وڪيپيڊيا sdwiki https://sd.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D9%8F%DA%A9_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%88 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter ذريعات خاص بحث واپرائيندڙ واپرائيندڙ بحث وڪيپيڊيا وڪيپيڊيا بحث فائل فائل بحث ذريعات وڪي ذريعات وڪي بحث سانچو سانچو بحث مدد مدد بحث زمرو زمرو بحث باب باب بحث TimedText TimedText talk ماڊيول ماڊيول بحث Event Event talk 10 4169 374007 141983 2026-04-27T21:45:41Z Intisar Ali 8681 374007 wikitext text/x-wiki {{SAFESUBST:<noinclude />#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Expand section}} begin-->{{Ambox | name = Expand section | type = content | small = {{{small|left}}} | image = [[File:Wiki letter w cropped.svg|{{#ifeq:{{{small|}}}|no|44px|20px}}|alt=&#91;icon&#93;]] | issue = هن سيڪشن کي '''وڌيڪ وڌائڻ جي ضرورت آهي'''{{#if:{{{with|{{{for|{{{1|}}}}}}}}} | &#32;هن سان: {{{with|{{{for|{{{1}}}}}}}}}}}{{#ifeq:{{{punctuation|{{{period|}}}}}}|no||.}} توهان هن کي [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&section={{{section|}}}}} وڌائي] مدد ڪري سگهو ٿا۔{{#if: {{{find|}}} | {{br}}{{find sources mainspace|{{{find|{{ARTICLENAME}} }}} | {{{find2|}}} }}|}} | talk = {{{talk|{{{discuss|{{{talksection|}}}}}}}}} | all = سڀ مضمون جيڪي وڌائڻا آهن | cat = مضمون جيڪي وڌائڻا آهن | date = {{{date|}}} }}<!--{{Expand section}} end--> }} <noinclude> {{Documentation}} <!-- زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو، هتي نه --> </noinclude> qvwlr6zbhnyrifocbh55kghf7eephp5 10 7623 373881 34640 2026-04-27T13:32:06Z Intisar Ali 8681 373881 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{COinS safe|n}} {{tsh|redirect=yes|Units}} {{Lua|Module:Val|Module:Val/units}} هي سانچو [[scientific notation|سائنسي نشاني]] ۾ قدرن کي آسانيءَ سان ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جن ۾ غير يقينيت ۽/يا يونٽ شامل ٿي سگهن ٿا، جيئن وڪيپيڊيا جي [[WP:MOS|اندازنامي]] ۾ [[MOS:NUM]] تحت بيان ٿيل آهي۔ == تعارف == Val عددي ''قدرن'' لاءِ خاص آهي، خاص طور انهن لاءِ جن ۾ [[scientific notation|سائنسي نشانيون]]، [[uncertainty#Measurements|غير يقينيت جون نشانيون]]، ۽ جسماني يونٽن سان ماپي ويل ''قدر'' شامل هجن۔ ڇاڪاڻ⁠تہ اهي اظهار اندازنامي ۾ شامل آهن، Val توهان لاءِ منظم ٿيل ڏيک مهيا ڪري ٿو ۽ انهن کي سٽن ۾ ٽٽڻ کان بچائي ٿو۔ عدد ظاهر ڪرڻ: * <code>&#123;{val|123456.78901}}</code> &rarr; ''قدر''، gaps سان فارميٽ ٿيل: {{val|123456.78901}}، يا {{para|fmt|commas}} سان &rarr; {{val|fmt=commas|123456.78901}} * <code>&#123;{val|''number''|''number''}}</code> &rarr; ''قدر'' ± ''غير يقينيت''، جيئن {{val|fmt=commas|123478|56}} * <code>&#123;{val|''number''|{{hilite|(}}''number''{{hilite|)}}}}</code> &rarr; ''قدر''(''غير يقينيت'')، جيئن {{val|fmt=commas|12345|(56)}} * <code>&#123;{val|''number''|''number''|''number''}}</code> &rarr; ''قدر'' {{su|p=+غير يقينيت|b=−غير يقينيت}} جيئن {{val|fmt=commas4|1234|+56|-78}} ماپ جو قدر ظاهر ڪرڻ: {{#invoke:DemoTemplate|val|4|ul=m2}}. <kbd>m2</kbd> هڪ "unit code" آهي، جنهن کي Val يونٽ جي مضمون واري لنڪ ۽ يونٽ جي نشان جي فارميٽنگ معلوم ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري ٿو۔ Val يونٽن کي پنهنجي محفوظ ڪيل صفحن سان ڳنڍي ٿو۔ ڏسو {{tl|Val/list}}۔ Val ڪيترن ئي unit codes کي سمجهي ٿو ۽ انهن کي "up to code" رکي ٿو۔ unit code مختصر يونٽ نالو هوندو آهي، پر مرڪب يا گڏيل يونٽن ۾ اهي "multipliers" يا "dividers" سان ڪافي پيچيده ٿي سگهن ٿا۔ ڏسو [[Module:Val/units]]۔ unit-code نظام ۾ ڪجهه لچڪ چار پيرا ميٽرن ذريعي ڏني وئي آهي: ڪنهن يونٽ کي لنڪ ڪرڻ يا نه ڪرڻ، (ڏسو ''[[WP:Overlinking|Overlinking]]'')، ۽ يونٽ ratio جي numerator يا denominator کي الڳ لنڪ ڪرڻ يا نه ڪرڻ۔ * <code>&#123;{val|''number''|'''ul='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number {{font color|blue|symbol}}''، جيئن {{val|9.8|ul=km2}} * <code>&#123;{val|''number''|'''u='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number&nbsp;symbol''، جيئن {{val|9.8|u=km2}} * <code>&#123;{val|''number''|'''u='''''unit code''|'''u{{hilite|p}}l='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number''&nbsp;symbol{{large|{{hilite|/}}}}{{font color|blue|symbol}}، جيئن {{val|9.8|u=gal|upl=min}} * <code>&#123;{val|''number''|'''ul='''''unit code''|'''u{{hilite|p}}='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number''&nbsp;{{font color|blue|symbol}}{{large|{{hilite|/}}}}''symbol''، جيئن {{val|9.8|ul=parsec|up=year}} unit code نظام کي bypass ڪرڻ لاءِ، جيڪڏهن {{para|u}} توهان جو unit code نه سڃاڻي، ته اهو ڪو به wikitext قبول ڪندو ۽ عام طرح ڏيکاريندو۔ * {{#invoke:DemoTemplate|val|5.4|u=[[kg]]&sdot;[[meter|m]]/s²}} * {{#invoke:DemoTemplate|val|7.6|u=[[metre per second squared|m/s²]]}} unit code نظام ۾ يونٽ شامل ڪرڻ لاءِ ڏسو [[Module:Val/units]]۔ ڪڏهن رڳو number ۽ unit code ڪافي نه هوندا آهن۔ Prefix ۽ suffix پڻ موجود آهن، {{para|p}} ۽ {{para|s}}۔ * {{#invoke:DemoTemplate|val|7600|u= C&sdot;Ga |p= > | s= < }} * {{#invoke:DemoTemplate|val|7600|u=C|p=<span style="color:green">^|s=</span>}} مثالن ذريعي Val جا پيرا ميٽر سکڻ لاءِ ڏسو {{tl|val/testcases}}۔ اهو جامع آهي ۽ ان ۾ 100 کان وڌيڪ مثال آهن۔ == دليل == {{details|Help:Template#Parameters}} Val ٽي اڻنالي پيرا ميٽر وٺي ٿو۔ پهريون هميشه عددي قدر هوندو آهي۔ جڏهن ٻيو ۽ ٽيون پيرا ميٽر نمبر هجن ته اهي مختلف غير يقينيت وارين نشانين ۾ تبديل ٿين ٿا، پر ٻيو اڻنالي پيرا ميٽر پهرئين ۽ ٽئين نمبر کي ''گرامري طور ڳنڍڻ'' لاءِ به ڪم اچي سگهي ٿو۔ Val پنهنجي اڻنالي پيرا ميٽرن جي چوڌاري موجود spaces ختم ڪري ٿو۔ {|cellspacing="15" cellpadding="0" | style="vertical-align:top;text-align: center;" | '''پهريون''' يا {{para|1}} || هڪ عدد۔ اهو [[radix point|decimal point]] notation يا [[e notation]] ۾ ٿي سگهي ٿو۔ هي نمبر Val فارميٽنگ جو بنياد آهي۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|.1234}} {{spaces|19}}(zero شامل ڪري ٿو)<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|+1234}} {{spaces|20}}(plus ڏيکاري ٿو) <br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|-1234}} {{spaces|20}}([[hyphen-minus]] کي [[minus sign]] سان بدلائي ٿو)<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12e34}} {{spaces|15}}([[Scientific notation#E notation|E notation]])<br /> |- |style="vertical-align:top;text-align: center;"| {{para|fmt}} | ڊفالٽ طور، نمبر integer ۽ fractional ٻنهي حصن ۾ ٽن انگن جي گروپن کي gaps سان جدا ڪري فارميٽ ٿيندا آهن۔<br /> بهرحال، ڊفالٽ طور، چار انگن وارا integer فارميٽ نٿا ٿين؛ gaps زبردستي لاڳو ڪرڻ لاءِ {{para|fmt|gaps}} استعمال ڪريو۔<br /> نمبر جي integer حصي کي commas سان جدا ڪرڻ لاءِ {{para|fmt|commas}} استعمال ڪريو۔<br /> فارميٽنگ نه ڪرڻ لاءِ {{para|fmt|none}} استعمال ڪريو (نه gaps، نه commas).<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567|fmt=commas}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234|fmt=gaps}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234.5}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234.5|fmt=none}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|end}} || مکيه نمبر جي آخر ۾ ڪجهه شامل ڪري ٿو (ڪنهن ٻئي ايندڙ شيءِ کان اڳ). <br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1111|(22)|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|33|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|ul=m/s|end=[END]}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | '''ٻيون''' يا {{para|2}} || [[uncertainty#Measurements|غير يقينيت]] ٻنهي فارميٽن مان ڪنهن ۾۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|(22)}}<br /> ٻن نمبرن کي ڳنڍڻ لاءِ conjunction۔ ranges، گرامري output وغيره لاءِ مفيد۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|-|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|–|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|,|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|by|33|e=9}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|and|33|end=[[$]]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|or|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|to|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|x|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|×|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|/|33|ul=m/s}}<br /> ياد رهي ته dashes يا x لاءِ، مختلف قسمن مان سڀ هڪ مناسب stylized output حاصل ڪن ٿا۔ |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | '''ٽيون''' يا {{para|3}} | غير متناسب غير يقينيت۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|33}} |- |style="vertical-align:top;text-align: left;"|{{para|errend}} يا {{para|+errend}} ۽ {{para|-errend}}|| غير يقينيت کان پوءِ ڪجهه شامل ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|errend=[Errend]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|33|-errend=<−Errend>|+errend=[+Errend]}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|u}} يا {{para|ul}} || [[Module:Val/units|unit code]]۔ Val هڪ space ۽ unit شامل ڪري ٿو۔<br /> {{para|ul}} يونٽ کي لنڪ ڪري ٿو۔<br /> {{para|u}} يونٽ کي لنڪ نٿو ڪري۔ unit code جي بدران [[help:wiki markup|wiki markup]] به قبول ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|ul=m}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|up}} يا {{para|upl}} || هڪ unit code، پر space بدران Val slash ۽ unit شامل ڪري ٿو، يعني "per" unit (denominator)، ratio ٺاهڻ لاءِ۔<br /> {{para|upl}} per unit کي لنڪ ڪري ٿو۔<br /> {{para|up}} per unit کي لنڪ نٿو ڪري۔<br /> ratio ٻن unit codes جو ٿي سگهي ٿو، يا prefix ۽ unit code جو۔ جيڪڏهن unit code ۾ dot يا slash هجي ته Val وضاحت لاءِ parentheses شامل ڪندو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|ul=J/C|upl=F/m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|p=$|upl=acre}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|ul=km/s|upl=Mpc}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|ul=kg.m|upl=s-2}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|p}} || پوري Val expression کان اڳ prefix لڳائي ٿو۔ بغير space جي، پر markup قبول ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|p=[Prefix]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|p=[Prefix]&nbsp;}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|s}} || پوري Val expression کان پوءِ suffix لڳائي ٿو۔ بغير space جي، پر markup قبول ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|s=[Suffix]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|s=&nbsp;[Suffix]}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|e}} | exponent۔ Val پهرئين پيرا ميٽر ۾ e notation به قبول ڪري ٿو؛ اهي ٻئي هڪٻئي سان exclusive آهن (مٿي "پهريون" argument ڏسو).<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|33|e=11}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11e11|22|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|e=33}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|long scale}} || عام طور unit short [[ton]] هوندو آهي ۽ [[billion]] مان مراد {{val|1|e=9}} هوندي آهي۔ پر انهن unitن ۽ ٻين جا long versions به آهن۔ پنهنجي unit کي long scale سان لاڳاپيل ڪرڻ لاءِ {{para|long scale|on}} استعمال ڪريو۔ unit code جي link تبديل ٿيندي ۽ ٽيبلن ۾ مختلف sort ٿيندو۔ ڏسو [[Long and short scales]]. |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|nocategory}} || جيڪڏهن ڪنهن به قدر تي set ڪيو وڃي ته هن سانچي جي استعمال ۾ errors سبب صفحو [[:Category:Pages with incorrect formatting templates use|Pages with incorrect formatting templates use]] زمري ۾ شامل نه ٿيندو۔ هي documentation ۽ test pages لاءِ مفيد آهي جن کي درست ڪرڻ جي ضرورت نه هجي۔ |- |} == غلطيون == arguments جي درستگي تي سخت جانچ ڪئي ويندي آهي؛ غلط استعمال error پيدا ڪندو۔ اهي صفحا جن ۾ هن سانچي جو غلط استعمال هوندو، [[:Category:Pages with incorrect formatting templates use]] ۾ ظاهر ٿيندا۔ Val unsupported parameters چيڪ ڪري ٿو ۽ جيڪڏهن ملن ته نسبتاً هلڪي warning ڏئي ٿو۔ موجوده wiki تي اهڙن غلط استعمالن کي track ڪرڻ لاءِ [[:Category:Pages with incorrect formatting templates use|tracking category]] ڏسو۔ تفصيل ڏسڻ لاءِ "warning" تي mouse رکو۔ warnings هن ريت نظر اچن ٿيون: * <code><nowiki>{{val|1.23|exp=6|u=m/s}}</nowiki></code> → {{val|1.23|exp=6|u=m/s|nocategory=true}} * <code><nowiki>{{val|1.23|us=kbit/s}}</nowiki></code> → {{val|1.23|us=kbit/s|nocategory=true}} * <code><nowiki>{{val|1.23|.05|.04|.03|u=m/s}}</nowiki></code> → {{val|1.23|.05|.04|.03|u=m/s|nocategory=true}} == نمبرن جو فارميٽ == {{tl|Val}} وڪيپيڊيا جي [[WP:MOSNUM|اندازنامي]] مطابق فارميٽنگ پيدا ڪري ٿو۔ [[Wikipedia:MOSNUM#Delimiting (grouping of digits)|MOS]] سفارش ڪري ٿو ته نمبرن ۾ يا ته decimal جي ٻنهي پاسن تي thin spaces سان delimiting ڪئي وڃي، يا کاٻي پاسي commas ۽ ساڄي پاسي ڪو delimiter نه هجي۔ مضمونن ۾ delimiting style بابت تسلسل هجڻ گهرجي۔ سانچو ڊفالٽ طور پهريون style استعمال ڪري ٿو؛ اهو <code>|fmt=</code> سان تبديل ڪري سگهجي ٿو (مٿي [[#Arguments|ڏسو]]). == ترتيب ڏيڻ == {{details|Help:Sortable tables}} هر sortable unit لاءِ sort key [[Template:Val/list]] تي ڏسي سگهجي ٿي۔ هي sortable table لاءِ گهٽ ۾ گهٽ markup ڏيکاريندڙ live example آهي: {| |style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext"> {| class="wikitable sortable floatright" summary="Val sorting test" |+ Click to sort &darr; |- ! Val sort test ! In base unit ! {{nobold|1=(unsort)}} |- | {{val|3|ul= Mm }} | style="text-align:right" | {{val|3000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|1|67}} |- | {{val|4e6|ul= m }} | style="text-align:right" | {{val|4000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|3|67}} |- | {{val|1|ul= km }} | style="text-align:right" | {{val|1000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|5|67}} |- | {{val|5e3|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|5000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|7|67}} |- | {{val|2|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|2|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|11|67}} |} |} </syntaxhighlight> | style="vertical-align:top;" |<!-- --> {| class="wikitable sortable floatright" summary="Val sorting test" |+ Click to sort &darr; |- ! Val sort test ! In base unit ! {{nobold|1=(unsort)}} |- | {{val|3|ul= Mm }} | style="text-align:right" | {{val|3000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|1|67}} |- | {{val|4e6|ul= m }} | style="text-align:right" | {{val|4000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|3|67}} |- | {{val|1|ul= km }} | style="text-align:right" | {{val|1000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|5|67}} |- | {{val|5e3|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|5000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|7|67}} |- | {{val|2|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|2|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|11|67}} |} |} sort value جو Val expression سان تعلق هن ريت آهي: # عددي قدر شروعاتي نقطو آهي۔ # جيڪڏهن unit وٽ SI Prefix هجي، ته magnitude جو اهو order لاڳو ٿئي ٿو۔ # unit جي پنهنجي [[system of units]] مان unit value لاڳو ٿئي ٿي۔ # جيڪڏهن unit composite هجي، ته هر subunit کي ان جي [[Dimensional analysis#Definition|dimension]] مطابق multiply يا divide ڪيو وڃي ٿو۔ # نتيجو {{tl|ntsh}} ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪو normalization formula لاڳو ڪري ٿو۔ # {{tlf|ntsh}} جو output معمولي طريقي سان table ۾ data-sort-value attribute ذريعي شامل ڪيو وڃي ٿو (صرف behaviorally يعني "hidden"). == وڌيڪ example expressions == === نمبر === {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567}}<br /> <code>⟨{<nowiki/>{val|{{spaces|2}}1234567.1234567{{spaces|3}}}}⟩</code> &rarr; ⟨{{val| 1234567.1234567 }}⟩<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|fmt=commas|.1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|fmt=commas|+1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|-1234567}}<br /> === غير يقينيت === {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.005}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.005|e=3}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|+0.005|-0.006}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|(5)}}<br /> === يونٽ === {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|u=m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|u=m2}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|ul=m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|123.4|ul=USgal}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|ul=mpgimp}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|u=deg}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.005|u='}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|+0.005|-0.006|u="}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|u=%}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|end=&nbsp;[[m/s]]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|u=degC}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|u=K}}<br /> === Exponents === {{#invoke:DemoTemplate|val|e=5}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|e=5|ul=m}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e5|ul=m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|e=5|ul=m}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e7|0.056}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.056|e=7}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.23456e-9|+0.00007|-0.00008|ul=m/s}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.23456|+0.00007|-0.00008|e=-9|ul=m/s}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e7|0.056|ul=psi}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.056|e=7|ul=psi}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e-2|(5)}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|(5)|e=-2}} === Prefix/suffix === {{#invoke:DemoTemplate|val|p=Δ&nbsp;|12.34}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|p=≅|12.34|u=%}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|0.25|s=%}}<br /> === Numerator/denominator === {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|e=7|ul=W|up=m2}}<br /> === ورجائيندڙ انگ === <code><nowiki>{{val|1.2|end={{overline|34}}|e=7|ul=W|up=m2}}</nowiki></code> → {{val|1.2|end={{overline|34}}|e=7|ul=W|up=m2}} === وڌيڪ مثال === testcases لاءِ ڏسو {{tl|val/testcases}}. == عام سوال ۽ تبصرا == ; سوال: مون کي Val ڇو استعمال ڪرڻ گهرجي؟ : جواب 1. Val نمبرن کي فارميٽ ڪري ٿو: :* digit groups جي وچ ۾ spaces داخل ڪري ٿو، [[MOS:NUM|MoS standards]] مطابق، :* measurements ۾ معياري [[Uncertainty#Measurements|غير يقينيت]] فارميٽ ڪري ٿو، ± character، صحيح spacing، ۽ صحيح alignment مهيا ڪري ٿو، :* [[Exponentiation|10 جا exponents]] ۽ [[scientific notation]] فارميٽ ڪري ٿو، :* "-" (hyphen) کي "&minus;" (minus sign) سان بدلائي ٿو۔ : جواب 2. Val spacing محفوظ رکي ٿو: :* اهو يقيني بڻائي ٿو ته value سٽ جي آخر ۾ [[Word wrap|wrap]] نه ٿئي، ته جيئن متن ۾ هميشه هڪ ئي سٽ تي هڪ واحد value طور پڙهي سگهجي۔ :* value جي مختلف حصن کي درست جاءِ تي space ڏئي ٿو۔ : جواب 3. Val ترتيب ڏيڻ سان توهان کي پوري انسائيڪلوپيڊيا ۾ ڪنهن به unit لاءِ markup automate ڪرڻ ۽ ان جي link لاءِ پنهنجو code ملي ٿو۔ : جواب 4. Val وڪيپيڊيا کي وڌيڪ consistent بڻائڻ ۾ مدد ڪري ٿو۔ اهو [[Wikipedia:MOSNUM|Wikipedia Manual of Style for numbers]] تي عمل ڪري ٿو۔ MoS ۾ updates هن template تي لاڳو ٿي سگهن ٿا ۽ جيڪي values ان کي استعمال ڪن ٿا، انهن ۾ خودڪار تبديلي آڻي سگهن ٿا۔ هي سڀ يقيني بڻائي ٿو ته سڀني صفحن تي سڀ values ساڳيو [[look and feel]] رکن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي ساڳي [[Letter-spacing|spacing]]، [[font|font size]]، positioning وغيره استعمال ڪندا، ۽ bots لاءِ update ۽ checking آسان ٿيندي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي value کي سڃاڻي سگهن ٿا۔ ; سوال: <nowiki><math></nowiki> ڇو نه استعمال ڪجي؟ : جواب: انهن ئي سببن لاءِ جن سبب [[Help:Math#Pros of HTML|HTML کي TeX تي ترجيح]] ڏني وڃي ٿي: :* math tags ۾ [[font]] prose کان face ۽ size ۾ مختلف هوندو آهي، جيڪو prose سان inline استعمال ٿيڻ وقت صفحي جي layout کي خراب ڪري سگهي ٿو۔ :* LaTeX سان render ٿيل bitmap image کي [[Cut, copy, and paste|cut and paste]] نٿو ڪري سگهجي۔ :* images آهستي load ٿين ٿيون ۽ وڌيڪ bandwidth استعمال ڪن ٿيون، جيڪو وڪيپيڊيا جي mobile version لاءِ خاص طور خراب آهي۔ :* <nowiki><math></nowiki> پاڻمرادو آساني سان Manual of Style for numbers سان align نٿو ٿئي۔ ; سوال: ڇا Val سان ڪو known issue آهي؟ : جواب 1: هي سانچو 6 آگسٽ 2015 کان نئون Lua module آهي۔ فني طور، Val کي آزمائڻ کان نه روڪڻ جو ڪو مضبوط سبب ناهي۔ : جواب 2. responsive template coders جي فعال ٽيم مسئلا جلدي حل ڪري ٿي۔ talk page ڏسو۔ ; سوال: Val کي ڪيئن استعمال ڪرڻ گهرجي؟ : جواب 1. Val وٽ شايد توهان جو unit اڳ ئي [[Module:Val/units|موجوده فهرست]] ۾ آهي۔ جيڪڏهن نه، پنهنجو unit اتي شامل ڪريو۔ : جواب 2. [[WP:OVERLINKING|overlinking]] کان بچڻ لاءِ {{para|ul}} مان {{para|u}} ڏانهن ۽ {{para|upl}} مان {{para|up}} ڏانهن تبديل ڪريو۔ : جواب 3. جڏهن به توهان وٽ link ڪرڻ لاءِ unit يا sort ڪرڻ لاءِ table هجي، Val اڳ ئي ان unit جي link ۽ sorting value سان setup آهي۔ : جواب 3. Val کي {{tl|Convert}} سان گڏ استعمال ڪريو۔ ڏسو [[Module:Convert/data|Convert ۾ units ڪيئن شامل ڪجن]]۔ : جواب 4. جتي ڪيترن ئي سوين يا هزارين نمبرن يا unitن وارن ڊگهن list articles ۾ consistent styling گهربل هجي۔ == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "نمبر", "description": "decimal point notation يا e notation ۾ هڪ نمبر۔ Val expression جو مکيه بنياد۔", "example": "-12.12345e9", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "غير يقينيت", "type": "string" }, "3": { "label": "غير متناسب غير يقينيت -", "type": "string" }, "4": {}, "5": {}, "fmt": { "label": "فارميٽ", "description": "ڊفالٽ طور، نمبر integer ۽ fractional ٻنهي حصن ۾ ٽن انگن جي گروپن کي gaps سان جدا ڪري فارميٽ ٿيندا آهن۔ پر ڊفالٽ طور، چار انگن وارا integer فارميٽ نٿا ٿين؛ gaps زبردستي ڪرڻ لاءِ \"gaps\" استعمال ڪريو۔ نمبر جي integer حصي کي commas سان جدا ڪرڻ لاءِ \"commas\" استعمال ڪريو۔ ڪا فارميٽنگ نه ڪرڻ لاءِ \"none\" استعمال ڪريو (نه gaps، نه commas).", "example": "commas", "type": "string", "suggestedvalues": [ "gaps", "commas", "none" ] }, "end": { "label": "آخر", "description": "مکيه نمبر جي آخر ۾ ڪجهه شامل ڪري ٿو (ڪنهن ٻئي ايندڙ شيءِ کان اڳ).", "type": "string" }, "u": { "label": "يونٽ", "description": "unit code۔ نمبر کان پوءِ هڪ space ۽ unit شامل ڪيو ويندو۔", "example": "m", "type": "string" } } } </templatedata> [[زمرو:پيچيدا سانچا]] ڍ[[زمرو:سانچا مع طباعتي نسخا]] [[en:Template:Val]] 944o55p0sgy02cbopv14otgxhf1eytv 373882 373881 2026-04-27T13:33:00Z Intisar Ali 8681 /* غلطيون */ 373882 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{COinS safe|n}} {{tsh|redirect=yes|Units}} {{Lua|Module:Val|Module:Val/units}} هي سانچو [[scientific notation|سائنسي نشاني]] ۾ قدرن کي آسانيءَ سان ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جن ۾ غير يقينيت ۽/يا يونٽ شامل ٿي سگهن ٿا، جيئن وڪيپيڊيا جي [[WP:MOS|اندازنامي]] ۾ [[MOS:NUM]] تحت بيان ٿيل آهي۔ == تعارف == Val عددي ''قدرن'' لاءِ خاص آهي، خاص طور انهن لاءِ جن ۾ [[scientific notation|سائنسي نشانيون]]، [[uncertainty#Measurements|غير يقينيت جون نشانيون]]، ۽ جسماني يونٽن سان ماپي ويل ''قدر'' شامل هجن۔ ڇاڪاڻ⁠تہ اهي اظهار اندازنامي ۾ شامل آهن، Val توهان لاءِ منظم ٿيل ڏيک مهيا ڪري ٿو ۽ انهن کي سٽن ۾ ٽٽڻ کان بچائي ٿو۔ عدد ظاهر ڪرڻ: * <code>&#123;{val|123456.78901}}</code> &rarr; ''قدر''، gaps سان فارميٽ ٿيل: {{val|123456.78901}}، يا {{para|fmt|commas}} سان &rarr; {{val|fmt=commas|123456.78901}} * <code>&#123;{val|''number''|''number''}}</code> &rarr; ''قدر'' ± ''غير يقينيت''، جيئن {{val|fmt=commas|123478|56}} * <code>&#123;{val|''number''|{{hilite|(}}''number''{{hilite|)}}}}</code> &rarr; ''قدر''(''غير يقينيت'')، جيئن {{val|fmt=commas|12345|(56)}} * <code>&#123;{val|''number''|''number''|''number''}}</code> &rarr; ''قدر'' {{su|p=+غير يقينيت|b=−غير يقينيت}} جيئن {{val|fmt=commas4|1234|+56|-78}} ماپ جو قدر ظاهر ڪرڻ: {{#invoke:DemoTemplate|val|4|ul=m2}}. <kbd>m2</kbd> هڪ "unit code" آهي، جنهن کي Val يونٽ جي مضمون واري لنڪ ۽ يونٽ جي نشان جي فارميٽنگ معلوم ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري ٿو۔ Val يونٽن کي پنهنجي محفوظ ڪيل صفحن سان ڳنڍي ٿو۔ ڏسو {{tl|Val/list}}۔ Val ڪيترن ئي unit codes کي سمجهي ٿو ۽ انهن کي "up to code" رکي ٿو۔ unit code مختصر يونٽ نالو هوندو آهي، پر مرڪب يا گڏيل يونٽن ۾ اهي "multipliers" يا "dividers" سان ڪافي پيچيده ٿي سگهن ٿا۔ ڏسو [[Module:Val/units]]۔ unit-code نظام ۾ ڪجهه لچڪ چار پيرا ميٽرن ذريعي ڏني وئي آهي: ڪنهن يونٽ کي لنڪ ڪرڻ يا نه ڪرڻ، (ڏسو ''[[WP:Overlinking|Overlinking]]'')، ۽ يونٽ ratio جي numerator يا denominator کي الڳ لنڪ ڪرڻ يا نه ڪرڻ۔ * <code>&#123;{val|''number''|'''ul='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number {{font color|blue|symbol}}''، جيئن {{val|9.8|ul=km2}} * <code>&#123;{val|''number''|'''u='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number&nbsp;symbol''، جيئن {{val|9.8|u=km2}} * <code>&#123;{val|''number''|'''u='''''unit code''|'''u{{hilite|p}}l='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number''&nbsp;symbol{{large|{{hilite|/}}}}{{font color|blue|symbol}}، جيئن {{val|9.8|u=gal|upl=min}} * <code>&#123;{val|''number''|'''ul='''''unit code''|'''u{{hilite|p}}='''''unit code''}}</code> &rarr; ''number''&nbsp;{{font color|blue|symbol}}{{large|{{hilite|/}}}}''symbol''، جيئن {{val|9.8|ul=parsec|up=year}} unit code نظام کي bypass ڪرڻ لاءِ، جيڪڏهن {{para|u}} توهان جو unit code نه سڃاڻي، ته اهو ڪو به wikitext قبول ڪندو ۽ عام طرح ڏيکاريندو۔ * {{#invoke:DemoTemplate|val|5.4|u=[[kg]]&sdot;[[meter|m]]/s²}} * {{#invoke:DemoTemplate|val|7.6|u=[[metre per second squared|m/s²]]}} unit code نظام ۾ يونٽ شامل ڪرڻ لاءِ ڏسو [[Module:Val/units]]۔ ڪڏهن رڳو number ۽ unit code ڪافي نه هوندا آهن۔ Prefix ۽ suffix پڻ موجود آهن، {{para|p}} ۽ {{para|s}}۔ * {{#invoke:DemoTemplate|val|7600|u= C&sdot;Ga |p= > | s= < }} * {{#invoke:DemoTemplate|val|7600|u=C|p=<span style="color:green">^|s=</span>}} مثالن ذريعي Val جا پيرا ميٽر سکڻ لاءِ ڏسو {{tl|val/testcases}}۔ اهو جامع آهي ۽ ان ۾ 100 کان وڌيڪ مثال آهن۔ == دليل == {{details|Help:Template#Parameters}} Val ٽي اڻنالي پيرا ميٽر وٺي ٿو۔ پهريون هميشه عددي قدر هوندو آهي۔ جڏهن ٻيو ۽ ٽيون پيرا ميٽر نمبر هجن ته اهي مختلف غير يقينيت وارين نشانين ۾ تبديل ٿين ٿا، پر ٻيو اڻنالي پيرا ميٽر پهرئين ۽ ٽئين نمبر کي ''گرامري طور ڳنڍڻ'' لاءِ به ڪم اچي سگهي ٿو۔ Val پنهنجي اڻنالي پيرا ميٽرن جي چوڌاري موجود spaces ختم ڪري ٿو۔ {|cellspacing="15" cellpadding="0" | style="vertical-align:top;text-align: center;" | '''پهريون''' يا {{para|1}} || هڪ عدد۔ اهو [[radix point|decimal point]] notation يا [[e notation]] ۾ ٿي سگهي ٿو۔ هي نمبر Val فارميٽنگ جو بنياد آهي۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|.1234}} {{spaces|19}}(zero شامل ڪري ٿو)<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|+1234}} {{spaces|20}}(plus ڏيکاري ٿو) <br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|-1234}} {{spaces|20}}([[hyphen-minus]] کي [[minus sign]] سان بدلائي ٿو)<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12e34}} {{spaces|15}}([[Scientific notation#E notation|E notation]])<br /> |- |style="vertical-align:top;text-align: center;"| {{para|fmt}} | ڊفالٽ طور، نمبر integer ۽ fractional ٻنهي حصن ۾ ٽن انگن جي گروپن کي gaps سان جدا ڪري فارميٽ ٿيندا آهن۔<br /> بهرحال، ڊفالٽ طور، چار انگن وارا integer فارميٽ نٿا ٿين؛ gaps زبردستي لاڳو ڪرڻ لاءِ {{para|fmt|gaps}} استعمال ڪريو۔<br /> نمبر جي integer حصي کي commas سان جدا ڪرڻ لاءِ {{para|fmt|commas}} استعمال ڪريو۔<br /> فارميٽنگ نه ڪرڻ لاءِ {{para|fmt|none}} استعمال ڪريو (نه gaps، نه commas).<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567|fmt=commas}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234|fmt=gaps}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234.5}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1234.5|fmt=none}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|end}} || مکيه نمبر جي آخر ۾ ڪجهه شامل ڪري ٿو (ڪنهن ٻئي ايندڙ شيءِ کان اڳ). <br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1111|(22)|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|33|end=[END]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|ul=m/s|end=[END]}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | '''ٻيون''' يا {{para|2}} || [[uncertainty#Measurements|غير يقينيت]] ٻنهي فارميٽن مان ڪنهن ۾۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|(22)}}<br /> ٻن نمبرن کي ڳنڍڻ لاءِ conjunction۔ ranges، گرامري output وغيره لاءِ مفيد۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|-|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|–|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|,|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|by|33|e=9}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|and|33|end=[[$]]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|or|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|to|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|x|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|×|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|/|33|ul=m/s}}<br /> ياد رهي ته dashes يا x لاءِ، مختلف قسمن مان سڀ هڪ مناسب stylized output حاصل ڪن ٿا۔ |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | '''ٽيون''' يا {{para|3}} | غير متناسب غير يقينيت۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|33}} |- |style="vertical-align:top;text-align: left;"|{{para|errend}} يا {{para|+errend}} ۽ {{para|-errend}}|| غير يقينيت کان پوءِ ڪجهه شامل ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|errend=[Errend]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|22|33|-errend=<−Errend>|+errend=[+Errend]}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|u}} يا {{para|ul}} || [[Module:Val/units|unit code]]۔ Val هڪ space ۽ unit شامل ڪري ٿو۔<br /> {{para|ul}} يونٽ کي لنڪ ڪري ٿو۔<br /> {{para|u}} يونٽ کي لنڪ نٿو ڪري۔ unit code جي بدران [[help:wiki markup|wiki markup]] به قبول ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|11|ul=m}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|up}} يا {{para|upl}} || هڪ unit code، پر space بدران Val slash ۽ unit شامل ڪري ٿو، يعني "per" unit (denominator)، ratio ٺاهڻ لاءِ۔<br /> {{para|upl}} per unit کي لنڪ ڪري ٿو۔<br /> {{para|up}} per unit کي لنڪ نٿو ڪري۔<br /> ratio ٻن unit codes جو ٿي سگهي ٿو، يا prefix ۽ unit code جو۔ جيڪڏهن unit code ۾ dot يا slash هجي ته Val وضاحت لاءِ parentheses شامل ڪندو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|ul=J/C|upl=F/m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|p=$|upl=acre}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|ul=km/s|upl=Mpc}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|ul=kg.m|upl=s-2}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|p}} || پوري Val expression کان اڳ prefix لڳائي ٿو۔ بغير space جي، پر markup قبول ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|p=[Prefix]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|p=[Prefix]&nbsp;}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|s}} || پوري Val expression کان پوءِ suffix لڳائي ٿو۔ بغير space جي، پر markup قبول ڪري ٿو۔<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|s=[Suffix]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|ul=m/s|s=&nbsp;[Suffix]}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|e}} | exponent۔ Val پهرئين پيرا ميٽر ۾ e notation به قبول ڪري ٿو؛ اهي ٻئي هڪٻئي سان exclusive آهن (مٿي "پهريون" argument ڏسو).<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11|22|33|e=11}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|11e11|22|33}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|Val|e=33}} |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|long scale}} || عام طور unit short [[ton]] هوندو آهي ۽ [[billion]] مان مراد {{val|1|e=9}} هوندي آهي۔ پر انهن unitن ۽ ٻين جا long versions به آهن۔ پنهنجي unit کي long scale سان لاڳاپيل ڪرڻ لاءِ {{para|long scale|on}} استعمال ڪريو۔ unit code جي link تبديل ٿيندي ۽ ٽيبلن ۾ مختلف sort ٿيندو۔ ڏسو [[Long and short scales]]. |- | style="vertical-align:top;text-align: center;" | {{para|nocategory}} || جيڪڏهن ڪنهن به قدر تي set ڪيو وڃي ته هن سانچي جي استعمال ۾ errors سبب صفحو [[:Category:Pages with incorrect formatting templates use|Pages with incorrect formatting templates use]] زمري ۾ شامل نه ٿيندو۔ هي documentation ۽ test pages لاءِ مفيد آهي جن کي درست ڪرڻ جي ضرورت نه هجي۔ |- |} == غلطيون == بحث جي درستگي تي سخت جانچ ڪئي ويندي آهي؛ غلط استعمال غلطي پيدا ڪندو۔ اهي صفحا جن ۾ هن سانچي جو غلط استعمال هوندو، [[:Category:Pages with incorrect formatting templates use]] ۾ ظاهر ٿيندا۔ Val unsupported parameters چيڪ ڪري ٿو ۽ جيڪڏهن ملن ته نسبتاً هلڪي warning ڏئي ٿو۔ موجوده wiki تي اهڙن غلط استعمالن کي track ڪرڻ لاءِ [[:Category:Pages with incorrect formatting templates use|tracking category]] ڏسو۔ تفصيل ڏسڻ لاءِ "warning" تي mouse رکو۔ warnings هن ريت نظر اچن ٿيون: * <code><nowiki>{{val|1.23|exp=6|u=m/s}}</nowiki></code> → {{val|1.23|exp=6|u=m/s|nocategory=true}} * <code><nowiki>{{val|1.23|us=kbit/s}}</nowiki></code> → {{val|1.23|us=kbit/s|nocategory=true}} * <code><nowiki>{{val|1.23|.05|.04|.03|u=m/s}}</nowiki></code> → {{val|1.23|.05|.04|.03|u=m/s|nocategory=true}} == نمبرن جو فارميٽ == {{tl|Val}} وڪيپيڊيا جي [[WP:MOSNUM|اندازنامي]] مطابق فارميٽنگ پيدا ڪري ٿو۔ [[Wikipedia:MOSNUM#Delimiting (grouping of digits)|MOS]] سفارش ڪري ٿو ته نمبرن ۾ يا ته decimal جي ٻنهي پاسن تي thin spaces سان delimiting ڪئي وڃي، يا کاٻي پاسي commas ۽ ساڄي پاسي ڪو delimiter نه هجي۔ مضمونن ۾ delimiting style بابت تسلسل هجڻ گهرجي۔ سانچو ڊفالٽ طور پهريون style استعمال ڪري ٿو؛ اهو <code>|fmt=</code> سان تبديل ڪري سگهجي ٿو (مٿي [[#Arguments|ڏسو]]). == ترتيب ڏيڻ == {{details|Help:Sortable tables}} هر sortable unit لاءِ sort key [[Template:Val/list]] تي ڏسي سگهجي ٿي۔ هي sortable table لاءِ گهٽ ۾ گهٽ markup ڏيکاريندڙ live example آهي: {| |style="vertical-align:top;" | <syntaxhighlight lang="wikitext"> {| class="wikitable sortable floatright" summary="Val sorting test" |+ Click to sort &darr; |- ! Val sort test ! In base unit ! {{nobold|1=(unsort)}} |- | {{val|3|ul= Mm }} | style="text-align:right" | {{val|3000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|1|67}} |- | {{val|4e6|ul= m }} | style="text-align:right" | {{val|4000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|3|67}} |- | {{val|1|ul= km }} | style="text-align:right" | {{val|1000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|5|67}} |- | {{val|5e3|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|5000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|7|67}} |- | {{val|2|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|2|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|11|67}} |} |} </syntaxhighlight> | style="vertical-align:top;" |<!-- --> {| class="wikitable sortable floatright" summary="Val sorting test" |+ Click to sort &darr; |- ! Val sort test ! In base unit ! {{nobold|1=(unsort)}} |- | {{val|3|ul= Mm }} | style="text-align:right" | {{val|3000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|1|67}} |- | {{val|4e6|ul= m }} | style="text-align:right" | {{val|4000000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|3|67}} |- | {{val|1|ul= km }} | style="text-align:right" | {{val|1000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|5|67}} |- | {{val|5e3|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|5000|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|7|67}} |- | {{val|2|u= m }} | style="text-align:right" | {{val|2|u=m}} | style="text-align:right; font-size:small;" | {{random number|100|11|67}} |} |} sort value جو Val expression سان تعلق هن ريت آهي: # عددي قدر شروعاتي نقطو آهي۔ # جيڪڏهن unit وٽ SI Prefix هجي، ته magnitude جو اهو order لاڳو ٿئي ٿو۔ # unit جي پنهنجي [[system of units]] مان unit value لاڳو ٿئي ٿي۔ # جيڪڏهن unit composite هجي، ته هر subunit کي ان جي [[Dimensional analysis#Definition|dimension]] مطابق multiply يا divide ڪيو وڃي ٿو۔ # نتيجو {{tl|ntsh}} ڏانهن موڪليو وڃي ٿو، جيڪو normalization formula لاڳو ڪري ٿو۔ # {{tlf|ntsh}} جو output معمولي طريقي سان table ۾ data-sort-value attribute ذريعي شامل ڪيو وڃي ٿو (صرف behaviorally يعني "hidden"). == وڌيڪ example expressions == === نمبر === {{#invoke:DemoTemplate|val|1234567.1234567}}<br /> <code>⟨{<nowiki/>{val|{{spaces|2}}1234567.1234567{{spaces|3}}}}⟩</code> &rarr; ⟨{{val| 1234567.1234567 }}⟩<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|fmt=commas|.1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|fmt=commas|+1234567}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|-1234567}}<br /> === غير يقينيت === {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.005}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.005|e=3}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|+0.005|-0.006}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|(5)}}<br /> === يونٽ === {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|u=m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|u=m2}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|ul=m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|123.4|ul=USgal}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|ul=mpgimp}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|u=deg}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.005|u='}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|+0.005|-0.006|u="}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|u=%}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|end=&nbsp;[[m/s]]}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|u=degC}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|u=K}}<br /> === Exponents === {{#invoke:DemoTemplate|val|e=5}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|e=5|ul=m}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e5|ul=m}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|e=5|ul=m}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e7|0.056}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.056|e=7}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.23456e-9|+0.00007|-0.00008|ul=m/s}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.23456|+0.00007|-0.00008|e=-9|ul=m/s}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e7|0.056|ul=psi}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|0.056|e=7|ul=psi}} {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234e-2|(5)}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|(5)|e=-2}} === Prefix/suffix === {{#invoke:DemoTemplate|val|p=Δ&nbsp;|12.34}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|p=≅|12.34|u=%}}<br /> {{#invoke:DemoTemplate|val|12.34|0.25|s=%}}<br /> === Numerator/denominator === {{#invoke:DemoTemplate|val|1.234|e=7|ul=W|up=m2}}<br /> === ورجائيندڙ انگ === <code><nowiki>{{val|1.2|end={{overline|34}}|e=7|ul=W|up=m2}}</nowiki></code> → {{val|1.2|end={{overline|34}}|e=7|ul=W|up=m2}} === وڌيڪ مثال === testcases لاءِ ڏسو {{tl|val/testcases}}. == عام سوال ۽ تبصرا == ; سوال: مون کي Val ڇو استعمال ڪرڻ گهرجي؟ : جواب 1. Val نمبرن کي فارميٽ ڪري ٿو: :* digit groups جي وچ ۾ spaces داخل ڪري ٿو، [[MOS:NUM|MoS standards]] مطابق، :* measurements ۾ معياري [[Uncertainty#Measurements|غير يقينيت]] فارميٽ ڪري ٿو، ± character، صحيح spacing، ۽ صحيح alignment مهيا ڪري ٿو، :* [[Exponentiation|10 جا exponents]] ۽ [[scientific notation]] فارميٽ ڪري ٿو، :* "-" (hyphen) کي "&minus;" (minus sign) سان بدلائي ٿو۔ : جواب 2. Val spacing محفوظ رکي ٿو: :* اهو يقيني بڻائي ٿو ته value سٽ جي آخر ۾ [[Word wrap|wrap]] نه ٿئي، ته جيئن متن ۾ هميشه هڪ ئي سٽ تي هڪ واحد value طور پڙهي سگهجي۔ :* value جي مختلف حصن کي درست جاءِ تي space ڏئي ٿو۔ : جواب 3. Val ترتيب ڏيڻ سان توهان کي پوري انسائيڪلوپيڊيا ۾ ڪنهن به unit لاءِ markup automate ڪرڻ ۽ ان جي link لاءِ پنهنجو code ملي ٿو۔ : جواب 4. Val وڪيپيڊيا کي وڌيڪ consistent بڻائڻ ۾ مدد ڪري ٿو۔ اهو [[Wikipedia:MOSNUM|Wikipedia Manual of Style for numbers]] تي عمل ڪري ٿو۔ MoS ۾ updates هن template تي لاڳو ٿي سگهن ٿا ۽ جيڪي values ان کي استعمال ڪن ٿا، انهن ۾ خودڪار تبديلي آڻي سگهن ٿا۔ هي سڀ يقيني بڻائي ٿو ته سڀني صفحن تي سڀ values ساڳيو [[look and feel]] رکن، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي ساڳي [[Letter-spacing|spacing]]، [[font|font size]]، positioning وغيره استعمال ڪندا، ۽ bots لاءِ update ۽ checking آسان ٿيندي، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي value کي سڃاڻي سگهن ٿا۔ ; سوال: <nowiki><math></nowiki> ڇو نه استعمال ڪجي؟ : جواب: انهن ئي سببن لاءِ جن سبب [[Help:Math#Pros of HTML|HTML کي TeX تي ترجيح]] ڏني وڃي ٿي: :* math tags ۾ [[font]] prose کان face ۽ size ۾ مختلف هوندو آهي، جيڪو prose سان inline استعمال ٿيڻ وقت صفحي جي layout کي خراب ڪري سگهي ٿو۔ :* LaTeX سان render ٿيل bitmap image کي [[Cut, copy, and paste|cut and paste]] نٿو ڪري سگهجي۔ :* images آهستي load ٿين ٿيون ۽ وڌيڪ bandwidth استعمال ڪن ٿيون، جيڪو وڪيپيڊيا جي mobile version لاءِ خاص طور خراب آهي۔ :* <nowiki><math></nowiki> پاڻمرادو آساني سان Manual of Style for numbers سان align نٿو ٿئي۔ ; سوال: ڇا Val سان ڪو known issue آهي؟ : جواب 1: هي سانچو 6 آگسٽ 2015 کان نئون Lua module آهي۔ فني طور، Val کي آزمائڻ کان نه روڪڻ جو ڪو مضبوط سبب ناهي۔ : جواب 2. responsive template coders جي فعال ٽيم مسئلا جلدي حل ڪري ٿي۔ talk page ڏسو۔ ; سوال: Val کي ڪيئن استعمال ڪرڻ گهرجي؟ : جواب 1. Val وٽ شايد توهان جو unit اڳ ئي [[Module:Val/units|موجوده فهرست]] ۾ آهي۔ جيڪڏهن نه، پنهنجو unit اتي شامل ڪريو۔ : جواب 2. [[WP:OVERLINKING|overlinking]] کان بچڻ لاءِ {{para|ul}} مان {{para|u}} ڏانهن ۽ {{para|upl}} مان {{para|up}} ڏانهن تبديل ڪريو۔ : جواب 3. جڏهن به توهان وٽ link ڪرڻ لاءِ unit يا sort ڪرڻ لاءِ table هجي، Val اڳ ئي ان unit جي link ۽ sorting value سان setup آهي۔ : جواب 3. Val کي {{tl|Convert}} سان گڏ استعمال ڪريو۔ ڏسو [[Module:Convert/data|Convert ۾ units ڪيئن شامل ڪجن]]۔ : جواب 4. جتي ڪيترن ئي سوين يا هزارين نمبرن يا unitن وارن ڊگهن list articles ۾ consistent styling گهربل هجي۔ == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "نمبر", "description": "decimal point notation يا e notation ۾ هڪ نمبر۔ Val expression جو مکيه بنياد۔", "example": "-12.12345e9", "type": "string", "required": true }, "2": { "label": "غير يقينيت", "type": "string" }, "3": { "label": "غير متناسب غير يقينيت -", "type": "string" }, "4": {}, "5": {}, "fmt": { "label": "فارميٽ", "description": "ڊفالٽ طور، نمبر integer ۽ fractional ٻنهي حصن ۾ ٽن انگن جي گروپن کي gaps سان جدا ڪري فارميٽ ٿيندا آهن۔ پر ڊفالٽ طور، چار انگن وارا integer فارميٽ نٿا ٿين؛ gaps زبردستي ڪرڻ لاءِ \"gaps\" استعمال ڪريو۔ نمبر جي integer حصي کي commas سان جدا ڪرڻ لاءِ \"commas\" استعمال ڪريو۔ ڪا فارميٽنگ نه ڪرڻ لاءِ \"none\" استعمال ڪريو (نه gaps، نه commas).", "example": "commas", "type": "string", "suggestedvalues": [ "gaps", "commas", "none" ] }, "end": { "label": "آخر", "description": "مکيه نمبر جي آخر ۾ ڪجهه شامل ڪري ٿو (ڪنهن ٻئي ايندڙ شيءِ کان اڳ).", "type": "string" }, "u": { "label": "يونٽ", "description": "unit code۔ نمبر کان پوءِ هڪ space ۽ unit شامل ڪيو ويندو۔", "example": "m", "type": "string" } } } </templatedata> [[زمرو:پيچيدا سانچا]] ڍ[[زمرو:سانچا مع طباعتي نسخا]] [[en:Template:Val]] 7ketfgta92ra613x4cl341qdo1arg2s 10 8502 374015 58723 2026-04-27T21:55:01Z Intisar Ali 8681 374015 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{documentation | content = {{#ifeq:{{#invoke:High-use|num|x}}|many||{{High-use}}}} {{{header|}}} ==وضاحت== :<code><nowiki>{{</nowiki>{{#if:{{{2|}}} |{{{2}}} |{{#if:{{{3|}}} |{{{3}}} |{{#if:{{{4|}}} |{{{4}}} |? }} }} }}<nowiki>}}</nowiki></code> هي سانچو هڪ جهنڊي جو آئڪن ۽ وڪي لنڪ ڏيکاري ٿو [[{{getalias|{{{1}}}}}|{{getalias|{{{1}}}}}]] ڏانهن۔ هي سانچو {{tlx|flag|{{{1}}}}} جي برابر آهي، پر ان جو نالو معياري ٽي-اکر {{#if:{{{2|}}} |{{#if:{{{3|}}} |{{#if:{{{4|}}} |[[ISO 3166-1 alpha-3]] ملڪ ڪوڊ، [[List of IOC country codes|IOC ڪوڊ]] ۽ [[List of FIFA country codes|FIFA ڪوڊ]] |[[ISO 3166-1 alpha-3]] ملڪ ڪوڊ ۽ [[List of IOC country codes|IOC ڪوڊ]] }} |{{#if:{{{4|}}} |[[ISO 3166-1 alpha-3]] ملڪ ڪوڊ ۽ [[List of FIFA country codes|FIFA ڪوڊ]] |[[ISO 3166-1 alpha-3]] ملڪ ڪوڊ }} }} |{{#if:{{{3|}}} |[[List of IOC country codes|IOC ملڪ ڪوڊ]] |{{#if:{{{4|}}} |[[List of FIFA country codes|FIFA ملڪ ڪوڊ]] |ملڪ ڪوڊ }} }} }} {{{1}}} لاءِ مختصر استعمال جي سهولت طور رکيو ويو آهي۔ {{#ifexist:{{SUBJECTPAGENAME}}/doc |{{ {{SUBJECTPAGENAME}}/doc}} }} ==TemplateData== {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": {}, "description": "هڪ جهنڊي جو آئڪن ۽ وڪي لنڪ ڏيکاري ٿو۔ ڪو به پيرا ميٽر ناهي۔" } </templatedata> ==پڻ ڏسو== *[[سانچو:Country data {{{1}}}]] — وڌيڪ اختيارن لاءِ *[[وڪيپيڊيا:WikiProject Flag Template]] *[[وڪيپيڊيا:Inline templates linking country articles]] {{Sandbox other||[[زمرو:Flag template shorthands]]}} | link box = هي دستاويزڪاري [[سانچو:Flag template documentation]] مان تيار ڪئي وئي آهي۔ <br/> هن سانچي لاءِ مخصوص دستاويز [[{{FULLPAGENAME}}/doc|/doc]] ۾ شامل ڪري سگهجن ٿا ۽ پاڻمرادو ڏيکاريا ويندا۔ <br/> سڀئي زمرا پڻ /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪيا وڃن۔ }}</includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> qkox2yadhpwsv0aknm620lt3qniwkhz 0 9447 373897 359404 2026-04-27T16:01:27Z Intisar Ali 8681 373897 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name =ديبل بندر |native_name= |alternate_name = |image = |alt = |caption = |map_type = |map_alt = |coordinates = |location = |region = سنڌ جو عربي سمنڊ وارو ڪنارو |type = قديم ڦٽل بندر |part_of = |length = |width = |area = |height = |builder = |material = |built = |abandoned = سمن جي شروعاتي دور ۾ |epochs = سنڌ م عربن جي آمد ۽ ان کان اڳ وارو زمانو |cultures = ھندو ۽ ٻڌ ثقافت |dependency_of = سنڌ جي راجائن جي حڪومت |occupants = سنڌي |event = عربن جي ڪاھ ء شھر جو زوال |excavations = |archaeologists = |condition = |ownership = |public_access = |website = |notes = }} '''ديبل''' (Debal) [[ڪراچي]] کان 37 ميل پري [[ڀنڀور]] جي هنڌ تي قديم بندرگاهه آهي۔ مسلمانن [[هندوستان]] ۾ سڀ کان پهريان ان ئي بندرگاهه تي پنهنجو جهنڊو لهرايوڦڙڪايو. هتي هندن جا مندر گهڻا هئا ۽ هو هن شهر کي ديول چوندا هئا. 1912ع جي کوٽائي ۾ هتي اهڙا آثار مليا آهن، جيڪي اسلامي دور سان تعلق رکن ٿا۔ اهو به امڪان آهي ته، ديبل بندر ديبل بندر، سنڌو درياءَ جي بگهاڙ واري وهڪري تي هجي جيڪو ان وقت سنڌو نديءَ (Sindhu Nadi) جو مرڪزي وهڪرو هو. اها ڳالهه هيملٽن 1699ع ۾ چئي هئي. انهن ڏينهن ۾ ديبلي يا ديبل وارو وهڪرو لاڙي بندر تائين ويندو هئو، جيڪو پير پٺو جي ڏکڻ اولهه ۾ هئو.ديبل، سنڌ جي قديم ۽ مشهور واپاري بندرگاهه هئي. ديبل کي چوگرد قلعو هو. فتحنامي مان هن شهر جي قدامت جو احوال ملي ٿو. ڇهين صدي عيسوي کان وٺي تقريبن تيرهين عيسوي صدي جي اڌ تائين ديبل بندر زبون حالت ۾ سنڌ پرڳڻي ۾ قائم هو. ڏهين صديءَ ۾ جيئن سنڌ اندر عربي دور اقتدار جو زور هوريان هوريان ختم ٿي ويو، تيئن سندن طاقت ۽ واپار جي مرڪز ديبل جي اهميت پڻ گهٽجي ويئي. سنڌو درياءَ جي موج ۽ مستين ڪري هڪ ٻئي نئين بندرگاهه جنم ورتو، جيڪو ”لوهاراني“ جي نالي سان مشهور ٿيو. هن نئين بندرگاهه جي اسرڻ ڪري پڻ قديم بندر ديبل جو اوج گهٽ ٿي ويو. سن 1334ع ۾ جڏهن '''ابن بطوطه''' (Ibn-e-Batoota) سنڌ ۾ آيو ته هن '''”لاهري“''' بندر (Laahiri Bandar) کي وڏي اوج تي ڏٺو. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته ديبل بندر اٽڪل ڇهه سو ورهيه سنڌ جو مکيه بندر ٿي رهيو ۽ ان سان سنڌ جي سياسي ۽ اقتصادي تاريخ جو لاڳاپو هو. ==نالي جي معنيٰ== ديبل اصل ۾ ديول ٻول تان ورتل آھي ۽ ديول جي معنيٰ آھي مندر (ٽيمپل).<ref>{{حوالو_ويب|url=https://www.sanskritimagazine.com/india/medieval-india-enslavement-hindus-arab-turkish-invaders/|title=Medieval India: Enslavement of Hindus by Arab & Turkish Invaders|date=2014-12-10|website=Sanskriti - Hinduism and Indian Culture Website|language=en-US|access-date=2020-02-13}}</ref> == ديبل جو جاگرافيائي مقام == جيتوڻيڪ ديبل تباهه ۽ برباد ٿي ويو، پر سنڌ وارن نئين بندرگاهه کي به ديبل ئي سڏيو، ڇاڪاڻ ته گذريل ڇهه سو ورهين جي عرصي ۾ ”بندر“ ۽ ”ديبل“ جا لفظَ لازم ملزوم بڻجي ويا هئا. پوئين زماني جي تاريخ هن عام رواج جي تصديق ڪري ٿي. سورهين عيسوي صديءَ ۾ پورچوگيزن هن ساڳئي '''لاهري بندر''' کي لاهري بندر، '''دربل'''، '''ديوئل''' ۽ '''ديوئلسند''' ڪري لکيو آهي. '''ابوالفضل آئين اڪبريءَ ۾ ٺٽي کي ديبل''' سڏيو آهي. '''مير معصوم لاهري بندر خواهه ٺٽي کي ”ديبل بندر“ ڪري لکيو آهي'''. <ref>ڏسو نزهة الخواطر ج1 ص35، ڇاپو حيدرآباد دکن</ref> انهن احوالن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اصل ۾ ديبل، جنهن کي بن قاسم فتح ڪيو هو، اهو زماني جي انقلابن ڪارڻ تباهه و برباد ٿي ويو، تڏهن به ان جو اهو نالو هلندو رهيو ۽ پوءِ لوهاراني يا لاهري بندر خواهه ٺٽي کي ديبل بندر سڏڻ لڳا. سنڌ جو مشهور تذڪري نگار مير علي شير قانع تحفة الڪرام ۾ لاهري بندر کي پراڻو ديبل سڏي ٿو. ساڳيءَ طرح بگهاڙ شاخ تي هڪ بندرگاهه کي به '''ديبل''' ڪري سڏيو ويو آهي. اتي دفن ٿيل شيخ حسين عرف پير پٺي کي ديبلي ڪري سڏيو آهي. <ref>مخدوم امير احمد ”تاريخ معصومي“ (سنڌي ترجمو)، سنڌي ادبي بورڊ، دفعو اول 1953ع، ص6</ref> '''محقق بيروني''' جو چوڻ آهي ته ديبل هڪ سامونڊي بندر هو ۽ لوهاراني کان اڀرندي ڏانهن سنڌو نديءَ جي شاخ جو هڪ بندر هو. <ref>البيروني، ڪتاب الهند، ص102</ref> ان ڪري '''پاٽنجر''' ۽ '''ڪيننگهام''' لاهري بندر کي اصلي ديبل سمجهن ٿا. رچرڊ برٽن، ڪئپٽن مئڪمرڊو، دلاروشي، رينيل ڊبليو، همئلٽن ۽ هينري ڪزنس وري ٺٽي کي قديم ديبل ڪري لکن ٿا، جيڪا ڳالهه بي بنياد لڳي ٿي. ايليٽ صاحب [[ڪراچي]] کي ديبل ٺهرايو آهي. پر ٻئي پاسي ڪجهه ٻين محققن جو خيال آهي ته [[ڪراچي]] بندر طور سن 1729ع ڌاري ڪتب اچڻ شروع ٿيو هئو، تنهنڪري ڪراچيءَ جي ديبل بندر هئڻ واري ڳالهه تي وڌيڪ تحقيق ٿيڻ گهرجي. آرميني جاگرافيدان ۽ تاريخ نويس موسيٰ خوريني (Mosses Chorenazi) چوٿين يا پنجين عيسوي ۾ جاگرافيءَ بابت هڪ ڪتاب لکيو. ايراني حڪومت سان سانيءَ جي سياسي ورهاست جو ذڪر ڪندي هن ڏاکڻن ضلعن ۾ مڪوران (مڪران) ۽ سنڌ سان گڏ ”دي بول“ ذڪر ڪيو آهي. هن مان معلوم ٿئي ٿو، ته ”ديبل“ جي نالي سان ٻه بندر هئا هڪ دريائي بندر ۽ ٻيو سامونڊي ۽ ٻئي هڪ ئي نالي سان سڏبا هئا. ان مان اهو به واضع ٿئي ٿو. ته ديبل شهر به هو، ته علائقو به.چيني سياح ڪياتان جاگرافيدان ۽ سياح‎ ڪئنٽن کان ايراني نار تائين جڳهن ۽ بندرن جا نالا ڄاڻايا آهن. هن ”تي يو“ جو ذڪر ڪيو آهي، جنهن ۾ هڪ وڏو درياءُ ”مي لان“ آهي. ائين ٿو معلوم ٿئي”مي لان“ ”مهراڻ“جو چيني اچار آهي، ۽ ”تي يو“ ”دي بول“ جو چيني اچار آهي.<ref>سنڌ- سياحن جي نظر ۾--ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (قسط- 1)؛ رسالو:مهراڻ؛ 1991جلد 1 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ</ref>سنڌ جي مشهور بندرگاهه ديبل بابت بشاري مقدسي پنھنجي ڪتاب احسن التقاسيم ۾ لکي ٿو: ”سامونڊي ڪناري تي واقع آهي. ان جي چوڌاري لڳ ڀڳ سو ڳوٺ آهن، جن جي آبادي گهڻو ڪري هندو آهي سمنڊ جون لهرون شهر جي فصيل سان اچي ٽڪرائجن ٿيون. سمورا رهاڪو واپاري آهن سنڌي ۽ عربي ڳالهائي وڃي ٿي. هي سنڌ جو بندرگاهه آهي. حڪومت کي ان مان تمام گهڻي آمدني ٿئي ٿي. ان جي لڳ مهراڻ سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. ماڻهو سليقي وارا ۽ خوش آهن.“<ref>سنڌ- سياحن جي نظر ۾--ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (قسط- 1)؛ رسالو:مهراڻ؛ 1991جلد 1 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ</ref>”ديبل“ جي جاءِ جو نالو قديم دور ۾ پھرين پھرين آرميني تاريخ نويس ۽ جاگرافيءَ جي ماھر موسيٰ خوريني (Moses Chorenaz) جي جاگرافيءَ بابت لکيل ھڪ رسالي ۾ ملي ٿو، جيڪو چوٿين يا پنجين صديءَ عيسويءَ ۾ ٿي گذريو آھي. ساساني حڪومت جي سياسي ورھاست جو بيان ڪندي ھن ڏاکڻين ضلعن ۾ ’مڪوران‘ (مڪران) ۽ سنڌ سان گڏ ’دي بول‘ جو بہ ذڪر ڪيو آھي. <ref>{”ايرانشھر“ بحوالھ حسن پيرينيا ”ايران – باستائي“ تھران 1304 ھجري ص520؛ پڻ ”ايران – باستان“ تھران 1311 ھجري ص93.} </ref> انھيءَ مان اھو نتيجو نڪري ٿو تہ اھو نالو عربن جي سنڌ فتح ڪرڻ کان گھڻو اڳ مشھور ھو. ان جي عربي اچار سان گھري ھڪجھڙائي ٻڌائي ٿي تہ اھو نالو عربن پنھنجن پاڙيسري ايرانين کان ورتو ۽ نہ مڪاني ماڻھن کان جيئن شڪ ڪيو وڃي ٿو تہ ان جو اشتقاق سنسڪرت لفظ ”ديوالہ “ (يعني بتن جو مندر) مان ورتل آھي. اھا بہ اھم ڳالھ آھي تہ آرميني جاگرافيدان جو ’دي بول‘ ڪنھن شھر يا بندر جو نالو ڪونھي، پر ھڪ ضلعي جو نالو آھي، جيڪو مڪران ۽ سنڌ ٻنھي کان ڌار ھو. انھيءَ مان راجا ڏاھر جي انھيءَ حجت جي تصديق ٿئي ٿي تہ سامونڊي ڦورو ميد، جن جو صدر مقام ديبل ھو، سندس رعيت نہ ھئا. ٻيو غير عرب مصنف، جنھن ھن جاءِ جي نالي جو ذڪر ڪيو آھي، اھو آھي چيني جاگرافيدان ’ڪياتان‘، جنھن جا سفرناما 785ع ۽ 805ع جي وچ ڌاري مرتب ڪيا ويا ھئا. ڪئنٽن کان وٺي ايراني نار تائين جاين ۽ بندرن جي ڳڻپ ڪندي، ھن ”تي يو“ جو ذڪر ڪيو آھي، جنھن ملڪ ۾ ھڪ وڏو درياءُ ”مي لان“ (مھراڻ) آھي.<ref> {Quoted and commented upon ھرٿ ۽ راخيل، چاؤ جو ڪُوا، سينٽ پيٽرس برگ، 1911ع ص9. } </ref> چيني اُچارپڻ آرميني جاگرافيدان جي ڏنل نالي جي ويجهو آهي ۽ سندس ان بيان جي تہ اھو ھڪ ”ملڪ“ آھي، پڻ تصديق ڪري ٿو. ھاڻي وري عربن ڏانھن اچون ٿا، جن جي ٽن شاعرن سڀني کان پھرين انھيءَ نالي کي پنھنجي ڪلام ۾ آندو آھي. پھريون مشھور معروف شاعر ’جرير‘ (740-827ع) آھي، جنھن قبيلي بنو تميم جي ھجو ڪندي لکيو آھي: ’شريف انسان جو ڌڪ ديبل (الدبيلة) جي ڍڳيءَ جي ڌڪ جھڙو ھوندو آھي، پر بنو تميم جو ڌڪ ٻڪريءَ جي ڌڪ جھڙو آھي‘.<ref>{ السوي ”شرح ديوان جرير“ قاھره 1352ھھ، ص 528.} </ref> ھن جي ھمعصر خالد القناس پڻ ديبل جي ڍڳين جو ذڪر ڪيو آھي. <ref>{ الميمني ”طرائف الادبيه“ قاھره 1937 ص102} </ref> انھن ٻن حوالن مان ظاھر ٿئي ٿو تھ ديبل ھڪ چڱي چراگاھ واري سرزمين ۾ واقع ھو. پر ديبل بابت وڌيڪ اھم حوالو ابن العربي (767-845ع) جي ھڪ شعر ۾ ملي ٿو، جنھن پاڻيءَ جي پخال کي ديبلان (الديبلان) يعني ”ٻہ ديبل)<ref>{ البرڪي ”معجم ما استعجم“ قاھره، 1935ع جلد2 ص569. } </ref> جي ھڪ ٿلھي ۽ ڪاري شخص سان تشبيھ. ڏني آھي. اھو ٻن ’ديبلن‘ جو قديم ۽ واضح ذڪر آھي. ديبل جي باري ۾ وڌيڪ تحقيق ڪرڻ کان پھرين، اسين مٿي ڄاڻايل قديم حوالن جي آڌار تي چئي سگھون ٿا تہ اصل ۾ اھو نالو ھڪ ’ضلعي‘، ’بادشاھت‘، ’ملڪ‘ جو نالو ھو، جتي سٺا چراگاھ ھوندا ھئا ۽ جتي ٻہ ھنڌ (بندر يا شھر) ’ملڪ‘ جي نالي پٺيان سڏبا ھئا. جيتوڻيڪ ائين بہ ٿي سگھي ٿو تہ اھا بادشاھت يا ضلعو پنھنجي مکيہ شھر يا شھرن جي نالي پٺيان سڏبو ھجي. جن عرب ليکڪن ديبل جو حوالو ڏنو آھي، انھن ۾ سڀني کان وڌيڪ صحيح ۽ ڄاڻو عالم البيروني (وفات 1048ع) ھو. ھڪ کاري، ھڪ نار (الغب) ۽ ’کاري مٺي جو سنڌو‘ (الخور) ۾ جيڪو فرق آھي، ان کي ھو سائنسي طريقي تي ھن ريت ٻڌائي ٿو: ”ھڪ نار (الغب) ھڪ اھڙي ڪنڊ يا پاڻيءَ جي ڪن وانگر ھوندي آھي، جيڪو سمنڊ مان کليل ميدان ۾ گھارو ڪندو آھي ۽ خاص ڪري وير جي لھڻ ۽ چڙھڻ سبب ان ۾ جھاز راني ڪرڻ خطرناڪ آھي. کاري مٺي جو سَنڌو (الخور) بہ نار وانگر ھوندو آھي، پر اھو سمنڊ جي کليل ميدان ۾ گھاري ڪرڻ سببان نہ ٺھندو آھي، بلڪ وھندڙ پاڻيءَ جي ڦھلاءِ جي ڪري ٺھندو آھي، جيڪو اتي پھچي بيھي رھندو آھي ۽ سمنڊ سان ملي ويندو آھي. اھي کاري مٺي جا سَنڌا بہ جھازن لاءِ خطرناڪ ھوندا آھن، ڇاڪاڻ تہ ڳرن غورابن کي مٺي پاڻيءَ جي ڀيٽ ۾ کارو پاڻي چڱيءَ طرح کڻي سگھي ٿو.“ <ref>{ ”ڪتاب ملل ھند“ حيدرآباد دکن نسخو 1958ع، ص 167، سچاؤ “Indico” I:208.} </ref><ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref>سنڌو درياءَ جي ڪيٽيءَ جي بلڪل ڏاکڻي طرف کي مغرب وارا (يعني ايراني ۽ شايد سندن پاڙيسري آرميني ۽ عرب، پنجين صدي عيسويءَ کان ديبل ڪري سمجھندا ھئا. انھيءَ ملڪ جي مخصوص ضرورتن جي ڪري اتي بھ بندر ھوندا ھئا؛ ھڪ سامونڊي بندر، جيڪو درمياني بندر جو ڪم ڏيندو ھو ۽ ٻيو دريائي بندر، جيڪو واپار جو مرڪز ھوندو ھو. درياءُ جي لٽ جي ڪري انھن بندرن جي اصل جاءِ ۾ فرق ھو. الديبل جي علائقي تي عربن جا پھريان حملا سامونڊي ساحل ۽ انھيءَ جي بندر تائين محدود ھئا، جنھن ڪري ھنن کي گھڻو نقصان پھتو، ڇاڪاڻ تھ بچاءُ ڪندڙن جي اصل طاقت ملڪ اندر يعني بندر ۾ موجود ھئي، جيڪو الديبل جي کاري مٺي جي سنڌي (خوار الديبل) وٽ واقع ھو. ٽيون حملو کاري مٺي جي سنڌي (خور) تي واقع بندر تي ٿيو ھو.<ref>{ البلاذري ”فتوح البلدان“ ليڊن ص436.} </ref> جيئن تھ اھو ھنڌ گھڻو ملڪ اندر ھو، تنھن ڪري انھيءَ حملي ۾ پيدل فوجن کان گھڻي مدد ورتي وئي ھئي. ھيگ جو اصرار ڪرڻ بلڪل درست آھي تھ ايترو مٿي سنڌو درياءَ ۾ سامونڊي جھازن لاءِ جھازراني ڪرڻ بلڪل ناموزون آھي.<ref>{ ھيگ The Indus Delta Country ص51، نوٽ 72.} </ref> ھو لکي ٿو تھ: ”عجب آھي تھ سمنڊ کان انھيءَ جي فاصلي ۽ سنڌو ندي جھڙي درياءَ ۾ ڪنڊاون جھازن جي ھلڻ جي تڪليفن کي انھن ماڻھن نظر انداز ڪري ڇڏيو آھي، جن کي ”پڪ“ آھي تھ اھو ڪنھن زماني ۾ سامونڊي جھازن جو مشھور بندر ھو.“ <ref> { ھيگ The Indus Delta Country ص51، نوٽ 47.} </ref> پر ھن کي خبر ئي ڪانھي تہ انھيءَ صورتحال کي منھن ڏيڻ لاءِ حجاج خاص ۽ بلڪل انقلابي انتظام ڪيا ھئا. ھن ڪنڊاون جھازن کان سواءِ ڪوڪا لڳل ۽ ڏامر سان لِتل جنگي ڪشتين جو ھڪ ٻيڙو تيار ڪريو. الجاحز (وفات 868ع) ۽ ابن رسة (903ع ڌاري) اوائلي دور جي مشھور عرب مورخ المدائني (840-752) جي حوالي سان لکن ٿا تھ: حجاج پھريون شخص ھو، جنھن اھڙا جنگي ٻيڙا تيار ڪرايا ھئا. حقيقت ۾ عربن جي ھٿان ديبل جي فتح کان اڳ ھندي وڏي سمنڊ ۾ اھڙي قسم جا جھاز ھليا ئي ڪونھ ھئا.< ref>{ <ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{(25) موجوده مصنف اھو پنھنجي ھڪ مضمون بعنوان ”ھندي وڏي سمنڊ ۾ جھازن جوڙڻ جي ھنر ۾ حجاج جا آندل سڌارا“ ۾ بحث ھيٺ آندو، جيڪو پنجاب يونيورسٽي اورنٽيل ڪاليج جي سؤ سالي تقريب جي سلسلي ۾ لاھور ۾ ٿيل بين الاقوامي ڪانفرنس (973) ۾ پڙھيو ويو.