 24 June 2025, [[President of France|President]] [[Emmanuel Macron]] extended an invitation to both pro‑ and anti‑independence leaders from New Caledonia to participate in talks in Paris starting 2 July 2025, aimed at negotiating the territory's future governance and status. Objectives of the talks include a revised political framework for New Caledonia, potentially including greater autonomy and redesigned electoral rules, socioeconomic challenges, such as the nickel-dependent economy, youth employment, and post‑unrest recovery.<ref>{{Cite web |date=2025-05-27 |title=Macron calls for June talks to break deadlock over New Caledonia's future |url=https://www.france24.com/en/france/20250527-france-new-caledonia |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2025-06-24 |title=Macron invites New Caledonian leaders to talks on territory's future |url=https://www.lemonde.fr/en/france/article/2025/06/24/new-caledonia-macron-invites-local-leaders-to-talks-on-the-territory-s-future_6742681_7.html |access-date=2025-07-13 |work=Le Monde |language=en}}</ref> On 13 July 2025, weeks of negotiations concluded with an agreement between all parties that New Caledonia should remain within France, but with far greater levels of autonomy, the status of a state, and a dual citizenship arrangement for those that wish it.<ref>{{Cite news |last=France-Presse |first=Agence |date=2025-07-13 |title=New Caledonia to be declared a state in 'historic' agreement – but will remain French |url=https://www.theguardian.com/world/2025/jul/13/new-caledonia-to-be-declared-a-state-in-historic-agreement-but-will-remain-french |access-date=2025-07-13 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> The agreement will require ratification by both chambers of the French parliamentary system, followed by a referendum in New Caledonia in 2026. Initial thoughts on the deal suggest it is not what independence supporters hoped for, but statehood is a major concession by France.<ref>{{Cite web |date=2025-07-12 |title=France announces 'historic' deal creating New Caledonia state that stays French |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250712-ncaledonia-politicians-agree-on-statehood-while-remaining-french |access-date=2025-07-13 |website=France 24 |language=en}}</ref> On 13 August 2025, the FLNKS stated in a press conference that they had voted to reject the agreement on the basis that an independence referendum prior to France's [[2027 French presidential election|2027 presidential election]] was absent from the deal.<ref>{{Cite web |date=2025-08-13 |title=New Caledonia independence bloc rejects deal giving powers but no referendum |url=https://www.rfi.fr/en/france/20250813-new-caledonia-independence-leaders-reject-bougival-accord-call-for-new-deal |access-date=2025-09-06 |website=RFI |language=en}}</ref> On 16 September 2025, the New Caledonia Congress approved once again for the third time, another postponement, regarding the election within the territory. The votes were divided to 39 out of 52 Congress members (75%) voted in favor of the postponement, while the FLNKS pro-independence group cast 13 votes against (25%).<ref>{{cite news |last1=Decloitre |first1=Patrick |title=New Caledonia's Congress votes to postpone provincial elections |url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/573170/new-caledonia-s-congress-votes-to-postpone-provincial-elections |work=RNZ |date=16 September 2025 }}</ref> == Administrative divisions == {{main|Administrative divisions of New Caledonia}} {{Interactive Map of New Caledonian Communes}} The institutional organization is the result of the organic law and ordinary law passed by the Parliament on 16 February 1999.<ref name="jc"/> The archipelago is divided into three provinces: * [[South Province, New Caledonia|South Province]] (''province Sud''). Provincial capital: [[Nouméa]]. Area: 9,407&nbsp;km². Population: 212,082 inhabitants (2019).<ref name=":1">{{Cite web |title=Populations légales des provinces de Nouvelle-Calédonie en 2019 − Populations légales de Nouvelle-Calédonie en 2019 {{!}} Insee |url=https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |access-date=2023-09-11 |website=www.insee.fr |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425125921/https://www.insee.fr/fr/statistiques/4464927?sommaire=2122859 |url-status=live }}</ref> * [[North Province, New Caledonia|North Province]] (''province Nord''). Provincial capital: [[Koné, New Caledonia|Koné]]. Area: 7,348&nbsp;km². Population: 49,910 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> * [[Loyalty Islands Province]] (''province des îles Loyauté''). Provincial capital: [[Lifou]]. Area: 1,981&nbsp;km². Population: 18,353 inhabitants (2019).<ref name=":1" /> New Caledonia is further divided into 33 communes (municipalities).<ref name="jc">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=21 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130521094530/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html&artpage=3-3 |url-status=live }}</ref> One commune, [[Poya, New Caledonia|Poya]], is divided between two provinces. The northern half of Poya, with the main settlement and most of the population, is part of the North Province, while the southern half of the commune, with only 210 inhabitants in 2019, is part of the South Province. == Geography == {{Main|Geography of New Caledonia}} [[File:New Caledonia - S199828000484.jpg|thumb|New Caledonia from space]] [[File:Reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020.jpg|thumb|Coral reefs of New Caledonia from ISS, September 9, 2020]] New Caledonia is part of [[Zealandia]], a fragment of the ancient [[Gondwana]] super-continent, which is part of [[Oceania]]. It is speculated that New Caledonia separated from Australia roughly 66 million years ago, subsequently drifting in a north-easterly direction, reaching its present position about 50 million years ago.<ref>Boyer & Giribet 2007: 355{{full|date=February 2026}}</ref> The mainland is divided in length by a central mountain range whose highest peaks are [[Mont Panié]] ({{cvt|1,629|m|disp=or}}) in the north and [[Mont Humboldt]] ({{cvt|1,618|m|disp=or}}) in the southeast.<ref name="geo-jc"/> The east coast is covered by lush vegetation.<ref name="geo-jc"/> The west coast, with its large savannahs and plains suitable for farming, is a drier area. Many ore-rich massifs are found along this coast.<ref name="geo-jc"/> The [[Diahot River]] is the longest river of New Caledonia, flowing for some {{convert|100|km}}.<ref name="EB">{{Britannica|161133|Diahot River}}</ref> It has a catchment area of {{cvt|620|km2}} and opens north-westward into the [[Baie d'Harcourt]], flowing towards the northern point of the island along the western escarpment of the Mount Panié.<ref name="EB"/><ref name="UNU">{{cite web |url=http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |title=The impacts of opencast mining in New Caledonia |publisher=The [[United Nations University]] |access-date=9 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110727215730/http://www.greenstone.org/greenstone3/nzdl;jsessionid=9C07FFA7400A6C3C823F1ACAF98A3D9D?a=d&d=HASH01e0de34b153f45530bc1736.5.pp&c=ccgi&sib=1&dt=&ec=&et=&p.a=b&p.s=ClassifierBrowse&p.sa= |archive-date=27 July 2011 }}</ref> Most of the island is covered by wet evergreen forests, while savannahs dominate the lower elevations.<ref name="gbrs"/> The New Caledonian lagoon, with a total area of {{convert|24000|km2}} is one of the largest lagoons in the world. The lagoon and the surrounding [[New Caledonia Barrier Reef]] was named a [[UNESCO]] [[World Heritage Site]] in 2008 for its exceptional beauty and marine biodiversity.<ref name="geo-jc">{{cite web |url=http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |title=Données Géographiques |language=fr |website=Nouvelle-caledonie.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030174815/http://www.nouvelle-caledonie.gouv.fr/site/La-Nouvelle-Caledonie/Donnees-Geographiques |archive-date=30 October 2012 }}</ref><ref name = "unesco">{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/1115 |title = Lagoons of New Caledonia: Reef Diversity and Associated Ecosystems |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 20 November 2021 |archive-date = 20 November 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20211120223140/https://whc.unesco.org/en/list/1115/ |url-status = live }}</ref> In May 2023, there was an earthquake and tsunami in New Caledonia. This triggered a tsunami warning here as well as in other nearby countries.<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |title=Earthquake triggers 3ft wave tsunami warnings across South Pacific |work=The Independent |first=Shweta |last=Sharma |date=19 May 2023 |access-date=29 May 2023 |archive-date=19 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230519062421/https://www.independent.co.uk/news/world/australasia/loyalty-islands-south-pacific-earthquake-today-tsunami-b2341846.html |url-status=live }}</ref> === Climate === The climate is [[tropical climate|tropical]], with a hot and humid season from November to March with temperatures between {{convert|27|and|30|C}},<ref name="geo-jc"/> and a cooler, dry season from June to August with temperatures between {{cvt|20|and|23|C}},<ref name="geo-jc"/> linked by two short interstices.<ref name="ped"/> The tropical climate is strongly moderated by the oceanic influence and the [[trade winds]] that attenuate humidity, which can be close to 80%.<ref name="geo-jc"/> The average annual temperature is 23&nbsp;°C, with historical extremes of {{cvt|2.3|and|39.1|C}}.<ref name="ped"/> The rainfall records show that precipitation differs greatly within the island. The {{convert|3000|mm}} of rainfall recorded in [[Galarino]] are three times the average of the west coast. There are also dry periods, because of the effects of [[El Niño]].<ref name="ped"/> Between December and April, [[tropical depressions]] and [[cyclones]] can cause winds to exceed a speed of {{convert|100|kph}}, with gusts of {{convert|250|kph}} and very abundant rainfall.<ref name="ped"/> The last cyclone affecting New Caledonia was [[Cyclone Niran]], in March 2021. == Environment == {{See also|Biodiversity of New Caledonia}} [[File:Landscape, south of New Caledonia.jpg|thumb|upright=1.15|Landscape in the south of New Caledonia]] New Caledonia has many unique taxa, especially birds and plants.<ref name="hjnc"/> It has the richest diversity in the world per square kilometre.<ref name="hjnc"/> The biodiversity is caused by Grande Terre's central mountain range, which has created a variety of niches, landforms and micro-climates where [[Endemism|endemic]] species thrive.<ref name="hjnc">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=26|access-date=18 October 2015|archive-date=26 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226010023/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA26|url-status=live}}</ref> Largely due to its nickel industry, New Caledonia [[List of countries by carbon dioxide emissions per capita|emits a high level of carbon dioxide per person]] compared to other countries. In 2019, it emitted 55.25 tons of CO₂ per person, compared to 4.81 for France.<ref>{{cite web|title=EDGAR – The Emissions Database for Global Atmospheric Research|url=https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|access-date=2021-04-24|website=edgar.jrc.ec.europa.eu|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531025125/https://edgar.jrc.ec.europa.eu/report_2020#emissions_table|url-status=live}}</ref> The combination of the exceptional biodiversity of New Caledonia and its threatened status has made it one of the most critical [[biodiversity hotspots]] on Earth.<ref name = "myers">{{cite journal |last1=Myers |first1=Norman |last2=Mittermeier |first2=Russell A. |last3=Mittermeier |first3=Cristina G. |last4=da Fonseca |first4=Gustavo A. B. |last5=Kent |first5=Jennifer |title=Biodiversity hotspots for conservation priorities |journal=Nature |date=February 2000 |volume=403 |issue=6772 |pages=853–858 |doi=10.1038/35002501 |pmid=10706275 |bibcode=2000Natur.403..853M }}</ref> In 2001, [[Bruno Van Peteghem]] was awarded the [[Goldman Environmental Prize]] for his efforts on behalf of the Caledonian ecological protection movement in the face of "serious challenges" from [[Jacques Lafleur]]'s [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]] party.<ref>{{cite web |title=Bruno Van Peteghem |url=http://www.goldmanprize.org/node/169 |website=Goldman Environmental Prize |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201050426/http://www.goldmanprize.org/node/169 |archive-date=1 February 2009 |url-status=dead}}</ref> Progress has been made in a few areas in addressing the protection of New Caledonia's ecological diversity from fire, industrial and residential development, unrestricted agricultural activity and mining (such as the judicial revocation of [[INCO]]'s mining licence in June 2006 owing to claimed abuses).<ref>{{cite web |title=Indigenous Kanaks Take On Inco in New Caledonia |url=http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |website=MiningWatch Canada |date=19 July 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071013113126/http://www.miningwatch.ca/index.php?%2FNew_Caledonia%2FGoro_Licence_Revoked |archive-date=13 October 2007 |url-status=dead}}</ref> In 2008, six lagoons of the [[New Caledonian barrier reef]], the world's longest continuous barrier reef system, were inscribed on the [[UNESCO World Heritage List]]. === Flora === [[File:Amborella trichopoda (3065968016) fragment.jpg|thumb|''[[Amborella]]'', the world's oldest living lineage of flowering plant]] [[File:0 Araucaria columnaris New Caledonia.jpg|thumb|''[[Araucaria columnaris]]'' on the [[Isle of Pines (New Caledonia)|Isle of Pines]]]] New Caledonia's fauna and flora derive from ancestral species isolated in the region when it broke away from [[Gondwana]] many tens of millions of years ago.<ref>{{cite journal |first1=Alan S. |last1=Collins |first2=Sergei A. |last2=Pisarevsky |title=Amalgamating eastern Gondwana: The evolution of the Circum-Indian Orogens |journal= Earth-Science Reviews |date= August 2005 |volume=71 |issue=3–4 |pages=229–270 |doi=10.1016/j.earscirev.2005.02.004 |bibcode=2005ESRv...71..229C }}</ref> Not only endemic species have evolved here, but entire [[Genus|genera]], [[Family (biology)|families]], and even [[Order (biology)|orders]] are unique to the islands. More tropical [[gymnosperm]] species are endemic to New Caledonia than to any similar region on Earth. Of the 44 indigenous species of gymnosperms, 43 are endemic, including the only known parasitic gymnosperm (''[[Parasitaxus usta]]'').<ref name="futura1"/> Also, of the 35 known species of ''[[Araucaria]]'', 13 are endemic to New Caledonia.<ref name="hjnc"/> New Caledonia also has the world's most divergent lineage of [[flowering plant]], ''[[Amborella trichopoda]]'', which is at, or near, the base of the clade of all flowering plants. The world's largest [[Neontology|extant]] species of [[fern]], ''[[Sphaeropteris intermedia]]'', also is endemic to New Caledonia. It is very common on acidic soil, usually found on fallow ground or in forest clearings, and grows about one metre per year on the east coast. There also are other species of [[tree fern]]s, notably ''[[Sphaeropteris novae-caledoniae]]''<ref name="ncd2">{{cite web |url= http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |title= La flore de Nouvelle-Calédonie – Deuxième partie |website= Futura-sciences.com |date= 2004-08-18 |access-date= 2013-01-30 |archive-date= 11 March 2013 |archive-url= https://web.archive.org/web/20130311213816/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p3/ |url-status= live }}</ref> and the New Caledonian fork fern, (Tmesipteris oblanceolata) which has the largest genome known in a eukaryotic organism. New Caledonia also is one of five regions on the planet where species of southern beeches (''[[Nothofagus]]'') are indigenous; five species are known to occur here.<ref name="futura1"/> New Caledonia has its own version of [[maquis shrubland|maquis]] (''[[maquis minier]]'') occurring on metalliferous soils, mostly in the south.<ref name="gbrs">{{cite journal |title=New Caledonia: a very old Darwinian island? |pmc=2607381 |year=2008 |last1=Grandcolas |first1=P |last2=Murienne |first2=J |last3=Robillard |first3=T |last4=Desutter-Grandcolas |first4=L |last5=Jourdan |first5=H |last6=Guilbert |first6=E |last7=Deharveng |first7=L |volume=363 |issue=1508 |pages=3309–3317 |doi=10.1098/rstb.2008.0122 |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences |pmid=18765357 }}</ref> The soils of ultramafic rocks (mining terrains) have been a refuge for many native flora species which are adapted to the toxic mineral content of the soils, to which most foreign species of plants are poorly suited, which has therefore prevented invasion into the habitat or displacement of indigenous plants.<ref name="futura1">{{cite web |url=http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |title=La flore de Nouvelle-Calédonie – Première partie |website=Futura-sciences.com |date=2004-08-18 |access-date=2013-01-30 |archive-date=11 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311213828/http://www.futura-sciences.com/fr/doc/t/zoologie-1/r/nouvelle-caledonie/d/la-faune-et-la-flore-de-nouvelle-caledonie_468/c3/221/p2/ |url-status=live }}</ref> Two terrestrial ecoregions lie within New Caledonia's territory: [[New Caledonia rain forests]] and [[New Caledonia dry forests]].<ref name="DinersteinOlson2017">{{cite journal |last1=Dinerstein |first1=Eric |last2=Olson |first2=David |last3=Joshi |first3=Anup |last4=Vynne |first4=Carly |last5=Burgess |first5=Neil D. |last6=Wikramanayake |first6=Eric |last7=Hahn |first7=Nathan |last8=Palminteri |first8=Suzanne |last9=Hedao |first9=Prashant |last10=Noss |first10=Reed |last11=Hansen |first11=Matt |last12=Locke |first12=Harvey |last13=Ellis |first13=Erle C |last14=Jones |first14=Benjamin |last15=Barber |first15=Charles Victor |last16=Hayes |first16=Randy |last17=Kormos |first17=Cyril |last18=Martin |first18=Vance |last19=Crist |first19=Eileen |last20=Sechrest |first20=Wes |last21=Price |first21=Lori |last22=Baillie |first22=Jonathan E. M. |last23=Weeden |first23=Don |last24=Suckling |first24=Kierán |last25=Davis |first25=Crystal |last26=Sizer |first26=Nigel |last27=Moore |first27=Rebecca |last28=Thau |first28=David |last29=Birch |first29=Tanya |last30=Potapov |first30=Peter |last31=Turubanova |first31=Svetlana |last32=Tyukavina |first32=Alexandra |last33=de Souza |first33=Nadia |last34=Pintea |first34=Lilian |last35=Brito |first35=José C. |last36=Llewellyn |first36=Othman A. |last37=Miller |first37=Anthony G. |last38=Patzelt |first38=Annette |last39=Ghazanfar |first39=Shahina A. |last40=Timberlake |first40=Jonathan |last41=Klöser |first41=Heinz |last42=Shennan-Farpón |first42=Yara |last43=Kindt |first43=Roeland |last44=Lillesø |first44=Jens-Peter Barnekow |last45=van Breugel |first45=Paulo |last46=Graudal |first46=Lars |last47=Voge |first47=Maianna |last48=Al-Shammari |first48=Khalaf F. |last49=Saleem |first49=Muhammad |title=An Ecoregion-Based Approach to Protecting Half the Terrestrial Realm |journal=BioScience |date=June 2017 |volume=67 |issue=6 |pages=534–545 |doi=10.1093/biosci/bix014 |pmid=28608869|pmc=5451287 |doi-access=free }}</ref> {{See also|List of endemic plants of New Caledonia}} === Fauna === In addition to its outstanding plant diversity and endemism, New Caledonia also provides habitat for a wide diversity of animals. Over 100 bird species live in New Caledonia, of which 24 are endemic.<ref name = "Palmas">{{cite journal |last1=Palmas |first1=Pauline |last2=Jourdan |first2=Hervé |last3=Rigault |first3=Fredéric |last4=Debar |first4=Léo |last5=De Meringo |first5=Hélène |last6=Bourguet |first6=Edouard |last7=Mathivet |first7=Mathieu |last8=Lee |first8=Matthias |last9=Adjouhgniope |first9=Rachelle |last10=Papillon |first10=Yves |last11=Bonnaud |first11=Elsa |last12=Vidal |first12=Eric |title=Feral cats threaten the outstanding endemic fauna of the New Caledonia biodiversity hotspot |journal=Biological Conservation |date=1 October 2017 |volume=214 |pages=250–259 |doi=10.1016/j.biocon.2017.08.003 |bibcode=2017BCons.214..250P |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01793811 }}</ref> One of these endemic bird species is the [[New Caledonian crow]], a bird noted for its [[tool use in animals|tool-making]] abilities, which rival those of primates.<ref>{{cite journal |last1=Weir |first1=Alex A. S. |last2=Chappell |first2=Jackie |last3=Kacelnik |first3=Alex |title=Shaping of Hooks in New Caledonian Crows |journal=Science |date=9 August 2002 |volume=297 |issue=5583 |pages=981 |doi=10.1126/science.1073433 |pmid=12169726 }}</ref> These crows are renowned for their extraordinary intelligence and ability to fashion tools to solve problems, and make the most complex tools of any animal yet studied apart from humans.<ref name="nccbbc">{{cite news |last=Walker |first=Matt |url=https://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |title=Clever New Caledonian crows go to parents' tool school |work=[[BBC News]] |date=2010-10-26 |access-date=2013-01-30 |archive-date=14 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014003859/http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_9125000/9125227.stm |url-status=live }}</ref> [[File:Cagou.jpg|thumb|left|The [[kagu]], an [[endemic]] flightless bird]] The endemic [[kagu]],<ref>Attenborough, D. 1998 ''The Life of Birds'' BBC {{ISBN|0563-38792-0}}</ref> agile and able to run quickly, is a flightless bird, but it is able to use its wings to climb branches or glide. Its sound is similar to the bark of a dog. It is the surviving member of [[monotypic]] family [[Rhynochetidae]], order [[Eurypygiformes]].<ref name="kagu">{{cite web |url=http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |title=Kagu |website=Oiseaux-birds.com |access-date=2013-01-30 |archive-date=24 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124171207/http://www.oiseaux-birds.com/card-kagu.html |url-status=dead }}</ref> There are 11 endemic fish species and 14 endemic species of [[Decapoda|decapod]] [[crustaceans]] in the rivers and lakes of New Caledonia. Some, such as ''[[Neogalaxias]]'', exist only in small areas.<ref name="ncnau"/> The [[nautilus]]—considered a living fossil and related to the extinct [[ammonite]]s—occurs in Pacific waters around New Caledonia.<ref name="ncnau">{{cite web |url=http://www.endemia.nc/biodiversite.php |title=La Biodiversité |website=Endemia.nc |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130106120416/http://www.endemia.nc/biodiversite.php |archive-date=6 January 2013 }}</ref> There is a large diversity of [[List of fishes of the Coral Sea|marine fish]] in the surrounding waters, which are within the extents of the [[Coral Sea]]. Despite its large number of bird, reptile, and fish species, New Caledonia has remarkably few mammal species: nine, of which six are endemic.<ref name = "Palmas" /> Several species of New Caledonia are remarkable for their size: ''[[Ducula goliath]]'' is the largest extant species of arboreal pigeon; ''[[Rhacodactylus leachianus]]'', the largest gecko in the world; ''[[Phoboscincus bocourti]]'', a large skink thought to be extinct until [[Lazarus taxon|rediscovered]] in 2003.<ref name="ncnau"/> Much of New Caledonia's fauna present before human settlement is now extinct, including ''[[Sylviornis]]'', a bird over a metre tall not closely related to any living species, and ''[[Meiolania]]'', a giant horned turtle that diverged from living turtles during the Jurassic period. In January 2024, a court in the Capital Nouméa issued a ruling banning the culling of sharks citing it as disproportionate. The culls began after an Australian tourist was killed by a shark in the previous year.<ref>{{cite news |title=New Caledonia court bans shark culls amid environmental backlash |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/09/new-caledonia-court-bans-shark-culls-amid-environmental-backlash |work=The Guardian |date=8 January 2024 }}</ref> {{See also|List of birds of New Caledonia}} == Demographics == {{main|Demographics of New Caledonia}} {{Historical populations | title = Historical populations | footnote = ISEE<ref name="The Population at Different Censuses">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|title=The Population at Different Censuses |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411094321/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=764:la-population-aux-differents-recensements|archive-date=11 April 2020 |url-status=live}}</ref><ref name=census2025 /> | percentages = pagr | 1956.931693989 |68480 | 1963.334246575 |86519 | 1969.191780822 |100579 | 1976.31147541 |133233 | 1983.287671233 |145368 | 1989.257534247 |164173 | 1996.292349727 |196836 | 2009.569863014 |245580 | 2014.652055 |268767 | 2019.693151 |271407 | 2025.306849 |264596 }} At the last census in April 2025, New Caledonia had a population of 264,596,<ref name=census2025 /> down from 271,407 at the September 2019 census,<ref name="The Population at Different Censuses" /> as people left the territory due to an economic crisis and the [[2024 New Caledonia unrest]]. Of these 264,596 people, 18,671 lived in the [[Loyalty Islands Province]], 50,947 in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], and 194,978 in the [[South Province, New Caledonia|South Province]]. Between the 2019 and 2025 censuses, the North Province and the Loyalty Islands registered a population increase of 2.1% and 1.7% respectively, whereas the South Province registered a population decline of 4.0%, as newcomers recently arrived in the Greater Nouméa area, in particular Kanak people, left Nouméa and relocated in the rest of New Caledonia due to the depressed economy in the Greater Nouméa area following the 2024 unrest and urban riots.<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Populations aux différents recensements|publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2026-01-30}}</ref> 30% of the population was under the age of 20,<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |title=La croissance démographique fléchit nettement en Nouvelle-Calédonie entre 2014 et 2019 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2 November 2020 |archive-date=7 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201107165152/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/230-toutes-les-publications?download=1982:rp-2019-la-croissance-demographique-flechit-nettement-en-nc-entre-2014-et-2019 |url-status=live }}</ref> with the ratio of older people in the total population increasing.<ref name="insee-1"/> Two out of three residents of New Caledonia live in [[Nouméa|Greater Nouméa]].<ref name="insee-1"/> 78% were born in New Caledonia.<ref name="insee-1">{{cite web |url=http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |title=Recensement de la population en Nouvelle-Calédonie en 2009 – 50 000 habitants de plus en 13 ans |publisher=Institut national de la statistique et des études économiques ([[INSEE]].fr) |language=fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=31 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131233952/http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?ref_id=ip1338 |url-status=live }}</ref> The [[total fertility rate]] decreased from 2.2 children per woman in 2014 to 1.9 in 2019.<ref name=":0" /> === Ethnic groups === {{bar box |title=Ethnic Groups in New Caledonia (2019 Census)<ref name="Population Structure of Communities">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |title=Population Structure of Communities |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=29 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191113144638/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/278-donnees?download=874:structure-de-la-population-des-communautes |archive-date=13 November 2019 |url-status=live}}</ref> |titlebar=#ddd |left1=Ethnic Groups |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|Kanak|darkgreen|41.2}} {{bar percent|European|purple|24.1}} {{bar percent|"Caledonian" or not stated|pink|7.5}} {{bar percent|Mixed|red|11.3}} {{bar percent|Wallisian/Futunian|black|8.3}} {{bar percent|Tahitian|darkblue|2.0}} {{bar percent|Javanese|Violet|1.4}} {{bar percent|Ni-Vanuatu|maroon|0.9}} {{bar percent|Vietnamese|darkgray|0.8}} {{bar percent|Other Asian|gray|0.4}} {{bar percent|Other|tan|2.1}} }} At the 2019 census,<ref name="Population Structure of Communities" /> 41.2% of the population reported belonging to the [[Kanak people|Kanak]] community (up from 39.1% at the 2014 census<ref>{{cite web |url=http://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |title=Communauté d'appartenance – INSEE – ISEE / Recensement de la population de 2009 en Nouvelle-Calédonie |format=XLS |access-date=2015-08-24 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |archive-date=31 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331120910/https://xt.isee.nc/xtc/tele.php?tableau=xt127001.xls&base=rp09indcomap |url-status=dead }}</ref>) and 24.1% to the [[Europe]]an ([[Caldoche]] and [[Zoreilles|Zoreille]]) community (down from 27.2% at the 2014 census). A further 7.5% of the population either self-identified as "Caledonian" or refused to declare an ethnic group (down from 9.9% at the 2014 census). Most of the people who self-identify as "Caledonian" or refuse to declare an ethnic group are thought to be ethnically European.<ref name="LoganCole2001b">{{cite book|author1=Leanne Logan|author2=Geert Cole|title=New Caledonia|url=https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|year=2001|publisher=Lonely Planet|isbn=978-1-86450-202-2|page=39|access-date=18 October 2015|archive-date=13 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160413094632/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA39|url-status=live}}</ref> The other self-reported communities were [[Wallis and Futuna|Wallisians and Futunians]] (8.3% of the total population, up from 8.2% at the 2014 census), [[Overseas Indonesian|Indonesians]] who are from the [[Javanese New Caledonians|Javanese ethnic group]] (1.4% of the total population, the same as in 2014),<ref>{{cite web |title=New Caledonian Javanese, in New Caledonia |url=https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |website=joshuaproject.net |publisher=Joshua Project |access-date=14 December 2020 |archive-date=5 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201205095432/https://joshuaproject.net/people_groups/13321/NC |url-status=live }}</ref> [[Tahitians]] (2.0% of the total population, down from 2.1% at the 2014 census), [[Ni-Vanuatu]] (0.9%, down from 1.0% at the 2014 census), [[Vietnamese people|Vietnamese]] (0.8%, down from 0.9% at the 2014 census), and other Asians (primarily [[Overseas Chinese|ethnic Chinese]]; 0.4% of the total population, the same as in 2014). 11.3% of the population reported belonging to multiple communities ([[Multiracial people|mixed race]]) (up from 8.6% at the 2014 census). The question on community belonging, which had been left out of the 2004 census, was reintroduced in 2009 under a new formulation, different from the 1996 census, allowing multiple choices (mixed race) and the possibility to clarify the choice "other" (which led many Europeans to self-identify as "Caledonian" in the category "other", or to select several ethnic communities, such as both European and Kanak, thus appearing as mixed race, which is particularly the case for the Caldoches living in the bush, who often have mixed ancestry).<ref name="eth09">{{cite web |url=http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |title=Recensement de la population 2009 |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113151907/http://www.isee.nc/population/telecharpdf/4%20page-rpnc09.pdf |url-status=live }}</ref> Finally, 2.1% of the population reported belonging to other communities to the exclusion of "Caledonian" (up from 1.3% at the 2014 census). The Kanak people, part of the ethnic [[Melanesians|Melanesian]] group, are indigenous to New Caledonia.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Their social organization is traditionally based on [[clan]]s, which identify as either "land" or "sea" clans, depending on their original location and the occupation of their ancestors.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2019 census, the Kanak constitute 95% of the population in the [[Loyalty Islands Province]], 72% in the North Province and 29% in the South Province.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} The Kanak tend to be of lower socio-economic status than the Europeans and other settlers.{{sfn|Anaya|2011|p=5}}<ref name="isee.nc">{{cite magazine |magazine=Synthèse |issue=35 |url=http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse?download=1484:une-demographie-toujours-dynamique |format=PDF |title=Recensement de la population 2014 |lang=fr |trans-title=2014 population census |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=14 December 2019 |archive-date=14 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214213813/http://www.isee.nc/component/phocadownload/category/197-analyse%3Fdownload%3D1484:une-demographie-toujours-dynamique |url-status=live }}</ref> [[Europeans in Oceania|Europeans]] first settled in New Caledonia when France established a penal colony on the archipelago.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} Once the prisoners had completed their sentences, they were given land to settle.{{sfn|Anaya|2011|p=5}} According to the 2014 census, of the 73,199 Europeans in New Caledonia, 30,484 were [[Caldoche|native-born]], 36,975 were born in [[Zoreilles|Metropolitan France]], 488 were born in [[French Polynesia]], 86 were born in [[Wallis and Futuna]], and 5,166 were born abroad.<ref name="ridet">{{cite web |title=DONNEES DE CADRAGE |url=http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |format=XLS |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |archive-date=30 October 2012 |place=Nouméa}}</ref> The Europeans are divided into several groups. The [[Caldoche]]s are usually defined as those born in New Caledonia who have ancestral ties that span back to the early French settlers.<ref name="LoganCole2001b"/> They often settled in the rural areas of the western coast of Grande Terre, where many continue to run large cattle properties.<ref name="LoganCole2001b"/> Distinct from the Caldoches are those who were born in New Caledonia from families that had settled more recently, and are called simply Caledonians.<ref name="LoganCole2001">{{cite book|first1= Leanne|last1= vLogan|first2= Geert|last2= Cole|title= New Caledonia|url= https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|year= 2001|publisher= Lonely Planet|isbn= 978-1-86450-202-2|page= 13|via= Google Books|access-date= 18 October 2015|archive-date= 13 April 2016|archive-url= https://web.archive.org/web/20160413093509/https://books.google.com/books?id=lly95WF8n-cC&pg=PA13|url-status= live}}</ref> The [[Metropolitan France|Metropolitan French]]-born migrants who come to New Caledonia are called ''Métros'' or ''Zoreilles'', indicating their origins in metropolitan France.<ref name="LoganCole2001"/> There is also a community of about 2,000<ref name="LoganCole2001"/> [[Pied-Noir|pieds noirs]], descended from European settlers in France's former North African colonies;<ref>{{cite journal |last1=Chappell |first1=David A. |title=New Caledonia |journal=The Contemporary Pacific |date=September 2005 |volume=17 |issue=2 |pages=435–448 |doi=10.1353/cp.2005.0043 }}</ref> some of them are prominent in anti-independence politics, including [[Pierre Maresca]], a leader of the [[Rally for Caledonia in the Republic|RPCR]].<ref>{{cite news|url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|title=Noumea Journal; On an Island in the Pacific, but Far From at Peace|work=The New York Times|author=Henry Kamm|date=26 July 1988|author-link=Henry Kamm|access-date=11 February 2017|archive-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080423052218/http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE7DC1E3FF935A15754C0A96E948260&sec=&spon=&pagewanted=all|url-status=live}}</ref> A 2015 documentary by [[Al Jazeera English]] asserted that up to 10%{{dubious|date=September 2015}} of New Caledonia's population is descended from around 2,000 [[Arabs|Arab]]-[[Imazighen|Berber]] people deported from [[French Algeria]] in the late 19th century to [[Penal colony|prisons on the island]] in reprisal for the [[Mokrani Revolt]] in 1871. After serving their sentences, they were released and given land to own and cultivate as part of colonisation efforts on the island. As the overwhelming majority of the [[Algerians of the Pacific|Algerians imprisoned on New Caledonia]] were men, the community was continued through intermarriage with women of other ethnic groups, mainly French women from nearby women's prisons. Despite facing both assimilation into the Euro-French population and discrimination for their ethnic background, descendants of the deportees have succeeded in preserving a common identity as Algerians, including maintaining certain cultural practices (such as Arabic names) and in some cases [[Islam]]ic religion. Some travel to Algeria as a rite of passage, though obtaining Algerian citizenship is often a difficult process. The largest population of Algerian-Caledonians lives in the commune of [[Bourail]] (particularly in the {{ill|Nessadiou|fr|Nessadiou}} district, where there is an Islamic cultural centre and {{ill|Arabic cemetery of Nesssadiou|lt=cemetery|fr|Cimetière des Arabes de Nessadiou}}), with smaller communities in [[Nouméa]], [[Koné, New Caledonia|Koné]], [[Pouembout]], and [[Yaté]].<ref>{{cite news|url=http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|title=Exile in New Caledonia|last1=Mame|first1=Abdelkader|first2=Abdelaziz|last2=Abid|date=14 September 2015|publisher=Al Jazeera English|access-date=17 September 2015|archive-date=19 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150919090331/http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2015/09/exile-caledonia-150914145540415.html|url-status=dead}} [https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150920034630/https://www.youtube.com/watch?v=1qsr-FjZhEM |date=20 September 2015 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="155px"> Femmes kanak2.jpg|[[Kanak people|Kanak]] women Rodéo cheval.JPG|[[Rodeo]]s (here at the annual fair of [[Bourail]]) are part of [[Caldoche]] culture. </gallery> === Languages === {{Main|Languages of New Caledonia}} The [[French language]] began to spread with the establishment of French settlements, and French is now spoken even in the most secluded villages. For a long time the level of fluency varied significantly across the population as a whole, primarily due to the absence of universal access to public education before 1953, and also due to immigration and ethnic diversity,<ref name="rl-lang">{{cite web |url=http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |title=Situation linguistique en Nouvelle-Calédonie |publisher=Vice-Rectorat de Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=18 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118021148/http://www.ac-noumea.nc/sitevr/spip.php?rubrique48 |url-status=dead }}</ref> but the French language has now become universal among the younger generations as shown by the censuses of population. At the 2009 census, 97.3% of people aged 15 or older reported that they could speak, read and write French, whereas only 1.1% reported that they had no knowledge of French.<ref name="cen-lang">{{cite web |title=Principales caractéristiques des individus de 15 ans et plus, par province de résidence et sexe |format=XLS |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1876:rp-09-population-menages-logement-par-commune |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030182817/http://www.isee.nc/population/telecharxls/don.cadrage-rp-09.xls |place=Nouméa |access-date=2013-02-28|archive-date=30 October 2012 }}</ref> No questions regarding the knowledge of French were asked in the 2014 and 2019 censuses, on account of the population's nearly universal understanding of it. The 28 [[Kanak languages]] spoken in New Caledonia are part of the [[Oceanic languages|Oceanic]] group of the [[Austronesian languages|Austronesian]] family.<ref name="macc">{{cite web |website=Académie des Langues Kanak |title=Langues |url=http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131824/http://www.alk.gouv.nc/portal/page/portal/alk/langues |archive-date=9 November 2017 |url-status=dead |access-date=15 October 2011 }}</ref> Eight of these can be chosen by parents as optional subjects for their children from kindergarten to high school (four languages are taught up to the bachelor's degree) and an academy is responsible for their promotion.<ref name="maskan">{{cite web |url=http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-url=https://web.archive.org/web/20090426023621/http://www.maisonnouvellecaledonieparis.nc/site/population.php |archive-date=2009-04-26 |title=La Population De Nouvelle-Caledonie |publisher=La maison de la Nouvelle-Calédonie |language=fr |access-date=2013-01-30 |url-status=dead }}</ref> The three most widely spoken indigenous languages are [[Drehu]] (spoken in [[Lifou]]), [[Nengone language|Nengone]] (spoken on [[Maré]]) and [[Paicî]] (northern part of Grande Terre).<ref name="maskan"/> Others include [[Iaai language|Iaai]] (spoken on [[Ouvéa]]). At the 2019 census, 44.0% of people whose age was 15 or older reported that they had some form of knowledge of at least one Kanak language (up from 41.3% at the 2009 census), whereas 56.0% reported that they had no knowledge of any of the Kanak languages (down from 58.7% at the 2009 census).<ref>{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |title=Population, ménages et logement par province, en 2019 – P20 Population de 15 ans et plus, selon le genre, la connaissance d'une langue kanak et la province de résidence par groupe d'âge décennal |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |language=fr |access-date=2023-03-06 |archive-date=1 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221101013043/https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/193-recensement?download=1980:rp2019-population-menages-logement-province |url-status=live }}</ref><ref name="cen-lang"/> Other significant language communities among immigrant populations include speakers of [[Wallisian]], [[Futunan language|Futunian]], [[Tahitian language|Tahitian]], [[Javanese language|Javanese]], [[Vietnamese language|Vietnamese]], [[Chinese language|Chinese]], and [[Bislama]]. === Religion === {{Pie chart |thumb = right |caption = Religion in New Caledonia according to the ''Global Religious Landscape'' survey by the [[Pew Research Center|Pew Forum]], 2012<ref name="Survey">{{cite web|url=https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20170125173538/https://www.pewforum.org/files/2014/01/global-religion-full.pdf|url-status=dead|archive-date=25 January 2017|title=The Global Religious Landscape|publisher=Pewforum.org|access-date=2 October 2015}}</ref> |label1 = [[Christianity]] |value1 = 85.2 |color1 = Red |label2 = No religion |value2 = 10.4 |color2 = #FFFFFF |label3 = [[Islam]] |value3 = 2.8 |color3 = Green |label4 = [[Buddhism]] |value4 = 0.6 |color4 = Gold |label5 = Folk religion |value5 = 0.2 |color5 = Chartreuse |label6 = Others |value6 = 0.8 |color6 = Orange }} The predominant religion is [[Christianity]]; half of the population is [[Catholic]], including most of the Europeans, [[West Uvean]]s, and Vietnamese and half of the Melanesian and Polynesian minorities.<ref name="ncbrit"/> Catholicism was introduced by French colonists. The island also has numerous [[Protestant]] churches, of which the [[Free Evangelical Church]] and the [[Evangelical Church in New Caledonia and the Loyalty Islands]] have the largest number of adherents; their memberships are almost entirely Melanesian.<ref name="ncbrit"/> Protestantism gained ground in the late 20th century and continues to expand. There are also numerous other Christian groups and more than 6,000 Muslims.<ref name="ncbrit"/><ref>{{cite book|author=R. G. Crocombe|title=Asia in the Pacific Islands: Replacing the West|url=https://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|access-date=24 August 2012|year=2007|publisher=editorips@usp.ac.fj|isbn=978-982-02-0388-4|pages=375–|archive-date=4 June 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604054847/http://books.google.com/books?id=iDg9oAkwsXAC&pg=PA375|url-status=live}}</ref> (See [[Islam in New Caledonia]] and [[Baháʼí Faith in New Caledonia]].) Nouméa is the seat of the [[Archdiocese of Nouméa]]. == Education == Education in New Caledonia is based on the [[Education in France|French curriculum]] and delivered by both French teachers and French-trained teachers. Under the terms of the 1998 [[Nouméa Accord]], primary education is the responsibility of the three provinces. As of 2010, secondary education was in the process of being transferred to the provinces.<ref name="CSC Australia 2010">{{cite web |title=Emerging Pacific Leaders Dialogue 2010 New Caledonia Report|url=http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report,%20New%20Caledonia%20April%20'10.pdf|publisher=Commonwealth Study Conferences Australia|access-date=1 March 2018|archive-date=18 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170918190058/http://www.cscaustralia.com/ep10/reports/Study%20Tour%20Report%2C%20New%20Caledonia%20April%20%2710.pdf|url-status=dead}}</ref> The majority of schools are located in [[Nouméa]] but some are found in the islands and the north of New Caledonia. When students reach high school age, most are sent to Nouméa to continue their secondary education. Education is compulsory from the age of six years.<ref>{{cite web|title=What is education like in New Caledonia?|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|website=New Caledonia Today|access-date=1 March 2018|date=2013-02-28|archive-date=1 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180301164416/https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/02/28/what-is-education-like-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref>{{unreliable source?|date=March 2018}} New Caledonia's main tertiary education institution is the [[University of New Caledonia]] (''Université de la Nouvelle-Calédonie''), which was founded in 1993 and comes under the supervision of the [[Ministry of Higher Education, Research and Innovation]]. It is based in Nouméa and offers a range of vocational, Bachelor, MA, and PhD programs and courses. The University of New Caledonia consists of three academic departments, one institute of technology, one PhD school, and one teachers' college. As of 2013, the university has approximately 3,000 students, 107 academics, and 95 administrative and library staff.<ref>{{cite web|title=Presentation UNC en Anglais 2012|url=http://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|publisher=[[University of New Caledonia]]|access-date=1 March 2018|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025024601/https://unc.nc/wp-content/uploads/2017/04/presentation-UNC-english-1.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="CSC Australia 2010" /> Many New Caledonian students also pursue scholarships to study in metropolitan France. As part of the Nouméa Accord process, a ''Cadre Avenir'' provides scholarships for Kanak professionals to study in France.<ref name="CSC Australia 2010" /> == Economy == {{Main|Economy of New Caledonia}} {| class="wikitable sortable floatright" style="margin:20px 0px 20px 20px" |- ! Region ! style="width:6em;" | Total GDP, nominal, 2019 <br />(billion US$) ! style="width:6em;" | GDP per capita, nominal, 2019 <br />(US$) |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Australia}} | style="text-align:right;" | 1,388.09 | style="text-align:right;" | 54,391 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Zealand}} | style="text-align:right;" | 210.76 | style="text-align:right;" | 42,274 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Hawaii}} | style="text-align:right;" | 93.24 | style="text-align:right;" | 63,997 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Papua New Guinea}} | style="text-align:right;" | 24.75 | style="text-align:right;" | 2,315 |- style="font-weight:bold;" | style="text-align:left;" | {{flagcountry|New Caledonia}} | style="text-align:right;" | 9.48 | style="text-align:right;" | 34,939 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Guam}} | style="text-align:right;" | 6.36 | style="text-align:right;" | 37,794 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|French Polynesia}} | style="text-align:right;" | 6.02 | style="text-align:right;" | 21,673 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Fiji}} | style="text-align:right;" | 5.44 | style="text-align:right;" | 6,079 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Solomon Islands}} | style="text-align:right;" | 1.62 | style="text-align:right;" | 2,278 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Northern Mariana Islands}} | style="text-align:right;" | 1.18 | style="text-align:right;" | 24,670 |- | style="t.ext-align:left;" | {{flagcountry|Vanuatu}} | style="text-align:right;" | 0.93 | style="text-align:right;" | 3,187 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.91 | style="text-align:right;" | 4,472 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|American Samoa}} | style="text-align:right;" | 0.65 | style="text-align:right;" | 13,352 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tonga}} | style="text-align:right;" | 0.45 | style="text-align:right;" | 4,435 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Micronesia}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 4,001 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Cook Islands}} | style="text-align:right;" | 0.39 | style="text-align:right;" | 22,752 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Palau}} | style="text-align:right;" | 0.28 | style="text-align:right;" | 15,992 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Marshall Islands}} | style="text-align:right;" | 0.23 | style="text-align:right;" | 5,275 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Kiribati}} | style="text-align:right;" | 0.22 | style="text-align:right;" | 1,847 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Wallis and Futuna}} | style="text-align:right;" | 0.21 | style="text-align:right;" | 18,360 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Nauru}} | style="text-align:right;" | 0.13 | style="text-align:right;" | 10,567 |- | style="text-align:left;" | {{flagcountry|Tuvalu}} | style="text-align:right;" | 0.05 | style="text-align:right;" | 5,277 |- | style="text-align:left;" colspan=3 | Sources:<ref name="GDP"/><ref name="IMF">{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,914,612,171,614,311,213,911,314,193,122,912,313,419,513,316,913,124,339,638,514,218,963,616,223,516,918,748,618,624,522,622,156,626,628,228,924,233,632,636,634,238,662,960,423,935,128,611,321,243,248,469,253,642,643,939,734,644,819,172,132,646,648,915,134,652,174,328,258,656,654,336,263,268,532,944,176,534,536,429,433,178,436,136,343,158,439,916,664,826,542,967,443,917,544,941,446,666,668,672,946,137,546,674,676,548,556,678,181,867,682,684,273,868,921,948,943,686,688,518,728,836,558,138,196,278,692,694,962,142,449,564,565,283,853,288,293,566,964,182,359,453,968,922,714,862,135,716,456,722,942,718,724,576,936,961,813,726,199,733,184,524,361,362,364,732,366,144,146,463,528,923,738,578,537,742,866,369,744,186,925,869,746,926,466,112,111,298,927,846,299,582,487,474,754,698,&s=NGDPD,NGDPDPC,&sy=2019&ey=2019&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=World Economic Outlook Database – October 2024 |publisher=IMF |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ispf.pf/themes/pib |title=Les comptes économiques rapides de la Polynésie française |publisher=Institut de la statistique de la Polynésie française (ISPF) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |title=SASUMMARY State annual summary statistics: personal income, GDP, consumer spending, price indexes, and employment |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI2MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIwIl0sWyJTdGF0ZSIsWyIwIl1dLFsiQXJlYSIsWyIxNTAwMCJdXSxbIlN0YXRpc3RpYyIsWyI0Il1dLFsiVW5pdF9vZl9tZWFzdXJlIiwiTGV2ZWxzIl0sWyJZZWFyIixbIjIwMTkiXV0sWyJZZWFyQmVnaW4iLCItMSJdLFsiWWVhcl9FbmQiLCItMSJdXX0= |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://apps.bea.gov/itable/?ReqID=70&step=1#eyJhcHBpZCI6NzAsInN0ZXBzIjpbMSwyOSwyNSwzMSwyNiwyNywzMF0sImRhdGEiOltbIlRhYmxlSWQiLCI4MDAiXSxbIk1ham9yX0FyZWEiLCIxNiJdLFsiU3RhdGUiLFsiMCJdXSxbIkFyZWEiLFsiNjAwMDAiLCI2NjAwMCIsIjY5MDAwIl1dLFsiU3RhdGlzdGljIixbIjEiXV0sWyJVbml0X29mX21lYXN1cmUiLCJMZXZlbHMiXSxbIlllYXIiLFsiMjAxOSJdXSxbIlllYXJCZWdpbiIsIi0xIl0sWyJZZWFyX0VuZCIsIi0xIl1dfQ== |title=TASUMMARY1 Summary of GDP and components for U.S. territories, current dollars |publisher=[[Bureau of Economic Analysis]] (BEA) |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://stats.gov.ck/download/476/2024/6494/gross-domestic-product-march-quarter-2024.xlsx |title=Table 1: Gross domestic product at current prices by industry – quarterly value |publisher=Cook Islands Statistics Office |access-date=2025-02-22 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cerom-outremer.fr/wallis-et-futuna/publications/etudes-cerom/evaluation-du-pib-de-wallis-et-futuna-en-2019.html |title=Évaluation du PIB de Wallis-et-Futuna en 2019 |author=INSEE, CEROM |date=11 September 2024 |access-date=2025-02-22 |language=fr}}</ref> |} New Caledonia has one of the largest economies in the South Pacific, with a GDP of US$9.48 billion in 2019.<ref name="GDP"/> The nominal GDP per capita was US$34,939 (at market exchange rates) in 2019.<ref name="GDP"/> It is lower than the nominal GDP per capita of [[Hawaii]], [[Australia]], [[New Zealand]], and [[Guam]], but higher than all other independent and non-sovereign countries and territories in [[Oceania]], although there is significant inequality in income distribution,<ref name="nzmin">{{cite web |url=http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |title=New Caledonia – Information Paper |publisher=NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |access-date=2013-01-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130128203127/http://www.mfat.govt.nz/Countries/Pacific/New-Caledonia.php |archive-date=28 January 2013 }}</ref> and long-standing structural imbalances between the economically dominant South Province and the less developed North Province and Loyalty Islands.<ref name="undcol">{{cite web |url=https://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |title=Concluding session, Special Committee on Decolonization approves two texts on New Caledonia, Tokelau; hears appeals to heed criticism of its work |publisher=United Nations |access-date=2013-01-30 |archive-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131023045300/http://www.un.org/News/Press/docs/2008/gacol3181.doc.htm |url-status=live }}</ref> The currency in use in New Caledonia is the [[CFP franc]], as of May 2020, pegged to the euro at a rate of 119.3 CFP to 1.00 euros.<ref>{{cite web|url=https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|title=XE: Convert EUR/XPF. Euro Member Countries to Comptoirs Français du Pacifique (CFP) Franc|website=xe.com|access-date=16 May 2020|archive-date=25 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125045100/https://www.xe.com/currencyconverter/convert/?Amount=1&From=EUR&To=XPF|url-status=live}}</ref> It is issued by the Institut d'Émission d'Outre-Mer.<ref name="viep">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |title=Vie pratique – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=30 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120330070058/http://www.outre-mer.gouv.fr/?vie-pratique-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> [[Real gross domestic product|Real GDP]] grew by an average of +3.3% per year in the first half of the 2010s, boosted by rising worldwide nickel prices and an increase in domestic demand due to rising employment, as well as strong business investments, but by only +0.2% per year in the second half of the 2010s, as the local nickel industry entered a period of crisis and the repeated independence referendums have generated economic uncertainty.<ref name="GDP"/> In 2017, exports of goods and services from New Caledonia amounted to 1.93&nbsp;billion US dollars, 77.5% of which were mineral products and alloys (mainly nickel ore and [[ferronickel]]) and 5.0% exports of hotel and restaurant services (i.e. international tourism in New Caledonia).<ref name="trade">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/82-donnees?download=569:les-importations-et-exportations-de-biens-et-services |title=Importations et exportations de biens et services à prix courants |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> Imports of goods and services amounted to 3.48&nbsp;billion US dollars.<ref name="trade"/> 40.9% of the imports of goods came from [[Metropolitan France]] and its [[overseas department]]s, 11.7% from Singapore (essentially fuel), 11.5% from Australia, 5.0% from other countries in the [[European Union]], 4.2% from China and Hong Kong, 4.1% from New Zealand, 3.7% from South Korea, 2.4% from Japan, 2.0% from the United States, 1.9% from Canada, and 12.6% from other countries.<ref name="trade_partners">{{cite web |url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/100-donnees?download=1606:les-principaux-partenaires-commerciaux |title=Principaux pays partenaires commerciaux de la Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2025-02-22 }}</ref> The trade deficit in goods and services stood at 1.55 billion US dollars in 2017.<ref name="trade"/> Financial support from France is substantial, representing more than 15% of the GDP, and contributes to the health of the economy.<ref name="cia">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |title=New Caledonia |work=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=25 January 2021 |archive-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220407121006/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/new-caledonia/ |url-status=dead }}</ref> Tourism is underdeveloped, with 100,000 visitors a year, compared to 400,000 in the [[Cook Islands]] and 200,000 in [[Vanuatu]].<ref name="monde1">{{Cite news |url=http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |title=Nouvelle-Calédonie: où en est le processus d'indépendance? |language=fr |newspaper=Le Monde.fr |access-date=2013-01-30 |date=2011-08-26 |last1=Bolis |first1=Angela |archive-date=19 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119211529/http://www.lemonde.fr/asie-pacifique/article/2011/08/26/nouvelle-caledonie-ou-en-est-le-processus-d-independance_1564084_3216.html |url-status=live }}</ref> Much of the land is unsuitable for agriculture, and food accounts for about 20% of imports.<ref name="cia"/> According to [[FAOSTAT]], New Caledonia is a significant producer of: [[Yam (vegetable)|yams]] (33rd); [[taro]] (44th); [[Plantain (cooking)|plantains]] (50th); [[coconut]]s (52nd).<ref name="FAOSTAT Production statistics 2008">{{cite web |url= http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |title= FAOSTAT 2008 by Production |website= Faostat.fao.org |access-date= 6 June 2008 |archive-date= 13 July 2011 |archive-url= https://web.archive.org/web/20110713020710/http://faostat.fao.org/site/339/default.aspx |url-status= live }}</ref> The [[exclusive economic zone]] of New Caledonia covers {{convert|1.4 |e6km2|e6sqmi |abbr=off}}.<ref name="pres-om">{{cite web |url=http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |title=Présentation – L'Outre-Mer |website=Outre-mer.gouv.fr |access-date=2013-01-30 |archive-date=9 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131754/http://www.outre-mer.gouv.fr/?presentation-nouvelle-caledonie.html |url-status=live }}</ref> The construction sector accounts for roughly 12% of GDP, employing 9.9% of the salaried population in 2010.<ref name="nzmin"/> Manufacturing is largely confined to small-scale activities such as the transformation of foodstuffs, textiles and plastics.