}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}} </ref > تنھن ڪري جنھن ديبل کي محمد بن قاسم فتح ڪيو ھو، اھو يقينًا ٺٽو ھو، جيئن جاگرافيائي نقشن ۽ قديم آثارن جي حوالن سان ڪزنس ثابت ڪيو آھي.<ref>{.{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}} </ref> انھيءَ ھوندي بھ ڪزنس پڻ ان زبردست چالاڪيءَ کان اڻ واقف آھي، جيڪا حجاج پنھنجن طاقتور مخالفن سامونڊي ڦورن سان ڪئي ھئي. انھن کان سواءِ قديم آثارن ۾ ڀنڀور جي کنڊرن کي گھٽ اھميت ڏئي ڪزنس غلطي ڪئي آھي. عربن جي ڪاھ وقت ديبل جو سامونڊي بندر يا ’بحري ديبل (ديبل بحرية)‘ البشاري جي لفظن ۾ ڀنڀور واريءَ جاءِ تي ھوندو ھو، جيئن آثار قديمھ جي کوٽائين مان ھاڻي آخرڪار ثابت ٿيو آھي. جيئن اسين اڳ ۾ چئي آيا آھيون تھ عربن بعد ۾ دريائي بندر گھڻو مٿي قديم بھمن آباد جي ويجھو ٺاھيو ھو. پر انھيءَ بندر کي قائم رکڻ لاءِ ضروري ھو تہ واھ ۾ درياءَ جي رءُ کي رھڻ نہ ڏنو وڃي، جيڪو عربن جي دور کان پوءِ واري زماني جي مشڪل حالتن ۾ ناممڪن ھو؛ تنھن ڪري ٺٽو ھڪ ڀيرو وري ھڪ دريائي بندر ۽ تجارتي مرڪز جي حيثيت ۾ اوج تي پھتو ۽ سنڌ جي گاديءَ جو ھنڌ ٿيو. انھيءَ زماني تائين ڀنڀور جي حالت بھ ابتر ٿي وئي ھئي، جنھن ڪري انھيءَ جي بدران لاھري (يا البيرونيءَ جي لوھاراڻي) بندر کي استعمال ڪيو ويو، جيڪو يقينًا ھڪ ”ننڍو شھر“ ھوندو يا البشاري جي لفظن ۾ ’تقريبًا سؤ ڳوٺن جو شھر، جنھن جي چوڌاري ديبل جو سامونڊي بندر ھو.‘ انھيءَ انومان جي آثار قديمھ جي ثابتين مان پوري پٺڀرائي ٿئي ٿي. ارڙھين صديءَ جي آخري ڌاري لاھري بندر پنھنجي پاڙيسري شاھھ بندر جي ڀيٽ ۾ ڦٽي ويو، پر سڄي وچئين دور ۾ ٺٽو قائم ۽ دائم رھيو.<ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref> ڀنڀور ۾ آثار قديمہ جي شاندار کوٽائين مان فقط ھڪ حقيقت ثابت ٿي آھي تھ: پوري خاطريءَ سان چئي سگھجي ٿو تھ اھا جاءِ عرب دور جي عرب تاريخ واري ديبل جي جاءِ آھي. پر آثار قديمھ وارن ھن دعويٰ ڪرڻ ۾ تڪڙ ڪئي تھ: ”ڀنڀور کي ديبل سمجھڻ جو سوال ھاڻي بنان ڪنھن شڪ ۽ شبھي جي حل ٿي ويو آھي.<ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref> بصره کان هتي تائين فارس ۽ سنڌ جي وچ واري حد مقرر ٿئي ٿي۔ هتان کان ديبل شهر (هاڻوڪي ڪراچي جي آس پاس) اٺ ڏينهن جي مسافت تي واقع آهي۔ هتان کان مهراڻ (درياءِ سنڌ) ٻه [[فرسخ]] جي فاصلي تي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو۔ [[مھراڻ]] کان اڳتي ٽي کان چار ڏينهن جي مسافت تي اهو علائقو اچي ٿو، جيڪو هندستان جو پهريون حصو شمار ٿئي ٿو۔ هتان کان ميد ٻه فرسخ تي آهي، ۽ ميد کان (ٻيو هنڌ) پڻ لڳ ڀڳ ٻه فرسخ جي فاصلي تي آهي۔ ان کان پوءِ سندان (سنجان، بمبئي جي ڀرپاسي) ارڙھن فرسخ تي آهي، ۽ پوءِ ملي (ملیار) پندرهن ڏينهن جي مسافت تي واقع آهي<ref name="AtarMubarakpuri2005">{{حوالو ڪتاب | عنوان = عہد نبوی کا ہندوستان معہ ہندوستان صحابه کے زمانے میں | مصنف = قاضی محمد اطہر مبارکپوری | اشاعت = ممبئی | سال = 2005 | صفحا = 19 }}</ref>۔ == ديبل تي عربن جي حملن جو ڪارڻ == وليد بن عبدالملڪ جي ڏينهن ۾ ڪن عرب واپارين سرانديپ ۾ وفات ڪئي هئي، جن جي زالن ۽ ٻارن کي سيلون وارن اَٺن جهازن ۾ چاڙهي، خليفي لاءِ تحفن سميت، جهازن کي بصري ڏانهن روانو ڪيو. مٿين جهازن کي مخالف هوا ديبل جي ڪناري تي ڌڪي آندو، جن کي ديبل جي دريائي ڌاڙيلن لٽي، زالن ۽ ٻارن کي قيد ڪيو <ref name="The Persian Gulf Pilot"> مڪران جو ڪنارو بلڪل خطرناڪ هنڌ آهي، تنهن ڪري جهاز ڪنارو ڏيئي خبرداريءَ سان لنگهندا آهن. اهوئي سبب هو، جو سرانديپ جي جهازن ديبل جو ڪنارو ورتو هو، مڪران جي خطرناڪ ڪناري لاءِ ڏسو ڪتاب: Captain Constable & Liet, A.W. Stiffe: The Persian Gulf Pilot, London, 1898.</ref> . مٿئين حادثي متعلق، حجاج بن يوسف، ڏاهر کي احتجاجي نوٽ موڪليو، جنهن جو جواب ڏاهر نهايت مغروريءَ سان ڏنو، ته ”ديبل جا ڌاڙيل سندس حڪم کان ٻاهر آهن.“ حقيقت ۾ سندس جواب عذر لنگ هو، جنهن حجاج جهڙي ڪهنه مشق گرگ کي اهڙو مشتعل ڪيو، جو هن دمشق جي درٻار کان سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ اجازت گهري.<ref name="فتوح البلدان"> فتوح البلدان: بلاذري، ص- 435، 437.</ref> <ref name = " جنت السنڌ "/> == ديبل جا بحري قزاق == مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:سنڌ جي قديم توڙي جديد تاريخن ۾ ڪنهن به مؤرخ ڪين ڏيکاريو آهي ته ديبل جا بحري قزاق ڪير آهن. عرب انهن ڊاڪن کي ’بوراج‘ سڏيندا هئا. اوهين پڙهي چڪا آهيو ته اسلام کان اڳ به اهي دريائي ڌاڙيل تجارتي جهازن کي لٽيندا هئا. سندن خوف ڪري، حيره جي آل منذر اميرن حيره کي ۽ ساساني فرمان روائن اُبله جي بندر کي مضبوط قلعا ڏياريا هئا. ان کان سواءِ وڏن جهازن تي پنج پنج سؤ ملاح رهندا هئا، جي پاڻ سان آتشي مادا به ساڻ کڻندا هئا. مڪران جو ڪنارو، ديبل ۽ سومناٿ گجرات ۾ ڌاڙيلن جا مکيه اڏا هئا. بزرگ بن شهريار ڪتاب ’عجائب الهند‘ ۾، علامه البيروني ’ڪتاب الهند‘ ۾ سندن ذڪر ڏنو آهي. سون مياڻيءَ کان وٺي گوادر جي بندر تائين ميڊ ۽ ڪورا ٻه قومون رهن ٿيون، جن جو گذران جهازرانيءَ ۽ مڇي جي شڪار تي آهي. گوادر جي هڪڙي ڪتبي مان پتو پوي ٿو ته سندن اصل وطن ڪڇي هو ۽ ايليٽ جي بيان موجب سندن اپر سنڌ جي مهاڻن سان مائٽي هئي. اتان نڪرڻ کان پوءِ هنن مڪران جي ڪناري کي وسايو. اهي مانگر مڇن جي هڏن مان جڙيل جهوپڙين ۾ رهندا هئا. سندن خوراڪ مڇي هئي ۽ گهوڙن کي سڪل مڇيءَ جو گوشت کارائيندا هئا. اشور جي راڻي سميراس ۽ سڪندر مقدوني کي، مڪران جي ڪناري کان لنگهندي انهن گهڻو تنگ ڪيو هو. ايراني نار کان وٺي ملبار تائين جهازراني ڪندا هئا. سنڌ، گجرات ۽ ڪوڪن جي راجائن جي بحري ٻيڙن تي نوڪر هئا. محقق ڊي گوئجي ٻنهي قومن کي ايشيا جي بهترين ملاحن جو نمونو لکي ٿو. ڪرنل جيمس ٽاڊ، ميدن کي چندر ونسي اسوا خاندان مان شمار ڪري ٿو ۽ سندن ٽي فرقا هن ريت ڏيکار يٿو: 1- پورا ميد، 2- اُجا ميد ۽ 3- ديو ميد. ڪرنل جيمس ٽاڊ، تاريخ راجسٿان لکندي، جيڪي ڏسي ٿو، سو آريائي عينڪ جي ذريعي ڏسي ٿو. حالانڪ جديد تحقيقات ثابت ڪري ڏيکاريو آهي ته اُهي عرب آهن. البت منجهن افغاني ۽ راجپوتي خون گڏيل آهي. جديد تحقيقات موجب سندن چار شاخون هن ريت آهن: 1- جالارزئي، 2- گزير، 3- اُرماڙي ۽ 4- چل مارزئي. منجهانئن گزير پاڻ کي بلوچ سڏين ٿا، اوماڙي افغان ۽ چل مارزئي لاسي سڏائين ٿا. علامه البيرونيءَ جي زماني تائين، هو پنهنجي منهن ڌاڙا هڻندا هئا، تنهن کان پوءِ عربن سان گڏجي 19 صديءَ تائين سمنڊ تي ڌاڙا هڻندا هئا. آخر انگريزي ٻيڙي کان شڪست کاڌائون، اهي رفائي مذهب جا پيروڪار آهن.<ref name="بحري قزاق"> (1) An-1. Elliot. H. (Dowson): History of India, Vol-I, P-60 J. Tod: The Annals & antiquities of Rajasthan, Vol. I, P-55. R. Hughes-Buller: Gazetteer of Makran, Papulation. The Meds. ڪتاب الهند: البيروني، ص – 102، ليڊن سنه 1797ع ۾ انگريزن جي هڪڙي جهاز بسبن نالي کي دريائي ڌاڙيلن ايرانين جي نار ۾ لٽيو. انهن ڌاڙيلن جو صدر مڪان مڪران جي ڪناري تي راس الخيما هو. 19 صديءَ جي شروعات ۾، ڌاڙيلن سنڌ ۽ ڪڇ جي ڪناري تي پنجاه جهازن جي آرماڙ سان ويهن جهازن کي لٽيو. سنه 1819ع ۾ انڊين رائل نيويءَ مسقط جي امام جي ٻيڙي جي مدد سان برٽش اميرالبحر سر وليم گرانٽ جي ڪمان هيٺ ڌاڙيلن کي شڪست ڏني ۽ 8 جنوري 1820ع ۾ ايسٽ انڊيا ڪمنيءَ ۽ ڌاڙيلن جي وچ ۾ صلح ٿيو. C.R. Low, I, N: Historical Back Ground of the Royal Indian Navy, "The Joasmis" PP. 13-16, New Delhi, 1944. رفاعن جو بزرگ سيد احمد ڪبير رحه عيسوي 12 صديءَ جي وچ ڌاري عراق ۾ ٿي گذريو. سندس عقيدا عبدالسميع هاشميءَ گڏ ڪيا هئا، جن کي سنه 1302ھ ۾ ترڪي مؤرخ احمد ثريا قسطنطنيه مان شايع ڪرائي، ڪتاب تي ’برهان المويد‘ نالو رکيو. رفاعي بزرگن مان شيخ شرف الدين اوساوليءَ کان گجرات وارن فيض پرايو. سندس شاگرد الجمال نوساريءَ کان به گجرات وارن فيض پرايو. رفاعن جو صدر مڪان بمبئي آهي، سندن خليفا گوادر ۽ پسني ۾ رهن ٿا، جن کي ميدن جا وڏيرا (ڪاهدا) چندا گڏ ڪري نذراني طور ڏين ٿا. ميدن جي هڪڙي بزرگ سخي تنگوءَ جو مقبرو ڪڇيءَ ۾ ڍاڍر جي ويجهو آهي. يادِ ايام: سيد عبدالحي، ص -48 لکنؤ.</ref><ref name="جنت السنڌ"> ڪتاب جنت السنڌ، باب ٻيون،تصنيف؛ رحيمداد خان مولائي شيدائي ايڊيشن؛ پهريون 2000، ٻيون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي </ref> == بذيل جمالي جي ديبل تي ڪاھ == مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:عظيم الشان اسلامي سلطنت اڳيان دولت ۽ فوجي لحاظ سان سنڌ جي ننڍڙي حڪومت هڪڙي صوبي جي برابر مس هئي. محمد بن هارون بلوچ تجربيڪار سياستدان هو ۽ جيڪي واپاري مڪران ۽ سنڌ ۾ ٻانهن جو واپار ڪندا هئا، هو تن معرفت سنڌ جا اندروني حالات معلوم ڪرڻ لڳو. نيرن ڪوٽ جي سمنين کي الور ۽ دمشق جي سياسي ڪشيدگيءَ جي خبر هئي؛ کين پڪ هئي ته سنڌ جي برهمڻ حڪومت هر حال ۾ اسلامي طاقت سان مقابلو ڪري نه سگهندي، ان سبب ڪري هتي جي سمنيه حاڪم، ڀنڊرڪر، اڳواٽ حجاج بن يوسف کي سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ دعوت نامو لکي مڪو. دعوت ملڻ کان پوءِ حجاج پنهنجي هڪڙي جرنيل، بذيل جماليءَ کي چئن هزارن جي لشڪر سان، ديبل ڏانهن روانو ڪيو؛ مگر بذيل ڏاهر جي پٽ جئسيه سان وڙهندي شهيد ٿي ويو. سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ حجاج بن يوسف جي خليفي وليد بن عبدالملڪ سان خط و ڪتابت جاري هئي، ويتر جو بذيل جماليءَ جي شڪست ۽ شهادت جون خبرون دمشق جي درٻار ۾ پهتيون، تنهن تي خليفي حجاج کي سنڌ تي مهم رواني ڪرڻ لاءِ اجازت ڏني. اڳ خليفو جنگ جي خرچ کان البت ڪيٻائڻ لڳو هو، مگر هينئر حجاج خرچ جو ذمو پاڻ تي کنيو هو.<ref name = "جنت السنڌ "/> == ديبل جي فتح == رحيمداد خان مولائي شيدائي جنت السنڌ ۾ لکي ٿو تہ: ديبل سنڌ جو مکيه بندر ۽ واپار جو مرڪز هو. سمنڊ شهر جي ڀتين سان موجون هڻندو هو.هي شهر مهراڻ جي اولهندي واريءَ شاخ تي هو. مسعوديءَ جي بيان موجب سمنڊ کان ٻن ڏينهن جي پنڌ تي هو. ’تاريخ طاهريءَ‘ جو مصنف جو سنه 1606ع ۾ ٺٽي ۾ آيو، تنهن جي بيان موجب ٺٽي کان ٻن ڏينهن جي پنڌ تي هو. بشاري سنه 375ھ ۾ ديبل جي چؤگرد هڪ سؤ ڳوٺ بيان ڪري ٿو، جن ۾ هندو واپاري رهندا هئا.<ref name="ميجر جنرل ھيگ"> ميجر جنرل هيگ، جنهن جو ڪتاب ”دي اِنڊس وئلي ڊيلٽا ڪنٽري“ 1894ع ۾ لنڊن مان شايع ٿيو، تنهن ۾ ديبل سنڌو نديءَ جي ڊيلٽا تي اولهندي ڪپ تي ڏيکاريل آهي. انگريزي سفير سر رابرٽ شرلي ايران ڏانهن ويندي، 1613ع ۾ ٺٽي کان جهاز رستي هڪ ڏينهن جي مسافري ڪرڻ کان پوءِ ديبل پهتو هو. ميجر ريورٽي عيسوي 17 صديءَ ڌاري ديبل کي ٺٽي کان 15 ڏينهن جي مفاصلي تي بگهاڙ جي ڇوڙ وٽ ڏيکاري ٿو. ڪپتان جان ووڊ، جنهن 19 صديءَ ۾ ڪراچيءَ کان آمو نديءَ جي منهن تائين مسافري ڪئي هئي، ديبل کي پير پٺي وٽ سنڌو نديءَ جي نقشي ۾ڏيکاريو آهي. ابو حامد اندلسي غرناطي (المتوفي 565ھ) جي جاگافي ”تحفة الالباب“ ص 91-92، پئرس ۾ ڇپي؛ منجهس ايراني نار جي بندرن ۽ سمنڊن جي پوري جاگافي ڏنل آهي.</ref> .<ref name = "جنت السنڌ "/> ابن بطوطه ديبل جي کنڊرن جو معانو ڪيو هو ۽ لاهريءَ کان ستن ڪوهن جي مفاصلي تي بيان ڪري ٿو<ref name="عجائب الاسسفار"> عجائب الاسفار: جلد-2، ص-81، ذڪر لاهري بندر ۽ ديبل. ابن بطوطه جو بيان رابرٽ شرلي جي بيان سان ٺهڪي ٿو.</ref> . ڏاهر جي پٽن ڪيشب ۽ جئسيه قلعي اندران مقابلو ڪيو. عرب فاتحن اَٺن ڏينهن تائين شهر جو مقابلو ڪيو<ref name="ابن اثير"> ڪامل ابن اثير، جلد-4، ص-285، ڏيکاريل آهي ته اسلامي لشڪر تن ڏينهن تائين ديبل تي گهيرو ڪيو هو.</ref> . شهر وارن جو اعتقاد مندر جي گنبذ ۾ هو، جنهن تي پتل جو سوار جو مجسمو جهنڊي سميت هو، جنهن کي اميرالبحر جعوبه منجنيق جي پهرئين ڌڪ سان ڪيرائي وڌو. بت جي ڪرڻ سان شهر وارن ۾ ڦڙڦوٽ پئجي ويئي، جئسيه راتورات چئن هزارن فوجن سان شهر ڇڏي ڀڄي ويو. قلعي اندر رهيل فوج مقابلو ڪرڻ لڳي. حزيمه ڪوفي پهريون مجاهد هو، جنهن قلعي جي ديوار تي چڙهي اسلامي جهنڊي کي کوڙيو. مٿئين واقعي کان پوءِ شهر وارن هٿيار ڦٽا ڪري آڻ مڃي. شهر جي جيلخاني مان بذيل جماليءَ جي لشڪر جا ڪي سپاهي هٿ لڳا، جن جيلخاني جي محافظ وڏي پنڊت جي تعريف ڪئي. غازي محمد بن قاسم شهر وارن لاءِ عام معافيءَ جو اعلان ڪيو. سندس فياضيءَ کي ڏسي وڏو پنڊت مسلمان ٿيو. محمد بن قاسم ان کي شهر مٿان حاڪم مقرر ڪيو. بتخاني جو فقط گنبذ منجنيق ڪري ڊهي ويو هو، باقي عمارت کي مسلمانن ڪوبه نقصان ڪين رسايو هو. مندر جي عمارت هجري 3 صديءَ تائين قائم رهي. غازيءِ اعظم مسلمانن لاءِ جدا مسجد تعمير ڪرائي ۽ حميد بن ذراع کي شهر مٿان نائب مقرر ڪيو. اٽڪل 4 هزار بلوچ مڪران کان اچي شهر ۾ رهڻ لڳا، جن جي مڪراني بيٺڪ اڃا تائين ڪراچيءَ ۾ موجود آهي. قلعي مان جيڪي به هٿيار ۽ خزانو هٿ لڳو، تن جو پنجون حصو حجاج ڏانهن روانو ڪيو ويو، باقي لشڪر ۾ ورهايو ويو<ref name = " فتوح البلدان "/> . == ديبل ۾ سنڌ جو پھريون جيل == سنڌ جي عباسي خلافت جي گورنر [[عنبسا بن اسحاق]]، منصوره جي سڀني انتظامن کان واندو ٿي، شهر ديول جي واٽ ورتي، هيستائين سرڪاري ڏوهارين کي بند رکڻ لاءِ سنڌ ۾ ڪا به خاص عمارت موجود نه هئي. عنبسه کي هتي جي فسادن، بغاوت ۽ آپي خاني ٽولن کي دٻائڻ لاءِ گهڻن ماڻهن جي قيد ۾ رکڻ جي ضرورت پيش آئي. تنهنڪري هن ديول ۾ پهچي، انهيءَ قديم شڪسته حال مندر کي ان ڪم لاءِ رٿيو، جو محمد بن قاسم جي حملي وقت منجنيق عروس جي مار کائي چڪو هو ۽ ڏيڍ سؤ ورهيه گذري وڃڻ هوندي به هو اڃان تائين بيٺو زماني کي پنهنجو گذريل حال ٻڌائي رهيو هو. عنبسه مندر جي طولائي گنبذ جي چوٽي ڀڃائي ڪيرائي ڇڏي ۽ سندس ڇت وري نئين سر عام جاين وانگي سنئين سڌي ٺهرائي ۽ اڳوڻي عمارت مان جيڪي پٿر نڪتا، سي شهر جي ٻين ضروري عمارتن جي مرمت ۾ ڪم آندا. هن کي شهر ديول جي اصلاح جي بلڪل گهڻي خواهش هئي، جنهن ڏي هو هاڻي پوري آزادي ۽ فارغ البالي سان توجهه ڪري سگهيو.<ref name = " شرر "/>. اھو سنڌ جو پھريون جيل يا سرڪاري قيد خانو ھيو<ref name=" شرر "> ڪتاب جو نالو ؛ سنڌ جي تاريخ :مصنف؛ مولانا الحليم ”شرر“: سنڌيڪار؛ فقير اشرف علي سمون: ايڊيشن؛ پهريون 2005ع، 2007ع ڇپيندڙ؛ مهراڻ اڪيڊمي </ref>. == ديبل بندر جو اجڙڻ == ديول جي آخري احوال سومرن جي ڏينهن ۾ چنيسر جي زماني ۾ ملي سگهي ٿو، جڏهن هن ديول کي تختگاه مقرر ڪيو هو، پر ابن بطوطا جڏهن ديول کي ڏٺو، تڏهن اهو ويران هو، زمين تي ڀڳل بتن جا پٿر هئا ۽ هڪڙي وڏي بت جو مجسمو باقي بيٺل هو. لاهري بندر جنهن ديول کان پوءِ ناموري حاصل ڪئي، سو ديول کان پنجن ميلن جي مفاصلي تي سمنڊ کان ويهه ميل اندرئين پاسي مهراڻ جي هڪڙيءَ اولهندي واري شاخ تي واقع هو<ref name = "جنت السنڌ "/>،آثارن مان اهو ٿو ظاهر ٿئي ٿو ته ديبل اهڙو شهر هو، جيڪو دريائي ۽ سامونڊي بندر هو. جنهن کي ڪڏهن درياءَ پئي ڌڪيو ته ڪڏهن سامونڊي زلزلن پئي تباهه ڪيو. تاريخ ۾ لکيل آهي ته خليفي معتمد جي ڏينهن ۾ ديبل اندر زلزلو آيو، جنهن سان ڏيڍ لک ماڻهو مري ويا ۽ شهر کي وڏو نقصان پهتو<ref name=" سومار"> ڪتاب جو نالو ؛ لاڙ جا ماڳ مڪان مصنف؛ محمد سومار شيخ ايڊيشن؛ پهريون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو </ref><ref> تاريخ الخلفاءَ صفحو 380، ڪلڪتو، بحواله تمدن سنڌ مصنف مولائي شيدائي صفحو 184.</ref>انهيءَکانپوءِ سن 417ع کان 419ع تائين جلال الدين شاهه خوارزم ديبل ۾ ٻه سال کن رهيو، انهي عرصي ۾ هن ديبل جو بتخانو مسمار ڪري ان کي مسجد سان ملائي ڇڏيو، جيڪا مسجد پير پٺي کان ڏکڻ طرف موجود آهي، جنهن جي قريب اها ڏيوري يا مينار پڻ بيٺل آهي، جيڪو قديم دور ۾ جهازن جي سنگنل طور ڪم ايندو هو <ref> مخدوم امير احمد، چچ نامو سنڌي صفحو 156، ڇاپو پهريون سال 1954ع، سنڌي ادبي بورڊ، حيدرآباد.</ref> == حوالا == {{حوالا|2}} {{سنڌ جو برهمڻ گهراڻو}} {{سنڌ جي تاريخ}} [[زمرو:تاريخي ماڳ]] [[زمرو:سنڌ جي تاريخ]] [[زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ]] 1sa9awucntzvpijeu1qmcufpzof9t0n 373898 373897 2026-04-27T16:04:31Z Intisar Ali 8681 373898 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name =ديبل بندر |native_name= |alternate_name = |image = |alt = |caption = |map_type = |map_alt = |coordinates = |location = |region = سنڌ جو عربي سمنڊ وارو ڪنارو |type = قديم ڦٽل بندر |part_of = |length = |width = |area = |height = |builder = |material = |built = |abandoned = سمن جي شروعاتي دور ۾ |epochs = سنڌ م عربن جي آمد ۽ ان کان اڳ وارو زمانو |cultures = ھندو ۽ ٻڌ ثقافت |dependency_of = سنڌ جي راجائن جي حڪومت |occupants = سنڌي |event = عربن جي ڪاھ ء شھر جو زوال |excavations = |archaeologists = |condition = |ownership = |public_access = |website = |notes = }} '''ديبل''' (Debal) [[ڪراچي]] کان 37 ميل پري [[ڀنڀور]] جي هنڌ تي قديم بندرگاهه آهي۔ مسلمانن [[هندوستان]] ۾ سڀ کان پهريان ان ئي بندرگاهه تي پنهنجو جهنڊو لهرايوڦڙڪايو. هتي هندن جا مندر گهڻا هئا ۽ هو هن شهر کي ديول چوندا هئا. 1912ع جي کوٽائي ۾ هتي اهڙا آثار مليا آهن، جيڪي اسلامي دور سان تعلق رکن ٿا۔ اهو به امڪان آهي ته، ديبل بندر ديبل بندر، سنڌو درياءَ جي بگهاڙ واري وهڪري تي هجي جيڪو ان وقت سنڌو نديءَ (Sindhu Nadi) جو مرڪزي وهڪرو هو. اها ڳالهه هيملٽن 1699ع ۾ چئي هئي. انهن ڏينهن ۾ ديبلي يا ديبل وارو وهڪرو لاڙي بندر تائين ويندو هئو، جيڪو پير پٺو جي ڏکڻ اولهه ۾ هئو.ديبل، سنڌ جي قديم ۽ مشهور واپاري بندرگاهه هئي. ديبل کي چوگرد قلعو هو. فتحنامي مان هن شهر جي قدامت جو احوال ملي ٿو. ڇهين صدي عيسوي کان وٺي تقريبن تيرهين عيسوي صدي جي اڌ تائين ديبل بندر زبون حالت ۾ سنڌ پرڳڻي ۾ قائم هو. ڏهين صديءَ ۾ جيئن سنڌ اندر عربي دور اقتدار جو زور هوريان هوريان ختم ٿي ويو، تيئن سندن طاقت ۽ واپار جي مرڪز ديبل جي اهميت پڻ گهٽجي ويئي. سنڌو درياءَ جي موج ۽ مستين ڪري هڪ ٻئي نئين بندرگاهه جنم ورتو، جيڪو ”لوهاراني“ جي نالي سان مشهور ٿيو. هن نئين بندرگاهه جي اسرڻ ڪري پڻ قديم بندر ديبل جو اوج گهٽ ٿي ويو. سن 1334ع ۾ جڏهن '''ابن بطوطه''' (Ibn-e-Batoota) سنڌ ۾ آيو ته هن '''”لاهري“''' بندر (Laahiri Bandar) کي وڏي اوج تي ڏٺو. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته ديبل بندر اٽڪل ڇهه سو ورهيه سنڌ جو مکيه بندر ٿي رهيو ۽ ان سان سنڌ جي سياسي ۽ اقتصادي تاريخ جو لاڳاپو هو. ==نالي جي معنيٰ== ديبل اصل ۾ ديول ٻول تان ورتل آھي ۽ ديول جي معنيٰ آھي مندر (ٽيمپل).<ref>{{حوالو_ويب|url=https://www.sanskritimagazine.com/india/medieval-india-enslavement-hindus-arab-turkish-invaders/|title=Medieval India: Enslavement of Hindus by Arab & Turkish Invaders|date=2014-12-10|website=Sanskriti - Hinduism and Indian Culture Website|language=en-US|access-date=2020-02-13}}</ref> == ديبل جو جاگرافيائي مقام == جيتوڻيڪ ديبل تباهه ۽ برباد ٿي ويو، پر سنڌ وارن نئين بندرگاهه کي به ديبل ئي سڏيو، ڇاڪاڻ ته گذريل ڇهه سو ورهين جي عرصي ۾ ”بندر“ ۽ ”ديبل“ جا لفظَ لازم ملزوم بڻجي ويا هئا. پوئين زماني جي تاريخ هن عام رواج جي تصديق ڪري ٿي. سورهين عيسوي صديءَ ۾ پورچوگيزن هن ساڳئي '''لاهري بندر''' کي لاهري بندر، '''دربل'''، '''ديوئل''' ۽ '''ديوئلسند''' ڪري لکيو آهي. '''ابوالفضل آئين اڪبريءَ ۾ ٺٽي کي ديبل''' سڏيو آهي. '''مير معصوم لاهري بندر خواهه ٺٽي کي ”ديبل بندر“ ڪري لکيو آهي'''. <ref>ڏسو نزهة الخواطر ج1 ص35، ڇاپو حيدرآباد دکن</ref> انهن احوالن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اصل ۾ ديبل، جنهن کي بن قاسم فتح ڪيو هو، اهو زماني جي انقلابن ڪارڻ تباهه و برباد ٿي ويو، تڏهن به ان جو اهو نالو هلندو رهيو ۽ پوءِ لوهاراني يا لاهري بندر خواهه ٺٽي کي ديبل بندر سڏڻ لڳا. سنڌ جو مشهور تذڪري نگار مير علي شير قانع تحفة الڪرام ۾ لاهري بندر کي پراڻو ديبل سڏي ٿو. ساڳيءَ طرح بگهاڙ شاخ تي هڪ بندرگاهه کي به '''ديبل''' ڪري سڏيو ويو آهي. اتي دفن ٿيل شيخ حسين عرف پير پٺي کي ديبلي ڪري سڏيو آهي. <ref>مخدوم امير احمد ”تاريخ معصومي“ (سنڌي ترجمو)، سنڌي ادبي بورڊ، دفعو اول 1953ع، ص6</ref> '''محقق بيروني''' جو چوڻ آهي ته ديبل هڪ سامونڊي بندر هو ۽ لوهاراني کان اڀرندي ڏانهن سنڌو نديءَ جي شاخ جو هڪ بندر هو. <ref>البيروني، ڪتاب الهند، ص102</ref> ان ڪري '''پاٽنجر''' ۽ '''ڪيننگهام''' لاهري بندر کي اصلي ديبل سمجهن ٿا. رچرڊ برٽن، ڪئپٽن مئڪمرڊو، دلاروشي، رينيل ڊبليو، همئلٽن ۽ هينري ڪزنس وري ٺٽي کي قديم ديبل ڪري لکن ٿا، جيڪا ڳالهه بي بنياد لڳي ٿي. ايليٽ صاحب [[ڪراچي]] کي ديبل ٺهرايو آهي. پر ٻئي پاسي ڪجهه ٻين محققن جو خيال آهي ته [[ڪراچي]] بندر طور سن 1729ع ڌاري ڪتب اچڻ شروع ٿيو هئو، تنهنڪري ڪراچيءَ جي ديبل بندر هئڻ واري ڳالهه تي وڌيڪ تحقيق ٿيڻ گهرجي. آرميني جاگرافيدان ۽ تاريخ نويس موسيٰ خوريني (Mosses Chorenazi) چوٿين يا پنجين عيسوي ۾ جاگرافيءَ بابت هڪ ڪتاب لکيو. ايراني حڪومت سان سانيءَ جي سياسي ورهاست جو ذڪر ڪندي هن ڏاکڻن ضلعن ۾ مڪوران (مڪران) ۽ سنڌ سان گڏ ”دي بول“ ذڪر ڪيو آهي. هن مان معلوم ٿئي ٿو، ته ”ديبل“ جي نالي سان ٻه بندر هئا هڪ دريائي بندر ۽ ٻيو سامونڊي ۽ ٻئي هڪ ئي نالي سان سڏبا هئا. ان مان اهو به واضع ٿئي ٿو. ته ديبل شهر به هو، ته علائقو به.چيني سياح ڪياتان جاگرافيدان ۽ سياح‎ ڪئنٽن کان ايراني نار تائين جڳهن ۽ بندرن جا نالا ڄاڻايا آهن. هن ”تي يو“ جو ذڪر ڪيو آهي، جنهن ۾ هڪ وڏو درياءُ ”مي لان“ آهي. ائين ٿو معلوم ٿئي”مي لان“ ”مهراڻ“جو چيني اچار آهي، ۽ ”تي يو“ ”دي بول“ جو چيني اچار آهي.<ref>سنڌ- سياحن جي نظر ۾--ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (قسط- 1)؛ رسالو:مهراڻ؛ 1991جلد 1 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ</ref>سنڌ جي مشهور بندرگاهه ديبل بابت بشاري مقدسي پنھنجي ڪتاب احسن التقاسيم ۾ لکي ٿو: ”سامونڊي ڪناري تي واقع آهي. ان جي چوڌاري لڳ ڀڳ سو ڳوٺ آهن، جن جي آبادي گهڻو ڪري هندو آهي سمنڊ جون لهرون شهر جي فصيل سان اچي ٽڪرائجن ٿيون. سمورا رهاڪو واپاري آهن سنڌي ۽ عربي ڳالهائي وڃي ٿي. هي سنڌ جو بندرگاهه آهي. حڪومت کي ان مان تمام گهڻي آمدني ٿئي ٿي. ان جي لڳ مهراڻ سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. ماڻهو سليقي وارا ۽ خوش آهن.“<ref>سنڌ- سياحن جي نظر ۾--ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (قسط- 1)؛ رسالو:مهراڻ؛ 1991جلد 1 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ</ref>”ديبل“ جي جاءِ جو نالو قديم دور ۾ پھرين پھرين آرميني تاريخ نويس ۽ جاگرافيءَ جي ماھر موسيٰ خوريني (Moses Chorenaz) جي جاگرافيءَ بابت لکيل ھڪ رسالي ۾ ملي ٿو، جيڪو چوٿين يا پنجين صديءَ عيسويءَ ۾ ٿي گذريو آھي. ساساني حڪومت جي سياسي ورھاست جو بيان ڪندي ھن ڏاکڻين ضلعن ۾ ’مڪوران‘ (مڪران) ۽ سنڌ سان گڏ ’دي بول‘ جو بہ ذڪر ڪيو آھي. <ref>{”ايرانشھر“ بحوالھ حسن پيرينيا ”ايران – باستائي“ تھران 1304 ھجري ص520؛ پڻ ”ايران – باستان“ تھران 1311 ھجري ص93.} </ref> انھيءَ مان اھو نتيجو نڪري ٿو تہ اھو نالو عربن جي سنڌ فتح ڪرڻ کان گھڻو اڳ مشھور ھو. ان جي عربي اچار سان گھري ھڪجھڙائي ٻڌائي ٿي تہ اھو نالو عربن پنھنجن پاڙيسري ايرانين کان ورتو ۽ نہ مڪاني ماڻھن کان جيئن شڪ ڪيو وڃي ٿو تہ ان جو اشتقاق سنسڪرت لفظ ”ديوالہ “ (يعني بتن جو مندر) مان ورتل آھي. اھا بہ اھم ڳالھ آھي تہ آرميني جاگرافيدان جو ’دي بول‘ ڪنھن شھر يا بندر جو نالو ڪونھي، پر ھڪ ضلعي جو نالو آھي، جيڪو مڪران ۽ سنڌ ٻنھي کان ڌار ھو. انھيءَ مان راجا ڏاھر جي انھيءَ حجت جي تصديق ٿئي ٿي تہ سامونڊي ڦورو ميد، جن جو صدر مقام ديبل ھو، سندس رعيت نہ ھئا. ٻيو غير عرب مصنف، جنھن ھن جاءِ جي نالي جو ذڪر ڪيو آھي، اھو آھي چيني جاگرافيدان ’ڪياتان‘، جنھن جا سفرناما 785ع ۽ 805ع جي وچ ڌاري مرتب ڪيا ويا ھئا. ڪئنٽن کان وٺي ايراني نار تائين جاين ۽ بندرن جي ڳڻپ ڪندي، ھن ”تي يو“ جو ذڪر ڪيو آھي، جنھن ملڪ ۾ ھڪ وڏو درياءُ ”مي لان“ (مھراڻ) آھي.<ref> {Quoted and commented upon ھرٿ ۽ راخيل، چاؤ جو ڪُوا، سينٽ پيٽرس برگ، 1911ع ص9. } </ref> چيني اُچارپڻ آرميني جاگرافيدان جي ڏنل نالي جي ويجهو آهي ۽ سندس ان بيان جي تہ اھو ھڪ ”ملڪ“ آھي، پڻ تصديق ڪري ٿو. ھاڻي وري عربن ڏانھن اچون ٿا، جن جي ٽن شاعرن سڀني کان پھرين انھيءَ نالي کي پنھنجي ڪلام ۾ آندو آھي. پھريون مشھور معروف شاعر ’جرير‘ (740-827ع) آھي، جنھن قبيلي بنو تميم جي ھجو ڪندي لکيو آھي: ’شريف انسان جو ڌڪ ديبل (الدبيلة) جي ڍڳيءَ جي ڌڪ جھڙو ھوندو آھي، پر بنو تميم جو ڌڪ ٻڪريءَ جي ڌڪ جھڙو آھي‘.<ref>{ السوي ”شرح ديوان جرير“ قاھره 1352ھھ، ص 528.} </ref> ھن جي ھمعصر خالد القناس پڻ ديبل جي ڍڳين جو ذڪر ڪيو آھي. <ref>{ الميمني ”طرائف الادبيه“ قاھره 1937 ص102} </ref> انھن ٻن حوالن مان ظاھر ٿئي ٿو تھ ديبل ھڪ چڱي چراگاھ واري سرزمين ۾ واقع ھو. پر ديبل بابت وڌيڪ اھم حوالو ابن العربي (767-845ع) جي ھڪ شعر ۾ ملي ٿو، جنھن پاڻيءَ جي پخال کي ديبلان (الديبلان) يعني ”ٻہ ديبل)<ref>{ البرڪي ”معجم ما استعجم“ قاھره، 1935ع جلد2 ص569. } </ref> جي ھڪ ٿلھي ۽ ڪاري شخص سان تشبيھ. ڏني آھي. اھو ٻن ’ديبلن‘ جو قديم ۽ واضح ذڪر آھي. ديبل جي باري ۾ وڌيڪ تحقيق ڪرڻ کان پھرين، اسين مٿي ڄاڻايل قديم حوالن جي آڌار تي چئي سگھون ٿا تہ اصل ۾ اھو نالو ھڪ ’ضلعي‘، ’بادشاھت‘، ’ملڪ‘ جو نالو ھو، جتي سٺا چراگاھ ھوندا ھئا ۽ جتي ٻہ ھنڌ (بندر يا شھر) ’ملڪ‘ جي نالي پٺيان سڏبا ھئا. جيتوڻيڪ ائين بہ ٿي سگھي ٿو تہ اھا بادشاھت يا ضلعو پنھنجي مکيہ شھر يا شھرن جي نالي پٺيان سڏبو ھجي. جن عرب ليکڪن ديبل جو حوالو ڏنو آھي، انھن ۾ سڀني کان وڌيڪ صحيح ۽ ڄاڻو عالم البيروني (وفات 1048ع) ھو. ھڪ کاري، ھڪ نار (الغب) ۽ ’کاري مٺي جو سنڌو‘ (الخور) ۾ جيڪو فرق آھي، ان کي ھو سائنسي طريقي تي ھن ريت ٻڌائي ٿو: ”ھڪ نار (الغب) ھڪ اھڙي ڪنڊ يا پاڻيءَ جي ڪن وانگر ھوندي آھي، جيڪو سمنڊ مان کليل ميدان ۾ گھارو ڪندو آھي ۽ خاص ڪري وير جي لھڻ ۽ چڙھڻ سبب ان ۾ جھاز راني ڪرڻ خطرناڪ آھي. کاري مٺي جو سَنڌو (الخور) بہ نار وانگر ھوندو آھي، پر اھو سمنڊ جي کليل ميدان ۾ گھاري ڪرڻ سببان نہ ٺھندو آھي، بلڪ وھندڙ پاڻيءَ جي ڦھلاءِ جي ڪري ٺھندو آھي، جيڪو اتي پھچي بيھي رھندو آھي ۽ سمنڊ سان ملي ويندو آھي. اھي کاري مٺي جا سَنڌا بہ جھازن لاءِ خطرناڪ ھوندا آھن، ڇاڪاڻ تہ ڳرن غورابن کي مٺي پاڻيءَ جي ڀيٽ ۾ کارو پاڻي چڱيءَ طرح کڻي سگھي ٿو.“ <ref>{ ”ڪتاب ملل ھند“ حيدرآباد دکن نسخو 1958ع، ص 167، سچاؤ “Indico” I:208.} </ref><ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref>سنڌو درياءَ جي ڪيٽيءَ جي بلڪل ڏاکڻي طرف کي مغرب وارا (يعني ايراني ۽ شايد سندن پاڙيسري آرميني ۽ عرب، پنجين صدي عيسويءَ کان ديبل ڪري سمجھندا ھئا. انھيءَ ملڪ جي مخصوص ضرورتن جي ڪري اتي بھ بندر ھوندا ھئا؛ ھڪ سامونڊي بندر، جيڪو درمياني بندر جو ڪم ڏيندو ھو ۽ ٻيو دريائي بندر، جيڪو واپار جو مرڪز ھوندو ھو. درياءُ جي لٽ جي ڪري انھن بندرن جي اصل جاءِ ۾ فرق ھو. الديبل جي علائقي تي عربن جا پھريان حملا سامونڊي ساحل ۽ انھيءَ جي بندر تائين محدود ھئا، جنھن ڪري ھنن کي گھڻو نقصان پھتو، ڇاڪاڻ تھ بچاءُ ڪندڙن جي اصل طاقت ملڪ اندر يعني بندر ۾ موجود ھئي، جيڪو الديبل جي کاري مٺي جي سنڌي (خوار الديبل) وٽ واقع ھو. ٽيون حملو کاري مٺي جي سنڌي (خور) تي واقع بندر تي ٿيو ھو.<ref>{ البلاذري ”فتوح البلدان“ ليڊن ص436.} </ref> جيئن تھ اھو ھنڌ گھڻو ملڪ اندر ھو، تنھن ڪري انھيءَ حملي ۾ پيدل فوجن کان گھڻي مدد ورتي وئي ھئي. ھيگ جو اصرار ڪرڻ بلڪل درست آھي تھ ايترو مٿي سنڌو درياءَ ۾ سامونڊي جھازن لاءِ جھازراني ڪرڻ بلڪل ناموزون آھي.<ref>{ ھيگ The Indus Delta Country ص51، نوٽ 72.} </ref> ھو لکي ٿو تھ: ”عجب آھي تھ سمنڊ کان انھيءَ جي فاصلي ۽ سنڌو ندي جھڙي درياءَ ۾ ڪنڊاون جھازن جي ھلڻ جي تڪليفن کي انھن ماڻھن نظر انداز ڪري ڇڏيو آھي، جن کي ”پڪ“ آھي تھ اھو ڪنھن زماني ۾ سامونڊي جھازن جو مشھور بندر ھو.“ <ref> { ھيگ The Indus Delta Country ص51، نوٽ 47.} </ref> پر ھن کي خبر ئي ڪانھي تہ انھيءَ صورتحال کي منھن ڏيڻ لاءِ حجاج خاص ۽ بلڪل انقلابي انتظام ڪيا ھئا. ھن ڪنڊاون جھازن کان سواءِ ڪوڪا لڳل ۽ ڏامر سان لِتل جنگي ڪشتين جو ھڪ ٻيڙو تيار ڪريو. الجاحز (وفات 868ع) ۽ ابن رسة (903ع ڌاري) اوائلي دور جي مشھور عرب مورخ المدائني (840-752) جي حوالي سان لکن ٿا تھ: حجاج پھريون شخص ھو، جنھن اھڙا جنگي ٻيڙا تيار ڪرايا ھئا. حقيقت ۾ عربن جي ھٿان ديبل جي فتح کان اڳ ھندي وڏي سمنڊ ۾ اھڙي قسم جا جھاز ھليا ئي ڪونھ ھئا.< ref>{ <ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{(25) موجوده مصنف اھو پنھنجي ھڪ مضمون بعنوان ”ھندي وڏي سمنڊ ۾ جھازن جوڙڻ جي ھنر ۾ حجاج جا آندل سڌارا“ ۾ بحث ھيٺ آندو، جيڪو پنجاب يونيورسٽي اورنٽيل ڪاليج جي سؤ سالي تقريب جي سلسلي ۾ لاھور ۾ ٿيل بين الاقوامي ڪانفرنس (973) ۾ پڙھيو ويو.}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}} </ref > تنھن ڪري جنھن ديبل کي محمد بن قاسم فتح ڪيو ھو، اھو يقينًا ٺٽو ھو، جيئن جاگرافيائي نقشن ۽ قديم آثارن جي حوالن سان ڪزنس ثابت ڪيو آھي.<ref>{.{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}} </ref> انھيءَ ھوندي بھ ڪزنس پڻ ان زبردست چالاڪيءَ کان اڻ واقف آھي، جيڪا حجاج پنھنجن طاقتور مخالفن سامونڊي ڦورن سان ڪئي ھئي. انھن کان سواءِ قديم آثارن ۾ ڀنڀور جي کنڊرن کي گھٽ اھميت ڏئي ڪزنس غلطي ڪئي آھي. عربن جي ڪاھ وقت ديبل جو سامونڊي بندر يا ’بحري ديبل (ديبل بحرية)‘ البشاري جي لفظن ۾ ڀنڀور واريءَ جاءِ تي ھوندو ھو، جيئن آثار قديمھ جي کوٽائين مان ھاڻي آخرڪار ثابت ٿيو آھي. جيئن اسين اڳ ۾ چئي آيا آھيون تھ عربن بعد ۾ دريائي بندر گھڻو مٿي قديم بھمن آباد جي ويجھو ٺاھيو ھو. پر انھيءَ بندر کي قائم رکڻ لاءِ ضروري ھو تہ واھ ۾ درياءَ جي رءُ کي رھڻ نہ ڏنو وڃي، جيڪو عربن جي دور کان پوءِ واري زماني جي مشڪل حالتن ۾ ناممڪن ھو؛ تنھن ڪري ٺٽو ھڪ ڀيرو وري ھڪ دريائي بندر ۽ تجارتي مرڪز جي حيثيت ۾ اوج تي پھتو ۽ سنڌ جي گاديءَ جو ھنڌ ٿيو. انھيءَ زماني تائين ڀنڀور جي حالت بھ ابتر ٿي وئي ھئي، جنھن ڪري انھيءَ جي بدران لاھري (يا البيرونيءَ جي لوھاراڻي) بندر کي استعمال ڪيو ويو، جيڪو يقينًا ھڪ ”ننڍو شھر“ ھوندو يا البشاري جي لفظن ۾ ’تقريبًا سؤ ڳوٺن جو شھر، جنھن جي چوڌاري ديبل جو سامونڊي بندر ھو.‘ انھيءَ انومان جي آثار قديمھ جي ثابتين مان پوري پٺڀرائي ٿئي ٿي. ارڙھين صديءَ جي آخري ڌاري لاھري بندر پنھنجي پاڙيسري شاھھ بندر جي ڀيٽ ۾ ڦٽي ويو، پر سڄي وچئين دور ۾ ٺٽو قائم ۽ دائم رھيو.<ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref> ڀنڀور ۾ آثار قديمہ جي شاندار کوٽائين مان فقط ھڪ حقيقت ثابت ٿي آھي تھ: پوري خاطريءَ سان چئي سگھجي ٿو تھ اھا جاءِ عرب دور جي عرب تاريخ واري ديبل جي جاءِ آھي. پر آثار قديمھ وارن ھن دعويٰ ڪرڻ ۾ تڪڙ ڪئي تھ: ”ڀنڀور کي ديبل سمجھڻ جو سوال ھاڻي بنان ڪنھن شڪ ۽ شبھي جي حل ٿي ويو آھي.<ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref> بصره کان هتي تائين فارس ۽ سنڌ جي وچ واري حد مقرر ٿئي ٿي۔ هتان کان ديبل شهر (هاڻوڪي ڪراچي جي آس پاس) اٺ ڏينهن جي مسافت تي واقع آهي۔ هتان کان مهراڻ (درياءِ سنڌ) ٻه [[فرسخ]] جي فاصلي تي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو۔ [[مھراڻ]] کان اڳتي ٽي کان چار ڏينهن جي مسافت تي اهو علائقو اچي ٿو، جيڪو هندستان جو پهريون حصو شمار ٿئي ٿو۔ هتان کان ميد ٻه فرسخ تي آهي، ۽ ميد کان (ٻيو هنڌ) پڻ لڳ ڀڳ ٻه فرسخ جي فاصلي تي آهي۔ ان کان پوءِ سندان (سنجان، بمبئي جي ڀرپاسي) ارڙھن فرسخ تي آهي، ۽ پوءِ ملي (ملیار) پندرهن ڏينهن جي مسافت تي واقع آهي<ref name="AtarMubarakpuri2005">{{حوالو ڪتاب | عنوان = عہد نبوی کا ہندوستان معہ ہندوستان صحابه کے زمانے میں | مصنف = قاضی محمد اطہر مبارکپوری | اشاعت = ممبئی | سال = 2005 | صفحو = 19 }}</ref> == ديبل تي عربن جي حملن جو ڪارڻ == وليد بن عبدالملڪ جي ڏينهن ۾ ڪن عرب واپارين سرانديپ ۾ وفات ڪئي هئي، جن جي زالن ۽ ٻارن کي سيلون وارن اَٺن جهازن ۾ چاڙهي، خليفي لاءِ تحفن سميت، جهازن کي بصري ڏانهن روانو ڪيو. مٿين جهازن کي مخالف هوا ديبل جي ڪناري تي ڌڪي آندو، جن کي ديبل جي دريائي ڌاڙيلن لٽي، زالن ۽ ٻارن کي قيد ڪيو <ref name="The Persian Gulf Pilot"> مڪران جو ڪنارو بلڪل خطرناڪ هنڌ آهي، تنهن ڪري جهاز ڪنارو ڏيئي خبرداريءَ سان لنگهندا آهن. اهوئي سبب هو، جو سرانديپ جي جهازن ديبل جو ڪنارو ورتو هو، مڪران جي خطرناڪ ڪناري لاءِ ڏسو ڪتاب: Captain Constable & Liet, A.W. Stiffe: The Persian Gulf Pilot, London, 1898.</ref> . مٿئين حادثي متعلق، حجاج بن يوسف، ڏاهر کي احتجاجي نوٽ موڪليو، جنهن جو جواب ڏاهر نهايت مغروريءَ سان ڏنو، ته ”ديبل جا ڌاڙيل سندس حڪم کان ٻاهر آهن.“ حقيقت ۾ سندس جواب عذر لنگ هو، جنهن حجاج جهڙي ڪهنه مشق گرگ کي اهڙو مشتعل ڪيو، جو هن دمشق جي درٻار کان سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ اجازت گهري.<ref name="فتوح البلدان"> فتوح البلدان: بلاذري، ص- 435، 437.</ref> <ref name = " جنت السنڌ "/> == ديبل جا بحري قزاق == مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:سنڌ جي قديم توڙي جديد تاريخن ۾ ڪنهن به مؤرخ ڪين ڏيکاريو آهي ته ديبل جا بحري قزاق ڪير آهن. عرب انهن ڊاڪن کي ’بوراج‘ سڏيندا هئا. اوهين پڙهي چڪا آهيو ته اسلام کان اڳ به اهي دريائي ڌاڙيل تجارتي جهازن کي لٽيندا هئا. سندن خوف ڪري، حيره جي آل منذر اميرن حيره کي ۽ ساساني فرمان روائن اُبله جي بندر کي مضبوط قلعا ڏياريا هئا. ان کان سواءِ وڏن جهازن تي پنج پنج سؤ ملاح رهندا هئا، جي پاڻ سان آتشي مادا به ساڻ کڻندا هئا. مڪران جو ڪنارو، ديبل ۽ سومناٿ گجرات ۾ ڌاڙيلن جا مکيه اڏا هئا. بزرگ بن شهريار ڪتاب ’عجائب الهند‘ ۾، علامه البيروني ’ڪتاب الهند‘ ۾ سندن ذڪر ڏنو آهي. سون مياڻيءَ کان وٺي گوادر جي بندر تائين ميڊ ۽ ڪورا ٻه قومون رهن ٿيون، جن جو گذران جهازرانيءَ ۽ مڇي جي شڪار تي آهي. گوادر جي هڪڙي ڪتبي مان پتو پوي ٿو ته سندن اصل وطن ڪڇي هو ۽ ايليٽ جي بيان موجب سندن اپر سنڌ جي مهاڻن سان مائٽي هئي. اتان نڪرڻ کان پوءِ هنن مڪران جي ڪناري کي وسايو. اهي مانگر مڇن جي هڏن مان جڙيل جهوپڙين ۾ رهندا هئا. سندن خوراڪ مڇي هئي ۽ گهوڙن کي سڪل مڇيءَ جو گوشت کارائيندا هئا. اشور جي راڻي سميراس ۽ سڪندر مقدوني کي، مڪران جي ڪناري کان لنگهندي انهن گهڻو تنگ ڪيو هو. ايراني نار کان وٺي ملبار تائين جهازراني ڪندا هئا. سنڌ، گجرات ۽ ڪوڪن جي راجائن جي بحري ٻيڙن تي نوڪر هئا. محقق ڊي گوئجي ٻنهي قومن کي ايشيا جي بهترين ملاحن جو نمونو لکي ٿو. ڪرنل جيمس ٽاڊ، ميدن کي چندر ونسي اسوا خاندان مان شمار ڪري ٿو ۽ سندن ٽي فرقا هن ريت ڏيکار يٿو: 1- پورا ميد، 2- اُجا ميد ۽ 3- ديو ميد. ڪرنل جيمس ٽاڊ، تاريخ راجسٿان لکندي، جيڪي ڏسي ٿو، سو آريائي عينڪ جي ذريعي ڏسي ٿو. حالانڪ جديد تحقيقات ثابت ڪري ڏيکاريو آهي ته اُهي عرب آهن. البت منجهن افغاني ۽ راجپوتي خون گڏيل آهي. جديد تحقيقات موجب سندن چار شاخون هن ريت آهن: 1- جالارزئي، 2- گزير، 3- اُرماڙي ۽ 4- چل مارزئي. منجهانئن گزير پاڻ کي بلوچ سڏين ٿا، اوماڙي افغان ۽ چل مارزئي لاسي سڏائين ٿا. علامه البيرونيءَ جي زماني تائين، هو پنهنجي منهن ڌاڙا هڻندا هئا، تنهن کان پوءِ عربن سان گڏجي 19 صديءَ تائين سمنڊ تي ڌاڙا هڻندا هئا. آخر انگريزي ٻيڙي کان شڪست کاڌائون، اهي رفائي مذهب جا پيروڪار آهن.<ref name="بحري قزاق"> (1) An-1. Elliot. H. (Dowson): History of India, Vol-I, P-60 J. Tod: The Annals & antiquities of Rajasthan, Vol. I, P-55. R. Hughes-Buller: Gazetteer of Makran, Papulation. The Meds. ڪتاب الهند: البيروني، ص – 102، ليڊن سنه 1797ع ۾ انگريزن جي هڪڙي جهاز بسبن نالي کي دريائي ڌاڙيلن ايرانين جي نار ۾ لٽيو. انهن ڌاڙيلن جو صدر مڪان مڪران جي ڪناري تي راس الخيما هو. 19 صديءَ جي شروعات ۾، ڌاڙيلن سنڌ ۽ ڪڇ جي ڪناري تي پنجاه جهازن جي آرماڙ سان ويهن جهازن کي لٽيو. سنه 1819ع ۾ انڊين رائل نيويءَ مسقط جي امام جي ٻيڙي جي مدد سان برٽش اميرالبحر سر وليم گرانٽ جي ڪمان هيٺ ڌاڙيلن کي شڪست ڏني ۽ 8 جنوري 1820ع ۾ ايسٽ انڊيا ڪمنيءَ ۽ ڌاڙيلن جي وچ ۾ صلح ٿيو. C.R. Low, I, N: Historical Back Ground of the Royal Indian Navy, "The Joasmis" PP. 13-16, New Delhi, 1944. رفاعن جو بزرگ سيد احمد ڪبير رحه عيسوي 12 صديءَ جي وچ ڌاري عراق ۾ ٿي گذريو. سندس عقيدا عبدالسميع هاشميءَ گڏ ڪيا هئا، جن کي سنه 1302ھ ۾ ترڪي مؤرخ احمد ثريا قسطنطنيه مان شايع ڪرائي، ڪتاب تي ’برهان المويد‘ نالو رکيو. رفاعي بزرگن مان شيخ شرف الدين اوساوليءَ کان گجرات وارن فيض پرايو. سندس شاگرد الجمال نوساريءَ کان به گجرات وارن فيض پرايو. رفاعن جو صدر مڪان بمبئي آهي، سندن خليفا گوادر ۽ پسني ۾ رهن ٿا، جن کي ميدن جا وڏيرا (ڪاهدا) چندا گڏ ڪري نذراني طور ڏين ٿا. ميدن جي هڪڙي بزرگ سخي تنگوءَ جو مقبرو ڪڇيءَ ۾ ڍاڍر جي ويجهو آهي. يادِ ايام: سيد عبدالحي، ص -48 لکنؤ.</ref><ref name="جنت السنڌ"> ڪتاب جنت السنڌ، باب ٻيون،تصنيف؛ رحيمداد خان مولائي شيدائي ايڊيشن؛ پهريون 2000، ٻيون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي </ref> == بذيل جمالي جي ديبل تي ڪاھ == مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:عظيم الشان اسلامي سلطنت اڳيان دولت ۽ فوجي لحاظ سان سنڌ جي ننڍڙي حڪومت هڪڙي صوبي جي برابر مس هئي. محمد بن هارون بلوچ تجربيڪار سياستدان هو ۽ جيڪي واپاري مڪران ۽ سنڌ ۾ ٻانهن جو واپار ڪندا هئا، هو تن معرفت سنڌ جا اندروني حالات معلوم ڪرڻ لڳو. نيرن ڪوٽ جي سمنين کي الور ۽ دمشق جي سياسي ڪشيدگيءَ جي خبر هئي؛ کين پڪ هئي ته سنڌ جي برهمڻ حڪومت هر حال ۾ اسلامي طاقت سان مقابلو ڪري نه سگهندي، ان سبب ڪري هتي جي سمنيه حاڪم، ڀنڊرڪر، اڳواٽ حجاج بن يوسف کي سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ دعوت نامو لکي مڪو. دعوت ملڻ کان پوءِ حجاج پنهنجي هڪڙي جرنيل، بذيل جماليءَ کي چئن هزارن جي لشڪر سان، ديبل ڏانهن روانو ڪيو؛ مگر بذيل ڏاهر جي پٽ جئسيه سان وڙهندي شهيد ٿي ويو. سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ حجاج بن يوسف جي خليفي وليد بن عبدالملڪ سان خط و ڪتابت جاري هئي، ويتر جو بذيل جماليءَ جي شڪست ۽ شهادت جون خبرون دمشق جي درٻار ۾ پهتيون، تنهن تي خليفي حجاج کي سنڌ تي مهم رواني ڪرڻ لاءِ اجازت ڏني. اڳ خليفو جنگ جي خرچ کان البت ڪيٻائڻ لڳو هو، مگر هينئر حجاج خرچ جو ذمو پاڻ تي کنيو هو.<ref name = "جنت السنڌ "/> == ديبل جي فتح == رحيمداد خان مولائي شيدائي جنت السنڌ ۾ لکي ٿو تہ: ديبل سنڌ جو مکيه بندر ۽ واپار جو مرڪز هو. سمنڊ شهر جي ڀتين سان موجون هڻندو هو.هي شهر مهراڻ جي اولهندي واريءَ شاخ تي هو. مسعوديءَ جي بيان موجب سمنڊ کان ٻن ڏينهن جي پنڌ تي هو. ’تاريخ طاهريءَ‘ جو مصنف جو سنه 1606ع ۾ ٺٽي ۾ آيو، تنهن جي بيان موجب ٺٽي کان ٻن ڏينهن جي پنڌ تي هو. بشاري سنه 375ھ ۾ ديبل جي چؤگرد هڪ سؤ ڳوٺ بيان ڪري ٿو، جن ۾ هندو واپاري رهندا هئا.<ref name="ميجر جنرل ھيگ"> ميجر جنرل هيگ، جنهن جو ڪتاب ”دي اِنڊس وئلي ڊيلٽا ڪنٽري“ 1894ع ۾ لنڊن مان شايع ٿيو، تنهن ۾ ديبل سنڌو نديءَ جي ڊيلٽا تي اولهندي ڪپ تي ڏيکاريل آهي. انگريزي سفير سر رابرٽ شرلي ايران ڏانهن ويندي، 1613ع ۾ ٺٽي کان جهاز رستي هڪ ڏينهن جي مسافري ڪرڻ کان پوءِ ديبل پهتو هو. ميجر ريورٽي عيسوي 17 صديءَ ڌاري ديبل کي ٺٽي کان 15 ڏينهن جي مفاصلي تي بگهاڙ جي ڇوڙ وٽ ڏيکاري ٿو. ڪپتان جان ووڊ، جنهن 19 صديءَ ۾ ڪراچيءَ کان آمو نديءَ جي منهن تائين مسافري ڪئي هئي، ديبل کي پير پٺي وٽ سنڌو نديءَ جي نقشي ۾ڏيکاريو آهي. ابو حامد اندلسي غرناطي (المتوفي 565ھ) جي جاگافي ”تحفة الالباب“ ص 91-92، پئرس ۾ ڇپي؛ منجهس ايراني نار جي بندرن ۽ سمنڊن جي پوري جاگافي ڏنل آهي.</ref> .<ref name = "جنت السنڌ "/> ابن بطوطه ديبل جي کنڊرن جو معانو ڪيو هو ۽ لاهريءَ کان ستن ڪوهن جي مفاصلي تي بيان ڪري ٿو<ref name="عجائب الاسسفار"> عجائب الاسفار: جلد-2، ص-81، ذڪر لاهري بندر ۽ ديبل. ابن بطوطه جو بيان رابرٽ شرلي جي بيان سان ٺهڪي ٿو.</ref> . ڏاهر جي پٽن ڪيشب ۽ جئسيه قلعي اندران مقابلو ڪيو. عرب فاتحن اَٺن ڏينهن تائين شهر جو مقابلو ڪيو<ref name="ابن اثير"> ڪامل ابن اثير، جلد-4، ص-285، ڏيکاريل آهي ته اسلامي لشڪر تن ڏينهن تائين ديبل تي گهيرو ڪيو هو.</ref> . شهر وارن جو اعتقاد مندر جي گنبذ ۾ هو، جنهن تي پتل جو سوار جو مجسمو جهنڊي سميت هو، جنهن کي اميرالبحر جعوبه منجنيق جي پهرئين ڌڪ سان ڪيرائي وڌو. بت جي ڪرڻ سان شهر وارن ۾ ڦڙڦوٽ پئجي ويئي، جئسيه راتورات چئن هزارن فوجن سان شهر ڇڏي ڀڄي ويو. قلعي اندر رهيل فوج مقابلو ڪرڻ لڳي. حزيمه ڪوفي پهريون مجاهد هو، جنهن قلعي جي ديوار تي چڙهي اسلامي جهنڊي کي کوڙيو. مٿئين واقعي کان پوءِ شهر وارن هٿيار ڦٽا ڪري آڻ مڃي. شهر جي جيلخاني مان بذيل جماليءَ جي لشڪر جا ڪي سپاهي هٿ لڳا، جن جيلخاني جي محافظ وڏي پنڊت جي تعريف ڪئي. غازي محمد بن قاسم شهر وارن لاءِ عام معافيءَ جو اعلان ڪيو. سندس فياضيءَ کي ڏسي وڏو پنڊت مسلمان ٿيو. محمد بن قاسم ان کي شهر مٿان حاڪم مقرر ڪيو. بتخاني جو فقط گنبذ منجنيق ڪري ڊهي ويو هو، باقي عمارت کي مسلمانن ڪوبه نقصان ڪين رسايو هو. مندر جي عمارت هجري 3 صديءَ تائين قائم رهي. غازيءِ اعظم مسلمانن لاءِ جدا مسجد تعمير ڪرائي ۽ حميد بن ذراع کي شهر مٿان نائب مقرر ڪيو. اٽڪل 4 هزار بلوچ مڪران کان اچي شهر ۾ رهڻ لڳا، جن جي مڪراني بيٺڪ اڃا تائين ڪراچيءَ ۾ موجود آهي. قلعي مان جيڪي به هٿيار ۽ خزانو هٿ لڳو، تن جو پنجون حصو حجاج ڏانهن روانو ڪيو ويو، باقي لشڪر ۾ ورهايو ويو<ref name = " فتوح البلدان "/> . == ديبل ۾ سنڌ جو پھريون جيل == سنڌ جي عباسي خلافت جي گورنر [[عنبسا بن اسحاق]]، منصوره جي سڀني انتظامن کان واندو ٿي، شهر ديول جي واٽ ورتي، هيستائين سرڪاري ڏوهارين کي بند رکڻ لاءِ سنڌ ۾ ڪا به خاص عمارت موجود نه هئي. عنبسه کي هتي جي فسادن، بغاوت ۽ آپي خاني ٽولن کي دٻائڻ لاءِ گهڻن ماڻهن جي قيد ۾ رکڻ جي ضرورت پيش آئي. تنهنڪري هن ديول ۾ پهچي، انهيءَ قديم شڪسته حال مندر کي ان ڪم لاءِ رٿيو، جو محمد بن قاسم جي حملي وقت منجنيق عروس جي مار کائي چڪو هو ۽ ڏيڍ سؤ ورهيه گذري وڃڻ هوندي به هو اڃان تائين بيٺو زماني کي پنهنجو گذريل حال ٻڌائي رهيو هو. عنبسه مندر جي طولائي گنبذ جي چوٽي ڀڃائي ڪيرائي ڇڏي ۽ سندس ڇت وري نئين سر عام جاين وانگي سنئين سڌي ٺهرائي ۽ اڳوڻي عمارت مان جيڪي پٿر نڪتا، سي شهر جي ٻين ضروري عمارتن جي مرمت ۾ ڪم آندا. هن کي شهر ديول جي اصلاح جي بلڪل گهڻي خواهش هئي، جنهن ڏي هو هاڻي پوري آزادي ۽ فارغ البالي سان توجهه ڪري سگهيو.<ref name = " شرر "/>. اھو سنڌ جو پھريون جيل يا سرڪاري قيد خانو ھيو<ref name=" شرر "> ڪتاب جو نالو ؛ سنڌ جي تاريخ :مصنف؛ مولانا الحليم ”شرر“: سنڌيڪار؛ فقير اشرف علي سمون: ايڊيشن؛ پهريون 2005ع، 2007ع ڇپيندڙ؛ مهراڻ اڪيڊمي </ref>. == ديبل بندر جو اجڙڻ == ديول جي آخري احوال سومرن جي ڏينهن ۾ چنيسر جي زماني ۾ ملي سگهي ٿو، جڏهن هن ديول کي تختگاه مقرر ڪيو هو، پر ابن بطوطا جڏهن ديول کي ڏٺو، تڏهن اهو ويران هو، زمين تي ڀڳل بتن جا پٿر هئا ۽ هڪڙي وڏي بت جو مجسمو باقي بيٺل هو. لاهري بندر جنهن ديول کان پوءِ ناموري حاصل ڪئي، سو ديول کان پنجن ميلن جي مفاصلي تي سمنڊ کان ويهه ميل اندرئين پاسي مهراڻ جي هڪڙيءَ اولهندي واري شاخ تي واقع هو<ref name = "جنت السنڌ "/>،آثارن مان اهو ٿو ظاهر ٿئي ٿو ته ديبل اهڙو شهر هو، جيڪو دريائي ۽ سامونڊي بندر هو. جنهن کي ڪڏهن درياءَ پئي ڌڪيو ته ڪڏهن سامونڊي زلزلن پئي تباهه ڪيو. تاريخ ۾ لکيل آهي ته خليفي معتمد جي ڏينهن ۾ ديبل اندر زلزلو آيو، جنهن سان ڏيڍ لک ماڻهو مري ويا ۽ شهر کي وڏو نقصان پهتو<ref name=" سومار"> ڪتاب جو نالو ؛ لاڙ جا ماڳ مڪان مصنف؛ محمد سومار شيخ ايڊيشن؛ پهريون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو </ref><ref> تاريخ الخلفاءَ صفحو 380، ڪلڪتو، بحواله تمدن سنڌ مصنف مولائي شيدائي صفحو 184.