<ref name="nzmin"/> {| class="wikitable" |+GDP (nominal) per capita in 2019 (US$) |- | {{Color box|#e43114|$0 – $5,000|white|border=darkgray|}} {{Color box|#f57e00|$5,000 – $10,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#eea800|$10,000 – $20,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#22aaff|$20,000 – $30,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#2259ff|$30,000 – $45,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#5222ff|$45,000 – $60,000|white|border=darkgray}} {{Color box|#a522ff|$60,000 – $90,000|white|border=darkgray}} |} {{Image label begin|image=Oceania political map.png|width=662}} {{Image label|x=0.15|y=0.55|scale=662|text=[[Australia|<span style="background:#5222ff;color:white">54,391</span>]]}} {{Image label|x=0.45|y=0.67|scale=662|text=[[New Zealand|<span style="background:#2259ff;color:white">42,274</span>]]}} {{Image label|x=0.7|y=0.07|scale=662|text=[[Hawaii|<span style="background:#a522ff;color:white"> 63,997</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.43|scale=662|text=<span style="background:#2259ff;color:white">34,939</span>}} {{Image label|x=0.135|y=0.118|scale=662|text=[[Guam|<span style="background:#2259ff;color:white">37,794</span>]]}} {{Image label|x=0.18|y=0.31|scale=662|text=[[Papua New Guinea|<span style="background:#e43114;color:white">2,315</span>]]}} {{Image label|x=0.8|y=0.46|scale=662|text=[[French Polynesia|<span style="background:#2af; color:white;">21,673</span>]]}} {{Image label|x=0.36|y=0.39|scale=662|text=[[Vanuatu|<span style="background:#e43114;color:white">3,187</span>]]}} {{Image label|x=0.3|y=0.365|scale=662|text=[[Solomon Islands|<span style="background:#e43114;color:white">2,278</span>]]}} {{Image label|x=0.47|y=0.45|scale=662|text=[[Fiji|<span style="background:#f57e00;color:white">6,079</span>]]}} {{Image label|x=0.513|y=0.353|scale=662|text=[[Wallis and Futuna|<span style="background:#eea800;color:white"><small>18,360</small></span>]]}} {{Image label|x=0.566|y=0.388|scale=662|text=[[Samoa|<span style="background:#e43114;color:white"><small>4,472</small></span>]]}} {{Image label|x=0.611|y=0.395|scale=662|text=[[American Samoa|<span style="background:#eea800;color:white">13,352</span>]]}} {{Image label|x=0.67|y=0.43|scale=662|text=[[Cook Islands|<span style="background:#22aaff;color:white">22,752</span>]]}} {{Image label|x=0.55|y=0.44|scale=662|text=[[Tonga|<span style="background:#e43114;color:white">4,435</span>]]}} {{Image label|x=0.15|y=0.079|scale=662|text=[[Northern Mariana Islands|<span style="background:#2af; color:white;">24,670</span>]]}} {{Image label|x=0.02|y=0.165|scale=662|text=[[Palau|<span style="background:#eea800;color:white">15,992</span>]]}} {{Image label|x=0.22|y=0.18|scale=662|text=[[Federated States of Micronesia|<span style="background:#e43114;color:white">4,001</span>]]}} {{Image label|x=0.38|y=0.16|scale=662|text=[[Marshall Islands|<span style="background:#f57e00;color:white">5,275</span>]]}} {{Image label|x=0.434|y=0.262|scale=662|text=[[Kiribati|<span style="background:#e43114;color:white">1,847</span>]]}} {{Image label|x=0.348|y=0.262|scale=662|text=[[Nauru|<span style="background:#eea800;color:white">10,567</span>]]}} {{Image label|x=0.48|y=0.325|scale=662|text=[[Tuvalu|<span style="background:#f57e00;color:white">5,277</span>]]}} {{Image label end}} === Nickel sector === {{main|Nickel mining in New Caledonia}} {{see also|Geology of New Caledonia}} [[File:Creek South New Caledonia.JPG|thumb|A creek in southern New Caledonia. Red colours reveal the richness of the ground in [[iron oxide]]s and nickel.]] New Caledonian soils contain about 25% of the world's [[nickel]] resources.<ref>{{cite web |url=http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |title=Nickel gleams again in New Caledonia |work=Metal Bulletin |date=3 December 2001 |access-date=13 March 2009 |archive-date=9 September 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909043855/http://www.metalbulletin.com/Article/1446693/Nickel-gleams-again-in-New-Caledonia.html |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|reason=Citation is quite old, from 2001, also only for subscribers, world reserves vs resources should be distinguished)|date=July 2025}} The [[late-2000s recession]] has gravely affected the nickel industry, as the sector faced a significant drop in nickel prices (−31.0% year-on-year in 2009) for the second consecutive year.<ref name="comptes">{{cite web |url=http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |title=Les comptes économiques rapides de Nouvelle-Calédonie |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |place=Nouméa |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113144920/http://www.isee.nc/compteco/telechargement/4pagecerom2011.pdf |archive-date=13 November 2011 |url-status=dead }}</ref> The fall in prices has led a number of producers to reduce or stop altogether their activity, resulting in a reduction of the global supply of nickel by 6% compared to 2008.<ref name="comptes"/> This context, combined with bad weather, has forced the operators in the sector to revise downwards their production target.<ref name="comptes"/> Thus, the activity of mineral extraction has declined by 8% in volume year on year.{{when|date=October 2017}}<ref name="comptes" /> The share of the nickel sector as a percentage of GDP fell from 8% in 2008 to 5% in 2009.<ref name="comptes" /> A trend reversal and a recovery in demand have been recorded early in the second half of 2009, allowing a 2.0% increase in the local metal production.<ref name="comptes"/> A March 2020 report stated that "New Caledonia is the world's fourth largest nickel producer, which has seen a 26% rally in prices in the past year".<ref name="bbc.com">{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/business-56288781 |title=Tesla partners with nickel mine amid shortage fears |work=[[BBC News]] |date=5 March 2021 |access-date=9 March 2021 |archive-date=9 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210309131304/https://www.bbc.com/news/business-56288781 |url-status=live }}</ref> According to industry sources however, the [[Goro mine]] has never met its potential capacity to produce "60,000 tpy of nickel in the form of nickel oxide, due to design flaws and operational commissioning issues" In 2019, it produced slightly over a third of its annual capacity".<ref name="mining.com">{{cite web| url = https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| title = Tesla gets involved in New Caledonia mine to secure nickel supply| date = 5 March 2021| access-date = 9 March 2021| archive-date = 8 March 2021| archive-url = https://web.archive.org/web/20210308133905/https://www.mining.com/tesla-gets-involved-in-new-caledonia-nickel-mine-to-secure-metal-supply/| url-status = live}}</ref> In March 2021, [[Tesla, Inc.|Tesla]] agreed to a partnership with the Goro Mine, a "technical and industrial partnership to help with product and sustainability standards along with taking nickel for its battery production, according to the agreement", according to a [[BBC News]] report. The majority owner, Vale, said that the deal will be of long-term benefit in terms of jobs and the economy. Tesla is a heavy user of nickel for making the lithium-ion batteries and wanted to "secure its long-term supply".<ref name="bbc.com"/> Also in March 2021, a part of Vale's nickel business was sold "to a consortium called Prony, which includes Swiss commodity trader [[Trafigura]]". Provincial authorities and businesses in New Caledonia would have a 51% stake in the Vale operation.<ref name="mining.com"/> == Culture == [[File:Foire chevaux.JPG|thumb|[[Caldoche]]s, [[European emigration|European]] people born in New Caledonia]] [[Wood carving]], especially of the houp (''[[Montrouziera cauliflora]]''), is a contemporary reflection of the beliefs of the traditional tribal society, and includes [[totem]]s, masks, [[chambranle]]s, or [[flèche faîtière]],<ref name="desc">{{cite web |url=http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724075625/http://fr.visitenouvellecaledonie.com/decouvrez/la-culture |url-status=dead |archive-date=2011-07-24 |title=La Culture |publisher=Tourisme Nouvelle-Calédonie |access-date=2013-01-30 }}</ref> a kind of arrow that adorns the roofs of Kanak houses. [[Basketry]] is a craft widely practised by tribal women, creating objects of daily use.<ref name="desc"/> The [[Jean-Marie Tjibaou Cultural Centre]], designed by Italian architect [[Renzo Piano]] and opened in 1998, celebrates Kanak culture.<ref name="desc"/> The [[Kaneka (music)|Kaneka]] is a form of local music, inspired by [[reggae]] and originating in the 1980s.<ref name="desc"/> The [[Mwâ Ka]] is a {{convert|12|m|ft|adj=on}} [[totem pole]] commemorating the French annexation of New Caledonia, and was inaugurated in 2005.<ref name="mka">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |title=Mwâ Ka in Noumea, New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=17 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130317231552/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/sights/monument/mwa-ka |url-status=live }}</ref> == Media == ''{{lang|fr|[[Les Nouvelles Calédoniennes]]}}''<ref>The name is a pun, and can be read in English as "The Caledonian News" or "Women of New Caledonia"</ref> is the only daily newspaper in the archipelago.<ref>{{cite web |url=http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |title=PFF stands in solidarity with Les Nouvelles Calédoniennes |website=[[Scoop (website)|Scoop]] |date=11 March 2014 |access-date=25 April 2016 |archive-date=25 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160425125050/http://www.scoop.co.nz/stories/WO1403/S00173/pff-stands-in-solidarity-with-les-nouvelles-caledoniennes.htm |url-status=live }}</ref><ref name="vivmed">{{cite web |url=http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |title=Vivre en Nouvelle-Calédonie |publisher=Gîtes Nouvelle Calédonie |access-date=2013-01-30 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119144106/http://www.gitesnouvellecaledonie.nc/nouvelle-caledonie/vivre-en-nouvelle-caledonie |url-status=live }}</ref> A monthly publication, ''{{lang|fr|Le Chien bleu}}'', parodies the news from New Caledonia.<ref>{{cite web|url=http://www.lechienbleu.nc/|title=Le Chien bleu : Journal satirique de Nouvelle-Calédonie. Y en aura pour tout le monde!|website=Lechienbleu.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180726061552/http://www.lechienbleu.nc/|archive-date=26 July 2018|url-status=dead}}</ref> There are five radio stations: the public service broadcaster [[Outre-Mer 1ère|RFO radio Nouvelle-Calédonie]], [[Océane FM]] (the collectivity's newest station), the youth-oriented station [[NRJ]], [[Radio Djiido]] (established by [[Jean-Marie Tjibaou]]), and [[Radio Rythmes Bleus]].<ref name="vivmed"/> The last two stations are primarily targeted to the various [[Kanak people|Kanak]] groups who are indigenous to New Caledonia ("Djiido" is a term from the [[Fwâi language]], spoken in [[Hienghène]] in the [[North Province, New Caledonia|North Province]], denoting a metal spike used to secure straw thatching to the roof of a traditional Kanak house). As for television, the public service broadcaster [[France Télévisions]] operates a local channel, [[Réseau Outre-Mer 1re]], along with [[France 2]], [[France 3]], [[France 4]], [[France 5]], [[France 24]] and [[Arte TV|Arte]] which all broadcast from [[Paris]].<ref>{{cite web|url=http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|title=Télévision Numérique Terrestre (TNT)|website=Gouv.nc|access-date=17 July 2018|date=2016-01-31|archive-date=29 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140629052143/http://www.gouv.nc/portal/page/portal/gouv/tnt|url-status=live}}</ref> [[CanalSat Calédonie|Canal Plus Calédonie]] carries 17 digital channels in French, including [[Canal+ (French TV channel)|Canal+]] and [[TF1]].<ref>{{cite web|url=http://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|title=Grille TV – Canal+ Calédonie|website=Canalplus-caledonie.com|access-date=17 July 2018|archive-date=18 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180718001322/https://www.canalplus-caledonie.com/grille-tv/toutes-les-chaines|url-status=dead}}</ref> Analogue television broadcasts ended in September 2011, completing the [[digital television transition]] in New Caledonia.<ref name="tnt">{{cite web |url=http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |title=L'Outre-mer dit adieu à l'analogique – Audiovisuel – Info – Nouvelle-Calédonie – La 1ère |website=nouvellecaledonie.la1ere.fr|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930124824/http://nouvellecaledonie.la1ere.fr/infos/actualites/loutre-mer-dit-adieu-a-lanalogique_64703.html |archive-date=30 September 2011 |url-status=dead}}</ref> Bids for two new local television stations, NCTV and NC9, were considered by the French broadcasting authorities.<ref name="rnzitv">{{cite web |url=http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |title=Two new New Caledonia television channels proposed |website=Rnzi.com |date=2011-10-12 |access-date=2013-01-30 |archive-date=5 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305034204/http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=63685 |url-status=dead }}</ref> NCTV was launched in December 2013.<ref>{{cite web |url=http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |title=NCTV, c'est parti! |language=fr |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |date=9 December 2013 |access-date=19 April 2016 |archive-date=27 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160427112334/http://www.lnc.nc/article/pays/nctv-c-est-parti |url-status=live }}</ref> The media are considered to be able to operate freely, but [[Reporters Without Borders]] raised concerns in 2006 about "threats and intimidation" of RFO staff by members of a pro-independence group.<ref name="bbc-cp">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-16740838 |title=Regions and territories: New Caledonia |work=[[BBC News]] |date=2013-01-16 |access-date=2013-01-30 |archive-date=13 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111013082759/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/3921323.stm |url-status=live }}</ref> == Sport == [[File:Christian_Karembeu_-_2014.jpg|thumb|upright|New Caledonian footballer [[Christian Karembeu]], [[1998 FIFA World Cup]] winner with [[France national football team|France]]<ref>{{cite news |last1=Swaminathan |first1=Swaroop |title=Karembeu, France & New Caledonia – a complex relationship |url=https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |access-date=4 November 2018 |work=The New Indian Express |date=12 October 2018 |archive-date=5 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181105062122/http://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-u-17-world-cup-2017/2017/oct/12/karembeu-france--new-caledonia--a-complex-relationship-1672627.html |url-status=live }}</ref>]] The largest sporting event to be held in New Caledonia is a round of the [[FIA Asia Pacific Rally Championship]] (APRC). The [[New Caledonia national football team|New Caledonia football team]] began playing in 1950, and was admitted into [[FIFA]], the international association of football leagues, in 2004.<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070718153916/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/news/newsid=92706.html|archive-date=2007-07-18 |title=New Caledonia joins the world football community |publisher=FIFA |date=24 May 2004 |access-date=6 August 2009}}</ref> Prior to joining FIFA, New Caledonia held observer status with the [[Oceania Football Confederation]], and became an official member of the OFC with its FIFA membership. They have won the [[South Pacific Games]] five times, most recently in 2007, and have placed third on two occasions in the [[OFC Nations Cup]]. [[Christian Karembeu]] is a prominent New Caledonian former footballer. The under-17 team qualified for the FIFA under 17 World Cup in 2017. [[Basketball]] gets much public attention in New Caledonia by both press and fans. Its [[New Caledonia men's national basketball team|national team]] has won plenty of medals in the Oceania region.<ref>{{cite web |url=https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |title=New Caledonia National Basketball Team – An Unknown Champion |website=VisitNewCaledonia.com |date=13 November 2019 |access-date=30 September 2021 |archive-date=30 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210930084118/https://www.visitnewcaledonia.com/new-caledonia-national-basketball-team-an-unknown-champion-bet365/ |url-status=live }}</ref> New Caledonia's top basketball club teams are ''AS 6e Km'' and ''AS Dumbea''.<ref>{{cite news |title=Beniela Adjouhgniope,le colosse de l'AS 6e Km |url=https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |accessdate=1 October 2021 |work=[[Les Nouvelles Calédoniennes]] |language=French |archive-date=1 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211001071450/https://www.lnc.nc/article/sports/beniela-adjouhgniope-le-colosse-de-l-as-6e-km |url-status=live }}</ref> [[Horse racing]] is also very popular in New Caledonia, as are women's [[cricket]] matches.<ref>{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |title=Women's Cricket |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=16 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110516172954/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/noumea/activities/cricket/women-s-cricket |url-status=live }}</ref> The [[rugby league]] team participated in the [[Pacific Cup]] in 2004. In 2020, plans were formed to create a Rugby League team in New Caledonia, Pacifique Trieze,<ref>{{cite web |last=Darbyshire |first=Drew |date=2020-05-08 |title=Pacifique Treize: The French-speaking Pacific team who want to join Queensland Cup |url=https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |access-date=2022-06-30 |website=LoveRugbyLeague |language=en-GB |archive-date=30 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220630210006/https://www.loverugbyleague.com/post/pacifique-treize-the-french-speaking-pacific-team-who-want-to-join-queensland-cup/ |url-status=live }}</ref> to eventually join the majority Australian [[Queensland Cup]]. New Caledonia also has a national synchronised swimming team, which tours abroad. The "Tour Cycliste de Nouvelle-Calédonie" is a multi-day cycling stage race that is held usually in October. The race is organised by the Comite Cycliste New Caledonia. The race attracts riders from Australia, New Zealand, France, Réunion (Overseas France), Europe and Tahiti (French Polynesia). Australian Brendan Washington has finished last three times in the race between 2005 and 2009, and is known in New Caledonia as "The [[Lanterne rouge|Lanterne Rouge]]". The New Caledonia [[Handball]] team won the [[Oceania Handball Nations Cup]] in 2008 held in [[Wellington]], [[New Zealand]]. They beat [[Australia men's national handball team|Australia]] in the final. The [[BNP Paribas de Nouvelle-Calédonie|Internationaux de Nouvelle-Calédonie]] is a tennis tournament that is held in the first week of January. Since 2004, the tournament is part of the [[ATP Challenger Tour]], and players usually compete as a preparation for the [[Australian Open]]. the first Grand Slam of the year. The [[New Caledonia women's national volleyball team]] won the gold medal on several occasions.<ref>{{cite news |author1=Shreya Kumar |title=Let's Go Local: The Sand Dunes And Café Planet For Drau |url=https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |accessdate=27 September 2021 |work=[[Fiji Sun]] |date=20 March 2021 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927060217/https://fijisun.com.fj/2021/03/20/lets-go-local-the-sand-dunes-and-cafe-planet-for-drau/ |url-status=live }}</ref>{{Better source needed|date=October 2025}} == کاڌا == گهريلو باغباني جي گهٽ سطح جي ڪري، تازو ٽراپيڪل ميوو نيو ڪيليڊونين کاڌي ۾ ٻين پئسفڪ قومن جي ڀيٽ ۾ گهٽ اهميت رکي ٿو، ان جي بدران چانورن، مڇي ۽ جڙ ڀاڄين جهڙوڪ تارو تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|url=https://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|website=Newcaledoniatoday.wordpress.com|title=What Do People Eat in New Caledonia?|access-date=16 February 2014|date=2013-01-30|archive-date=14 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140214183037/http://newcaledoniatoday.wordpress.com/2013/01/30/what-do-people-eat-in-new-caledonia/|url-status=live}}</ref> هڪ طريقو جيڪو اڪثر تيار ڪيو ويندو آهي اهو دفن ٿيل تندور جي طرز جي دعوت ۾ آهي، جنهن کي بوگنا سڏيو ويندو آهي. ڪيلي جي پنن ۾ ويڙهيل، مڇي، تارو، ڪيلا ۽ ٻيا سامونڊي کاڌ خوراڪ کي گرم پٿرن سان دفن ڪيو ويندو آهي، پوءِ کوٽيو ويندو آهي ۽ کائي ويندو آهي. == ٽرانسپورٽ == لا ٽونٽائوٽا انٽرنيشنل ايئرپورٽ نوميا کان 50 ڪلوميٽر (31 ميل) اتر اولهه ۾ آهي ۽ نيو ڪيليڊونيا کي [[پيرس]]، [[ٽوڪيو]]، [[سڊني]]، [[آڪلينڊ]]، [[برسبين]]، [[ميلبورن]]، [[اوساڪا]]، [[پورٽ ولا]] پاپيٽي ۽ والس جي هوائي اڏن سان ڳنڍيندو آهي. گهڻيون اندروني هوائي خدمتون بين الاقوامي ڪمپني، "ايئرڪلين" پاران هلائيون وينديون آهن. ڪروز جهاز نوميا ۾ "گيري ميري ٽائيم" تي ڊاک ڪندا آهن. مسافر ۽ سامان کڻڻ واري ٻيڙي، "هاوانا" مهيني ۾ هڪ ڀيرو وانواتو ۾ پورٽ ويلا، ماليڪولو ۽ سينٽو ڏانهن ويندي آهي. نيو ڪيليڊونيا جي روڊ نيٽ ورڪ ۾ شامل آهن: * روٽ ٽيريٽريل-1 (RT1): نوميا کان نڪرندڙ رستي کان نيهوئي ندي تائين، ڪوماڪ جي اتر ۾ وڃي ٿو. * روٽ ٽيريٽريل-2، ليفو ٻيٽ تي ۽ ليفو ايئرپورٽ کان وي جي ڏکڻ ۾. * روٽ ٽيريٽريل-3، نندي ۾ RT1 سان سنگم کان وٺي ٽيواڪا ندي تائين. * روٽ ٽيريٽريل-4، مويو جي ويجهو RT1 سان سنگم کان پاور پلانٽ تائين. Nouméa, and connects New Caledonia with the airports of Paris, Tokyo, Sydney, Auckland, Brisbane, Melbourne, Osaka, Papeete, Nadi, Wallis and Port Vila.<ref name="aport">{{cite web |url=http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |title=Présentation |publisher=Aéroport international de Nouméa la Tontouta |access-date=2013-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118184638/http://www.tontouta-aeroport.nc/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=17&Itemid=107 |archive-date=18 January 2012 |url-status=dead }}</ref> Most internal air services are operated by the international carrier [[Aircalin]].<ref name="tppdf">{{cite web |url=http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |title=Transport |publisher=[[Institute of Statistics and Economic Studies]] (ISEE-NC) |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113170544/http://www.isee.nc/anglais/teca/productivesystem/telechargements/25-06-transport.pdf |archive-date=13 November 2011 |place=Nouméa}}</ref> Cruise ships dock at the Gare Maritime in Nouméa.<ref name="lptra" /> The passenger-and-cargo boat ''Havannah'' sails to [[Port Vila]], [[Malakula|Malicolo]] and [[Luganville|Santo]] in [[Vanuatu]] once a month.<ref name="lptra">{{cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |title=Transport in New Caledonia |publisher=Lonely Planet |access-date=2013-01-30 |archive-date=25 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825112035/http://www.lonelyplanet.com/new-caledonia/transport/getting-there-away |url-status=live }}</ref> New Caledonia's road network consists of: * Route territoriale 1 (RT1), going from the exit from [[Nouméa]] to the Néhoué River, north of [[Koumac]]; * Route territoriale 2, on [[Lifou Island]] and from the [[Lifou Airport]] to the south of [[Wé]]; * Route territoriale 3, from the junction with RT1 in [[Nandi, New Caledonia|Nandi]] up to the [[Tiwaka River]]; * Route territoriale 4, from the junction with RT1 near [[Muéo]] to the power plant.<ref name="rtne">{{cite web |url=http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|title=Site de la DITTT – Infrastructures routières|website=Dittt.gouv.nc|access-date=17 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150908082903/http://www.dittt.gouv.nc/portal/page/portal/dittt/infrastructures_routieres|archive-date=8 September 2015|url-status=dead}}</ref> ==پڻ ڏسو== {{Portal|جاگرافي|ٻيٽ|اوشينيا}} * [[زيلينڊيا]] * [[ٻيٽن جي فهرست]] * [[پئسفڪ ڪميونٽي]] * [[بوگيوائل سمجهوتو]] ==نوٽ== {{Reflist|group=nb}} {{notelist}} ==حوالا== {{حوالا}} ==ذريعا== * {{cite web |url=http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |author-link=James Anaya |first=James |last=Anaya |date=23 November 2011 |title=Report of the Special Rapporteur on the rights of indigenous peoples on the situation of Kanak people in New Caledonia, France |id=A/HRC/18/35/Add.6 |publisher=[[United Nations General Assembly]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109131805/http://unsr.jamesanaya.org/docs/countries/2011-newcaledonia-a-hrc-18-35-add6_en.pdf |archive-date=9 November 2017 |via=JamesAnaya.org |url-status=dead}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Sister project links|New Caledonia|voy=New Caledonia}} * {{cite web |title=Texte intégral de la Constitution du 4 octobre 1958 en vigueur {{!}} Conseil constitutionnel |url=https://www.conseil-constitutionnel.fr/le-bloc-de-constitutionnalite/texte-integral-de-la-constitution-du-4-octobre-1958-en-vigueur#article_76 |website=conseil-constitutionnel.fr |language=fr}} * [https://gouv.nc Government of New Caledonia] {{in lang|fr}}. * [http://www.visitnewcaledonia.com/ Tourism New Caledonia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160913032738/http://www.visitnewcaledonia.com/ |date=13 September 2016 }}. * [https://endemia.nc Fauna and Flora of New Caledonia] * {{cite book |editor-first1=Matthias |editor-first2=Simon P. J. |editor-last1=Kowasch |editor-last2=Batterbury |title=Geographies of New Caledonia-Kanaky |date=2024 |doi=10.1007/978-3-031-49140-5 |isbn=978-3-031-49139-9 }} {{Navboxes |title = Articles relating to New Caledonia's locale |list = {{Melanesia}} {{Countries and territories of Oceania}} }} {{United Nations list of non-self-governing territories}} {{Authority control}} {{Coord|-21.25|165.30|display=title|dim:200km}} [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا| ]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:فرينچ سرڪاري ٻولي وارا ملڪ ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] 4e1b8ggx35yvei3ctmshrx02e6l96n4 14 94923 371686 371450 2026-04-15T03:21:39Z Memon2025 21315 371686 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:انٽرنيٽ]] cyykj4bxhqoaouzld8juo0772poblwx 371693 371686 2026-04-15T03:33:48Z Memon2025 21315 371693 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انٽرنيٽ]] [[زمرو:سائبرنيٽڪس]] luk2wxsypmqlud7thgyuotwjv1ykrx2 14 94924 371682 371451 2026-04-15T03:14:24Z Memon2025 21315 371682 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:نيٽ ورڪ سائنس]] spteux2diw1py9r02lma2qgo8ioclkw 371684 371682 2026-04-15T03:17:00Z Memon2025 21315 371684 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر نيٽ ورڪنگ]] f36lravgpjg9a95azr4j6k91wa6wgu6 371694 371684 2026-04-15T03:34:47Z Memon2025 21315 371694 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر نيٽ ورڪنگ]] masatw4030mi6avlhcjlu5xj563az7f 14 94928 371695 371455 2026-04-15T03:36:20Z Memon2025 21315 371695 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:سائنس سان لاڳاپيل ماڻهو]] moolyhgifhb04fsht4z410rhhtn80dq 14 94931 371683 371458 2026-04-15T03:15:37Z Memon2025 21315 371683 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:نيٽ ورڪ سائنس]] spteux2diw1py9r02lma2qgo8ioclkw 14 94933 371680 371466 2026-04-15T03:10:32Z Memon2025 21315 371680 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر نيٽ ورڪنگ]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جون ذيلي شاخون]] 8n2ra9mn5rigikww9bsxeyxxkysuqqh 14 94935 371668 371462 2026-04-15T02:44:34Z Memon2025 21315 371668 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] g4tpw6nj3zfz9fb34w4uaxhctmiue5r 371669 371668 2026-04-15T02:45:22Z Memon2025 21315 371669 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻوليون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] pffdafv4fxwt14mrfnxgg34khmchc8z 371675 371669 2026-04-15T03:00:17Z Memon2025 21315 371675 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻوليون]] [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] ep8ekec3mw67zg091yktcxnrfga1z5c 14 94936 371665 371463 2026-04-15T02:41:48Z Memon2025 21315 371665 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] izvq5wkjodi9devbn6giiyzm2wxwcnh 371666 371665 2026-04-15T02:42:31Z Memon2025 21315 371666 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:الجبرا]] [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] rp5gb1g4xe1esjyc8gldljmah95hmtg 371691 371666 2026-04-15T03:28:42Z Memon2025 21315 371691 wikitext text/x-wiki [[زمرو:الجبرا]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس جون ذيلي شاخون]] a3rbm3f8dybwpowzg1j8coegavcu69e 14 94937 371697 371464 2026-04-15T03:38:48Z Memon2025 21315 371697 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل ماڻهو]] r2kvdk5txcixxz537am8vo02o3sxkq1 371698 371697 2026-04-15T03:39:22Z Memon2025 21315 371698 wikitext text/x-wiki [[زمرو:سائنسدان]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس سان لاڳاپيل ماڻهو]] lz8we5xm4iz9kw4zocav51e7nomd15s 14 94946 371485 2026-04-14T12:04:50Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي فرانسيسي هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا... 371485 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:يورپي يونين جا خاص علائقا]] [[زمرو:فرانس جا اوورسيز مجموعا]] [[زمرو:ملڪ ۽ علائقا جتي فرانسيسي هڪ سرڪاري ٻولي آهي]] [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ آدم خوري]] [[زمرو:1853ع ۾ قائم ٿيل رياستون ۽ علائقا]] [[زمرو:ترقي پذير ننڍا ٻيٽ رياستون]] [[زمرو:اوشيانا ۾ 1853 ادارا]] h20ohdtr57n2bnp10405mcmv3wyl7n0 371490 371485 2026-04-14T12:06:42Z Ibne maryam 17680 371490 wikitext text/x-wiki [[زمرو:منحصر علائقا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] [[زمرو:ميلانيشيا ۾ منحصر علائقا]] 6mi0cmxque3l5imi9l35mw5a9mrqqgy 10 94947 371486 2026-04-14T12:05:10Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{ombox |style=border:#38C400 1px solid; |image=[[File:Edit-copy purple-wikit.svg|48px|alt=|link=]] |text=هي هڪ اهڙو اميدوار آهي جنهن لاءِ [[مدد:Transwiki guide|ٽرانس وڪي گائيڊ]] هجڻ گهرجي. منصوبي يا سانچي جي پيچيدگي سبب، هي گائيڊ ايڊيٽرن کي مدد ڏيندو ته ان کي ڪنهن ٻي وڪي تي ترتيب ڏئي سگهن، جڏهن اهو صرف هڪ ئي سانچي جو ڪو... 371486 wikitext text/x-wiki {{ombox |style=border:#38C400 1px solid; |image=[[File:Edit-copy purple-wikit.svg|48px|alt=|link=]] |text=هي هڪ اهڙو اميدوار آهي جنهن لاءِ [[مدد:Transwiki guide|ٽرانس وڪي گائيڊ]] هجڻ گهرجي. منصوبي يا سانچي جي پيچيدگي سبب، هي گائيڊ ايڊيٽرن کي مدد ڏيندو ته ان کي ڪنهن ٻي وڪي تي ترتيب ڏئي سگهن، جڏهن اهو صرف هڪ ئي سانچي جو ڪوڊ ڪاپي ڪرڻ سان ممڪن نه هجي. جيڪڏهن توهان هن سانچي جي نحو (syntax) کي چڱيءَ طرح ڄاڻو ٿا، ته مهرباني ڪري گائيڊ شروع ڪريو {{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}]]|[[{{FULLPAGENAME}}/Transwiki guide]]}} ۾. جڏهن ٽرانس وڪي گائيڊ جو صفحو مڪمل ٿي وڃي، ته هن ٽيگ کي {{tl|Transwiki guide}} سان مٽايو. }}<includeonly>[[زمرو:Transwiki guide candidate|{{{2|{{PAGENAME}}}}}]]</includeonly><noinclude> {{doc|content= هن ٽيگ کي صفحي ۾ شامل ڪرڻ سان اهو پاڻمرادو [[:زمرو:Transwiki guide candidate]] ۾ شامل ٿي ويندو. جيڪڏهن سانچي وٽ دستاويزي صفحو موجود هجي، ته ان کي <code><nowiki><includeonly></nowiki></code> ٽيگ جي اندر شامل ڪرڻ گهرجي. پيراميٽر {{{1}}} سان ٽرانس وڪي گائيڊ جي صفحي جو نالو تبديل ڪري سگهجي ٿو (ڊفالٽ طور <nowiki>[[{{FULLPAGENAME}}/Transwiki guide]]</nowiki>). پيراميٽر {{{2}}} زمري جي ترتيب (sorting) تبديل ڪرڻ لاءِ آهي، جنهن جو ڊفالٽ <nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki> آهي. {{uncat}} }} </noinclude> 3silm18cl4xgp7vvrk4wnui1z0ht1ek 371491 371486 2026-04-14T12:07:14Z Intisar Ali 8681 371491 wikitext text/x-wiki {{ombox |style=border:#38C400 1px solid; |image=[[File:Edit-copy purple-wikit.svg|48px|alt=|link=]] |text=هي هڪ اهڙو اميدوار آهي جنهن لاءِ [[مدد:Transwiki guide|ٽرانس وڪي گائيڊ]] هجڻ گهرجي. منصوبي يا سانچي جي پيچيدگي سبب، هي گائيڊ ايڊيٽرن کي مدد ڏيندو ته ان کي ڪنهن ٻي وڪي تي ترتيب ڏئي سگهن، جڏهن اهو صرف هڪ ئي سانچي جو ڪوڊ ڪاپي ڪرڻ سان ممڪن نه هجي. جيڪڏهن توهان هن سانچي جي نحو (syntax) کي چڱيءَ طرح ڄاڻو ٿا، ته مهرباني ڪري گائيڊ شروع ڪريو {{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}]]|[[مدد:Transwiki guide|ٽرانس وڪي گائيڊ]]}} ۾. جڏهن ٽرانس وڪي گائيڊ جو صفحو مڪمل ٿي وڃي، ته هن ٽيگ کي {{tl|Transwiki guide}} سان مٽايو. }}<includeonly>[[زمرو:Transwiki guide candidate|{{{2|{{PAGENAME}}}}}]]</includeonly><noinclude> {{doc|content= هن ٽيگ کي صفحي ۾ شامل ڪرڻ سان اهو پاڻمرادو [[:زمرو:Transwiki guide candidate]] ۾ شامل ٿي ويندو. جيڪڏهن سانچي وٽ دستاويزي صفحو موجود هجي، ته ان کي <code><nowiki><includeonly></nowiki></code> ٽيگ جي اندر شامل ڪرڻ گهرجي. پيراميٽر {{{1}}} سان ٽرانس وڪي گائيڊ جي صفحي جو نالو تبديل ڪري سگهجي ٿو (ڊفالٽ طور <nowiki>[[{{FULLPAGENAME}}/Transwiki guide]]</nowiki>). پيراميٽر {{{2}}} زمري جي ترتيب (sorting) تبديل ڪرڻ لاءِ آهي، جنهن جو ڊفالٽ <nowiki>{{PAGENAME}}</nowiki> آهي. {{uncat}} }} </noinclude> 6sols1djvt4rrc426fzcacd4t3etw6e 14 94948 371487 2026-04-14T12:05:27Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ميلانيشيا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] 371487 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ميلانيشيا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] k55ys45bole3d4li1yh6gqapguw9ho7 371488 371487 2026-04-14T12:05:41Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:ميلانيشيا]]; added [[Category:ميلان]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 371488 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ميلان]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] kxniwrgptm2eduzn682q4e0ynou41vp 371489 371488 2026-04-14T12:05:55Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:ميلان]]; added [[Category:ميلئنيزيا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 371489 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ميلئنيزيا]] [[زمرو:اوشينيا ۾ منحصر علائقا]] mc7mrvp654scf8pwqfne3b5q5frrwlg 14 94949 371492 2026-04-14T12:08:27Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اوشينيا جا علائقا]] 371492 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اوشينيا جا علائقا]] 8eqez8mroogvrt2knzh58bsklgnv0yd 371646 371492 2026-04-15T01:18:07Z Ibne maryam 17680 371646 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اڳوڻا کنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي سامونڊي جاگرافي]] dj4zglc09ieynpkwjveyq2705gm1ruk 14 94950 371493 2026-04-14T12:10:43Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:خاص علائقا]] [[زمرو:يورپي يونين]] 371493 wikitext text/x-wiki [[زمرو:خاص علائقا]] [[زمرو:يورپي يونين]] t1racir4wmdviagcew01ba6xpdr6gkg 14 94951 371494 2026-04-14T12:12:10Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:علائقا]] [[زمرو:فرانسيسي ٻولي]] 371494 wikitext text/x-wiki [[زمرو:علائقا]] [[زمرو:فرانسيسي ٻولي]] 8icyniist7cxjxsf1885b302cpuyyst 371495 371494 2026-04-14T12:13:04Z Ibne maryam 17680 371495 wikitext text/x-wiki [[زمرو:علائقا]] qige5lcl77rkzn5u5l10dp2c8xdax7g 10 94952 371496 2026-04-14T12:13:24Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Sister project | position = {{{position|}}} | project = data | text = هي {{module other|ماڊيول|سانچو}} {{#if:{{{section|}}} | هڪ يا وڌيڪ [[Wikidata]] خاصيتون (properties) استعمال ڪري ٿو؛ وڌيڪ تفصيل لاءِ {{Section link||{{{section}}}}} ڏسو. | [[Wikidata]] جي هيٺين خاصيت{{#if:{{{2|}}}|ون|}} استعمال ڪري ٿو: {{#invoke:Uses Wikidata|usesProperty}} }}}}<includeonly>{{#switch:{{SUBPAGENAME}... 371496 wikitext text/x-wiki {{Sister project | position = {{{position|}}} | project = data | text = هي {{module other|ماڊيول|سانچو}} {{#if:{{{section|}}} | هڪ يا وڌيڪ [[Wikidata]] خاصيتون (properties) استعمال ڪري ٿو؛ وڌيڪ تفصيل لاءِ {{Section link||{{{section}}}}} ڏسو. | [[Wikidata]] جي هيٺين خاصيت{{#if:{{{2|}}}|ون|}} استعمال ڪري ٿو: {{#invoke:Uses Wikidata|usesProperty}} }}}}<includeonly>{{#switch:{{SUBPAGENAME}} |sandbox |testcases |doc= <!--ڪو زمرو نه--> |#default={{module other |[[زمرو:ماڊيول جيڪي Wikidata مان ڊيٽا استعمال ڪن ٿا]] |{{template other |[[زمرو:سانچا جيڪي Wikidata مان ڊيٽا استعمال ڪن ٿا]]}} }} }}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي تي شامل ڪريو --> </noinclude> 598amotj23nd1q8p18llil9eqtxqql0 14 94953 371499 2026-04-14T12:19:00Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:فرانس]] [[زمرو:اوورسيز مجموعا]] 371499 wikitext text/x-wiki [[زمرو:فرانس]] [[زمرو:اوورسيز مجموعا]] i3a93llv8btvol1bllkki6wwu6go5w1 14 94954 371500 2026-04-14T12:20:24Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]] 371500 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ٻيٽ وارا ملڪ]] jl7xfq6awo5x5o7hm57t8b1um59vxnl 10 94955 371501 2026-04-14T12:20:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Side box|Module:Uses Wikidata}} هي سانچو ڪنهن ٻئي سانچي يا ماڊيول جي دستاويز ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو، اهو ڏيکارڻ لاءِ ته اهو سانچو يا ماڊيول [[Wikidata]] جي هڪ يا وڌيڪ خ... 371501 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Side box|Module:Uses Wikidata}} هي سانچو ڪنهن ٻئي سانچي يا ماڊيول جي دستاويز ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو، اهو ڏيکارڻ لاءِ ته اهو سانچو يا ماڊيول [[Wikidata]] جي هڪ يا وڌيڪ خاصيتن (properties) کي استعمال ڪري ٿو، جيڪڏهن اهي موجود هجن. __NOTOC__ == استعمال == === معياري استعمال === <code><nowiki>{{</nowiki>Uses Wikidata|''P1''|''P2''|''P3''...<nowiki>}}</nowiki></code> ''P1'', ''P2'', ''P3'' وغيره کي اصل خاصيت نمبرن سان مٽايو – "P" سميت. ضرورت مطابق هڪ يا وڌيڪ خاصيتون ڏئي سگهجن ٿيون. === سيڪشن لنڪ === جيڪڏهن دستاويز ۾ ڪو سيڪشن موجود هجي جيڪو استعمال ٿيل Wikidata خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿو، ته [[Help:section link|سيڪشن لنڪ]] پڻ ڏئي سگهجي ٿو: <code><nowiki>{{</nowiki>Uses Wikidata|section=''سيڪشن جو نالو''<nowiki>}}</nowiki></code> == مثال == هڪ خاصيت لاءِ (مثال طور [[d:Property:P496]]): {{markup |<nowiki>{{Uses Wikidata|P496}}</nowiki> |{{Uses Wikidata|P496|nocat=yes}} }} گهڻين خاصيتن لاءِ: {{markup |<nowiki>{{Uses Wikidata|P10|P20|P30}}</nowiki> |{{Uses Wikidata|P10|P20|P30|nocat=yes}} }} گهڻيون خاصيتون پڻ ڏئي سگهجن ٿيون: {{markup |<nowiki>{{Uses Wikidata|1=P10|2=P20|3=P30|4=P40|5=P50|6=P101|7=P222}}</nowiki> |{{Uses Wikidata|1=P10|2=P20|P30|4=P40|5=P50|6=P101|7=P150|nocat=yes}} }} جيڪڏهن خاصيتون ڪنهن سيڪشن ۾ بيان ڪيل هجن (مثال طور <code><nowiki>===Using Wikidata===</nowiki></code>): {{markup |<nowiki>{{Uses Wikidata|section=Using Wikidata}}</nowiki> |{{Uses Wikidata|section=Using Wikidata|nocat=yes}} }} == ٽريڪنگ زمرا == هيٺيان زمرا هن سانچي ذريعي پاڻمرادو شامل ٿين ٿا: * {{clc|Templates using data from Wikidata}} * {{clc|Modules using data from Wikidata}} == مددگار سانچا ۽ ماڊيول == * {{tl|Sister project}}، جيڪو {{ml|Side box|main}} ذريعي {{tl|Side box}} استعمال ڪري ٿو * {{ml|Uses Wikidata|usesProperty}} * {{tl|Template other}} * {{tl|Module other}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Wikidata editnotice}}، انهن مضمونن لاءِ جيڪي گهڻو ڪري Wikidata مان ڊيٽا وٺن ٿا * {{tl|Tracks Wikidata}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ شامل ڪريو، بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي --> [[زمرو:Wikidata سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] [[زمرو:سانچا جيڪي Wikidata مان ڊيٽا استعمال ڪن ٿا|*]] }}</includeonly> lygs78tmpt4vubqwv5agtp9k1gwjbso 14 94956 371502 2026-04-14T12:22:58Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:آدم خوري]] [[زمرو:اوشينيا جي تاريخ]] [[زمرو:اوشينيا جو سماج]] 371502 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آدم خوري]] [[زمرو:اوشينيا جي تاريخ]] [[زمرو:اوشينيا جو سماج]] ca23ugpl8y7d3z58l0hkfdwfxahup4n 828 94957 371503 2026-04-14T12:23:46Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{High-use}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو --> هي ماڊيول {{tlx|Uses Wikidata}}، {{tlx|Tracks Wikidata}}، {{tlx|Tracks and uses Wikidata}} ۽ {{tlx|Wikidata property}} پاران استعمال ڪيو وڃي ٿو۔ == استعمال == {{mlx|Uses Wikidata|usesProperty}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ هن لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ بين-وڪي... 371503 wikitext text/x-wiki {{High-use}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو --> هي ماڊيول {{tlx|Uses Wikidata}}، {{tlx|Tracks Wikidata}}، {{tlx|Tracks and uses Wikidata}} ۽ {{tlx|Wikidata property}} پاران استعمال ڪيو وڃي ٿو۔ == استعمال == {{mlx|Uses Wikidata|usesProperty}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ هن لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي --> }}</includeonly> a6syajs6vqlwnqd73j0dgcgz0nyq1wr 10 94958 371505 2026-04-14T12:31:52Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Side box|Module:Uses Wikidata}} هي سانچو ڪنهن ٻئي سانچي يا ماڊيول جي دستاويز ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو، اهو ڏيکارڻ لاءِ ته اهو سانچو يا ماڊيول هڪ يا وڌيڪ [[Wikidata]] خاصيت... 371505 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Side box|Module:Uses Wikidata}} هي سانچو ڪنهن ٻئي سانچي يا ماڊيول جي دستاويز ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو، اهو ڏيکارڻ لاءِ ته اهو سانچو يا ماڊيول هڪ يا وڌيڪ [[Wikidata]] خاصيتن مان ڊيٽا کي ٽريڪ ڪري ٿو يا انهن مان ڊيٽا جي غير موجودگي کي ٽريڪ ڪري ٿو۔ __NOTOC__ == استعمال == === معياري استعمال === <code><nowiki>{{</nowiki>Tracks Wikidata|''P1''|''P2''|''P3''...|cat=<nowiki>}}</nowiki></code> * ''P1'', ''P2'', ''P3'' وغيره کي اصل خاصيت نمبرن سان مٽايو – "P" سميت. ضرورت مطابق هڪ يا وڌيڪ خاصيتون ڏئي سگهجن ٿيون۔ * {{para|cat}} اُن زمري جو نالو آهي جنهن ڏانهن "tracks" لفظ لنڪ ٿيندو – "Category:" وارو اڳياڙو شامل نه ڪيو وڃي۔ هي اختياري پيراميٽر آهي؛ اهو يا ته هڪ واحد ٽريڪنگ زمرو ٿي سگهي ٿو (جيڪڏهن سانچي وٽ صرف هڪ هجي)، يا هڪ گڏيل زمرو (جهڙوڪ [[:Category:MusicBrainz Wikidata tracking categories]]) جيڪو سڀني ٽريڪنگ زمرن جي فهرست ڏيکاري ٿو۔ جيڪڏهن نه ڏنو وڃي، ته ڊفالٽ طور [[:Category:Wikidata tracking categories]] استعمال ٿيندو۔ === سيڪشن لنڪ === جيڪڏهن دستاويز ۾ ڪو سيڪشن موجود هجي جيڪو Wikidata خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿو، ته [[Help:section link|سيڪشن لنڪ]] پڻ ڏئي سگهجي ٿو: <code><nowiki>{{</nowiki>Tracks Wikidata|section=''سيڪشن جو نالو''<nowiki>}}</nowiki></code> == مثال == هڪ خاصيت لاءِ (مثال طور [[d:Property:P496]]): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P496}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P496}} }} گهڻين خاصيتن لاءِ (ضرورت مطابق وڌيڪ خاصيتون ڏئي سگهجن ٿيون): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P10|P20|P30}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P10|P20|P30}} }} ڪسٽم زمري سان: {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P40|P50|P101|cat=MusicBrainz Wikidata tracking categories}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P40|P50|P101|cat=MusicBrainz Wikidata tracking categories}} }} جيڪڏهن خاصيتون/ٽريڪنگ ڪنهن سيڪشن ۾ بيان ڪيل هجن (مثال طور <code><nowiki>===Wikidata===</nowiki></code>): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|section=Wikidata}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|section=Wikidata}} }} == مددگار سانچا ۽ ماڊيول == * {{tl|Sister project}}، جيڪو {{ml|Side box|main}} ذريعي {{tl|Side box}} استعمال ڪري ٿو * {{ml|Uses Wikidata|usesProperty}} * {{tl|Template other}} * {{tl|Module other}} * {{tl|Category other}} == ٽريڪنگ زمرا == هيٺيان زمرا هن سانچي ذريعي پاڻمرادو شامل ٿين ٿا: * {{clc|Templates tracking Wikidata}} * {{clc|Modules tracking Wikidata}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Uses Wikidata}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ هن لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي --> [[زمرو:Wikidata سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] [[زمرو:سانچا جيڪي Wikidata کي ٽريڪ ڪن ٿا|*]] }}</includeonly> mt71e6c1uhstrcde9nsg3gjvsuvvrru 371506 371505 2026-04-14T12:32:13Z Intisar Ali 8681 371506 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Side box|Module:Uses Wikidata}} هي سانچو ڪنهن ٻئي سانچي يا ماڊيول جي دستاويز ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو، اهو ڏيکارڻ لاءِ ته اهو سانچو يا ماڊيول هڪ يا وڌيڪ [[وڪي ڊيٽا]] خاصيتن مان ڊيٽا کي ٽريڪ ڪري ٿو يا انهن مان ڊيٽا جي غير موجودگي کي ٽريڪ ڪري ٿو۔ __NOTOC__ == استعمال == === معياري استعمال === <code><nowiki>{{</nowiki>Tracks Wikidata|''P1''|''P2''|''P3''...|cat=<nowiki>}}</nowiki></code> * ''P1'', ''P2'', ''P3'' وغيره کي اصل خاصيت نمبرن سان مٽايو – "P" سميت. ضرورت مطابق هڪ يا وڌيڪ خاصيتون ڏئي سگهجن ٿيون۔ * {{para|cat}} اُن زمري جو نالو آهي جنهن ڏانهن "tracks" لفظ لنڪ ٿيندو – "Category:" وارو اڳياڙو شامل نه ڪيو وڃي۔ هي اختياري پيراميٽر آهي؛ اهو يا ته هڪ واحد ٽريڪنگ زمرو ٿي سگهي ٿو (جيڪڏهن سانچي وٽ صرف هڪ هجي)، يا هڪ گڏيل زمرو (جهڙوڪ [[:Category:MusicBrainz Wikidata tracking categories]]) جيڪو سڀني ٽريڪنگ زمرن جي فهرست ڏيکاري ٿو۔ جيڪڏهن نه ڏنو وڃي، ته ڊفالٽ طور [[:Category:Wikidata tracking categories]] استعمال ٿيندو۔ === سيڪشن لنڪ === جيڪڏهن دستاويز ۾ ڪو سيڪشن موجود هجي جيڪو Wikidata خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿو، ته [[Help:section link|سيڪشن لنڪ]] پڻ ڏئي سگهجي ٿو: <code><nowiki>{{</nowiki>Tracks Wikidata|section=''سيڪشن جو نالو''<nowiki>}}</nowiki></code> == مثال == هڪ خاصيت لاءِ (مثال طور [[d:Property:P496]]): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P496}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P496}} }} گهڻين خاصيتن لاءِ (ضرورت مطابق وڌيڪ خاصيتون ڏئي سگهجن ٿيون): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P10|P20|P30}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P10|P20|P30}} }} ڪسٽم زمري سان: {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P40|P50|P101|cat=MusicBrainz Wikidata tracking categories}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P40|P50|P101|cat=MusicBrainz Wikidata tracking categories}} }} جيڪڏهن خاصيتون/ٽريڪنگ ڪنهن سيڪشن ۾ بيان ڪيل هجن (مثال طور <code><nowiki>===Wikidata===</nowiki></code>): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|section=Wikidata}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|section=Wikidata}} }} == مددگار سانچا ۽ ماڊيول == * {{tl|Sister project}}، جيڪو {{ml|Side box|main}} ذريعي {{tl|Side box}} استعمال ڪري ٿو * {{ml|Uses Wikidata|usesProperty}} * {{tl|Template other}} * {{tl|Module other}} * {{tl|Category other}} == ٽريڪنگ زمرا == هيٺيان زمرا هن سانچي ذريعي پاڻمرادو شامل ٿين ٿا: * {{clc|Templates tracking Wikidata}} * {{clc|Modules tracking Wikidata}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Uses Wikidata}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ هن لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي --> [[زمرو:Wikidata سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] [[زمرو:سانچا جيڪي Wikidata کي ٽريڪ ڪن ٿا|*]] }}</includeonly> 3liyww1a1ng1ulr0oinlrdpw107rel0 371507 371506 2026-04-14T12:32:40Z Intisar Ali 8681 371507 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي رکو (ڏسو [[Wikipedia:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Side box|Module:Uses Wikidata}} هي سانچو ڪنهن ٻئي سانچي يا ماڊيول جي دستاويز ۾ استعمال ڪري سگهجي ٿو، اهو ڏيکارڻ لاءِ ته اهو سانچو يا ماڊيول هڪ يا وڌيڪ [[وڪي ڊيٽا]] خاصيتن مان ڊيٽا کي ٽريڪ ڪري ٿو يا انهن مان ڊيٽا جي غير موجودگي کي ٽريڪ ڪري ٿو۔ __NOTOC__ == استعمال == === معياري استعمال === <code><nowiki>{{</nowiki>Tracks Wikidata|''P1''|''P2''|''P3''...|cat=<nowiki>}}</nowiki></code> * ''P1'', ''P2'', ''P3'' وغيره کي اصل خاصيت نمبرن سان مٽايو – "P" سميت. ضرورت مطابق هڪ يا وڌيڪ خاصيتون ڏئي سگهجن ٿيون۔ * {{para|cat}} اُن زمري جو نالو آهي جنهن ڏانهن "tracks" لفظ لنڪ ٿيندو – "Category:" وارو اڳياڙو شامل نه ڪيو وڃي۔ هي اختياري پيراميٽر آهي؛ اهو يا ته هڪ واحد ٽريڪنگ زمرو ٿي سگهي ٿو (جيڪڏهن سانچي وٽ صرف هڪ هجي)، يا هڪ گڏيل زمرو (جهڙوڪ [[:زمرو:MusicBrainz Wikidata tracking categories]]) جيڪو سڀني ٽريڪنگ زمرن جي فهرست ڏيکاري ٿو۔ جيڪڏهن نه ڏنو وڃي، ته ڊفالٽ طور [[: زمرو:Wikidata tracking categories]] استعمال ٿيندو۔ === سيڪشن لنڪ === جيڪڏهن دستاويز ۾ ڪو سيڪشن موجود هجي جيڪو Wikidata خاصيتن جي وضاحت ڪري ٿو، ته [[Help:section link|سيڪشن لنڪ]] پڻ ڏئي سگهجي ٿو: <code><nowiki>{{</nowiki>Tracks Wikidata|section=''سيڪشن جو نالو''<nowiki>}}</nowiki></code> == مثال == هڪ خاصيت لاءِ (مثال طور [[d:Property:P496]]): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P496}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P496}} }} گهڻين خاصيتن لاءِ (ضرورت مطابق وڌيڪ خاصيتون ڏئي سگهجن ٿيون): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P10|P20|P30}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P10|P20|P30}} }} ڪسٽم زمري سان: {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|P40|P50|P101|cat=MusicBrainz Wikidata tracking categories}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|P40|P50|P101|cat=MusicBrainz Wikidata tracking categories}} }} جيڪڏهن خاصيتون/ٽريڪنگ ڪنهن سيڪشن ۾ بيان ڪيل هجن (مثال طور <code><nowiki>===Wikidata===</nowiki></code>): {{markup |<nowiki>{{Tracks Wikidata|section=Wikidata}}</nowiki> |{{Tracks Wikidata|section=Wikidata}} }} == مددگار سانچا ۽ ماڊيول == * {{tl|Sister project}}، جيڪو {{ml|Side box|main}} ذريعي {{tl|Side box}} استعمال ڪري ٿو * {{ml|Uses Wikidata|usesProperty}} * {{tl|Template other}} * {{tl|Module other}} * {{tl|Category other}} == ٽريڪنگ زمرا == هيٺيان زمرا هن سانچي ذريعي پاڻمرادو شامل ٿين ٿا: * {{clc|Templates tracking Wikidata}} * {{clc|Modules tracking Wikidata}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Wikidata property}} * {{tl|Uses Wikidata}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ هن لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ بين-وڪي ڳانڍاپا Wikidata تي --> [[زمرو:Wikidata سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] [[زمرو:سانچا جيڪي Wikidata کي ٽريڪ ڪن ٿا|*]] }}</includeonly> id3gpu3xfncqfmmamo7i5av4nn2ym6k 0 94959 371528 2026-04-14T14:24:19Z Intisar Ali 8681 صفحي کي [[وڪي لغت]] ڏانھن چوريو 371528 wikitext text/x-wiki #چوريو[[وڪي لغت]] 8c5jvdpt2mmzwlw8wxecv5zdfz7i45d 0 94960 371529 2026-04-14T14:26:21Z Intisar Ali 8681 صفحي کي [[وڪيميڊيا ڪامنز]] ڏانھن چوريو 371529 wikitext text/x-wiki #چوريو[[وڪيميڊيا ڪامنز]] 7esf594pa4s280qzr57ogcl5rgdsh5y 10 94961 371544 2026-04-14T15:26:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} ڪنهن تنظيم بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات ڏيڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔... 371544 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} ڪنهن تنظيم بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات ڏيڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ == استعمال == {{Parameter names example |name |full_name |native_name |native_name_lang=es |image={{{image}}} |image_size={{{image_size}}} |image_alt |caption |logo={{{logo}}} |logo_size={{{logo_size}}} |logo_alt={{{logo_alt}}} |logo_caption |map={{{map}}} |map_size={{{map_size}}} |map_alt={{{map_alt}}} |map_caption |map2={{{map2}}} |map2_size={{{map2_size}}} |map2_alt={{{map2_alt}}} |map2_caption | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> |abbreviation |nickname | pronunciation |pronounce_ref |pronounce_comment |named_after |predecessor |merged_into |successor |formation |founder |founding_location |dissolved|merger |type |tax_id |registration_id |status |purpose |professional_title |headquarters |location |coordinates = {{coord|15|16|}} |origins |region_served|products |services |methods |fields |membership | num_members_year |language|owner | secretary_general |leader_title | leader_name | leader_name1|leader_title1|leader_title2 |leader_name2 |leader_title3 |leader_name3 |leader_title4 |leader_name4 |board_of_directors |key_people |main_organ|publication |parent_organization|subsidiaries |secessions |affiliations |ror_id |budget |budget_year |revenue |revenue_year |disbursements |expenses |expenses_year |endowment |endowment_year | funding |num_staff |num_staff_year |num_volunteers |num_volunteers_year |num_students |num_students_year |awards |website |remarks |former_name |footnotes |bodystyle }} === مڪمل نحوي صورت === هي نسخو ڪاپي ڪري استعمال ڪريو، ۽ لڪيل نوٽس هٽايو (يعني <code><nowiki><!--</nowiki></code> ۽ <code><nowiki>--></nowiki></code> وارا اکر) جيڪي ڪجهه اندراجن جي چوڌاري ڏنل آهن، ته جيئن اوهان داخل ڪيل ڊيٽا ڇپيل مضمون ۾ ظاهر ٿي سگهي۔ سڀئي خانا '''''لازمي طور''''' ننڍن اکرن ۾ هجن، ۽ سڀئي اختياري آهن۔ <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox organization | name = <!-- جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته {{PAGENAME}} ڊفالٽ هوندو --> | full_name = | native_name = <!-- تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻوليءَ ۾ --> | native_name_lang = <!-- مٿي ڏنل مقامي ٻوليءَ جو لازمي ISO 639-1 ڪوڊ --> | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_size = | image_alt = <!-- ڏسو [[WP:ALT]] --> | caption = | map = | map_size = <!-- ڊفالٽ 250px آهي --> | map_alt = | map_caption = | map2 = <!-- جيڪڏهن گهربل هجي ته ٻي نقشي واري تصوير --> | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> | abbreviation = | nickname = | pronounce = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | pronunciation = | named_after = | predecessor = | merged_into = <!-- ٻيون تنظيمون جن ۾ هي ضم ٿي --> | successor = | formation = <!-- {{start date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | established = | founder = <!-- يا |founders = --> | founding_location = | dissolved = <!-- يا |defunct = --><!-- {{end date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | merger = <!-- ٻيون تنظيمون (جيڪڏهن هجن) جيڪي نئين تنظيم ٺاهڻ لاءِ گڏ ٿيون --> | type = <!-- مثال: [[غير منافع بخش تنظيم|غير منافع بخش]]، [[غير سرڪاري تنظيم|اين جي او]] وغيره --> | tax_id = <!-- يا |vat_id = (يورپي تنظيمن لاءِ) --> | registration_id = <!-- غير منافع بخش تنظيمن لاءِ --> | status = <!-- قانوني حيثيت يا وضاحت (ڪمپني، خيراتي ادارو، فائونڊيشن وغيره) --> | purpose = <!-- يا |focus = --><!-- انساني ڀلائي، سرگرمي، امن قائم ڪرڻ وغيره --> | professional_title = <!-- پيشاور تنظيمن لاءِ --> | headquarters = | location = | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | origins = | region_served = | products = <!-- يا |product = --> | services = | methods = <!-- يا |method = --> | fields = <!-- يا |field = --> | membership = <!-- ميمبرن جو تعداد --> | num_members_year = <!-- اهو سال جنهن لاءِ ميمبرشپ جا انگ لاڳو ٿين ٿا --> | language = <!-- يا |languages = --><!-- ڪا به سرڪاري ٻولي يا ٻوليون --> | owner = <!-- يا |owners = --> | secretary_general = | leader_title = <!-- ڊفالٽ "Leader" آهي --> | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = <!-- تنظيم جو مکيه ادارو (اسمبلي، ڪميٽي، بورڊ وغيره) يا اشاعت --> | publication = <!-- جڏهن مکيه ادارو ڏنل هجي ۽ الڳ اشاعت موجود هجي --> | parent_organization = <!-- يا |parent_organisation = --> | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | ror_id = <!-- ريسرچ آرگنائيزيشن رجسٽري ۾ منفرد سڃاڻپ --> | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | funding = <!-- مالي وسيلا، مثال طور "ٿنڪ ٽئنڪ" لاءِ --> | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | awards = | website = <!-- {{Official URL}} يا {{URL|example.com}} --> | remarks = | former_name = <!-- يا |former_name = --> | footnotes = | bodystyle = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === Uprights === چار upright پيراميٽر آهن: لوگو لاءِ {{para|upright}}، تصوير لاءِ {{para|image_upright}}، نقشي لاءِ {{para|map_upright}} ۽ map2 لاءِ {{para|map2_upright}}۔ upright پيراميٽر جي وضاحت لاءِ [[مدد:Upright]] ڏسو۔ === Pushpin location maps === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto"> {{Infobox organization ... | coordinates = <!-- {{Coord}} سانچو استعمال ڪريو. --> | pushpin_map = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | map_alt = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | pushpin_relief = | map_dot_label = | map_size = | map_caption = <!-- نقشي جي هيٺ ڏيکارڻ لاءِ متن؛ جيڪڏهن ڪيپشن نه کپي ته "map_caption=" داخل ڪريو؛ --> ... }} </syntaxhighlight> {{para|pushpin_map}} ساڳيو آهي جيئن {{para|map_type}}۔ هن بابت وڌيڪ معلومات {{tl|Location map#Available maps}} تي آهي۔ === Mapframe maps === {{Infobox mapframe/doc/parameters | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|map}}, {{para|map2}}, {{para|pushpin_map}}, {{para|map_type}} }} == Microformat == {{UF-hcard-org}} 1vriv0hmsv76bpw8u4y1ltjclzla2np 371545 371544 2026-04-14T15:27:54Z Intisar Ali 8681 371545 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} ڪنهن تنظيم بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات ڏيڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ == استعمال == {{Parameter names example |name |full_name |native_name |native_name_lang=es |image={{{image}}} |image_size={{{image_size}}} |image_alt |caption |logo={{{logo}}} |logo_size={{{logo_size}}} |logo_alt={{{logo_alt}}} |logo_caption |map={{{map}}} |map_size={{{map_size}}} |map_alt={{{map_alt}}} |map_caption |map2={{{map2}}} |map2_size={{{map2_size}}} |map2_alt={{{map2_alt}}} |map2_caption | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> |abbreviation |nickname | pronunciation |pronounce_ref |pronounce_comment |named_after |predecessor |merged_into |successor |formation |founder |founding_location |dissolved|merger |type |tax_id |registration_id |status |purpose |professional_title |headquarters |location |coordinates = {{coord|15|16|}} |origins |region_served|products |services |methods |fields |membership | num_members_year |language|owner | secretary_general |leader_title | leader_name | leader_name1|leader_title1|leader_title2 |leader_name2 |leader_title3 |leader_name3 |leader_title4 |leader_name4 |board_of_directors |key_people |main_organ|publication |parent_organization|subsidiaries |secessions |affiliations |ror_id |budget |budget_year |revenue |revenue_year |disbursements |expenses |expenses_year |endowment |endowment_year | funding |num_staff |num_staff_year |num_volunteers |num_volunteers_year |num_students |num_students_year |awards |website |remarks |former_name |footnotes |bodystyle }} === مڪمل نحوي صورت === هي نسخو ڪاپي ڪري استعمال ڪريو، ۽ لڪيل نوٽس هٽايو (يعني <code><nowiki><!--</nowiki></code> ۽ <code><nowiki>--></nowiki></code> وارا اکر) جيڪي ڪجهه اندراجن جي چوڌاري ڏنل آهن، ته جيئن اوهان داخل ڪيل ڊيٽا ڇپيل مضمون ۾ ظاهر ٿي سگهي۔ سڀئي خانا '''''لازمي طور''''' ننڍن اکرن ۾ هجن، ۽ سڀئي اختياري آهن۔ <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox organization | name = <!-- جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته {{PAGENAME}} ڊفالٽ هوندو --> | full_name = | native_name = <!-- تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻوليءَ ۾ --> | native_name_lang = <!-- مٿي ڏنل مقامي ٻوليءَ جو لازمي ISO 639-1 ڪوڊ --> | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_size = | image_alt = <!-- ڏسو [[WP:ALT]] --> | caption = | map = | map_size = <!-- ڊفالٽ 250px آهي --> | map_alt = | map_caption = | map2 = <!-- جيڪڏهن گهربل هجي ته ٻي نقشي واري تصوير --> | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> | abbreviation = | nickname = | pronounce = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | pronunciation = | named_after = | predecessor = | merged_into = <!-- ٻيون تنظيمون جن ۾ هي ضم ٿي --> | successor = | formation = <!-- {{start date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | established = | founder = <!-- يا |founders = --> | founding_location = | dissolved = <!-- يا |defunct = --><!-- {{end date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | merger = <!-- ٻيون تنظيمون (جيڪڏهن هجن) جيڪي نئين تنظيم ٺاهڻ لاءِ گڏ ٿيون --> | type = <!-- مثال: [[غير منافع بخش تنظيم|غير منافع بخش]]، [[غير سرڪاري تنظيم|اين جي او]] وغيره --> | tax_id = <!-- يا |vat_id = (يورپي تنظيمن لاءِ) --> | registration_id = <!-- غير منافع بخش تنظيمن لاءِ --> | status = <!-- قانوني حيثيت يا وضاحت (ڪمپني، خيراتي ادارو، فائونڊيشن وغيره) --> | purpose = <!-- يا |focus = --><!-- انساني ڀلائي، سرگرمي، امن قائم ڪرڻ وغيره --> | professional_title = <!-- پيشاور تنظيمن لاءِ --> | headquarters = | location = | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | origins = | region_served = | products = <!-- يا |product = --> | services = | methods = <!-- يا |method = --> | fields = <!-- يا |field = --> | membership = <!-- ميمبرن جو تعداد --> | num_members_year = <!-- اهو سال جنهن لاءِ ميمبرشپ جا انگ لاڳو ٿين ٿا --> | language = <!-- يا |languages = --><!-- ڪا به سرڪاري ٻولي يا ٻوليون --> | owner = <!-- يا |owners = --> | secretary_general = | leader_title = <!-- ڊفالٽ "Leader" آهي --> | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = <!-- تنظيم جو مکيه ادارو (اسمبلي، ڪميٽي، بورڊ وغيره) يا اشاعت --> | publication = <!-- جڏهن مکيه ادارو ڏنل هجي ۽ الڳ اشاعت موجود هجي --> | parent_organization = <!-- يا |parent_organisation = --> | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | ror_id = <!-- ريسرچ آرگنائيزيشن رجسٽري ۾ منفرد سڃاڻپ --> | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | funding = <!-- مالي وسيلا، مثال طور "ٿنڪ ٽئنڪ" لاءِ --> | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | awards = | website = <!-- {{Official URL}} يا {{URL|example.com}} --> | remarks = | former_name = <!-- يا |former_name = --> | footnotes = | bodystyle = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === Uprights === چار upright پيراميٽر آهن: لوگو لاءِ {{para|upright}}، تصوير لاءِ {{para|image_upright}}، نقشي لاءِ {{para|map_upright}} ۽ map2 لاءِ {{para|map2_upright}}۔ upright پيراميٽر جي وضاحت لاءِ [[مدد:Upright]] ڏسو۔ === Pushpin location maps === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto"> {{Infobox organization ... | coordinates = <!-- {{Coord}} سانچو استعمال ڪريو. --> | pushpin_map = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | map_alt = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | pushpin_relief = | map_dot_label = | map_size = | map_caption = <!-- نقشي جي هيٺ ڏيکارڻ لاءِ متن؛ جيڪڏهن ڪيپشن نه کپي ته "map_caption=" داخل ڪريو؛ --> ... }} </syntaxhighlight> {{para|pushpin_map}} ساڳيو آهي جيئن {{para|map_type}}۔ هن بابت وڌيڪ معلومات {{tl|Location map#Available maps}} تي آهي۔ === Mapframe maps === {{Infobox mapframe/doc/parameters | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|map}}, {{para|map2}}, {{para|pushpin_map}}, {{para|map_type}} }} == مائڪروفارميٽ == {{UF-hcard-org}} t1h7y4owmcxj9txm37y40hsbx28mxcx 371551 371545 2026-04-14T15:54:06Z Intisar Ali 8681 371551 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} ڪنهن تنظيم بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات ڏيڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ == استعمال == {{Parameter names example |name |full_name |native_name |native_name_lang=es |image={{{image}}} |image_size={{{image_size}}} |image_alt |caption |logo={{{logo}}} |logo_size={{{logo_size}}} |logo_alt={{{logo_alt}}} |logo_caption |map={{{map}}} |map_size={{{map_size}}} |map_alt={{{map_alt}}} |map_caption |map2={{{map2}}} |map2_size={{{map2_size}}} |map2_alt={{{map2_alt}}} |map2_caption | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> |abbreviation |nickname | pronunciation |pronounce_ref |pronounce_comment |named_after |predecessor |merged_into |successor |formation |founder |founding_location |dissolved|merger |type |tax_id |registration_id |status |purpose |professional_title |headquarters |location |coordinates = {{coord|15|16|}} |origins |region_served|products |services |methods |fields |membership | num_members_year |language|owner | secretary_general |leader_title | leader_name | leader_name1|leader_title1|leader_title2 |leader_name2 |leader_title3 |leader_name3 |leader_title4 |leader_name4 |board_of_directors |key_people |main_organ|publication |parent_organization|subsidiaries |secessions |affiliations |ror_id |budget |budget_year |revenue |revenue_year |disbursements |expenses |expenses_year |endowment |endowment_year | funding |num_staff |num_staff_year |num_volunteers |num_volunteers_year |num_students |num_students_year |awards |website |remarks |former_name |footnotes |bodystyle }} === مڪمل نحوي صورت === هي نسخو ڪاپي ڪري استعمال ڪريو، ۽ لڪيل نوٽس هٽايو (يعني <code><nowiki><!