</ref>انهيءَکانپوءِ سن 417ع کان 419ع تائين جلال الدين شاهه خوارزم ديبل ۾ ٻه سال کن رهيو، انهي عرصي ۾ هن ديبل جو بتخانو مسمار ڪري ان کي مسجد سان ملائي ڇڏيو، جيڪا مسجد پير پٺي کان ڏکڻ طرف موجود آهي، جنهن جي قريب اها ڏيوري يا مينار پڻ بيٺل آهي، جيڪو قديم دور ۾ جهازن جي سنگنل طور ڪم ايندو هو <ref> مخدوم امير احمد، چچ نامو سنڌي صفحو 156، ڇاپو پهريون سال 1954ع، سنڌي ادبي بورڊ، حيدرآباد.</ref> == حوالا == {{حوالا|2}} {{سنڌ جو برهمڻ گهراڻو}} {{سنڌ جي تاريخ}} [[زمرو:تاريخي ماڳ]] [[زمرو:سنڌ جي تاريخ]] [[زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ]] k6quiaj4xii9b1d8mvcrmkfxm2naqil 373948 373898 2026-04-27T17:48:47Z Intisar Ali 8681 /* ديبل جو جاگرافيائي مقام */ 373948 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site |name =ديبل بندر |native_name= |alternate_name = |image = |alt = |caption = |map_type = |map_alt = |coordinates = |location = |region = سنڌ جو عربي سمنڊ وارو ڪنارو |type = قديم ڦٽل بندر |part_of = |length = |width = |area = |height = |builder = |material = |built = |abandoned = سمن جي شروعاتي دور ۾ |epochs = سنڌ م عربن جي آمد ۽ ان کان اڳ وارو زمانو |cultures = ھندو ۽ ٻڌ ثقافت |dependency_of = سنڌ جي راجائن جي حڪومت |occupants = سنڌي |event = عربن جي ڪاھ ء شھر جو زوال |excavations = |archaeologists = |condition = |ownership = |public_access = |website = |notes = }} '''ديبل''' (Debal) [[ڪراچي]] کان 37 ميل پري [[ڀنڀور]] جي هنڌ تي قديم بندرگاهه آهي۔ مسلمانن [[هندوستان]] ۾ سڀ کان پهريان ان ئي بندرگاهه تي پنهنجو جهنڊو لهرايوڦڙڪايو. هتي هندن جا مندر گهڻا هئا ۽ هو هن شهر کي ديول چوندا هئا. 1912ع جي کوٽائي ۾ هتي اهڙا آثار مليا آهن، جيڪي اسلامي دور سان تعلق رکن ٿا۔ اهو به امڪان آهي ته، ديبل بندر ديبل بندر، سنڌو درياءَ جي بگهاڙ واري وهڪري تي هجي جيڪو ان وقت سنڌو نديءَ (Sindhu Nadi) جو مرڪزي وهڪرو هو. اها ڳالهه هيملٽن 1699ع ۾ چئي هئي. انهن ڏينهن ۾ ديبلي يا ديبل وارو وهڪرو لاڙي بندر تائين ويندو هئو، جيڪو پير پٺو جي ڏکڻ اولهه ۾ هئو.ديبل، سنڌ جي قديم ۽ مشهور واپاري بندرگاهه هئي. ديبل کي چوگرد قلعو هو. فتحنامي مان هن شهر جي قدامت جو احوال ملي ٿو. ڇهين صدي عيسوي کان وٺي تقريبن تيرهين عيسوي صدي جي اڌ تائين ديبل بندر زبون حالت ۾ سنڌ پرڳڻي ۾ قائم هو. ڏهين صديءَ ۾ جيئن سنڌ اندر عربي دور اقتدار جو زور هوريان هوريان ختم ٿي ويو، تيئن سندن طاقت ۽ واپار جي مرڪز ديبل جي اهميت پڻ گهٽجي ويئي. سنڌو درياءَ جي موج ۽ مستين ڪري هڪ ٻئي نئين بندرگاهه جنم ورتو، جيڪو ”لوهاراني“ جي نالي سان مشهور ٿيو. هن نئين بندرگاهه جي اسرڻ ڪري پڻ قديم بندر ديبل جو اوج گهٽ ٿي ويو. سن 1334ع ۾ جڏهن '''ابن بطوطه''' (Ibn-e-Batoota) سنڌ ۾ آيو ته هن '''”لاهري“''' بندر (Laahiri Bandar) کي وڏي اوج تي ڏٺو. ان مان ظاهر ٿئي ٿو ته ديبل بندر اٽڪل ڇهه سو ورهيه سنڌ جو مکيه بندر ٿي رهيو ۽ ان سان سنڌ جي سياسي ۽ اقتصادي تاريخ جو لاڳاپو هو. ==نالي جي معنيٰ== ديبل اصل ۾ ديول ٻول تان ورتل آھي ۽ ديول جي معنيٰ آھي مندر (ٽيمپل).<ref>{{حوالو_ويب|url=https://www.sanskritimagazine.com/india/medieval-india-enslavement-hindus-arab-turkish-invaders/|title=Medieval India: Enslavement of Hindus by Arab & Turkish Invaders|date=2014-12-10|website=Sanskriti - Hinduism and Indian Culture Website|language=en-US|access-date=2020-02-13}}</ref> == ديبل جو جاگرافيائي مقام == جيتوڻيڪ ديبل تباهه ۽ برباد ٿي ويو، پر سنڌ وارن نئين بندرگاهه کي به ديبل ئي سڏيو، ڇاڪاڻ ته گذريل ڇهه سو ورهين جي عرصي ۾ ”بندر“ ۽ ”ديبل“ جا لفظَ لازم ملزوم بڻجي ويا هئا. پوئين زماني جي تاريخ هن عام رواج جي تصديق ڪري ٿي. سورهين عيسوي صديءَ ۾ پورچوگيزن هن ساڳئي '''لاهري بندر''' کي لاهري بندر، '''دربل'''، '''ديوئل''' ۽ '''ديوئلسند''' ڪري لکيو آهي. '''ابوالفضل آئين اڪبريءَ ۾ ٺٽي کي ديبل''' سڏيو آهي. '''مير معصوم لاهري بندر خواهه ٺٽي کي ”ديبل بندر“ ڪري لکيو آهي'''. <ref>ڏسو نزهة الخواطر ج1 ص35، ڇاپو حيدرآباد دکن</ref> انهن احوالن مان ظاهر ٿئي ٿو ته اصل ۾ ديبل، جنهن کي بن قاسم فتح ڪيو هو، اهو زماني جي انقلابن ڪارڻ تباهه و برباد ٿي ويو، تڏهن به ان جو اهو نالو هلندو رهيو ۽ پوءِ لوهاراني يا لاهري بندر خواهه ٺٽي کي ديبل بندر سڏڻ لڳا. سنڌ جو مشهور تذڪري نگار مير علي شير قانع تحفة الڪرام ۾ لاهري بندر کي پراڻو ديبل سڏي ٿو. ساڳيءَ طرح بگهاڙ شاخ تي هڪ بندرگاهه کي به '''ديبل''' ڪري سڏيو ويو آهي. اتي دفن ٿيل شيخ حسين عرف پير پٺي کي ديبلي ڪري سڏيو آهي. <ref>مخدوم امير احمد ”تاريخ معصومي“ (سنڌي ترجمو)، سنڌي ادبي بورڊ، دفعو اول 1953ع، ص6</ref> '''محقق بيروني''' جو چوڻ آهي ته ديبل هڪ سامونڊي بندر هو ۽ لوهاراني کان اڀرندي ڏانهن سنڌو نديءَ جي شاخ جو هڪ بندر هو. <ref>البيروني، ڪتاب الهند، ص102</ref> ان ڪري '''پاٽنجر''' ۽ '''ڪيننگهام''' لاهري بندر کي اصلي ديبل سمجهن ٿا. رچرڊ برٽن، ڪئپٽن مئڪمرڊو، دلاروشي، رينيل ڊبليو، همئلٽن ۽ هينري ڪزنس وري ٺٽي کي قديم ديبل ڪري لکن ٿا، جيڪا ڳالهه بي بنياد لڳي ٿي. ايليٽ صاحب [[ڪراچي]] کي ديبل ٺهرايو آهي. پر ٻئي پاسي ڪجهه ٻين محققن جو خيال آهي ته [[ڪراچي]] بندر طور سن 1729ع ڌاري ڪتب اچڻ شروع ٿيو هئو، تنهنڪري ڪراچيءَ جي ديبل بندر هئڻ واري ڳالهه تي وڌيڪ تحقيق ٿيڻ گهرجي. آرميني جاگرافيدان ۽ تاريخ نويس موسيٰ خوريني (Mosses Chorenazi) چوٿين يا پنجين عيسوي ۾ جاگرافيءَ بابت هڪ ڪتاب لکيو. ايراني حڪومت سان سانيءَ جي سياسي ورهاست جو ذڪر ڪندي هن ڏاکڻن ضلعن ۾ مڪوران (مڪران) ۽ سنڌ سان گڏ ”دي بول“ ذڪر ڪيو آهي. هن مان معلوم ٿئي ٿو، ته ”ديبل“ جي نالي سان ٻه بندر هئا هڪ دريائي بندر ۽ ٻيو سامونڊي ۽ ٻئي هڪ ئي نالي سان سڏبا هئا. ان مان اهو به واضع ٿئي ٿو. ته ديبل شهر به هو، ته علائقو به.چيني سياح ڪياتان جاگرافيدان ۽ سياح‎ ڪئنٽن کان ايراني نار تائين جڳهن ۽ بندرن جا نالا ڄاڻايا آهن. هن ”تي يو“ جو ذڪر ڪيو آهي، جنهن ۾ هڪ وڏو درياءُ ”مي لان“ آهي. ائين ٿو معلوم ٿئي”مي لان“ ”مهراڻ“جو چيني اچار آهي، ۽ ”تي يو“ ”دي بول“ جو چيني اچار آهي.<ref>سنڌ- سياحن جي نظر ۾--ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (قسط- 1)؛ رسالو:مهراڻ؛ 1991جلد 1 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ</ref>سنڌ جي مشهور بندرگاهه ديبل بابت بشاري مقدسي پنھنجي ڪتاب احسن التقاسيم ۾ لکي ٿو: ”سامونڊي ڪناري تي واقع آهي. ان جي چوڌاري لڳ ڀڳ سو ڳوٺ آهن، جن جي آبادي گهڻو ڪري هندو آهي سمنڊ جون لهرون شهر جي فصيل سان اچي ٽڪرائجن ٿيون. سمورا رهاڪو واپاري آهن سنڌي ۽ عربي ڳالهائي وڃي ٿي. هي سنڌ جو بندرگاهه آهي. حڪومت کي ان مان تمام گهڻي آمدني ٿئي ٿي. ان جي لڳ مهراڻ سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿي. ماڻهو سليقي وارا ۽ خوش آهن.“<ref>سنڌ- سياحن جي نظر ۾--ڊاڪٽر ميمڻ عبدالمجيد سنڌي (قسط- 1)؛ رسالو:مهراڻ؛ 1991جلد 1 ڇپيندڙ:سنڌي ادبي بورڊ</ref>”ديبل“ جي جاءِ جو نالو قديم دور ۾ پھرين پھرين آرميني تاريخ نويس ۽ جاگرافيءَ جي ماھر موسيٰ خوريني (Moses Chorenaz) جي جاگرافيءَ بابت لکيل ھڪ رسالي ۾ ملي ٿو، جيڪو چوٿين يا پنجين صديءَ عيسويءَ ۾ ٿي گذريو آھي. ساساني حڪومت جي سياسي ورھاست جو بيان ڪندي ھن ڏاکڻين ضلعن ۾ ’مڪوران‘ (مڪران) ۽ سنڌ سان گڏ ’دي بول‘ جو بہ ذڪر ڪيو آھي. <ref>{”ايرانشھر“ بحوالھ حسن پيرينيا ”ايران – باستائي“ تھران 1304 ھجري ص520؛ پڻ ”ايران – باستان“ تھران 1311 ھجري ص93.} </ref> انھيءَ مان اھو نتيجو نڪري ٿو تہ اھو نالو عربن جي سنڌ فتح ڪرڻ کان گھڻو اڳ مشھور ھو. ان جي عربي اچار سان گھري ھڪجھڙائي ٻڌائي ٿي تہ اھو نالو عربن پنھنجن پاڙيسري ايرانين کان ورتو ۽ نہ مڪاني ماڻھن کان جيئن شڪ ڪيو وڃي ٿو تہ ان جو اشتقاق سنسڪرت لفظ ”ديوالہ “ (يعني بتن جو مندر) مان ورتل آھي. اھا بہ اھم ڳالھ آھي تہ آرميني جاگرافيدان جو ’دي بول‘ ڪنھن شھر يا بندر جو نالو ڪونھي، پر ھڪ ضلعي جو نالو آھي، جيڪو مڪران ۽ سنڌ ٻنھي کان ڌار ھو. انھيءَ مان راجا ڏاھر جي انھيءَ حجت جي تصديق ٿئي ٿي تہ سامونڊي ڦورو ميد، جن جو صدر مقام ديبل ھو، سندس رعيت نہ ھئا. ٻيو غير عرب مصنف، جنھن ھن جاءِ جي نالي جو ذڪر ڪيو آھي، اھو آھي چيني جاگرافيدان ’ڪياتان‘، جنھن جا سفرناما 785ع ۽ 805ع جي وچ ڌاري مرتب ڪيا ويا ھئا. ڪئنٽن کان وٺي ايراني نار تائين جاين ۽ بندرن جي ڳڻپ ڪندي، ھن ”تي يو“ جو ذڪر ڪيو آھي، جنھن ملڪ ۾ ھڪ وڏو درياءُ ”مي لان“ (مھراڻ) آھي.<ref> {Quoted and commented upon ھرٿ ۽ راخيل، چاؤ جو ڪُوا، سينٽ پيٽرس برگ، 1911ع ص9. } </ref> چيني اُچارپڻ آرميني جاگرافيدان جي ڏنل نالي جي ويجهو آهي ۽ سندس ان بيان جي تہ اھو ھڪ ”ملڪ“ آھي، پڻ تصديق ڪري ٿو. ھاڻي وري عربن ڏانھن اچون ٿا، جن جي ٽن شاعرن سڀني کان پھرين انھيءَ نالي کي پنھنجي ڪلام ۾ آندو آھي. پھريون مشھور معروف شاعر ’جرير‘ (740-827ع) آھي، جنھن قبيلي بنو تميم جي ھجو ڪندي لکيو آھي: ’شريف انسان جو ڌڪ ديبل (الدبيلة) جي ڍڳيءَ جي ڌڪ جھڙو ھوندو آھي، پر بنو تميم جو ڌڪ ٻڪريءَ جي ڌڪ جھڙو آھي‘.<ref>{ السوي ”شرح ديوان جرير“ قاھره 1352ھھ، ص 528.} </ref> ھن جي ھمعصر خالد القناس پڻ ديبل جي ڍڳين جو ذڪر ڪيو آھي. <ref>{ الميمني ”طرائف الادبيه“ قاھره 1937 ص102} </ref> انھن ٻن حوالن مان ظاھر ٿئي ٿو تھ ديبل ھڪ چڱي چراگاھ واري سرزمين ۾ واقع ھو. پر ديبل بابت وڌيڪ اھم حوالو ابن العربي (767-845ع) جي ھڪ شعر ۾ ملي ٿو، جنھن پاڻيءَ جي پخال کي ديبلان (الديبلان) يعني ”ٻہ ديبل)<ref>{ البرڪي ”معجم ما استعجم“ قاھره، 1935ع جلد2 ص569. } </ref> جي ھڪ ٿلھي ۽ ڪاري شخص سان تشبيھ. ڏني آھي. اھو ٻن ’ديبلن‘ جو قديم ۽ واضح ذڪر آھي. ديبل جي باري ۾ وڌيڪ تحقيق ڪرڻ کان پھرين، اسين مٿي ڄاڻايل قديم حوالن جي آڌار تي چئي سگھون ٿا تہ اصل ۾ اھو نالو ھڪ ’ضلعي‘، ’بادشاھت‘، ’ملڪ‘ جو نالو ھو، جتي سٺا چراگاھ ھوندا ھئا ۽ جتي ٻہ ھنڌ (بندر يا شھر) ’ملڪ‘ جي نالي پٺيان سڏبا ھئا. جيتوڻيڪ ائين بہ ٿي سگھي ٿو تہ اھا بادشاھت يا ضلعو پنھنجي مکيہ شھر يا شھرن جي نالي پٺيان سڏبو ھجي. جن عرب ليکڪن ديبل جو حوالو ڏنو آھي، انھن ۾ سڀني کان وڌيڪ صحيح ۽ ڄاڻو عالم البيروني (وفات 1048ع) ھو. ھڪ کاري، ھڪ نار (الغب) ۽ ’کاري مٺي جو سنڌو‘ (الخور) ۾ جيڪو فرق آھي، ان کي ھو سائنسي طريقي تي ھن ريت ٻڌائي ٿو: ”ھڪ نار (الغب) ھڪ اھڙي ڪنڊ يا پاڻيءَ جي ڪن وانگر ھوندي آھي، جيڪو سمنڊ مان کليل ميدان ۾ گھارو ڪندو آھي ۽ خاص ڪري وير جي لھڻ ۽ چڙھڻ سبب ان ۾ جھاز راني ڪرڻ خطرناڪ آھي. کاري مٺي جو سَنڌو (الخور) بہ نار وانگر ھوندو آھي، پر اھو سمنڊ جي کليل ميدان ۾ گھاري ڪرڻ سببان نہ ٺھندو آھي، بلڪ وھندڙ پاڻيءَ جي ڦھلاءِ جي ڪري ٺھندو آھي، جيڪو اتي پھچي بيھي رھندو آھي ۽ سمنڊ سان ملي ويندو آھي. اھي کاري مٺي جا سَنڌا بہ جھازن لاءِ خطرناڪ ھوندا آھن، ڇاڪاڻ تہ ڳرن غورابن کي مٺي پاڻيءَ جي ڀيٽ ۾ کارو پاڻي چڱيءَ طرح کڻي سگھي ٿو.“ <ref>{ ”ڪتاب ملل ھند“ حيدرآباد دکن نسخو 1958ع، ص 167، سچاؤ “Indico” I:208.} </ref><ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref>سنڌو درياءَ جي ڪيٽيءَ جي بلڪل ڏاکڻي طرف کي مغرب وارا (يعني ايراني ۽ شايد سندن پاڙيسري آرميني ۽ عرب، پنجين صدي عيسويءَ کان ديبل ڪري سمجھندا ھئا. انھيءَ ملڪ جي مخصوص ضرورتن جي ڪري اتي بھ بندر ھوندا ھئا؛ ھڪ سامونڊي بندر، جيڪو درمياني بندر جو ڪم ڏيندو ھو ۽ ٻيو دريائي بندر، جيڪو واپار جو مرڪز ھوندو ھو. درياءُ جي لٽ جي ڪري انھن بندرن جي اصل جاءِ ۾ فرق ھو. الديبل جي علائقي تي عربن جا پھريان حملا سامونڊي ساحل ۽ انھيءَ جي بندر تائين محدود ھئا، جنھن ڪري ھنن کي گھڻو نقصان پھتو، ڇاڪاڻ تھ بچاءُ ڪندڙن جي اصل طاقت ملڪ اندر يعني بندر ۾ موجود ھئي، جيڪو الديبل جي کاري مٺي جي سنڌي (خوار الديبل) وٽ واقع ھو. ٽيون حملو کاري مٺي جي سنڌي (خور) تي واقع بندر تي ٿيو ھو.<ref>{ البلاذري ”فتوح البلدان“ ليڊن ص436.} </ref> جيئن تھ اھو ھنڌ گھڻو ملڪ اندر ھو، تنھن ڪري انھيءَ حملي ۾ پيدل فوجن کان گھڻي مدد ورتي وئي ھئي. ھيگ جو اصرار ڪرڻ بلڪل درست آھي تھ ايترو مٿي سنڌو درياءَ ۾ سامونڊي جھازن لاءِ جھازراني ڪرڻ بلڪل ناموزون آھي.<ref>{ ھيگ The Indus Delta Country ص51، نوٽ 72.} </ref> ھو لکي ٿو تھ: ”عجب آھي تھ سمنڊ کان انھيءَ جي فاصلي ۽ سنڌو ندي جھڙي درياءَ ۾ ڪنڊاون جھازن جي ھلڻ جي تڪليفن کي انھن ماڻھن نظر انداز ڪري ڇڏيو آھي، جن کي ”پڪ“ آھي تھ اھو ڪنھن زماني ۾ سامونڊي جھازن جو مشھور بندر ھو.“ <ref> { ھيگ The Indus Delta Country ص51، نوٽ 47.} </ref> پر ھن کي خبر ئي ڪانھي تہ انھيءَ صورتحال کي منھن ڏيڻ لاءِ حجاج خاص ۽ بلڪل انقلابي انتظام ڪيا ھئا. ھن ڪنڊاون جھازن کان سواءِ ڪوڪا لڳل ۽ ڏامر سان لِتل جنگي ڪشتين جو ھڪ ٻيڙو تيار ڪريو. الجاحز (وفات 868ع) ۽ ابن رسة (903ع ڌاري) اوائلي دور جي مشھور عرب مورخ المدائني (840-752) جي حوالي سان لکن ٿا تھ: حجاج پھريون شخص ھو، جنھن اھڙا جنگي ٻيڙا تيار ڪرايا ھئا. حقيقت ۾ عربن جي ھٿان ديبل جي فتح کان اڳ ھندي وڏي سمنڊ ۾ اھڙي قسم جا جھاز ھليا ئي ڪونھ ھئا.< ref>{ <ref>{ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{(25) موجوده مصنف اھو پنھنجي ھڪ مضمون بعنوان ”ھندي وڏي سمنڊ ۾ جھازن جوڙڻ جي ھنر ۾ حجاج جا آندل سڌارا“ ۾ بحث ھيٺ آندو، جيڪو پنجاب يونيورسٽي اورنٽيل ڪاليج جي سؤ سالي تقريب جي سلسلي ۾ لاھور ۾ ٿيل بين الاقوامي ڪانفرنس (973) ۾ پڙھيو ويو.}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}} </ref > تنھن ڪري جنھن ديبل کي محمد بن قاسم فتح ڪيو ھو، اھو يقينًا ٺٽو ھو، جيئن جاگرافيائي نقشن ۽ قديم آثارن جي حوالن سان ڪزنس ثابت ڪيو آھي.<ref>{.{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}} </ref> انھيءَ ھوندي بھ ڪزنس پڻ ان زبردست چالاڪيءَ کان اڻ واقف آھي، جيڪا حجاج پنھنجن طاقتور مخالفن سامونڊي ڦورن سان ڪئي ھئي. انھن کان سواءِ قديم آثارن ۾ ڀنڀور جي کنڊرن کي گھٽ اھميت ڏئي ڪزنس غلطي ڪئي آھي. عربن جي ڪاھ وقت ديبل جو سامونڊي بندر يا ’بحري ديبل (ديبل بحرية)‘ البشاري جي لفظن ۾ ڀنڀور واريءَ جاءِ تي ھوندو ھو، جيئن آثار قديمھ جي کوٽائين مان ھاڻي آخرڪار ثابت ٿيو آھي. جيئن اسين اڳ ۾ چئي آيا آھيون تھ عربن بعد ۾ دريائي بندر گھڻو مٿي قديم بھمن آباد جي ويجھو ٺاھيو ھو. پر انھيءَ بندر کي قائم رکڻ لاءِ ضروري ھو تہ واھ ۾ درياءَ جي رءُ کي رھڻ نہ ڏنو وڃي، جيڪو عربن جي دور کان پوءِ واري زماني جي مشڪل حالتن ۾ ناممڪن ھو؛ تنھن ڪري ٺٽو ھڪ ڀيرو وري ھڪ دريائي بندر ۽ تجارتي مرڪز جي حيثيت ۾ اوج تي پھتو ۽ سنڌ جي گاديءَ جو ھنڌ ٿيو. انھيءَ زماني تائين ڀنڀور جي حالت بھ ابتر ٿي وئي ھئي، جنھن ڪري انھيءَ جي بدران لاھري (يا البيرونيءَ جي لوھاراڻي) بندر کي استعمال ڪيو ويو، جيڪو يقينًا ھڪ ”ننڍو شھر“ ھوندو يا البشاري جي لفظن ۾ ’تقريبًا سؤ ڳوٺن جو شھر، جنھن جي چوڌاري ديبل جو سامونڊي بندر ھو.‘ انھيءَ انومان جي آثار قديمھ جي ثابتين مان پوري پٺڀرائي ٿئي ٿي. ارڙھين صديءَ جي آخري ڌاري لاھري بندر پنھنجي پاڙيسري شاھھ بندر جي ڀيٽ ۾ ڦٽي ويو، پر سڄي وچئين دور ۾ ٺٽو قائم ۽ دائم رھيو.<ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref> ڀنڀور ۾ آثار قديمہ جي شاندار کوٽائين مان فقط ھڪ حقيقت ثابت ٿي آھي تھ: پوري خاطريءَ سان چئي سگھجي ٿو تھ اھا جاءِ عرب دور جي عرب تاريخ واري ديبل جي جاءِ آھي. پر آثار قديمھ وارن ھن دعويٰ ڪرڻ ۾ تڪڙ ڪئي تھ: ”ڀنڀور کي ديبل سمجھڻ جو سوال ھاڻي بنان ڪنھن شڪ ۽ شبھي جي حل ٿي ويو آھي.<ref> {ڪتاب: سنڌ صدين کان؛ از: ممتاز مھر؛1982؛ ثقافتي مرڪز،ڀٽ شاھ{{ديبل جا ٻہ بندر قدرت الله فاطمي}}{{cite web|url=http://www.sindhiadabiboard.org/catalogue/History/Book8/Book_page9.html}}}</ref> بصره کان هتي تائين فارس ۽ سنڌ جي وچ واري حد مقرر ٿئي ٿي۔ هتان کان ديبل شهر (هاڻوڪي ڪراچي جي آس پاس) اٺ ڏينهن جي مسافت تي واقع آهي۔ هتان کان مهراڻ (درياءِ سنڌ) ٻه [[فرسخ]] جي فاصلي تي سمنڊ ۾ ڇوڙ ڪري ٿو۔ [[مھراڻ]] کان اڳتي ٽي کان چار ڏينهن جي مسافت تي اهو علائقو اچي ٿو، جيڪو هندستان جو پهريون حصو شمار ٿئي ٿو۔ هتان کان ميد ٻه فرسخ تي آهي، ۽ ميد کان (ٻيو هنڌ) پڻ لڳ ڀڳ ٻه فرسخ جي فاصلي تي آهي۔ ان کان پوءِ سندان (سنجان، بمبئي جي ڀرپاسي) ارڙھن فرسخ تي آهي، ۽ پوءِ ملي (ملیار) پندرهن ڏينهن جي مسافت تي واقع آهي<ref name="AtarMubarakpuri2005">ڪتاب = عہد نبوی کا ہندوستان معہ ہندوستان صحابه کے زمانے میں; مصنف = قاضی محمد اطہر مبارکپوری; اشاعت = ممبئی سال = 2005; صفحو = 19</ref> == ديبل تي عربن جي حملن جو ڪارڻ == وليد بن عبدالملڪ جي ڏينهن ۾ ڪن عرب واپارين سرانديپ ۾ وفات ڪئي هئي، جن جي زالن ۽ ٻارن کي سيلون وارن اَٺن جهازن ۾ چاڙهي، خليفي لاءِ تحفن سميت، جهازن کي بصري ڏانهن روانو ڪيو. مٿين جهازن کي مخالف هوا ديبل جي ڪناري تي ڌڪي آندو، جن کي ديبل جي دريائي ڌاڙيلن لٽي، زالن ۽ ٻارن کي قيد ڪيو <ref name="The Persian Gulf Pilot"> مڪران جو ڪنارو بلڪل خطرناڪ هنڌ آهي، تنهن ڪري جهاز ڪنارو ڏيئي خبرداريءَ سان لنگهندا آهن. اهوئي سبب هو، جو سرانديپ جي جهازن ديبل جو ڪنارو ورتو هو، مڪران جي خطرناڪ ڪناري لاءِ ڏسو ڪتاب: Captain Constable & Liet, A.W. Stiffe: The Persian Gulf Pilot, London, 1898.</ref> . مٿئين حادثي متعلق، حجاج بن يوسف، ڏاهر کي احتجاجي نوٽ موڪليو، جنهن جو جواب ڏاهر نهايت مغروريءَ سان ڏنو، ته ”ديبل جا ڌاڙيل سندس حڪم کان ٻاهر آهن.“ حقيقت ۾ سندس جواب عذر لنگ هو، جنهن حجاج جهڙي ڪهنه مشق گرگ کي اهڙو مشتعل ڪيو، جو هن دمشق جي درٻار کان سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ اجازت گهري.<ref name="فتوح البلدان"> فتوح البلدان: بلاذري، ص- 435، 437.</ref> <ref name = " جنت السنڌ "/> == ديبل جا بحري قزاق == مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:سنڌ جي قديم توڙي جديد تاريخن ۾ ڪنهن به مؤرخ ڪين ڏيکاريو آهي ته ديبل جا بحري قزاق ڪير آهن. عرب انهن ڊاڪن کي ’بوراج‘ سڏيندا هئا. اوهين پڙهي چڪا آهيو ته اسلام کان اڳ به اهي دريائي ڌاڙيل تجارتي جهازن کي لٽيندا هئا. سندن خوف ڪري، حيره جي آل منذر اميرن حيره کي ۽ ساساني فرمان روائن اُبله جي بندر کي مضبوط قلعا ڏياريا هئا. ان کان سواءِ وڏن جهازن تي پنج پنج سؤ ملاح رهندا هئا، جي پاڻ سان آتشي مادا به ساڻ کڻندا هئا. مڪران جو ڪنارو، ديبل ۽ سومناٿ گجرات ۾ ڌاڙيلن جا مکيه اڏا هئا. بزرگ بن شهريار ڪتاب ’عجائب الهند‘ ۾، علامه البيروني ’ڪتاب الهند‘ ۾ سندن ذڪر ڏنو آهي. سون مياڻيءَ کان وٺي گوادر جي بندر تائين ميڊ ۽ ڪورا ٻه قومون رهن ٿيون، جن جو گذران جهازرانيءَ ۽ مڇي جي شڪار تي آهي. گوادر جي هڪڙي ڪتبي مان پتو پوي ٿو ته سندن اصل وطن ڪڇي هو ۽ ايليٽ جي بيان موجب سندن اپر سنڌ جي مهاڻن سان مائٽي هئي. اتان نڪرڻ کان پوءِ هنن مڪران جي ڪناري کي وسايو. اهي مانگر مڇن جي هڏن مان جڙيل جهوپڙين ۾ رهندا هئا. سندن خوراڪ مڇي هئي ۽ گهوڙن کي سڪل مڇيءَ جو گوشت کارائيندا هئا. اشور جي راڻي سميراس ۽ سڪندر مقدوني کي، مڪران جي ڪناري کان لنگهندي انهن گهڻو تنگ ڪيو هو. ايراني نار کان وٺي ملبار تائين جهازراني ڪندا هئا. سنڌ، گجرات ۽ ڪوڪن جي راجائن جي بحري ٻيڙن تي نوڪر هئا. محقق ڊي گوئجي ٻنهي قومن کي ايشيا جي بهترين ملاحن جو نمونو لکي ٿو. ڪرنل جيمس ٽاڊ، ميدن کي چندر ونسي اسوا خاندان مان شمار ڪري ٿو ۽ سندن ٽي فرقا هن ريت ڏيکار يٿو: 1- پورا ميد، 2- اُجا ميد ۽ 3- ديو ميد. ڪرنل جيمس ٽاڊ، تاريخ راجسٿان لکندي، جيڪي ڏسي ٿو، سو آريائي عينڪ جي ذريعي ڏسي ٿو. حالانڪ جديد تحقيقات ثابت ڪري ڏيکاريو آهي ته اُهي عرب آهن. البت منجهن افغاني ۽ راجپوتي خون گڏيل آهي. جديد تحقيقات موجب سندن چار شاخون هن ريت آهن: 1- جالارزئي، 2- گزير، 3- اُرماڙي ۽ 4- چل مارزئي. منجهانئن گزير پاڻ کي بلوچ سڏين ٿا، اوماڙي افغان ۽ چل مارزئي لاسي سڏائين ٿا. علامه البيرونيءَ جي زماني تائين، هو پنهنجي منهن ڌاڙا هڻندا هئا، تنهن کان پوءِ عربن سان گڏجي 19 صديءَ تائين سمنڊ تي ڌاڙا هڻندا هئا. آخر انگريزي ٻيڙي کان شڪست کاڌائون، اهي رفائي مذهب جا پيروڪار آهن.