--</nowiki></code> ۽ <code><nowiki>--></nowiki></code> وارا اکر) جيڪي ڪجهه اندراجن جي چوڌاري ڏنل آهن، ته جيئن اوهان داخل ڪيل ڊيٽا ڇپيل مضمون ۾ ظاهر ٿي سگهي۔ سڀئي خانا '''''لازمي طور''''' ننڍن اکرن ۾ هجن، ۽ سڀئي اختياري آهن۔ <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox organization | name = <!-- جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته {{PAGENAME}} ڊفالٽ هوندو --> | full_name = | native_name = <!-- تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻوليءَ ۾ --> | native_name_lang = <!-- مٿي ڏنل مقامي ٻوليءَ جو لازمي ISO 639-1 ڪوڊ --> | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_size = | image_alt = <!-- ڏسو [[WP:ALT]] --> | caption = | map = | map_size = <!-- ڊفالٽ 250px آهي --> | map_alt = | map_caption = | map2 = <!-- جيڪڏهن گهربل هجي ته ٻي نقشي واري تصوير --> | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> | abbreviation = | nickname = | pronounce = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | pronunciation = | named_after = | predecessor = | merged_into = <!-- ٻيون تنظيمون جن ۾ هي ضم ٿي --> | successor = | formation = <!-- {{start date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | established = | founder = <!-- يا |founders = --> | founding_location = | dissolved = <!-- يا |defunct = --><!-- {{end date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | merger = <!-- ٻيون تنظيمون (جيڪڏهن هجن) جيڪي نئين تنظيم ٺاهڻ لاءِ گڏ ٿيون --> | type = <!-- مثال: [[غير منافع بخش تنظيم|غير منافع بخش]]، [[غير سرڪاري تنظيم|اين جي او]] وغيره --> | tax_id = <!-- يا |vat_id = (يورپي تنظيمن لاءِ) --> | registration_id = <!-- غير منافع بخش تنظيمن لاءِ --> | status = <!-- قانوني حيثيت يا وضاحت (ڪمپني، خيراتي ادارو، فائونڊيشن وغيره) --> | purpose = <!-- يا |focus = --><!-- انساني ڀلائي، سرگرمي، امن قائم ڪرڻ وغيره --> | professional_title = <!-- پيشاور تنظيمن لاءِ --> | headquarters = | location = | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | origins = | region_served = | products = <!-- يا |product = --> | services = | methods = <!-- يا |method = --> | fields = <!-- يا |field = --> | membership = <!-- ميمبرن جو تعداد --> | num_members_year = <!-- اهو سال جنهن لاءِ ميمبرشپ جا انگ لاڳو ٿين ٿا --> | language = <!-- يا |languages = --><!-- ڪا به سرڪاري ٻولي يا ٻوليون --> | owner = <!-- يا |owners = --> | secretary_general = | leader_title = <!-- ڊفالٽ "Leader" آهي --> | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = <!-- تنظيم جو مکيه ادارو (اسمبلي، ڪميٽي، بورڊ وغيره) يا اشاعت --> | publication = <!-- جڏهن مکيه ادارو ڏنل هجي ۽ الڳ اشاعت موجود هجي --> | parent_organization = <!-- يا |parent_organisation = --> | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | ror_id = <!-- ريسرچ آرگنائيزيشن رجسٽري ۾ منفرد سڃاڻپ --> | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | funding = <!-- مالي وسيلا، مثال طور "ٿنڪ ٽئنڪ" لاءِ --> | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | awards = | website = <!-- {{Official URL}} يا {{URL|example.com}} --> | remarks = | former_name = <!-- يا |former_name = --> | footnotes = | bodystyle = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === Uprights === چار upright پيراميٽر آهن: لوگو لاءِ {{para|upright}}، تصوير لاءِ {{para|image_upright}}، نقشي لاءِ {{para|map_upright}} ۽ map2 لاءِ {{para|map2_upright}}۔ upright پيراميٽر جي وضاحت لاءِ [[مدد:Upright]] ڏسو۔ === Pushpin location maps === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto"> {{Infobox organization ... | coordinates = <!-- {{Coord}} سانچو استعمال ڪريو. --> | pushpin_map = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | map_alt = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | pushpin_relief = | map_dot_label = | map_size = | map_caption = <!-- نقشي جي هيٺ ڏيکارڻ لاءِ متن؛ جيڪڏهن ڪيپشن نه کپي ته "map_caption=" داخل ڪريو؛ --> ... }} </syntaxhighlight> {{para|pushpin_map}} ساڳيو آهي جيئن {{para|map_type}}۔ هن بابت وڌيڪ معلومات {{tl|Location map#Available maps}} تي آهي۔ === Mapframe maps === {{Infobox mapframe/doc/parameters | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|map}}, {{para|map2}}, {{para|pushpin_map}}, {{para|map_type}} }} == مائڪروفارميٽ == {{UF-hcard-org}} == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "", "format": "block", "params": { "name": { "label": "name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جيڪڏهن نالو مهيا نه ڪيو وڃي ته پاڻمرادو {{PAGENAME}} استعمال ٿيندو" }, "native_name": { "label": "native_name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾" }, "native_name_lang": { "label": "native_name_lang", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "native_name لاءِ ٻولي جو ڪوڊ" }, "image": { "label": "image", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جي تصوير" }, "image_size": { "label": "image_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تصوير جو ماپ" }, "alt": { "label": "alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڏسو [[WP:ALT]]" }, "caption": { "label": "caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڪيپشن" }, "logo": { "label": "logo", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو لوگو" }, "logo_size": { "label": "logo_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لوگو جو ماپ" }, "logo_alt": { "label": "logo_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڏسو [[WP:ALT]]" }, "logo_caption": { "label": "logo_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لوگو لاءِ ڪيپشن" }, "map": { "label": "map", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جي تصوير" }, "map_size": { "label": "map_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڊفالٽ 250px" }, "map_alt": { "label": "map_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false }, "map_caption": { "label": "map_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ڪيپشن" }, "map2": { "label": "map2", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ٻيو نقشو (جيڪڏهن گهربل هجي)" }, "map2_size": { "label": "map2_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ماپ" }, "map2_alt": { "label": "map2_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false }, "map2_caption": { "label": "map2_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ڪيپشن" }, "abbreviation": { "label": "abbreviation", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مختصر نالو يا مخفف" }, "nickname": { "label": "nickname", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لقب" }, "named_after": { "label": "named_after", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اهو ادارو يا شخص جنهن جي نالي تي تنظيم رکيل هجي" }, "motto": { "label": "motto", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو شعار" }, "predecessor": { "label": "predecessor", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اڳ واري تنظيم" }, "successor": { "label": "successor", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جانشين تنظيم" }, "formation": { "label": "formation", "aliases": ["established", "founded"], "type": "date", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "قيام جي تاريخ ({{start date and age}} استعمال ڪريو)" }, "founder": { "label": "founder", "aliases": ["founders"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "باني" }, "founding_location": { "label": "founding_location", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جاءِ جتي تنظيم قائم ٿي" }, "type": { "label": "type", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مثال: غير سرڪاري تنظيم (NGO)" }, "status": { "label": "status", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "قانوني حيثيت" }, "purpose": { "label": "purpose", "aliases": ["focus"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو مقصد" }, "headquarters": { "label": "headquarters", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مرڪزي آفيس" }, "location": { "label": "location", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جڳھ" }, "coordinates": { "label": "coordinates", "aliases": ["coords"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "{{coord}} سان مقام" }, "products": { "label": "products", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مصنوعات" }, "services": { "label": "services", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "خدمتون" }, "membership": { "label": "membership", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ميمبرشپ" }, "language": { "label": "language", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "سرڪاري ٻولي" }, "owner": { "label": "owner", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مالڪ" }, "leader_title": { "label": "leader_title", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "عهدو" }, "leader_name": { "label": "leader_name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نالو" }, "key_people": { "label": "key_people", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اهم ماڻهو" }, "website": { "label": "website", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ويب سائيٽ" } } } </templatedata> 3bldt0q64qmvwiqp7ta1idljeeov42g 371552 371551 2026-04-14T15:55:35Z Intisar Ali 8681 371552 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} ڪنهن تنظيم بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات ڏيڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ == استعمال == {{Parameter names example |name |full_name |native_name |native_name_lang=es |image={{{image}}} |image_size={{{image_size}}} |image_alt |caption |logo={{{logo}}} |logo_size={{{logo_size}}} |logo_alt={{{logo_alt}}} |logo_caption |map={{{map}}} |map_size={{{map_size}}} |map_alt={{{map_alt}}} |map_caption |map2={{{map2}}} |map2_size={{{map2_size}}} |map2_alt={{{map2_alt}}} |map2_caption | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> |abbreviation |nickname | pronunciation |pronounce_ref |pronounce_comment |named_after |predecessor |merged_into |successor |formation |founder |founding_location |dissolved|merger |type |tax_id |registration_id |status |purpose |professional_title |headquarters |location |coordinates = {{coord|15|16|}} |origins |region_served|products |services |methods |fields |membership | num_members_year |language|owner | secretary_general |leader_title | leader_name | leader_name1|leader_title1|leader_title2 |leader_name2 |leader_title3 |leader_name3 |leader_title4 |leader_name4 |board_of_directors |key_people |main_organ|publication |parent_organization|subsidiaries |secessions |affiliations |ror_id |budget |budget_year |revenue |revenue_year |disbursements |expenses |expenses_year |endowment |endowment_year | funding |num_staff |num_staff_year |num_volunteers |num_volunteers_year |num_students |num_students_year |awards |website |remarks |former_name |footnotes |bodystyle }} === مڪمل نحوي صورت === هي نسخو ڪاپي ڪري استعمال ڪريو، ۽ لڪيل نوٽس هٽايو (يعني <code><nowiki><!--</nowiki></code> ۽ <code><nowiki>--></nowiki></code> وارا اکر) جيڪي ڪجهه اندراجن جي چوڌاري ڏنل آهن، ته جيئن اوهان داخل ڪيل ڊيٽا ڇپيل مضمون ۾ ظاهر ٿي سگهي۔ سڀئي خانا '''''لازمي طور''''' ننڍن اکرن ۾ هجن، ۽ سڀئي اختياري آهن۔ <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox organization | name = <!-- جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته {{PAGENAME}} ڊفالٽ هوندو --> | full_name = | native_name = <!-- تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻوليءَ ۾ --> | native_name_lang = <!-- مٿي ڏنل مقامي ٻوليءَ جو لازمي ISO 639-1 ڪوڊ --> | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_size = | image_alt = <!-- ڏسو [[WP:ALT]] --> | caption = | map = | map_size = <!-- ڊفالٽ 250px آهي --> | map_alt = | map_caption = | map2 = <!-- جيڪڏهن گهربل هجي ته ٻي نقشي واري تصوير --> | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> | abbreviation = | nickname = | pronounce = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | pronunciation = | named_after = | predecessor = | merged_into = <!-- ٻيون تنظيمون جن ۾ هي ضم ٿي --> | successor = | formation = <!-- {{start date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | established = | founder = <!-- يا |founders = --> | founding_location = | dissolved = <!-- يا |defunct = --><!-- {{end date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | merger = <!-- ٻيون تنظيمون (جيڪڏهن هجن) جيڪي نئين تنظيم ٺاهڻ لاءِ گڏ ٿيون --> | type = <!-- مثال: [[غير منافع بخش تنظيم|غير منافع بخش]]، [[غير سرڪاري تنظيم|اين جي او]] وغيره --> | tax_id = <!-- يا |vat_id = (يورپي تنظيمن لاءِ) --> | registration_id = <!-- غير منافع بخش تنظيمن لاءِ --> | status = <!-- قانوني حيثيت يا وضاحت (ڪمپني، خيراتي ادارو، فائونڊيشن وغيره) --> | purpose = <!-- يا |focus = --><!-- انساني ڀلائي، سرگرمي، امن قائم ڪرڻ وغيره --> | professional_title = <!-- پيشاور تنظيمن لاءِ --> | headquarters = | location = | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | origins = | region_served = | products = <!-- يا |product = --> | services = | methods = <!-- يا |method = --> | fields = <!-- يا |field = --> | membership = <!-- ميمبرن جو تعداد --> | num_members_year = <!-- اهو سال جنهن لاءِ ميمبرشپ جا انگ لاڳو ٿين ٿا --> | language = <!-- يا |languages = --><!-- ڪا به سرڪاري ٻولي يا ٻوليون --> | owner = <!-- يا |owners = --> | secretary_general = | leader_title = <!-- ڊفالٽ "Leader" آهي --> | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = <!-- تنظيم جو مکيه ادارو (اسمبلي، ڪميٽي، بورڊ وغيره) يا اشاعت --> | publication = <!-- جڏهن مکيه ادارو ڏنل هجي ۽ الڳ اشاعت موجود هجي --> | parent_organization = <!-- يا |parent_organisation = --> | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | ror_id = <!-- ريسرچ آرگنائيزيشن رجسٽري ۾ منفرد سڃاڻپ --> | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | funding = <!-- مالي وسيلا، مثال طور "ٿنڪ ٽئنڪ" لاءِ --> | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | awards = | website = <!-- {{Official URL}} يا {{URL|example.com}} --> | remarks = | former_name = <!-- يا |former_name = --> | footnotes = | bodystyle = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === Uprights === چار upright پيراميٽر آهن: لوگو لاءِ {{para|upright}}، تصوير لاءِ {{para|image_upright}}، نقشي لاءِ {{para|map_upright}} ۽ map2 لاءِ {{para|map2_upright}}۔ upright پيراميٽر جي وضاحت لاءِ [[مدد:Upright]] ڏسو۔ === Pushpin location maps === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto"> {{Infobox organization ... | coordinates = <!-- {{Coord}} سانچو استعمال ڪريو. --> | pushpin_map = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | map_alt = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | pushpin_relief = | map_dot_label = | map_size = | map_caption = <!-- نقشي جي هيٺ ڏيکارڻ لاءِ متن؛ جيڪڏهن ڪيپشن نه کپي ته "map_caption=" داخل ڪريو؛ --> ... }} </syntaxhighlight> {{para|pushpin_map}} ساڳيو آهي جيئن {{para|map_type}}۔ هن بابت وڌيڪ معلومات {{tl|Location map#Available maps}} تي آهي۔ === Mapframe maps === {{Infobox mapframe/doc/parameters | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|map}}, {{para|map2}}, {{para|pushpin_map}}, {{para|map_type}} }} == مائڪروفارميٽ == {{UF-hcard-org}} == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "", "format": "block", "params": { "name": { "label": "name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جيڪڏهن نالو مهيا نه ڪيو وڃي ته پاڻمرادو {{PAGENAME}} استعمال ٿيندو" }, "native_name": { "label": "native_name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾" }, "native_name_lang": { "label": "native_name_lang", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "native_name لاءِ ٻولي جو ڪوڊ" }, "image": { "label": "image", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جي تصوير" }, "image_size": { "label": "image_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تصوير جو ماپ" }, "alt": { "label": "alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڏسو [[WP:ALT]]" }, "caption": { "label": "caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڪيپشن" }, "logo": { "label": "logo", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو لوگو" }, "logo_size": { "label": "logo_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لوگو جو ماپ" }, "logo_alt": { "label": "logo_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڏسو [[WP:ALT]]" }, "logo_caption": { "label": "logo_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لوگو لاءِ ڪيپشن" }, "map": { "label": "map", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جي تصوير" }, "map_size": { "label": "map_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڊفالٽ 250px" }, "map_alt": { "label": "map_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false }, "map_caption": { "label": "map_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ڪيپشن" }, "map2": { "label": "map2", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ٻيو نقشو (جيڪڏهن گهربل هجي)" }, "map2_size": { "label": "map2_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ماپ" }, "map2_alt": { "label": "map2_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false }, "map2_caption": { "label": "map2_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ڪيپشن" }, "abbreviation": { "label": "abbreviation", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مختصر نالو يا مخفف" }, "nickname": { "label": "nickname", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لقب" }, "named_after": { "label": "named_after", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اهو ادارو يا شخص جنهن جي نالي تي تنظيم رکيل هجي" }, "motto": { "label": "motto", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو شعار" }, "predecessor": { "label": "predecessor", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اڳ واري تنظيم" }, "successor": { "label": "successor", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جانشين تنظيم" }, "formation": { "label": "formation", "aliases": ["established", "founded"], "type": "date", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "قيام جي تاريخ ({{start date and age}} استعمال ڪريو)" }, "founder": { "label": "founder", "aliases": ["founders"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "باني" }, "founding_location": { "label": "founding_location", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جاءِ جتي تنظيم قائم ٿي" }, "type": { "label": "type", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مثال: غير سرڪاري تنظيم (NGO)" }, "status": { "label": "status", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "قانوني حيثيت" }, "purpose": { "label": "purpose", "aliases": ["focus"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو مقصد" }, "headquarters": { "label": "headquarters", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مرڪزي آفيس" }, "location": { "label": "location", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جڳھ" }, "coordinates": { "label": "coordinates", "aliases": ["coords"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "{{coord}} سان مقام" }, "products": { "label": "products", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مصنوعات" }, "services": { "label": "services", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "خدمتون" }, "membership": { "label": "membership", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ميمبرشپ" }, "language": { "label": "language", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "سرڪاري ٻولي" }, "owner": { "label": "owner", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مالڪ" }, "leader_title": { "label": "leader_title", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "عهدو" }, "leader_name": { "label": "leader_name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نالو" }, "key_people": { "label": "key_people", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اهم ماڻهو" }, "website": { "label": "website", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ويب سائيٽ" } } } </templatedata> == ٽريڪنگ زمرو == * {{Category link with count|صفحات جيڪي نامعلوم پيراميٽرن سان تنظيم واري انفوباڪس استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == * [[وڪيپيڊيا:INFOBOXFLAG]] {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{sandbox other|| | <!-- ھن لائين کان ھيٺ زمرا شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:تنظيم انفوباڪس سانچا| ]] [[زمرو:سماج ۽ سماجي سائنس انفوباڪس سانچا|تنظيم]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> fqg0z1n7iuajfez6ucqntug3i5asbgh 371553 371552 2026-04-14T15:56:04Z Intisar Ali 8681 /* ٽريڪنگ زمرو */ 371553 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هيٺ ڏنل حصي ۾ شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} ڪنهن تنظيم بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات ڏيڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ == استعمال == {{Parameter names example |name |full_name |native_name |native_name_lang=es |image={{{image}}} |image_size={{{image_size}}} |image_alt |caption |logo={{{logo}}} |logo_size={{{logo_size}}} |logo_alt={{{logo_alt}}} |logo_caption |map={{{map}}} |map_size={{{map_size}}} |map_alt={{{map_alt}}} |map_caption |map2={{{map2}}} |map2_size={{{map2_size}}} |map2_alt={{{map2_alt}}} |map2_caption | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> |abbreviation |nickname | pronunciation |pronounce_ref |pronounce_comment |named_after |predecessor |merged_into |successor |formation |founder |founding_location |dissolved|merger |type |tax_id |registration_id |status |purpose |professional_title |headquarters |location |coordinates = {{coord|15|16|}} |origins |region_served|products |services |methods |fields |membership | num_members_year |language|owner | secretary_general |leader_title | leader_name | leader_name1|leader_title1|leader_title2 |leader_name2 |leader_title3 |leader_name3 |leader_title4 |leader_name4 |board_of_directors |key_people |main_organ|publication |parent_organization|subsidiaries |secessions |affiliations |ror_id |budget |budget_year |revenue |revenue_year |disbursements |expenses |expenses_year |endowment |endowment_year | funding |num_staff |num_staff_year |num_volunteers |num_volunteers_year |num_students |num_students_year |awards |website |remarks |former_name |footnotes |bodystyle }} === مڪمل نحوي صورت === هي نسخو ڪاپي ڪري استعمال ڪريو، ۽ لڪيل نوٽس هٽايو (يعني <code><nowiki><!--</nowiki></code> ۽ <code><nowiki>--></nowiki></code> وارا اکر) جيڪي ڪجهه اندراجن جي چوڌاري ڏنل آهن، ته جيئن اوهان داخل ڪيل ڊيٽا ڇپيل مضمون ۾ ظاهر ٿي سگهي۔ سڀئي خانا '''''لازمي طور''''' ننڍن اکرن ۾ هجن، ۽ سڀئي اختياري آهن۔ <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox organization | name = <!-- جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته {{PAGENAME}} ڊفالٽ هوندو --> | full_name = | native_name = <!-- تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻوليءَ ۾ --> | native_name_lang = <!-- مٿي ڏنل مقامي ٻوليءَ جو لازمي ISO 639-1 ڪوڊ --> | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | image = | image_size = | image_alt = <!-- ڏسو [[WP:ALT]] --> | caption = | map = | map_size = <!-- ڊفالٽ 250px آهي --> | map_alt = | map_caption = | map2 = <!-- جيڪڏهن گهربل هجي ته ٻي نقشي واري تصوير --> | map2_size = | map2_alt = | map2_caption = | mapframe = yes<!-- وڌيڪ چونڊن لاءِ هيٺ ڏسو --> | abbreviation = | nickname = | pronounce = | pronounce_ref = | pronounce_comment = | pronunciation = | named_after = | predecessor = | merged_into = <!-- ٻيون تنظيمون جن ۾ هي ضم ٿي --> | successor = | formation = <!-- {{start date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | established = | founder = <!-- يا |founders = --> | founding_location = | dissolved = <!-- يا |defunct = --><!-- {{end date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | merger = <!-- ٻيون تنظيمون (جيڪڏهن هجن) جيڪي نئين تنظيم ٺاهڻ لاءِ گڏ ٿيون --> | type = <!-- مثال: [[غير منافع بخش تنظيم|غير منافع بخش]]، [[غير سرڪاري تنظيم|اين جي او]] وغيره --> | tax_id = <!-- يا |vat_id = (يورپي تنظيمن لاءِ) --> | registration_id = <!-- غير منافع بخش تنظيمن لاءِ --> | status = <!-- قانوني حيثيت يا وضاحت (ڪمپني، خيراتي ادارو، فائونڊيشن وغيره) --> | purpose = <!-- يا |focus = --><!-- انساني ڀلائي، سرگرمي، امن قائم ڪرڻ وغيره --> | professional_title = <!-- پيشاور تنظيمن لاءِ --> | headquarters = | location = | location = | coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} --> | origins = | region_served = | products = <!-- يا |product = --> | services = | methods = <!-- يا |method = --> | fields = <!-- يا |field = --> | membership = <!-- ميمبرن جو تعداد --> | num_members_year = <!-- اهو سال جنهن لاءِ ميمبرشپ جا انگ لاڳو ٿين ٿا --> | language = <!-- يا |languages = --><!-- ڪا به سرڪاري ٻولي يا ٻوليون --> | owner = <!-- يا |owners = --> | secretary_general = | leader_title = <!-- ڊفالٽ "Leader" آهي --> | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | board_of_directors = | key_people = | main_organ = <!-- تنظيم جو مکيه ادارو (اسمبلي، ڪميٽي، بورڊ وغيره) يا اشاعت --> | publication = <!-- جڏهن مکيه ادارو ڏنل هجي ۽ الڳ اشاعت موجود هجي --> | parent_organization = <!-- يا |parent_organisation = --> | subsidiaries = | secessions = | affiliations = | ror_id = <!-- ريسرچ آرگنائيزيشن رجسٽري ۾ منفرد سڃاڻپ --> | budget = | budget_year = | revenue = | revenue_year = | disbursements = | expenses = | expenses_year = | endowment = | endowment_year = | funding = <!-- مالي وسيلا، مثال طور "ٿنڪ ٽئنڪ" لاءِ --> | num_staff = | num_staff_year = | num_volunteers = | num_volunteers_year = | num_students = | num_students_year = | awards = | website = <!-- {{Official URL}} يا {{URL|example.com}} --> | remarks = | former_name = <!-- يا |former_name = --> | footnotes = | bodystyle = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === Uprights === چار upright پيراميٽر آهن: لوگو لاءِ {{para|upright}}، تصوير لاءِ {{para|image_upright}}، نقشي لاءِ {{para|map_upright}} ۽ map2 لاءِ {{para|map2_upright}}۔ upright پيراميٽر جي وضاحت لاءِ [[مدد:Upright]] ڏسو۔ === Pushpin location maps === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto"> {{Infobox organization ... | coordinates = <!-- {{Coord}} سانچو استعمال ڪريو. --> | pushpin_map = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | map_alt = <!-- {{Location map}} لاءِ استعمال ٿيندڙ جڳهه جو نالو --> | pushpin_relief = | map_dot_label = | map_size = | map_caption = <!-- نقشي جي هيٺ ڏيکارڻ لاءِ متن؛ جيڪڏهن ڪيپشن نه کپي ته "map_caption=" داخل ڪريو؛ --> ... }} </syntaxhighlight> {{para|pushpin_map}} ساڳيو آهي جيئن {{para|map_type}}۔ هن بابت وڌيڪ معلومات {{tl|Location map#Available maps}} تي آهي۔ === Mapframe maps === {{Infobox mapframe/doc/parameters | onByDefault = yes, unless any of these are set: {{para|map}}, {{para|map2}}, {{para|pushpin_map}}, {{para|map_type}} }} == مائڪروفارميٽ == {{UF-hcard-org}} == سانچائي مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "", "format": "block", "params": { "name": { "label": "name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جيڪڏهن نالو مهيا نه ڪيو وڃي ته پاڻمرادو {{PAGENAME}} استعمال ٿيندو" }, "native_name": { "label": "native_name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾" }, "native_name_lang": { "label": "native_name_lang", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "native_name لاءِ ٻولي جو ڪوڊ" }, "image": { "label": "image", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جي تصوير" }, "image_size": { "label": "image_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تصوير جو ماپ" }, "alt": { "label": "alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڏسو [[WP:ALT]]" }, "caption": { "label": "caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڪيپشن" }, "logo": { "label": "logo", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو لوگو" }, "logo_size": { "label": "logo_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لوگو جو ماپ" }, "logo_alt": { "label": "logo_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڏسو [[WP:ALT]]" }, "logo_caption": { "label": "logo_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لوگو لاءِ ڪيپشن" }, "map": { "label": "map", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جي تصوير" }, "map_size": { "label": "map_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ڊفالٽ 250px" }, "map_alt": { "label": "map_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false }, "map_caption": { "label": "map_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ڪيپشن" }, "map2": { "label": "map2", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ٻيو نقشو (جيڪڏهن گهربل هجي)" }, "map2_size": { "label": "map2_size", "type": "number", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ماپ" }, "map2_alt": { "label": "map2_alt", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false }, "map2_caption": { "label": "map2_caption", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نقشي جو ڪيپشن" }, "abbreviation": { "label": "abbreviation", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مختصر نالو يا مخفف" }, "nickname": { "label": "nickname", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "لقب" }, "named_after": { "label": "named_after", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اهو ادارو يا شخص جنهن جي نالي تي تنظيم رکيل هجي" }, "motto": { "label": "motto", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو شعار" }, "predecessor": { "label": "predecessor", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اڳ واري تنظيم" }, "successor": { "label": "successor", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جانشين تنظيم" }, "formation": { "label": "formation", "aliases": ["established", "founded"], "type": "date", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "قيام جي تاريخ ({{start date and age}} استعمال ڪريو)" }, "founder": { "label": "founder", "aliases": ["founders"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "باني" }, "founding_location": { "label": "founding_location", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جاءِ جتي تنظيم قائم ٿي" }, "type": { "label": "type", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مثال: غير سرڪاري تنظيم (NGO)" }, "status": { "label": "status", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "قانوني حيثيت" }, "purpose": { "label": "purpose", "aliases": ["focus"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "تنظيم جو مقصد" }, "headquarters": { "label": "headquarters", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مرڪزي آفيس" }, "location": { "label": "location", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "جڳھ" }, "coordinates": { "label": "coordinates", "aliases": ["coords"], "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "{{coord}} سان مقام" }, "products": { "label": "products", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مصنوعات" }, "services": { "label": "services", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "خدمتون" }, "membership": { "label": "membership", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ميمبرشپ" }, "language": { "label": "language", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "سرڪاري ٻولي" }, "owner": { "label": "owner", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "مالڪ" }, "leader_title": { "label": "leader_title", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "عهدو" }, "leader_name": { "label": "leader_name", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "نالو" }, "key_people": { "label": "key_people", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "اهم ماڻهو" }, "website": { "label": "website", "type": "string", "required": false, "suggested": false, "deprecated": false, "description": "ويب سائيٽ" } } } </templatedata> == ٽريڪنگ زمرو == * {{Category link with count|صفحا جيڪي نامعلوم پيراميٽرن سان تنظيم واري انفوباڪس استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == * [[وڪيپيڊيا:INFOBOXFLAG]] {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{sandbox other|| | <!-- ھن لائين کان ھيٺ زمرا شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي --> [[زمرو:تنظيم انفوباڪس سانچا| ]] [[زمرو:سماج ۽ سماجي سائنس انفوباڪس سانچا|تنظيم]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> mzqf181jlxlt20932fwruljq9pa9evz 10 94962 371555 2026-04-14T16:02:36Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺا... 371555 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آھن، پر جيڪڏھن غير لاڳو پيراميٽر خالي ڇڏيا وڃن ته ھي سانچو ٻين مذهبن لاءِ به استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ ==استعمال== ھن سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ ھيٺ ڏنل متن نقل ڪري مضمون ۾ لڳايو ۽ گهربل پيراميٽر ڀريو۔ رڳو "name" لازمي آھي۔ {{Parameter names example | icon | icon_width | icon_alt | name | native_name | image | imagewidth | alt | caption | abbreviation | type | main_classification | orientation | scripture | theology | polity | governance | structure | leader_title | leader_name | leader_title1 | leader_name1 | leader_title2 | leader_name2 | leader_title3 | leader_name3 | fellowships_type | fellowships | fellowships_type1 | fellowships1 | division_type | division | division_type1 | division1 | division_type2 | division2 | division_type3 | division3 | associations | full_communion | area | language | liturgy | headquarters | territory | possessions | founder | founded_date | founded_place | independence | reunion | recognition | separated_from | branched_from | merger | absorbed | separations | merged_into | defunct | congregations_type | congregations | members | ministers_type | ministers | missionaries | churches | missionary organization | aid | hospitals | nursing_homes | primary_schools | secondary_schools | tax_status | tertiary | seminaries | other_names | publications | website | website_title1 | slogan | logo | module | footnotes }} === مڪمل نحو === ھي ورزن نقل ڪريو، ۽ جيڪي لڪيل نوٽس (<code><!--</code> ۽ <code>--></code>) آھن تن کي هٽايو ته جيئن ڊيٽا ظاهر ٿئي۔ سڀئي فيلڊ '''ننڍن اکرن''' ۾ ھجڻ گھرجن، ۽ سڀ اختياري آھن۔ == پيراميٽر == ھر پيراميٽر جي وضاحت ھيٺ ڏنل آھي: * '''icon''' — تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن * '''name''' — فرقي يا مذهب جو نالو * '''native_name''' — مقامي ٻولي ۾ نالو * '''native_name_language''' — مٿين ٻولي جو [[ISO 639-1]] ڪوڊ * '''image''' — لوگو يا تصوير * '''imagewidth''' — تصوير جي ويڪر (ڊفالٽ 200px) * '''alt''' — تصوير لاءِ وضاحتي متن * '''caption''' — تصوير جو ڪيپشن * '''abbreviation''' — مختصر نالو يا مخفف * '''main_classification''' — (مثلاً يهوديت، عيسائيت، اسلام) * '''orientation''' — (مثلاً ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ وغيره) * '''scripture''' — استعمال ٿيندڙ مذهبي ڪتاب * '''theology''' — نظريو (مثلاً Calvinism وغيره) * '''polity''' — مذهبي حڪمراني جو ڍانچو * '''governance''' — حڪمراني يا انتظامي نظام * '''structure''' — تنظيم جو ڍانچو * '''leader_title''' — مذهبي اڳواڻ جو عهدو * '''leader_name''' — اڳواڻ جو نالو * '''leader_title1/2/3''' — اضافي عهدن جا نالا * '''leader_name1/2/3''' — اضافي اڳواڻن جا نالا * '''fellowships_type''' — گڏجاڻين جو قسم * '''fellowships''' — گڏجاڻين جا نالا * '''division_type''' — ورهاست جو قسم * '''division''' — ان ورهاست جا مثال * '''associations''' — لاڳاپيل ادارا * '''area''' — جاگرافيائي علائقو * '''language''' — استعمال ٿيندڙ ٻولي * '''liturgy''' — عبادت جو طريقو * '''headquarters''' — مرڪزي دفتر * '''founder''' — باني * '''founded_date''' — قيام جي تاريخ * '''founded_place''' — قيام جو هنڌ * '''separated_from''' — جنهن مان الڳ ٿيو * '''branched_from''' — جنهن مان نڪتو * '''merger''' — گڏ ٿيڻ جي حالت * '''absorbed''' — ضم ٿيل ادارا * '''separations''' — الڳ ٿيندڙ ادارا * '''merged_into''' — جنهن ۾ ضم ٿيو * '''defunct''' — ختم ٿيڻ جو سال * '''congregations''' — جماعتن جو تعداد * '''members''' — ميمبرن جو تعداد * '''ministers''' — مذهبي اڳواڻن جو تعداد * '''missionaries''' — مشنريز جو تعداد * '''churches''' — گرجائن جو تعداد * '''aid''' — امدادي تنظيم * '''hospitals''' — اسپتالون * '''nursing_homes''' — نرسنگ هومز * '''primary_schools''' — پرائمري اسڪول * '''secondary_schools''' — سيڪنڊري اسڪول * '''tax_status''' — ٽيڪس حيثيت * '''tertiary''' — اعليٰ تعليم جا ادارا * '''seminaries''' — مذهبي مدرسه * '''publications''' — اشاعتون * '''other_names''' — ٻيا نالا * '''website''' — سرڪاري ويب سائيٽ * '''slogan''' — نعرو * '''logo''' — لوگو * '''module''' — ٻين انفوباڪس لاءِ * '''footnotes''' — فوٽ نوٽس == مثال == {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example.svg |caption = مثال تصوير |abbreviation = ABC |main_classification = درجو |theology = نظريو |founder = جان سمٿ |founded_date = 2010 |founded_place = ڌرتي |members = 10000 }} == TemplateData == {{collapse top|bg=#CCC}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "icon": { "label": "آئڪن", "description": "تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن" }, "name": { "label": "نالو", "description": "مضمون جي نالي کي ڊفالٽ طور وٺندو" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو", "description": "مقامي ٻولي ۾ نالو" }, "image": { "label": "تصوير", "description": "لوگو يا تصوير" }, "abbreviation": { "label": "مخفف" }, "main_classification": { "label": "درجو", "description": "مثلاً اسلام، عيسائيت" }, "leader_name": { "label": "اڳواڻ جو نالو" }, "founder": { "label": "باني" }, "founded_date": { "label": "قيام جي تاريخ" } } } </templatedata> {{collapse bottom}} 572e1d1u1b8eyeixdzirxvx3jhbuhne 371556 371555 2026-04-14T16:06:21Z Intisar Ali 8681 371556 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آھن، پر جيڪڏھن غير لاڳو پيراميٽر خالي ڇڏيا وڃن ته ھي سانچو ٻين مذهبن لاءِ به استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ ==استعمال== ھن سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ ھيٺ ڏنل متن نقل ڪري مضمون ۾ لڳايو ۽ گهربل پيراميٽر ڀريو۔ رڳو "name" لازمي آھي۔ {{Parameter names example | icon | icon_width | icon_alt | name | native_name | image | imagewidth | alt | caption | abbreviation | type | main_classification | orientation | scripture | theology | polity | governance | structure | leader_title | leader_name | leader_title1 | leader_name1 | leader_title2 | leader_name2 | leader_title3 | leader_name3 | fellowships_type | fellowships | fellowships_type1 | fellowships1 | division_type | division | division_type1 | division1 | division_type2 | division2 | division_type3 | division3 | associations | full_communion | area | language | liturgy | headquarters | territory | possessions | founder | founded_date | founded_place | independence | reunion | recognition | separated_from | branched_from | merger | absorbed | separations | merged_into | defunct | congregations_type | congregations | members | ministers_type | ministers | missionaries | churches | missionary organization | aid | hospitals | nursing_homes | primary_schools | secondary_schools | tax_status | tertiary | seminaries | other_names | publications | website | website_title1 | slogan | logo | module | footnotes }} === مڪمل نحو === ھي ورزن نقل ڪريو، ۽ جيڪي لڪيل نوٽس (<code><!--</code> ۽ <code>--></code>) آھن تن کي هٽايو ته جيئن ڊيٽا ظاهر ٿئي۔ سڀئي فيلڊ '''ننڍن اکرن''' ۾ ھجڻ گھرجن، ۽ سڀ اختياري آھن۔ == پيراميٽر == ھر پيراميٽر جي وضاحت ھيٺ ڏنل آھي: * '''icon''' — تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن * '''name''' — فرقي يا مذهب جو نالو * '''native_name''' — مقامي ٻولي ۾ نالو * '''native_name_language''' — مٿين ٻولي جو [[ISO 639-1]] ڪوڊ * '''image''' — لوگو يا تصوير * '''imagewidth''' — تصوير جي ويڪر (ڊفالٽ 200px) * '''alt''' — تصوير لاءِ وضاحتي متن * '''caption''' — تصوير جو ڪيپشن * '''abbreviation''' — مختصر نالو يا مخفف * '''main_classification''' — (مثلاً يهوديت، عيسائيت، اسلام) * '''orientation''' — (مثلاً ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ وغيره) * '''scripture''' — استعمال ٿيندڙ مذهبي ڪتاب * '''theology''' — نظريو (مثلاً Calvinism وغيره) * '''polity''' — مذهبي حڪمراني جو ڍانچو * '''governance''' — حڪمراني يا انتظامي نظام * '''structure''' — تنظيم جو ڍانچو * '''leader_title''' — مذهبي اڳواڻ جو عهدو * '''leader_name''' — اڳواڻ جو نالو * '''leader_title1/2/3''' — اضافي عهدن جا نالا * '''leader_name1/2/3''' — اضافي اڳواڻن جا نالا * '''fellowships_type''' — گڏجاڻين جو قسم * '''fellowships''' — گڏجاڻين جا نالا * '''division_type''' — ورهاست جو قسم * '''division''' — ان ورهاست جا مثال * '''associations''' — لاڳاپيل ادارا * '''area''' — جاگرافيائي علائقو * '''language''' — استعمال ٿيندڙ ٻولي * '''liturgy''' — عبادت جو طريقو * '''headquarters''' — مرڪزي دفتر * '''founder''' — باني * '''founded_date''' — قيام جي تاريخ * '''founded_place''' — قيام جو هنڌ * '''separated_from''' — جنهن مان الڳ ٿيو * '''branched_from''' — جنهن مان نڪتو * '''merger''' — گڏ ٿيڻ جي حالت * '''absorbed''' — ضم ٿيل ادارا * '''separations''' — الڳ ٿيندڙ ادارا * '''merged_into''' — جنهن ۾ ضم ٿيو * '''defunct''' — ختم ٿيڻ جو سال * '''congregations''' — جماعتن جو تعداد * '''members''' — ميمبرن جو تعداد * '''ministers''' — مذهبي اڳواڻن جو تعداد * '''missionaries''' — مشنريز جو تعداد * '''churches''' — گرجائن جو تعداد * '''aid''' — امدادي تنظيم * '''hospitals''' — اسپتالون * '''nursing_homes''' — نرسنگ هومز * '''primary_schools''' — پرائمري اسڪول * '''secondary_schools''' — سيڪنڊري اسڪول * '''tax_status''' — ٽيڪس حيثيت * '''tertiary''' — اعليٰ تعليم جا ادارا * '''seminaries''' — مذهبي مدرسه * '''publications''' — اشاعتون * '''other_names''' — ٻيا نالا * '''website''' — سرڪاري ويب سائيٽ * '''slogan''' — نعرو * '''logo''' — لوگو * '''module''' — ٻين انفوباڪس لاءِ * '''footnotes''' — فوٽ نوٽس ==مثال== {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = ڪتابي نظريو |governance = انتظام |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = ڌرتي |separated_from = اصل فرقو |leader = جو بلاگز |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |absorbed = فرقو 3 |separations = نڪتل فرقا |merged_into = فرقو 4 |defunct = 2013ع |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |liturgy = [[رومي رسم]] |headquarters = مرڪزي دفتر |congregations = 100 |churches = 31 |missionary organization = |members = 10000 |ministers = 100 |missionaries = 100 |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |slogan="نعرو" |footnotes = حاشيو }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = مکيه نظريو |governance = انتظامي ڍانچو |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = جاگرافيائي هنڌ |separated_from = اصل فرقو |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |separations = نڪتل فرقا |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |congregations = 100 |members = 10000 |ministers = 100 |missionary organization = |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |publication = اشاعت جو نالو 1، اشاعت جو نالو 2 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |footnotes = حاشيو }} </syntaxhighlight> {{clear}} == TemplateData == {{collapse top|bg=#CCC}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "icon": { "label": "آئڪن", "description": "تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن" }, "name": { "label": "نالو", "description": "مضمون جي نالي کي ڊفالٽ طور وٺندو" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو", "description": "مقامي ٻولي ۾ نالو" }, "image": { "label": "تصوير", "description": "لوگو يا تصوير" }, "abbreviation": { "label": "مخفف" }, "main_classification": { "label": "درجو", "description": "مثلاً اسلام، عيسائيت" }, "leader_name": { "label": "اڳواڻ جو نالو" }, "founder": { "label": "باني" }, "founded_date": { "label": "قيام جي تاريخ" } } } </templatedata> {{collapse bottom}} q0ogcxjv1944gjffbg0qwzp4cbqma9z 371557 371556 2026-04-14T16:08:06Z Intisar Ali 8681 371557 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آھن، پر جيڪڏھن غير لاڳو پيراميٽر خالي ڇڏيا وڃن ته ھي سانچو ٻين مذهبن لاءِ به استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ ==استعمال== ھن سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ ھيٺ ڏنل متن نقل ڪري مضمون ۾ لڳايو ۽ گهربل پيراميٽر ڀريو۔ رڳو "name" لازمي آھي۔ {{Parameter names example | icon | icon_width | icon_alt | name | native_name | image | imagewidth | alt | caption | abbreviation | type | main_classification | orientation | scripture | theology | polity | governance | structure | leader_title | leader_name | leader_title1 | leader_name1 | leader_title2 | leader_name2 | leader_title3 | leader_name3 | fellowships_type | fellowships | fellowships_type1 | fellowships1 | division_type | division | division_type1 | division1 | division_type2 | division2 | division_type3 | division3 | associations | full_communion | area | language | liturgy | headquarters | territory | possessions | founder | founded_date | founded_place | independence | reunion | recognition | separated_from | branched_from | merger | absorbed | separations | merged_into | defunct | congregations_type | congregations | members | ministers_type | ministers | missionaries | churches | missionary organization | aid | hospitals | nursing_homes | primary_schools | secondary_schools | tax_status | tertiary | seminaries | other_names | publications | website | website_title1 | slogan | logo | module | footnotes }} === مڪمل نحو === ھي ورزن نقل ڪريو، ۽ جيڪي لڪيل نوٽس (<code><!--</code> ۽ <code>--></code>) آھن تن کي هٽايو ته جيئن ڊيٽا ظاهر ٿئي۔ سڀئي فيلڊ '''ننڍن اکرن''' ۾ ھجڻ گھرجن، ۽ سڀ اختياري آھن۔ == پيراميٽر == ھر پيراميٽر جي وضاحت ھيٺ ڏنل آھي: * '''icon''' — تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن * '''name''' — فرقي يا مذهب جو نالو * '''native_name''' — مقامي ٻولي ۾ نالو * '''native_name_language''' — مٿين ٻولي جو [[ISO 639-1]] ڪوڊ * '''image''' — لوگو يا تصوير * '''imagewidth''' — تصوير جي ويڪر (ڊفالٽ 200px) * '''alt''' — تصوير لاءِ وضاحتي متن * '''caption''' — تصوير جو ڪيپشن * '''abbreviation''' — مختصر نالو يا مخفف * '''main_classification''' — (مثلاً يهوديت، عيسائيت، اسلام) * '''orientation''' — (مثلاً ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ وغيره) * '''scripture''' — استعمال ٿيندڙ مذهبي ڪتاب * '''theology''' — نظريو (مثلاً Calvinism وغيره) * '''polity''' — مذهبي حڪمراني جو ڍانچو * '''governance''' — حڪمراني يا انتظامي نظام * '''structure''' — تنظيم جو ڍانچو * '''leader_title''' — مذهبي اڳواڻ جو عهدو * '''leader_name''' — اڳواڻ جو نالو * '''leader_title1/2/3''' — اضافي عهدن جا نالا * '''leader_name1/2/3''' — اضافي اڳواڻن جا نالا * '''fellowships_type''' — گڏجاڻين جو قسم * '''fellowships''' — گڏجاڻين جا نالا * '''division_type''' — ورهاست جو قسم * '''division''' — ان ورهاست جا مثال * '''associations''' — لاڳاپيل ادارا * '''area''' — جاگرافيائي علائقو * '''language''' — استعمال ٿيندڙ ٻولي * '''liturgy''' — عبادت جو طريقو * '''headquarters''' — مرڪزي دفتر * '''founder''' — باني * '''founded_date''' — قيام جي تاريخ * '''founded_place''' — قيام جو هنڌ * '''separated_from''' — جنهن مان الڳ ٿيو * '''branched_from''' — جنهن مان نڪتو * '''merger''' — گڏ ٿيڻ جي حالت * '''absorbed''' — ضم ٿيل ادارا * '''separations''' — الڳ ٿيندڙ ادارا * '''merged_into''' — جنهن ۾ ضم ٿيو * '''defunct''' — ختم ٿيڻ جو سال * '''congregations''' — جماعتن جو تعداد * '''members''' — ميمبرن جو تعداد * '''ministers''' — مذهبي اڳواڻن جو تعداد * '''missionaries''' — مشنريز جو تعداد * '''churches''' — گرجائن جو تعداد * '''aid''' — امدادي تنظيم * '''hospitals''' — اسپتالون * '''nursing_homes''' — نرسنگ هومز * '''primary_schools''' — پرائمري اسڪول * '''secondary_schools''' — سيڪنڊري اسڪول * '''tax_status''' — ٽيڪس حيثيت * '''tertiary''' — اعليٰ تعليم جا ادارا * '''seminaries''' — مذهبي مدرسه * '''publications''' — اشاعتون * '''other_names''' — ٻيا نالا * '''website''' — سرڪاري ويب سائيٽ * '''slogan''' — نعرو * '''logo''' — لوگو * '''module''' — ٻين انفوباڪس لاءِ * '''footnotes''' — فوٽ نوٽس ==مثال== {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = ڪتابي نظريو |governance = انتظام |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = ڌرتي |separated_from = اصل فرقو |leader = جو بلاگز |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |absorbed = فرقو 3 |separations = نڪتل فرقا |merged_into = فرقو 4 |defunct = 2013ع |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |liturgy = [[رومي رسم]] |headquarters = مرڪزي دفتر |congregations = 100 |churches = 31 |missionary organization = |members = 10000 |ministers = 100 |missionaries = 100 |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |slogan="نعرو" |footnotes = حاشيو }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = مکيه نظريو |governance = انتظامي ڍانچو |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = جاگرافيائي هنڌ |separated_from = اصل فرقو |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |separations = نڪتل فرقا |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |congregations = 100 |members = 10000 |ministers = 100 |missionary organization = |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |publication = اشاعت جو نالو 1، اشاعت جو نالو 2 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |footnotes = حاشيو }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==سانچائي مواد== {{collapse top|bg=#CCC}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "icon": { "label": "آئڪن", "description": "تنظيم جي نالي جي مٿان ڏيکاريل آئڪن۔ \"Icon width\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "wiki-file-name" }, "icon_width": { "label": "آئڪن جي ويڪر", "description": "پڪسلز ۾: \"Npx\" (جتي N هڪ عدد آهي)۔ \"Icon\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "example": "150px", "type": "string" }, "icon_alt": { "label": "آئڪن جو متبادل متن", "description": "رسائي (accessibility) لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔ تصوير جي مواد کي بيان ڪريو۔", "type": "content" }, "name": { "label": "نالو", "description": "جيڪڏهن مهيا نه ڪيو وڃي ته صفحي جي نالي تي ڊفالٽ ٿيندو۔", "type": "string" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو", "description": "مذهب/فرقي جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾۔ \"Native name language\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "string" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي نالي جي ٻولي", "description": "مٿئين فيلڊ لاءِ ISO 639-1 ڪوڊ۔", "example": "zh", "type": "string" }, "image": { "label": "تصوير", "description": "مذهب/فرقي سان لاڳاپيل تصوير (عام طور لوگو)۔", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "imagewidth": { "label": "تصوير جي ويڪر", "description": "ڊفالٽ \"200px\"۔", "type": "string" }, "alt": { "aliases": ["imagealttext"], "label": "تصوير جو متبادل متن", "description": "رسائي لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔", "type": "content" }, "caption": { "label": "تصوير جو ڪيپشن", "type": "content", "suggested": true }, "abbreviation": { "label": "مخفف", "example": "ABC", "type": "content" }, "type": { "label": "قسم", "type": "content" }, "main_classification": { "label": "مکيه درجابندي", "description": "يهوديت، عيسائيت، اسلام وغيره۔", "type": "content", "suggested": true }, "orientation": { "label": "رخ", "description": "ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ، مشرقي آرتھوڊوڪس وغيره۔", "type": "content" }, "scripture": { "label": "مقدس متن", "description": "استعمال ٿيندڙ مذهبي متن۔", "type": "content" }, "theology": { "label": "نظريو", "description": "مثال: ڪيلوينزم، آرمينينزم وغيره۔", "type": "content" }, "polity": { "label": "اداري ڍانچو", "description": "مذهبي انتظامي نظام۔", "type": "content" }, "governance": { "label": "انتظام", "description": "انتظامي نظام يا ادارو۔", "type": "content" }, "structure": { "label": "ڍانچو", "description": "تنظيمي ڍانچو۔", "type": "content" }, "leader_title": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 1", "description": "ڊفالٽ \"Moderator\"۔", "type": "string" }, "leader_name": { "label": "اڳواڻ جو نالو 1", "type": "content" }, "leader_title1": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 2", "type": "string" }, "leader_name1": { "label": "اڳواڻ جو نالو 2", "type": "content" }, "leader_title2": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 3", "type": "string" }, "leader_name2": { "label": "اڳواڻ جو نالو 3", "type": "content" }, "leader_title3": { "label": "ڪسٽم عهدو", "type": "string" }, "leader_name3": { "label": "اڳواڻ جو نالو 4", "type": "content" }, "associations": { "label": "وابستگيون", "description": "مقامي، قومي يا عالمي تنظيمون۔", "type": "content" }, "area": { "label": "علائقو", "description": "جاگرافيائي علائقو۔", "type": "content" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "رسمي يا مذهبي ٻولي۔", "type": "content" }, "headquarters": { "label": "مرڪزي دفتر", "type": "content" }, "founder": { "label": "باني", "type": "content", "suggested": true }, "founded_date": { "label": "قيام جي تاريخ", "type": "date" }, "founded_place": { "label": "قيام جو هنڌ", "type": "content" }, "members": { "label": "ممبر", "description": "ممبرن جو تعداد۔", "type": "content" }, "website": { "label": "سرڪاري ويب سائيٽ", "type": "url" }, "slogan": { "label": "نعرو", "type": "content" }, "footnotes": { "label": "حاشيا", "description": "انفوباڪس جي هيٺ ڏيکاريا ويندا۔", "type": "content" } }, "description": "هي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ آهي۔ ڪجهه پيراميٽر خاص طور عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آهن۔", "format": "{{_\n| __________________ = _\n}}\n" } </templatedata> {{collapse bottom}} h3ou4wlyewb8dtdwsclmg0a3gw7fuai 371558 371557 2026-04-14T16:09:27Z Intisar Ali 8681 371558 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:Wikidata]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آھن، پر جيڪڏھن غير لاڳو پيراميٽر خالي ڇڏيا وڃن ته ھي سانچو ٻين مذهبن لاءِ به استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ ==استعمال== ھن سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ ھيٺ ڏنل متن نقل ڪري مضمون ۾ لڳايو ۽ گهربل پيراميٽر ڀريو۔ رڳو "name" لازمي آھي۔ {{Parameter names example | icon | icon_width | icon_alt | name | native_name | image | imagewidth | alt | caption | abbreviation | type | main_classification | orientation | scripture | theology | polity | governance | structure | leader_title | leader_name | leader_title1 | leader_name1 | leader_title2 | leader_name2 | leader_title3 | leader_name3 | fellowships_type | fellowships | fellowships_type1 | fellowships1 | division_type | division | division_type1 | division1 | division_type2 | division2 | division_type3 | division3 | associations | full_communion | area | language | liturgy | headquarters | territory | possessions | founder | founded_date | founded_place | independence | reunion | recognition | separated_from | branched_from | merger | absorbed | separations | merged_into | defunct | congregations_type | congregations | members | ministers_type | ministers | missionaries | churches | missionary organization | aid | hospitals | nursing_homes | primary_schools | secondary_schools | tax_status | tertiary | seminaries | other_names | publications | website | website_title1 | slogan | logo | module | footnotes }} === مڪمل نحو === ھي ورزن نقل ڪريو، ۽ جيڪي لڪيل نوٽس (<code><!--</code> ۽ <code>--></code>) آھن تن کي هٽايو ته جيئن ڊيٽا ظاهر ٿئي۔ سڀئي فيلڊ '''ننڍن اکرن''' ۾ ھجڻ گھرجن، ۽ سڀ اختياري آھن۔ == پيراميٽر == ھر پيراميٽر جي وضاحت ھيٺ ڏنل آھي: * '''icon''' — تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن * '''name''' — فرقي يا مذهب جو نالو * '''native_name''' — مقامي ٻولي ۾ نالو * '''native_name_language''' — مٿين ٻولي جو [[ISO 639-1]] ڪوڊ * '''image''' — لوگو يا تصوير * '''imagewidth''' — تصوير جي ويڪر (ڊفالٽ 200px) * '''alt''' — تصوير لاءِ وضاحتي متن * '''caption''' — تصوير جو ڪيپشن * '''abbreviation''' — مختصر نالو يا مخفف * '''main_classification''' — (مثلاً يهوديت، عيسائيت، اسلام) * '''orientation''' — (مثلاً ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ وغيره) * '''scripture''' — استعمال ٿيندڙ مذهبي ڪتاب * '''theology''' — نظريو (مثلاً Calvinism وغيره) * '''polity''' — مذهبي حڪمراني جو ڍانچو * '''governance''' — حڪمراني يا انتظامي نظام * '''structure''' — تنظيم جو ڍانچو * '''leader_title''' — مذهبي اڳواڻ جو عهدو * '''leader_name''' — اڳواڻ جو نالو * '''leader_title1/2/3''' — اضافي عهدن جا نالا * '''leader_name1/2/3''' — اضافي اڳواڻن جا نالا * '''fellowships_type''' — گڏجاڻين جو قسم * '''fellowships''' — گڏجاڻين جا نالا * '''division_type''' — ورهاست جو قسم * '''division''' — ان ورهاست جا مثال * '''associations''' — لاڳاپيل ادارا * '''area''' — جاگرافيائي علائقو * '''language''' — استعمال ٿيندڙ ٻولي * '''liturgy''' — عبادت جو طريقو * '''headquarters''' — مرڪزي دفتر * '''founder''' — باني * '''founded_date''' — قيام جي تاريخ * '''founded_place''' — قيام جو هنڌ * '''separated_from''' — جنهن مان الڳ ٿيو * '''branched_from''' — جنهن مان نڪتو * '''merger''' — گڏ ٿيڻ جي حالت * '''absorbed''' — ضم ٿيل ادارا * '''separations''' — الڳ ٿيندڙ ادارا * '''merged_into''' — جنهن ۾ ضم ٿيو * '''defunct''' — ختم ٿيڻ جو سال * '''congregations''' — جماعتن جو تعداد * '''members''' — ميمبرن جو تعداد * '''ministers''' — مذهبي اڳواڻن جو تعداد * '''missionaries''' — مشنريز جو تعداد * '''churches''' — گرجائن جو تعداد * '''aid''' — امدادي تنظيم * '''hospitals''' — اسپتالون * '''nursing_homes''' — نرسنگ هومز * '''primary_schools''' — پرائمري اسڪول * '''secondary_schools''' — سيڪنڊري اسڪول * '''tax_status''' — ٽيڪس حيثيت * '''tertiary''' — اعليٰ تعليم جا ادارا * '''seminaries''' — مذهبي مدرسه * '''publications''' — اشاعتون * '''other_names''' — ٻيا نالا * '''website''' — سرڪاري ويب سائيٽ * '''slogan''' — نعرو * '''logo''' — لوگو * '''module''' — ٻين انفوباڪس لاءِ * '''footnotes''' — فوٽ نوٽس ==مثال== {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = ڪتابي نظريو |governance = انتظام |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = ڌرتي |separated_from = اصل فرقو |leader = جو بلاگز |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |absorbed = فرقو 3 |separations = نڪتل فرقا |merged_into = فرقو 4 |defunct = 2013ع |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |liturgy = [[رومي رسم]] |headquarters = مرڪزي دفتر |congregations = 100 |churches = 31 |missionary organization = |members = 10000 |ministers = 100 |missionaries = 100 |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |slogan="نعرو" |footnotes = حاشيو }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = مکيه نظريو |governance = انتظامي ڍانچو |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = جاگرافيائي هنڌ |separated_from = اصل فرقو |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |separations = نڪتل فرقا |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |congregations = 100 |members = 10000 |ministers = 100 |missionary organization = |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |publication = اشاعت جو نالو 1، اشاعت جو نالو 2 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |footnotes = حاشيو }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==سانچائي مواد== {{collapse top|bg=#CCC}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "icon": { "label": "آئڪن", "description": "تنظيم جي نالي جي مٿان ڏيکاريل آئڪن۔ \"Icon width\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "wiki-file-name" }, "icon_width": { "label": "آئڪن جي ويڪر", "description": "پڪسلز ۾: \"Npx\" (جتي N هڪ عدد آهي)۔ \"Icon\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "example": "150px", "type": "string" }, "icon_alt": { "label": "آئڪن جو متبادل متن", "description": "رسائي (accessibility) لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔ تصوير جي مواد کي بيان ڪريو۔", "type": "content" }, "name": { "label": "نالو", "description": "جيڪڏهن مهيا نه ڪيو وڃي ته صفحي جي نالي تي ڊفالٽ ٿيندو۔", "type": "string" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو", "description": "مذهب/فرقي جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾۔ \"Native name language\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "string" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي نالي جي ٻولي", "description": "مٿئين فيلڊ لاءِ ISO 639-1 ڪوڊ۔", "example": "zh", "type": "string" }, "image": { "label": "تصوير", "description": "مذهب/فرقي سان لاڳاپيل تصوير (عام طور لوگو)۔", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "imagewidth": { "label": "تصوير جي ويڪر", "description": "ڊفالٽ \"200px\"۔", "type": "string" }, "alt": { "aliases": ["imagealttext"], "label": "تصوير جو متبادل متن", "description": "رسائي لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔", "type": "content" }, "caption": { "label": "تصوير جو ڪيپشن", "type": "content", "suggested": true }, "abbreviation": { "label": "مخفف", "example": "ABC", "type": "content" }, "type": { "label": "قسم", "type": "content" }, "main_classification": { "label": "مکيه درجابندي", "description": "يهوديت، عيسائيت، اسلام وغيره۔", "type": "content", "suggested": true }, "orientation": { "label": "رخ", "description": "ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ، مشرقي آرتھوڊوڪس وغيره۔", "type": "content" }, "scripture": { "label": "مقدس متن", "description": "استعمال ٿيندڙ مذهبي متن۔", "type": "content" }, "theology": { "label": "نظريو", "description": "مثال: ڪيلوينزم، آرمينينزم وغيره۔", "type": "content" }, "polity": { "label": "اداري ڍانچو", "description": "مذهبي انتظامي نظام۔", "type": "content" }, "governance": { "label": "انتظام", "description": "انتظامي نظام يا ادارو۔", "type": "content" }, "structure": { "label": "ڍانچو", "description": "تنظيمي ڍانچو۔", "type": "content" }, "leader_title": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 1", "description": "ڊفالٽ \"Moderator\"۔", "type": "string" }, "leader_name": { "label": "اڳواڻ جو نالو 1", "type": "content" }, "leader_title1": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 2", "type": "string" }, "leader_name1": { "label": "اڳواڻ جو نالو 2", "type": "content" }, "leader_title2": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 3", "type": "string" }, "leader_name2": { "label": "اڳواڻ جو نالو 3", "type": "content" }, "leader_title3": { "label": "ڪسٽم عهدو", "type": "string" }, "leader_name3": { "label": "اڳواڻ جو نالو 4", "type": "content" }, "associations": { "label": "وابستگيون", "description": "مقامي، قومي يا عالمي تنظيمون۔", "type": "content" }, "area": { "label": "علائقو", "description": "جاگرافيائي علائقو۔", "type": "content" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "رسمي يا مذهبي ٻولي۔", "type": "content" }, "headquarters": { "label": "مرڪزي دفتر", "type": "content" }, "founder": { "label": "باني", "type": "content", "suggested": true }, "founded_date": { "label": "قيام جي تاريخ", "type": "date" }, "founded_place": { "label": "قيام جو هنڌ", "type": "content" }, "members": { "label": "ممبر", "description": "ممبرن جو تعداد۔", "type": "content" }, "website": { "label": "سرڪاري ويب سائيٽ", "type": "url" }, "slogan": { "label": "نعرو", "type": "content" }, "footnotes": { "label": "حاشيا", "description": "انفوباڪس جي هيٺ ڏيکاريا ويندا۔", "type": "content" } }, "description": "هي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ آهي۔ ڪجهه پيراميٽر خاص طور عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آهن۔", "format": "{{_\n| __________________ = _\n}}\n" } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرو== * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي متضاد پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھن لائين کان ھيٺ رکو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:مذهب ۽ عقيدي جا انفوباڪس سانچا|مذهب]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> flxlnzsj73kqigle0ctk5wifz5y2m28 371559 371558 2026-04-14T16:11:19Z Intisar Ali 8681 371559 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{Lua|ماڊيول:Infobox|ماڊيول:InfoboxImage|ماڊيول:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آھن، پر جيڪڏھن غير لاڳو پيراميٽر خالي ڇڏيا وڃن ته ھي سانچو ٻين مذهبن لاءِ به استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ ==استعمال== ھن سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ ھيٺ ڏنل متن نقل ڪري مضمون ۾ لڳايو ۽ گهربل پيراميٽر ڀريو۔ رڳو "name" لازمي آھي۔ {{Parameter names example | icon | icon_width | icon_alt | name | native_name | image | imagewidth | alt | caption | abbreviation | type | main_classification | orientation | scripture | theology | polity | governance | structure | leader_title | leader_name | leader_title1 | leader_name1 | leader_title2 | leader_name2 | leader_title3 | leader_name3 | fellowships_type | fellowships | fellowships_type1 | fellowships1 | division_type | division | division_type1 | division1 | division_type2 | division2 | division_type3 | division3 | associations | full_communion | area | language | liturgy | headquarters | territory | possessions | founder | founded_date | founded_place | independence | reunion | recognition | separated_from | branched_from | merger | absorbed | separations | merged_into | defunct | congregations_type | congregations | members | ministers_type | ministers | missionaries | churches | missionary organization | aid | hospitals | nursing_homes | primary_schools | secondary_schools | tax_status | tertiary | seminaries | other_names | publications | website | website_title1 | slogan | logo | module | footnotes }} === مڪمل نحو === ھي ورزن نقل ڪريو، ۽ جيڪي لڪيل نوٽس (<code><!--</code> ۽ <code>--></code>) آھن تن کي هٽايو ته جيئن ڊيٽا ظاهر ٿئي۔ سڀئي فيلڊ '''ننڍن اکرن''' ۾ ھجڻ گھرجن، ۽ سڀ اختياري آھن۔ == پيراميٽر == ھر پيراميٽر جي وضاحت ھيٺ ڏنل آھي: * '''icon''' — تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن * '''name''' — فرقي يا مذهب جو نالو * '''native_name''' — مقامي ٻولي ۾ نالو * '''native_name_language''' — مٿين ٻولي جو [[ISO 639-1]] ڪوڊ * '''image''' — لوگو يا تصوير * '''imagewidth''' — تصوير جي ويڪر (ڊفالٽ 200px) * '''alt''' — تصوير لاءِ وضاحتي متن * '''caption''' — تصوير جو ڪيپشن * '''abbreviation''' — مختصر نالو يا مخفف * '''main_classification''' — (مثلاً يهوديت، عيسائيت، اسلام) * '''orientation''' — (مثلاً ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ وغيره) * '''scripture''' — استعمال ٿيندڙ مذهبي ڪتاب * '''theology''' — نظريو (مثلاً Calvinism وغيره) * '''polity''' — مذهبي حڪمراني جو ڍانچو * '''governance''' — حڪمراني يا انتظامي نظام * '''structure''' — تنظيم جو ڍانچو * '''leader_title''' — مذهبي اڳواڻ جو عهدو * '''leader_name''' — اڳواڻ جو نالو * '''leader_title1/2/3''' — اضافي عهدن جا نالا * '''leader_name1/2/3''' — اضافي اڳواڻن جا نالا * '''fellowships_type''' — گڏجاڻين جو قسم * '''fellowships''' — گڏجاڻين جا نالا * '''division_type''' — ورهاست جو قسم * '''division''' — ان ورهاست جا مثال * '''associations''' — لاڳاپيل ادارا * '''area''' — جاگرافيائي علائقو * '''language''' — استعمال ٿيندڙ ٻولي * '''liturgy''' — عبادت جو طريقو * '''headquarters''' — مرڪزي دفتر * '''founder''' — باني * '''founded_date''' — قيام جي تاريخ * '''founded_place''' — قيام جو هنڌ * '''separated_from''' — جنهن مان الڳ ٿيو * '''branched_from''' — جنهن مان نڪتو * '''merger''' — گڏ ٿيڻ جي حالت * '''absorbed''' — ضم ٿيل ادارا * '''separations''' — الڳ ٿيندڙ ادارا * '''merged_into''' — جنهن ۾ ضم ٿيو * '''defunct''' — ختم ٿيڻ جو سال * '''congregations''' — جماعتن جو تعداد * '''members''' — ميمبرن جو تعداد * '''ministers''' — مذهبي اڳواڻن جو تعداد * '''missionaries''' — مشنريز جو تعداد * '''churches''' — گرجائن جو تعداد * '''aid''' — امدادي تنظيم * '''hospitals''' — اسپتالون * '''nursing_homes''' — نرسنگ هومز * '''primary_schools''' — پرائمري اسڪول * '''secondary_schools''' — سيڪنڊري اسڪول * '''tax_status''' — ٽيڪس حيثيت * '''tertiary''' — اعليٰ تعليم جا ادارا * '''seminaries''' — مذهبي مدرسه * '''publications''' — اشاعتون * '''other_names''' — ٻيا نالا * '''website''' — سرڪاري ويب سائيٽ * '''slogan''' — نعرو * '''logo''' — لوگو * '''module''' — ٻين انفوباڪس لاءِ * '''footnotes''' — فوٽ نوٽس ==مثال== {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = ڪتابي نظريو |governance = انتظام |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = ڌرتي |separated_from = اصل فرقو |leader = جو بلاگز |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |absorbed = فرقو 3 |separations = نڪتل فرقا |merged_into = فرقو 4 |defunct = 2013ع |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |liturgy = [[رومي رسم]] |headquarters = مرڪزي دفتر |congregations = 100 |churches = 31 |missionary organization = |members = 10000 |ministers = 100 |missionaries = 100 |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |slogan="نعرو" |footnotes = حاشيو }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = مکيه نظريو |governance = انتظامي ڍانچو |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = جاگرافيائي هنڌ |separated_from = اصل فرقو |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |separations = نڪتل فرقا |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |congregations = 100 |members = 10000 |ministers = 100 |missionary organization = |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |publication = اشاعت جو نالو 1، اشاعت جو نالو 2 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |footnotes = حاشيو }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==سانچائي مواد== {{collapse top|bg=#CCC}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "icon": { "label": "آئڪن", "description": "تنظيم جي نالي جي مٿان ڏيکاريل آئڪن۔ \"Icon width\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "wiki-file-name" }, "icon_width": { "label": "آئڪن جي ويڪر", "description": "پڪسلز ۾: \"Npx\" (جتي N هڪ عدد آهي)۔ \"Icon\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "example": "150px", "type": "string" }, "icon_alt": { "label": "آئڪن جو متبادل متن", "description": "رسائي (accessibility) لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔ تصوير جي مواد کي بيان ڪريو۔", "type": "content" }, "name": { "label": "نالو", "description": "جيڪڏهن مهيا نه ڪيو وڃي ته صفحي جي نالي تي ڊفالٽ ٿيندو۔", "type": "string" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو", "description": "مذهب/فرقي جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾۔ \"Native name language\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "string" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي نالي جي ٻولي", "description": "مٿئين فيلڊ لاءِ ISO 639-1 ڪوڊ۔", "example": "zh", "type": "string" }, "image": { "label": "تصوير", "description": "مذهب/فرقي سان لاڳاپيل تصوير (عام طور لوگو)۔", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "imagewidth": { "label": "تصوير جي ويڪر", "description": "ڊفالٽ \"200px\"۔", "type": "string" }, "alt": { "aliases": ["imagealttext"], "label": "تصوير جو متبادل متن", "description": "رسائي لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔", "type": "content" }, "caption": { "label": "تصوير جو ڪيپشن", "type": "content", "suggested": true }, "abbreviation": { "label": "مخفف", "example": "ABC", "type": "content" }, "type": { "label": "قسم", "type": "content" }, "main_classification": { "label": "مکيه درجابندي", "description": "يهوديت، عيسائيت، اسلام وغيره۔", "type": "content", "suggested": true }, "orientation": { "label": "رخ", "description": "ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ، مشرقي آرتھوڊوڪس وغيره۔", "type": "content" }, "scripture": { "label": "مقدس متن", "description": "استعمال ٿيندڙ مذهبي متن۔", "type": "content" }, "theology": { "label": "نظريو", "description": "مثال: ڪيلوينزم، آرمينينزم وغيره۔", "type": "content" }, "polity": { "label": "اداري ڍانچو", "description": "مذهبي انتظامي نظام۔", "type": "content" }, "governance": { "label": "انتظام", "description": "انتظامي نظام يا ادارو۔", "type": "content" }, "structure": { "label": "ڍانچو", "description": "تنظيمي ڍانچو۔", "type": "content" }, "leader_title": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 1", "description": "ڊفالٽ \"Moderator\"۔", "type": "string" }, "leader_name": { "label": "اڳواڻ جو نالو 1", "type": "content" }, "leader_title1": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 2", "type": "string" }, "leader_name1": { "label": "اڳواڻ جو نالو 2", "type": "content" }, "leader_title2": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 3", "type": "string" }, "leader_name2": { "label": "اڳواڻ جو نالو 3", "type": "content" }, "leader_title3": { "label": "ڪسٽم عهدو", "type": "string" }, "leader_name3": { "label": "اڳواڻ جو نالو 4", "type": "content" }, "associations": { "label": "وابستگيون", "description": "مقامي، قومي يا عالمي تنظيمون۔", "type": "content" }, "area": { "label": "علائقو", "description": "جاگرافيائي علائقو۔", "type": "content" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "رسمي يا مذهبي ٻولي۔", "type": "content" }, "headquarters": { "label": "مرڪزي دفتر", "type": "content" }, "founder": { "label": "باني", "type": "content", "suggested": true }, "founded_date": { "label": "قيام جي تاريخ", "type": "date" }, "founded_place": { "label": "قيام جو هنڌ", "type": "content" }, "members": { "label": "ممبر", "description": "ممبرن جو تعداد۔", "type": "content" }, "website": { "label": "سرڪاري ويب سائيٽ", "type": "url" }, "slogan": { "label": "نعرو", "type": "content" }, "footnotes": { "label": "حاشيا", "description": "انفوباڪس جي هيٺ ڏيکاريا ويندا۔", "type": "content" } }, "description": "هي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ آهي۔ ڪجهه پيراميٽر خاص طور عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آهن۔", "format": "{{_\n| __________________ = _\n}}\n" } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرو== * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي متضاد پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھن لائين کان ھيٺ رکو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:مذهب ۽ عقيدي جا انفوباڪس سانچا|مذهب]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> q170lq9lpxlladyqjag0onyajz8u4ct 371561 371559 2026-04-14T16:22:13Z Intisar Ali 8681 371561 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{Lua|ماڊيول:Infobox|ماڊيول:InfoboxImage|ماڊيول:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آھن، پر جيڪڏھن غير لاڳو پيراميٽر خالي ڇڏيا وڃن ته ھي سانچو ٻين مذهبن لاءِ به استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ ==استعمال== ھن سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ ھيٺ ڏنل متن نقل ڪري مضمون ۾ لڳايو ۽ گهربل پيراميٽر ڀريو۔ رڳو "name" لازمي آھي۔ {{Parameter names example | icon | icon_width | icon_alt | name | native_name | image | imagewidth | alt | caption | abbreviation | type | main_classification | orientation | scripture | theology | polity | governance | structure | leader_title | leader_name | leader_title1 | leader_name1 | leader_title2 | leader_name2 | leader_title3 | leader_name3 | fellowships_type | fellowships | fellowships_type1 | fellowships1 | division_type | division | division_type1 | division1 | division_type2 | division2 | division_type3 | division3 | associations | full_communion | area | language | liturgy | headquarters | territory | possessions | founder | founded_date | founded_place | independence | reunion | recognition | separated_from | branched_from | merger | absorbed | separations | merged_into | defunct | congregations_type | congregations | members | ministers_type | ministers | missionaries | churches | missionary organization | aid | hospitals | nursing_homes | primary_schools | secondary_schools | tax_status | tertiary | seminaries | other_names | publications | website | website_title1 | slogan | logo | module | footnotes }} === مڪمل نحو === ھي ورزن نقل ڪريو، ۽ جيڪي لڪيل نوٽس (<code><!--</code> ۽ <code>--></code>) آھن تن کي هٽايو ته جيئن ڊيٽا ظاهر ٿئي۔ سڀئي فيلڊ '''ننڍن اکرن''' ۾ ھجڻ گھرجن، ۽ سڀ اختياري آھن۔ == پيراميٽر == ھر پيراميٽر جي وضاحت ھيٺ ڏنل آھي: * '''icon''' — تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن * '''name''' — فرقي يا مذهب جو نالو * '''native_name''' — مقامي ٻولي ۾ نالو * '''native_name_language''' — مٿين ٻولي جو [[ISO 639-1]] ڪوڊ * '''image''' — لوگو يا تصوير * '''imagewidth''' — تصوير جي ويڪر (ڊفالٽ 200px) * '''alt''' — تصوير لاءِ وضاحتي متن * '''caption''' — تصوير جو ڪيپشن * '''abbreviation''' — مختصر نالو يا مخفف * '''main_classification''' — (مثلاً يهوديت، عيسائيت، اسلام) * '''orientation''' — (مثلاً ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ وغيره) * '''scripture''' — استعمال ٿيندڙ مذهبي ڪتاب * '''theology''' — نظريو (مثلاً Calvinism وغيره) * '''polity''' — مذهبي حڪمراني جو ڍانچو * '''governance''' — حڪمراني يا انتظامي نظام * '''structure''' — تنظيم جو ڍانچو * '''leader_title''' — مذهبي اڳواڻ جو عهدو * '''leader_name''' — اڳواڻ جو نالو * '''leader_title1/2/3''' — اضافي عهدن جا نالا * '''leader_name1/2/3''' — اضافي اڳواڻن جا نالا * '''fellowships_type''' — گڏجاڻين جو قسم * '''fellowships''' — گڏجاڻين جا نالا * '''division_type''' — ورهاست جو قسم * '''division''' — ان ورهاست جا مثال * '''associations''' — لاڳاپيل ادارا * '''area''' — جاگرافيائي علائقو * '''language''' — استعمال ٿيندڙ ٻولي * '''liturgy''' — عبادت جو طريقو * '''headquarters''' — مرڪزي دفتر * '''founder''' — باني * '''founded_date''' — قيام جي تاريخ * '''founded_place''' — قيام جو هنڌ * '''separated_from''' — جنهن مان الڳ ٿيو * '''branched_from''' — جنهن مان نڪتو * '''merger''' — گڏ ٿيڻ جي حالت * '''absorbed''' — ضم ٿيل ادارا * '''separations''' — الڳ ٿيندڙ ادارا * '''merged_into''' — جنهن ۾ ضم ٿيو * '''defunct''' — ختم ٿيڻ جو سال * '''congregations''' — جماعتن جو تعداد * '''members''' — ميمبرن جو تعداد * '''ministers''' — مذهبي اڳواڻن جو تعداد * '''missionaries''' — مشنريز جو تعداد * '''churches''' — گرجائن جو تعداد * '''aid''' — امدادي تنظيم * '''hospitals''' — اسپتالون * '''nursing_homes''' — نرسنگ هومز * '''primary_schools''' — پرائمري اسڪول * '''secondary_schools''' — سيڪنڊري اسڪول * '''tax_status''' — ٽيڪس حيثيت * '''tertiary''' — اعليٰ تعليم جا ادارا * '''seminaries''' — مذهبي مدرسه * '''publications''' — اشاعتون * '''other_names''' — ٻيا نالا * '''website''' — سرڪاري ويب سائيٽ * '''slogan''' — نعرو * '''logo''' — لوگو * '''module''' — ٻين انفوباڪس لاءِ * '''footnotes''' — فوٽ نوٽس ==مثال== {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = ڪتابي نظريو |governance = انتظام |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = ڌرتي |separated_from = اصل فرقو |leader = جو بلاگز |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |absorbed = فرقو 3 |separations = نڪتل فرقا |merged_into = فرقو 4 |defunct = 2013ع |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |liturgy = [[رومي رسم]] |headquarters = مرڪزي دفتر |congregations = 100 |churches = 31 |missionary organization = |members = 10000 |ministers = 100 |missionaries = 100 |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |slogan="نعرو" |footnotes = حاشيو }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = مکيه نظريو |governance = انتظامي ڍانچو |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = جاگرافيائي هنڌ |separated_from = اصل فرقو |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |separations = نڪتل فرقا |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |congregations = 100 |members = 10000 |ministers = 100 |missionary organization = |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |publication = اشاعت جو نالو 1، اشاعت جو نالو 2 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |footnotes = حاشيو }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==سانچائي مواد== {{collapse top|bg=#CCC}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "icon": { "label": "آئڪن", "description": "تنظيم جي نالي جي مٿان ڏيکاريل آئڪن۔ \"Icon width\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "wiki-file-name" }, "icon_width": { "label": "آئڪن جي ويڪر", "description": "پڪسلز ۾: \"Npx\" (جتي N هڪ عدد آهي)۔ \"Icon\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "example": "150px", "type": "string" }, "icon_alt": { "label": "آئڪن جو متبادل متن", "description": "رسائي (accessibility) لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔ تصوير جي مواد کي بيان ڪريو۔", "type": "content" }, "name": { "label": "نالو", "description": "جيڪڏهن مهيا نه ڪيو وڃي ته صفحي جي نالي تي ڊفالٽ ٿيندو۔", "type": "string" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو", "description": "مذهب/فرقي جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾۔ \"Native name language\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "string" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي نالي جي ٻولي", "description": "مٿئين فيلڊ لاءِ ISO 639-1 ڪوڊ۔", "example": "zh", "type": "string" }, "image": { "label": "تصوير", "description": "مذهب/فرقي سان لاڳاپيل تصوير (عام طور لوگو)۔", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "imagewidth": { "label": "تصوير جي ويڪر", "description": "ڊفالٽ \"200px\"۔", "type": "string" }, "alt": { "aliases": ["imagealttext"], "label": "تصوير جو متبادل متن", "description": "رسائي لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔", "type": "content" }, "caption": { "label": "تصوير جو ڪيپشن", "type": "content", "suggested": true }, "abbreviation": { "label": "مخفف", "example": "ABC", "type": "content" }, "type": { "label": "قسم", "type": "content" }, "main_classification": { "label": "مکيه درجابندي", "description": "يهوديت، عيسائيت، اسلام وغيره۔", "type": "content", "suggested": true }, "orientation": { "label": "رخ", "description": "ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ، مشرقي آرتھوڊوڪس وغيره۔", "type": "content" }, "scripture": { "label": "مقدس متن", "description": "استعمال ٿيندڙ مذهبي متن۔", "type": "content" }, "theology": { "label": "نظريو", "description": "مثال: ڪيلوينزم، آرمينينزم وغيره۔", "type": "content" }, "polity": { "label": "اداري ڍانچو", "description": "مذهبي انتظامي نظام۔", "type": "content" }, "governance": { "label": "انتظام", "description": "انتظامي نظام يا ادارو۔", "type": "content" }, "structure": { "label": "ڍانچو", "description": "تنظيمي ڍانچو۔", "type": "content" }, "leader_title": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 1", "description": "ڊفالٽ \"Moderator\"۔", "type": "string" }, "leader_name": { "label": "اڳواڻ جو نالو 1", "type": "content" }, "leader_title1": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 2", "type": "string" }, "leader_name1": { "label": "اڳواڻ جو نالو 2", "type": "content" }, "leader_title2": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 3", "type": "string" }, "leader_name2": { "label": "اڳواڻ جو نالو 3", "type": "content" }, "leader_title3": { "label": "ڪسٽم عهدو", "type": "string" }, "leader_name3": { "label": "اڳواڻ جو نالو 4", "type": "content" }, "associations": { "label": "وابستگيون", "description": "مقامي، قومي يا عالمي تنظيمون۔", "type": "content" }, "area": { "label": "علائقو", "description": "جاگرافيائي علائقو۔", "type": "content" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "رسمي يا مذهبي ٻولي۔", "type": "content" }, "headquarters": { "label": "مرڪزي دفتر", "type": "content" }, "founder": { "label": "باني", "type": "content", "suggested": true }, "founded_date": { "label": "قيام جي تاريخ", "type": "date" }, "founded_place": { "label": "قيام جو هنڌ", "type": "content" }, "members": { "label": "ممبر", "description": "ممبرن جو تعداد۔", "type": "content" }, "website": { "label": "سرڪاري ويب سائيٽ", "type": "url" }, "slogan": { "label": "نعرو", "type": "content" }, "footnotes": { "label": "حاشيا", "description": "انفوباڪس جي هيٺ ڏيکاريا ويندا۔", "type": "content" } }, "description": "هي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ آهي۔ ڪجهه پيراميٽر خاص طور عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آهن۔", "format": "{{_\n| __________________ = _\n}}\n" } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرو== * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي متضاد پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھن لائين کان ھيٺ رکو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:مذهب ۽ عقيدي جا انفوباڪس سانچا|مذهب]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Religion and belief infobox templates|Religion]] [[Category:Templates that add a tracking category]] }}</includeonly> j9gohu1ow7vwbcodqedk3ipdlocrd7v 371562 371561 2026-04-14T16:22:53Z Intisar Ali 8681 371562 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- ھيٺ ڏنل ھدايتن مطابق زمرا آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{Lua|ماڊيول:Infobox|ماڊيول:InfoboxImage|ماڊيول:Check for unknown parameters}} ھي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ استعمال ٿيندو آھي۔ ڪجھ پيراميٽر خاص طور تي عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آھن، پر جيڪڏھن غير لاڳو پيراميٽر خالي ڇڏيا وڃن ته ھي سانچو ٻين مذهبن لاءِ به استعمال ڪري سگھجي ٿو۔ ==استعمال== ھن سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ ھيٺ ڏنل متن نقل ڪري مضمون ۾ لڳايو ۽ گهربل پيراميٽر ڀريو۔ رڳو "name" لازمي آھي۔ {{Parameter names example | icon | icon_width | icon_alt | name | native_name | image | imagewidth | alt | caption | abbreviation | type | main_classification | orientation | scripture | theology | polity | governance | structure | leader_title | leader_name | leader_title1 | leader_name1 | leader_title2 | leader_name2 | leader_title3 | leader_name3 | fellowships_type | fellowships | fellowships_type1 | fellowships1 | division_type | division | division_type1 | division1 | division_type2 | division2 | division_type3 | division3 | associations | full_communion | area | language | liturgy | headquarters | territory | possessions | founder | founded_date | founded_place | independence | reunion | recognition | separated_from | branched_from | merger | absorbed | separations | merged_into | defunct | congregations_type | congregations | members | ministers_type | ministers | missionaries | churches | missionary organization | aid | hospitals | nursing_homes | primary_schools | secondary_schools | tax_status | tertiary | seminaries | other_names | publications | website | website_title1 | slogan | logo | module | footnotes }} === مڪمل نحو === ھي ورزن نقل ڪريو، ۽ جيڪي لڪيل نوٽس (<code><!--</code> ۽ <code>--></code>) آھن تن کي هٽايو ته جيئن ڊيٽا ظاهر ٿئي۔ سڀئي فيلڊ '''ننڍن اکرن''' ۾ ھجڻ گھرجن، ۽ سڀ اختياري آھن۔ == پيراميٽر == ھر پيراميٽر جي وضاحت ھيٺ ڏنل آھي: * '''icon''' — تنظيم جي نالي مٿان ڏيکارڻ لاءِ آئڪن * '''name''' — فرقي يا مذهب جو نالو * '''native_name''' — مقامي ٻولي ۾ نالو * '''native_name_language''' — مٿين ٻولي جو [[ISO 639-1]] ڪوڊ * '''image''' — لوگو يا تصوير * '''imagewidth''' — تصوير جي ويڪر (ڊفالٽ 200px) * '''alt''' — تصوير لاءِ وضاحتي متن * '''caption''' — تصوير جو ڪيپشن * '''abbreviation''' — مختصر نالو يا مخفف * '''main_classification''' — (مثلاً يهوديت، عيسائيت، اسلام) * '''orientation''' — (مثلاً ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ وغيره) * '''scripture''' — استعمال ٿيندڙ مذهبي ڪتاب * '''theology''' — نظريو (مثلاً Calvinism وغيره) * '''polity''' — مذهبي حڪمراني جو ڍانچو * '''governance''' — حڪمراني يا انتظامي نظام * '''structure''' — تنظيم جو ڍانچو * '''leader_title''' — مذهبي اڳواڻ جو عهدو * '''leader_name''' — اڳواڻ جو نالو * '''leader_title1/2/3''' — اضافي عهدن جا نالا * '''leader_name1/2/3''' — اضافي اڳواڻن جا نالا * '''fellowships_type''' — گڏجاڻين جو قسم * '''fellowships''' — گڏجاڻين جا نالا * '''division_type''' — ورهاست جو قسم * '''division''' — ان ورهاست جا مثال * '''associations''' — لاڳاپيل ادارا * '''area''' — جاگرافيائي علائقو * '''language''' — استعمال ٿيندڙ ٻولي * '''liturgy''' — عبادت جو طريقو * '''headquarters''' — مرڪزي دفتر * '''founder''' — باني * '''founded_date''' — قيام جي تاريخ * '''founded_place''' — قيام جو هنڌ * '''separated_from''' — جنهن مان الڳ ٿيو * '''branched_from''' — جنهن مان نڪتو * '''merger''' — گڏ ٿيڻ جي حالت * '''absorbed''' — ضم ٿيل ادارا * '''separations''' — الڳ ٿيندڙ ادارا * '''merged_into''' — جنهن ۾ ضم ٿيو * '''defunct''' — ختم ٿيڻ جو سال * '''congregations''' — جماعتن جو تعداد * '''members''' — ميمبرن جو تعداد * '''ministers''' — مذهبي اڳواڻن جو تعداد * '''missionaries''' — مشنريز جو تعداد * '''churches''' — گرجائن جو تعداد * '''aid''' — امدادي تنظيم * '''hospitals''' — اسپتالون * '''nursing_homes''' — نرسنگ هومز * '''primary_schools''' — پرائمري اسڪول * '''secondary_schools''' — سيڪنڊري اسڪول * '''tax_status''' — ٽيڪس حيثيت * '''tertiary''' — اعليٰ تعليم جا ادارا * '''seminaries''' — مذهبي مدرسه * '''publications''' — اشاعتون * '''other_names''' — ٻيا نالا * '''website''' — سرڪاري ويب سائيٽ * '''slogan''' — نعرو * '''logo''' — لوگو * '''module''' — ٻين انفوباڪس لاءِ * '''footnotes''' — فوٽ نوٽس ==مثال== {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = ڪتابي نظريو |governance = انتظام |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = ڌرتي |separated_from = اصل فرقو |leader = جو بلاگز |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |absorbed = فرقو 3 |separations = نڪتل فرقا |merged_into = فرقو 4 |defunct = 2013ع |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |liturgy = [[رومي رسم]] |headquarters = مرڪزي دفتر |congregations = 100 |churches = 31 |missionary organization = |members = 10000 |ministers = 100 |missionaries = 100 |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |slogan="نعرو" |footnotes = حاشيو }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox religion |name = مذهب يا فرقو |image = Example svg.svg |imagewidth = 150px |imagealttext = هڪ عام تصوير جيڪا مثال طور استعمال ڪئي وئي آهي۔ |caption = تصوير جو ڪيپشن |abbreviation = ABC |main_classification = مکيه درجابندي |theology = مکيه نظريو |governance = انتظامي ڍانچو |founder = جان سمٿ |founded_date = جنوري 2010ع |founded_place = جاگرافيائي هنڌ |separated_from = اصل فرقو |branched_from = وڏو فرقو |merger = فرقو 1 ۽ فرقو 2 |separations = نڪتل فرقا |fellowships = گڏجاڻيون |associations = گرجائن جي انجمن |area = جاگرافيائي علائقو |language = انگريزي |congregations = 100 |members = 10000 |ministers = 100 |missionary organization = |aid = انساني امدادي گروپ |hospitals = 1 |nursing_homes = 1 |primary_schools = 20 |secondary_schools = 10 |tax_status = آمريڪي [[Internal Revenue Service|آئي آر ايس]] 501c3 |tertiary = 1 |publication = اشاعت جو نالو 1، اشاعت جو نالو 2 |other_names = متبادل نالو 1، متبادل نالو 2 |footnotes = حاشيو }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==سانچائي مواد== {{collapse top|bg=#CCC}} {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "icon": { "label": "آئڪن", "description": "تنظيم جي نالي جي مٿان ڏيکاريل آئڪن۔ \"Icon width\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "wiki-file-name" }, "icon_width": { "label": "آئڪن جي ويڪر", "description": "پڪسلز ۾: \"Npx\" (جتي N هڪ عدد آهي)۔ \"Icon\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "example": "150px", "type": "string" }, "icon_alt": { "label": "آئڪن جو متبادل متن", "description": "رسائي (accessibility) لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔ تصوير جي مواد کي بيان ڪريو۔", "type": "content" }, "name": { "label": "نالو", "description": "جيڪڏهن مهيا نه ڪيو وڃي ته صفحي جي نالي تي ڊفالٽ ٿيندو۔", "type": "string" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو", "description": "مذهب/فرقي جو نالو ان جي مقامي ٻولي ۾۔ \"Native name language\" سان گڏ استعمال ڪريو۔", "type": "string" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي نالي جي ٻولي", "description": "مٿئين فيلڊ لاءِ ISO 639-1 ڪوڊ۔", "example": "zh", "type": "string" }, "image": { "label": "تصوير", "description": "مذهب/فرقي سان لاڳاپيل تصوير (عام طور لوگو)۔", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "imagewidth": { "label": "تصوير جي ويڪر", "description": "ڊفالٽ \"200px\"۔", "type": "string" }, "alt": { "aliases": ["imagealttext"], "label": "تصوير جو متبادل متن", "description": "رسائي لاءِ متبادل متن؛ اسڪرين ريڊر طرفان پڙهيو ويندو۔", "type": "content" }, "caption": { "label": "تصوير جو ڪيپشن", "type": "content", "suggested": true }, "abbreviation": { "label": "مخفف", "example": "ABC", "type": "content" }, "type": { "label": "قسم", "type": "content" }, "main_classification": { "label": "مکيه درجابندي", "description": "يهوديت، عيسائيت، اسلام وغيره۔", "type": "content", "suggested": true }, "orientation": { "label": "رخ", "description": "ڪيٿولڪ، پروٽيسٽنٽ، مشرقي آرتھوڊوڪس وغيره۔", "type": "content" }, "scripture": { "label": "مقدس متن", "description": "استعمال ٿيندڙ مذهبي متن۔", "type": "content" }, "theology": { "label": "نظريو", "description": "مثال: ڪيلوينزم، آرمينينزم وغيره۔", "type": "content" }, "polity": { "label": "اداري ڍانچو", "description": "مذهبي انتظامي نظام۔", "type": "content" }, "governance": { "label": "انتظام", "description": "انتظامي نظام يا ادارو۔", "type": "content" }, "structure": { "label": "ڍانچو", "description": "تنظيمي ڍانچو۔", "type": "content" }, "leader_title": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 1", "description": "ڊفالٽ \"Moderator\"۔", "type": "string" }, "leader_name": { "label": "اڳواڻ جو نالو 1", "type": "content" }, "leader_title1": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 2", "type": "string" }, "leader_name1": { "label": "اڳواڻ جو نالو 2", "type": "content" }, "leader_title2": { "label": "اڳواڻ جو عهدو 3", "type": "string" }, "leader_name2": { "label": "اڳواڻ جو نالو 3", "type": "content" }, "leader_title3": { "label": "ڪسٽم عهدو", "type": "string" }, "leader_name3": { "label": "اڳواڻ جو نالو 4", "type": "content" }, "associations": { "label": "وابستگيون", "description": "مقامي، قومي يا عالمي تنظيمون۔", "type": "content" }, "area": { "label": "علائقو", "description": "جاگرافيائي علائقو۔", "type": "content" }, "language": { "label": "ٻولي", "description": "رسمي يا مذهبي ٻولي۔", "type": "content" }, "headquarters": { "label": "مرڪزي دفتر", "type": "content" }, "founder": { "label": "باني", "type": "content", "suggested": true }, "founded_date": { "label": "قيام جي تاريخ", "type": "date" }, "founded_place": { "label": "قيام جو هنڌ", "type": "content" }, "members": { "label": "ممبر", "description": "ممبرن جو تعداد۔", "type": "content" }, "website": { "label": "سرڪاري ويب سائيٽ", "type": "url" }, "slogan": { "label": "نعرو", "type": "content" }, "footnotes": { "label": "حاشيا", "description": "انفوباڪس جي هيٺ ڏيکاريا ويندا۔", "type": "content" } }, "description": "هي انفوباڪس سانچو مذهبن يا مذهبي فرقن لاءِ آهي۔ ڪجهه پيراميٽر خاص طور عيسائي فرقن لاءِ ٺاهيا ويا آهن۔", "format": "{{_\n| __________________ = _\n}}\n" } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرو== * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} * {{clc|صفحا جيڪي انفوباڪس مذهب کي متضاد پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھن لائين کان ھيٺ رکو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:مذهب ۽ عقيدي جا انفوباڪس سانچا|مذهب]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> q170lq9lpxlladyqjag0onyajz8u4ct 0 94963 371564 2026-04-14T16:53:00Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: '''نوميآ''' (Nouméa) [[نيو ڪيليڊونيا]] جي فرانسيسي سمنڊ پار مجموعي جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ [[اوشينيا]] ۾ سڀ کان وڏو [[فرانس ٻولي|فرانڪوفون]] شهر پڻ آهي. اهو نيو ڪيليڊونيا جي مکيه ٻيٽ، گرانڊي ٽيري جي ڏکڻ ۾ هڪ جزيري نما تي واقع آهي. ٻيٽ جي آبادي جي اڪثريت يورپي، پ... 371564 wikitext text/x-wiki '''نوميآ''' (Nouméa) [[نيو ڪيليڊونيا]] جي فرانسيسي سمنڊ پار مجموعي جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ [[اوشينيا]] ۾ سڀ کان وڏو [[فرانس ٻولي|فرانڪوفون]] شهر پڻ آهي. اهو نيو ڪيليڊونيا جي مکيه ٻيٽ، گرانڊي ٽيري جي ڏکڻ ۾ هڪ جزيري نما تي واقع آهي. ٻيٽ جي آبادي جي اڪثريت يورپي، پولينيشين (واليسين، فيوٽين، تاهيتي)، انڊونيشيائي ۽ ويٽناميئن ۽ انهي سان گڏ ڪيترائي ميلانيشيئن، ني-وانواتو ۽ مقامي ڪنڪ جيڪي ڏکڻ پئسفڪ جي سڀ کان وڌيڪ صنعتي شهرن مان هڪ ۾ ڪم ڪن ٿا، تي مشتمل آهي. شهر هڪ محفوظ اونهي پاڻي جي بندرگاهه تي واقع آهي، جيڪي نيو ڪيليڊونيا لاءِ مکيه بندرگاهه طور ڪم ڪري ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:نوميا]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جا شهر]] [[زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا جا شهر]] 1vf06qi4ig3atimdv93veuqp5b7oscy 371565 371564 2026-04-14T16:53:19Z Ibne maryam 17680 371565 wikitext text/x-wiki '''نوميآ''' (Nouméa) [[نيو ڪيليڊونيا]] جي فرانسيسي سمنڊ پار مجموعي جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ [[اوشينيا]] ۾ سڀ کان وڏو [[فرانسيسي ٻولي|فرانڪوفون]] شهر پڻ آهي. اهو نيو ڪيليڊونيا جي مکيه ٻيٽ، گرانڊي ٽيري جي ڏکڻ ۾ هڪ جزيري نما تي واقع آهي. ٻيٽ جي آبادي جي اڪثريت يورپي، پولينيشين (واليسين، فيوٽين، تاهيتي)، انڊونيشيائي ۽ ويٽناميئن ۽ انهي سان گڏ ڪيترائي ميلانيشيئن، ني-وانواتو ۽ مقامي ڪنڪ جيڪي ڏکڻ پئسفڪ جي سڀ کان وڌيڪ صنعتي شهرن مان هڪ ۾ ڪم ڪن ٿا، تي مشتمل آهي. شهر هڪ محفوظ اونهي پاڻي جي بندرگاهه تي واقع آهي، جيڪي نيو ڪيليڊونيا لاءِ مکيه بندرگاهه طور ڪم ڪري ٿي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:نوميا]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جا شهر]] [[زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا جا شهر]] 7iirmnh8jo8z3c1iky7e3vk2abrelu4 371586 371565 2026-04-14T17:49:16Z Ibne maryam 17680 371586 wikitext text/x-wiki {{short description|Human settlement in New Caledonia}} {{Infobox French commune |name = Nouméa |commune status = [[Communes of France|Commune]] | image = {{Photomontage | photo1a = View over Noumea.jpg | photo2a = NC-noumea-kathedr-03.jpg | photo2b = Nouméa Phare Amédée.JPG | photo3a = Musee de la Ville de Noumea (32058171408).jpg | photo3b = Fontaine celeste noumea.jpg | spacing = 2 | position = center | color_border = white | color = white | size = 280 | foot_montage = Top: View of Nouméa; Middle: [[Nouméa Cathedral]], [[Amédée lighthouse]]; Bottom: Nouméa City Museum, Céleste fountain }} |image coat of arms = Blason ville Nouméa (Nouvelle-Calédonie).svg |map size = 270px |adjustable map = Locator map of Nouméa 2018.png |map caption = Location of the commune (in red)<br>within New Caledonia |province = [[South Province, New Caledonia|South Province]]<br>(provincial seat) |INSEE = 98818 |postal code = 98800 |mayor = [[Sonia Lagarde]]<ref>{{cite web|title=Répertoire national des élus: les maires|url=https://www.data.gouv.fr/fr/datasets/r/2876a346-d50c-4911-934e-19ee07b0e503|publisher=data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises|date=13 September 2022|language=fr}}</ref> |term = 2020&ndash;2026 |coordinates = {{coord|-22.2758|166.4580|format=dms|display=inline,title}} |elevation m = 20 |elevation min m = 0 |elevation max m = 167 |area km2 = 45.7 |metro area km2 = 1,643 |area footnotes = <ref name=area>{{cite web|url=http://www.isee.nc/tec/atlas/telechargements/1-territoire-environnement.pdf|title=Tableaux de l'économie calédonienne, Chapitre 1 : TERRITOIRE-ENVIRONNEMENT|publisher=ISEE|year=2012|access-date=2013-10-14|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113161955/http://www.isee.nc/tec/atlas/telechargements/1-territoire-environnement.pdf|archive-date=13 November 2013}}</ref> |population = 85976 |metro area pop = 173814 |population date = 2025 census |population footnotes = <ref name=pop>{{cite web|url=https://www.isee.nc/component/phocadownload/category/195-donnees?download=2291:les-populations-de-reference |title=Population aux différents recensements|publisher=ISEE|year=2025|access-date=2025-11-21}}</ref> |ethnic = [[European ethnic groups|European]]s 39.15%<br>[[Kanak people|Kanak]]s 26.62%<br>Wallisians and Futunans 6.1%<br>[[Multiracial|Mixed]] 10.22%<br>Other 17.9% |ethnic date = 2019 census }} '''نوميآ''' (Nouméa) [[نيو ڪيليڊونيا]] جي فرانسيسي سمنڊ پار مجموعي جو گاديءَ جو هنڌ ۽ سڀ کان وڏو شهر آهي ۽ [[اوشينيا]] ۾ سڀ کان وڏو [[فرانسيسي ٻولي|فرانڪوفون]] شهر پڻ آهي. اهو نيو ڪيليڊونيا جي مکيه ٻيٽ، گرانڊي ٽيري جي ڏکڻ ۾ هڪ جزيري نما تي واقع آهي. ٻيٽ جي آبادي جي اڪثريت يورپي، پولينيشين (واليسين، فيوٽين، تاهيتي)، انڊونيشيائي ۽ ويٽناميئن ۽ انهي سان گڏ ڪيترائي ميلانيشيئن، ني-وانواتو ۽ مقامي ڪنڪ جيڪي ڏکڻ پئسفڪ جي سڀ کان وڌيڪ صنعتي شهرن مان هڪ ۾ ڪم ڪن ٿا، تي مشتمل آهي. شهر هڪ محفوظ اونهي پاڻي جي بندرگاهه تي واقع آهي، جيڪي نيو ڪيليڊونيا لاءِ مکيه بندرگاهه طور ڪم ڪري ٿي. [[File:Flag of the city of Nouméa, New Caledonia.png|thumb|upright|Nouméa city flag, 2011]] [[File:Map of New Caledonia and Noumea (cropped).jpg|thumb|377x377px|Small scale map of the city]] '''Nouméa''' ({{IPA|en|nuːˈmeɪ.ə}} {{respell|noo-MAY-uh}}, {{respell|nyoo-}}, {{respell|-MEE-}}; {{IPA|fr|numea|lang|LL-Q150 (fra)-Jules78120-Nouméa.wav}}) is the capital and largest city of the French [[Sui generis collectivity|special collectivity]] of [[New Caledonia]] and is also the largest [[Francophone]] city in [[Oceania]]. It is situated on a peninsula in the south of New Caledonia's main island, [[Grande Terre (New Caledonia)|Grande Terre]], and is home to the majority of the island's European, [[Polynesia]]n ([[Wallis and Futuna|Wallisians]], [[Wallis and Futuna|Futunians]], [[Tahiti]]ans), [[Indonesia]]n, and [[Vietnamese people|Vietnamese]] populations, as well as many [[Melanesians]], [[Ni-Vanuatu]] and indigenous [[Kanak people|Kanak]]s who work in one of the [[Oceania|South Pacific]]'s most industrialised cities. The city lies on a protected deepwater harbour that serves as the chief port for New Caledonia. Nouméa was greatly affected by the [[2024 New Caledonia unrest|2024 New Caledonia riots]], which destroyed many businesses throughout the city and its suburbs, and pushed thousands of people to leave the Greater Nouméa area and move either to the rest of New Caledonia or to [[Metropolitan France]]. As a result, the April 2025 census recorded a marked population decline for Nouméa, with only 173,814 inhabitants living in the metropolitan area of Greater Nouméa ({{Langx|fr|agglomération du Grand Nouméa}}), down from 182,341 at the 2019 census, and 85,976 in the city ([[Communes of France|commune]]) of Nouméa proper, down from 94,285 at the 2019 census.<ref name=pop /> This is the first time since the start of statistical records that Greater Nouméa, which covers the communes of Nouméa, [[Le Mont-Dore, New Caledonia|Le Mont-Dore]], [[Dumbéa]] and [[Païta]], has experienced a population decline. At the 2025 census, 65.7% of the population of New Caledonia lived in Greater Nouméa, down from 67.2% at the 2019 census. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:نوميا]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جا شهر]] [[زمرو:اوشينيا ۾ راڄڌانيون]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا جا شهر]] k10u8z95p1u44g77brl39w391txohsc 14 94964 371567 2026-04-14T16:54:21Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا جا شهر]] 371567 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا جا شهر]] qe219lqxmpe00zl93koyg8ccgsta8yr 14 94965 371568 2026-04-14T16:54:37Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جا شهر]] 371568 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جا شهر]] pwkkboetj4zhajxair0t1gdp1gu0ji1 0 94966 371576 2026-04-14T17:37:35Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: زيلينڊيا (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي... 371576 wikitext text/x-wiki زيلينڊيا (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ آسٽريليا جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. 31i9d5sio4zt82hkuepds8d8uqdsjtr 371578 371576 2026-04-14T17:37:58Z Ibne maryam 17680 added [[Category:زيلينڊيا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 371578 wikitext text/x-wiki زيلينڊيا (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ آسٽريليا جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. [[زمرو:زيلينڊيا]] i98mpfsfdi0hc4ar3xmasz1o2t9f3b1 371579 371578 2026-04-14T17:38:28Z Ibne maryam 17680 added [[Category:اوشينيا]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 371579 wikitext text/x-wiki زيلينڊيا (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ آسٽريليا جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:اوشينيا]] 1indxqtu2f82xss4vn35zvwn5blab3s 371580 371579 2026-04-14T17:39:48Z Ibne maryam 17680 added [[Category:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 371580 wikitext text/x-wiki زيلينڊيا (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ آسٽريليا جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] phrp6vbd6r2j9oj60wkdk5pq85ugtmy 371581 371580 2026-04-14T17:41:40Z Ibne maryam 17680 371581 wikitext text/x-wiki زيلينڊيا (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ [[آسٽريليا (کنڊ)|آسٽريليا]] جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:اوشينيا]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] k1kydejc2l4e8f3qkl7ew32137ussu8 371583 371581 2026-04-14T17:44:48Z Ibne maryam 17680 371583 wikitext text/x-wiki '''زيلينڊيا''' (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ [[آسٽريليا (کنڊ)|آسٽريليا]] جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي سامونڊي جاگرافي]] qq343i618a73cc1h1plwbqd2nphdmei 371584 371583 2026-04-14T17:45:14Z Ibne maryam 17680 added [[Category:اوشينيا جي ارضيات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 371584 wikitext text/x-wiki '''زيلينڊيا''' (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ [[آسٽريليا (کنڊ)|آسٽريليا]] جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي سامونڊي جاگرافي]] [[زمرو:اوشينيا جي ارضيات]] 8vcmvjwt918v117f657e4jg0uk6z150 371639 371584 2026-04-15T01:03:34Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 371639 wikitext text/x-wiki '''زيلينڊيا''' (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ [[آسٽريليا (کنڊ)|آسٽريليا]] جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * {{cite web |url=https://www.geosociety.org/gsatoday/archive/27/3/article/GSATG321A.1.htm |title=Zealandia: Earth's Hidden Continent |website=GSA Today}} * {{cite web |url=https://data.gns.cri.nz/tez/index.html?content=/mapservice/Content/Zealandia/Home.html |title=E Tūhura - Explore Zealandia A portal for geoscience webmaps and information on the Te Riu-a-Māui / Zealandia region |website=GNS NZ}} * {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/EarthSeaAndSky/OceanStudyAndConservation/SeaFloorGeology/1/en |title=Zealandia: the New Zealand (drowned) Continent |website=Te Ara |access-date=22 February 2007 |archive-date=25 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725204749/http://www.teara.govt.nz/en/sea-floor-geology/page-1 |url-status=dead }} * [https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/zealandia/ Zealandia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210813014747/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/zealandia/ |date=13 August 2021 }} (National Geographic Encyclopedia) * [https://www.snexplores.org/article/zealandia-continent Is Zealandia a continent?] * [https://www.bbc.com/future/article/20210205-the-last-secrets-of-the-worlds-lost-continent The missing continent that took 375 years to find], by Zaria Gorvett, 7 February 2021, BBC website. * [https://www.livescience.com/57927-new-zealand-part-of-eighth-continent.html Earth Has a Hidden 8th Continent], by Tia Ghose published 17 February 2017, Live Science website. {{Authority control}} {{Coord|40|S|170|E|scale:20000000|display=title}} [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي سامونڊي جاگرافي]] [[زمرو:اوشينيا جي ارضيات]] rv95m04kdyl3wfa7jv4iwiuhwpmvh7e 371640 371639 2026-04-15T01:10:47Z Ibne maryam 17680 371640 wikitext text/x-wiki '''زيلينڊيا''' (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ [[آسٽريليا (کنڊ)|آسٽريليا]] جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * {{cite web |url=https://www.geosociety.org/gsatoday/archive/27/3/article/GSATG321A.1.htm |title=Zealandia: Earth's Hidden Continent |website=GSA Today}} * {{cite web |url=https://data.gns.cri.nz/tez/index.html?content=/mapservice/Content/Zealandia/Home.html |title=E Tūhura - Explore Zealandia A portal for geoscience webmaps and information on the Te Riu-a-Māui / Zealandia region |website=GNS NZ}} * {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/EarthSeaAndSky/OceanStudyAndConservation/SeaFloorGeology/1/en |title=Zealandia: the New Zealand (drowned) Continent |website=Te Ara |access-date=22 February 2007 |archive-date=25 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725204749/http://www.teara.govt.nz/en/sea-floor-geology/page-1 |url-status=dead }} * [https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/zealandia/ Zealandia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210813014747/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/zealandia/ |date=13 August 2021 }} (National Geographic Encyclopedia) * [https://www.snexplores.org/article/zealandia-continent Is Zealandia a continent?] * [https://www.bbc.com/future/article/20210205-the-last-secrets-of-the-worlds-lost-continent The missing continent that took 375 years to find], by Zaria Gorvett, 7 February 2021, BBC website. * [https://www.livescience.com/57927-new-zealand-part-of-eighth-continent.html Earth Has a Hidden 8th Continent], by Tia Ghose published 17 February 2017, Live Science website. {{Authority control}} {{Coord|40|S|170|E|scale:20000000|display=title}} [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:کنڊ]] [[زمرو:اڳوڻا کنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي جاگرافي]] [[زمرو:نيوزيلينڊ جي ارضيات]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا جي ارضيات]] [[زمرو:نيوزيلينڊ جي ساحلي جاگرافي]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جي ارضيات]] [[زمرو:زيلينڊيا| ]] [[زمرو:کنڊ]] [[زمرو:پئسفڪ وڏو سمنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي جاگرافي]] [[زمرو:اوشينيا جي ساحلي جاگرافي]] ptrgztd8hrgs46a4ria4ny6o9kl5hsr 371645 371640 2026-04-15T01:16:21Z Ibne maryam 17680 371645 wikitext text/x-wiki '''زيلينڊيا''' (<small>Zealandia</small>)، جن کي موآري ٻولي ۾ "تي ريو-اي-مائي" يا "تسمانٽس" ([[تسمان سمنڊ]] مان) جي نالي سان پڻ سڃاتو وڃي ٿو، [[اوشينيا]] ۾ براعظمي پرت جو هڪ تقريبن مڪمل طور تي ٻڏي ويل حصو آهي، جيڪو 83-79 ملين سال اڳ، [[گونڊوانا]] کان ٽٽڻ کان پوءِ ختم ٿي ويو. ان کي مختلف طور تي هڪ ٻڏي ويل کنڊ، براعظمي ٽڪرو ۽ مائڪرو براعظم جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي. زيلينڊيا جو نالو ۽ تصور 1995ع ۾ بروس لوينڊڪ پاران تجويز ڪيو ويو هو ۽ سيٽلائيٽ تصويرن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اهو لڳ ڀڳ [[آسٽريليا (کنڊ)|آسٽريليا]] جي سائيز جي برابر آهي. سال 2021ع جي هڪ مطالعي مان معلوم ٿئي ٿو ته زيلينڊيا هڪ ارب سالن کان وڌيڪ، ارضيات جي ماهرن جي اڳ ۾ سوچڻ کان ٻه ڀيرا پراڻو آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== * {{cite web |url=https://www.geosociety.org/gsatoday/archive/27/3/article/GSATG321A.1.htm |title=Zealandia: Earth's Hidden Continent |website=GSA Today}} * {{cite web |url=https://data.gns.cri.nz/tez/index.html?content=/mapservice/Content/Zealandia/Home.html |title=E Tūhura - Explore Zealandia A portal for geoscience webmaps and information on the Te Riu-a-Māui / Zealandia region |website=GNS NZ}} * {{cite web |url=http://www.teara.govt.nz/EarthSeaAndSky/OceanStudyAndConservation/SeaFloorGeology/1/en |title=Zealandia: the New Zealand (drowned) Continent |website=Te Ara |access-date=22 February 2007 |archive-date=25 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725204749/http://www.teara.govt.nz/en/sea-floor-geology/page-1 |url-status=dead }} * [https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/zealandia/ Zealandia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210813014747/https://www.nationalgeographic.org/encyclopedia/zealandia/ |date=13 August 2021 }} (National Geographic Encyclopedia) * [https://www.snexplores.org/article/zealandia-continent Is Zealandia a continent?] * [https://www.bbc.com/future/article/20210205-the-last-secrets-of-the-worlds-lost-continent The missing continent that took 375 years to find], by Zaria Gorvett, 7 February 2021, BBC website. * [https://www.livescience.com/57927-new-zealand-part-of-eighth-continent.html Earth Has a Hidden 8th Continent], by Tia Ghose published 17 February 2017, Live Science website. {{Authority control}} {{Coord|40|S|170|E|scale:20000000|display=title}} [[زمرو:زيلينڊيا]] [[زمرو:کنڊ]] [[زمرو:اڳوڻا کنڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي جاگرافي]] [[زمرو:نيوزيلينڊ جي ارضيات]] [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا جي ارضيات]] [[زمرو:نيوزيلينڊ جي ساحلي جاگرافي]] 6ydo3yd97r6z0ydujg5f02hv8kmv8pt 10 94967 371582 2026-04-14T17:44:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{Parameter names example | name | native_name | native_name_a | native_name_r | seal | seal_size | seal_caption | seal_alt | logo | logo_size | logo_caption | logo_alt | image | image_size... 371582 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{Parameter names example | name | native_name | native_name_a | native_name_r | seal | seal_size | seal_caption | seal_alt | logo | logo_size | logo_caption | logo_alt | image | image_size | image_caption | image_alt | formed | preceding1 | preceding2 | preceding3 | preceding4 | preceding5 | preceding6 | dissolved | type | agency_type | superseding1 | superseding2 | superseding3 | superseding4 | superseding5 | superseding6 | jurisdiction | status | headquarters | coordinates | motto | employees | budget | minister_type | minister1_name | minister1_pfo | minister2_name | minister2_pfo | deputyminister_type | deputyminister1_name | deputyminister1_pfo | deputyminister2_name | deputyminister2_pfo | chief1_name | chief1_position | chief2_name | chief2_position | parent_department | parent_agency | parent_agency_type | child1_agency | child2_agency | keydocument1 | keydocument2 | website | agency_id | map | map_size | map_caption | map_alt | footnotes }} {{tlg|bold=yes|Infobox government agency}} [[WP:infobox|انفوباڪس]] آهي، جيڪو سرڪاري ادارن، کاتن، وزارتن وغيره بابت مضمونن ۾ استعمال لاءِ آهي۔ == استعمال == === نحو === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = | native_name = | native_name_a = | native_name_r = | type = | seal = | seal_size = | seal_caption = | seal_alt = | logo = | logo_size = | logo_caption = | logo_alt = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | formed = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} OR {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} --> | preceding1 = | preceding2 = <!-- up to |preceding6= --> | dissolved = | superseding1 = | superseding2 = <!-- up to |superseding6= --> | agency_type = | jurisdiction = | status = | headquarters = | coordinates = <!-- {{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}} --> | motto = | employees = | budget = | minister_type = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- up to |minister8_name= --> | deputyminister_type = | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister8_name= --> | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = <!-- up to |chief9_name= --> | parent_department = | parent_agency = | parent_agency_type = <!-- defaults to |type if left blank --> | child1_agency = | child2_agency = <!-- up to |child25_agency= --> | keydocument1 = <!-- up to |keydocument6= --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | agency_id = | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | footnotes = | embed = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === پيراميٽر === اداري جي نالي کان سواءِ سڀ پيراميٽر اختياري آهن۔ {| class="wikitable" style="background-color: white;" | style="background-color: whitesmoke;" | '''فيلڊ جو نالو''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''گهربل''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''وضاحت''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''قدر''' |- | name || ها || اداري جو نالو || متن |- | native_name || نه || مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو، جيڪو اولهندي اکرن ۾ هجي (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره)، جهڙوڪ Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina. هڪ ئي ٻوليءَ ۾ ٻن نالن لاءِ پڻ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_a || نه || (اختياري) غير اولهندي اکرن واري مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره)، جهڙوڪ 北京首都国际机场۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_r || نه || (اختياري) مٿئين سان گڏ اداري جي رومنائيزڊ نالي لاءِ، جهڙوڪ Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | agency_type || نه || اداري جو قسم، جيڪو الڳ سٽ ۾ '''قسم''' طور ڏيکاريو ويندو || متن |- | type || نه || اداري جو قسم، جيڪو انفوباڪس ۾ ٻي جاءِ تي ڏيکاريو ويندو، مثال طور پهرين سٽ ۾ ''قسم'' جو جائزو (ڊفالٽ "agency") || متن |- | seal || نه || اداري جي مُهر || فائيل جو نالو |- | seal_size || نه || اداري جي مُهر جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px) || انگ |- | seal_caption || نه || اداري جي مُهر لاءِ ڪيپشن || متن |- | seal_alt || نه || اداري جي مُهر لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | logo || نه || اداري جو لوگو || فائيل جو نالو |- | logo_size || نه || اداري جي لوگو جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | logo_caption || نه || اداري جي لوگو لاءِ ڪيپشن || متن |- | logo_alt || نه || اداري جي لوگو لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | image || نه || اداري جي تصوير || فائيل جو نالو |- | image_size || نه || اداري جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | image_caption || نه || اداري جي تصوير لاءِ ڪيپشن || متن |- | image_alt || نه || اداري جي تصوير لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | formed || نه || اداري جي قيام جي تاريخ || {{Tl|Start date}} استعمال ڪريو |- | preceding1 || نه || اڳئين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (preceding1 کان preceding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' preceding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | dissolved || نه || اداري جي خاتمي جي تاريخ || متن، مثال؛ <nowiki>25 July 2005، يا 1876</nowiki> |- | superseding1 || نه || جانشين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (superseding1 کان superseding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' superseding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | jurisdiction || نه || اهو اختيار يا حڪومت جنهن جي اندر هي ادارو آهي || متن، مثال؛ <nowiki>[[حڪومت مغربي آسٽريليا]] يا [[آمريڪا جي حڪومت]]</nowiki> |- | headquarters || نه || اداري جي مرڪزي آفيس جو هنڌ || متن، مثال؛ <nowiki>[[سڊني، نيو سائوٿ ويلز]]</nowiki> |- | coordinates || نه || مرڪزي آفيس جا محل وقوع {{tl|coord}} سان۔ فيلڊن بابت وضاحت لاءِ {{tl|coord}} جي دستاويز ڏسو۔ || <nowiki>{{coord|45|31|7|N|122|50|16|W|type:landmark_region:US|display=inline,title}}</nowiki> |- | motto || نه || اداري جو سرڪاري نعرو || نعرو |- | employees || نه || اداري جي ملازمن جو تعداد || انگ |- | budget || نه || اداري جي سالياني بجيٽ || متن، مثال؛ <nowiki>$95 m [[آمريڪي ڊالر|USD]] (2006)</nowiki> |- | minister1_name || نه || [[Westminster system|ويسٽ منسٽر نظام]] لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_name کان minister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | minister1_pfo || نه || ويسٽ منسٽر نظام لاءِ: ذميوار وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | deputyminister1_name || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده نائب وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (deputyminister1_name کان deputyminister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | deputyminister1_pfo || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: ذميوار نائب وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | chief1_name || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_name کان chief9_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' chief2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | chief1_position || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جي عهدي جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_position کان chief9_position تائين)۔ || متن |- | parent_department || نه || هن اداري جو ماتحت کاتو (جڏهن مٿيون ادارو پاڻ ايجنسي نه هجي) || متن |- | parent_agency || نه || هن اداري جي ماتحت ايجنسي (جڏهن مٿيون ادارو پڻ ايجنسي هجي) || متن |- | parent_agency_type || نه || مٿئين ايجنسي جو قسم (ڊفالٽ ''type'') || متن |- | child1_agency || نه || هن اداري کي رپورٽ ڪندڙ موجوده ذيلي ايجنسين جي فهرست۔ هن کي پنجويهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (child1_agency کان child25_agency تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' child2_agency استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | keydocument1|| نه || اداري جي اهم دستاويز جو هائپرلنڪ۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (keydocument1 کان keydocument6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' keydocument2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | website || نه || اداري جي ويب سائيٽ جو پتو || {{Tl|URL}} استعمال ڪريو۔ '''"example.com" ڪڍڻ نه وسارجو!''' |- | agency_id || نه || رڪارڊ آفيس يا اهڙي ئي اداري طرفان ڏنل منفرد سڃاڻپ || متن |- | map || نه || نقشي جي تصوير || فائيل جو نالو |- | map_size || نه || نقشي جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | map_caption || نه || نقشي لاءِ ڪيپشن || متن |- | map_alt || نه || نقشي لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | footnotes || نه || شامل ڪيل ڄاڻ لاءِ حاشيا يا حوالا || متن |- | child || نه || هن کي ذيلي انفوباڪس بڻائڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |- | embed || نه || هيٺان هڪ ٻيو ذيلي انفوباڪس شامل ڪرڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |} == مثال == {{Infobox government agency | name = United States Department of Agriculture | type = Department | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = Logo of the USDA | logo_alt = USDA official logo | seal = Seal of the U.S. Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = Seal of the Department of Agriculture | seal_alt = Department of Agriculture official seal | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[Federal government of the United States]] | headquarters = 1301 [[Independence Avenue (Washington, D.C.)|Independence Avenue]], S.W., [[Washington, D.C.]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline}} | employees = 105,778 (June 2007) | budget = $94 billion [[United States dollar|USD]] (2006) | chief1_name = [[Mike Johanns]] | chief1_position = [[United States Secretary of Agriculture|Secretary of Agriculture]] | chief2_name = [[Charles Franklin Conner|Charles F. Conner]] | chief2_position = Deputy Secretary of Agriculture | child1_agency = Several | website = {{URL|usda.gov}} }} [[United States Department of Agriculture]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = United States Department of Agriculture | type = Department | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = Logo of the USDA | logo_alt = USDA official logo | seal = Seal of the United States Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = Seal of the Department of Agriculture | seal_alt = Department of Agriculture official seal | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[Federal government of the United States]] | headquarters = 1301 [[Independence Avenue (Washington, D.C.)|Independence Avenue]], S.W., [[Washington, D.C.]