<ref name="بحري قزاق"> (1) An-1. Elliot. H. (Dowson): History of India, Vol-I, P-60 J. Tod: The Annals & antiquities of Rajasthan, Vol. I, P-55. R. Hughes-Buller: Gazetteer of Makran, Papulation. The Meds. ڪتاب الهند: البيروني، ص – 102، ليڊن سنه 1797ع ۾ انگريزن جي هڪڙي جهاز بسبن نالي کي دريائي ڌاڙيلن ايرانين جي نار ۾ لٽيو. انهن ڌاڙيلن جو صدر مڪان مڪران جي ڪناري تي راس الخيما هو. 19 صديءَ جي شروعات ۾، ڌاڙيلن سنڌ ۽ ڪڇ جي ڪناري تي پنجاه جهازن جي آرماڙ سان ويهن جهازن کي لٽيو. سنه 1819ع ۾ انڊين رائل نيويءَ مسقط جي امام جي ٻيڙي جي مدد سان برٽش اميرالبحر سر وليم گرانٽ جي ڪمان هيٺ ڌاڙيلن کي شڪست ڏني ۽ 8 جنوري 1820ع ۾ ايسٽ انڊيا ڪمنيءَ ۽ ڌاڙيلن جي وچ ۾ صلح ٿيو. C.R. Low, I, N: Historical Back Ground of the Royal Indian Navy, "The Joasmis" PP. 13-16, New Delhi, 1944. رفاعن جو بزرگ سيد احمد ڪبير رحه عيسوي 12 صديءَ جي وچ ڌاري عراق ۾ ٿي گذريو. سندس عقيدا عبدالسميع هاشميءَ گڏ ڪيا هئا، جن کي سنه 1302ھ ۾ ترڪي مؤرخ احمد ثريا قسطنطنيه مان شايع ڪرائي، ڪتاب تي ’برهان المويد‘ نالو رکيو. رفاعي بزرگن مان شيخ شرف الدين اوساوليءَ کان گجرات وارن فيض پرايو. سندس شاگرد الجمال نوساريءَ کان به گجرات وارن فيض پرايو. رفاعن جو صدر مڪان بمبئي آهي، سندن خليفا گوادر ۽ پسني ۾ رهن ٿا، جن کي ميدن جا وڏيرا (ڪاهدا) چندا گڏ ڪري نذراني طور ڏين ٿا. ميدن جي هڪڙي بزرگ سخي تنگوءَ جو مقبرو ڪڇيءَ ۾ ڍاڍر جي ويجهو آهي. يادِ ايام: سيد عبدالحي، ص -48 لکنؤ.</ref><ref name="جنت السنڌ"> ڪتاب جنت السنڌ، باب ٻيون،تصنيف؛ رحيمداد خان مولائي شيدائي ايڊيشن؛ پهريون 2000، ٻيون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌيڪا اڪيڊمي ڪراچي </ref> == بذيل جمالي جي ديبل تي ڪاھ == مولائي شيدائي لکي ٿو تہ:عظيم الشان اسلامي سلطنت اڳيان دولت ۽ فوجي لحاظ سان سنڌ جي ننڍڙي حڪومت هڪڙي صوبي جي برابر مس هئي. محمد بن هارون بلوچ تجربيڪار سياستدان هو ۽ جيڪي واپاري مڪران ۽ سنڌ ۾ ٻانهن جو واپار ڪندا هئا، هو تن معرفت سنڌ جا اندروني حالات معلوم ڪرڻ لڳو. نيرن ڪوٽ جي سمنين کي الور ۽ دمشق جي سياسي ڪشيدگيءَ جي خبر هئي؛ کين پڪ هئي ته سنڌ جي برهمڻ حڪومت هر حال ۾ اسلامي طاقت سان مقابلو ڪري نه سگهندي، ان سبب ڪري هتي جي سمنيه حاڪم، ڀنڊرڪر، اڳواٽ حجاج بن يوسف کي سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ دعوت نامو لکي مڪو. دعوت ملڻ کان پوءِ حجاج پنهنجي هڪڙي جرنيل، بذيل جماليءَ کي چئن هزارن جي لشڪر سان، ديبل ڏانهن روانو ڪيو؛ مگر بذيل ڏاهر جي پٽ جئسيه سان وڙهندي شهيد ٿي ويو. سنڌ تي ڪاهه ڪرڻ لاءِ حجاج بن يوسف جي خليفي وليد بن عبدالملڪ سان خط و ڪتابت جاري هئي، ويتر جو بذيل جماليءَ جي شڪست ۽ شهادت جون خبرون دمشق جي درٻار ۾ پهتيون، تنهن تي خليفي حجاج کي سنڌ تي مهم رواني ڪرڻ لاءِ اجازت ڏني. اڳ خليفو جنگ جي خرچ کان البت ڪيٻائڻ لڳو هو، مگر هينئر حجاج خرچ جو ذمو پاڻ تي کنيو هو.<ref name = "جنت السنڌ "/> == ديبل جي فتح == رحيمداد خان مولائي شيدائي جنت السنڌ ۾ لکي ٿو تہ: ديبل سنڌ جو مکيه بندر ۽ واپار جو مرڪز هو. سمنڊ شهر جي ڀتين سان موجون هڻندو هو.هي شهر مهراڻ جي اولهندي واريءَ شاخ تي هو. مسعوديءَ جي بيان موجب سمنڊ کان ٻن ڏينهن جي پنڌ تي هو. ’تاريخ طاهريءَ‘ جو مصنف جو سنه 1606ع ۾ ٺٽي ۾ آيو، تنهن جي بيان موجب ٺٽي کان ٻن ڏينهن جي پنڌ تي هو. بشاري سنه 375ھ ۾ ديبل جي چؤگرد هڪ سؤ ڳوٺ بيان ڪري ٿو، جن ۾ هندو واپاري رهندا هئا.<ref name="ميجر جنرل ھيگ"> ميجر جنرل هيگ، جنهن جو ڪتاب ”دي اِنڊس وئلي ڊيلٽا ڪنٽري“ 1894ع ۾ لنڊن مان شايع ٿيو، تنهن ۾ ديبل سنڌو نديءَ جي ڊيلٽا تي اولهندي ڪپ تي ڏيکاريل آهي. انگريزي سفير سر رابرٽ شرلي ايران ڏانهن ويندي، 1613ع ۾ ٺٽي کان جهاز رستي هڪ ڏينهن جي مسافري ڪرڻ کان پوءِ ديبل پهتو هو. ميجر ريورٽي عيسوي 17 صديءَ ڌاري ديبل کي ٺٽي کان 15 ڏينهن جي مفاصلي تي بگهاڙ جي ڇوڙ وٽ ڏيکاري ٿو. ڪپتان جان ووڊ، جنهن 19 صديءَ ۾ ڪراچيءَ کان آمو نديءَ جي منهن تائين مسافري ڪئي هئي، ديبل کي پير پٺي وٽ سنڌو نديءَ جي نقشي ۾ڏيکاريو آهي. ابو حامد اندلسي غرناطي (المتوفي 565ھ) جي جاگافي ”تحفة الالباب“ ص 91-92، پئرس ۾ ڇپي؛ منجهس ايراني نار جي بندرن ۽ سمنڊن جي پوري جاگافي ڏنل آهي.</ref> .<ref name = "جنت السنڌ "/> ابن بطوطه ديبل جي کنڊرن جو معانو ڪيو هو ۽ لاهريءَ کان ستن ڪوهن جي مفاصلي تي بيان ڪري ٿو<ref name="عجائب الاسسفار"> عجائب الاسفار: جلد-2، ص-81، ذڪر لاهري بندر ۽ ديبل. ابن بطوطه جو بيان رابرٽ شرلي جي بيان سان ٺهڪي ٿو.</ref> . ڏاهر جي پٽن ڪيشب ۽ جئسيه قلعي اندران مقابلو ڪيو. عرب فاتحن اَٺن ڏينهن تائين شهر جو مقابلو ڪيو<ref name="ابن اثير"> ڪامل ابن اثير، جلد-4، ص-285، ڏيکاريل آهي ته اسلامي لشڪر تن ڏينهن تائين ديبل تي گهيرو ڪيو هو.</ref> . شهر وارن جو اعتقاد مندر جي گنبذ ۾ هو، جنهن تي پتل جو سوار جو مجسمو جهنڊي سميت هو، جنهن کي اميرالبحر جعوبه منجنيق جي پهرئين ڌڪ سان ڪيرائي وڌو. بت جي ڪرڻ سان شهر وارن ۾ ڦڙڦوٽ پئجي ويئي، جئسيه راتورات چئن هزارن فوجن سان شهر ڇڏي ڀڄي ويو. قلعي اندر رهيل فوج مقابلو ڪرڻ لڳي. حزيمه ڪوفي پهريون مجاهد هو، جنهن قلعي جي ديوار تي چڙهي اسلامي جهنڊي کي کوڙيو. مٿئين واقعي کان پوءِ شهر وارن هٿيار ڦٽا ڪري آڻ مڃي. شهر جي جيلخاني مان بذيل جماليءَ جي لشڪر جا ڪي سپاهي هٿ لڳا، جن جيلخاني جي محافظ وڏي پنڊت جي تعريف ڪئي. غازي محمد بن قاسم شهر وارن لاءِ عام معافيءَ جو اعلان ڪيو. سندس فياضيءَ کي ڏسي وڏو پنڊت مسلمان ٿيو. محمد بن قاسم ان کي شهر مٿان حاڪم مقرر ڪيو. بتخاني جو فقط گنبذ منجنيق ڪري ڊهي ويو هو، باقي عمارت کي مسلمانن ڪوبه نقصان ڪين رسايو هو. مندر جي عمارت هجري 3 صديءَ تائين قائم رهي. غازيءِ اعظم مسلمانن لاءِ جدا مسجد تعمير ڪرائي ۽ حميد بن ذراع کي شهر مٿان نائب مقرر ڪيو. اٽڪل 4 هزار بلوچ مڪران کان اچي شهر ۾ رهڻ لڳا، جن جي مڪراني بيٺڪ اڃا تائين ڪراچيءَ ۾ موجود آهي. قلعي مان جيڪي به هٿيار ۽ خزانو هٿ لڳو، تن جو پنجون حصو حجاج ڏانهن روانو ڪيو ويو، باقي لشڪر ۾ ورهايو ويو<ref name = " فتوح البلدان "/> . == ديبل ۾ سنڌ جو پھريون جيل == سنڌ جي عباسي خلافت جي گورنر [[عنبسا بن اسحاق]]، منصوره جي سڀني انتظامن کان واندو ٿي، شهر ديول جي واٽ ورتي، هيستائين سرڪاري ڏوهارين کي بند رکڻ لاءِ سنڌ ۾ ڪا به خاص عمارت موجود نه هئي. عنبسه کي هتي جي فسادن، بغاوت ۽ آپي خاني ٽولن کي دٻائڻ لاءِ گهڻن ماڻهن جي قيد ۾ رکڻ جي ضرورت پيش آئي. تنهنڪري هن ديول ۾ پهچي، انهيءَ قديم شڪسته حال مندر کي ان ڪم لاءِ رٿيو، جو محمد بن قاسم جي حملي وقت منجنيق عروس جي مار کائي چڪو هو ۽ ڏيڍ سؤ ورهيه گذري وڃڻ هوندي به هو اڃان تائين بيٺو زماني کي پنهنجو گذريل حال ٻڌائي رهيو هو. عنبسه مندر جي طولائي گنبذ جي چوٽي ڀڃائي ڪيرائي ڇڏي ۽ سندس ڇت وري نئين سر عام جاين وانگي سنئين سڌي ٺهرائي ۽ اڳوڻي عمارت مان جيڪي پٿر نڪتا، سي شهر جي ٻين ضروري عمارتن جي مرمت ۾ ڪم آندا. هن کي شهر ديول جي اصلاح جي بلڪل گهڻي خواهش هئي، جنهن ڏي هو هاڻي پوري آزادي ۽ فارغ البالي سان توجهه ڪري سگهيو.<ref name = " شرر "/>. اھو سنڌ جو پھريون جيل يا سرڪاري قيد خانو ھيو<ref name=" شرر "> ڪتاب جو نالو ؛ سنڌ جي تاريخ :مصنف؛ مولانا الحليم ”شرر“: سنڌيڪار؛ فقير اشرف علي سمون: ايڊيشن؛ پهريون 2005ع، 2007ع ڇپيندڙ؛ مهراڻ اڪيڊمي </ref>. == ديبل بندر جو اجڙڻ == ديول جي آخري احوال سومرن جي ڏينهن ۾ چنيسر جي زماني ۾ ملي سگهي ٿو، جڏهن هن ديول کي تختگاه مقرر ڪيو هو، پر ابن بطوطا جڏهن ديول کي ڏٺو، تڏهن اهو ويران هو، زمين تي ڀڳل بتن جا پٿر هئا ۽ هڪڙي وڏي بت جو مجسمو باقي بيٺل هو. لاهري بندر جنهن ديول کان پوءِ ناموري حاصل ڪئي، سو ديول کان پنجن ميلن جي مفاصلي تي سمنڊ کان ويهه ميل اندرئين پاسي مهراڻ جي هڪڙيءَ اولهندي واري شاخ تي واقع هو<ref name = "جنت السنڌ "/>،آثارن مان اهو ٿو ظاهر ٿئي ٿو ته ديبل اهڙو شهر هو، جيڪو دريائي ۽ سامونڊي بندر هو. جنهن کي ڪڏهن درياءَ پئي ڌڪيو ته ڪڏهن سامونڊي زلزلن پئي تباهه ڪيو. تاريخ ۾ لکيل آهي ته خليفي معتمد جي ڏينهن ۾ ديبل اندر زلزلو آيو، جنهن سان ڏيڍ لک ماڻهو مري ويا ۽ شهر کي وڏو نقصان پهتو<ref name=" سومار"> ڪتاب جو نالو ؛ لاڙ جا ماڳ مڪان مصنف؛ محمد سومار شيخ ايڊيشن؛ پهريون 2006ع ڇپائيندڙ؛ سنڌي ادبي بورڊ ڄام شورو </ref><ref> تاريخ الخلفاءَ صفحو 380، ڪلڪتو، بحواله تمدن سنڌ مصنف مولائي شيدائي صفحو 184.</ref>انهيءَکانپوءِ سن 417ع کان 419ع تائين جلال الدين شاهه خوارزم ديبل ۾ ٻه سال کن رهيو، انهي عرصي ۾ هن ديبل جو بتخانو مسمار ڪري ان کي مسجد سان ملائي ڇڏيو، جيڪا مسجد پير پٺي کان ڏکڻ طرف موجود آهي، جنهن جي قريب اها ڏيوري يا مينار پڻ بيٺل آهي، جيڪو قديم دور ۾ جهازن جي سنگنل طور ڪم ايندو هو <ref> مخدوم امير احمد، چچ نامو سنڌي صفحو 156، ڇاپو پهريون سال 1954ع، سنڌي ادبي بورڊ، حيدرآباد.</ref> == حوالا == {{حوالا|2}} {{سنڌ جو برهمڻ گهراڻو}} {{سنڌ جي تاريخ}} [[زمرو:تاريخي ماڳ]] [[زمرو:سنڌ جي تاريخ]] [[زمرو:پاڪستان جا تاريخي ماڳ]] n3hffdx65lax1ebu63ag3sjn4uq1flz 0 11073 373859 345283 2026-04-27T12:40:50Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373859 wikitext text/x-wiki [[فائل:NYTimes-Page1-11-11-1918.jpg|380px|thumb|[[نيويارڪ ٽائمز اخبار جو 1918 جي فيبروري جي يارھين تاريخ جو فرنٽ پرچو]]]] سنڌي ۾ '''اخبار''' هڪ اهڙي ڇپائي کي چئبو آهي جنھن ۾ خبرون ڇپجنديون آهن۔ اصطلاح ۾ ڪنهن واقعي جو سڌو سنئون ۽ صحيح بيان جنهن ۾ گھڻن ماڻهن کي دلچسپي هجي۔ صحيح خبر اها آهي جنهن ۾ ڪوئي تبصرو ۽ نه ئي ڪوئي الزام لڳايو ويو هجي، ڪنهن جي ذاتي راء جو اظهار نه هجي، ڪائي حقيقت لڪائي نه وئي هجي ۽ پنهنجي طرفان ڪنهن ڳاله جو اضافو نه ڪيو ويو هجي۔خبر ۾ تازگي ۽ وسعت هجڻ ضروري آهي۔ تحري جو طريقو اثرانداز ۽ وڻندڙ هجي۔ ڪجهه خبرون مقامي  اهميت جون هونديون آهن ۽ ڪجهه عالمي امن امان تي اثرانداز ٿينديون آهن جن سان هر [[ملڪ]] جي عوام کي دلچسپي هوندي آهي۔ ڪڏهن ڪنهن ننڍڙي جڳھ تي  ڪو انوکو يا دلچسپ واقعو پيش اچي ٿو جيڪو ماڻهن جي دلچسپي جو سبب بڻجي ٿو۔ خبر جي اهميت جو تعلق گھڻين شين سان هوندو آهي جن ۾ خبر جي تازگي، ويجهو هجڻ جو اثر ۽ مقدار يا تعداد جو انوکو هجڻ شامل آهن ۔ ڪنهن قانون جي نفاذ يا حڪومت جو ڪوئي اعلان جيڪو عوام تي اثرانداز ٿي ٿو ته اها وڏي خبر آهي۔ راز به خبر جو وڏو اهم عنصر آهي۔ وڏن ماڻهن جي زندگي يا ڪردار جون لڪيل ڳالهيون ڳولهڻ جو شوق شديد هوندو آهي۔ ڪنهن معمولي حيثيت جي ماڻهو جو وڏو ڪارنامو يا وڏي ماڻهوء جي ننڍي ڳالھ به خبر ٿي سگھي ٿي۔ واقعو، مشاهدو ۽ واقعو نگاري خبر ٺاهڻ جا عنصر آهن۔ صحافين پڙھندڙ جا رجحان، پنهنجي اخبار جي پاليسي ۽ ڪجهه اخلاقي اصولن جو به خيال رکڻو هوندو آهي۔ اخبارون بين الاقوامي ۽ ملڪي خابرو ايجنسين کان سواءِ پنهنجي ناما نگارن ۽ خاص نمائندن کان به خبرون حاصل ڪندا آهن۔ هر اخبار جا اسٽاف رپورٽر عام تقريبن کان سواءِ ڳولا ۽ ڪوشش سان خاص خبرون ڏيندا آهن۔ [[سنڌي]] اخبارن ۾ مشهور اخبارون ڪاوش، ڪوشش، عبرت، جيجل وغيره آهن۔ [[فائل:Street Scene - Salta - Argentina.jpg|380px|thumb|left|[[ارجنٽائنا جي شھر سالٽا ۾ اخبارن جو اسٽال]]]] اخبار“ لفظ ”خبر“ جو جمع آهي. انگريزيءَ ۾ خبر لاءِ لفظ NEWS استعمال ٿئي ٿو. جيڪو مختلف ڏسائن North, East, West & South جا ابتدائي لفظ کڻي ٺاهيو ويو آهي. خبرون ريڊيو، ٽي. ويءَ ۽ اخبار ذريعي ماڻهن تائين پهچن ٿيون. لفظ اخبار جي اصطلاحي معنيٰ: اهڙا ورق يا پنا، جن تي خبرون، ايڊيٽوريل، مضمون ۽ ڪالم وغيره ڇپيل هجن. پراڻي زماني ۾ جڏهن اخبار جو ذريعو نه هو، ته خبرون، دهل وڄائي، ماڻهن کي گڏ ڪري ٻڌايون وينديون هيون. اهو بندوبست -بادشاهه- يا حاڪم پاران ڪيو ويندو هو، جنهن ذريعي ماڻهن تائين اعلان پهچندا هئا. اهڙن اعلانن کي پڙهو ڏيڻ به چيو ويندو هو. ساڳئي وقت مقرر ٿيل وقائع نويس به روزانو يا هفتيوار ملڪ جا حالات لکي حاڪم کي موڪليندا هئا. دنيا جي پهرين قلمي -اخبار- اٺين صدي عيسويءَ ڌاري، چين ملڪ جي شهر بيجنگ مان جاري ٿي. ان کان پوءِ اخبار جا نوان طريقا ايجاد ٿيندا ويا. پندرهين ۽ سورهين صدي عيسويءَ ۾، يورپ ۾ اخبار ڇپڻ لاءِ ڇاپخانا ايجاد ٿيا. اوڻيهين صديءَ ۾ اخبار جديد روپ سان اڳيان آئي. ويهين صديءَ ۾، اخبارن ۾ تصويرون ۽ مورتون ڇپجڻ لڳيون. جديد دؤر ۾ اخبارون ڪمپيوٽر وسيلي نڪرن ٿيون. ۽ هاڻي ته انٽرنيٽ تي پڻ اخبارون موجود آهن، يعني ڪاغذ کان سواءِ اخبارون -جاري- ٿيڻ لڳيون آهن. بهرحال مختلف ملڪن مان مختلف ٻولين ۾ روزانيون ۽ هفتيوار اخبارون، هزارن جي تعداد ۾ ڇپجن ٿيون. هر -اخبار- جي انتظاميا جا پنهنجا پنهنجا مقصد ۽ پاليسيون هونديون آهن. انهن جي پرچار ڪندي اخبار ۾، ملڪي ۽ غيرملڪي اخبارن جي خبرن ۾، ملڪي خبرن کي ترجيح ڏني ويندي آهي. سنڌ مان، سنڌي ٻوليءَ ۾ 20 کان مٿي روزانيون اخبارون نڪرن ٿيون.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=اخبار اخبار : (Sindhianaسنڌيانا)<!-- Bot generated title -->]</ref><ref>[//en.wikipedia.org/wiki/Newspaper Newspaper - Wikipedia<!-- Bot generated title -->]</ref>اخبار عربي لفظ ”خبر“ جو جمع آهي، جڏهن ته لفظ ’اخبار‘ سنڌيءَ ۾ عدد واحد طور ڪم ايندو آهي. انگريزيءَ ۾ خبر لاءِ لفظ NEWS استعمال ٿئي ٿو. جيڪو مختلف ڏسائن North, East, West & South جا ابتدائي اکر کڻي ٺاهيو ويو آهي. خبرون ريڊيو، ٽي. ويءَ ۽ اخبار ذريعي ماڻهن تائين پهچن ٿيون. لفظ اخبار جي اصطلاحي معنيٰ. اهڙا ورق يا پنا، جن تي خبرون، ايڊيٽوريل، مضمون ۽ ڪالم وغيره ڇپيل هجن. پراڻي زماني ۾ جڏهن اخبار جو ذريعو نه هو، ته خبرون، دهل وڄائي، ماڻهن کي گڏ ڪري ٻڌايون وينديون هيون. دنيا جي پهرين قلمي اخبار اٺين صدي عيسويءَ ڌاري، چين ملڪ جي شهر بيجنگ مان جاري ٿي. ان کان پوءِ اخبار جا نوان طريقا ايجاد ٿيندا ويا. پندرهين ۽ سورهين صدي عيسويءَ ۾، يورپ ۾ اخبار ڇپڻ لاءِ ڇاپخانا ايجاد ٿيا. اوڻيهين صديءَ ۾ اخبار جديد روپ سان اڳيان آئي. ويهين صديءَ ۾، اخبارن ۾ تصويرون ۽ مورتون ڇپجڻ لڳيون. جديد دؤر ۾ اخبارون ڪمپيوٽر وسيلي نڪرن ٿيون. ۽ هاڻي ته انٽرنيٽ تي پڻ اخبارون موجود آهن، يعني ڪاغذ کان سواءِ اخبارون جاري ٿيڻ لڳيون آهن. بهرحال مختلف ملڪن مان مختلف ٻولين ۾ روزانيون ۽ هفتيوار اخبارون، هزارن جي تعداد ۾ ڇپجن ٿيون. سنڌي زبان ۾ ڪاوش، عبرت، سچ، ايڪسپريس، هلال پاڪستان، جيجل ۽ ٻيون ڪيتريون اخبارون نڪرن ٿيون. <ref>.ڪتاب:ادبي اصطلاحن جي تشريحي لغت؛مرتب: مختيار احمد ملاح؛پبلشر:سنڌ لئنگئيج اٿارٽي</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:اخبار]] [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:پرنٽ ميڊيا]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:ابلاغ عامه جا ذريعا]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] 6wmrfp3tljqmlmucbsyite5evncp50g 10 12117 373989 237707 2026-04-27T21:05:46Z Intisar Ali 8681 373989 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Documentation | content = {{#ifeq:{{{autosubst|}}}|yes|{{Subst only|auto=yes}}|{{Subst only}}}} {{#if:{{{header|}}}|{{{header|}}}}}{{#if:{{{for|}}}|<h2>معيار</h2>{{{for|}}}}} <h2>استعمال</h2> {{#if:{{{usage|}}}|{{{usage}}}| هن [[وپ:Barnstars|بارن اسٽار]] سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ، جنهن صارف کي انعام ڏيڻو هجي، ان جي ٽاڪ صفحي تي نئون سيڪشن ٺاهيو، ۽ هي ڪوڊ شامل ڪريو: <code><nowiki>{{subst:</nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|{{BASEPAGENAME}}|{{FULLPAGENAME}}}}{{#ifeq:{{{nomessage|}}}|yes||<nowiki>|1=</nowiki><var>هتي پنهنجو پيغام لکو.</var>{{#ifeq:{{{autosign|}}}|yes||&#32;<nowiki>~~</nowiki><nowiki>~~</nowiki>}}}}<nowiki>}}</nowiki></code> {{#ifeq:{{{alt|}}}|yes |هن بارن اسٽار جو هڪ متبادل ورزن پڻ موجود آهي.<br />استعمال لاءِ، آخر ۾ هي شامل ڪريو: <code><nowiki>|2=alt</nowiki></code><br> <code><nowiki>{{subst:</nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|{{BASEPAGENAME}}|{{FULLPAGENAME}}}}<nowiki>|1=</nowiki><var>هتي پنهنجو پيغام لکو.</var>{{#ifeq:{{{autosign|}}}|yes||&#32;<nowiki>~~</nowiki><nowiki>~~</nowiki>}}<nowiki>|2=alt}}</nowiki></code><br> جيڪو نتيجو ڏيندو: {{ {{FULLPAGENAME}}|هتي پنهنجو پيغام لکو <nowiki>~~</nowiki><nowiki>~~</nowiki>|alt}} }} }} {{{footer|}}} {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/doc|{{ {{FULLPAGENAME}}/doc}} }} |link box=هي دستاويزڪاري [[سانچو:Barnstar documentation]] مان ورتل آهي۔ <span style="font-size:small; font-style: normal line-height:130%">([{{fullurl:Template:Barnstar documentation|action=edit}} ترميم] &#124; [{{fullurl:Template:Barnstar documentation|action=history}} تاريخ])</span><br /> ايڊيٽر هن {{#switch: {{SUBJECTSPACE}} | {{ns:module}} = ماڊيول جي | #default = سانچي جي}} <!-- links for /sandbox -->{{ #ifexist: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | [[{{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}}|ريتخانو]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit }} ترميم] <nowiki>|</nowiki> [{{fullurl:Special:ComparePages | page1={{urlencode:{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}}}&page2={{urlencode:{{{sandbox|{{FULLPAGENAME}}/sandbox}}}}}}} فرق])</small> | ريتخانو <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit&preload=Template:Documentation/preload-{{#ifeq: {{SUBJECTSPACE}}|{{ns:Module}}|module-}}sandbox }} ٺاهيو] <nowiki>|</nowiki> [{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit&preload={{urlencode:{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}}}&summary={{urlencode:Create sandbox version of [[{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}]]}} }} نقل])</small> }} ۽ <!-- links for /testcases -->{{ #ifexist: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | [[{{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}}|ٽيسٽ ڪيس]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | action=edit }} ترميم])</small> | ٽيسٽ ڪيس <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | action=edit&preload=Template:Documentation/preload-{{#ifeq: {{SUBJECTSPACE}}|{{ns:Module}}|module-}}testcases }} ٺاهيو])</small> }} صفحا۔ <br /> {{#ifeq:{{PROTECTIONLEVEL:edit}}|sysop |<br/>هي سانچو [[وپ:PROTECT|مڪمل طور محفوظ]] آهي ۽ ڪنهن به [[وپ:CAT|زمري]] کي سانچي جي [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/doc|action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload}} /doc] ذيلي صفحي ۾ شامل ڪيو وڃي، جيڪو محفوظ نه آهي، جڏهن ته [[مدد:بين اللساني لنڪس|ٻين ٻولين جا لنڪس]] Wikidata ۾ شامل ڪيا وڃن۔ وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]۔ }} }} {{Sandbox other||{{#if:{{yesno|{{{nocat|{{{nocats|no}}}}}}}}| | {{#ifeq:{{{alt|}}}|yes|[[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا متبادل ورزن سان]]|{{#if:{{{cat|}}}| |[[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا]]}}}} {{#if:{{{cat|}}}|[[زمرو:{{{cat|}}}]]}} }}}} </includeonly> <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 07bqtp0w2f65cwim25ujoal0zjfs9eh 373990 373989 2026-04-27T21:06:35Z Intisar Ali 8681 373990 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Documentation | content = {{#ifeq:{{{autosubst|}}}|yes|{{Subst only|auto=yes}}|{{Subst only}}}} {{#if:{{{header|}}}|{{{header|}}}}}{{#if:{{{for|}}}|<h2>Criteria</h2>{{{for|}}}}} <h2>Usage</h2> {{#if:{{{usage|}}}|{{{usage}}}| To use this [[WP:Barnstars|Barnstar]] template, create a new section on the user talkpage of the user you want to give the award to, and add <code><nowiki>{{subst:</nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|{{BASEPAGENAME}}|{{FULLPAGENAME}}}}{{#ifeq:{{{nomessage|}}}|yes||<nowiki>|1=</nowiki><var>Put your message here.</var>{{#ifeq:{{{autosign|}}}|yes||&#32;<nowiki>~~</nowiki><nowiki>~~</nowiki>}}}}<!-- end of nomessage if --><nowiki>}}</nowiki></code> to the talk page of the user to whom you wish to award it. {{#ifeq:{{{alt|}}}|yes |This barnstar has an alternate version.<br />To use, add <code><nowiki>|2=alt</nowiki></code> to the end: <code><nowiki>{{subst:</nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|{{BASEPAGENAME}}|{{FULLPAGENAME}}}}<nowiki>|1=</nowiki><var>Put your message here.</var>{{#ifeq:{{{autosign|}}}|yes|| <nowiki></nowiki>}}<nowiki>|2=alt}}</nowiki></code><br> Which produces: {{ {{FULLPAGENAME}}|Put your message here <nowiki></nowiki>|alt}} }}<!-- end of alt if --> }}<!-- end of usage if --> {{{footer|}}} <!-- *** transclusion of /doc if it exists *** -->{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/doc|{{ {{FULLPAGENAME}}/doc}} }} |link box=This documentation is transcluded from [[Template:Barnstar documentation]]. <span style="font-size:small; font-style: normal line-height:130%">([{{fullurl:Template:Barnstar documentation|action=edit}} edit] | [{{fullurl:Template:Barnstar documentation|action=history}} history])</span><br />Editors can experiment in this {{#switch: {{SUBJECTSPACE}} | {{ns:module}} = module's | #default = template's}} <!-- links for /sandbox -->{{ #ifexist: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | <!-- links for "sandbox (edit|diff)"-->[[{{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}}|sandbox]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit }} edit] <nowiki>|</nowiki> [{{fullurl:Special:ComparePages | page1={{urlencode:{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}}}&page2={{urlencode:{{{sandbox|{{FULLPAGENAME}}/sandbox}}}}}}} diff])</small> | <!