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline,title}} | employees = 105,778 (June 2007) | budget = $94 billion [[United States dollar|USD]] (2006) | chief1_name = [[Mike Johanns]] | chief1_position = [[United States Secretary of Agriculture|Secretary of Agriculture]] | chief2_name = [[Charles Franklin Conner|Charles F. Conner]] | chief2_position = Deputy Secretary of Agriculture | child1_agency = Several | website = {{URL|usda.gov}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | name = Federal Statistical Office of Germany | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = Logo Destatis | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11, D-65189, [[Wiesbaden]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[Politics of Germany|Government of Germany]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[Wolfgang Schäuble|Wolfgang Schauble]] | minister1_pfo = [[Federal Ministry of the Interior (Germany)|German Interior Minister]] | chief1_name = Walter Radermacher | chief1_position = Bureau president | parent_department = [[Federal Ministry of the Interior (Germany)|Federal Ministry of the Interior]] | website = {{URL|destatis.de}} }} [[Federal Statistical Office of Germany]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = Federal Statistical Office of Germany | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = Logo Destatis | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11, D-65189, [[Wiesbaden]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline,title}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[Politics of Germany|Government of Germany]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[Wolfgang Schäuble|Wolfgang Schauble]] | minister1_pfo = [[Federal Ministry of the Interior (Germany)|German Interior Minister]] | chief1_name = Walter Radermacher | chief1_position = Bureau president | parent_department = [[Federal Ministry of the Interior (Germany)|Federal Ministry of the Interior]] | website = {{URL|destatis.de}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | agency_name = Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = Kokudokōtsūshō | logo = Logo of MLIT.svg | logo_width = | logo_caption = | seal = | seal_width = | seal_caption = | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = Central Government Building # 3: MLIT Headquarters | formed = | date1 = | date1_name = | date2 = | date2_name = | preceding1 = [[Ministry of Transport (Japan)|Ministry of Transport]] | preceding2 = [[Ministry of Construction (Japan)|Ministry of Construction]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|Hokkaido Development Agency|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|National Land Agency|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[Government of Japan]] | headquarters = 2-1-3 [[Kasumigaseki]], [[Chiyoda, Tokyo|Chiyoda-ku]], [[Tokyo]] 100-8918 [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | employees = | budget = | minister1_name = [[Tetsuo Saito]], [[Minister of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] | minister2_name = [[Takashi Ōtsuka]], State Minister of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | minister3_name = [[Ichiro Tsukada]], State Minister of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | parent_agency = | child1_agency = | child2_agency = | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} | footnotes = }} جاپان جي [[Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | agency_name = Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = Kokudokōtsūshō | logo = Logo of MLIT.svg | logo_width = | logo_caption = | seal = | seal_width = | seal_caption = | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = Central Government Building # 3: MLIT Headquarters | formed = | date1 = | date1_name = | date2 = | date2_name = | preceding1 = [[Ministry of Transport (Japan)|Ministry of Transport]] | preceding2 = [[Ministry of Construction (Japan)|Ministry of Construction]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|Hokkaido Development Agency|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|National Land Agency|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | dissolved = | superseding = | jurisdiction = [[Government of Japan]] | headquarters = 2-1-3 [[Kasumigaseki]], [[Chiyoda, Tokyo|Chiyoda-ku]], [[Tokyo]] 100-8918 [[Japan]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | employees = | budget = | minister1_name = [[Tetsuo Saito]], [[Minister of Land, Infrastructure, Transport and Tourism]] | minister2_name = [[Takashi Ōtsuka]], State Minister of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | minister3_name = [[Ichiro Tsukada]], State Minister of Land, Infrastructure, Transport and Tourism | parent_agency = | child1_agency = | child2_agency = | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} | footnotes = }} </syntaxhighlight> {{clear}} eneycc2oyy6afsd0hs7x9vx3b1sycql 371585 371582 2026-04-14T17:46:11Z Intisar Ali 8681 371585 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{Parameter names example | name | native_name | native_name_a | native_name_r | seal | seal_size | seal_caption | seal_alt | logo | logo_size | logo_caption | logo_alt | image | image_size | image_caption | image_alt | formed | preceding1 | preceding2 | preceding3 | preceding4 | preceding5 | preceding6 | dissolved | type | agency_type | superseding1 | superseding2 | superseding3 | superseding4 | superseding5 | superseding6 | jurisdiction | status | headquarters | coordinates | motto | employees | budget | minister_type | minister1_name | minister1_pfo | minister2_name | minister2_pfo | deputyminister_type | deputyminister1_name | deputyminister1_pfo | deputyminister2_name | deputyminister2_pfo | chief1_name | chief1_position | chief2_name | chief2_position | parent_department | parent_agency | parent_agency_type | child1_agency | child2_agency | keydocument1 | keydocument2 | website | agency_id | map | map_size | map_caption | map_alt | footnotes }} {{tlg|bold=yes|Infobox government agency}} [[WP:infobox|انفوباڪس]] آهي، جيڪو سرڪاري ادارن، کاتن، وزارتن وغيره بابت مضمونن ۾ استعمال لاءِ آهي۔ == استعمال == === نحو === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = | native_name = | native_name_a = | native_name_r = | type = | seal = | seal_size = | seal_caption = | seal_alt = | logo = | logo_size = | logo_caption = | logo_alt = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | formed = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} OR {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} --> | preceding1 = | preceding2 = <!-- up to |preceding6= --> | dissolved = | superseding1 = | superseding2 = <!-- up to |superseding6= --> | agency_type = | jurisdiction = | status = | headquarters = | coordinates = <!-- {{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}} --> | motto = | employees = | budget = | minister_type = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- up to |minister8_name= --> | deputyminister_type = | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister8_name= --> | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = <!-- up to |chief9_name= --> | parent_department = | parent_agency = | parent_agency_type = <!-- defaults to |type if left blank --> | child1_agency = | child2_agency = <!-- up to |child25_agency= --> | keydocument1 = <!-- up to |keydocument6= --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | agency_id = | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | footnotes = | embed = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === پيراميٽر === اداري جي نالي کان سواءِ سڀ پيراميٽر اختياري آهن۔ {| class="wikitable" style="background-color: white;" | style="background-color: whitesmoke;" | '''فيلڊ جو نالو''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''گهربل''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''وضاحت''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''قدر''' |- | name || ها || اداري جو نالو || متن |- | native_name || نه || مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو، جيڪو اولهندي اکرن ۾ هجي (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره)، جهڙوڪ Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina. هڪ ئي ٻوليءَ ۾ ٻن نالن لاءِ پڻ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_a || نه || (اختياري) غير اولهندي اکرن واري مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره)، جهڙوڪ 北京首都国际机场۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_r || نه || (اختياري) مٿئين سان گڏ اداري جي رومنائيزڊ نالي لاءِ، جهڙوڪ Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | agency_type || نه || اداري جو قسم، جيڪو الڳ سٽ ۾ '''قسم''' طور ڏيکاريو ويندو || متن |- | type || نه || اداري جو قسم، جيڪو انفوباڪس ۾ ٻي جاءِ تي ڏيکاريو ويندو، مثال طور پهرين سٽ ۾ ''قسم'' جو جائزو (ڊفالٽ "agency") || متن |- | seal || نه || اداري جي مُهر || فائيل جو نالو |- | seal_size || نه || اداري جي مُهر جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px) || انگ |- | seal_caption || نه || اداري جي مُهر لاءِ ڪيپشن || متن |- | seal_alt || نه || اداري جي مُهر لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | logo || نه || اداري جو لوگو || فائيل جو نالو |- | logo_size || نه || اداري جي لوگو جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | logo_caption || نه || اداري جي لوگو لاءِ ڪيپشن || متن |- | logo_alt || نه || اداري جي لوگو لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | image || نه || اداري جي تصوير || فائيل جو نالو |- | image_size || نه || اداري جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | image_caption || نه || اداري جي تصوير لاءِ ڪيپشن || متن |- | image_alt || نه || اداري جي تصوير لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | formed || نه || اداري جي قيام جي تاريخ || {{Tl|Start date}} استعمال ڪريو |- | preceding1 || نه || اڳئين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (preceding1 کان preceding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' preceding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | dissolved || نه || اداري جي خاتمي جي تاريخ || متن، مثال؛ <nowiki>25 July 2005، يا 1876</nowiki> |- | superseding1 || نه || جانشين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (superseding1 کان superseding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' superseding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | jurisdiction || نه || اهو اختيار يا حڪومت جنهن جي اندر هي ادارو آهي || متن، مثال؛ <nowiki>[[حڪومت مغربي آسٽريليا]] يا [[آمريڪا جي حڪومت]]</nowiki> |- | headquarters || نه || اداري جي مرڪزي آفيس جو هنڌ || متن، مثال؛ <nowiki>[[سڊني، نيو سائوٿ ويلز]]</nowiki> |- | coordinates || نه || مرڪزي آفيس جا محل وقوع {{tl|coord}} سان۔ فيلڊن بابت وضاحت لاءِ {{tl|coord}} جي دستاويز ڏسو۔ || <nowiki>{{coord|45|31|7|N|122|50|16|W|type:landmark_region:US|display=inline,title}}</nowiki> |- | motto || نه || اداري جو سرڪاري نعرو || نعرو |- | employees || نه || اداري جي ملازمن جو تعداد || انگ |- | budget || نه || اداري جي سالياني بجيٽ || متن، مثال؛ <nowiki>$95 m [[آمريڪي ڊالر|USD]] (2006)</nowiki> |- | minister1_name || نه || [[Westminster system|ويسٽ منسٽر نظام]] لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_name کان minister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | minister1_pfo || نه || ويسٽ منسٽر نظام لاءِ: ذميوار وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | deputyminister1_name || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده نائب وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (deputyminister1_name کان deputyminister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | deputyminister1_pfo || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: ذميوار نائب وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | chief1_name || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_name کان chief9_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' chief2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | chief1_position || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جي عهدي جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_position کان chief9_position تائين)۔ || متن |- | parent_department || نه || هن اداري جو ماتحت کاتو (جڏهن مٿيون ادارو پاڻ ايجنسي نه هجي) || متن |- | parent_agency || نه || هن اداري جي ماتحت ايجنسي (جڏهن مٿيون ادارو پڻ ايجنسي هجي) || متن |- | parent_agency_type || نه || مٿئين ايجنسي جو قسم (ڊفالٽ ''type'') || متن |- | child1_agency || نه || هن اداري کي رپورٽ ڪندڙ موجوده ذيلي ايجنسين جي فهرست۔ هن کي پنجويهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (child1_agency کان child25_agency تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' child2_agency استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | keydocument1|| نه || اداري جي اهم دستاويز جو هائپرلنڪ۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (keydocument1 کان keydocument6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' keydocument2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | website || نه || اداري جي ويب سائيٽ جو پتو || {{Tl|URL}} استعمال ڪريو۔ '''"example.com" ڪڍڻ نه وسارجو!''' |- | agency_id || نه || رڪارڊ آفيس يا اهڙي ئي اداري طرفان ڏنل منفرد سڃاڻپ || متن |- | map || نه || نقشي جي تصوير || فائيل جو نالو |- | map_size || نه || نقشي جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | map_caption || نه || نقشي لاءِ ڪيپشن || متن |- | map_alt || نه || نقشي لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | footnotes || نه || شامل ڪيل ڄاڻ لاءِ حاشيا يا حوالا || متن |- | child || نه || هن کي ذيلي انفوباڪس بڻائڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |- | embed || نه || هيٺان هڪ ٻيو ذيلي انفوباڪس شامل ڪرڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |} == مثال == {{Infobox government agency | name = گڏيل رياستن جو زراعت کاتو | type = کاتو | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = يو ايس ڊي اي جو لوگو | logo_alt = يو ايس ڊي اي جو سرڪاري لوگو | seal = Seal of the U.S. Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = زراعت کاتي جي مُهر | seal_alt = زراعت کاتي جي سرڪاري مُهر | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[گڏيل رياستن جي وفاقي حڪومت]] | headquarters = 1301 [[انڊيپينڊنس ايونيو (واشنگٽن ڊي سي)|انڊيپينڊنس ايونيو]]، ڏکڻ-اولهه، [[واشنگٽن، ڊي سي]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline}} | employees = 105,778 (جون 2007) | budget = $94 ارب [[آمريڪي ڊالر]] (2006) | chief1_name = [[مائيڪ جوهانس]] | chief1_position = [[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري زراعت]] | chief2_name = [[چارلس فرينڪلن ڪانر]] | chief2_position = نائب سيڪريٽري زراعت | child1_agency = ڪيترائي | website = {{URL|usda.gov}} }} [[گڏيل رياستن جو زراعت کاتو]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = گڏيل رياستن جو زراعت کاتو | type = کاتو | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = يو ايس ڊي اي جو لوگو | logo_alt = يو ايس ڊي اي جو سرڪاري لوگو | seal = Seal of the United States Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = زراعت کاتي جي مُهر | seal_alt = زراعت کاتي جي سرڪاري مُهر | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[گڏيل رياستن جي وفاقي حڪومت]] | headquarters = 1301 [[انڊيپينڊنس ايونيو (واشنگٽن ڊي سي)|انڊيپينڊنس ايونيو]]، ڏکڻ-اولهه، [[واشنگٽن، ڊي سي]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline,title}} | employees = 105,778 (جون 2007) | budget = $94 ارب [[آمريڪي ڊالر]] (2006) | chief1_name = [[مائيڪ جوهانس]] | chief1_position = [[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري زراعت]] | chief2_name = [[چارلس فرينڪلن ڪانر]] | chief2_position = نائب سيڪريٽري زراعت | child1_agency = ڪيترائي | website = {{URL|usda.gov}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | name = جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = ڊيستاتِس لوگو | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11، D-65189، [[ويسباڊن]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[جرمني جي حڪومت]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[وولفگانگ شوئبل]] | minister1_pfo = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | chief1_name = والٽر راڊرماخر | chief1_position = بيورو صدر | parent_department = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | website = {{URL|destatis.de}} }} [[جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = ڊيستاتِس لوگو | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11، D-65189، [[ويسباڊن]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline,title}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[جرمني جي حڪومت]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[وولفگانگ شوئبل]] | minister1_pfo = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | chief1_name = والٽر راڊرماخر | chief1_position = بيورو صدر | parent_department = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | website = {{URL|destatis.de}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | agency_name = زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = ڪوڪودوڪوٽسو شو | logo = Logo of MLIT.svg | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = مرڪزي حڪومتي عمارت نمبر 3: وزارت جو هيڊڪوارٽر | preceding1 = [[جاپان جي ٽرانسپورٽ وزارت]] | preceding2 = [[جاپان جي تعميراتي وزارت]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|هوڪايدو ڊولپمينٽ ايجنسي|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|قومي زمين ايجنسي|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | jurisdiction = [[جاپان جي حڪومت]] | headquarters = 2-1-3 [[ڪاسوميگاسيڪي]]، [[چيودا، ٽوڪيو]] 100-8918 [[جاپان]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | minister1_name = [[ٽيتسوئو سائيٽو]] | minister2_name = [[تاڪاشي اوٽسوڪا]] | minister3_name = [[اچيرو تسوڪادا]] | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} }} جاپان جي [[زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | agency_name = زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = ڪوڪودوڪوٽسو شو | logo = Logo of MLIT.svg | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = مرڪزي حڪومتي عمارت نمبر 3: وزارت جو هيڊڪوارٽر | preceding1 = [[جاپان جي ٽرانسپورٽ وزارت]] | preceding2 = [[جاپان جي تعميراتي وزارت]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|هوڪايدو ڊولپمينٽ ايجنسي|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|قومي زمين ايجنسي|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | jurisdiction = [[جاپان جي حڪومت]] | headquarters = 2-1-3 [[ڪاسوميگاسيڪي]]، [[چيودا، ٽوڪيو]] 100-8918 [[جاپان]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | minister1_name = [[ٽيتسوئو سائيٽو]] | minister2_name = [[تاڪاشي اوٽسوڪا]] | minister3_name = [[اچيرو تسوڪادا]] | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} sn7mir01fl2xoxoeiusf9n8b9lqsd7y 371587 371585 2026-04-14T17:57:04Z Intisar Ali 8681 371587 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{Parameter names example | name | native_name | native_name_a | native_name_r | seal | seal_size | seal_caption | seal_alt | logo | logo_size | logo_caption | logo_alt | image | image_size | image_caption | image_alt | formed | preceding1 | preceding2 | preceding3 | preceding4 | preceding5 | preceding6 | dissolved | type | agency_type | superseding1 | superseding2 | superseding3 | superseding4 | superseding5 | superseding6 | jurisdiction | status | headquarters | coordinates | motto | employees | budget | minister_type | minister1_name | minister1_pfo | minister2_name | minister2_pfo | deputyminister_type | deputyminister1_name | deputyminister1_pfo | deputyminister2_name | deputyminister2_pfo | chief1_name | chief1_position | chief2_name | chief2_position | parent_department | parent_agency | parent_agency_type | child1_agency | child2_agency | keydocument1 | keydocument2 | website | agency_id | map | map_size | map_caption | map_alt | footnotes }} {{tlg|bold=yes|Infobox government agency}} [[WP:infobox|انفوباڪس]] آهي، جيڪو سرڪاري ادارن، کاتن، وزارتن وغيره بابت مضمونن ۾ استعمال لاءِ آهي۔ == استعمال == === نحو === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = | native_name = | native_name_a = | native_name_r = | type = | seal = | seal_size = | seal_caption = | seal_alt = | logo = | logo_size = | logo_caption = | logo_alt = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | formed = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} OR {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} --> | preceding1 = | preceding2 = <!-- up to |preceding6= --> | dissolved = | superseding1 = | superseding2 = <!-- up to |superseding6= --> | agency_type = | jurisdiction = | status = | headquarters = | coordinates = <!-- {{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}} --> | motto = | employees = | budget = | minister_type = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- up to |minister8_name= --> | deputyminister_type = | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister8_name= --> | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = <!-- up to |chief9_name= --> | parent_department = | parent_agency = | parent_agency_type = <!-- defaults to |type if left blank --> | child1_agency = | child2_agency = <!-- up to |child25_agency= --> | keydocument1 = <!-- up to |keydocument6= --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | agency_id = | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | footnotes = | embed = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === پيراميٽر === اداري جي نالي کان سواءِ سڀ پيراميٽر اختياري آهن۔ {| class="wikitable" style="background-color: white;" | style="background-color: whitesmoke;" | '''فيلڊ جو نالو''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''گهربل''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''وضاحت''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''قدر''' |- | name || ها || اداري جو نالو || متن |- | native_name || نه || مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو، جيڪو اولهندي اکرن ۾ هجي (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره)، جهڙوڪ Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina. هڪ ئي ٻوليءَ ۾ ٻن نالن لاءِ پڻ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_a || نه || (اختياري) غير اولهندي اکرن واري مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره)، جهڙوڪ 北京首都国际机场۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_r || نه || (اختياري) مٿئين سان گڏ اداري جي رومنائيزڊ نالي لاءِ، جهڙوڪ Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | agency_type || نه || اداري جو قسم، جيڪو الڳ سٽ ۾ '''قسم''' طور ڏيکاريو ويندو || متن |- | type || نه || اداري جو قسم، جيڪو انفوباڪس ۾ ٻي جاءِ تي ڏيکاريو ويندو، مثال طور پهرين سٽ ۾ ''قسم'' جو جائزو (ڊفالٽ "agency") || متن |- | seal || نه || اداري جي مُهر || فائيل جو نالو |- | seal_size || نه || اداري جي مُهر جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px) || انگ |- | seal_caption || نه || اداري جي مُهر لاءِ ڪيپشن || متن |- | seal_alt || نه || اداري جي مُهر لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | logo || نه || اداري جو لوگو || فائيل جو نالو |- | logo_size || نه || اداري جي لوگو جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | logo_caption || نه || اداري جي لوگو لاءِ ڪيپشن || متن |- | logo_alt || نه || اداري جي لوگو لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | image || نه || اداري جي تصوير || فائيل جو نالو |- | image_size || نه || اداري جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | image_caption || نه || اداري جي تصوير لاءِ ڪيپشن || متن |- | image_alt || نه || اداري جي تصوير لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | formed || نه || اداري جي قيام جي تاريخ || {{Tl|Start date}} استعمال ڪريو |- | preceding1 || نه || اڳئين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (preceding1 کان preceding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' preceding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | dissolved || نه || اداري جي خاتمي جي تاريخ || متن، مثال؛ <nowiki>25 July 2005، يا 1876</nowiki> |- | superseding1 || نه || جانشين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (superseding1 کان superseding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' superseding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | jurisdiction || نه || اهو اختيار يا حڪومت جنهن جي اندر هي ادارو آهي || متن، مثال؛ <nowiki>[[حڪومت مغربي آسٽريليا]] يا [[آمريڪا جي حڪومت]]</nowiki> |- | headquarters || نه || اداري جي مرڪزي آفيس جو هنڌ || متن، مثال؛ <nowiki>[[سڊني، نيو سائوٿ ويلز]]</nowiki> |- | coordinates || نه || مرڪزي آفيس جا محل وقوع {{tl|coord}} سان۔ فيلڊن بابت وضاحت لاءِ {{tl|coord}} جي دستاويز ڏسو۔ || <nowiki>{{coord|45|31|7|N|122|50|16|W|type:landmark_region:US|display=inline,title}}</nowiki> |- | motto || نه || اداري جو سرڪاري نعرو || نعرو |- | employees || نه || اداري جي ملازمن جو تعداد || انگ |- | budget || نه || اداري جي سالياني بجيٽ || متن، مثال؛ <nowiki>$95 m [[آمريڪي ڊالر|USD]] (2006)</nowiki> |- | minister1_name || نه || [[Westminster system|ويسٽ منسٽر نظام]] لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_name کان minister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | minister1_pfo || نه || ويسٽ منسٽر نظام لاءِ: ذميوار وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | deputyminister1_name || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده نائب وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (deputyminister1_name کان deputyminister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | deputyminister1_pfo || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: ذميوار نائب وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | chief1_name || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_name کان chief9_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' chief2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | chief1_position || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جي عهدي جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_position کان chief9_position تائين)۔ || متن |- | parent_department || نه || هن اداري جو ماتحت کاتو (جڏهن مٿيون ادارو پاڻ ايجنسي نه هجي) || متن |- | parent_agency || نه || هن اداري جي ماتحت ايجنسي (جڏهن مٿيون ادارو پڻ ايجنسي هجي) || متن |- | parent_agency_type || نه || مٿئين ايجنسي جو قسم (ڊفالٽ ''type'') || متن |- | child1_agency || نه || هن اداري کي رپورٽ ڪندڙ موجوده ذيلي ايجنسين جي فهرست۔ هن کي پنجويهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (child1_agency کان child25_agency تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' child2_agency استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | keydocument1|| نه || اداري جي اهم دستاويز جو هائپرلنڪ۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (keydocument1 کان keydocument6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' keydocument2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | website || نه || اداري جي ويب سائيٽ جو پتو || {{Tl|URL}} استعمال ڪريو۔ '''"example.com" ڪڍڻ نه وسارجو!''' |- | agency_id || نه || رڪارڊ آفيس يا اهڙي ئي اداري طرفان ڏنل منفرد سڃاڻپ || متن |- | map || نه || نقشي جي تصوير || فائيل جو نالو |- | map_size || نه || نقشي جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | map_caption || نه || نقشي لاءِ ڪيپشن || متن |- | map_alt || نه || نقشي لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | footnotes || نه || شامل ڪيل ڄاڻ لاءِ حاشيا يا حوالا || متن |- | child || نه || هن کي ذيلي انفوباڪس بڻائڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |- | embed || نه || هيٺان هڪ ٻيو ذيلي انفوباڪس شامل ڪرڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |} == مثال == {{Infobox government agency | name = گڏيل رياستن جو زراعت کاتو | type = کاتو | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = يو ايس ڊي اي جو لوگو | logo_alt = يو ايس ڊي اي جو سرڪاري لوگو | seal = Seal of the U.S. Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = زراعت کاتي جي مُهر | seal_alt = زراعت کاتي جي سرڪاري مُهر | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[گڏيل رياستن جي وفاقي حڪومت]] | headquarters = 1301 [[انڊيپينڊنس ايونيو (واشنگٽن ڊي سي)|انڊيپينڊنس ايونيو]]، ڏکڻ-اولهه، [[واشنگٽن، ڊي سي]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline}} | employees = 105,778 (جون 2007) | budget = $94 ارب [[آمريڪي ڊالر]] (2006) | chief1_name = [[مائيڪ جوهانس]] | chief1_position = [[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري زراعت]] | chief2_name = [[چارلس فرينڪلن ڪانر]] | chief2_position = نائب سيڪريٽري زراعت | child1_agency = ڪيترائي | website = {{URL|usda.gov}} }} [[گڏيل رياستن جو زراعت کاتو]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = گڏيل رياستن جو زراعت کاتو | type = کاتو | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = يو ايس ڊي اي جو لوگو | logo_alt = يو ايس ڊي اي جو سرڪاري لوگو | seal = Seal of the United States Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = زراعت کاتي جي مُهر | seal_alt = زراعت کاتي جي سرڪاري مُهر | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[گڏيل رياستن جي وفاقي حڪومت]] | headquarters = 1301 [[انڊيپينڊنس ايونيو (واشنگٽن ڊي سي)|انڊيپينڊنس ايونيو]]، ڏکڻ-اولهه، [[واشنگٽن، ڊي سي]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline,title}} | employees = 105,778 (جون 2007) | budget = $94 ارب [[آمريڪي ڊالر]] (2006) | chief1_name = [[مائيڪ جوهانس]] | chief1_position = [[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري زراعت]] | chief2_name = [[چارلس فرينڪلن ڪانر]] | chief2_position = نائب سيڪريٽري زراعت | child1_agency = ڪيترائي | website = {{URL|usda.gov}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | name = جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = ڊيستاتِس لوگو | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11، D-65189، [[ويسباڊن]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[جرمني جي حڪومت]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[وولفگانگ شوئبل]] | minister1_pfo = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | chief1_name = والٽر راڊرماخر | chief1_position = بيورو صدر | parent_department = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | website = {{URL|destatis.de}} }} [[جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = ڊيستاتِس لوگو | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11، D-65189، [[ويسباڊن]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline,title}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[جرمني جي حڪومت]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[وولفگانگ شوئبل]] | minister1_pfo = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | chief1_name = والٽر راڊرماخر | chief1_position = بيورو صدر | parent_department = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | website = {{URL|destatis.de}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | agency_name = زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = ڪوڪودوڪوٽسو شو | logo = Logo of MLIT.svg | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = مرڪزي حڪومتي عمارت نمبر 3: وزارت جو هيڊڪوارٽر | preceding1 = [[جاپان جي ٽرانسپورٽ وزارت]] | preceding2 = [[جاپان جي تعميراتي وزارت]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|هوڪايدو ڊولپمينٽ ايجنسي|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|قومي زمين ايجنسي|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | jurisdiction = [[جاپان جي حڪومت]] | headquarters = 2-1-3 [[ڪاسوميگاسيڪي]]، [[چيودا، ٽوڪيو]] 100-8918 [[جاپان]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | minister1_name = [[ٽيتسوئو سائيٽو]] | minister2_name = [[تاڪاشي اوٽسوڪا]] | minister3_name = [[اچيرو تسوڪادا]] | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} }} جاپان جي [[زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | agency_name = زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = ڪوڪودوڪوٽسو شو | logo = Logo of MLIT.svg | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = مرڪزي حڪومتي عمارت نمبر 3: وزارت جو هيڊڪوارٽر | preceding1 = [[جاپان جي ٽرانسپورٽ وزارت]] | preceding2 = [[جاپان جي تعميراتي وزارت]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|هوڪايدو ڊولپمينٽ ايجنسي|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|قومي زمين ايجنسي|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | jurisdiction = [[جاپان جي حڪومت]] | headquarters = 2-1-3 [[ڪاسوميگاسيڪي]]، [[چيودا، ٽوڪيو]] 100-8918 [[جاپان]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | minister1_name = [[ٽيتسوئو سائيٽو]] | minister2_name = [[تاڪاشي اوٽسوڪا]] | minister3_name = [[اچيرو تسوڪادا]] | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} == سانچائي مواد== {{Collapse top|title=[[وڪيپيڊيا:TemplateData|TemplateData]] هن سانچي لاءِ، جيڪو [[mw:Extension:TemplateWizard|TemplateWizard]]، [[وڪيپيڊيا:VisualEditor|VisualEditor]] ۽ ٻين اوزارن ۾ استعمال ٿئي ٿو}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "سرڪاري ادارن بابت مضمونن ۾ استعمال لاءِ هڪ انفوباڪس سانچو", "format": "{{_\n| _______________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "suggested": true, "aliases": [ "agency_name" ], "label": "نالو", "description": "اداري جو نالو", "type": "line", "default": "صفحي جو نالو" }, "native_name": { "aliases": [ "nativename" ], "label": "مقامي نالو", "description": "اولهندي اکرن ۾ مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره)، جهڙوڪ Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina. اهو ساڳي ٻوليءَ ۾ ٻن مختلف نالن لاءِ به استعمال ٿي سگهي ٿو.", "example": "{{lang|pl|Port Lotniczy im}}", "type": "line" }, "native_name_a": { "aliases": [ "nativename_a" ], "label": "سڌو مقامي نالو", "description": "غير اولهندي اکرن ۾ مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره).", "example": "{{lang|zh|北京首都国际机场}}", "type": "line" }, "native_name_r": { "aliases": [ "nativename_r" ], "label": "رومنائيزڊ مقامي نالو", "description": "(اختياري) مٿئين سان گڏ اداري جي رومنائيزڊ نالي لاءِ استعمال ڪريو.", "example": "{{lang|zh-p|Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng}}", "type": "line" }, "seal": { "label": "مُهر", "description": "اداري جي مُهر", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "seal_size": { "aliases": [ "seal_width" ], "label": "مُهر جي ماپ", "description": "اداري جي مُهر جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "seal_caption": { "label": "مُهر جو ڪيپشن", "description": "اداري جي مُهر لاءِ ڪيپشن", "type": "line" }, "logo": { "label": "لوگو", "description": "اداري لاءِ تصوير", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "logo_size": { "aliases": [ "logo_width" ], "label": "لوگو جي ماپ", "description": "اداري جي تصوير جي ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "logo_caption": { "description": "اداري جي لوگو لاءِ ڪيپشن", "type": "line", "label": "لوگو جو ڪيپشن" }, "image": { "aliases": [ "picture" ], "label": "تصوير", "description": "اداري جي تصوير", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "aliases": [ "picture_width" ], "label": "تصوير جي ماپ", "description": "اداري جي تصوير جي ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "image_caption": { "aliases": [ "picture_caption" ], "label": "تصوير جو ڪيپشن", "description": "اداري جي تصوير لاءِ ڪيپشن", "type": "line" }, "formed": { "label": "قيام جي تاريخ", "description": "اداري جي قيام جي تاريخ", "example": "{{Start date|1066|12|25|df=yes}}", "type": "line", "suggested": true }, "preceding1": { "label": "اڳوڻو ادارو 1", "description": "هڪ اڳوڻي اداري جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "type": "line" }, "preceding2": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 2" }, "preceding3": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 3" }, "preceding4": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 4" }, "preceding5": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 5" }, "preceding6": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 6" }, "dissolved": { "label": "خاتمي جي تاريخ", "description": "اداري جي خاتمي جي تاريخ", "example": "{{end date|1782}}" }, "superseding1": { "aliases": [ "superseding" ], "label": "جانشين ادارو 1", "description": "هڪ جانشين اداري جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "type": "line" }, "superseding2": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 2" }, "superseding3": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 3" }, "superseding4": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 4" }, "superseding5": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 5" }, "superseding6": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 6" }, "jurisdiction": { "label": "اختيار جو دائرو", "description": "اهو اختيار يا حڪومت جنهن جي اندر ادارو اچي ٿو", "example": "[[Government of Western Australia]]", "type": "line", "suggested": true }, "headquarters": { "label": "مرڪزي دفتر", "description": "اداري جي مرڪزي آفيس جو هنڌ. ملڪ نه ڏيو جيستائين اهو تناظر مان اڳ ۾ ئي واضح نه هجي.", "example": "[[Sydney, New South Wales]]", "type": "line" }, "latd": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ درجن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ويڪرائي ڦاڪ درجن ۾.", "type": "number" }, "longd": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ درجن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ڊگھائي ڦاڪ درجن ۾.", "type": "number" }, "latm": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ منٽن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ويڪرائي ڦاڪ منٽن ۾.", "type": "number" }, "lats": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ويڪرائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾.", "type": "number" }, "latNS": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ جي رخ", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ اتر (N) يا ڏکڻ (S) ويڪرائي ڦاڪ ڏيکاري ٿو.", "example": "N", "type": "line" }, "longm": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ منٽن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ڊگھائي ڦاڪ منٽن ۾.", "type": "number" }, "longs": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ڊگھائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾.", "type": "number" }, "longEW": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ جي رخ", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ اولهه (W) يا اوڀر (E) ڊگھائي ڦاڪ ڏيکاري ٿو.", "example": "W", "type": "line" }, "region_code": { "label": "علائقي جو ڪوڊ", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ترجيحي نقشي واري علائقي جو ڪوڊ، جيڪو مناسب نقشائي وسيلا چونڊڻ لاءِ ڪم اچي ٿو. علائقو يا ته ٻه-اکري ISO 3166-1 alpha-2 ملڪ ڪوڊ طور يا ISO 3166-2 علائقي ڪوڊ طور ڏيو.", "example": "AU", "type": "line" }, "coordinates": { "label": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع جو سانچو", "description": "مٿين بدران {{coord}} استعمال ڪندي مرڪزي آفيس جا محل وقوع. فيلڊن لاءِ {{coord}} جي دستاويز ڏسو.", "type": "line", "deprecated": true }, "motto": { "label": "نعرو", "description": "اداري جو سرڪاري نعرو", "example": "Semper Occultus", "type": "line" }, "employees": { "label": "ملازم", "description": "اداري جي ملازمن جو تعداد", "example": "3200", "type": "number", "suggested": true }, "budget": { "label": "سالياني بجيٽ", "description": "اداري جي سالياني بجيٽ", "example": "$95 m [[United States dollar|USD]] (2006)", "type": "line", "suggested": true }, "minister1_name": { "label": "وزير 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار موجوده وزير جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "example": "[[The Right Honourable|Rt Hon]] [[Philip Hammond]], [[Member of parliament|MP]]", "type": "line" }, "minister1_pfo": { "label": "وزارتي قلمدان 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار وزير جو قلمدان. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "example": "[[Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs]]", "type": "line" }, "minister2_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 2" }, "minister2_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 2" }, "minister3_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 3" }, "minister3_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 3" }, "minister4_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 4" }, "minister4_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 4" }, "minister5_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 5" }, "minister5_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 5" }, "minister6_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 6" }, "minister6_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 6" }, "minister7_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 7" }, "minister7_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 7" }, "deputyminister1_name": { "label": "نائب وزير 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار موجوده نائب وزير جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "type": "line" }, "deputyminister1_pfo": { "label": "نائب وزارتي قلمدان 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار نائب وزير جو قلمدان. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "example": "[[Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs]]", "type": "line" }, "deputyminister2_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 2" }, "deputyminister2_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 2" }, "deputyminister3_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 3" }, "deputyminister3_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 3" }, "deputyminister4_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 4" }, "deputyminister4_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 4" }, "deputyminister5_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 5" }, "deputyminister5_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 5" }, "deputyminister6_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 6" }, "deputyminister6_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 6" }, "deputyminister7_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 7" }, "deputyminister7_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 7" }, "chief1_name": { "label": "سربراهه 1", "description": "اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جو نالو.", "example": "[[Alex Younger]]", "type": "line", "suggested": true }, "chief1_position": { "label": "سربراهه جو عهدو 1", "description": "اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جي عهدي جو نالو.", "example": "[[Chief of the Secret Intelligence Service|Chief of the SIS]]", "type": "line", "suggested": true }, "chief2_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 2" }, "chief2_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 2" }, "chief3_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 3" }, "chief3_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 3" }, "chief4_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 4" }, "chief4_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 4" }, "chief5_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 5" }, "chief5_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 5" }, "chief6_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 6" }, "chief6_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 6" }, "chief7_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 7" }, "chief7_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 7" }, "chief8_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 8" }, "chief8_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 8" }, "chief9_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 9" }, "chief9_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 9" }, "parent_department": { "label": "ماتحت کاتو", "description": "هن اداري جو مٿيون کاتو (جڏهن مٿيون ادارو پاڻ ايجنسي نه هجي)", "example": "[[Home Office]]", "type": "line", "suggested": true }, "parent_agency": { "label": "ماتحت ايجنسي", "description": "هن اداري جي مٿيون ايجنسي (جڏهن مٿيون ادارو پڻ ايجنسي هجي)", "type": "line" }, "child1_agency": { "label": "ذيلي ايجنسي 1", "description": "هڪ ايجنسي جيڪا هن کي رپورٽ ڪري ٿي.", "type": "line" }, "child2_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 2" }, "child3_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 3" }, "child4_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 4" }, "child5_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 5" }, "child6_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 6" }, "child7_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 7" }, "child8_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 8" }, "child9_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 9" }, "child10_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 10" }, "child11_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 11" }, "child12_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي " }, "child13_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 13" }, "child14_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 14" }, "child15_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 15" }, "child16_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 16" }, "child17_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 17" }, "child18_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 18" }, "child19_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 19" }, "child20_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 20" }, "child31_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 31" }, "child22_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 22" }, "child23_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 23" }, "child24_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 24" }, "child25_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 25" }, "keydocument1": { "label": "اهم دستاويز 1", "description": "اداري جي اهم دستاويز ڏانهن هائپرلنڪ.", "type": "url" }, "keydocument2": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 2" }, "keydocument3": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 3" }, "keydocument4": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 4" }, "keydocument5": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 5" }, "keydocument6": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 6" }, "website": { "label": "ويب سائيٽ", "description": "اداري جي ويب سائيٽ ڏانهن هائپرلنڪ.", "type": "url", "suggested": true }, "map": { "label": "نقشو", "description": "نقشي جي تصوير", "type": "wiki-file-name" }, "map_size": { "aliases": [ "map_width", "pushpin_mapsize" ], "label": "نقشي جي ماپ", "description": "نقشي جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "map_caption": { "label": "نقشي جو ڪيپشن", "description": "نقشي لاءِ ڪيپشن", "type": "line", "aliases": [ "pushpin_map_caption" ] }, "footnotes": { "label": "حوالا" }, "type": { "label": "قسم", "description": "اداري جو قسم", "type": "line", "default": "agency" }, "service": {}, "agency_type": {}, "subbox": {}, "italic title": {}, "child": {}, "embed": {}, "seal_alt": {}, "logo_alt": {}, "image_alt": {}, "status": {}, "minister_type": {}, "minister8_name": { "label": "وزير 8" }, "minister8_pfo": { "label": "وزارتي قلمدان 8" }, "deputyminister_type": {}, "deputyminister8_name": { "label": "نائب وزير 8" }, "deputyminister8_pfo": { "label": "نائب وزارتي قلمدان 8" }, "parent_agency_type": {}, "child21_agency": {}, "agency_id": {}, "map_alt": { "aliases": [ "pushpin_map_alt" ] }, "map_type": { "aliases": [ "pushpin_map" ] }, "map_dot_mark": {}, "map_dot_label": { "aliases": [ "map dot label", "pushpin_label" ] }, "relief": { "aliases": [ "pushpin_relief" ] }, "image_map": {} }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "native_name_a", "native_name_r", "type", "seal", "seal_size", "seal_caption", "logo", "logo_size", "logo_caption", "image", "image_size", "image_caption", "formed", "preceding1", "preceding2", "preceding3", "preceding4", "preceding5", "preceding6", "dissolved", "superseding1", "superseding2", "superseding3", "superseding4", "superseding5", "superseding6", "jurisdiction", "headquarters", "latd", "longd", "latm", "lats", "latNS", "longm", "longs", "longEW", "region_code", "coordinates", "motto", "employees", "budget", "minister1_name", "minister1_pfo", "minister2_name", "minister2_pfo", "minister3_name", "minister3_pfo", "minister4_name", "minister4_pfo", "minister5_name", "minister5_pfo", "minister6_name", "minister6_pfo", "minister7_name", "minister7_pfo", "minister8_name", "deputyminister1_name", "deputyminister1_pfo", "deputyminister2_name", "deputyminister2_pfo", "deputyminister3_name", "deputyminister3_pfo", "deputyminister4_name", "deputyminister4_pfo", "deputyminister5_name", "deputyminister5_pfo", "deputyminister6_name", "deputyminister6_pfo", "deputyminister7_name", "deputyminister7_pfo", "chief1_name", "chief1_position", "chief2_name", "chief2_position", "chief3_name", "chief3_position", "chief4_name", "chief4_position", "chief5_name", "chief5_position", "chief6_name", "chief6_position", "chief7_name", "chief7_position", "chief8_name", "chief8_position", "chief9_name", "chief9_position", "parent_department", "parent_agency", "child1_agency", "child2_agency", "child3_agency", "child4_agency", "child5_agency", "child6_agency", "child7_agency", "child8_agency", "child9_agency", "child10_agency", "child11_agency", "child12_agency", "child13_agency", "child14_agency", "child15_agency", "child16_agency", "child17_agency", "child18_agency", "child19_agency", "child20_agency", "child31_agency", "child22_agency", "child23_agency", "child24_agency", "child25_agency", "keydocument1", "keydocument2", "keydocument3", "keydocument4", "keydocument5", "keydocument6", "website", "map", "map_size", "map_caption", "footnotes", "agency_type", "service", "subbox", "italic title", "child", "embed", "seal_alt", "logo_alt", "image_alt", "status", "minister_type", "minister8_pfo", "deputyminister_type", "deputyminister8_name", "deputyminister8_pfo", "parent_agency_type", "child21_agency", "agency_id", "map_alt", "map_type", "map_dot_mark", "map_dot_label", "relief", "image_map" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} 05mq4s9gu7qfr92lbm9yej04z8r3m8x 371588 371587 2026-04-14T17:59:38Z Intisar Ali 8681 371588 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{High-use}} {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{Parameter names example | name | native_name | native_name_a | native_name_r | seal | seal_size | seal_caption | seal_alt | logo | logo_size | logo_caption | logo_alt | image | image_size | image_caption | image_alt | formed | preceding1 | preceding2 | preceding3 | preceding4 | preceding5 | preceding6 | dissolved | type | agency_type | superseding1 | superseding2 | superseding3 | superseding4 | superseding5 | superseding6 | jurisdiction | status | headquarters | coordinates | motto | employees | budget | minister_type | minister1_name | minister1_pfo | minister2_name | minister2_pfo | deputyminister_type | deputyminister1_name | deputyminister1_pfo | deputyminister2_name | deputyminister2_pfo | chief1_name | chief1_position | chief2_name | chief2_position | parent_department | parent_agency | parent_agency_type | child1_agency | child2_agency | keydocument1 | keydocument2 | website | agency_id | map | map_size | map_caption | map_alt | footnotes }} {{tlg|bold=yes|Infobox government agency}} [[WP:infobox|انفوباڪس]] آهي، جيڪو سرڪاري ادارن، کاتن، وزارتن وغيره بابت مضمونن ۾ استعمال لاءِ آهي۔ == استعمال == === نحو === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = | native_name = | native_name_a = | native_name_r = | type = | seal = | seal_size = | seal_caption = | seal_alt = | logo = | logo_size = | logo_caption = | logo_alt = | image = | image_size = | image_caption = | image_alt = | formed = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} OR {{Start date and age|YYYY|MM|DD}} --> | preceding1 = | preceding2 = <!-- up to |preceding6= --> | dissolved = | superseding1 = | superseding2 = <!-- up to |superseding6= --> | agency_type = | jurisdiction = | status = | headquarters = | coordinates = <!-- {{coord|LATITUDE|LONGITUDE|type:landmark_region:US|display=inline,title}} --> | motto = | employees = | budget = | minister_type = | minister1_name = | minister1_pfo = | minister2_name = | minister2_pfo = <!-- up to |minister8_name= --> | deputyminister_type = | deputyminister1_name = | deputyminister1_pfo = | deputyminister2_name = | deputyminister2_pfo = <!-- up to |deputyminister8_name= --> | chief1_name = | chief1_position = | chief2_name = | chief2_position = <!-- up to |chief9_name= --> | parent_department = | parent_agency = | parent_agency_type = <!-- defaults to |type if left blank --> | child1_agency = | child2_agency = <!-- up to |child25_agency= --> | keydocument1 = <!-- up to |keydocument6= --> | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | agency_id = | map = | map_size = | map_caption = | map_alt = | footnotes = | embed = }} </syntaxhighlight> {{clear}} === پيراميٽر === اداري جي نالي کان سواءِ سڀ پيراميٽر اختياري آهن۔ {| class="wikitable" style="background-color: white;" | style="background-color: whitesmoke;" | '''فيلڊ جو نالو''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''گهربل''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''وضاحت''' | style="background-color: whitesmoke;" | '''قدر''' |- | name || ها || اداري جو نالو || متن |- | native_name || نه || مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو، جيڪو اولهندي اکرن ۾ هجي (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره)، جهڙوڪ Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina. هڪ ئي ٻوليءَ ۾ ٻن نالن لاءِ پڻ استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_a || نه || (اختياري) غير اولهندي اکرن واري مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره)، جهڙوڪ 北京首都国际机场۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | native_name_r || نه || (اختياري) مٿئين سان گڏ اداري جي رومنائيزڊ نالي لاءِ، جهڙوڪ Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng۔ || متن؛ {{Tl|Lang}} سان ويڙهيو |- | agency_type || نه || اداري جو قسم، جيڪو الڳ سٽ ۾ '''قسم''' طور ڏيکاريو ويندو || متن |- | type || نه || اداري جو قسم، جيڪو انفوباڪس ۾ ٻي جاءِ تي ڏيکاريو ويندو، مثال طور پهرين سٽ ۾ ''قسم'' جو جائزو (ڊفالٽ "agency") || متن |- | seal || نه || اداري جي مُهر || فائيل جو نالو |- | seal_size || نه || اداري جي مُهر جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px) || انگ |- | seal_caption || نه || اداري جي مُهر لاءِ ڪيپشن || متن |- | seal_alt || نه || اداري جي مُهر لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | logo || نه || اداري جو لوگو || فائيل جو نالو |- | logo_size || نه || اداري جي لوگو جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | logo_caption || نه || اداري جي لوگو لاءِ ڪيپشن || متن |- | logo_alt || نه || اداري جي لوگو لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | image || نه || اداري جي تصوير || فائيل جو نالو |- | image_size || نه || اداري جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | image_caption || نه || اداري جي تصوير لاءِ ڪيپشن || متن |- | image_alt || نه || اداري جي تصوير لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | formed || نه || اداري جي قيام جي تاريخ || {{Tl|Start date}} استعمال ڪريو |- | preceding1 || نه || اڳئين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (preceding1 کان preceding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' preceding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | dissolved || نه || اداري جي خاتمي جي تاريخ || متن، مثال؛ <nowiki>25 July 2005، يا 1876</nowiki> |- | superseding1 || نه || جانشين اداري جو نالو۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (superseding1 کان superseding6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' superseding2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | jurisdiction || نه || اهو اختيار يا حڪومت جنهن جي اندر هي ادارو آهي || متن، مثال؛ <nowiki>[[حڪومت مغربي آسٽريليا]] يا [[آمريڪا جي حڪومت]]</nowiki> |- | headquarters || نه || اداري جي مرڪزي آفيس جو هنڌ || متن، مثال؛ <nowiki>[[سڊني، نيو سائوٿ ويلز]]</nowiki> |- | coordinates || نه || مرڪزي آفيس جا محل وقوع {{tl|coord}} سان۔ فيلڊن بابت وضاحت لاءِ {{tl|coord}} جي دستاويز ڏسو۔ || <nowiki>{{coord|45|31|7|N|122|50|16|W|type:landmark_region:US|display=inline,title}}</nowiki> |- | motto || نه || اداري جو سرڪاري نعرو || نعرو |- | employees || نه || اداري جي ملازمن جو تعداد || انگ |- | budget || نه || اداري جي سالياني بجيٽ || متن، مثال؛ <nowiki>$95 m [[آمريڪي ڊالر|USD]] (2006)</nowiki> |- | minister1_name || نه || [[Westminster system|ويسٽ منسٽر نظام]] لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_name کان minister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | minister1_pfo || نه || ويسٽ منسٽر نظام لاءِ: ذميوار وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | deputyminister1_name || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: اداري جي ذميوار موجوده نائب وزير جو نالو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (deputyminister1_name کان deputyminister8_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' minister2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | deputyminister1_pfo || نه || نائب وزيرن وارن ويسٽ منسٽر نظامن لاءِ: ذميوار نائب وزير جي پورٽ فوليو جو عهدو۔ هن کي اٺ ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (minister1_pfo کان minister8_pfo تائين)۔ || متن |- | chief1_name || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_name کان chief9_name تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' chief2_name استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | chief1_position || نه || اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جي عهدي جو نالو۔ هن کي نَو ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (chief1_position کان chief9_position تائين)۔ || متن |- | parent_department || نه || هن اداري جو ماتحت کاتو (جڏهن مٿيون ادارو پاڻ ايجنسي نه هجي) || متن |- | parent_agency || نه || هن اداري جي ماتحت ايجنسي (جڏهن مٿيون ادارو پڻ ايجنسي هجي) || متن |- | parent_agency_type || نه || مٿئين ايجنسي جو قسم (ڊفالٽ ''type'') || متن |- | child1_agency || نه || هن اداري کي رپورٽ ڪندڙ موجوده ذيلي ايجنسين جي فهرست۔ هن کي پنجويهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (child1_agency کان child25_agency تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' child2_agency استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | keydocument1|| نه || اداري جي اهم دستاويز جو هائپرلنڪ۔ هن کي ڇهه ڀيرا تائين ورجائي سگهجي ٿو (keydocument1 کان keydocument6 تائين)۔<br/>'''نوٽ:''' keydocument2 استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي۔ || متن |- | website || نه || اداري جي ويب سائيٽ جو پتو || {{Tl|URL}} استعمال ڪريو۔ '''"example.com" ڪڍڻ نه وسارجو!''' |- | agency_id || نه || رڪارڊ آفيس يا اهڙي ئي اداري طرفان ڏنل منفرد سڃاڻپ || متن |- | map || نه || نقشي جي تصوير || فائيل جو نالو |- | map_size || نه || نقشي جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 220 px) || انگ |- | map_caption || نه || نقشي لاءِ ڪيپشن || متن |- | map_alt || نه || نقشي لاءِ alt ڪيپشن || متن |- | footnotes || نه || شامل ڪيل ڄاڻ لاءِ حاشيا يا حوالا || متن |- | child || نه || هن کي ذيلي انفوباڪس بڻائڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |- | embed || نه || هيٺان هڪ ٻيو ذيلي انفوباڪس شامل ڪرڻ لاءِ || انفوباڪس سانچو |} == مثال == {{Infobox government agency | name = گڏيل رياستن جو زراعت کاتو | type = کاتو | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = يو ايس ڊي اي جو لوگو | logo_alt = يو ايس ڊي اي جو سرڪاري لوگو | seal = Seal of the U.S. Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = زراعت کاتي جي مُهر | seal_alt = زراعت کاتي جي سرڪاري مُهر | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[گڏيل رياستن جي وفاقي حڪومت]] | headquarters = 1301 [[انڊيپينڊنس ايونيو (واشنگٽن ڊي سي)|انڊيپينڊنس ايونيو]]، ڏکڻ-اولهه، [[واشنگٽن، ڊي سي]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline}} | employees = 105,778 (جون 2007) | budget = $94 ارب [[آمريڪي ڊالر]] (2006) | chief1_name = [[مائيڪ جوهانس]] | chief1_position = [[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري زراعت]] | chief2_name = [[چارلس فرينڪلن ڪانر]] | chief2_position = نائب سيڪريٽري زراعت | child1_agency = ڪيترائي | website = {{URL|usda.gov}} }} [[گڏيل رياستن جو زراعت کاتو]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = گڏيل رياستن جو زراعت کاتو | type = کاتو | logo = USDA logo.svg | logo_size = 140 px | logo_caption = يو ايس ڊي اي جو لوگو | logo_alt = يو ايس ڊي اي جو سرڪاري لوگو | seal = Seal of the United States Department of Agriculture.svg | seal_size = 140 px | seal_caption = زراعت کاتي جي مُهر | seal_alt = زراعت کاتي جي سرڪاري مُهر | formed = {{Start date|1889|02|15}} | jurisdiction = [[گڏيل رياستن جي وفاقي حڪومت]] | headquarters = 1301 [[انڊيپينڊنس ايونيو (واشنگٽن ڊي سي)|انڊيپينڊنس ايونيو]]، ڏکڻ-اولهه، [[واشنگٽن، ڊي سي]] | coordinates = {{coord|38|53|12|N|77|01|47|W|region:US-DC_type:landmark|display=inline,title}} | employees = 105,778 (جون 2007) | budget = $94 ارب [[آمريڪي ڊالر]] (2006) | chief1_name = [[مائيڪ جوهانس]] | chief1_position = [[گڏيل رياستن جو سيڪريٽري زراعت]] | chief2_name = [[چارلس فرينڪلن ڪانر]] | chief2_position = نائب سيڪريٽري زراعت | child1_agency = ڪيترائي | website = {{URL|usda.gov}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | name = جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = ڊيستاتِس لوگو | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11، D-65189، [[ويسباڊن]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[جرمني جي حڪومت]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[وولفگانگ شوئبل]] | minister1_pfo = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | chief1_name = والٽر راڊرماخر | chief1_position = بيورو صدر | parent_department = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | website = {{URL|destatis.de}} }} [[جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | name = جرمني جو وفاقي شمارياتي کاتو | native_name = Statistisches Bundesamt Deutschland | logo = Logo Destatis.svg | logo_alt = ڊيستاتِس لوگو | headquarters = Gustav-Stresemann-Ring 11، D-65189، [[ويسباڊن]] | coordinates = {{coord|50|4|18.7068|N|8|15|6.2676|E|region:DE-HE_type:landmark|display=inline,title}} | formed = {{start date and age|df=yes|paren=yes|1953|07|03}} | jurisdiction = [[جرمني جي حڪومت]] | employees = 2,780 | minister1_name = [[وولفگانگ شوئبل]] | minister1_pfo = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | chief1_name = والٽر راڊرماخر | chief1_position = بيورو صدر | parent_department = [[جرمني جو وفاقي گهرو وزارت]] | website = {{URL|destatis.de}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} {{Infobox government agency | agency_name = زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = ڪوڪودوڪوٽسو شو | logo = Logo of MLIT.svg | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = مرڪزي حڪومتي عمارت نمبر 3: وزارت جو هيڊڪوارٽر | preceding1 = [[جاپان جي ٽرانسپورٽ وزارت]] | preceding2 = [[جاپان جي تعميراتي وزارت]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|هوڪايدو ڊولپمينٽ ايجنسي|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|قومي زمين ايجنسي|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | jurisdiction = [[جاپان جي حڪومت]] | headquarters = 2-1-3 [[ڪاسوميگاسيڪي]]، [[چيودا، ٽوڪيو]] 100-8918 [[جاپان]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | minister1_name = [[ٽيتسوئو سائيٽو]] | minister2_name = [[تاڪاشي اوٽسوڪا]] | minister3_name = [[اچيرو تسوڪادا]] | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} }} جاپان جي [[زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت]] لاءِ: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox government agency | agency_name = زمين، انفراسٽرڪچر، ٽرانسپورٽ ۽ سياحت جي وزارت | nativename_a = {{lang|ja|国土交通省}} | nativename_r = ڪوڪودوڪوٽسو شو | logo = Logo of MLIT.svg | picture = Central-Government-Building-3-01.jpg | picture_caption = مرڪزي حڪومتي عمارت نمبر 3: وزارت جو هيڊڪوارٽر | preceding1 = [[جاپان جي ٽرانسپورٽ وزارت]] | preceding2 = [[جاپان جي تعميراتي وزارت]] | preceding3 = {{Nihongo|{{ill|هوڪايدو ڊولپمينٽ ايجنسي|ja|北海道開発庁}}|北海道開発庁|Hokkaidō-kaihatsu-chō}} | preceding4 = {{Nihongo|{{ill|قومي زمين ايجنسي|ja|国土庁}}|国土庁|Kokudo-chō}} | jurisdiction = [[جاپان جي حڪومت]] | headquarters = 2-1-3 [[ڪاسوميگاسيڪي]]، [[چيودا، ٽوڪيو]] 100-8918 [[جاپان]] | coordinates = {{coord|35.6759842|139.7502087|format=dms|type:landmark_source:wikidata_region:JP-13|display=inline,title}} | minister1_name = [[ٽيتسوئو سائيٽو]] | minister2_name = [[تاڪاشي اوٽسوڪا]] | minister3_name = [[اچيرو تسوڪادا]] | website = {{URL|https://www.mlit.go.jp/en/|mlit.go.jp}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} == سانچائي مواد== {{Collapse top|title=[[وڪيپيڊيا:TemplateData|TemplateData]] هن سانچي لاءِ، جيڪو [[mw:Extension:TemplateWizard|TemplateWizard]]، [[وڪيپيڊيا:VisualEditor|VisualEditor]] ۽ ٻين اوزارن ۾ استعمال ٿئي ٿو}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "description": "سرڪاري ادارن بابت مضمونن ۾ استعمال لاءِ هڪ انفوباڪس سانچو", "format": "{{_\n| _______________ = _\n}}\n", "params": { "name": { "suggested": true, "aliases": [ "agency_name" ], "label": "نالو", "description": "اداري جو نالو", "type": "line", "default": "صفحي جو نالو" }, "native_name": { "aliases": [ "nativename" ], "label": "مقامي نالو", "description": "اولهندي اکرن ۾ مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره)، جهڙوڪ Port Lotniczy im. Fryderyka Chopina. اهو ساڳي ٻوليءَ ۾ ٻن مختلف نالن لاءِ به استعمال ٿي سگهي ٿو.", "example": "{{lang|pl|Port Lotniczy im}}", "type": "line" }, "native_name_a": { "aliases": [ "nativename_a" ], "label": "سڌو مقامي نالو", "description": "غير اولهندي اکرن ۾ مقامي ٻوليءَ ۾ اداري جو نالو (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره).", "example": "{{lang|zh|北京首都国际机场}}", "type": "line" }, "native_name_r": { "aliases": [ "nativename_r" ], "label": "رومنائيزڊ مقامي نالو", "description": "(اختياري) مٿئين سان گڏ اداري جي رومنائيزڊ نالي لاءِ استعمال ڪريو.", "example": "{{lang|zh-p|Běijīng Shǒudū Guójì Jīcháng}}", "type": "line" }, "seal": { "label": "مُهر", "description": "اداري جي مُهر", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "seal_size": { "aliases": [ "seal_width" ], "label": "مُهر جي ماپ", "description": "اداري جي مُهر جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "seal_caption": { "label": "مُهر جو ڪيپشن", "description": "اداري جي مُهر لاءِ ڪيپشن", "type": "line" }, "logo": { "label": "لوگو", "description": "اداري لاءِ تصوير", "type": "wiki-file-name", "suggested": true }, "logo_size": { "aliases": [ "logo_width" ], "label": "لوگو جي ماپ", "description": "اداري جي تصوير جي ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "logo_caption": { "description": "اداري جي لوگو لاءِ ڪيپشن", "type": "line", "label": "لوگو جو ڪيپشن" }, "image": { "aliases": [ "picture" ], "label": "تصوير", "description": "اداري جي تصوير", "type": "wiki-file-name" }, "image_size": { "aliases": [ "picture_width" ], "label": "تصوير جي ماپ", "description": "اداري جي تصوير جي ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "image_caption": { "aliases": [ "picture_caption" ], "label": "تصوير جو ڪيپشن", "description": "اداري جي تصوير لاءِ ڪيپشن", "type": "line" }, "formed": { "label": "قيام جي تاريخ", "description": "اداري جي قيام جي تاريخ", "example": "{{Start date|1066|12|25|df=yes}}", "type": "line", "suggested": true }, "preceding1": { "label": "اڳوڻو ادارو 1", "description": "هڪ اڳوڻي اداري جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "type": "line" }, "preceding2": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 2" }, "preceding3": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 3" }, "preceding4": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 4" }, "preceding5": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 5" }, "preceding6": { "inherits": "preceding1", "label": "اڳوڻو ادارو 6" }, "dissolved": { "label": "خاتمي جي تاريخ", "description": "اداري جي خاتمي جي تاريخ", "example": "{{end date|1782}}" }, "superseding1": { "aliases": [ "superseding" ], "label": "جانشين ادارو 1", "description": "هڪ جانشين اداري جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "type": "line" }, "superseding2": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 2" }, "superseding3": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 3" }, "superseding4": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 4" }, "superseding5": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 5" }, "superseding6": { "inherits": "superseding1", "label": "جانشين ادارو 6" }, "jurisdiction": { "label": "اختيار جو دائرو", "description": "اهو اختيار يا حڪومت جنهن جي اندر ادارو اچي ٿو", "example": "[[Government of Western Australia]]", "type": "line", "suggested": true }, "headquarters": { "label": "مرڪزي دفتر", "description": "اداري جي مرڪزي آفيس جو هنڌ. ملڪ نه ڏيو جيستائين اهو تناظر مان اڳ ۾ ئي واضح نه هجي.", "example": "[[Sydney, New South Wales]]", "type": "line" }, "latd": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ درجن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ويڪرائي ڦاڪ درجن ۾.", "type": "number" }, "longd": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ درجن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ڊگھائي ڦاڪ درجن ۾.", "type": "number" }, "latm": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ منٽن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ويڪرائي ڦاڪ منٽن ۾.", "type": "number" }, "lats": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ويڪرائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾.", "type": "number" }, "latNS": { "label": "ويڪرائي ڦاڪ جي رخ", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ اتر (N) يا ڏکڻ (S) ويڪرائي ڦاڪ ڏيکاري ٿو.", "example": "N", "type": "line" }, "longm": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ منٽن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ڊگھائي ڦاڪ منٽن ۾.", "type": "number" }, "longs": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ڊگھائي ڦاڪ سيڪنڊن ۾.", "type": "number" }, "longEW": { "label": "ڊگھائي ڦاڪ جي رخ", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ اولهه (W) يا اوڀر (E) ڊگھائي ڦاڪ ڏيکاري ٿو.", "example": "W", "type": "line" }, "region_code": { "label": "علائقي جو ڪوڊ", "description": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع؛ ترجيحي نقشي واري علائقي جو ڪوڊ، جيڪو مناسب نقشائي وسيلا چونڊڻ لاءِ ڪم اچي ٿو. علائقو يا ته ٻه-اکري ISO 3166-1 alpha-2 ملڪ ڪوڊ طور يا ISO 3166-2 علائقي ڪوڊ طور ڏيو.", "example": "AU", "type": "line" }, "coordinates": { "label": "مرڪزي آفيس جا محل وقوع جو سانچو", "description": "مٿين بدران {{coord}} استعمال ڪندي مرڪزي آفيس جا محل وقوع. فيلڊن لاءِ {{coord}} جي دستاويز ڏسو.", "type": "line", "deprecated": true }, "motto": { "label": "نعرو", "description": "اداري جو سرڪاري نعرو", "example": "Semper Occultus", "type": "line" }, "employees": { "label": "ملازم", "description": "اداري جي ملازمن جو تعداد", "example": "3200", "type": "number", "suggested": true }, "budget": { "label": "سالياني بجيٽ", "description": "اداري جي سالياني بجيٽ", "example": "$95 m [[United States dollar|USD]] (2006)", "type": "line", "suggested": true }, "minister1_name": { "label": "وزير 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار موجوده وزير جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "example": "[[The Right Honourable|Rt Hon]] [[Philip Hammond]], [[Member of parliament|MP]]", "type": "line" }, "minister1_pfo": { "label": "وزارتي قلمدان 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار وزير جو قلمدان. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "example": "[[Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs]]", "type": "line" }, "minister2_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 2" }, "minister2_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 2" }, "minister3_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 3" }, "minister3_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 3" }, "minister4_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 4" }, "minister4_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 4" }, "minister5_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 5" }, "minister5_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 5" }, "minister6_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 6" }, "minister6_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 6" }, "minister7_name": { "inherits": "minister1_name", "label": "وزير 7" }, "minister7_pfo": { "inherits": "minister1_pfo", "label": "وزارتي قلمدان 7" }, "deputyminister1_name": { "label": "نائب وزير 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار موجوده نائب وزير جو نالو. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "type": "line" }, "deputyminister1_pfo": { "label": "نائب وزارتي قلمدان 1", "description": "ويسٽ منسٽر نظامن ۾ اداري جي ذميوار نائب وزير جو قلمدان. هڪ کان وڌيڪ استعمال ٿيڻ تي خاني جي سرخي پاڻمرادو جمع ٿي ويندي.", "example": "[[Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs]]", "type": "line" }, "deputyminister2_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 2" }, "deputyminister2_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 2" }, "deputyminister3_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 3" }, "deputyminister3_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 3" }, "deputyminister4_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 4" }, "deputyminister4_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 4" }, "deputyminister5_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 5" }, "deputyminister5_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 5" }, "deputyminister6_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 6" }, "deputyminister6_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 6" }, "deputyminister7_name": { "inherits": "deputyminister1_name", "label": "نائب وزير 7" }, "deputyminister7_pfo": { "inherits": "deputyminister1_pfo", "label": "نائب وزارتي قلمدان 7" }, "chief1_name": { "label": "سربراهه 1", "description": "اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جو نالو.", "example": "[[Alex Younger]]", "type": "line", "suggested": true }, "chief1_position": { "label": "سربراهه جو عهدو 1", "description": "اداري جي موجوده سربراهه/ڊائريڪٽر/ايگزيڪيوٽو ڊائريڪٽر جي عهدي جو نالو.", "example": "[[Chief of the Secret Intelligence Service|Chief of the SIS]]", "type": "line", "suggested": true }, "chief2_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 2" }, "chief2_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 2" }, "chief3_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 3" }, "chief3_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 3" }, "chief4_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 4" }, "chief4_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 4" }, "chief5_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 5" }, "chief5_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 5" }, "chief6_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 6" }, "chief6_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 6" }, "chief7_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 7" }, "chief7_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 7" }, "chief8_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 8" }, "chief8_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 8" }, "chief9_name": { "inherits": "chief1_name", "label": "سربراهه 9" }, "chief9_position": { "inherits": "chief1_position", "label": "سربراهه جو عهدو 9" }, "parent_department": { "label": "ماتحت کاتو", "description": "هن اداري جو مٿيون کاتو (جڏهن مٿيون ادارو پاڻ ايجنسي نه هجي)", "example": "[[Home Office]]", "type": "line", "suggested": true }, "parent_agency": { "label": "ماتحت ايجنسي", "description": "هن اداري جي مٿيون ايجنسي (جڏهن مٿيون ادارو پڻ ايجنسي هجي)", "type": "line" }, "child1_agency": { "label": "ذيلي ايجنسي 1", "description": "هڪ ايجنسي جيڪا هن کي رپورٽ ڪري ٿي.", "type": "line" }, "child2_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 2" }, "child3_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 3" }, "child4_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 4" }, "child5_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 5" }, "child6_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 6" }, "child7_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 7" }, "child8_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 8" }, "child9_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 9" }, "child10_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 10" }, "child11_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 11" }, "child12_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي " }, "child13_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 13" }, "child14_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 14" }, "child15_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 15" }, "child16_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 16" }, "child17_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 17" }, "child18_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 18" }, "child19_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 19" }, "child20_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 20" }, "child31_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 31" }, "child22_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 22" }, "child23_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 23" }, "child24_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 24" }, "child25_agency": { "inherits": "child1_agency", "label": "ذيلي ايجنسي 25" }, "keydocument1": { "label": "اهم دستاويز 1", "description": "اداري جي اهم دستاويز ڏانهن هائپرلنڪ.", "type": "url" }, "keydocument2": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 2" }, "keydocument3": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 3" }, "keydocument4": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 4" }, "keydocument5": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 5" }, "keydocument6": { "inherits": "keydocument1", "label": "اهم دستاويز 6" }, "website": { "label": "ويب سائيٽ", "description": "اداري جي ويب سائيٽ ڏانهن هائپرلنڪ.", "type": "url", "suggested": true }, "map": { "label": "نقشو", "description": "نقشي جي تصوير", "type": "wiki-file-name" }, "map_size": { "aliases": [ "map_width", "pushpin_mapsize" ], "label": "نقشي جي ماپ", "description": "نقشي جي تصوير جو ماپ (وڌ ۾ وڌ 180 px)", "type": "number" }, "map_caption": { "label": "نقشي جو ڪيپشن", "description": "نقشي لاءِ ڪيپشن", "type": "line", "aliases": [ "pushpin_map_caption" ] }, "footnotes": { "label": "حوالا" }, "type": { "label": "قسم", "description": "اداري جو قسم", "type": "line", "default": "agency" }, "service": {}, "agency_type": {}, "subbox": {}, "italic title": {}, "child": {}, "embed": {}, "seal_alt": {}, "logo_alt": {}, "image_alt": {}, "status": {}, "minister_type": {}, "minister8_name": { "label": "وزير 8" }, "minister8_pfo": { "label": "وزارتي قلمدان 8" }, "deputyminister_type": {}, "deputyminister8_name": { "label": "نائب وزير 8" }, "deputyminister8_pfo": { "label": "نائب وزارتي قلمدان 8" }, "parent_agency_type": {}, "child21_agency": {}, "agency_id": {}, "map_alt": { "aliases": [ "pushpin_map_alt" ] }, "map_type": { "aliases": [ "pushpin_map" ] }, "map_dot_mark": {}, "map_dot_label": { "aliases": [ "map dot label", "pushpin_label" ] }, "relief": { "aliases": [ "pushpin_relief" ] }, "image_map": {} }, "paramOrder": [ "name", "native_name", "native_name_a", "native_name_r", "type", "seal", "seal_size", "seal_caption", "logo", "logo_size", "logo_caption", "image", "image_size", "image_caption", "formed", "preceding1", "preceding2", "preceding3", "preceding4", "preceding5", "preceding6", "dissolved", "superseding1", "superseding2", "superseding3", "superseding4", "superseding5", "superseding6", "jurisdiction", "headquarters", "latd", "longd", "latm", "lats", "latNS", "longm", "longs", "longEW", "region_code", "coordinates", "motto", "employees", "budget", "minister1_name", "minister1_pfo", "minister2_name", "minister2_pfo", "minister3_name", "minister3_pfo", "minister4_name", "minister4_pfo", "minister5_name", "minister5_pfo", "minister6_name", "minister6_pfo", "minister7_name", "minister7_pfo", "minister8_name", "deputyminister1_name", "deputyminister1_pfo", "deputyminister2_name", "deputyminister2_pfo", "deputyminister3_name", "deputyminister3_pfo", "deputyminister4_name", "deputyminister4_pfo", "deputyminister5_name", "deputyminister5_pfo", "deputyminister6_name", "deputyminister6_pfo", "deputyminister7_name", "deputyminister7_pfo", "chief1_name", "chief1_position", "chief2_name", "chief2_position", "chief3_name", "chief3_position", "chief4_name", "chief4_position", "chief5_name", "chief5_position", "chief6_name", "chief6_position", "chief7_name", "chief7_position", "chief8_name", "chief8_position", "chief9_name", "chief9_position", "parent_department", "parent_agency", "child1_agency", "child2_agency", "child3_agency", "child4_agency", "child5_agency", "child6_agency", "child7_agency", "child8_agency", "child9_agency", "child10_agency", "child11_agency", "child12_agency", "child13_agency", "child14_agency", "child15_agency", "child16_agency", "child17_agency", "child18_agency", "child19_agency", "child20_agency", "child31_agency", "child22_agency", "child23_agency", "child24_agency", "child25_agency", "keydocument1", "keydocument2", "keydocument3", "keydocument4", "keydocument5", "keydocument6", "website", "map", "map_size", "map_caption", "footnotes", "agency_type", "service", "subbox", "italic title", "child", "embed", "seal_alt", "logo_alt", "image_alt", "status", "minister_type", "minister8_pfo", "deputyminister_type", "deputyminister8_name", "deputyminister8_pfo", "parent_agency_type", "child21_agency", "agency_id", "map_alt", "map_type", "map_dot_mark", "map_dot_label", "relief", "image_map" ] } </templatedata> {{Collapse bottom}} == ٽريڪنگ زمرو == * {{clc|صفحات جيڪي حڪومتي ايجنسي جي انفوباڪس ۾ اڻڄاتل پيراميٽر استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == ===لاڳاپيل نوٽ=== {{Note2}} ڪن سرڪاري ادارن، جهڙوڪ قانون لاڳو ڪندڙ ادارا، فوجي يونٽون، خلائي پروگرام ۽ ڪي ٻيا، لاءِ رڳو هڪ ئي انفوباڪس طور '''Infobox government agency''' جي همٿ افزائي نٿي ڪئي وڃي، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن سڀني لاءِ انهن مضمونن سان لاڳاپيل خاص انفوباڪس موجود آهن. تنهن هوندي به، انفوباڪس کي عملي نموني هڪ ٻئي ۾ شامل ڪرڻ جي همٿ افزائي ڪئي وڃي ٿي۔ {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!--زمرا هن سٽ کان هيٺ شامل ڪريو؛ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي--> [[زمرو:تنظيمن جا انفوباڪس سانچا|Government Agency]] [[زمرو:سياست ۽ حڪومت جا انفوباڪس سانچا|Government Agency]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٻين ۾ شامل ڪري سگهجن ٿا]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> gza6bk2p6ctspes586leq7edz1lh4qc 10 94968 371589 2026-04-14T18:06:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ ا... 371589 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي هڪ ڊگهي فهرست موجود آهي، جيڪي گهڻو ڪري اتر آمريڪي اصطلاحن سان هم آهنگ آهن، پر عام پيراميٽر پڻ موجود آهن، جيڪي انفرادي ضرورتن مطابق ڦيرائي استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ هيٺ هر ٻنهي اندازن سان سانچي جو خالي نسخو ڏنل آهي۔ هيٺين ڳالهين تي ڌيان ڏيو: * جتي ڪنهن سيڪشن ۾ نالا ڏنل ۽ عام پيراميٽر گڏيل طور استعمال ٿين، اتي ڏيکاريل انفوباڪس ۾ عام پيراميٽر نالا ڏنل پيراميٽرن کان پوءِ ايندا؛ * اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي ڏيکاري وڃڻ واري ترتيب تبديل نٿي ڪري سگهجي، ۽ عام پيراميٽر عددي ترتيب سان ڏيکاريا ويندا؛ * جيئن مناسب سمجهيو وڃي، عام _description پيراميٽرن ۾ وڪي ڳانڍاپا استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ ===اتر آمريڪي=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | logo_caption | logo_alt | patch | patch_caption | patch_alt | flag | flag_caption | flag_alt | image_size | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | commissioner | superintendent | captain | CFO | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | iaff | reference2 | divisions | battalions | stations | engines | trucks | ladders | tillers | platforms | tower ladders | aerial ladders | quints | squads | rescues | ambulances | EMSunits | tenders | tankers | hazmat | usar | crash | wildland | wildfire engines | wildland engines | brush trucks | bulldozers | airplanes | helicopters | fireboats | rescue boats | light and air | aerial pumpers | ladder platforms | website | iaffweb }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden;"> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | commissioner = | chief = | captain = | CFO = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> | iaff = <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = | battalions = | stations = | engines = | trucks = <!-- يا |ladders= --> | tillers = | platforms = <!-- يا |tower ladders= --> | aerial ladders = | quints = | squads = | rescues = | ambulances = <!-- يا |EMSunits= --> | tenders = <!-- يا |tankers= --> | hazmat = | usar = | crash = | wildland = <!-- يا |wildfire engines= يا |wildland engines= يا |brush trucks= --> | bulldozers = | airplanes = | helicopters = | fireboats = | rescue boats = | light and air = | aerial pumpers = | ladder platforms = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> | iaffweb = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ===عام=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | image_size | logo_alt | logo_caption | patch | patch_alt | patch_caption | flag | flag_alt | flag_caption | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | reference2 | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | chief1_description = | chief1_name = | chief2_description = | chief2_name = | chief3_description = | chief3_name = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | unit1_description = | unit1_no = | unit2_description = | unit2_no = | unit3_description = | unit3_no = | app1_description = | app1_no = | app2_description = | app2_no = | app3_description = | app3_no = | app4_description = | app4_no = | app5_description = | app5_no = | app6_description = | app6_no = | app7_description = | app7_no = | app8_description = | app8_no = | app9_description = | app9_no = | app10_description = | app10_no = | app11_description = | app11_no = | app12_description = | app12_no = | app13_description = | app13_no = | app14_description = | app14_no = | app15_description = | app15_no = | app16_description = | app16_no = | app17_description = | app17_no = | app18_description = | app18_no = | app19_description = | app19_no = | app20_description = | app20_no = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==اتر آمريڪي مثال== {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = Seal of the Santa Barbara County Fire Department.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = SantaBarbaraCountyFireDepartmentLogo.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==پيراميٽرن جا نالا ۽ وضاحتون== '''نوٽ''': سڀئي موضوعي يا ڪيفي نوعيت جا فيصلا، ۽ سڀئي عددي مقدارون يا انگ اکر، ڪنهن قابلِ اعتماد ماخذ سان حواليدار ٿيڻ گهرجن۔ هي انفوباڪس تڪڙي حوالي لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ غير ڊيٽا شيون شامل نه ڪريو، جهڙوڪ سواليا نشان، “none”، “see text” يا مضمون جي سيڪشنن ڏانهن ڳانڍاپا (ڇو⁠تہ مضمون جي مواد جي فهرست اڳ ئي اهو ڪم ڪري ٿي)۔ ===عام پيراميٽر=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! name ! {{ya}} | اداري جو نالو۔ جيڪڏهن ڪا قدر نه ڏني وڃي ته ڊفالٽ طور صفحي جو نالو استعمال ٿيندو۔ |- ! native_name ! | مقامي ٻوليءَ ۾ نالو، جيڪڏهن اهو انگريزي ۾ نه هجي |- ! native_name_lang ! | {{para|native_name}} لاءِ ISO 639-2 ڪوڊ، مثال طور فرينچ لاءِ "fr"۔ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته {{tl|lang}} استعمال ڪريو |- ! logo ! | اداري جي لوگو جي تصوير۔ صرف فائيل جو نالو ڏيو: <code><nowiki>|logo = ImageName.jpg</nowiki></code> |- ! logo_caption ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت۔ |- ! logo_alt ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت |- ! patch ! | اداري جي پئچ جي تصوير۔ |- ! patch_caption ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! patch_alt ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag ! | اداري جي جهنڊي جي تصوير۔ |- ! flag_caption ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag_alt ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! image_size ! | لوگو، پئچ ۽ جهنڊي جي تصويرن جو ماپ px ۾۔ ڊفالٽ 140 آهي۔ |- ! motto ! | اداري جو [[نعرو]]۔ |} ===ڪارروائي وارو علائقو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! required ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! country ! {{ya}} | اهو ملڪ جنهن ۾ ادارو خدمتون سرانجام ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type1 ! {{ya}} | هي پهرئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "رياست" هوندي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي رياست|رياست]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name1 ! {{ya}} | پهرئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان رياست جو نالو هوندو جنهن ۾ ادارو موجود آهي۔ |- ! subdivision_type2 ! {{ya}} | هي ٻئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "ڪائونٽي" ٿي سگهي ٿي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name2 ! {{ya}} | ٻئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان ڪائونٽي جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type3 ! | هي ٽئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "شهر" ٿي سگهي ٿو ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي شهر|شهر]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name3 ! | ٽئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان شهر جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! address ! | اداري جو ٽپالي پتو۔ '''هي فقط هڪ-اسٽيشن وارن ادارن لاءِ استعمال ٿيڻ گهرجي۔''' |- ! coordinates ! | {{tl|Coord|display{{=}}title}} استعمال ڪريو |} ===اداري جو جائزو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference1 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءَ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر سان سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! established | اها تاريخ يا سال جنهن ۾ ادارو قائم ٿيو۔ {{tlx|Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} استعمال ڪريو |- ! annual calls | اداري طرفان سالياني طور جواب ڏنل ڪالن جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! annual budget | اداري جي بجيٽ۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! employees | اداري ۾ ڪم ڪندڙ عملي جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! staffing | ڇا ادارو پيشاور عملي تي ٻڌل آهي، رضاڪارن تي ٻڌل آهي، يا ٻنهي جو گڏيل مجموعو آهي۔ |- ! commissioner | اداري جي [[commissioner]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪمشنر نه هوندو آهي۔) |- ! chief | اداري جي [[fire chief]] جو نالو۔ |- ! captain | اداري جي [[fire captain]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪيپٽن نه هوندو آهي۔ گهڻو ڪري ننڍن/رضاڪاراڻن ادارن ۾ هوندو آهي۔) |- ! CFO | اداري جي [[Chief Fire Officer]] جو نالو۔ (خاص طور [[برطانيا]] لاءِ۔) |- ! chief1_description<br>chief2_description<br>chief3_description | اداري جي اڳواڻ جو عهدو۔ |- ! chief1_name<br>chief2_name<br>chief3_name | اداري جي اڳواڻ جو نالو، جيڪو مٿين _description پيراميٽر سان گڏ ڏيکاربو۔ |- ! BLSorALS | ڇا ادارو [[بنيادي حياتياتي سهائتا]]، [[اعليٰ حياتياتي سهائتا]] يا ٻنهي جو ميلاپ فراهم ڪري ٿو |- ! iaff | [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز]] جو نمبر (آمريڪا/ڪينيڊا) |} tt0i3a0byr9wdo1mto7gf0x16rnb8ns 371590 371589 2026-04-14T18:12:07Z Intisar Ali 8681 371590 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي هڪ ڊگهي فهرست موجود آهي، جيڪي گهڻو ڪري اتر آمريڪي اصطلاحن سان هم آهنگ آهن، پر عام پيراميٽر پڻ موجود آهن، جيڪي انفرادي ضرورتن مطابق ڦيرائي استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ هيٺ هر ٻنهي اندازن سان سانچي جو خالي نسخو ڏنل آهي۔ هيٺين ڳالهين تي ڌيان ڏيو: * جتي ڪنهن سيڪشن ۾ نالا ڏنل ۽ عام پيراميٽر گڏيل طور استعمال ٿين، اتي ڏيکاريل انفوباڪس ۾ عام پيراميٽر نالا ڏنل پيراميٽرن کان پوءِ ايندا؛ * اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي ڏيکاري وڃڻ واري ترتيب تبديل نٿي ڪري سگهجي، ۽ عام پيراميٽر عددي ترتيب سان ڏيکاريا ويندا؛ * جيئن مناسب سمجهيو وڃي، عام _description پيراميٽرن ۾ وڪي ڳانڍاپا استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ ===اتر آمريڪي=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | logo_caption | logo_alt | patch | patch_caption | patch_alt | flag | flag_caption | flag_alt | image_size | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | commissioner | superintendent | captain | CFO | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | iaff | reference2 | divisions | battalions | stations | engines | trucks | ladders | tillers | platforms | tower ladders | aerial ladders | quints | squads | rescues | ambulances | EMSunits | tenders | tankers | hazmat | usar | crash | wildland | wildfire engines | wildland engines | brush trucks | bulldozers | airplanes | helicopters | fireboats | rescue boats | light and air | aerial pumpers | ladder platforms | website | iaffweb }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden;"> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | commissioner = | chief = | captain = | CFO = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> | iaff = <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = | battalions = | stations = | engines = | trucks = <!-- يا |ladders= --> | tillers = | platforms = <!-- يا |tower ladders= --> | aerial ladders = | quints = | squads = | rescues = | ambulances = <!-- يا |EMSunits= --> | tenders = <!-- يا |tankers= --> | hazmat = | usar = | crash = | wildland = <!-- يا |wildfire engines= يا |wildland engines= يا |brush trucks= --> | bulldozers = | airplanes = | helicopters = | fireboats = | rescue boats = | light and air = | aerial pumpers = | ladder platforms = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> | iaffweb = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ===عام=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | image_size | logo_alt | logo_caption | patch | patch_alt | patch_caption | flag | flag_alt | flag_caption | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | reference2 | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | chief1_description = | chief1_name = | chief2_description = | chief2_name = | chief3_description = | chief3_name = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | unit1_description = | unit1_no = | unit2_description = | unit2_no = | unit3_description = | unit3_no = | app1_description = | app1_no = | app2_description = | app2_no = | app3_description = | app3_no = | app4_description = | app4_no = | app5_description = | app5_no = | app6_description = | app6_no = | app7_description = | app7_no = | app8_description = | app8_no = | app9_description = | app9_no = | app10_description = | app10_no = | app11_description = | app11_no = | app12_description = | app12_no = | app13_description = | app13_no = | app14_description = | app14_no = | app15_description = | app15_no = | app16_description = | app16_no = | app17_description = | app17_no = | app18_description = | app18_no = | app19_description = | app19_no = | app20_description = | app20_no = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==اتر آمريڪي مثال== {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = Seal of the Santa Barbara County Fire Department.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = SantaBarbaraCountyFireDepartmentLogo.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==پيراميٽرن جا نالا ۽ وضاحتون== '''نوٽ''': سڀئي موضوعي يا ڪيفي نوعيت جا فيصلا، ۽ سڀئي عددي مقدارون يا انگ اکر، ڪنهن قابلِ اعتماد ماخذ سان حواليدار ٿيڻ گهرجن۔ هي انفوباڪس تڪڙي حوالي لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ غير ڊيٽا شيون شامل نه ڪريو، جهڙوڪ سواليا نشان، “none”، “see text” يا مضمون جي سيڪشنن ڏانهن ڳانڍاپا (ڇو⁠تہ مضمون جي مواد جي فهرست اڳ ئي اهو ڪم ڪري ٿي)۔ ===عام پيراميٽر=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! name ! {{ya}} | اداري جو نالو۔ جيڪڏهن ڪا قدر نه ڏني وڃي ته ڊفالٽ طور صفحي جو نالو استعمال ٿيندو۔ |- ! native_name ! | مقامي ٻوليءَ ۾ نالو، جيڪڏهن اهو انگريزي ۾ نه هجي |- ! native_name_lang ! | {{para|native_name}} لاءِ ISO 639-2 ڪوڊ، مثال طور فرينچ لاءِ "fr"۔ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته {{tl|lang}} استعمال ڪريو |- ! logo ! | اداري جي لوگو جي تصوير۔ صرف فائيل جو نالو ڏيو: <code><nowiki>|logo = ImageName.jpg</nowiki></code> |- ! logo_caption ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت۔ |- ! logo_alt ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت |- ! patch ! | اداري جي پئچ جي تصوير۔ |- ! patch_caption ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! patch_alt ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag ! | اداري جي جهنڊي جي تصوير۔ |- ! flag_caption ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag_alt ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! image_size ! | لوگو، پئچ ۽ جهنڊي جي تصويرن جو ماپ px ۾۔ ڊفالٽ 140 آهي۔ |- ! motto ! | اداري جو [[نعرو]]۔ |} ===ڪارروائي وارو علائقو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! required ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! country ! {{ya}} | اهو ملڪ جنهن ۾ ادارو خدمتون سرانجام ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type1 ! {{ya}} | هي پهرئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "رياست" هوندي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي رياست|رياست]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name1 ! {{ya}} | پهرئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان رياست جو نالو هوندو جنهن ۾ ادارو موجود آهي۔ |- ! subdivision_type2 ! {{ya}} | هي ٻئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "ڪائونٽي" ٿي سگهي ٿي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name2 ! {{ya}} | ٻئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان ڪائونٽي جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type3 ! | هي ٽئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "شهر" ٿي سگهي ٿو ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي شهر|شهر]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name3 ! | ٽئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان شهر جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! address ! | اداري جو ٽپالي پتو۔ '''هي فقط هڪ-اسٽيشن وارن ادارن لاءِ استعمال ٿيڻ گهرجي۔''' |- ! coordinates ! | {{tl|Coord|display{{=}}title}} استعمال ڪريو |} ===اداري جو جائزو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference1 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءَ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر سان سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! established | اها تاريخ يا سال جنهن ۾ ادارو قائم ٿيو۔ {{tlx|Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} استعمال ڪريو |- ! annual calls | اداري طرفان سالياني طور جواب ڏنل ڪالن جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! annual budget | اداري جي بجيٽ۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! employees | اداري ۾ ڪم ڪندڙ عملي جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! staffing | ڇا ادارو پيشاور عملي تي ٻڌل آهي، رضاڪارن تي ٻڌل آهي، يا ٻنهي جو گڏيل مجموعو آهي۔ |- ! commissioner | اداري جي [[commissioner]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪمشنر نه هوندو آهي۔) |- ! chief | اداري جي [[fire chief]] جو نالو۔ |- ! captain | اداري جي [[fire captain]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪيپٽن نه هوندو آهي۔ گهڻو ڪري ننڍن/رضاڪاراڻن ادارن ۾ هوندو آهي۔) |- ! CFO | اداري جي [[Chief Fire Officer]] جو نالو۔ (خاص طور [[برطانيا]] لاءِ۔) |- ! chief1_description<br>chief2_description<br>chief3_description | اداري جي اڳواڻ جو عهدو۔ |- ! chief1_name<br>chief2_name<br>chief3_name | اداري جي اڳواڻ جو نالو، جيڪو مٿين _description پيراميٽر سان گڏ ڏيکاربو۔ |- ! BLSorALS | ڇا ادارو [[بنيادي حياتياتي سهائتا]]، [[اعليٰ حياتياتي سهائتا]] يا ٻنهي جو ميلاپ فراهم ڪري ٿو |- ! iaff | [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز]] جو نمبر (آمريڪا/ڪينيڊا) |} ====سهولتون ۽ سامان==== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference2 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءِ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر وسيلي سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! divisions | آپريشنل ڊويزنن جو تعداد۔ فقط تمام وڏن ادارن وٽ ڊويزنون هونديون آهن۔ |- ! battalions | اداري جي بٽالينن جو تعداد۔ |- ! unit''x''_description | تنظيمي يونٽ جو نالو (جمع ۾)، جهڙوڪ ڊويزنون، علائقا، زون وغيره، جتي ''x'' 1 کان 3 تائين ڪو انگ هوندو۔ سڀ کان مٿئين درجي جي يونٽ لاءِ 1 استعمال ڪريو۔ |- ! unit''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل يونٽن جو تعداد۔ |- ! stations | [[باهه وسائڻ وارا اسٽيشن|باهه وسائڻ وارن اسٽيشنن]] جو تعداد |- ! engines | [[باهه وسائڻ واري انجڻ|باهه وسائڻ وارين انجڻن]] جو تعداد |- ! trucks | [[باهه وسائڻ وارا ٽرڪ|باهه وسائڻ وارن ٽرڪن]] جو تعداد۔ |- ! quints | [[ڪوئنٽ (باهه وسائڻ وارو سامان)|ڪوئنٽن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! ladders | [[باهه وسائڻ واري انجڻ#ٽرن ٽيبل ڏاڪڻ|ڏاڪڻن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! tillers | [[ٽِلر ٽرڪ]]ن جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! platforms | [[پليٽفارم فائر ٽرڪ|پليٽفارم ٽرڪن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! squads | [[ريسڪيو اسڪواڊ]]ن جو تعداد۔ |- ! rescues | [[ڳرو بچاءُ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! ambulances | [[ايمبولينس]]ن جو تعداد |- ! tenders | [[پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن ۽ [[جهنگلي باهه لاءِ پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! hazmat | [[خطرناڪ مواد وارو سامان]] جو تعداد |- ! usar | [[شهري ڳولا ۽ بچاءُ]] وارين گاڏين جو تعداد |- ! crash | [[هوائي اڏي جي حادثاتي پاڻي گاڏي]]ن جو تعداد |- ! wildland | [[جهنگلي باهه وسائڻ واري انجڻ]]ن جو تعداد۔ جتي ممڪن هجي، انجڻن جا قسم به ڏيو ([[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]، [[ٽائپ 4 فائر انجڻ|ٽائپ 4]]، [[ٽائپ 5 فائر انجڻ|ٽائپ 5]]، [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]، [[ٽائپ 7 فائر انجڻ|ٽائپ 7]])۔ مثال طور: <code><nowiki>| wildland engines = 5 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]<br> 2 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]</nowiki></code> |- ! bulldozers | [[بلڊوزر]]ن جو تعداد |- ! airplanes | [[هوائي باهه وسائڻ وارو سامان]] جو تعداد |- ! helicopters | [[هيليڪاپٽر]]ن جو تعداد |- ! fireboats | [[باهه وسائڻ واري ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ باهه وسائڻ واريون ٻيڙيون بچاءَ وارين ٻيڙين کان الڳ هونديون آهن۔ |- ! rescue boats | [[بچاءُ ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ انهن ۾ [[ريجڊ هلڊ انفليٽيبل بوٽ]] جهڙيون ٻيڙيون شامل ٿي سگهن ٿيون۔ |- ! light and air | [[روشني ۽ هوا واري يونٽ]]ن جو تعداد۔ |- ! app''x''_description | سامان يا گاڏيءَ جو نالو، جهڙوڪ پمپر، ڪوئنٽ وغيره۔ x، 1 کان 20 تائين ڪو به انگ ٿي سگهي ٿو۔ |- ! app''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل سامان يا گاڏين جو تعداد۔ |} ====ورجاءُ نه ڪريو==== سامان کي فقط هڪ ڀيرو ڳڻيو وڃي۔ هڪ ٽرڪ يا ته ٽرڪ هوندو يا ٽِلر ٽرڪ، ٻئي نه۔ هڪ ڪوئنٽ (جنهن کي انجڻ يا ٽرڪ ٻنهي مان ڪنهن هڪ طور سمجهي سگهجي ٿو) فقط ڪوئنٽن هيٺ ڳڻيو وڃي۔ معتبر ماخذن ۾ ڏنل اصطلاحن کي استعمال ڪريو، ۽ درجن کي گڏ ڪرڻ بدران عام پيراميٽرن مان فائدو وٺو (ڇاڪاڻ⁠تہ اهو [[وڪيپيڊيا:اصل تحقيق نه ڪريو|ترڪيب سازي]] جي ڀڃڪڙي ٿي سگهي ٿو)۔ === هيٺيون حصو === {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! website ! {{ya}} | اداري جي [[سرڪاري ويب سائيٽ]]۔ ڏيکارڻ لاءِ {{tl|Official website}} يا {{tl|Official URL}} استعمال ڪريو |- ! iaffweb ! | لاڳاپيل آءِ اي ايف ايف جي ويب سائيٽ۔ اڪثر ڪري ان ۾ اداري ۽ اداري جي تاريخ بابت وڌيڪ ڄاڻ هوندي آهي۔ |} rbsz8vg8y3ncs31goaq49wpxyfs540k 371591 371590 2026-04-14T18:14:46Z Intisar Ali 8681 /* هيٺيون حصو */ 371591 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي هڪ ڊگهي فهرست موجود آهي، جيڪي گهڻو ڪري اتر آمريڪي اصطلاحن سان هم آهنگ آهن، پر عام پيراميٽر پڻ موجود آهن، جيڪي انفرادي ضرورتن مطابق ڦيرائي استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ هيٺ هر ٻنهي اندازن سان سانچي جو خالي نسخو ڏنل آهي۔ هيٺين ڳالهين تي ڌيان ڏيو: * جتي ڪنهن سيڪشن ۾ نالا ڏنل ۽ عام پيراميٽر گڏيل طور استعمال ٿين، اتي ڏيکاريل انفوباڪس ۾ عام پيراميٽر نالا ڏنل پيراميٽرن کان پوءِ ايندا؛ * اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي ڏيکاري وڃڻ واري ترتيب تبديل نٿي ڪري سگهجي، ۽ عام پيراميٽر عددي ترتيب سان ڏيکاريا ويندا؛ * جيئن مناسب سمجهيو وڃي، عام _description پيراميٽرن ۾ وڪي ڳانڍاپا استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ ===اتر آمريڪي=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | logo_caption | logo_alt | patch | patch_caption | patch_alt | flag | flag_caption | flag_alt | image_size | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | commissioner | superintendent | captain | CFO | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | iaff | reference2 | divisions | battalions | stations | engines | trucks | ladders | tillers | platforms | tower ladders | aerial ladders | quints | squads | rescues | ambulances | EMSunits | tenders | tankers | hazmat | usar | crash | wildland | wildfire engines | wildland engines | brush trucks | bulldozers | airplanes | helicopters | fireboats | rescue boats | light and air | aerial pumpers | ladder platforms | website | iaffweb }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden;"> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | commissioner = | chief = | captain = | CFO = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> | iaff = <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = | battalions = | stations = | engines = | trucks = <!-- يا |ladders= --> | tillers = | platforms = <!-- يا |tower ladders= --> | aerial ladders = | quints = | squads = | rescues = | ambulances = <!-- يا |EMSunits= --> | tenders = <!-- يا |tankers= --> | hazmat = | usar = | crash = | wildland = <!-- يا |wildfire engines= يا |wildland engines= يا |brush trucks= --> | bulldozers = | airplanes = | helicopters = | fireboats = | rescue boats = | light and air = | aerial pumpers = | ladder platforms = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> | iaffweb = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ===عام=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | image_size | logo_alt | logo_caption | patch | patch_alt | patch_caption | flag | flag_alt | flag_caption | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | reference2 | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | chief1_description = | chief1_name = | chief2_description = | chief2_name = | chief3_description = | chief3_name = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | unit1_description = | unit1_no = | unit2_description = | unit2_no = | unit3_description = | unit3_no = | app1_description = | app1_no = | app2_description = | app2_no = | app3_description = | app3_no = | app4_description = | app4_no = | app5_description = | app5_no = | app6_description = | app6_no = | app7_description = | app7_no = | app8_description = | app8_no = | app9_description = | app9_no = | app10_description = | app10_no = | app11_description = | app11_no = | app12_description = | app12_no = | app13_description = | app13_no = | app14_description = | app14_no = | app15_description = | app15_no = | app16_description = | app16_no = | app17_description = | app17_no = | app18_description = | app18_no = | app19_description = | app19_no = | app20_description = | app20_no = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==اتر آمريڪي مثال== {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = Seal of the Santa Barbara County Fire Department.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = SantaBarbaraCountyFireDepartmentLogo.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==پيراميٽرن جا نالا ۽ وضاحتون== '''نوٽ''': سڀئي موضوعي يا ڪيفي نوعيت جا فيصلا، ۽ سڀئي عددي مقدارون يا انگ اکر، ڪنهن قابلِ اعتماد ماخذ سان حواليدار ٿيڻ گهرجن۔ هي انفوباڪس تڪڙي حوالي لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ غير ڊيٽا شيون شامل نه ڪريو، جهڙوڪ سواليا نشان، “none”، “see text” يا مضمون جي سيڪشنن ڏانهن ڳانڍاپا (ڇو⁠تہ مضمون جي مواد جي فهرست اڳ ئي اهو ڪم ڪري ٿي)۔ ===عام پيراميٽر=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! name ! {{ya}} | اداري جو نالو۔ جيڪڏهن ڪا قدر نه ڏني وڃي ته ڊفالٽ طور صفحي جو نالو استعمال ٿيندو۔ |- ! native_name ! | مقامي ٻوليءَ ۾ نالو، جيڪڏهن اهو انگريزي ۾ نه هجي |- ! native_name_lang ! | {{para|native_name}} لاءِ ISO 639-2 ڪوڊ، مثال طور فرينچ لاءِ "fr"۔ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته {{tl|lang}} استعمال ڪريو |- ! logo ! | اداري جي لوگو جي تصوير۔ صرف فائيل جو نالو ڏيو: <code><nowiki>|logo = ImageName.jpg</nowiki></code> |- ! logo_caption ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت۔ |- ! logo_alt ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت |- ! patch ! | اداري جي پئچ جي تصوير۔ |- ! patch_caption ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! patch_alt ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag ! | اداري جي جهنڊي جي تصوير۔ |- ! flag_caption ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag_alt ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! image_size ! | لوگو، پئچ ۽ جهنڊي جي تصويرن جو ماپ px ۾۔ ڊفالٽ 140 آهي۔ |- ! motto ! | اداري جو [[نعرو]]۔ |} ===ڪارروائي وارو علائقو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! required ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! country ! {{ya}} | اهو ملڪ جنهن ۾ ادارو خدمتون سرانجام ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type1 ! {{ya}} | هي پهرئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "رياست" هوندي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي رياست|رياست]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name1 ! {{ya}} | پهرئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان رياست جو نالو هوندو جنهن ۾ ادارو موجود آهي۔ |- ! subdivision_type2 ! {{ya}} | هي ٻئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "ڪائونٽي" ٿي سگهي ٿي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name2 ! {{ya}} | ٻئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان ڪائونٽي جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type3 ! | هي ٽئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "شهر" ٿي سگهي ٿو ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي شهر|شهر]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name3 ! | ٽئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان شهر جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! address ! | اداري جو ٽپالي پتو۔ '''هي فقط هڪ-اسٽيشن وارن ادارن لاءِ استعمال ٿيڻ گهرجي۔''' |- ! coordinates ! | {{tl|Coord|display{{=}}title}} استعمال ڪريو |} ===اداري جو جائزو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference1 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءَ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر سان سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! established | اها تاريخ يا سال جنهن ۾ ادارو قائم ٿيو۔ {{tlx|Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} استعمال ڪريو |- ! annual calls | اداري طرفان سالياني طور جواب ڏنل ڪالن جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! annual budget | اداري جي بجيٽ۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! employees | اداري ۾ ڪم ڪندڙ عملي جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! staffing | ڇا ادارو پيشاور عملي تي ٻڌل آهي، رضاڪارن تي ٻڌل آهي، يا ٻنهي جو گڏيل مجموعو آهي۔ |- ! commissioner | اداري جي [[commissioner]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪمشنر نه هوندو آهي۔) |- ! chief | اداري جي [[fire chief]] جو نالو۔ |- ! captain | اداري جي [[fire captain]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪيپٽن نه هوندو آهي۔ گهڻو ڪري ننڍن/رضاڪاراڻن ادارن ۾ هوندو آهي۔) |- ! CFO | اداري جي [[Chief Fire Officer]] جو نالو۔ (خاص طور [[برطانيا]] لاءِ۔) |- ! chief1_description<br>chief2_description<br>chief3_description | اداري جي اڳواڻ جو عهدو۔ |- ! chief1_name<br>chief2_name<br>chief3_name | اداري جي اڳواڻ جو نالو، جيڪو مٿين _description پيراميٽر سان گڏ ڏيکاربو۔ |- ! BLSorALS | ڇا ادارو [[بنيادي حياتياتي سهائتا]]، [[اعليٰ حياتياتي سهائتا]] يا ٻنهي جو ميلاپ فراهم ڪري ٿو |- ! iaff | [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز]] جو نمبر (آمريڪا/ڪينيڊا) |} ====سهولتون ۽ سامان==== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference2 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءِ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر وسيلي سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! divisions | آپريشنل ڊويزنن جو تعداد۔ فقط تمام وڏن ادارن وٽ ڊويزنون هونديون آهن۔ |- ! battalions | اداري جي بٽالينن جو تعداد۔ |- ! unit''x''_description | تنظيمي يونٽ جو نالو (جمع ۾)، جهڙوڪ ڊويزنون، علائقا، زون وغيره، جتي ''x'' 1 کان 3 تائين ڪو انگ هوندو۔ سڀ کان مٿئين درجي جي يونٽ لاءِ 1 استعمال ڪريو۔ |- ! unit''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل يونٽن جو تعداد۔ |- ! stations | [[باهه وسائڻ وارا اسٽيشن|باهه وسائڻ وارن اسٽيشنن]] جو تعداد |- ! engines | [[باهه وسائڻ واري انجڻ|باهه وسائڻ وارين انجڻن]] جو تعداد |- ! trucks | [[باهه وسائڻ وارا ٽرڪ|باهه وسائڻ وارن ٽرڪن]] جو تعداد۔ |- ! quints | [[ڪوئنٽ (باهه وسائڻ وارو سامان)|ڪوئنٽن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! ladders | [[باهه وسائڻ واري انجڻ#ٽرن ٽيبل ڏاڪڻ|ڏاڪڻن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! tillers | [[ٽِلر ٽرڪ]]ن جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! platforms | [[پليٽفارم فائر ٽرڪ|پليٽفارم ٽرڪن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! squads | [[ريسڪيو اسڪواڊ]]ن جو تعداد۔ |- ! rescues | [[ڳرو بچاءُ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! ambulances | [[ايمبولينس]]ن جو تعداد |- ! tenders | [[پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن ۽ [[جهنگلي باهه لاءِ پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! hazmat | [[خطرناڪ مواد وارو سامان]] جو تعداد |- ! usar | [[شهري ڳولا ۽ بچاءُ]] وارين گاڏين جو تعداد |- ! crash | [[هوائي اڏي جي حادثاتي پاڻي گاڏي]]ن جو تعداد |- ! wildland | [[جهنگلي باهه وسائڻ واري انجڻ]]ن جو تعداد۔ جتي ممڪن هجي، انجڻن جا قسم به ڏيو ([[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]، [[ٽائپ 4 فائر انجڻ|ٽائپ 4]]، [[ٽائپ 5 فائر انجڻ|ٽائپ 5]]، [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]، [[ٽائپ 7 فائر انجڻ|ٽائپ 7]])۔ مثال طور: <code><nowiki>| wildland engines = 5 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]<br> 2 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]</nowiki></code> |- ! bulldozers | [[بلڊوزر]]ن جو تعداد |- ! airplanes | [[هوائي باهه وسائڻ وارو سامان]] جو تعداد |- ! helicopters | [[هيليڪاپٽر]]ن جو تعداد |- ! fireboats | [[باهه وسائڻ واري ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ باهه وسائڻ واريون ٻيڙيون بچاءَ وارين ٻيڙين کان الڳ هونديون آهن۔ |- ! rescue boats | [[بچاءُ ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ انهن ۾ [[ريجڊ هلڊ انفليٽيبل بوٽ]] جهڙيون ٻيڙيون شامل ٿي سگهن ٿيون۔ |- ! light and air | [[روشني ۽ هوا واري يونٽ]]ن جو تعداد۔ |- ! app''x''_description | سامان يا گاڏيءَ جو نالو، جهڙوڪ پمپر، ڪوئنٽ وغيره۔ x، 1 کان 20 تائين ڪو به انگ ٿي سگهي ٿو۔ |- ! app''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل سامان يا گاڏين جو تعداد۔ |} ====ورجاءُ نه ڪريو==== سامان کي فقط هڪ ڀيرو ڳڻيو وڃي۔ هڪ ٽرڪ يا ته ٽرڪ هوندو يا ٽِلر ٽرڪ، ٻئي نه۔ هڪ ڪوئنٽ (جنهن کي انجڻ يا ٽرڪ ٻنهي مان ڪنهن هڪ طور سمجهي سگهجي ٿو) فقط ڪوئنٽن هيٺ ڳڻيو وڃي۔ معتبر ماخذن ۾ ڏنل اصطلاحن کي استعمال ڪريو، ۽ درجن کي گڏ ڪرڻ بدران عام پيراميٽرن مان فائدو وٺو (ڇاڪاڻ⁠تہ اهو [[وڪيپيڊيا:اصل تحقيق نه ڪريو|ترڪيب سازي]] جي ڀڃڪڙي ٿي سگهي ٿو)۔ === هيٺيون حصو === {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! website ! {{ya}} | اداري جي [[سرڪاري ويب سائيٽ]]۔ ڏيکارڻ لاءِ {{tl|Official website}} يا {{tl|Official URL}} استعمال ڪريو |- ! iaffweb ! | لاڳاپيل آءِ اي ايف ايف جي ويب سائيٽ۔ اڪثر ڪري ان ۾ اداري ۽ اداري جي تاريخ بابت وڌيڪ ڄاڻ هوندي آهي۔ |} ==سانچي جي ڊيٽا== {{collapse top|[[وڪيپيڊيا:TemplateData|سانچو ڊيٽا]] دستاويز جيڪو [[وڪيپيڊيا:VisualEditor|ويژوئل ايڊيٽر]] ۽ ٻين اوزارن ۾ استعمال ٿئي ٿو}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "params": { "name": { "label": "نالو" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي ٻولي جو ڪوڊ" }, "logo": { "label": "لوگو" }, "logo_caption": { "label": "لوگو جو بيان" }, "logo_alt": { "label": "لوگو جو متبادل بيان" }, "patch": { "label": "بيج" }, "patch_caption": { "label": "بيج جو بيان" }, "patch_alt": { "label": "بيج جو متبادل بيان" }, "flag": { "label": "جهنڊو" }, "flag_caption": { "label": "جهنڊي جو بيان" }, "flag_alt": { "label": "جهنڊي جو متبادل بيان" }, "image_size": { "label": "تصوير جي سائيز" }, "motto": { "label": "نعرو" }, "country": { "label": "ملڪ" }, "subdivision_type1": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 1" }, "subdivision_type2": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 2" }, "subdivision_type3": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 3" }, "subdivision_name1": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 1" }, "subdivision_name2": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 2" }, "subdivision_name3": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 3" }, "address": { "label": "پتو" }, "coordinates": { "label": "هم آهنگ (ڪوآرڊينيٽس)" }, "established": { "label": "قيام" }, "annual calls": { "label": "سالياني ڪالون" }, "employees": { "aliases": [ "strength" ], "label": "ملازم" }, "annual budget": { "aliases": [ "budget" ], "label": "سالياني بجيٽ" }, "staffing": { "label": "اسٽافنگ" }, "commissioner": { "label": "ڪمشنر" }, "chief": { "label": "چيف" }, "captain": { "label": "ڪيپٽن" }, "CFO": { "label": "چيف فائر آفيسر" }, "chief1_description": { "label": "چيف 1 وضاحت" }, "chief1_name": { "label": "چيف 1 نالو" }, "chief2_description": { "label": "چيف 2 وضاحت" }, "chief2_name": { "label": "چيف 2 نالو" }, "chief3_description": { "label": "چيف 3 وضاحت" }, "chief3_name": { "label": "چيف 3 نالو" }, "ALSorBLS": { "aliases": [ "BLSorALS", "FirstResponderBLSorALS" ], "label": "طبي سهائتا جو قسم" }, "iaff": { "label": "آءِ اي ايف ايف" }, "reference1": { "label": "حوالو 1" }, "divisions": { "label": "ڊويزنون" }, "battalions": { "label": "بٽالينون" }, "unit1_description": { "label": "يونٽ 1 وضاحت" }, "unit1_no": { "label": "يونٽ 1 تعداد" }, "unit2_description": { "label": "يونٽ 2 وضاحت" }, "unit2_no": { "label": "يونٽ 2 تعداد" }, "unit3_description": { "label": "يونٽ 3 وضاحت" }, "unit3_no": { "label": "يونٽ 3 تعداد" }, "stations": { "label": "اسٽيشنون" }, "engines": { "label": "انجڻون" }, "trucks": { "aliases": [ "ladders" ], "type": "string", "label": "ٽرڪ" }, "tillers": { "label": "ٽِلر ٽرڪ" }, "platforms": { "aliases": [ "tower ladders" ], "label": "پليٽفارم" }, "quints": { "label": "ڪوئنٽ" }, "squads": { "label": "اسڪواڊ" }, "rescues": { "label": "ريسڪيو گاڏيون" }, "ambulances": { "aliases": [ "EMSunits" ], "type": "string", "label": "ايمبولينس" }, "tenders": { "aliases": [ "tankers" ], "label": "پاڻي کڻندڙ گاڏيون" }, "hazmat": { "label": "خطرناڪ مواد" }, "usar": { "label": "شهري بچاءُ" }, "crash": { "label": "حادثاتي گاڏيون" }, "wildland": { "aliases": [ "wildfire engines", "wildland engines", "brush trucks" ], "type": "string", "label": "جهنگلي باهه وارو سامان" }, "bulldozers": { "label": "بلڊوزر" }, "airplanes": { "label": "هوائي جهاز" }, "helicopters": { "label": "هيليڪاپٽر" }, "fireboats": { "label": "باهه وسائڻ واري ٻيڙيون" }, "rescue boats": { "label": "بچاءُ ٻيڙيون" }, "light and air": { "label": "روشني ۽ هوا يونٽ" }, "reference2": { "label": "حوالو 2" }, "aerial ladders": { "label": "هوائي ڏاڪڻيون" }, "aerial pumpers": { "label": "هوائي پمپر" }, "app1_description": { "label": "سامان 1 وضاحت" }, "app1_no": { "label": "سامان 1 تعداد" }, "website": { "label": "ويب سائيٽ" }, "iaffweb": { "label": "آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ" }, "dissolved": { "label": "ختم ٿيڻ" }, "ladder platforms": { "label": "ڏاڪڻ پليٽفارم" } } } </templatedata> {{collapse bottom}} 2viuc5f1iocxmsl4rtusypyrrz3bt48 371592 371591 2026-04-14T18:16:42Z Intisar Ali 8681 371592 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي هڪ ڊگهي فهرست موجود آهي، جيڪي گهڻو ڪري اتر آمريڪي اصطلاحن سان هم آهنگ آهن، پر عام پيراميٽر پڻ موجود آهن، جيڪي انفرادي ضرورتن مطابق ڦيرائي استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ هيٺ هر ٻنهي اندازن سان سانچي جو خالي نسخو ڏنل آهي۔ هيٺين ڳالهين تي ڌيان ڏيو: * جتي ڪنهن سيڪشن ۾ نالا ڏنل ۽ عام پيراميٽر گڏيل طور استعمال ٿين، اتي ڏيکاريل انفوباڪس ۾ عام پيراميٽر نالا ڏنل پيراميٽرن کان پوءِ ايندا؛ * اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي ڏيکاري وڃڻ واري ترتيب تبديل نٿي ڪري سگهجي، ۽ عام پيراميٽر عددي ترتيب سان ڏيکاريا ويندا؛ * جيئن مناسب سمجهيو وڃي، عام _description پيراميٽرن ۾ وڪي ڳانڍاپا استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ ===اتر آمريڪي=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | logo_caption | logo_alt | patch | patch_caption | patch_alt | flag | flag_caption | flag_alt | image_size | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | commissioner | superintendent | captain | CFO | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | iaff | reference2 | divisions | battalions | stations | engines | trucks | ladders | tillers | platforms | tower ladders | aerial ladders | quints | squads | rescues | ambulances | EMSunits | tenders | tankers | hazmat | usar | crash | wildland | wildfire engines | wildland engines | brush trucks | bulldozers | airplanes | helicopters | fireboats | rescue boats | light and air | aerial pumpers | ladder platforms | website | iaffweb }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden;"> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | commissioner = | chief = | captain = | CFO = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> | iaff = <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = | battalions = | stations = | engines = | trucks = <!-- يا |ladders= --> | tillers = | platforms = <!-- يا |tower ladders= --> | aerial ladders = | quints = | squads = | rescues = | ambulances = <!-- يا |EMSunits= --> | tenders = <!-- يا |tankers= --> | hazmat = | usar = | crash = | wildland = <!-- يا |wildfire engines= يا |wildland engines= يا |brush trucks= --> | bulldozers = | airplanes = | helicopters = | fireboats = | rescue boats = | light and air = | aerial pumpers = | ladder platforms = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> | iaffweb = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ===عام=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | image_size | logo_alt | logo_caption | patch | patch_alt | patch_caption | flag | flag_alt | flag_caption | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | reference2 | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | chief1_description = | chief1_name = | chief2_description = | chief2_name = | chief3_description = | chief3_name = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | unit1_description = | unit1_no = | unit2_description = | unit2_no = | unit3_description = | unit3_no = | app1_description = | app1_no = | app2_description = | app2_no = | app3_description = | app3_no = | app4_description = | app4_no = | app5_description = | app5_no = | app6_description = | app6_no = | app7_description = | app7_no = | app8_description = | app8_no = | app9_description = | app9_no = | app10_description = | app10_no = | app11_description = | app11_no = | app12_description = | app12_no = | app13_description = | app13_no = | app14_description = | app14_no = | app15_description = | app15_no = | app16_description = | app16_no = | app17_description = | app17_no = | app18_description = | app18_no = | app19_description = | app19_no = | app20_description = | app20_no = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==اتر آمريڪي مثال== {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = Seal of the Santa Barbara County Fire Department.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = SantaBarbaraCountyFireDepartmentLogo.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==پيراميٽرن جا نالا ۽ وضاحتون== '''نوٽ''': سڀئي موضوعي يا ڪيفي نوعيت جا فيصلا، ۽ سڀئي عددي مقدارون يا انگ اکر، ڪنهن قابلِ اعتماد ماخذ سان حواليدار ٿيڻ گهرجن۔ هي انفوباڪس تڪڙي حوالي لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ غير ڊيٽا شيون شامل نه ڪريو، جهڙوڪ سواليا نشان، “none”، “see text” يا مضمون جي سيڪشنن ڏانهن ڳانڍاپا (ڇو⁠تہ مضمون جي مواد جي فهرست اڳ ئي اهو ڪم ڪري ٿي)۔ ===عام پيراميٽر=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! name ! {{ya}} | اداري جو نالو۔ جيڪڏهن ڪا قدر نه ڏني وڃي ته ڊفالٽ طور صفحي جو نالو استعمال ٿيندو۔ |- ! native_name ! | مقامي ٻوليءَ ۾ نالو، جيڪڏهن اهو انگريزي ۾ نه هجي |- ! native_name_lang ! | {{para|native_name}} لاءِ ISO 639-2 ڪوڊ، مثال طور فرينچ لاءِ "fr"۔ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته {{tl|lang}} استعمال ڪريو |- ! logo ! | اداري جي لوگو جي تصوير۔ صرف فائيل جو نالو ڏيو: <code><nowiki>|logo = ImageName.jpg</nowiki></code> |- ! logo_caption ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت۔ |- ! logo_alt ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت |- ! patch ! | اداري جي پئچ جي تصوير۔ |- ! patch_caption ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! patch_alt ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag ! | اداري جي جهنڊي جي تصوير۔ |- ! flag_caption ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag_alt ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! image_size ! | لوگو، پئچ ۽ جهنڊي جي تصويرن جو ماپ px ۾۔ ڊفالٽ 140 آهي۔ |- ! motto ! | اداري جو [[نعرو]]۔ |} ===ڪارروائي وارو علائقو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! required ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! country ! {{ya}} | اهو ملڪ جنهن ۾ ادارو خدمتون سرانجام ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type1 ! {{ya}} | هي پهرئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "رياست" هوندي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي رياست|رياست]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name1 ! {{ya}} | پهرئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان رياست جو نالو هوندو جنهن ۾ ادارو موجود آهي۔ |- ! subdivision_type2 ! {{ya}} | هي ٻئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "ڪائونٽي" ٿي سگهي ٿي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name2 ! {{ya}} | ٻئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان ڪائونٽي جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type3 ! | هي ٽئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "شهر" ٿي سگهي ٿو ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي شهر|شهر]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name3 ! | ٽئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان شهر جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! address ! | اداري جو ٽپالي پتو۔ '''هي فقط هڪ-اسٽيشن وارن ادارن لاءِ استعمال ٿيڻ گهرجي۔''' |- ! coordinates ! | {{tl|Coord|display{{=}}title}} استعمال ڪريو |} ===اداري جو جائزو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference1 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءَ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر سان سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! established | اها تاريخ يا سال جنهن ۾ ادارو قائم ٿيو۔ {{tlx|Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} استعمال ڪريو |- ! annual calls | اداري طرفان سالياني طور جواب ڏنل ڪالن جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! annual budget | اداري جي بجيٽ۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! employees | اداري ۾ ڪم ڪندڙ عملي جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! staffing | ڇا ادارو پيشاور عملي تي ٻڌل آهي، رضاڪارن تي ٻڌل آهي، يا ٻنهي جو گڏيل مجموعو آهي۔ |- ! commissioner | اداري جي [[commissioner]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪمشنر نه هوندو آهي۔) |- ! chief | اداري جي [[fire chief]] جو نالو۔ |- ! captain | اداري جي [[fire captain]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪيپٽن نه هوندو آهي۔ گهڻو ڪري ننڍن/رضاڪاراڻن ادارن ۾ هوندو آهي۔) |- ! CFO | اداري جي [[Chief Fire Officer]] جو نالو۔ (خاص طور [[برطانيا]] لاءِ۔) |- ! chief1_description<br>chief2_description<br>chief3_description | اداري جي اڳواڻ جو عهدو۔ |- ! chief1_name<br>chief2_name<br>chief3_name | اداري جي اڳواڻ جو نالو، جيڪو مٿين _description پيراميٽر سان گڏ ڏيکاربو۔ |- ! BLSorALS | ڇا ادارو [[بنيادي حياتياتي سهائتا]]، [[اعليٰ حياتياتي سهائتا]] يا ٻنهي جو ميلاپ فراهم ڪري ٿو |- ! iaff | [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز]] جو نمبر (آمريڪا/ڪينيڊا) |} ====سهولتون ۽ سامان==== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference2 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءِ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر وسيلي سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! divisions | آپريشنل ڊويزنن جو تعداد۔ فقط تمام وڏن ادارن وٽ ڊويزنون هونديون آهن۔ |- ! battalions | اداري جي بٽالينن جو تعداد۔ |- ! unit''x''_description | تنظيمي يونٽ جو نالو (جمع ۾)، جهڙوڪ ڊويزنون، علائقا، زون وغيره، جتي ''x'' 1 کان 3 تائين ڪو انگ هوندو۔ سڀ کان مٿئين درجي جي يونٽ لاءِ 1 استعمال ڪريو۔ |- ! unit''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل يونٽن جو تعداد۔ |- ! stations | [[باهه وسائڻ وارا اسٽيشن|باهه وسائڻ وارن اسٽيشنن]] جو تعداد |- ! engines | [[باهه وسائڻ واري انجڻ|باهه وسائڻ وارين انجڻن]] جو تعداد |- ! trucks | [[باهه وسائڻ وارا ٽرڪ|باهه وسائڻ وارن ٽرڪن]] جو تعداد۔ |- ! quints | [[ڪوئنٽ (باهه وسائڻ وارو سامان)|ڪوئنٽن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! ladders | [[باهه وسائڻ واري انجڻ#ٽرن ٽيبل ڏاڪڻ|ڏاڪڻن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! tillers | [[ٽِلر ٽرڪ]]ن جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! platforms | [[پليٽفارم فائر ٽرڪ|پليٽفارم ٽرڪن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! squads | [[ريسڪيو اسڪواڊ]]ن جو تعداد۔ |- ! rescues | [[ڳرو بچاءُ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! ambulances | [[ايمبولينس]]ن جو تعداد |- ! tenders | [[پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن ۽ [[جهنگلي باهه لاءِ پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! hazmat | [[خطرناڪ مواد وارو سامان]] جو تعداد |- ! usar | [[شهري ڳولا ۽ بچاءُ]] وارين گاڏين جو تعداد |- ! crash | [[هوائي اڏي جي حادثاتي پاڻي گاڏي]]ن جو تعداد |- ! wildland | [[جهنگلي باهه وسائڻ واري انجڻ]]ن جو تعداد۔ جتي ممڪن هجي، انجڻن جا قسم به ڏيو ([[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]، [[ٽائپ 4 فائر انجڻ|ٽائپ 4]]، [[ٽائپ 5 فائر انجڻ|ٽائپ 5]]، [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]، [[ٽائپ 7 فائر انجڻ|ٽائپ 7]])۔ مثال طور: <code><nowiki>| wildland engines = 5 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]<br> 2 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]</nowiki></code> |- ! bulldozers | [[بلڊوزر]]ن جو تعداد |- ! airplanes | [[هوائي باهه وسائڻ وارو سامان]] جو تعداد |- ! helicopters | [[هيليڪاپٽر]]ن جو تعداد |- ! fireboats | [[باهه وسائڻ واري ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ باهه وسائڻ واريون ٻيڙيون بچاءَ وارين ٻيڙين کان الڳ هونديون آهن۔ |- ! rescue boats | [[بچاءُ ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ انهن ۾ [[ريجڊ هلڊ انفليٽيبل بوٽ]] جهڙيون ٻيڙيون شامل ٿي سگهن ٿيون۔ |- ! light and air | [[روشني ۽ هوا واري يونٽ]]ن جو تعداد۔ |- ! app''x''_description | سامان يا گاڏيءَ جو نالو، جهڙوڪ پمپر، ڪوئنٽ وغيره۔ x، 1 کان 20 تائين ڪو به انگ ٿي سگهي ٿو۔ |- ! app''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل سامان يا گاڏين جو تعداد۔ |} ====ورجاءُ نه ڪريو==== سامان کي فقط هڪ ڀيرو ڳڻيو وڃي۔ هڪ ٽرڪ يا ته ٽرڪ هوندو يا ٽِلر ٽرڪ، ٻئي نه۔ هڪ ڪوئنٽ (جنهن کي انجڻ يا ٽرڪ ٻنهي مان ڪنهن هڪ طور سمجهي سگهجي ٿو) فقط ڪوئنٽن هيٺ ڳڻيو وڃي۔ معتبر ماخذن ۾ ڏنل اصطلاحن کي استعمال ڪريو، ۽ درجن کي گڏ ڪرڻ بدران عام پيراميٽرن مان فائدو وٺو (ڇاڪاڻ⁠تہ اهو [[وڪيپيڊيا:اصل تحقيق نه ڪريو|ترڪيب سازي]] جي ڀڃڪڙي ٿي سگهي ٿو)۔ === هيٺيون حصو === {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! website ! {{ya}} | اداري جي [[سرڪاري ويب سائيٽ]]۔ ڏيکارڻ لاءِ {{tl|Official website}} يا {{tl|Official URL}} استعمال ڪريو |- ! iaffweb ! | لاڳاپيل آءِ اي ايف ايف جي ويب سائيٽ۔ اڪثر ڪري ان ۾ اداري ۽ اداري جي تاريخ بابت وڌيڪ ڄاڻ هوندي آهي۔ |} ==سانچي جي ڊيٽا== {{collapse top|[[وڪيپيڊيا:TemplateData|سانچو ڊيٽا]] دستاويز جيڪو [[وڪيپيڊيا:VisualEditor|ويژوئل ايڊيٽر]] ۽ ٻين اوزارن ۾ استعمال ٿئي ٿو}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "params": { "name": { "label": "نالو" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي ٻولي جو ڪوڊ" }, "logo": { "label": "لوگو" }, "logo_caption": { "label": "لوگو جو بيان" }, "logo_alt": { "label": "لوگو جو متبادل بيان" }, "patch": { "label": "بيج" }, "patch_caption": { "label": "بيج جو بيان" }, "patch_alt": { "label": "بيج جو متبادل بيان" }, "flag": { "label": "جهنڊو" }, "flag_caption": { "label": "جهنڊي جو بيان" }, "flag_alt": { "label": "جهنڊي جو متبادل بيان" }, "image_size": { "label": "تصوير جي سائيز" }, "motto": { "label": "نعرو" }, "country": { "label": "ملڪ" }, "subdivision_type1": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 1" }, "subdivision_type2": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 2" }, "subdivision_type3": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 3" }, "subdivision_name1": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 1" }, "subdivision_name2": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 2" }, "subdivision_name3": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 3" }, "address": { "label": "پتو" }, "coordinates": { "label": "هم آهنگ (ڪوآرڊينيٽس)" }, "established": { "label": "قيام" }, "annual calls": { "label": "سالياني ڪالون" }, "employees": { "aliases": [ "strength" ], "label": "ملازم" }, "annual budget": { "aliases": [ "budget" ], "label": "سالياني بجيٽ" }, "staffing": { "label": "اسٽافنگ" }, "commissioner": { "label": "ڪمشنر" }, "chief": { "label": "چيف" }, "captain": { "label": "ڪيپٽن" }, "CFO": { "label": "چيف فائر آفيسر" }, "chief1_description": { "label": "چيف 1 وضاحت" }, "chief1_name": { "label": "چيف 1 نالو" }, "chief2_description": { "label": "چيف 2 وضاحت" }, "chief2_name": { "label": "چيف 2 نالو" }, "chief3_description": { "label": "چيف 3 وضاحت" }, "chief3_name": { "label": "چيف 3 نالو" }, "ALSorBLS": { "aliases": [ "BLSorALS", "FirstResponderBLSorALS" ], "label": "طبي سهائتا جو قسم" }, "iaff": { "label": "آءِ اي ايف ايف" }, "reference1": { "label": "حوالو 1" }, "divisions": { "label": "ڊويزنون" }, "battalions": { "label": "بٽالينون" }, "unit1_description": { "label": "يونٽ 1 وضاحت" }, "unit1_no": { "label": "يونٽ 1 تعداد" }, "unit2_description": { "label": "يونٽ 2 وضاحت" }, "unit2_no": { "label": "يونٽ 2 تعداد" }, "unit3_description": { "label": "يونٽ 3 وضاحت" }, "unit3_no": { "label": "يونٽ 3 تعداد" }, "stations": { "label": "اسٽيشنون" }, "engines": { "label": "انجڻون" }, "trucks": { "aliases": [ "ladders" ], "type": "string", "label": "ٽرڪ" }, "tillers": { "label": "ٽِلر ٽرڪ" }, "platforms": { "aliases": [ "tower ladders" ], "label": "پليٽفارم" }, "quints": { "label": "ڪوئنٽ" }, "squads": { "label": "اسڪواڊ" }, "rescues": { "label": "ريسڪيو گاڏيون" }, "ambulances": { "aliases": [ "EMSunits" ], "type": "string", "label": "ايمبولينس" }, "tenders": { "aliases": [ "tankers" ], "label": "پاڻي کڻندڙ گاڏيون" }, "hazmat": { "label": "خطرناڪ مواد" }, "usar": { "label": "شهري بچاءُ" }, "crash": { "label": "حادثاتي گاڏيون" }, "wildland": { "aliases": [ "wildfire engines", "wildland engines", "brush trucks" ], "type": "string", "label": "جهنگلي باهه وارو سامان" }, "bulldozers": { "label": "بلڊوزر" }, "airplanes": { "label": "هوائي جهاز" }, "helicopters": { "label": "هيليڪاپٽر" }, "fireboats": { "label": "باهه وسائڻ واري ٻيڙيون" }, "rescue boats": { "label": "بچاءُ ٻيڙيون" }, "light and air": { "label": "روشني ۽ هوا يونٽ" }, "reference2": { "label": "حوالو 2" }, "aerial ladders": { "label": "هوائي ڏاڪڻيون" }, "aerial pumpers": { "label": "هوائي پمپر" }, "app1_description": { "label": "سامان 1 وضاحت" }, "app1_no": { "label": "سامان 1 تعداد" }, "website": { "label": "ويب سائيٽ" }, "iaffweb": { "label": "آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ" }, "dissolved": { "label": "ختم ٿيڻ" }, "ladder platforms": { "label": "ڏاڪڻ پليٽفارم" } } } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرا== * {{clc|باهه وسائڻ وارا کاتا جن کي لوگو گهرجن}} * {{clc|صفحا جيڪي باهه وسائڻ واري کاتي جي انفوباڪس کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} ==وڌيڪ ڏسو== {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هتي شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي ڊيٽا وڪيڊيٽا ۾ شامل ڪريو --> [[زمرو:باهه وسائڻ واري خدمتن جا سانچا]] [[زمرو:ادارن جا انفوباڪس سانچا|باهه وسائڻ وارو کاتو]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> scaks11kg6pkzvytpqs55cdzbahudx7 371594 371592 2026-04-14T18:23:57Z Intisar Ali 8681 371594 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي هڪ ڊگهي فهرست موجود آهي، جيڪي گهڻو ڪري اتر آمريڪي اصطلاحن سان هم آهنگ آهن، پر عام پيراميٽر پڻ موجود آهن، جيڪي انفرادي ضرورتن مطابق ڦيرائي استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ هيٺ هر ٻنهي اندازن سان سانچي جو خالي نسخو ڏنل آهي۔ هيٺين ڳالهين تي ڌيان ڏيو: * جتي ڪنهن سيڪشن ۾ نالا ڏنل ۽ عام پيراميٽر گڏيل طور استعمال ٿين، اتي ڏيکاريل انفوباڪس ۾ عام پيراميٽر نالا ڏنل پيراميٽرن کان پوءِ ايندا؛ * اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي ڏيکاري وڃڻ واري ترتيب تبديل نٿي ڪري سگهجي، ۽ عام پيراميٽر عددي ترتيب سان ڏيکاريا ويندا؛ * جيئن مناسب سمجهيو وڃي، عام _description پيراميٽرن ۾ وڪي ڳانڍاپا استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ ===اتر آمريڪي=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | logo_caption | logo_alt | patch | patch_caption | patch_alt | flag | flag_caption | flag_alt | image_size | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | commissioner | superintendent | captain | CFO | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | iaff | reference2 | divisions | battalions | stations | engines | trucks | ladders | tillers | platforms | tower ladders | aerial ladders | quints | squads | rescues | ambulances | EMSunits | tenders | tankers | hazmat | usar | crash | wildland | wildfire engines | wildland engines | brush trucks | bulldozers | airplanes | helicopters | fireboats | rescue boats | light and air | aerial pumpers | ladder platforms | website | iaffweb }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden;"> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | commissioner = | chief = | captain = | CFO = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> | iaff = <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = | battalions = | stations = | engines = | trucks = <!-- يا |ladders= --> | tillers = | platforms = <!-- يا |tower ladders= --> | aerial ladders = | quints = | squads = | rescues = | ambulances = <!-- يا |EMSunits= --> | tenders = <!-- يا |tankers= --> | hazmat = | usar = | crash = | wildland = <!-- يا |wildfire engines= يا |wildland engines= يا |brush trucks= --> | bulldozers = | airplanes = | helicopters = | fireboats = | rescue boats = | light and air = | aerial pumpers = | ladder platforms = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> | iaffweb = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ===عام=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | image_size | logo_alt | logo_caption | patch | patch_alt | patch_caption | flag | flag_alt | flag_caption | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | reference2 | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | chief1_description = | chief1_name = | chief2_description = | chief2_name = | chief3_description = | chief3_name = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | unit1_description = | unit1_no = | unit2_description = | unit2_no = | unit3_description = | unit3_no = | app1_description = | app1_no = | app2_description = | app2_no = | app3_description = | app3_no = | app4_description = | app4_no = | app5_description = | app5_no = | app6_description = | app6_no = | app7_description = | app7_no = | app8_description = | app8_no = | app9_description = | app9_no = | app10_description = | app10_no = | app11_description = | app11_no = | app12_description = | app12_no = | app13_description = | app13_no = | app14_description = | app14_no = | app15_description = | app15_no = | app16_description = | app16_no = | app17_description = | app17_no = | app18_description = | app18_no = | app19_description = | app19_no = | app20_description = | app20_no = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==اتر آمريڪي مثال== {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = Seal of the Santa Barbara County Fire Department.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = SantaBarbaraCountyFireDepartmentLogo.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = [http://www.sbcfire.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] | iaffweb = [http://www.iaff2046.org/ آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ] }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==پيراميٽرن جا نالا ۽ وضاحتون== '''نوٽ''': سڀئي موضوعي يا ڪيفي نوعيت جا فيصلا، ۽ سڀئي عددي مقدارون يا انگ اکر، ڪنهن قابلِ اعتماد ماخذ سان حواليدار ٿيڻ گهرجن۔ هي انفوباڪس تڪڙي حوالي لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ غير ڊيٽا شيون شامل نه ڪريو، جهڙوڪ سواليا نشان، “none”، “see text” يا مضمون جي سيڪشنن ڏانهن ڳانڍاپا (ڇو⁠تہ مضمون جي مواد جي فهرست اڳ ئي اهو ڪم ڪري ٿي)۔ ===عام پيراميٽر=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! name ! {{ya}} | اداري جو نالو۔ جيڪڏهن ڪا قدر نه ڏني وڃي ته ڊفالٽ طور صفحي جو نالو استعمال ٿيندو۔ |- ! native_name ! | مقامي ٻوليءَ ۾ نالو، جيڪڏهن اهو انگريزي ۾ نه هجي |- ! native_name_lang ! | {{para|native_name}} لاءِ ISO 639-2 ڪوڊ، مثال طور فرينچ لاءِ "fr"۔ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته {{tl|lang}} استعمال ڪريو |- ! logo ! | اداري جي لوگو جي تصوير۔ صرف فائيل جو نالو ڏيو: <code><nowiki>|logo = ImageName.jpg</nowiki></code> |- ! logo_caption ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت۔ |- ! logo_alt ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت |- ! patch ! | اداري جي پئچ جي تصوير۔ |- ! patch_caption ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! patch_alt ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag ! | اداري جي جهنڊي جي تصوير۔ |- ! flag_caption ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag_alt ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! image_size ! | لوگو، پئچ ۽ جهنڊي جي تصويرن جو ماپ px ۾۔ ڊفالٽ 140 آهي۔ |- ! motto ! | اداري جو [[نعرو]]۔ |} ===ڪارروائي وارو علائقو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! required ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! country ! {{ya}} | اهو ملڪ جنهن ۾ ادارو خدمتون سرانجام ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type1 ! {{ya}} | هي پهرئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "رياست" هوندي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي رياست|رياست]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name1 ! {{ya}} | پهرئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان رياست جو نالو هوندو جنهن ۾ ادارو موجود آهي۔ |- ! subdivision_type2 ! {{ya}} | هي ٻئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "ڪائونٽي" ٿي سگهي ٿي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name2 ! {{ya}} | ٻئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان ڪائونٽي جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type3 ! | هي ٽئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "شهر" ٿي سگهي ٿو ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي شهر|شهر]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name3 ! | ٽئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان شهر جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! address ! | اداري جو ٽپالي پتو۔ '''هي فقط هڪ-اسٽيشن وارن ادارن لاءِ استعمال ٿيڻ گهرجي۔''' |- ! coordinates ! | {{tl|Coord|display{{=}}title}} استعمال ڪريو |} ===اداري جو جائزو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference1 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءَ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر سان سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! established | اها تاريخ يا سال جنهن ۾ ادارو قائم ٿيو۔ {{tlx|Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} استعمال ڪريو |- ! annual calls | اداري طرفان سالياني طور جواب ڏنل ڪالن جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! annual budget | اداري جي بجيٽ۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! employees | اداري ۾ ڪم ڪندڙ عملي جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! staffing | ڇا ادارو پيشاور عملي تي ٻڌل آهي، رضاڪارن تي ٻڌل آهي، يا ٻنهي جو گڏيل مجموعو آهي۔ |- ! commissioner | اداري جي [[commissioner]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪمشنر نه هوندو آهي۔) |- ! chief | اداري جي [[fire chief]] جو نالو۔ |- ! captain | اداري جي [[fire captain]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪيپٽن نه هوندو آهي۔ گهڻو ڪري ننڍن/رضاڪاراڻن ادارن ۾ هوندو آهي۔) |- ! CFO | اداري جي [[Chief Fire Officer]] جو نالو۔ (خاص طور [[برطانيا]] لاءِ۔) |- ! chief1_description<br>chief2_description<br>chief3_description | اداري جي اڳواڻ جو عهدو۔ |- ! chief1_name<br>chief2_name<br>chief3_name | اداري جي اڳواڻ جو نالو، جيڪو مٿين _description پيراميٽر سان گڏ ڏيکاربو۔ |- ! BLSorALS | ڇا ادارو [[بنيادي حياتياتي سهائتا]]، [[اعليٰ حياتياتي سهائتا]] يا ٻنهي جو ميلاپ فراهم ڪري ٿو |- ! iaff | [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز]] جو نمبر (آمريڪا/ڪينيڊا) |} ====سهولتون ۽ سامان==== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference2 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءِ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر وسيلي سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! divisions | آپريشنل ڊويزنن جو تعداد۔ فقط تمام وڏن ادارن وٽ ڊويزنون هونديون آهن۔ |- ! battalions | اداري جي بٽالينن جو تعداد۔ |- ! unit''x''_description | تنظيمي يونٽ جو نالو (جمع ۾)، جهڙوڪ ڊويزنون، علائقا، زون وغيره، جتي ''x'' 1 کان 3 تائين ڪو انگ هوندو۔ سڀ کان مٿئين درجي جي يونٽ لاءِ 1 استعمال ڪريو۔ |- ! unit''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل يونٽن جو تعداد۔ |- ! stations | [[باهه وسائڻ وارا اسٽيشن|باهه وسائڻ وارن اسٽيشنن]] جو تعداد |- ! engines | [[باهه وسائڻ واري انجڻ|باهه وسائڻ وارين انجڻن]] جو تعداد |- ! trucks | [[باهه وسائڻ وارا ٽرڪ|باهه وسائڻ وارن ٽرڪن]] جو تعداد۔ |- ! quints | [[ڪوئنٽ (باهه وسائڻ وارو سامان)|ڪوئنٽن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! ladders | [[باهه وسائڻ واري انجڻ#ٽرن ٽيبل ڏاڪڻ|ڏاڪڻن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! tillers | [[ٽِلر ٽرڪ]]ن جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! platforms | [[پليٽفارم فائر ٽرڪ|پليٽفارم ٽرڪن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! squads | [[ريسڪيو اسڪواڊ]]ن جو تعداد۔ |- ! rescues | [[ڳرو بچاءُ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! ambulances | [[ايمبولينس]]ن جو تعداد |- ! tenders | [[پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن ۽ [[جهنگلي باهه لاءِ پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! hazmat | [[خطرناڪ مواد وارو سامان]] جو تعداد |- ! usar | [[شهري ڳولا ۽ بچاءُ]] وارين گاڏين جو تعداد |- ! crash | [[هوائي اڏي جي حادثاتي پاڻي گاڏي]]ن جو تعداد |- ! wildland | [[جهنگلي باهه وسائڻ واري انجڻ]]ن جو تعداد۔ جتي ممڪن هجي، انجڻن جا قسم به ڏيو ([[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]، [[ٽائپ 4 فائر انجڻ|ٽائپ 4]]، [[ٽائپ 5 فائر انجڻ|ٽائپ 5]]، [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]، [[ٽائپ 7 فائر انجڻ|ٽائپ 7]])۔ مثال طور: <code><nowiki>| wildland engines = 5 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]<br> 2 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]</nowiki></code> |- ! bulldozers | [[بلڊوزر]]ن جو تعداد |- ! airplanes | [[هوائي باهه وسائڻ وارو سامان]] جو تعداد |- ! helicopters | [[هيليڪاپٽر]]ن جو تعداد |- ! fireboats | [[باهه وسائڻ واري ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ باهه وسائڻ واريون ٻيڙيون بچاءَ وارين ٻيڙين کان الڳ هونديون آهن۔ |- ! rescue boats | [[بچاءُ ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ انهن ۾ [[ريجڊ هلڊ انفليٽيبل بوٽ]] جهڙيون ٻيڙيون شامل ٿي سگهن ٿيون۔ |- ! light and air | [[روشني ۽ هوا واري يونٽ]]ن جو تعداد۔ |- ! app''x''_description | سامان يا گاڏيءَ جو نالو، جهڙوڪ پمپر، ڪوئنٽ وغيره۔ x، 1 کان 20 تائين ڪو به انگ ٿي سگهي ٿو۔ |- ! app''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل سامان يا گاڏين جو تعداد۔ |} ====ورجاءُ نه ڪريو==== سامان کي فقط هڪ ڀيرو ڳڻيو وڃي۔ هڪ ٽرڪ يا ته ٽرڪ هوندو يا ٽِلر ٽرڪ، ٻئي نه۔ هڪ ڪوئنٽ (جنهن کي انجڻ يا ٽرڪ ٻنهي مان ڪنهن هڪ طور سمجهي سگهجي ٿو) فقط ڪوئنٽن هيٺ ڳڻيو وڃي۔ معتبر ماخذن ۾ ڏنل اصطلاحن کي استعمال ڪريو، ۽ درجن کي گڏ ڪرڻ بدران عام پيراميٽرن مان فائدو وٺو (ڇاڪاڻ⁠تہ اهو [[وڪيپيڊيا:اصل تحقيق نه ڪريو|ترڪيب سازي]] جي ڀڃڪڙي ٿي سگهي ٿو)۔ === هيٺيون حصو === {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! website ! {{ya}} | اداري جي [[سرڪاري ويب سائيٽ]]۔ ڏيکارڻ لاءِ {{tl|Official website}} يا {{tl|Official URL}} استعمال ڪريو |- ! iaffweb ! | لاڳاپيل آءِ اي ايف ايف جي ويب سائيٽ۔ اڪثر ڪري ان ۾ اداري ۽ اداري جي تاريخ بابت وڌيڪ ڄاڻ هوندي آهي۔ |} ==سانچي جي ڊيٽا== {{collapse top|[[وڪيپيڊيا:TemplateData|سانچو ڊيٽا]] دستاويز جيڪو [[وڪيپيڊيا:VisualEditor|ويژوئل ايڊيٽر]] ۽ ٻين اوزارن ۾ استعمال ٿئي ٿو}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "params": { "name": { "label": "نالو" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي ٻولي جو ڪوڊ" }, "logo": { "label": "لوگو" }, "logo_caption": { "label": "لوگو جو بيان" }, "logo_alt": { "label": "لوگو جو متبادل بيان" }, "patch": { "label": "بيج" }, "patch_caption": { "label": "بيج جو بيان" }, "patch_alt": { "label": "بيج جو متبادل بيان" }, "flag": { "label": "جهنڊو" }, "flag_caption": { "label": "جهنڊي جو بيان" }, "flag_alt": { "label": "جهنڊي جو متبادل بيان" }, "image_size": { "label": "تصوير جي سائيز" }, "motto": { "label": "نعرو" }, "country": { "label": "ملڪ" }, "subdivision_type1": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 1" }, "subdivision_type2": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 2" }, "subdivision_type3": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 3" }, "subdivision_name1": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 1" }, "subdivision_name2": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 2" }, "subdivision_name3": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 3" }, "address": { "label": "پتو" }, "coordinates": { "label": "هم آهنگ (ڪوآرڊينيٽس)" }, "established": { "label": "قيام" }, "annual calls": { "label": "سالياني ڪالون" }, "employees": { "aliases": [ "strength" ], "label": "ملازم" }, "annual budget": { "aliases": [ "budget" ], "label": "سالياني بجيٽ" }, "staffing": { "label": "اسٽافنگ" }, "commissioner": { "label": "ڪمشنر" }, "chief": { "label": "چيف" }, "captain": { "label": "ڪيپٽن" }, "CFO": { "label": "چيف فائر آفيسر" }, "chief1_description": { "label": "چيف 1 وضاحت" }, "chief1_name": { "label": "چيف 1 نالو" }, "chief2_description": { "label": "چيف 2 وضاحت" }, "chief2_name": { "label": "چيف 2 نالو" }, "chief3_description": { "label": "چيف 3 وضاحت" }, "chief3_name": { "label": "چيف 3 نالو" }, "ALSorBLS": { "aliases": [ "BLSorALS", "FirstResponderBLSorALS" ], "label": "طبي سهائتا جو قسم" }, "iaff": { "label": "آءِ اي ايف ايف" }, "reference1": { "label": "حوالو 1" }, "divisions": { "label": "ڊويزنون" }, "battalions": { "label": "بٽالينون" }, "unit1_description": { "label": "يونٽ 1 وضاحت" }, "unit1_no": { "label": "يونٽ 1 تعداد" }, "unit2_description": { "label": "يونٽ 2 وضاحت" }, "unit2_no": { "label": "يونٽ 2 تعداد" }, "unit3_description": { "label": "يونٽ 3 وضاحت" }, "unit3_no": { "label": "يونٽ 3 تعداد" }, "stations": { "label": "اسٽيشنون" }, "engines": { "label": "انجڻون" }, "trucks": { "aliases": [ "ladders" ], "type": "string", "label": "ٽرڪ" }, "tillers": { "label": "ٽِلر ٽرڪ" }, "platforms": { "aliases": [ "tower ladders" ], "label": "پليٽفارم" }, "quints": { "label": "ڪوئنٽ" }, "squads": { "label": "اسڪواڊ" }, "rescues": { "label": "ريسڪيو گاڏيون" }, "ambulances": { "aliases": [ "EMSunits" ], "type": "string", "label": "ايمبولينس" }, "tenders": { "aliases": [ "tankers" ], "label": "پاڻي کڻندڙ گاڏيون" }, "hazmat": { "label": "خطرناڪ مواد" }, "usar": { "label": "شهري بچاءُ" }, "crash": { "label": "حادثاتي گاڏيون" }, "wildland": { "aliases": [ "wildfire engines", "wildland engines", "brush trucks" ], "type": "string", "label": "جهنگلي باهه وارو سامان" }, "bulldozers": { "label": "بلڊوزر" }, "airplanes": { "label": "هوائي جهاز" }, "helicopters": { "label": "هيليڪاپٽر" }, "fireboats": { "label": "باهه وسائڻ واري ٻيڙيون" }, "rescue boats": { "label": "بچاءُ ٻيڙيون" }, "light and air": { "label": "روشني ۽ هوا يونٽ" }, "reference2": { "label": "حوالو 2" }, "aerial ladders": { "label": "هوائي ڏاڪڻيون" }, "aerial pumpers": { "label": "هوائي پمپر" }, "app1_description": { "label": "سامان 1 وضاحت" }, "app1_no": { "label": "سامان 1 تعداد" }, "website": { "label": "ويب سائيٽ" }, "iaffweb": { "label": "آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ" }, "dissolved": { "label": "ختم ٿيڻ" }, "ladder platforms": { "label": "ڏاڪڻ پليٽفارم" } } } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرا== * {{clc|باهه وسائڻ وارا کاتا جن کي لوگو گهرجن}} * {{clc|صفحا جيڪي باهه وسائڻ واري کاتي جي انفوباڪس کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} ==وڌيڪ ڏسو== {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هتي شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي ڊيٽا وڪيڊيٽا ۾ شامل ڪريو --> [[زمرو:باهه وسائڻ واري خدمتن جا سانچا]] [[زمرو:ادارن جا انفوباڪس سانچا|باهه وسائڻ وارو کاتو]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> hz7gr81wy8larlicbc82sfh4ldmrhcm 371595 371594 2026-04-14T18:26:09Z Intisar Ali 8681 371595 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي هڪ ڊگهي فهرست موجود آهي، جيڪي گهڻو ڪري اتر آمريڪي اصطلاحن سان هم آهنگ آهن، پر عام پيراميٽر پڻ موجود آهن، جيڪي انفرادي ضرورتن مطابق ڦيرائي استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ هيٺ هر ٻنهي اندازن سان سانچي جو خالي نسخو ڏنل آهي۔ هيٺين ڳالهين تي ڌيان ڏيو: * جتي ڪنهن سيڪشن ۾ نالا ڏنل ۽ عام پيراميٽر گڏيل طور استعمال ٿين، اتي ڏيکاريل انفوباڪس ۾ عام پيراميٽر نالا ڏنل پيراميٽرن کان پوءِ ايندا؛ * اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي ڏيکاري وڃڻ واري ترتيب تبديل نٿي ڪري سگهجي، ۽ عام پيراميٽر عددي ترتيب سان ڏيکاريا ويندا؛ * جيئن مناسب سمجهيو وڃي، عام _description پيراميٽرن ۾ وڪي ڳانڍاپا استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ ===اتر آمريڪي=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | logo_caption | logo_alt | patch | patch_caption | patch_alt | flag | flag_caption | flag_alt | image_size | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | commissioner | superintendent | captain | CFO | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | iaff | reference2 | divisions | battalions | stations | engines | trucks | ladders | tillers | platforms | tower ladders | aerial ladders | quints | squads | rescues | ambulances | EMSunits | tenders | tankers | hazmat | usar | crash | wildland | wildfire engines | wildland engines | brush trucks | bulldozers | airplanes | helicopters | fireboats | rescue boats | light and air | aerial pumpers | ladder platforms | website | iaffweb }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden;"> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | commissioner = | chief = | captain = | CFO = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> | iaff = <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = | battalions = | stations = | engines = | trucks = <!-- يا |ladders= --> | tillers = | platforms = <!-- يا |tower ladders= --> | aerial ladders = | quints = | squads = | rescues = | ambulances = <!-- يا |EMSunits= --> | tenders = <!-- يا |tankers= --> | hazmat = | usar = | crash = | wildland = <!-- يا |wildfire engines= يا |wildland engines= يا |brush trucks= --> | bulldozers = | airplanes = | helicopters = | fireboats = | rescue boats = | light and air = | aerial pumpers = | ladder platforms = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> | iaffweb = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ===عام=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | image_size | logo_alt | logo_caption | patch | patch_alt | patch_caption | flag | flag_alt | flag_caption | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | reference2 | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | chief1_description = | chief1_name = | chief2_description = | chief2_name = | chief3_description = | chief3_name = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | unit1_description = | unit1_no = | unit2_description = | unit2_no = | unit3_description = | unit3_no = | app1_description = | app1_no = | app2_description = | app2_no = | app3_description = | app3_no = | app4_description = | app4_no = | app5_description = | app5_no = | app6_description = | app6_no = | app7_description = | app7_no = | app8_description = | app8_no = | app9_description = | app9_no = | app10_description = | app10_no = | app11_description = | app11_no = | app12_description = | app12_no = | app13_description = | app13_no = | app14_description = | app14_no = | app15_description = | app15_no = | app16_description = | app16_no = | app17_description = | app17_no = | app18_description = | app18_no = | app19_description = | app19_no = | app20_description = | app20_no = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==اتر آمريڪي مثال== {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = Seal of the Santa Barbara County Fire Department.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = {{official website|http://www.sbcfire.com/|سرڪاري ويب سائيٽ}} | iaffweb = {{URL|http://www.iaff2046.org/|آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = SantaBarbaraCountyFireDepartmentLogo.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = [http://www.sbcfire.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] | iaffweb = [http://www.iaff2046.org/ آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ] }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==پيراميٽرن جا نالا ۽ وضاحتون== '''نوٽ''': سڀئي موضوعي يا ڪيفي نوعيت جا فيصلا، ۽ سڀئي عددي مقدارون يا انگ اکر، ڪنهن قابلِ اعتماد ماخذ سان حواليدار ٿيڻ گهرجن۔ هي انفوباڪس تڪڙي حوالي لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ غير ڊيٽا شيون شامل نه ڪريو، جهڙوڪ سواليا نشان، “none”، “see text” يا مضمون جي سيڪشنن ڏانهن ڳانڍاپا (ڇو⁠تہ مضمون جي مواد جي فهرست اڳ ئي اهو ڪم ڪري ٿي)۔ ===عام پيراميٽر=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! name ! {{ya}} | اداري جو نالو۔ جيڪڏهن ڪا قدر نه ڏني وڃي ته ڊفالٽ طور صفحي جو نالو استعمال ٿيندو۔ |- ! native_name ! | مقامي ٻوليءَ ۾ نالو، جيڪڏهن اهو انگريزي ۾ نه هجي |- ! native_name_lang ! | {{para|native_name}} لاءِ ISO 639-2 ڪوڊ، مثال طور فرينچ لاءِ "fr"۔ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته {{tl|lang}} استعمال ڪريو |- ! logo ! | اداري جي لوگو جي تصوير۔ صرف فائيل جو نالو ڏيو: <code><nowiki>|logo = ImageName.jpg</nowiki></code> |- ! logo_caption ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت۔ |- ! logo_alt ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت |- ! patch ! | اداري جي پئچ جي تصوير۔ |- ! patch_caption ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! patch_alt ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag ! | اداري جي جهنڊي جي تصوير۔ |- ! flag_caption ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag_alt ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! image_size ! | لوگو، پئچ ۽ جهنڊي جي تصويرن جو ماپ px ۾۔ ڊفالٽ 140 آهي۔ |- ! motto ! | اداري جو [[نعرو]]۔ |} ===ڪارروائي وارو علائقو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! required ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! country ! {{ya}} | اهو ملڪ جنهن ۾ ادارو خدمتون سرانجام ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type1 ! {{ya}} | هي پهرئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "رياست" هوندي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي رياست|رياست]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name1 ! {{ya}} | پهرئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان رياست جو نالو هوندو جنهن ۾ ادارو موجود آهي۔ |- ! subdivision_type2 ! {{ya}} | هي ٻئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "ڪائونٽي" ٿي سگهي ٿي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name2 ! {{ya}} | ٻئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان ڪائونٽي جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type3 ! | هي ٽئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "شهر" ٿي سگهي ٿو ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي شهر|شهر]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name3 ! | ٽئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان شهر جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! address ! | اداري جو ٽپالي پتو۔ '''هي فقط هڪ-اسٽيشن وارن ادارن لاءِ استعمال ٿيڻ گهرجي۔''' |- ! coordinates ! | {{tl|Coord|display{{=}}title}} استعمال ڪريو |} ===اداري جو جائزو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference1 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءَ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر سان سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! established | اها تاريخ يا سال جنهن ۾ ادارو قائم ٿيو۔ {{tlx|Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} استعمال ڪريو |- ! annual calls | اداري طرفان سالياني طور جواب ڏنل ڪالن جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! annual budget | اداري جي بجيٽ۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! employees | اداري ۾ ڪم ڪندڙ عملي جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! staffing | ڇا ادارو پيشاور عملي تي ٻڌل آهي، رضاڪارن تي ٻڌل آهي، يا ٻنهي جو گڏيل مجموعو آهي۔ |- ! commissioner | اداري جي [[commissioner]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪمشنر نه هوندو آهي۔) |- ! chief | اداري جي [[fire chief]] جو نالو۔ |- ! captain | اداري جي [[fire captain]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪيپٽن نه هوندو آهي۔ گهڻو ڪري ننڍن/رضاڪاراڻن ادارن ۾ هوندو آهي۔) |- ! CFO | اداري جي [[Chief Fire Officer]] جو نالو۔ (خاص طور [[برطانيا]] لاءِ۔) |- ! chief1_description<br>chief2_description<br>chief3_description | اداري جي اڳواڻ جو عهدو۔ |- ! chief1_name<br>chief2_name<br>chief3_name | اداري جي اڳواڻ جو نالو، جيڪو مٿين _description پيراميٽر سان گڏ ڏيکاربو۔ |- ! BLSorALS | ڇا ادارو [[بنيادي حياتياتي سهائتا]]، [[اعليٰ حياتياتي سهائتا]] يا ٻنهي جو ميلاپ فراهم ڪري ٿو |- ! iaff | [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز]] جو نمبر (آمريڪا/ڪينيڊا) |} ====سهولتون ۽ سامان==== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference2 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءِ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر وسيلي سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! divisions | آپريشنل ڊويزنن جو تعداد۔ فقط تمام وڏن ادارن وٽ ڊويزنون هونديون آهن۔ |- ! battalions | اداري جي بٽالينن جو تعداد۔ |- ! unit''x''_description | تنظيمي يونٽ جو نالو (جمع ۾)، جهڙوڪ ڊويزنون، علائقا، زون وغيره، جتي ''x'' 1 کان 3 تائين ڪو انگ هوندو۔ سڀ کان مٿئين درجي جي يونٽ لاءِ 1 استعمال ڪريو۔ |- ! unit''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل يونٽن جو تعداد۔ |- ! stations | [[باهه وسائڻ وارا اسٽيشن|باهه وسائڻ وارن اسٽيشنن]] جو تعداد |- ! engines | [[باهه وسائڻ واري انجڻ|باهه وسائڻ وارين انجڻن]] جو تعداد |- ! trucks | [[باهه وسائڻ وارا ٽرڪ|باهه وسائڻ وارن ٽرڪن]] جو تعداد۔ |- ! quints | [[ڪوئنٽ (باهه وسائڻ وارو سامان)|ڪوئنٽن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! ladders | [[باهه وسائڻ واري انجڻ#ٽرن ٽيبل ڏاڪڻ|ڏاڪڻن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! tillers | [[ٽِلر ٽرڪ]]ن جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! platforms | [[پليٽفارم فائر ٽرڪ|پليٽفارم ٽرڪن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! squads | [[ريسڪيو اسڪواڊ]]ن جو تعداد۔ |- ! rescues | [[ڳرو بچاءُ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! ambulances | [[ايمبولينس]]ن جو تعداد |- ! tenders | [[پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن ۽ [[جهنگلي باهه لاءِ پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! hazmat | [[خطرناڪ مواد وارو سامان]] جو تعداد |- ! usar | [[شهري ڳولا ۽ بچاءُ]] وارين گاڏين جو تعداد |- ! crash | [[هوائي اڏي جي حادثاتي پاڻي گاڏي]]ن جو تعداد |- ! wildland | [[جهنگلي باهه وسائڻ واري انجڻ]]ن جو تعداد۔ جتي ممڪن هجي، انجڻن جا قسم به ڏيو ([[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]، [[ٽائپ 4 فائر انجڻ|ٽائپ 4]]، [[ٽائپ 5 فائر انجڻ|ٽائپ 5]]، [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]، [[ٽائپ 7 فائر انجڻ|ٽائپ 7]])۔ مثال طور: <code><nowiki>| wildland engines = 5 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]<br> 2 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]</nowiki></code> |- ! bulldozers | [[بلڊوزر]]ن جو تعداد |- ! airplanes | [[هوائي باهه وسائڻ وارو سامان]] جو تعداد |- ! helicopters | [[هيليڪاپٽر]]ن جو تعداد |- ! fireboats | [[باهه وسائڻ واري ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ باهه وسائڻ واريون ٻيڙيون بچاءَ وارين ٻيڙين کان الڳ هونديون آهن۔ |- ! rescue boats | [[بچاءُ ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ انهن ۾ [[ريجڊ هلڊ انفليٽيبل بوٽ]] جهڙيون ٻيڙيون شامل ٿي سگهن ٿيون۔ |- ! light and air | [[روشني ۽ هوا واري يونٽ]]ن جو تعداد۔ |- ! app''x''_description | سامان يا گاڏيءَ جو نالو، جهڙوڪ پمپر، ڪوئنٽ وغيره۔ x، 1 کان 20 تائين ڪو به انگ ٿي سگهي ٿو۔ |- ! app''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل سامان يا گاڏين جو تعداد۔ |} ====ورجاءُ نه ڪريو==== سامان کي فقط هڪ ڀيرو ڳڻيو وڃي۔ هڪ ٽرڪ يا ته ٽرڪ هوندو يا ٽِلر ٽرڪ، ٻئي نه۔ هڪ ڪوئنٽ (جنهن کي انجڻ يا ٽرڪ ٻنهي مان ڪنهن هڪ طور سمجهي سگهجي ٿو) فقط ڪوئنٽن هيٺ ڳڻيو وڃي۔ معتبر ماخذن ۾ ڏنل اصطلاحن کي استعمال ڪريو، ۽ درجن کي گڏ ڪرڻ بدران عام پيراميٽرن مان فائدو وٺو (ڇاڪاڻ⁠تہ اهو [[وڪيپيڊيا:اصل تحقيق نه ڪريو|ترڪيب سازي]] جي ڀڃڪڙي ٿي سگهي ٿو)۔ === هيٺيون حصو === {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! website ! {{ya}} | اداري جي [[سرڪاري ويب سائيٽ]]۔ ڏيکارڻ لاءِ {{tl|Official website}} يا {{tl|Official URL}} استعمال ڪريو |- ! iaffweb ! | لاڳاپيل آءِ اي ايف ايف جي ويب سائيٽ۔ اڪثر ڪري ان ۾ اداري ۽ اداري جي تاريخ بابت وڌيڪ ڄاڻ هوندي آهي۔ |} ==سانچي جي ڊيٽا== {{collapse top|[[وڪيپيڊيا:TemplateData|سانچو ڊيٽا]] دستاويز جيڪو [[وڪيپيڊيا:VisualEditor|ويژوئل ايڊيٽر]] ۽ ٻين اوزارن ۾ استعمال ٿئي ٿو}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "params": { "name": { "label": "نالو" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي ٻولي جو ڪوڊ" }, "logo": { "label": "لوگو" }, "logo_caption": { "label": "لوگو جو بيان" }, "logo_alt": { "label": "لوگو جو متبادل بيان" }, "patch": { "label": "بيج" }, "patch_caption": { "label": "بيج جو بيان" }, "patch_alt": { "label": "بيج جو متبادل بيان" }, "flag": { "label": "جهنڊو" }, "flag_caption": { "label": "جهنڊي جو بيان" }, "flag_alt": { "label": "جهنڊي جو متبادل بيان" }, "image_size": { "label": "تصوير جي سائيز" }, "motto": { "label": "نعرو" }, "country": { "label": "ملڪ" }, "subdivision_type1": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 1" }, "subdivision_type2": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 2" }, "subdivision_type3": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 3" }, "subdivision_name1": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 1" }, "subdivision_name2": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 2" }, "subdivision_name3": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 3" }, "address": { "label": "پتو" }, "coordinates": { "label": "هم آهنگ (ڪوآرڊينيٽس)" }, "established": { "label": "قيام" }, "annual calls": { "label": "سالياني ڪالون" }, "employees": { "aliases": [ "strength" ], "label": "ملازم" }, "annual budget": { "aliases": [ "budget" ], "label": "سالياني بجيٽ" }, "staffing": { "label": "اسٽافنگ" }, "commissioner": { "label": "ڪمشنر" }, "chief": { "label": "چيف" }, "captain": { "label": "ڪيپٽن" }, "CFO": { "label": "چيف فائر آفيسر" }, "chief1_description": { "label": "چيف 1 وضاحت" }, "chief1_name": { "label": "چيف 1 نالو" }, "chief2_description": { "label": "چيف 2 وضاحت" }, "chief2_name": { "label": "چيف 2 نالو" }, "chief3_description": { "label": "چيف 3 وضاحت" }, "chief3_name": { "label": "چيف 3 نالو" }, "ALSorBLS": { "aliases": [ "BLSorALS", "FirstResponderBLSorALS" ], "label": "طبي سهائتا جو قسم" }, "iaff": { "label": "آءِ اي ايف ايف" }, "reference1": { "label": "حوالو 1" }, "divisions": { "label": "ڊويزنون" }, "battalions": { "label": "بٽالينون" }, "unit1_description": { "label": "يونٽ 1 وضاحت" }, "unit1_no": { "label": "يونٽ 1 تعداد" }, "unit2_description": { "label": "يونٽ 2 وضاحت" }, "unit2_no": { "label": "يونٽ 2 تعداد" }, "unit3_description": { "label": "يونٽ 3 وضاحت" }, "unit3_no": { "label": "يونٽ 3 تعداد" }, "stations": { "label": "اسٽيشنون" }, "engines": { "label": "انجڻون" }, "trucks": { "aliases": [ "ladders" ], "type": "string", "label": "ٽرڪ" }, "tillers": { "label": "ٽِلر ٽرڪ" }, "platforms": { "aliases": [ "tower ladders" ], "label": "پليٽفارم" }, "quints": { "label": "ڪوئنٽ" }, "squads": { "label": "اسڪواڊ" }, "rescues": { "label": "ريسڪيو گاڏيون" }, "ambulances": { "aliases": [ "EMSunits" ], "type": "string", "label": "ايمبولينس" }, "tenders": { "aliases": [ "tankers" ], "label": "پاڻي کڻندڙ گاڏيون" }, "hazmat": { "label": "خطرناڪ مواد" }, "usar": { "label": "شهري بچاءُ" }, "crash": { "label": "حادثاتي گاڏيون" }, "wildland": { "aliases": [ "wildfire engines", "wildland engines", "brush trucks" ], "type": "string", "label": "جهنگلي باهه وارو سامان" }, "bulldozers": { "label": "بلڊوزر" }, "airplanes": { "label": "هوائي جهاز" }, "helicopters": { "label": "هيليڪاپٽر" }, "fireboats": { "label": "باهه وسائڻ واري ٻيڙيون" }, "rescue boats": { "label": "بچاءُ ٻيڙيون" }, "light and air": { "label": "روشني ۽ هوا يونٽ" }, "reference2": { "label": "حوالو 2" }, "aerial ladders": { "label": "هوائي ڏاڪڻيون" }, "aerial pumpers": { "label": "هوائي پمپر" }, "app1_description": { "label": "سامان 1 وضاحت" }, "app1_no": { "label": "سامان 1 تعداد" }, "website": { "label": "ويب سائيٽ" }, "iaffweb": { "label": "آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ" }, "dissolved": { "label": "ختم ٿيڻ" }, "ladder platforms": { "label": "ڏاڪڻ پليٽفارم" } } } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرا== * {{clc|باهه وسائڻ وارا کاتا جن کي لوگو گهرجن}} * {{clc|صفحا جيڪي باهه وسائڻ واري کاتي جي انفوباڪس کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} ==وڌيڪ ڏسو== {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هتي شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي ڊيٽا وڪيڊيٽا ۾ شامل ڪريو --> [[زمرو:باهه وسائڻ واري خدمتن جا سانچا]] [[زمرو:ادارن جا انفوباڪس سانچا|باهه وسائڻ وارو کاتو]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> 0qvudlvvnconmfapnppl9u9oi8xb6lv 371596 371595 2026-04-14T18:27:28Z Intisar Ali 8681 /* اتر آمريڪي مثال */ 371596 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي ڏيو --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== هي انفوباڪس مختلف ملڪن ۽ الڳ الڳ باهه وسائڻ وارين خدمتن جي اصطلاحن ۾ وڏي فرق کي نظر ۾ رکي تيار ڪيو ويو آهي۔ قيادت ۽ سامان لاءِ اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي هڪ ڊگهي فهرست موجود آهي، جيڪي گهڻو ڪري اتر آمريڪي اصطلاحن سان هم آهنگ آهن، پر عام پيراميٽر پڻ موجود آهن، جيڪي انفرادي ضرورتن مطابق ڦيرائي استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ هيٺ هر ٻنهي اندازن سان سانچي جو خالي نسخو ڏنل آهي۔ هيٺين ڳالهين تي ڌيان ڏيو: * جتي ڪنهن سيڪشن ۾ نالا ڏنل ۽ عام پيراميٽر گڏيل طور استعمال ٿين، اتي ڏيکاريل انفوباڪس ۾ عام پيراميٽر نالا ڏنل پيراميٽرن کان پوءِ ايندا؛ * اڳواٽ نالا ڏنل پيراميٽرن جي ڏيکاري وڃڻ واري ترتيب تبديل نٿي ڪري سگهجي، ۽ عام پيراميٽر عددي ترتيب سان ڏيکاريا ويندا؛ * جيئن مناسب سمجهيو وڃي، عام _description پيراميٽرن ۾ وڪي ڳانڍاپا استعمال ڪري سگهجن ٿا۔ ===اتر آمريڪي=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | logo_caption | logo_alt | patch | patch_caption | patch_alt | flag | flag_caption | flag_alt | image_size | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | commissioner | superintendent | captain | CFO | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | iaff | reference2 | divisions | battalions | stations | engines | trucks | ladders | tillers | platforms | tower ladders | aerial ladders | quints | squads | rescues | ambulances | EMSunits | tenders | tankers | hazmat | usar | crash | wildland | wildfire engines | wildland engines | brush trucks | bulldozers | airplanes | helicopters | fireboats | rescue boats | light and air | aerial pumpers | ladder platforms | website | iaffweb }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden;"> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | commissioner = | chief = | captain = | CFO = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> | iaff = <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = | battalions = | stations = | engines = | trucks = <!-- يا |ladders= --> | tillers = | platforms = <!-- يا |tower ladders= --> | aerial ladders = | quints = | squads = | rescues = | ambulances = <!-- يا |EMSunits= --> | tenders = <!-- يا |tankers= --> | hazmat = | usar = | crash = | wildland = <!-- يا |wildfire engines= يا |wildland engines= يا |brush trucks= --> | bulldozers = | airplanes = | helicopters = | fireboats = | rescue boats = | light and air = | aerial pumpers = | ladder platforms = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> | iaffweb = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ===عام=== {{Parameter names example | name | native_name | native_name_lang | logo | image_size | logo_alt | logo_caption | patch | patch_alt | patch_caption | flag | flag_alt | flag_caption | motto | country | subdivision_type1 | subdivision_name1 | subdivision_type2 | subdivision_name2 | subdivision_type3 | subdivision_name3 | address | coordinates | reference1 | established | dissolved | annual calls | employees | strength | annual budget | budget | staffing | chief1_description | chief1_name | chief2_description | chief2_name | chief3_description | chief3_name | ALSorBLS | BLSorALS | FirstResponderBLSorALS | reference2 | unit1_description | unit1_no | unit2_description | unit2_no | unit3_description | unit3_no | app1_description | app1_no | app2_description | app2_no | app3_description | app3_no | app4_description | app4_no | app5_description | app5_no | app6_description | app6_no | app7_description | app7_no | app8_description | app8_no | app9_description | app9_no | app10_description | app10_no | app11_description | app11_no | app12_description | app12_no | app13_description | app13_no | app14_description | app14_no | app15_description | app15_no | app16_description | app16_no | app17_description | app17_no | app18_description | app18_no | app19_description | app19_no | app20_description | app20_no | website }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox fire department | name = | native_name = | native_name_lang = | logo = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | logo_caption = | logo_alt = | patch = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | patch_caption = | patch_alt = | flag = <!-- [[ ]] قوسين استعمال نه ڪريو، صرف فائيل جو نالو ڏيو --> | flag_caption = | flag_alt = | image_size = | motto = <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | address = | coordinates = <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | dissolved = | annual calls = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو --> | employees = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |strength= --> | annual budget = <!-- انگن جي سال ڏيکارڻ لاءِ {{small|(1234)}} شامل ڪريو يا |budget= --> | staffing = | chief1_description = | chief1_name = | chief2_description = | chief2_name = | chief3_description = | chief3_name = | ALSorBLS = <!-- [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] ۽/يا [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] يا |BLSorALS= يا |FirstResponderBLSorALS= --> <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | unit1_description = | unit1_no = | unit2_description = | unit2_no = | unit3_description = | unit3_no = | app1_description = | app1_no = | app2_description = | app2_no = | app3_description = | app3_no = | app4_description = | app4_no = | app5_description = | app5_no = | app6_description = | app6_no = | app7_description = | app7_no = | app8_description = | app8_no = | app9_description = | app9_no = | app10_description = | app10_no = | app11_description = | app11_no = | app12_description = | app12_no = | app13_description = | app13_no = | app14_description = | app14_no = | app15_description = | app15_no = | app16_description = | app16_no = | app17_description = | app17_no = | app18_description = | app18_no = | app19_description = | app19_no = | app20_description = | app20_no = <!-- ويب سائيٽ --> | website = <!-- {{Official URL}} --> }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==اتر آمريڪي مثال== {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = Seal of the Santa Barbara County Fire Department.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = [http://www.sbcfire.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] | iaffweb = [http://www.iaff2046.org/ آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ] }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox fire department | name = اداري جو نالو | logo = SantaBarbaraCountyFireDepartmentLogo.png | motto = ''ڊگهو جيئو ۽ ترقي ڪريو'' <!-- ڪارروائي وارو علائقو --> | country = {{flagu|گڏيل رياستون}} | subdivision_type1 = [[آمريڪي رياست|رياست]] | subdivision_name1 = {{Flag|California}} | subdivision_type2 = [[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]] | subdivision_name2 = {{flagicon image|Flag_of_Santa_Clara_County,_California.png}} [[سانتا ڪلارا ڪائونٽي، ڪيليفورنيا|سانتا ڪلارا]] | subdivision_type3 = [[ڪيليفورنيا جا شهر|شهر]] | subdivision_name3 = {{flagicon image|Flag of San José, California.svg}} [[سان هوزي، ڪيليفورنيا|سان هوزي]] <!-- اداري جو جائزو --> | reference1 = | established = {{Start date|1990|04|10}} | annual calls = 12,345 {{small|(2014)}} | annual budget = $12 ملين {{small|(2014)}} | employees = 1,234 {{small|(2014)}} | staffing = پيشاور | commissioner = باب سمٿ | chief = جان سمٿ | captain = جين ڊو | CFO = جين سمٿ | BLSorALS = [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] & [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] | iaff = 1234 <!-- سهولتون ۽ سامان --> | reference2 = | divisions = 3 | battalions = 6 | stations = 45 | engines = {{Plainlist| * 22 - پهرين ڊيوٽي * 12 - محفوظ }} | trucks = 12 | quints = 5 | ladders = 3 | tillers = 7 | platforms = 4 | squads = 5 | rescues = 6 | ambulances = {{Plainlist| * 10 - [[اعليٰ حياتياتي سهائتا|ALS]] * 5 - [[بنيادي حياتياتي سهائتا|BLS]] }} | tenders = 3 | hazmat = 3 | usar = 5 | crash = 3 | wildland = {{Plainlist| * 3 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]] * 5 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]] }} | bulldozers = 6 | airplanes = 4 | helicopters = 3 | fireboats = 2 | rescue boats = 1 | light and air = 2 <!-- ويب سائيٽ --> | website = [http://www.sbcfire.com/ سرڪاري ويب سائيٽ] | iaffweb = [http://www.iaff2046.org/ آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ] }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==پيراميٽرن جا نالا ۽ وضاحتون== '''نوٽ''': سڀئي موضوعي يا ڪيفي نوعيت جا فيصلا، ۽ سڀئي عددي مقدارون يا انگ اکر، ڪنهن قابلِ اعتماد ماخذ سان حواليدار ٿيڻ گهرجن۔ هي انفوباڪس تڪڙي حوالي لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ غير ڊيٽا شيون شامل نه ڪريو، جهڙوڪ سواليا نشان، “none”، “see text” يا مضمون جي سيڪشنن ڏانهن ڳانڍاپا (ڇو⁠تہ مضمون جي مواد جي فهرست اڳ ئي اهو ڪم ڪري ٿي)۔ ===عام پيراميٽر=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! name ! {{ya}} | اداري جو نالو۔ جيڪڏهن ڪا قدر نه ڏني وڃي ته ڊفالٽ طور صفحي جو نالو استعمال ٿيندو۔ |- ! native_name ! | مقامي ٻوليءَ ۾ نالو، جيڪڏهن اهو انگريزي ۾ نه هجي |- ! native_name_lang ! | {{para|native_name}} لاءِ ISO 639-2 ڪوڊ، مثال طور فرينچ لاءِ "fr"۔ جيڪڏهن هڪ کان وڌيڪ هجن ته {{tl|lang}} استعمال ڪريو |- ! logo ! | اداري جي لوگو جي تصوير۔ صرف فائيل جو نالو ڏيو: <code><nowiki>|logo = ImageName.jpg</nowiki></code> |- ! logo_caption ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت۔ |- ! logo_alt ! | اداري جي لوگو جي مختصر وضاحت |- ! patch ! | اداري جي پئچ جي تصوير۔ |- ! patch_caption ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! patch_alt ! | اداري جي پئچ جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag ! | اداري جي جهنڊي جي تصوير۔ |- ! flag_caption ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! flag_alt ! | اداري جي جهنڊي جي مختصر وضاحت۔ |- ! image_size ! | لوگو، پئچ ۽ جهنڊي جي تصويرن جو ماپ px ۾۔ ڊفالٽ 140 آهي۔ |- ! motto ! | اداري جو [[نعرو]]۔ |} ===ڪارروائي وارو علائقو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! required ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! country ! {{ya}} | اهو ملڪ جنهن ۾ ادارو خدمتون سرانجام ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type1 ! {{ya}} | هي پهرئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "رياست" هوندي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي رياست|رياست]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name1 ! {{ya}} | پهرئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان رياست جو نالو هوندو جنهن ۾ ادارو موجود آهي۔ |- ! subdivision_type2 ! {{ya}} | هي ٻئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "ڪائونٽي" ٿي سگهي ٿي ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي ڪائونٽي|ڪائونٽي]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name2 ! {{ya}} | ٻئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان ڪائونٽي جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! subdivision_type3 ! | هي ٽئين درجي جي جاگرافيائي ذيلي ورهاست ڏيکاري ٿو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ هي "شهر" ٿي سگهي ٿو ۽ هتي ڏنل قدر هي هوندي: <code><nowiki>[[آمريڪي شهر|شهر]]</nowiki></code> |- ! subdivision_name3 ! | ٽئين درجي واري ذيلي ورهاست جو نالو۔ مثال طور [[گڏيل رياستون]] ۾ اها ان شهر جو نالو ٿي سگهي ٿي جنهن کي ادارو خدمتون ڏئي ٿو۔ |- ! address ! | اداري جو ٽپالي پتو۔ '''هي فقط هڪ-اسٽيشن وارن ادارن لاءِ استعمال ٿيڻ گهرجي۔''' |- ! coordinates ! | {{tl|Coord|display{{=}}title}} استعمال ڪريو |} ===اداري جو جائزو=== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference1 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءَ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر سان سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! established | اها تاريخ يا سال جنهن ۾ ادارو قائم ٿيو۔ {{tlx|Start date|YYYY|MM|DD|df=y}} استعمال ڪريو |- ! annual calls | اداري طرفان سالياني طور جواب ڏنل ڪالن جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! annual budget | اداري جي بجيٽ۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! employees | اداري ۾ ڪم ڪندڙ عملي جو تعداد۔ جنهن سال جا انگ اکر هجن، اهو سال {{tlx|small|(####)}} جي اندر ڏيو۔ |- ! staffing | ڇا ادارو پيشاور عملي تي ٻڌل آهي، رضاڪارن تي ٻڌل آهي، يا ٻنهي جو گڏيل مجموعو آهي۔ |- ! commissioner | اداري جي [[commissioner]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪمشنر نه هوندو آهي۔) |- ! chief | اداري جي [[fire chief]] جو نالو۔ |- ! captain | اداري جي [[fire captain]] جو نالو۔ (هر اداري وٽ فائر ڪيپٽن نه هوندو آهي۔ گهڻو ڪري ننڍن/رضاڪاراڻن ادارن ۾ هوندو آهي۔) |- ! CFO | اداري جي [[Chief Fire Officer]] جو نالو۔ (خاص طور [[برطانيا]] لاءِ۔) |- ! chief1_description<br>chief2_description<br>chief3_description | اداري جي اڳواڻ جو عهدو۔ |- ! chief1_name<br>chief2_name<br>chief3_name | اداري جي اڳواڻ جو نالو، جيڪو مٿين _description پيراميٽر سان گڏ ڏيکاربو۔ |- ! BLSorALS | ڇا ادارو [[بنيادي حياتياتي سهائتا]]، [[اعليٰ حياتياتي سهائتا]] يا ٻنهي جو ميلاپ فراهم ڪري ٿو |- ! iaff | [[انٽرنيشنل ايسوسيئيشن آف فائر فائٽرز]] جو نمبر (آمريڪا/ڪينيڊا) |} ====سهولتون ۽ سامان==== {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! reference2 | هي هيٺ ڏنل ڄاڻ لاءِ حوالو آهي۔ هر شيءِ کان پوءِ الڳ حوالو ڏيڻ بدران، هن پيراميٽر وسيلي سيڪشن جي سرخي ۾ حوالو ڏيو۔ |- ! divisions | آپريشنل ڊويزنن جو تعداد۔ فقط تمام وڏن ادارن وٽ ڊويزنون هونديون آهن۔ |- ! battalions | اداري جي بٽالينن جو تعداد۔ |- ! unit''x''_description | تنظيمي يونٽ جو نالو (جمع ۾)، جهڙوڪ ڊويزنون، علائقا، زون وغيره، جتي ''x'' 1 کان 3 تائين ڪو انگ هوندو۔ سڀ کان مٿئين درجي جي يونٽ لاءِ 1 استعمال ڪريو۔ |- ! unit''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل يونٽن جو تعداد۔ |- ! stations | [[باهه وسائڻ وارا اسٽيشن|باهه وسائڻ وارن اسٽيشنن]] جو تعداد |- ! engines | [[باهه وسائڻ واري انجڻ|باهه وسائڻ وارين انجڻن]] جو تعداد |- ! trucks | [[باهه وسائڻ وارا ٽرڪ|باهه وسائڻ وارن ٽرڪن]] جو تعداد۔ |- ! quints | [[ڪوئنٽ (باهه وسائڻ وارو سامان)|ڪوئنٽن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! ladders | [[باهه وسائڻ واري انجڻ#ٽرن ٽيبل ڏاڪڻ|ڏاڪڻن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! tillers | [[ٽِلر ٽرڪ]]ن جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! platforms | [[پليٽفارم فائر ٽرڪ|پليٽفارم ٽرڪن]] جو تعداد۔ (ڏسو [[#Do not duplicate|ورجاءُ نه ڪريو]]) |- ! squads | [[ريسڪيو اسڪواڊ]]ن جو تعداد۔ |- ! rescues | [[ڳرو بچاءُ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! ambulances | [[ايمبولينس]]ن جو تعداد |- ! tenders | [[پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن ۽ [[جهنگلي باهه لاءِ پاڻي کڻندڙ گاڏي]]ن جو تعداد |- ! hazmat | [[خطرناڪ مواد وارو سامان]] جو تعداد |- ! usar | [[شهري ڳولا ۽ بچاءُ]] وارين گاڏين جو تعداد |- ! crash | [[هوائي اڏي جي حادثاتي پاڻي گاڏي]]ن جو تعداد |- ! wildland | [[جهنگلي باهه وسائڻ واري انجڻ]]ن جو تعداد۔ جتي ممڪن هجي، انجڻن جا قسم به ڏيو ([[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]، [[ٽائپ 4 فائر انجڻ|ٽائپ 4]]، [[ٽائپ 5 فائر انجڻ|ٽائپ 5]]، [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]، [[ٽائپ 7 فائر انجڻ|ٽائپ 7]])۔ مثال طور: <code><nowiki>| wildland engines = 5 - [[ٽائپ 3 فائر انجڻ|ٽائپ 3]]<br> 2 - [[ٽائپ 6 فائر انجڻ|ٽائپ 6]]</nowiki></code> |- ! bulldozers | [[بلڊوزر]]ن جو تعداد |- ! airplanes | [[هوائي باهه وسائڻ وارو سامان]] جو تعداد |- ! helicopters | [[هيليڪاپٽر]]ن جو تعداد |- ! fireboats | [[باهه وسائڻ واري ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ باهه وسائڻ واريون ٻيڙيون بچاءَ وارين ٻيڙين کان الڳ هونديون آهن۔ |- ! rescue boats | [[بچاءُ ٻيڙي]]ن جو تعداد۔ انهن ۾ [[ريجڊ هلڊ انفليٽيبل بوٽ]] جهڙيون ٻيڙيون شامل ٿي سگهن ٿيون۔ |- ! light and air | [[روشني ۽ هوا واري يونٽ]]ن جو تعداد۔ |- ! app''x''_description | سامان يا گاڏيءَ جو نالو، جهڙوڪ پمپر، ڪوئنٽ وغيره۔ x، 1 کان 20 تائين ڪو به انگ ٿي سگهي ٿو۔ |- ! app''x''_no | _description پيراميٽر سان لاڳاپيل سامان يا گاڏين جو تعداد۔ |} ====ورجاءُ نه ڪريو==== سامان کي فقط هڪ ڀيرو ڳڻيو وڃي۔ هڪ ٽرڪ يا ته ٽرڪ هوندو يا ٽِلر ٽرڪ، ٻئي نه۔ هڪ ڪوئنٽ (جنهن کي انجڻ يا ٽرڪ ٻنهي مان ڪنهن هڪ طور سمجهي سگهجي ٿو) فقط ڪوئنٽن هيٺ ڳڻيو وڃي۔ معتبر ماخذن ۾ ڏنل اصطلاحن کي استعمال ڪريو، ۽ درجن کي گڏ ڪرڻ بدران عام پيراميٽرن مان فائدو وٺو (ڇاڪاڻ⁠تہ اهو [[وڪيپيڊيا:اصل تحقيق نه ڪريو|ترڪيب سازي]] جي ڀڃڪڙي ٿي سگهي ٿو)۔ === هيٺيون حصو === {| class="wikitable" ! پيراميٽر ! گهربل ! style="text-align:left;" | وضاحت |- ! website ! {{ya}} | اداري جي [[سرڪاري ويب سائيٽ]]۔ ڏيکارڻ لاءِ {{tl|Official website}} يا {{tl|Official URL}} استعمال ڪريو |- ! iaffweb ! | لاڳاپيل آءِ اي ايف ايف جي ويب سائيٽ۔ اڪثر ڪري ان ۾ اداري ۽ اداري جي تاريخ بابت وڌيڪ ڄاڻ هوندي آهي۔ |} ==سانچي جي ڊيٽا== {{collapse top|[[وڪيپيڊيا:TemplateData|سانچو ڊيٽا]] دستاويز جيڪو [[وڪيپيڊيا:VisualEditor|ويژوئل ايڊيٽر]] ۽ ٻين اوزارن ۾ استعمال ٿئي ٿو}} {{TemplateData header|noheader=1}} <templatedata> { "params": { "name": { "label": "نالو" }, "native_name": { "label": "مقامي نالو" }, "native_name_lang": { "label": "مقامي ٻولي جو ڪوڊ" }, "logo": { "label": "لوگو" }, "logo_caption": { "label": "لوگو جو بيان" }, "logo_alt": { "label": "لوگو جو متبادل بيان" }, "patch": { "label": "بيج" }, "patch_caption": { "label": "بيج جو بيان" }, "patch_alt": { "label": "بيج جو متبادل بيان" }, "flag": { "label": "جهنڊو" }, "flag_caption": { "label": "جهنڊي جو بيان" }, "flag_alt": { "label": "جهنڊي جو متبادل بيان" }, "image_size": { "label": "تصوير جي سائيز" }, "motto": { "label": "نعرو" }, "country": { "label": "ملڪ" }, "subdivision_type1": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 1" }, "subdivision_type2": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 2" }, "subdivision_type3": { "label": "ذيلي ورهاست قسم 3" }, "subdivision_name1": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 1" }, "subdivision_name2": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 2" }, "subdivision_name3": { "label": "ذيلي ورهاست نالو 3" }, "address": { "label": "پتو" }, "coordinates": { "label": "هم آهنگ (ڪوآرڊينيٽس)" }, "established": { "label": "قيام" }, "annual calls": { "label": "سالياني ڪالون" }, "employees": { "aliases": [ "strength" ], "label": "ملازم" }, "annual budget": { "aliases": [ "budget" ], "label": "سالياني بجيٽ" }, "staffing": { "label": "اسٽافنگ" }, "commissioner": { "label": "ڪمشنر" }, "chief": { "label": "چيف" }, "captain": { "label": "ڪيپٽن" }, "CFO": { "label": "چيف فائر آفيسر" }, "chief1_description": { "label": "چيف 1 وضاحت" }, "chief1_name": { "label": "چيف 1 نالو" }, "chief2_description": { "label": "چيف 2 وضاحت" }, "chief2_name": { "label": "چيف 2 نالو" }, "chief3_description": { "label": "چيف 3 وضاحت" }, "chief3_name": { "label": "چيف 3 نالو" }, "ALSorBLS": { "aliases": [ "BLSorALS", "FirstResponderBLSorALS" ], "label": "طبي سهائتا جو قسم" }, "iaff": { "label": "آءِ اي ايف ايف" }, "reference1": { "label": "حوالو 1" }, "divisions": { "label": "ڊويزنون" }, "battalions": { "label": "بٽالينون" }, "unit1_description": { "label": "يونٽ 1 وضاحت" }, "unit1_no": { "label": "يونٽ 1 تعداد" }, "unit2_description": { "label": "يونٽ 2 وضاحت" }, "unit2_no": { "label": "يونٽ 2 تعداد" }, "unit3_description": { "label": "يونٽ 3 وضاحت" }, "unit3_no": { "label": "يونٽ 3 تعداد" }, "stations": { "label": "اسٽيشنون" }, "engines": { "label": "انجڻون" }, "trucks": { "aliases": [ "ladders" ], "type": "string", "label": "ٽرڪ" }, "tillers": { "label": "ٽِلر ٽرڪ" }, "platforms": { "aliases": [ "tower ladders" ], "label": "پليٽفارم" }, "quints": { "label": "ڪوئنٽ" }, "squads": { "label": "اسڪواڊ" }, "rescues": { "label": "ريسڪيو گاڏيون" }, "ambulances": { "aliases": [ "EMSunits" ], "type": "string", "label": "ايمبولينس" }, "tenders": { "aliases": [ "tankers" ], "label": "پاڻي کڻندڙ گاڏيون" }, "hazmat": { "label": "خطرناڪ مواد" }, "usar": { "label": "شهري بچاءُ" }, "crash": { "label": "حادثاتي گاڏيون" }, "wildland": { "aliases": [ "wildfire engines", "wildland engines", "brush trucks" ], "type": "string", "label": "جهنگلي باهه وارو سامان" }, "bulldozers": { "label": "بلڊوزر" }, "airplanes": { "label": "هوائي جهاز" }, "helicopters": { "label": "هيليڪاپٽر" }, "fireboats": { "label": "باهه وسائڻ واري ٻيڙيون" }, "rescue boats": { "label": "بچاءُ ٻيڙيون" }, "light and air": { "label": "روشني ۽ هوا يونٽ" }, "reference2": { "label": "حوالو 2" }, "aerial ladders": { "label": "هوائي ڏاڪڻيون" }, "aerial pumpers": { "label": "هوائي پمپر" }, "app1_description": { "label": "سامان 1 وضاحت" }, "app1_no": { "label": "سامان 1 تعداد" }, "website": { "label": "ويب سائيٽ" }, "iaffweb": { "label": "آءِ اي ايف ايف ويب سائيٽ" }, "dissolved": { "label": "ختم ٿيڻ" }, "ladder platforms": { "label": "ڏاڪڻ پليٽفارم" } } } </templatedata> {{collapse bottom}} ==ٽريڪنگ زمرا== * {{clc|باهه وسائڻ وارا کاتا جن کي لوگو گهرجن}} * {{clc|صفحا جيڪي باهه وسائڻ واري کاتي جي انفوباڪس کي اڻڄاتل پيراميٽرن سان استعمال ڪن ٿا}} ==وڌيڪ ڏسو== {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هتي شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي ڊيٽا وڪيڊيٽا ۾ شامل ڪريو --> [[زمرو:باهه وسائڻ واري خدمتن جا سانچا]] [[زمرو:ادارن جا انفوباڪس سانچا|باهه وسائڻ وارو کاتو]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> 1l5ee4nn3mo62mw6nyq79ihnskgbmzj 10 94969 371597 2026-04-14T18:32:05Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪيا وڃن ۽ انٽر وڪي لنڪون وڪيڊيٽا تي ڏنيون وڃن (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} هڪ انفوباڪس سانچو آهي جيڪو انفرادي [[قانون لاڳو ڪندڙ ادارو|قانون لاڳو ڪندڙ ادارن]] بابت مضم... 371597 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪيا وڃن ۽ انٽر وڪي لنڪون وڪيڊيٽا تي ڏنيون وڃن (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} هڪ انفوباڪس سانچو آهي جيڪو انفرادي [[قانون لاڳو ڪندڙ ادارو|قانون لاڳو ڪندڙ ادارن]] بابت مضمونن ۾ استعمال لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ پڻ ڏسو: [[وڪيپيڊيا:نالن جا اصول (قانون لاڳو ڪندڙ ادارن جون زمرا)|نالن جا اصول (قانون لاڳو ڪندڙ ادارن جون زمرا)]]۔ == استعمال == {{Parameter names example | agencyname | nativename | nativenamea | nativenamer | fictional | patch | patchcaption | logo | logocaption | badge | badgecaption | flag | flagcaption | image_size | commonname | abbreviation | motto | mottotranslated | formed | preceding1 | preceding2 | preceding3 | preceding4 | preceding5 | preceding6 | dissolved | superseding | employees | volunteers | budget | legalpersonality | legaljuris | national | country | countryabbr | federal | international | divname | subdivname | map | mapcaption | dmap | sizearea | sizepopulation | governingbody | governingbodyscnd | constitution1 | constitution2 | constitution3 | constitution4 | constitution5 | constitution6 | gendarmerie | provost | military | police | local | secret | religious | speciality1 | speciality2 | speciality3 | speciality4 | speciality5 | speciality6 | oversightbody | oversighttype | headquarters | hqlocmap | hqlocmapsize | hqlocmappoptitle | sworntype | sworn | unsworntype | unsworn | multinational | electeetype | minister1name | minister1pfo | minister2name | minister2pfo | minister3name | minister3pfo | minister4name | minister4pfo | minister5name | minister5pfo | minister6name | minister6pfo | chief1name | chief1position | chief2name | chief2position | chief3name | chief3position | chief4name | chief4position | chief5name | chief5position | chief6name | chief6position | parentagency | child1agency | child2agency | child3agency | child4agency | child5agency | child6agency | child7agency | unittype | unitname | officetype | officename | provideragency | uniformedas | stationtype | stations | airbases | lockuptype | lockups | vehicle1type | vehicles1 | vehicle2type | vehicles2 | vehicle3type | vehicles3 | boat1type | boats1 | boat2type | boats2 | boat3type | boats3 | aircraft1type | aircraft1 | aircraft2type | aircraft2 | aircraft3type | aircraft3 | animal1type | animals1 | animal2type | animals2 | animal3type | animals3 | person1name | person1reason | person1type | person2name | person2reason | person2type | person3name | person3reason | person3type | person4name | person4reason | person4type | person5name | person5reason | person5type | person6name | person6reason | person6type | programme1 | programme2 | programme3 | programme4 | programme5 | programme6 | activitytype| activity1name | activity2name | activity3name | activity4name | activity5name | activity6name | anniversary1 | anniversary2 | anniversary3 | anniversary4 | anniversary5 | anniversary6 | award1 | award2 | award3 | award4 | award5 | award6 | website | module | footnotes }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow: hidden; "> {{Infobox law enforcement agency | agencyname = | nativename = | nativenamea = | nativenamer = | fictional = | patch = | patchcaption = | logo = | logocaption = | badge = | badgecaption = | flag = | flagcaption = | image_size = | commonname = | abbreviation = | motto = | mottotranslated = | formed = | preceding1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | preceding6 = --> | dissolved = | superseding = | employees = | volunteers = | budget = | legalpersonality = | legaljuris = | national = | country = | countryabbr = | federal = | international = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[ملڪ1]] ... |[[ملڪNNN]]}} --> | divname = | subdivname = | map = | mapcaption = | dmap = | sizearea = | sizepopulation = | governingbody = | governingbodyscnd = | constitution1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | constitution6 = --> | gendarmerie = | provost = | military = | police = | local = | secret = | religious = | speciality1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | speciality6 = --> | oversighttype = | oversightbody = | headquarters = | hqlocmap = | hqlocmapsize = | hqlocmappoptitle = | sworntype = | sworn = | unsworntype = | unsworn = | multinational = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[ملڪ1]] ... |[[ملڪNNN]]}} --> | electeetype = | minister1name = <!-- وڌ ۾ وڌ | minister6name = --> | minister1pfo = <!-- وڌ ۾ وڌ | minister6pfo = --> | chief1name = <!-- وڌ ۾ وڌ | chief10name = --> | chief1position = <!-- وڌ ۾ وڌ | chief10position = --> | parentagency = | child1agency = <!-- وڌ ۾ وڌ | child7agency = --> | unittype = | unitname = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[يونٽ1]] ... |[[يونٽNNN]]}} --> | officetype = | officename = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[آفيس1]] ... |[[آفيسNNN]]}} --> | provideragency = | uniformedas = | stationtype = | stations = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[اسٽيشن1]] ... |[[اسٽيشنNNN]]}} --> | airbases = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[ايئربيـس1]] ... |[[ايئربيـسNNN]]}} --> | lockuptype = | lockups = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[حراستي جاءِ1]] ... |[[حراستي جاءِNNN]]}} --> | vehicle1type = <!-- وڌ ۾ وڌ | vehicle3type = --> | vehicles1 = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[گاڏي1]] ... |[[گاڏيNNN]]}} --> | boat1type = <!-- وڌ ۾ وڌ | boat3type = --> | boats1 = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[ٻيڙي1]] ... |[[ٻيڙيNNN]]}} --> | aircraft1type = <!-- وڌ ۾ وڌ | aircraft3type = --> | aircraft1 = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[هوائي جهاز1]] ... |[[هوائي جهازNNN]]}} --> | animal1type = <!-- وڌ ۾ وڌ | animal3type = --> | animals1 = <!-- NNN يا {{collapsible list |title=NNN |[[جانور1]] ... |[[جانورNNN]]}} --> | person1name = <!-- وڌ ۾ وڌ | person6name = --> | person1reason = <!-- وڌ ۾ وڌ | person6reason = --> | person1type = <!-- وڌ ۾ وڌ | person6type = --> | programme1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | programme6 = --> | activitytype = | activity1name = <!-- وڌ ۾ وڌ | activity6name = --> | anniversary1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | anniversary6 = --> | award1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | award6 = --> | website = | module = <!-- ٻيا سانچا هتي شامل ڪري سگهجن ٿا --> | footnotes = }} </syntaxhighlight> {{Clear}} o0t7dme6nbqky9828i54kyua87xth4b 10 94970 371598 2026-04-14T18:34:00Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <noinclude> ==Usage== 1 == specialist agency template code value - mandatory<br> The specialist agency type descriptions can be edited here. Do not change the specialist agency type code values here only. All [[:Category:Specialist law enforcement agency codified templates|other related templates]] must be edited too if the specialist agency type code values are changed. ==Encyclopedic content== {{Tempmore |Specialist law enforcement agency}} </noinclude><!-- Return... 371598 wikitext text/x-wiki <noinclude> ==Usage== 1 == specialist agency template code value - mandatory<br> The specialist agency type descriptions can be edited here. Do not change the specialist agency type code values here only. All [[:Category:Specialist law enforcement agency codified templates|other related templates]] must be edited too if the specialist agency type code values are changed. ==Encyclopedic content== {{Tempmore |Specialist law enforcement agency}} </noinclude><!-- Return specialist agency type description --><includeonly>{{#switch: {{lc:{{{1|}}}}} </includeonly><noinclude>{|class="wikitable" !Code!!Description |-</noinclude> | border <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> National border patrol, security, integrity<noinclude> |-</noinclude> | coast <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Coastal patrol, marine border protection, marine search and rescue<noinclude> |-</noinclude> | corruption <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> [[Anti-corruption]]<noinclude> |-</noinclude> | customs <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> [[Customs]], [[excise]], [[gaming law|gambling]]<noinclude> |-</noinclude> | diplomatic <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Diplomatic personnel and facilities<noinclude> |-</noinclude> | education<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>nontertiary<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>primary<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>secondary<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>tertiary <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Buildings and lands occupied or explicitly controlled by the educational institution and the institution's personnel, public entering the buildings, immediate precincts<noinclude> |-</noinclude> | envher <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Environment, parks, heritage property<noinclude> |-</noinclude> | fraud <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Serious or complex fraud, commercial crime, fraud covering multiple lower level jurisdictions<noinclude> |-</noinclude> | immigration <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> [[Immigration]]<noinclude> |-</noinclude> | institution <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Buildings and lands occupied or explicitly controlled by the institution and the institution's personnel, and public entering the buildings and precincts of the institution<noinclude> |-</noinclude> | paramilitary <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Paramilitary law enforcement, counter insurgency, [[riot control]]<noinclude> |-</noinclude> | specops <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Counter terrorism, [[police tactical unit|special weapons operations]]; protection of internationally protected persons, other very important persons, or state property<noinclude> |-</noinclude> | postal <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Property, personnel, items of a postal service<noinclude> |-</noinclude> | property <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Buildings and other fixed assets<noinclude> |-</noinclude> | protection <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Protection of international or domestic [[Very Important Person|VIPs]], protection of significant state assets<noinclude> |-</noinclude> | rail <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Railways, tramways, rail transit systems<noinclude> |-</noinclude> | road <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Highways, roads, traffic<noinclude> |-</noinclude> | tax <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Taxation<noinclude> |-</noinclude> | transit <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Commuter transit systems and immediate environs, rail, tram, ferry, bus<noinclude> |-</noinclude> | vehicle <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Vehicle safety and hazardous material transport laws and regulations, licensing, registration, insurance<noinclude> |-</noinclude> | water <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> Water ways, bodies, coastal areas<noinclude> |}</noinclude><includeonly> }}</includeonly><noinclude> [[Category:Specialist law enforcement agency codified templates|Specialist lea type descr]] </noinclude> 0aksqlulo3kze03ael2pjf8v0ifi998 371599 371598 2026-04-14T18:36:36Z Intisar Ali 8681 371599 wikitext text/x-wiki <noinclude> ==استعمال== 1 == خاص اداري (specialist agency) سانچي جي ڪوڊ ويليو – لازمي<br> خاص اداري جي قسمن جا بيان هتي ترميم ڪري سگهجن ٿا۔ هتي رڳو ڪوڊ ويليوز کي تبديل نه ڪيو وڃي۔ جيڪڏهن اهي تبديل ڪيا وڃن ته سڀئي [[:زمرو:خاص قانون لاڳو ڪندڙ اداري جا ڪوڊ ٿيل سانچا|لاڳاپيل ٻيا سانچا]] به ترميم ڪيا وڃن۔ ==انسائيڪلوپيڊڪ مواد== {{Tempmore |خاص قانون لاڳو ڪندڙ ادارو}} </noinclude><!-- خاص اداري جي قسم جو بيان واپس ڪري ٿو --><includeonly>{{#switch: {{lc:{{{1|}}}}} </includeonly><noinclude>{|class="wikitable" !ڪوڊ!!بيان |-</noinclude> | border <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> قومي سرحدي نگراني، سلامتي ۽ سالميت<noinclude> |-</noinclude> | coast <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> سامونڊي گشت، سامونڊي سرحدن جي حفاظت، سامونڊي ڳولا ۽ بچاءُ<noinclude> |-</noinclude> | corruption <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> [[ڪرپشن خلاف ڪارروائي]]<noinclude> |-</noinclude> | customs <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> [[ڪسٽم]]، [[ايڪسائيز]]، [[جوا قانون]]<noinclude> |-</noinclude> | diplomatic <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> سفارتي عملو ۽ سهولتون<noinclude> |-</noinclude> | education<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>nontertiary<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>primary<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>secondary<noinclude><br></noinclude><includeonly> | </includeonly>tertiary <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> تعليمي اداري جون عمارتون ۽ زمينون، عملي جا علائقا، ۽ انهن ۾ داخل ٿيندڙ عوام<noinclude> |-</noinclude> | envher <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> ماحوليات، پارڪ، ورثي واري ملڪيت<noinclude> |-</noinclude> | fraud <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> وڏا يا پيچيده فراڊ، تجارتي ڏوھ، ڪيترن علائقن ۾ پکڙيل فراڊ<noinclude> |-</noinclude> | immigration <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> [[اميگريشن]]<noinclude> |-</noinclude> | institution <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> اداري جي عمارتون ۽ زمينون، عملي جا علائقا ۽ انهن ۾ داخل ٿيندڙ عوام<noinclude> |-</noinclude> | paramilitary <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> نيم فوجي قانون لاڳو ڪندڙ ڪارروائي، بغاوت خلاف آپريشن، [[فساد ڪنٽرول]]<noinclude> |-</noinclude> | specops <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> دهشتگردي خلاف ڪارروائي، [[پوليس حڪمت عملي يونٽ]]؛ اهم شخصيتن ۽ رياستي ملڪيت جي حفاظت<noinclude> |-</noinclude> | postal <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> ٽپال خدمتن جي ملڪيت، عملي ۽ شيون<noinclude> |-</noinclude> | property <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> عمارتون ۽ ٻيا مقرر اثاثا<noinclude> |-</noinclude> | protection <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> [[تمام اهم شخصيت|وي آءِ پي]] ۽ اهم رياستي اثاثن جي حفاظت<noinclude> |-</noinclude> | rail <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> ريلوي، ٽراموي ۽ ريل ٽرانزٽ نظام<noinclude> |-</noinclude> | road <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> شاهراھون، رستا ۽ ٽرئفڪ<noinclude> |-</noinclude> | tax <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> ٽيڪسيشن (محصولات)<noinclude> |-</noinclude> | transit <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> عوامي ٽرانزٽ نظام (ريل، ٽرام، فيري، بس) ۽ انهن جا ويجها علائقا<noinclude> |-</noinclude> | vehicle <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> گاڏين جي حفاظت، خطرناڪ مواد جي ٽرانسپورٽ جا قانون، لائسنس، رجسٽريشن ۽ انشورنس<noinclude> |-</noinclude> | water <includeonly>=</includeonly><noinclude>||</noinclude> پاڻي جا رستا، پاڻي جا ذخيرا ۽ سامونڊي علائقا<noinclude> |}</noinclude><includeonly> }}</includeonly><noinclude> [[زمرو:خاص قانون لاڳو ڪندڙ اداري جا ڪوڊ ٿيل سانچا|خاص اداري قسم بيان]] </noinclude> o0hprpuhx1jg6iygpr2a019opqzcp6m 10 94971 371600 2026-04-14T18:41:41Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: :<div class="boilerplate" id="catmore">''هن [[وڪيپيڊيا:سانچو نيم اسپيس|سانچي]] ۾ موجود انسائيڪلوپيڊڪ مواد لاءِ مکيه مضمون '''[[{{{1|{{PAGENAME}}}}}]]''' آهي.''</div><noinclude> {{template doc}} </noinclude> 371600 wikitext text/x-wiki :<div class="boilerplate" id="catmore">''هن [[وڪيپيڊيا:سانچو نيم اسپيس|سانچي]] ۾ موجود انسائيڪلوپيڊڪ مواد لاءِ مکيه مضمون '''[[{{{1|{{PAGENAME}}}}}]]''' آهي.''</div><noinclude> {{template doc}} </noinclude> 5s2miy8tix3z8nih934ymtplf3fpeko 10 94972 371601 2026-04-14T18:42:44Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} ==مقصد== هي سانچو [[وڪيپيڊيا:سانچو نيم اسپيس|سانچو]] صفحن تي استعمال لاءِ آهي، جتي سانچي ۾ موجود انسائيڪلوپيڊڪ مواد سان لاڳاپيل مکيه مضمون ڏانهن حوالو ڏنو وڃي۔ ==استعمال== <nowiki>{{tempmore|مضمون جو نالو}}</nowiki> ==پڻ ڏسو== *{{tl|Category main article}} <includeonly>{{Sandbox other|| زمرو:... 371601 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} ==مقصد== هي سانچو [[وڪيپيڊيا:سانچو نيم اسپيس|سانچو]] صفحن تي استعمال لاءِ آهي، جتي سانچي ۾ موجود انسائيڪلوپيڊڪ مواد سان لاڳاپيل مکيه مضمون ڏانهن حوالو ڏنو وڃي۔ ==استعمال== <nowiki>{{tempmore|مضمون جو نالو}}</nowiki> ==پڻ ڏسو== *{{tl|Category main article}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:اندروني مضمون-لنڪ سانچا]] [[زمرو:سانچو نيم اسپيس جا سانچا]] <!--interwiki--> }}</includeonly> golwscqy2rzyrb1an7w0b04f31s3kxm 10 94973 371602 2026-04-14T18:46:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي ڊيٽا وڪي ڊيٽا تي --> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox||{{High-use}}}} {{Auto short description}}<includeonly>{{Short description|سياسي پارٽين لاءِ معلوماتي خانو}}</includeonly> {{lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== ===بنيادي=== {{Parameter names example |name |logo |l... 371602 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي ڊيٽا وڪي ڊيٽا تي --> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox||{{High-use}}}} {{Auto short description}}<includeonly>{{Short description|سياسي پارٽين لاءِ معلوماتي خانو}}</includeonly> {{lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== ===بنيادي=== {{Parameter names example |name |logo |logo_alt |colorcode=red |leader |president |chairperson |secretary |general_secretary |first_secretary |secretary_general |presidium |governing_body |standing_committee |spokesperson |founder |founded |headquarters |ideology |international |website |country }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox political party | name = | logo = | logo_alt = | colorcode = <!-- ايڇ ٽي ايم ايل رنگ ڪوڊ (مثال: "red"، "#FF0000" يا پارٽي رنگ سانچو)، ٻي صورت ۾ "transparent" --> | leader = | president = | chairperson = | secretary = | general_secretary = | first_secretary = | secretary_general = | presidium = | governing_body = | standing_committee = | spokesperson = | founder = | founded = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD}} --> | headquarters = | ideology = | international = | website = | country = }} </syntaxhighlight> {{clear right}} ===مڪمل=== {{Parameter names example |name |native_name |native_name_lang |lang1 |name_lang1 |lang2 |name_lang2 |lang3 |name_lang3 |lang4 |name_lang4 |logo |logo_size |logo_upright |logo_alt |caption |colorcode=red |abbreviation={{{abbreviation}}} or {{{abbr}}} |leader |president |chairperson={{{chairperson}}} or {{{chairman}}} |general_secretary |first_secretary |secretary_general |presidium |governing_body |standing_committee |secretary |spokesperson={{{spokesperson}}} or {{{spokesman}}} |leader1_title |leader1_name |leader2_title |leader2_name |leader3_title |leader3_name |leader4_title |leader4_name |leader5_title |leader5_name |founder={{{founder}}} or {{{founders}}} |founded={{{founded}}} or {{{foundation}}} |registered |legalised={{{legalised}}} or {{{legalized}}} |dissolved={{{dissolved}}} or {{{banned}}} or {{{dissolution}}} |merger |split |predecessor |merged |successor |headquarters |newspaper |think_tank |student_wing |youth_wing |womens_wing ||wing1_title |wing1 |wing2_title |wing2 |wing3_title |wing3 |wing4_title |wing4 |membership_year=[''year''] |membership |ideology |position |religion |national |regional |european |continental |international |europarl |affiliation1_title |affiliation1 |affiliation2_title |affiliation2 |colors={{{colors}}} or {{{colours}}} |slogan |anthem |blank1_title |blank1 |blank2_title |blank2 |blank3_title |blank3 |blank4_title |blank4 |seats1_title |seats1 |seats2_title |seats2 |seats3_title |seats3 |seats4_title |seats4 |symbol |flag |flag_title |flag_alt |website |country |country2 |footnotes }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox political party | name = | native_name = | native_name_lang = | lang1 = | name_lang1 = | lang2 = | name_lang2 = | lang3 = | name_lang3 = | lang4 = | name_lang4 = | logo = | logo_size = | logo_upright = | logo_alt = | caption = | colorcode = <!-- ايڇ ٽي ايم ايل رنگ ڪوڊ --> | abbreviation = | leader = | president = | chairperson = | secretary = | general_secretary = | first_secretary = | secretary_general = | presidium = | governing_body = | standing_committee = | spokesperson = | leader1_title = | leader1_name = | leader2_title = | leader2_name = | leader3_title = | leader3_name = | leader4_title = | leader4_name = | leader5_title = | leader5_name = | founder = | founded = | registered = | legalised = | dissolved = | merger = | split = | predecessor = | merged = | successor = | headquarters = | newspaper = | think_tank = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | wing1_title = | wing1 = | wing2_title = | wing2 = | wing3_title = | wing3 = | wing4_title = | wing4 = | membership_year = | membership = | ideology = | position = | religion = | national = | regional = | european = | continental = | international = | europarl = | affiliation1_title = | affiliation1 = | affiliation2_title = | affiliation2 = | colors = | slogan = | anthem = | blank1_title = | blank1 = | blank2_title = | blank2 = | blank3_title = | blank3 = | blank4_title = | blank4 = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | seats4_title = | seats4 = | symbol = | flag = | flag_title = | flag_alt = | website = | state = | country = | country2 = | footnotes = }} </syntaxhighlight> {{clear right}} ==مائڪروفارميٽ== {{UF-hcard-org}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "سياسي پارٽي بابت معلوماتي خانو", "format": "block", "params": { "name": {"label": "نالو"}, "logo": {"label": "لوگو"}, "colorcode": {"label": "رنگ ڪوڊ"}, "leader": {"label": "اڳواڻ"}, "president": {"label": "صدر"}, "chairperson": {"label": "چيئرمين"}, "secretary": {"label": "سيڪريٽري"}, "general_secretary": {"label": "جنرل سيڪريٽري"}, "foundation": {"label": "بنياد"}, "ideology": {"label": "نظريو"}, "headquarters": {"label": "هيڊڪوارٽر"}, "international": {"label": "بين الاقوامي وابستگي"}, "website": {"label": "ويب سائيٽ"}, "country": {"label": "ملڪ"} } } </templatedata> == ٽريڪنگ زمرا == * {{clc|صفحا جيڪي سياسي پارٽي معلوماتي خانو ۾ اڻڄاتل پيرا ميٽر استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Composition bar}}، جيڪو انگن اکرن (جهڙوڪ سيٽن جو تعداد) ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو۔ {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:اداري وارا معلوماتي سانچا|سياسي پارٽي]] [[زمرو:سياسي پارٽي معلوماتي سانچا]] [[زمرو:اهي سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> 7l8rgwh8rovvqfyv48s7zyzk2yf0tdt 371603 371602 2026-04-14T18:47:20Z Intisar Ali 8681 371603 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي ڊيٽا وڪي ڊيٽا تي --> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox||{{High-use}}}} {{Auto short description}}<includeonly>{{Short description|سياسي پارٽين لاءِ معلوماتي خانو}}</includeonly> {{lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Check for unknown parameters}} ==استعمال== ===بنيادي=== {{Parameter names example |name |logo |logo_alt |colorcode=red |leader |president |chairperson |secretary |general_secretary |first_secretary |secretary_general |presidium |governing_body |standing_committee |spokesperson |founder |founded |headquarters |ideology |international |website |country }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox political party | name = | logo = | logo_alt = | colorcode = <!-- ايڇ ٽي ايم ايل رنگ ڪوڊ (مثال: "red"، "#FF0000" يا پارٽي رنگ سانچو)، ٻي صورت ۾ "transparent" --> | leader = | president = | chairperson = | secretary = | general_secretary = | first_secretary = | secretary_general = | presidium = | governing_body = | standing_committee = | spokesperson = | founder = | founded = <!-- {{start date|YYYY|MM|DD}} --> | headquarters = | ideology = | international = | website = | country = }} </syntaxhighlight> {{clear right}} ===مڪمل=== {{Parameter names example |name |native_name |native_name_lang |lang1 |name_lang1 |lang2 |name_lang2 |lang3 |name_lang3 |lang4 |name_lang4 |logo |logo_size |logo_upright |logo_alt |caption |colorcode=red |abbreviation={{{abbreviation}}} or {{{abbr}}} |leader |president |chairperson={{{chairperson}}} or {{{chairman}}} |general_secretary |first_secretary |secretary_general |presidium |governing_body |standing_committee |secretary |spokesperson={{{spokesperson}}} or {{{spokesman}}} |leader1_title |leader1_name |leader2_title |leader2_name |leader3_title |leader3_name |leader4_title |leader4_name |leader5_title |leader5_name |founder={{{founder}}} or {{{founders}}} |founded={{{founded}}} or {{{foundation}}} |registered |legalised={{{legalised}}} or {{{legalized}}} |dissolved={{{dissolved}}} or {{{banned}}} or {{{dissolution}}} |merger |split |predecessor |merged |successor |headquarters |newspaper |think_tank |student_wing |youth_wing |womens_wing ||wing1_title |wing1 |wing2_title |wing2 |wing3_title |wing3 |wing4_title |wing4 |membership_year=[''year''] |membership |ideology |position |religion |national |regional |european |continental |international |europarl |affiliation1_title |affiliation1 |affiliation2_title |affiliation2 |colors={{{colors}}} or {{{colours}}} |slogan |anthem |blank1_title |blank1 |blank2_title |blank2 |blank3_title |blank3 |blank4_title |blank4 |seats1_title |seats1 |seats2_title |seats2 |seats3_title |seats3 |seats4_title |seats4 |symbol |flag |flag_title |flag_alt |website |country |country2 |footnotes }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox political party | name = | native_name = | native_name_lang = | lang1 = | name_lang1 = | lang2 = | name_lang2 = | lang3 = | name_lang3 = | lang4 = | name_lang4 = | logo = | logo_size = | logo_upright = | logo_alt = | caption = | colorcode = <!-- ايڇ ٽي ايم ايل رنگ ڪوڊ --> | abbreviation = | leader = | president = | chairperson = | secretary = | general_secretary = | first_secretary = | secretary_general = | presidium = | governing_body = | standing_committee = | spokesperson = | leader1_title = | leader1_name = | leader2_title = | leader2_name = | leader3_title = | leader3_name = | leader4_title = | leader4_name = | leader5_title = | leader5_name = | founder = | founded = | registered = | legalised = | dissolved = | merger = | split = | predecessor = | merged = | successor = | headquarters = | newspaper = | think_tank = | student_wing = | youth_wing = | womens_wing = | wing1_title = | wing1 = | wing2_title = | wing2 = | wing3_title = | wing3 = | wing4_title = | wing4 = | membership_year = | membership = | ideology = | position = | religion = | national = | regional = | european = | continental = | international = | europarl = | affiliation1_title = | affiliation1 = | affiliation2_title = | affiliation2 = | colors = | slogan = | anthem = | blank1_title = | blank1 = | blank2_title = | blank2 = | blank3_title = | blank3 = | blank4_title = | blank4 = | seats1_title = | seats1 = | seats2_title = | seats2 = | seats3_title = | seats3 = | seats4_title = | seats4 = | symbol = | flag = | flag_title = | flag_alt = | website = | state = | country = | country2 = | footnotes = }} </syntaxhighlight> {{clear right}} ==مائڪروفارميٽ== {{UF-hcard-org}} == سانچي جو مواد== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "سياسي پارٽي بابت معلوماتي خانو", "format": "block", "params": { "name": {"label": "نالو"}, "logo": {"label": "لوگو"}, "colorcode": {"label": "رنگ ڪوڊ"}, "leader": {"label": "اڳواڻ"}, "president": {"label": "صدر"}, "chairperson": {"label": "چيئرمين"}, "secretary": {"label": "سيڪريٽري"}, "general_secretary": {"label": "جنرل سيڪريٽري"}, "foundation": {"label": "بنياد"}, "ideology": {"label": "نظريو"}, "headquarters": {"label": "هيڊڪوارٽر"}, "international": {"label": "بين الاقوامي وابستگي"}, "website": {"label": "ويب سائيٽ"}, "country": {"label": "ملڪ"} } } </templatedata> == ٽريڪنگ زمرا == * {{clc|صفحا جيڪي سياسي پارٽي معلوماتي خانو ۾ اڻڄاتل پيرا ميٽر استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Composition bar}}، جيڪو انگن اکرن (جهڙوڪ سيٽن جو تعداد) ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو۔ {{Organization infoboxes}} <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:اداري وارا معلوماتي سانچا|سياسي پارٽي]] [[زمرو:سياسي پارٽي معلوماتي سانچا]] [[زمرو:اهي سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] }}</includeonly> oe0ds471mys5vt3hgtu1mmmrv3rys1q 10 94974 371604 2026-04-14T18:49:18Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|{{ROOTPAGENAME}}|{{{2|}}}|{{{1|}}}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> 371604 wikitext text/x-wiki {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|{{ROOTPAGENAME}}|{{{2|}}}|{{{1|}}}}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude> rjk8iw1bhnvniroxbd274026qkmg119 10 94975 371605 2026-04-14T18:50:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي ڊيٽا وڪي ڊيٽا تي --> {{High-use}} ==استعمال== هي سانچو چيڪ ڪري ٿو ته موجوده صفحو ذيلي صفحو آهي يا نه۔ [[وڪيپيڊيا:ذيلي صفحا|ذيلي صفحو]] اهو صفحو هوندو آهي جنهن جي نالي ۾ سليش (/) هجي: :''<nowiki>[[Template:Parentpage/Subpage]]</nowiki>'' استثنا:... 371605 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي ڊيٽا وڪي ڊيٽا تي --> {{High-use}} ==استعمال== هي سانچو چيڪ ڪري ٿو ته موجوده صفحو ذيلي صفحو آهي يا نه۔ [[وڪيپيڊيا:ذيلي صفحا|ذيلي صفحو]] اهو صفحو هوندو آهي جنهن جي نالي ۾ سليش (/) هجي: :''<nowiki>[[Template:Parentpage/Subpage]]</nowiki>'' استثنا: مضمون واري جڳهه (مين اسپيس) ۾ سليش عنوان جو حصو هوندو آهي، ۽ اتي ذيلي صفحا ناهن هوندا۔ مثال طور، [[AC/DC]] هڪ بنيادي صفحو آهي، ذيلي صفحو ناهي۔ استعمال جو مثال: جيڪڏهن اسان رڳو بنيادي صفحي کي زمري ۾ شامل ڪرڻ چاهيون ٿا، ته /doc صفحي ۾ هي شامل ڪيو وڃي: :<code><nowiki>{{Subpage other|<!-- زمري ۾ شامل نه ڪريو -->|[[زمرو:ڪيميائي عنصر معلوماتي خانو]]}}</nowiki></code> ;نوٽ: [[WP:Subpage]] جي تعريف <code><nowiki>{{SUBPAGENAME}}</nowiki></code> واري ميجڪ ورڊ کان مختلف آهي۔ هي سانچو پهرين واري تعريف استعمال ڪري ٿو (يعني صفحي جي نالي ۾ سليش کان پوءِ وارو حصو هجي)۔ ==حدون== جڏهن هي سانچو مضمون واري جڳهه کان ٻاهر استعمال ڪيو وڃي، ته اهو اهڙن صفحن (جهڙوڪ {{cl|J/70}}) کي به ذيلي صفحو سمجهي سگهي ٿو، جيتوڻيڪ اهي اصل ۾ ذيلي صفحا نه هجن۔ ==پڻ ڏسو== {{Foo other see also}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي ڊيٽا وڪي ڊيٽا تي --> [[زمرو:صفحي جي نالي سان لاڳاپيل تبديلي وارا سانچا]] [[زمرو:سانچو نيم اسپيس جا سانچا]] }}</includeonly> k6rgw7f6wq16bmq609z1uqmsvfde8xx 10 94976 371611 2026-04-14T19:18:48Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!--زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو، مهرباني؛ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي--> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} خلائي اداري بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات مهيا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو۔ ==استعمال== {{parameter names exampl... 371611 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!--زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو، مهرباني؛ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي--> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} خلائي اداري بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات مهيا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو۔ ==استعمال== {{parameter names example | name | native_name | native_name_a | native_name_r | seal | seal_size | seal_alt | seal_caption | logo | logo_size | logo_alt | logo_caption | logo2 | logo2_size | logo2_alt | logo2_caption | image | image_size | image_alt | caption | acronym | nickname | former_name | formed | preceding1 | dissolved | superseding1 | type | jurisdiction | status | headquarters | coordinates | motto | language | administrator | leader_title | leader_name | key_people | spaceport | owner | employees | budget | website | agency_id | map | map_size | map_alt | map_caption <!-- | map_type | map_dot_mark | map_dot_label --> | embed | footnotes }} === نحو=== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox space agency | child = <!-- هن کي ذيلي (ماتحت) انفوباڪس بڻائڻ لاءِ --> | name = <!-- اداري جو نالو، عام طور مضمون جي عنوان جهڙو --> | native_name = <!-- اداري جو مقامي نالو/نالا مغربي اکرن ۾ (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره) --> | native_name_a = <!-- اداري جو مقامي نالو/نالا غير مغربي اکرن ۾ (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره) --> | native_name_r = <!-- اداري جو رومنائيزڊ نالو --> | seal = <!-- اداري جي سرڪاري مُهر --> | seal_size = | seal_alt = | seal_caption = | logo = <!-- اداري جو سرڪاري لوگو --> | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | logo2 = <!-- اداري جو ثانوي لوگو --> | logo2_size = | logo2_alt = | logo2_caption = | image = <!-- اداري جي تصوير --> | image_size = | image_alt = | caption = | acronym = <!-- يا | abbreviation = --> | nickname = | former_name = | formed = <!-- اداري جي قيام جي تاريخ، {{start date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | preceding1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | preceding6 = --> | dissolved = <!-- اداري جي ختم ٿيڻ جي تاريخ، {{end date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | superseding1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | superseding6 = --> | type = <!-- يا | agency_type = --> | jurisdiction = <!-- اهو دائرو/اختيار جتي ادارو ڪم ڪري ٿو (مثال: يورپي يونين، آمريڪا جي وفاقي حڪومت وغيره) --> | status = <!-- اداري جي قانوني حيثيت (مثال: فعال، غيرفعال، ختم ٿيل، فلاڻي سان ضم ٿيل وغيره) --> | headquarters = <!-- اداري جي هيڊڪوارٽر جو هنڌ --> | coordinates = <!-- هيڊڪوارٽر جا هم آهنگ {{coord}} سان، وڌيڪ تفصيل لاءِ {{coord}} جي دستاويز ڏسو --> | motto = <!-- اداري جو سرڪاري نعرو --> | language = <!-- اداري طرفان استعمال ٿيندڙ سرڪاري ٻولي، هڪ کان وڌيڪ ٻولين لاءِ | languages = --> | administrator = <!-- موجوده منتظم جو نالو --> | leader_title = <!-- موجوده اداري اڳواڻ جو عهدو (مثال: منتظم، نائب وزير وغيره)، وڌ ۾ وڌ | leader_title8 = --> | leader_name = <!-- موجوده اداري اڳواڻ جو نالو، وڌ ۾ وڌ | leader_name8 = --> | key_people = <!-- اداري سان لاڳاپيل اهم ماڻهو جيڪي لازمي طور اڳواڻ نه هجن --> | spaceport = <!-- يا | spaceports = --> | owner = <!-- اداري جو مالڪ، هڪ کان وڌيڪ مالڪن لاءِ | owners = --> | employees = <!-- يا | num_staff = --> | budget = <!-- اداري جي سالياني بجيٽ --> | website = <!-- {{URL|www.example.com}} استعمال ڪريو --> | agency_id = <!-- رڪارڊ آفيس يا اهڙي اداري طرفان ڏنل منفرد سڃاڻپ --> | map = <!-- اداري جو نقشو --> | map_size = | map_alt = | map_caption = | map_type = <!-- جڳهه واري نقشي جو نالو (مثال: Indonesia يا Russia) --> | map_dot_mark = <!-- pushpin طور ڏيکارڻ لاءِ تصوير جو نالو --> | map_dot_label = <!-- pushpin ڀرسان ڏيکارڻ لاءِ لکت --> | embed = <!-- هيٺان ٻيو ذيلي (ماتحت) انفوباڪس شامل ڪرڻ لاءِ --> | footnotes = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==مثال== {{hatnote|هيٺ ڏنل ڪوڊ '''صرف مثال طور''' شامل ڪيو ويو آهي۔ ان جو مقصد [[يورپي خلائي ادارو]] بابت تازي معلومات مهيا ڪرڻ نه آهي، تنهنڪري '''حقيقت''' جي خاطر ان کي تازو نه ڪيو وڃي۔}} {{Infobox space agency |name = European Space Agency |native_name = {{Collapsible list |liststyle = padding: 8px 0; text-align: left; |framestyle = border:none; padding:0; font-size: 90%; |title = [[يورپي يونين جون ٻوليون|يورپي يونين جي{{break}} ٻولين]] ۾ نالو |{{langx|cs|Evropská kosmická agentura}} |{{langx|da|Den Europæiske Rumfartsorganisation}} |{{langx|de|Europäische Weltraumorganisation}} |{{langx|et|Euroopa Kosmoseagentuur}} |{{langx|fr|Agence spatiale européenne}} |{{langx|fi|Euroopan avaruusjärjestö}} |{{langx|el|Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος}} |{{langx|hu|Európai Űrügynökség}} |{{langx|ga|Gníomhaireacht Spáis na hEorpa}} |{{langx|it|Agenzia Spaziale Europea}} |{{langx|lb|Europäesch Weltraumorganisatioun}} |{{langx|nl|Europese Ruimtevaartorganisatie}} |{{langx|no|Den europeiske romfartsorganisasjon}} |{{langx|nn|Den europeiske romfartsorganisasjonen}} |{{langx|pl|Europejska Agencja Kosmiczna}} |{{langx|pt|Agência Espacial Europeia}} |{{langx|ro|Agenția Spațială Europeană}} |{{langx|rm|Agenzia spaziala europeica}} |{{langx|es|Agencia Espacial Europea}} |{{langx|sv|Europeiska rymdorganisationen}} }} <!-- ESA ترجمن جي فهرست ختم --> |jurisdiction = [[يورپي يونين]] |headquarters = [[پيرس]]، [[ايل-دو-فرانس]]، فرانس |spaceport = [[گيانا خلائي مرڪز]] |image = ESA Headquarters in Paris, France.JPG |image_alt = ESA Headquarters in Paris, France |caption = ESA Headquarters in Paris, France |acronym = {{hlist|class=nowrap |ESA |ASE}} |established = {{start date and age|df=yes|1975|5|30}} |employees = 4,754 (2019) |leader_name = [[يوهان-ڊيٽريش وورنر]] |leader_title = [[يورپي خلائي اداري جو ڊائريڪٽر جنرل|ڊائريڪٽر جنرل]] |budget = {{increase}} [[يورو|€]]6.68 billion |languages = [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]، [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] and [[جرمن ٻولي|جرمن]] |website = {{URL|https://www.esa.int/}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox space agency |name = European Space Agency |native_name = {{Collapsible list |liststyle = padding: 8px 0; text-align: left; |framestyle = border:none; padding:0; font-size: 90%; |title = [[يورپي يونين جون ٻوليون|يورپي يونين جي{{break}} ٻولين]] ۾ نالو |{{langx|cs|Evropská kosmická agentura}} |{{langx|da|Den Europæiske Rumfartsorganisation}} |{{langx|de|Europäische Weltraumorganisation}} |{{langx|et|Euroopa Kosmoseagentuur}} |{{langx|fr|Agence spatiale européenne}} |{{langx|fi|Euroopan avaruusjärjestö}} |{{langx|el|Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος}} |{{langx|hu|Európai Űrügynökség}} |{{langx|ga|Gníomhaireacht Spáis na hEorpa}} |{{langx|it|Agenzia Spaziale Europea}} |{{langx|lb|Europäesch Weltraumorganisatioun}} |{{langx|nl|Europese Ruimtevaartorganisatie}} |{{langx|no|Den europeiske romfartsorganisasjon}} |{{langx|nn|Den europeiske romfartsorganisasjonen}} |{{langx|pl|Europejska Agencja Kosmiczna}} |{{langx|pt|Agência Espacial Europeia}} |{{langx|ro|Agenția Spațială Europeană}} |{{langx|rm|Agenzia spaziala europeica}} |{{langx|es|Agencia Espacial Europea}} |{{langx|sv|Europeiska rymdorganisationen}} }} <!-- ESA ترجمن جي فهرست ختم --> |jurisdiction = [[يورپي يونين]] |headquarters = [[پيرس]]، [[ايل-دو-فرانس]]، فرانس |spaceport = [[گيانا خلائي مرڪز]] |image = ESA Headquarters in Paris, France.JPG |image_alt = ESA Headquarters in Paris, France |caption = ESA Headquarters in Paris, France |acronym = {{hlist|class=nowrap |ESA |ASE}} |established = {{start date and age|df=yes|1975|5|30}} |employees = 4,754 (2019) |leader_name = [[يوهان-ڊيٽريش وورنر]] |leader_title = [[يورپي خلائي اداري جو ڊائريڪٽر جنرل|ڊائريڪٽر جنرل]] |budget = {{increase}} [[يورو|€]]6.68 billion |languages = [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]، [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] and [[جرمن ٻولي|جرمن]] |website = {{URL|https://www.esa.int/}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} == مائڪروفارميٽ == {{UF-hcard-org}} == ٽريڪنگ زمرا == * {{clc|Category:Pages using infobox space agency with conflicting parameters}} * {{clc|Category:Pages using infobox space agency with unknown parameters}} ==پڻ ڏسو== {{Organization infoboxes}} {{Spaceflight infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!--زمرا هن لڪير کان هيٺ، مهرباني؛ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي--> [[Category:Organization infobox templates|Space Agency]] [[Category:Spaceflight infobox templates|Space Agency]] [[Category:Space agencies|τ]] }}</includeonly> m43unu4inwo16d5z1kgeew6s6f2nm1c 371612 371611 2026-04-14T19:23:43Z Intisar Ali 8681 /* مثال */ 371612 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!--زمرا هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو، مهرباني؛ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي--> {{Lua|Module:Infobox|Module:InfoboxImage|Module:Location map|Module:Check for unknown parameters}} {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}} خلائي اداري بابت مضمون جي شروعات ۾ هڪ نظر ۾ معلومات مهيا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿي سگهي ٿو۔ ==استعمال== {{parameter names example | name | native_name | native_name_a | native_name_r | seal | seal_size | seal_alt | seal_caption | logo | logo_size | logo_alt | logo_caption | logo2 | logo2_size | logo2_alt | logo2_caption | image | image_size | image_alt | caption | acronym | nickname | former_name | formed | preceding1 | dissolved | superseding1 | type | jurisdiction | status | headquarters | coordinates | motto | language | administrator | leader_title | leader_name | key_people | spaceport | owner | employees | budget | website | agency_id | map | map_size | map_alt | map_caption <!-- | map_type | map_dot_mark | map_dot_label --> | embed | footnotes }} === نحو=== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox space agency | child = <!-- هن کي ذيلي (ماتحت) انفوباڪس بڻائڻ لاءِ --> | name = <!-- اداري جو نالو، عام طور مضمون جي عنوان جهڙو --> | native_name = <!-- اداري جو مقامي نالو/نالا مغربي اکرن ۾ (فرانسيسي، جرمن، هسپانوي وغيره) --> | native_name_a = <!-- اداري جو مقامي نالو/نالا غير مغربي اکرن ۾ (چيني، جاپاني، ڪورين، عربي وغيره) --> | native_name_r = <!-- اداري جو رومنائيزڊ نالو --> | seal = <!-- اداري جي سرڪاري مُهر --> | seal_size = | seal_alt = | seal_caption = | logo = <!-- اداري جو سرڪاري لوگو --> | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | logo2 = <!-- اداري جو ثانوي لوگو --> | logo2_size = | logo2_alt = | logo2_caption = | image = <!-- اداري جي تصوير --> | image_size = | image_alt = | caption = | acronym = <!-- يا | abbreviation = --> | nickname = | former_name = | formed = <!-- اداري جي قيام جي تاريخ، {{start date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | preceding1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | preceding6 = --> | dissolved = <!-- اداري جي ختم ٿيڻ جي تاريخ، {{end date and age|YYYY|MM|DD}} استعمال ڪريو --> | superseding1 = <!-- وڌ ۾ وڌ | superseding6 = --> | type = <!-- يا | agency_type = --> | jurisdiction = <!-- اهو دائرو/اختيار جتي ادارو ڪم ڪري ٿو (مثال: يورپي يونين، آمريڪا جي وفاقي حڪومت وغيره) --> | status = <!-- اداري جي قانوني حيثيت (مثال: فعال، غيرفعال، ختم ٿيل، فلاڻي سان ضم ٿيل وغيره) --> | headquarters = <!-- اداري جي هيڊڪوارٽر جو هنڌ --> | coordinates = <!-- هيڊڪوارٽر جا هم آهنگ {{coord}} سان، وڌيڪ تفصيل لاءِ {{coord}} جي دستاويز ڏسو --> | motto = <!-- اداري جو سرڪاري نعرو --> | language = <!-- اداري طرفان استعمال ٿيندڙ سرڪاري ٻولي، هڪ کان وڌيڪ ٻولين لاءِ | languages = --> | administrator = <!-- موجوده منتظم جو نالو --> | leader_title = <!-- موجوده اداري اڳواڻ جو عهدو (مثال: منتظم، نائب وزير وغيره)، وڌ ۾ وڌ | leader_title8 = --> | leader_name = <!-- موجوده اداري اڳواڻ جو نالو، وڌ ۾ وڌ | leader_name8 = --> | key_people = <!-- اداري سان لاڳاپيل اهم ماڻهو جيڪي لازمي طور اڳواڻ نه هجن --> | spaceport = <!-- يا | spaceports = --> | owner = <!-- اداري جو مالڪ، هڪ کان وڌيڪ مالڪن لاءِ | owners = --> | employees = <!-- يا | num_staff = --> | budget = <!-- اداري جي سالياني بجيٽ --> | website = <!-- {{URL|www.example.com}} استعمال ڪريو --> | agency_id = <!-- رڪارڊ آفيس يا اهڙي اداري طرفان ڏنل منفرد سڃاڻپ --> | map = <!-- اداري جو نقشو --> | map_size = | map_alt = | map_caption = | map_type = <!-- جڳهه واري نقشي جو نالو (مثال: Indonesia يا Russia) --> | map_dot_mark = <!-- pushpin طور ڏيکارڻ لاءِ تصوير جو نالو --> | map_dot_label = <!-- pushpin ڀرسان ڏيکارڻ لاءِ لکت --> | embed = <!-- هيٺان ٻيو ذيلي (ماتحت) انفوباڪس شامل ڪرڻ لاءِ --> | footnotes = }} </syntaxhighlight> {{clear}} ==مثال== {{hatnote|هيٺ ڏنل ڪوڊ '''صرف مثال طور''' شامل ڪيو ويو آهي۔ ان جو مقصد [[يورپي خلائي ادارو]] بابت تازي معلومات مهيا ڪرڻ نه آهي، تنهنڪري '''حقيقت''' جي خاطر ان کي تازو نه ڪيو وڃي۔}} {{Infobox space agency |name = يورپي خلائي ايجنسي |native_name = {{Collapsible list |liststyle = padding: 8px 0; text-align: left; |framestyle = border:none; padding:0; font-size: 90%; |title = [[يورپي يونين جون ٻوليون|يورپي يونين جي{{break}} ٻولين]] ۾ نالو |{{lang|cs|Evropská kosmická agentura}} |{{lang|da|Den Europæiske Rumfartsorganisation}} |{{lang|de|Europäische Weltraumorganisation}} |{{lang|et|Euroopa Kosmoseagentuur}} |{{lang|fr|Agence spatiale européenne}} |{{lang|fi|Euroopan avaruusjärjestö}} |{{lang|el|Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος}} |{{lang|hu|Európai Űrügynökség}} |{{lang|ga|Gníomhaireacht Spáis na hEorpa}} |{{lang|it|Agenzia Spaziale Europea}} |{{lang|lb|Europäesch Weltraumorganisatioun}} |{{lang|nl|Europese Ruimtevaartorganisatie}} |{{lang|no|Den europeiske romfartsorganisasjon}} |{{lang|nn|Den europeiske romfartsorganisasjonen}} |{{lang|pl|Europejska Agencja Kosmiczna}} |{{lang|pt|Agência Espacial Europeia}} |{{lang|ro|Agenția Spațială Europeană}} |{{lang|rm|Agenzia spaziala europeica}} |{{lang|es|Agencia Espacial Europea}} |{{lang|sv|Europeiska rymdorganisationen}} }} <!-- ESA ترجمن جي فهرست ختم --> |jurisdiction = [[يورپي يونين]] |headquarters = [[پيرس]]، [[ايل-دو-فرانس]]، فرانس |spaceport = [[گيانا خلائي مرڪز]] |image = ESA Headquarters in Paris, France.JPG |image_alt = ESA Headquarters in Paris, France |caption = يورپي خلائي ايجنسي (ESA) جو [[پيرس]] ، [[فرانس]] ۾ صدر مقام |acronym = {{hlist|class=nowrap |ESA |ASE}} |established = {{start date and age|df=yes|1975|5|30}} |employees = 4,754 (2019) |leader_name = [[يوهان-ڊيٽريش وورنر]] |leader_title = [[يورپي خلائي اداري جو ڊائريڪٽر جنرل|ڊائريڪٽر جنرل]] |budget = {{increase}} [[يورو|€]]6.68 billion |languages = [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]، [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] and [[جرمن ٻولي|جرمن]] |website = {{URL|https://www.esa.int/}} }} <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{Infobox space agency |name = European Space Agency |native_name = {{Collapsible list |liststyle = padding: 8px 0; text-align: left; |framestyle = border:none; padding:0; font-size: 90%; |title = [[يورپي يونين جون ٻوليون|يورپي يونين جي{{break}} ٻولين]] ۾ نالو |{{langx|cs|Evropská kosmická agentura}} |{{langx|da|Den Europæiske Rumfartsorganisation}} |{{langx|de|Europäische Weltraumorganisation}} |{{langx|et|Euroopa Kosmoseagentuur}} |{{langx|fr|Agence spatiale européenne}} |{{langx|fi|Euroopan avaruusjärjestö}} |{{langx|el|Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος}} |{{langx|hu|Európai Űrügynökség}} |{{langx|ga|Gníomhaireacht Spáis na hEorpa}} |{{langx|it|Agenzia Spaziale Europea}} |{{langx|lb|Europäesch Weltraumorganisatioun}} |{{langx|nl|Europese Ruimtevaartorganisatie}} |{{langx|no|Den europeiske romfartsorganisasjon}} |{{langx|nn|Den europeiske romfartsorganisasjonen}} |{{langx|pl|Europejska Agencja Kosmiczna}} |{{langx|pt|Agência Espacial Europeia}} |{{langx|ro|Agenția Spațială Europeană}} |{{langx|rm|Agenzia spaziala europeica}} |{{langx|es|Agencia Espacial Europea}} |{{langx|sv|Europeiska rymdorganisationen}} }} <!-- ESA ترجمن جي فهرست ختم --> |jurisdiction = [[يورپي يونين]] |headquarters = [[پيرس]]، [[ايل-دو-فرانس]]، فرانس |spaceport = [[گيانا خلائي مرڪز]] |image = ESA Headquarters in Paris, France.JPG |image_alt = ESA Headquarters in Paris, France |caption = ESA Headquarters in Paris, France |acronym = {{hlist|class=nowrap |ESA |ASE}} |established = {{start date and age|df=yes|1975|5|30}} |employees = 4,754 (2019) |leader_name = [[يوهان-ڊيٽريش وورنر]] |leader_title = [[يورپي خلائي اداري جو ڊائريڪٽر جنرل|ڊائريڪٽر جنرل]] |budget = {{increase}} [[يورو|€]]6.68 billion |languages = [[انگريزي ٻولي|انگريزي]]، [[فرانسيسي ٻولي|فرانسيسي]] and [[جرمن ٻولي|جرمن]] |website = {{URL|https://www.esa.int/}} }} </syntaxhighlight> {{clear}} == مائڪروفارميٽ == {{UF-hcard-org}} == ٽريڪنگ زمرا == * {{clc|Category:Pages using infobox space agency with conflicting parameters}} * {{clc|Category:Pages using infobox space agency with unknown parameters}} ==پڻ ڏسو== {{Organization infoboxes}} {{Spaceflight infoboxes}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!--زمرا هن لڪير کان هيٺ، مهرباني؛ بين-وڪي ڳانڍاپا وڪيڊيٽا تي--> [[Category:Organization infobox templates|Space Agency]] [[Category:Spaceflight infobox templates|Space Agency]] [[Category:Space agencies|τ]] }}</includeonly> oea2jaxpj3itrfn697w5ndcd57wlt5h 1 94977 371617 2026-04-15T00:04:27Z Ibne maryam 17680 /* سانچو: Infobox Political Party */ نئون ڀاڱو 371617 wikitext text/x-wiki == سانچو: Infobox Political Party == @[[واپرائيندڙ:Arslanali|Arslanali]] سانچو ۾ موجود هيٺ ڏنل Header، name، Number of seats سانچو جي box ۾ نتيجو نٿا ڏين. {{party color|Republican Party (Pakistan)}} {{composition bar|21|80|{{party color|Republican Party (Pakistan)}}}} {{composition bar|156|310|{{party color|Republican Party (Pakistan)}}}} [[واپرائيندڙ:Ibne maryam|امین میمن]] ([[واپرائيندڙ بحث:Ibne maryam|ڳالھ]]) 00:04, 15 اپريل 2026 ( يو.ٽي.سي) 3u7vzrev8kjfxrpsy9ngtpgoqa2gsel 0 94978 371622 2026-04-15T00:16:44Z Ibne maryam 17680 Ibne maryam [[ھني بيجر]] کي [[ڳورپٽ]] ڏانھن ريڊائريڪٽ مٿان چوريو 371622 wikitext text/x-wiki #چوريو [[ڳورپٽ]] 8jbflvyyevktw63fdvqmb2150klnk8s 10 94979 371626 2026-04-15T00:28:35Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: Kingdom: Animalia Phylum: Chordata Class: Mammalia Order: Carnivora Family: Mustelidae Genus: Mellivora Species: M. capensis 371626 wikitext text/x-wiki Kingdom: Animalia Phylum: Chordata Class: Mammalia Order: Carnivora Family: Mustelidae Genus: Mellivora Species: M. capensis 23qs1d8siw58y4jzn2mopdoiu5hqzvx 371629 371626 2026-04-15T00:37:36Z Ibne maryam 17680 371629 wikitext text/x-wiki [[ڪنگڊم (حياتيات)|ڪنگڊم]]: [[جانور|انيماليا]] [[فائلم (حياتيات)|فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]] [[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]] [[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]] [[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي [[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا [[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ايم. ڪيپنسس 69w3fvscspnxvi0w6rytnmd48jdlhn1 371630 371629 2026-04-15T00:40:58Z Ibne maryam 17680 371630 wikitext text/x-wiki [[ڪنگڊم (حياتيات)|ڪنگڊم]]: [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ايم. ڪيپنسس 64do2jbq39zia4r1zo46glat8ejilf1 371633 371630 2026-04-15T00:51:29Z Ibne maryam 17680 371633 wikitext text/x-wiki [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ايم. ڪيپنسس qw4dc6ecmq7lkli8epe4eyl4dctr8do 3 94980 371628 2026-04-15T00:33:17Z Gerges 19690 Gerges صفحي [[واپرائيندڙ بحث:GeekEmad]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Ydhl]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/GeekEmad|GeekEmad]]" to "[[Special:CentralAuth/Ydhl|Ydhl]]" 371628 wikitext text/x-wiki #چوريو [[واپرائيندڙ بحث:Ydhl]] 5g36fuogf49n8jg0lkqvxrwpz5nadic 10 94981 371631 2026-04-15T00:43:46Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[ڪنگڊم (حياتيات)|ڪنگڊم]]: [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ايم. ڪيپنسس 371631 wikitext text/x-wiki [[ڪنگڊم (حياتيات)|ڪنگڊم]]: [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ايم. ڪيپنسس 64do2jbq39zia4r1zo46glat8ejilf1 371632 371631 2026-04-15T00:48:34Z Ibne maryam 17680 مواد کي "ميليوورا ڪيپنسس" سان مٽايو ويو 371632 wikitext text/x-wiki ميليوورا ڪيپنسس i7o124b0n3e962pbrwdvmv5onc0u1nd 10 94982 371634 2026-04-15T00:53:22Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ايم. ڪيپنسس 371634 wikitext text/x-wiki [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ايم. ڪيپنسس qw4dc6ecmq7lkli8epe4eyl4dctr8do 371635 371634 2026-04-15T00:54:24Z Ibne maryam 17680 مواد کي "ايم. ڪيپنسس" سان مٽايو ويو 371635 wikitext text/x-wiki ايم. ڪيپنسس lk5h5t0lq2ymuu0597b2bl0exlz3oof 371636 371635 2026-04-15T00:55:47Z Ibne maryam 17680 371636 wikitext text/x-wiki ايم. ڪيپنسس [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: 0hpdwtv4uklpt0hc5cztjvhqryz48d1 371637 371636 2026-04-15T00:57:26Z Ibne maryam 17680 371637 wikitext text/x-wiki جانور [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: rzswf3mjjnxndc3ckdbhkvu273ped9u 10 94983 371638 2026-04-15T00:59:58Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[ڪنگڊم (حياتيات)|ڪنگڊم]]: [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ميليوورا 371638 wikitext text/x-wiki [[ڪنگڊم (حياتيات)|ڪنگڊم]]: [[جانور|انيماليا]]<br>[[فائلم]]: [[ڪورڊيٽا]]<br>[[درجو (حياتيات)|ڪلاس]]: [[مماليا]]<br>[[ترتيب (حياتيات)|آرڊر]]: [[گوشت خور|ڪارنيوور]]<br>[[خاندان (حياتيات)|خاندان]]: مستليڊي<br>[[نسل (حياتيات)|جينس]]: ميليوورا<br>[[نوع (حياتيات)|اسپيسز]]: ميليوورا emmzr24iqax56r5sb7nvdcr3161mvy2 14 94984 371641 2026-04-15T01:12:28Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:کنڊ]] [[زمرو:ارضيات]] 371641 wikitext text/x-wiki [[زمرو:کنڊ]] [[زمرو:ارضيات]] 552ssvzefadysg4syjy2x4oo8h79moq 14 94985 371642 2026-04-15T01:13:47Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جي ارضيات]] 371642 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نيو ڪيليڊونيا]] [[زمرو:اوشينيا جي ارضيات]] eh3neobgz5zzz9etfz17lc3uyinqsw1 14 94986 371643 2026-04-15T01:14:19Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:نيوزي لينڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي ارضيات]] 371643 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نيوزي لينڊ]] [[زمرو:اوشينيا جي ارضيات]] 92lwbios0ndphoycaltqwmdxu7ecky9 14 94987 371644 2026-04-15T01:15:23Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:نيوزي لينڊ جي جاگرافي]] [[زمرو:اوشينيا جي ساحلي جاگرافي]] 371644 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نيوزي لينڊ جي جاگرافي]] [[زمرو:اوشينيا جي ساحلي جاگرافي]] ppqpf5mp0ljbncp3tkizdt23ptgdxop 14 94988 371651 2026-04-15T01:31:42Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ارتقا]] [[زمرو:خاڪا]] 371651 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ارتقا]] [[زمرو:خاڪا]] 86mzhdqvor5ksunximyb404k95e6bi6 371652 371651 2026-04-15T01:32:23Z Ibne maryam 17680 371652 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ارتقا]] [[زمرو:سائنس جا خاڪا]] ozu3ovh35j72ib335ya2783ste2ptgq 14 94989 371654 2026-04-15T02:22:51Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] 371654 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] mnlh1s5dsm7fxw8jgl41202hrrtcrim 14 94990 371655 2026-04-15T02:23:24Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] 371655 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] mnlh1s5dsm7fxw8jgl41202hrrtcrim 371664 371655 2026-04-15T02:40:50Z Memon2025 21315 371664 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] 0cijtzpo70w69q546d38jusgmo2o6ig 14 94991 371656 2026-04-15T02:23:56Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] 371656 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] mnlh1s5dsm7fxw8jgl41202hrrtcrim 371679 371656 2026-04-15T03:08:42Z Memon2025 21315 371679 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] g4tpw6nj3zfz9fb34w4uaxhctmiue5r 371702 371679 2026-04-15T03:48:58Z Memon2025 21315 371702 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] cwna9bnvs7mmej8qma7tfa66i5qve9z 14 94992 371657 2026-04-15T02:24:24Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] 371657 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] mnlh1s5dsm7fxw8jgl41202hrrtcrim 371677 371657 2026-04-15T03:04:51Z Memon2025 21315 371677 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:ڪمپيوٽر سسٽم]] pv59dz20epanxptnxvlpsspi6moz0nj 14 94993 371660 2026-04-15T02:30:39Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] 371660 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر سائنس]] mnlh1s5dsm7fxw8jgl41202hrrtcrim 371678 371660 2026-04-15T03:06:43Z Memon2025 21315 371678 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:مصنوعي ذهانت]] go8d5728cm64cs17yufxalxj035tzej 14 94994 371667 2026-04-15T02:43:38Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] 371667 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر پروگرامنگ]] 0cijtzpo70w69q546d38jusgmo2o6ig 14 94995 371673 2026-04-15T02:58:54Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:سن مائڪرو سسٽم]] 371673 wikitext text/x-wiki [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] [[زمرو:سن مائڪرو سسٽم]] mcjhvy3nxcn169yy3u1wkkvu8j8ur4p 14 94996 371674 2026-04-15T02:59:32Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر ٻوليون]] 371674 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر ٻوليون]] nbe2wv2hu5hxopnxwzpsk8yhsuy8s43 14 94997 371676 2026-04-15T03:01:48Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] 371676 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڪمپيوٽر]] [[زمرو:پروگرامنگ ٻوليون]] j3fokzh1ytxbh65kuivj3r6t4g9zbqg 2 94998 371704 2026-04-15T08:19:59Z سائين بخش 21992 نئون صفحو: سائين بخش [[سافٽ ويئر]] انجنيئر 21 آگسٽ 1992 تي [[ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الهيار]]، [[پاڪستان]] ۾ ڄائو، جيڪو API-first development، scalable web applications، ۽ جديد JavaScript frameworks جهڙوڪ React، Vue.js، Laravel، Node.js، Magento، WordPress، ۽ Shopify ۾ ماهر آهي. انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي|مهراڻ يونيورسٽي آف انجن... 371704 wikitext text/x-wiki سائين بخش [[سافٽ ويئر]] انجنيئر 21 آگسٽ 1992 تي [[ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الهيار]]، [[پاڪستان]] ۾ ڄائو، جيڪو API-first development، scalable web applications، ۽ جديد JavaScript frameworks جهڙوڪ React، Vue.js، Laravel، Node.js، Magento، WordPress، ۽ Shopify ۾ ماهر آهي. [[انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي|مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]]، ڄامشورو مان گريجوئيٽ آهي. سائين AI، APIs، ۽ جديد سافٽ ويئر انجنيئرنگ جي رجحانن تي تحقيق ۽ ڄاڻ شايع ڪري ٿو. Medium، ORCID، Hacker News ۽ ٻين ڊولپر ڪميونٽيز جهڙن پليٽفارمن تي تحقيق ۽ ٽيڪنيڪل ڄاڻ جو ڪانٽريبيوٽر آهي. f0rr290ihql37gd48xeum5n7mvsrdcd 371705 371704 2026-04-15T08:23:18Z سائين بخش 21992 371705 wikitext text/x-wiki '''سائين بخش''' (پيدائش: 21 آگسٽ 1992ع، [[ٽنڊو الھيار|ٽنڊو الهيار]]، [[پاڪستان]]) هڪ پاڪستاني [[سافٽ ويئر]] انجنيئر آهي. هن [[انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي|مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] مان تعليم حاصل ڪئي. هو ويب ڊولپمينٽ سان لاڳاپيل مختلف ٽيڪنالاجين تي ڪم ڪندو رهيو آهي، جن ۾ JavaScript فريم ورڪس جهڙوڪ React ۽ Vue.js شامل آهن. ان کان علاوه هو Laravel، Node.js، Magento، WordPress ۽ Shopify جهڙن پليٽفارمن سان پڻ ڪم ڪرڻ جو تجربو رکي ٿو. == تعليم == * [[انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي|مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] == پيشو == * [[سافٽ ويئر]] انجنيئر 56dgrlagsi9kor904eqvpy7pgupu6ac