-- links for "sandbox (create|mirror)"-->sandbox <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit&preload=Template:Documentation/preload-{{#ifeq: {{SUBJECTSPACE}}|{{ns:Module}}|module-}}sandbox }} create] <nowiki>|</nowiki> [{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit&preload={{urlencode:{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}}}&summary={{urlencode:Create sandbox version of [[{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}]]}} }} mirror])</small> }} and <!-- links for /testcases -->{{ #ifexist: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | [[{{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}}|testcases]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | action=edit }} edit])</small> | testcases <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | action=edit&preload=Template:Documentation/preload-{{#ifeq: {{SUBJECTSPACE}}|{{ns:Module}}|module-}}testcases }} create])</small> }} pages. <br /><!-- Protection info -->{{#ifeq:{{PROTECTIONLEVEL:edit}}|sysop |<br/>This template is [[WP:PROTECT|fully protected]] and any [[WP:CAT|categories]] should be added to the template's [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/doc|action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload}} /doc] subpage, which is not protected, while [[H:ILL|interlanguage links]] should be added to Wikidata. For more information see [[Wikipedia:Wikidata]]. }} }}<!-- closing tag of [[Template:Documentation]] categorization -->{{Sandbox other||{{#if:{{yesno|{{{nocat|{{{nocats|no}}}}}}}}|<!-- explicit nocat=yes -->|<!-- top-level categories-->{{#ifeq:{{{alt|}}}|yes|[[Category:Wikipedia barnstar templates with alternative versions]]|{{#if:{{{cat|}}}|<!--more specific below-->|[[Category:Wikipedia barnstar templates]]}}}}<!-- parameter "cat"-->{{#if:{{{cat|}}}|[[Category:{{{cat|}}}]]}}<!-- closing of the nocat if-->}}<!-- /sandbox other -->}}</includeonly><noinclude> {{Documentation}} </noinclude> tvw3e7xfho0x0lftuw5zo62tx4urfuu 373991 373990 2026-04-27T21:07:05Z Intisar Ali 8681 373991 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Documentation | content = {{#ifeq:{{{autosubst|}}}|yes|{{Subst only|auto=yes}}|{{Subst only}}}} {{#if:{{{header|}}}|{{{header|}}}}}{{#if:{{{for|}}}|<h2>معيار</h2>{{{for|}}}}} <h2>استعمال</h2> {{#if:{{{usage|}}}|{{{usage}}}| هن [[وپ:Barnstars|بارن اسٽار]] سانچي کي استعمال ڪرڻ لاءِ، جنهن صارف کي انعام ڏيڻو هجي، ان جي ٽاڪ صفحي تي نئون سيڪشن ٺاهيو، ۽ هي ڪوڊ شامل ڪريو: <code><nowiki>{{subst:</nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|{{BASEPAGENAME}}|{{FULLPAGENAME}}}}{{#ifeq:{{{nomessage|}}}|yes||<nowiki>|1=</nowiki><var>هتي پنهنجو پيغام لکو.</var>{{#ifeq:{{{autosign|}}}|yes||&#32;<nowiki>~~</nowiki><nowiki>~~</nowiki>}}}}<nowiki>}}</nowiki></code> {{#ifeq:{{{alt|}}}|yes |هن بارن اسٽار جو هڪ متبادل ورزن پڻ موجود آهي.<br />استعمال لاءِ، آخر ۾ هي شامل ڪريو: <code><nowiki>|2=alt</nowiki></code><br> <code><nowiki>{{subst:</nowiki>{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:10}}|{{BASEPAGENAME}}|{{FULLPAGENAME}}}}<nowiki>|1=</nowiki><var>هتي پنهنجو پيغام لکو.</var>{{#ifeq:{{{autosign|}}}|yes||&#32;<nowiki>~~</nowiki><nowiki>~~</nowiki>}}<nowiki>|2=alt}}</nowiki></code><br> جيڪو نتيجو ڏيندو: {{ {{FULLPAGENAME}}|هتي پنهنجو پيغام لکو <nowiki>~~</nowiki><nowiki>~~</nowiki>|alt}} }} }} {{{footer|}}} {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/doc|{{ {{FULLPAGENAME}}/doc}} }} |link box=هي دستاويزڪاري [[سانچو:Barnstar documentation]] مان ورتل آهي۔ <span style="font-size:small; font-style: normal line-height:130%">([{{fullurl:Template:Barnstar documentation|action=edit}} ترميم] &#124; [{{fullurl:Template:Barnstar documentation|action=history}} تاريخ])</span><br /> ايڊيٽر هن {{#switch: {{SUBJECTSPACE}} | {{ns:module}} = ماڊيول جي | #default = سانچي جي}} <!-- links for /sandbox -->{{ #ifexist: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | [[{{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}}|ريتخانو]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit }} ترميم] <nowiki>|</nowiki> [{{fullurl:Special:ComparePages | page1={{urlencode:{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}}}&page2={{urlencode:{{{sandbox|{{FULLPAGENAME}}/sandbox}}}}}}} فرق])</small> | ريتخانو <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit&preload=Template:Documentation/preload-{{#ifeq: {{SUBJECTSPACE}}|{{ns:Module}}|module-}}sandbox }} ٺاهيو] <nowiki>|</nowiki> [{{fullurl: {{{sandbox| {{FULLPAGENAME}}/sandbox }}} | action=edit&preload={{urlencode:{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}}}&summary={{urlencode:Create sandbox version of [[{{{template page|{{FULLPAGENAME}}}}}]]}} }} نقل])</small> }} ۽ <!-- links for /testcases -->{{ #ifexist: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | [[{{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}}|ٽيسٽ ڪيس]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | action=edit }} ترميم])</small> | ٽيسٽ ڪيس <small style="font-style: normal">([{{fullurl: {{{testcases| {{FULLPAGENAME}}/testcases }}} | action=edit&preload=Template:Documentation/preload-{{#ifeq: {{SUBJECTSPACE}}|{{ns:Module}}|module-}}testcases }} ٺاهيو])</small> }} صفحا۔ <br /> {{#ifeq:{{PROTECTIONLEVEL:edit}}|sysop |<br/>هي سانچو [[وپ:PROTECT|مڪمل طور محفوظ]] آهي ۽ ڪنهن به [[وپ:CAT|زمري]] کي سانچي جي [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/doc|action=edit&preload=Template:Category_interwiki/preload}} /doc] ذيلي صفحي ۾ شامل ڪيو وڃي، جيڪو محفوظ نه آهي، جڏهن ته [[مدد:بين اللساني لنڪس|ٻين ٻولين جا لنڪس]] Wikidata ۾ شامل ڪيا وڃن۔ وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]۔ }} }} {{Sandbox other||{{#if:{{yesno|{{{nocat|{{{nocats|no}}}}}}}}| | {{#ifeq:{{{alt|}}}|yes|[[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا متبادل ورزن سان]]|{{#if:{{{cat|}}}| |[[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا]]}}}} {{#if:{{{cat|}}}|[[زمرو:{{{cat|}}}]]}} }}}} </includeonly> <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 07bqtp0w2f65cwim25ujoal0zjfs9eh 0 12309 373880 251352 2026-04-27T13:13:01Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373880 wikitext text/x-wiki '''آبادگار''' نالي سان حيدرآباد مان [[سنڌي ٻولي|سنڌيءَ]] ۾ ھڪ ماھوار رسالو بہ نڪرندو آھي، جيڪو سنڌ آبادگار بورڊ جو علمي، ادبي ۽ زرعي ترجمان آھي. ھيءُ رسالو سال 1983ع کان لاڳيتو ڇپجي رهيو آهي. ھن رسالي ۾ زراعت کان سواءِ مذھب، ادب، سيرت ۽ مختلف موضوعن بابت بہ مواد ڏنو ويندو آھي. ھيءُ رسالو آبادگار ۽ زراعت سان لاڳاپيل ماڻھن لاءِ معلوماتي رھنما آھي.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A2%D8%A8%D8%A7%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D8%B1%20%28%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%84%D9%88%29 آبادگار رسالو] [[انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا]] (ويبسائيٽ)، [[سنڌي ٻوليءَ جو با اختيار ادارو]]، حيدرآباد، سنڌ.</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:رسالا]] [[زمرو:سنڌي ادب]] qqx3sgtz58u61xkc267qlz3dk94vcbw 14 14333 373857 333108 2026-04-27T12:38:02Z Memon2025 21315 373857 wikitext text/x-wiki [[زمرو:دستاويز]] [[زمرو:ميڊيا جا قسم]] [[زمرو:اشاعتون بلحاظ قسم]] [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] rpgz1i4znpcynch0nfi6t1hxc34vonn 10 14564 373976 49385 2026-04-27T20:31:06Z Intisar Ali 8681 373976 wikitext text/x-wiki {{#ifexpr:0<noinclude>1</noinclude>+{{#ifeq:{{lc:{{SUBPAGENAME}}}}|{{lc:{{{subpage-name|sandbox}}}}} |1 |0 }} |{{ombox |image = [[File:Sandbox.png|50px|alt=|link=]] |text = هي [[وڪيپيڊيا:سانچو ريتخانو ۽ ٽيسٽ ڪيس|سانچو ريتخانو]] صفحو آهي {{#if:{{{1|}}}|[[{{{1|}}}]]|[[:{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]]}}{{#if:{{REVISIONID}} |&#32;([{{fullurl:Special:ComparePages | page1={{#if:{{{1|}}}|{{case preserving encode|{{{1|}}}}}|{{NAMESPACEE}}:{{BASEPAGENAMEE}}}}&page2={{FULLPAGENAMEE}}}} فرق]) |<!-- ڏيک دوران لڪايو --> }}.{{#ifexist:{{#rel2abs: ../{{{testcases-name|testcases}}}}} | <br /> پڻ ڏسو لاڳاپيل ذيلي صفحو [[../{{{testcases-name|testcases}}}|ٽيسٽ ڪيس]]۔ }} }}{{{notice-for-sandbox|}}}{{#ifeq:{{lc:{{SUBPAGENAME}}}}|{{lc:{{{testcases-name|testcases}}}}} | <!-- ٽيسٽ ڪيس --> | <!-- ٽيسٽ ڪيس نه -->{{{category|[[زمرو:سانچو ريتخانا]]}}} }} | <!-- ريتخانو نه -->{{{notice-not-sandbox|}}} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو، هتي نه! --> </noinclude> [[زمرو:سانچا]] kb4podomwqjd2rbjdrffbnq9y26esoo 10 15007 373970 138772 2026-04-27T19:55:24Z Intisar Ali 8681 373970 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{not a sandbox}}</noinclude> {{#ifeq:{{ROOTPAGENAME}}|Tutorial |{{Tutorial sandbox heading}} | {{Ombox | style = margin:auto; | image = [[File:Sandbox.png|75px|alt=|link=]] | imageright = {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا بحث:ريتخانو |{{Ombox/shortcut|WT:SB|WT:SAND|WT:SANDBOX|WT:TEST|WT:FOO|WT:FOOBAR}} | {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا:ريتخانو |{{Ombox/shortcut|WP:SB|WP:SAND|WP:SANDBOX|WP:TEST|WP:FOO|WP:FOOBAR}} }} }} وڪيپيڊيا:مشق_پٽي | text = {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا بحث:مشق پٽي |{{Template:Sandbox heading/Talk}}}} وڪيپيڊيا جي هن [[وڪيپيڊيا:ريتخانو بابت|ريتخاني واري صفحي]] تي ڀليڪار۔ ريتخانا اهي صفحا آهن جتي وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ ترميم ڪرڻ جي عمل سان تجربا ڪرڻ لاءِ جاءِ مهيا ڪئي ويندي آهي.<br/>هن ريتخاني کي ترميم ڪرڻ لاءِ <span class="plainlinks">'''[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} هتي ڪلڪ ڪريو]'''</span> يا هن صفحي جي مٿان موجود "ترميم" ٽيب تي ڪلڪ ڪريو{{talk other|&nbsp;– يا، نئون بحث شروع ڪرڻ لاءِ "نئون سيڪشن" ٽيب تي ڪلڪ ڪريو}}۔ پوءِ پنهنجون تبديليون ڪريو ۽ مڪمل ٿيڻ تي "'''{{int:Savearticle}}'''" بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو۔ توهان "'''{{int:Showpreview}}'''" تي ڪلڪ ڪري محفوظ ڪرڻ کان اڳ ڏيک ڏسي سگهو ٿا.<br/>جيڪڏهن توهان {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا بحث:مشق پٽي |[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_talk:Sandbox&action=edit&oldid=596123853 صاف ريتخاني ۾ ترميم شروع ڪرڻ لاءِ هتي ڪلڪ ڪريو] |[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:ريتخانو&action=edit&oldid=596189391 صاف ريتخاني ۾ ترميم شروع ڪرڻ لاءِ هتي ڪلڪ ڪريو]}}. هڪ خودڪار عمل هن صفحي کي باقاعدي صاف ڪندو رهي ٿو، ۽ ڪيترائي ٻيا استعمال ڪندڙ پڻ هن ريتخاني کي پنهنجن تجربن لاءِ استعمال ڪندا آهن، تنهنڪري هتي رکيل ڪا به شيءِ '''''مستقل طور تي''''' محفوظ نه رهندي۔ [[وڪيپيڊيا:وزيوئل‌ايڊيٽر|وزيوئل ايڊيٽر]] کي آزمائڻ لاءِ، [//en.wikipedia.org/wiki/User:Sandbox?veaction=edit User:Sandbox] يا [[mw:VisualEditor:Test]] تي وڃو۔ مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:ريتخانو جو غلط استعمال|ڪاپي رائيٽ ٿيل، توهين آميز يا هتڪ انگيز مواد]] ريتخاني ۾ شامل نه ڪريو۔ جيڪڏهن توهان رجسٽرڊ آهيو ۽ لاگ اِن آهيو، ته توهان [{{fullurl:Special:Mypage/sandbox|action=edit&preload=Template:User_Sandbox/preload}} پنهنجو ذاتي ريتخانو هتي ڳولي يا ٺاهي سگهو ٿا]۔ مستقبل ۾ پنهنجي ذاتي ريتخاني تائين آساني سان پهچڻ لاءِ، صفحي جي بلڪل مٿان (توهان جي نالي جي ڀرسان) موجود "Sandbox" لنڪ تي ڪلڪ ڪريو۔ :''وڪيپيڊيا کي سمجهڻ، تبصرو ڪرڻ ۽ ان ۾ حصو وٺڻ بابت بنيادي ڄاڻ ۽ وسيلن لاءِ ڏسو، [[وڪيپيڊيا:وڪيپيڊيا تي ڀاڱيداري|وڪيپيڊيا تي ڀاڱيداري]]''. }}<!--(end Ombox)--> }}<!--(end #ifeq:{{ROOTPAGENAME}}) Auto-categorization:-->{{#switch:{{FULLPAGENAME}} |Wikipedia:ريتخانو|Draft:Sandbox=[[زمرو:وڪيپيڊيا ترميمي ايڊز ]]}}<!-- --><noinclude> {{Documentation}} <!--Interwikis at [[d:q3938]]--> </noinclude> jihdulf4fe8o1dm77n5kwi1ukznyawq 373971 373970 2026-04-27T20:01:00Z Intisar Ali 8681 373971 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{not a sandbox}}</noinclude> {{#ifeq:{{ROOTPAGENAME}}|Tutorial |{{Tutorial sandbox heading}} | {{Ombox | style = margin:auto; | image = [[File:Sandbox.png|75px|alt=|link=]] | imageright = {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا بحث:ريتخانو |{{Ombox/shortcut|WT:SB|WT:SAND|WT:SANDBOX|WT:TEST|WT:FOO|WT:FOOBAR}} | {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا:ريتخانو |{{Ombox/shortcut|WP:SB|WP:SAND|WP:SANDBOX|WP:TEST|WP:FOO|WP:FOOBAR}} }} }} وڪيپيڊيا:مشق_پٽي | text = {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا بحث:مشق پٽي |{{Template:Sandbox heading/Talk}}}} وڪيپيڊيا جي هن [[وڪيپيڊيا:ريتخانو بابت|ريتخاني واري صفحي]] تي ڀليڪار۔ ريتخانا اهي صفحا آهن جتي وڪيپيڊيا جي صفحن ۾ ترميم ڪرڻ جي عمل سان تجربا ڪرڻ لاءِ جاءِ مهيا ڪئي ويندي آهي.<br/>هن ريتخاني کي ترميم ڪرڻ لاءِ <span class="plainlinks">'''[{{SERVER}}{{localurl:{{NAMESPACE}}:{{PAGENAME}}|action=edit}} هتي ڪلڪ ڪريو]'''</span> يا هن صفحي جي مٿان موجود "ترميم" ٽيب تي ڪلڪ ڪريو{{talk other|&nbsp;– يا، نئون بحث شروع ڪرڻ لاءِ "نئون سيڪشن" ٽيب تي ڪلڪ ڪريو}}۔ پوءِ پنهنجون تبديليون ڪريو ۽ مڪمل ٿيڻ تي "'''{{int:Savearticle}}'''" بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو۔ توهان "'''{{int:Showpreview}}'''" تي ڪلڪ ڪري محفوظ ڪرڻ کان اڳ ڏيک ڏسي سگهو ٿا.<br/>جيڪڏهن توهان {{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|وڪيپيڊيا بحث:مشق پٽي |[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_talk:Sandbox&action=edit&oldid=596123853 صاف ريتخاني ۾ ترميم شروع ڪرڻ لاءِ هتي ڪلڪ ڪريو] |[//en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:ريتخانو&action=edit&oldid=596189391 صاف ريتخاني ۾ ترميم شروع ڪرڻ لاءِ هتي ڪلڪ ڪريو]}}. هڪ خودڪار عمل هن صفحي کي باقاعدي صاف ڪندو رهي ٿو، ۽ ڪيترائي ٻيا استعمال ڪندڙ پڻ هن ريتخاني کي پنهنجن تجربن لاءِ استعمال ڪندا آهن، تنهنڪري هتي رکيل ڪا به شيءِ '''''مستقل طور تي''''' محفوظ نه رهندي۔ [[وڪيپيڊيا:وزيوئل‌ايڊيٽر|وزيوئل ايڊيٽر]] کي آزمائڻ لاءِ، [//en.wikipedia.org/wiki/User:Sandbox?veaction=edit واپرائيندڙ:ريتخانو] يا [[mw:VisualEditor:Test]] تي وڃو۔ مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:ريتخانو جو غلط استعمال|ڪاپي رائيٽ ٿيل، توهين آميز يا هتڪ انگيز مواد]] ريتخاني ۾ شامل نه ڪريو۔ جيڪڏهن توهان رجسٽرڊ آهيو ۽ لاگ اِن آهيو، ته توهان [{{fullurl:Special:Mypage/sandbox|action=edit&preload=Template:User_Sandbox/preload}} پنهنجو ذاتي ريتخانو هتي ڳولي يا ٺاهي سگهو ٿا]۔ مستقبل ۾ پنهنجي ذاتي ريتخاني تائين آساني سان پهچڻ لاءِ، صفحي جي بلڪل مٿان (توهان جي نالي جي ڀرسان) موجود "ريتخانو" لنڪ تي ڪلڪ ڪريو۔ :''وڪيپيڊيا کي سمجهڻ، تبصرو ڪرڻ ۽ ان ۾ حصو وٺڻ بابت بنيادي ڄاڻ ۽ وسيلن لاءِ ڏسو، [[وڪيپيڊيا:وڪيپيڊيا تي ڀاڱيداري|وڪيپيڊيا تي ڀاڱيداري]]''. }}<!--(end Ombox)--> }}<!--(end #ifeq:{{ROOTPAGENAME}}) Auto-categorization:-->{{#switch:{{FULLPAGENAME}} |Wikipedia:ريتخانو|Draft:Sandbox=[[زمرو:وڪيپيڊيا ترميمي ايڊز ]]}}<!-- --><noinclude> {{Documentation}} <!--Interwikis at [[d:q3938]]--> </noinclude> ce8etdlwobooqx6w5ck4sdh3p7qp6jj 4 15371 373969 138771 2026-04-27T19:53:30Z Intisar Ali 8681 373969 wikitext text/x-wiki {{Please leave this line alone (sandbox heading)}}<!-- * ڀليڪار سينڊباڪس ۾! * * مهرباني ڪري هي حصو نه بدلايو * * هي صفحو باقاعدگي سان صاف ڪيو ويندو آهي * * هيٺ پنهنجي ايڊيٽنگ جون صلاحيتون آزمائڻ لاءِ آزاد آهيو * ■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■■--> <includeonly /> مڪمل ZimMap.jsx جزو // React، Leaflet ۽ UI icons درآمد ڪيا ويا آهن import React, { useState, useEffect, useRef, useCallback } from 'react'; import { MapContainer, TileLayer, Marker, Popup, Circle, LayersControl, ZoomControl, useMapEvents, useMap } from 'react-leaflet'; import L from 'leaflet'; import 'leaflet/dist/leaflet.css'; import { Search, Filter, Navigation, MapPin } from 'lucide-react'; // ڊفالٽ مارڪرن لاءِ درستگي delete L.Icon.Default.prototype._getIconUrl; L.Icon.Default.mergeOptions({ iconRetinaUrl: 'https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/leaflet/1.7.1/images/marker-icon-2x.png', iconUrl: 'https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/leaflet/1.7.1/images/marker-icon.png', shadowUrl: 'https://cdnjs.cloudflare.com/ajax/libs/leaflet/1.7.1/images/marker-shadow.png', }); // نقشي جي واقعن لاءِ ڪسٽم hook function MapEvents({ onMapClick, onMoveEnd }) { useMapEvents({ click: onMapClick, moveend: onMoveEnd, }); return null; } // جڳھ جي سڃاڻپ لاءِ ڪسٽم hook function LocationMarker({ userLocation, setUserLocation }) { const map = useMap(); const [position, setPosition] = useState(null); const markerRef = useRef(null); useEffect(() => { map.locate({ setView: true, maxZoom: 16 }); }, [map]); useMapEvents({ locationfound(e) { setPosition(e.latlng); setUserLocation(e.latlng); map.flyTo(e.latlng, map.getZoom()); }, locationerror(e) { console.error('Location error:', e.message); // جيڪڏهن جڳھ موجود نه هجي ته ڊفالٽ طور Harare const hararePosition = L.latLng(-17.825166, 31.03351); setPosition(hararePosition); setUserLocation(hararePosition); }, }); return position === null ? null : ( <Marker position={position} ref={markerRef} icon={L.divIcon({ html: ` <div class="relative"> <div class="w-10 h-10 rounded-full bg-gradient-to-r from-purple-600 to-blue-500 border-2 border-white shadow-lg flex items-center justify-center animate-pulse"> <svg class="w-6 h-6 text-white" fill="currentColor" viewBox="0 0 20 20"> <path fill-rule="evenodd" d="M5.05 4.05a7 7 0 119.9 9.9L10 18.9l-4.95-4.95a7 7 0 010-9.9zM10 11a2 2 0 100-4 2 2 0 000 4z" clip-rule="evenodd" /> </svg> </div> <div class="absolute -bottom-2 left-1/2 transform -translate-x-1/2 w-0 h-0 border-l-4 border-r-4 border-t-4 border-l-transparent border-r-transparent border-t-purple-600"></div> </div> `, className: 'user-location-marker', iconSize: [40, 40], iconAnchor: [20, 40] })} > <Popup>توهان هتي آهيو</Popup> </Marker> ); } // ڪسٽم marker جزو const CustomMarker = ({ listing, onClick }) => { const markerRef = useRef(null); const icon = L.divIcon({ html: ` <div class="relative cursor-pointer transform hover:scale-110 transition-transform duration-200"> <div class="w-10 h-10 rounded-full ${ listing.isBoosted ? 'bg-gradient-to-r from-purple-600 to-gold-500 shadow-lg shadow-purple-500/50' : 'bg-gradient-to-r from-blue-500 to-cyan-400 shadow-lg' } flex items-center justify-center border-2 border-white"> <svg class="w-5 h-5 text-white" fill="currentColor" viewBox="0 0 20 20"> ${listing.category === 'Cars' ? '<path d="M8 16.5a1.5 1.5 0 11-3 0 1.5 1.5 0 013 0zM15 16.5a1.5 1.5 0 11-3 0 1.5 1.5 0 013 0z" /><path d="M3 4a1 1 0 00-1 1v10a1 1 0 001 1h1.05a2.5 2.5 0 014.9 0H10a1 1 0 001-1v-1h4v1a1 1 0 001 1h1.05a2.5 2.5 0 014.9 0H21a1 1 0 001-1V5a1 1 0 00-1-1H3zM14 7h4v3h-4V7z" />' : listing.category === 'Property' ? '<path d="M10.707 2.293a1 1 0 00-1.414 0l-7 7a1 1 0 001.414 1.414L4 10.414V17a1 1 0 001 1h2a1 1 0 001-1v-2a1 1 0 011-1h2a1 1 0 011 1v2a1 1 0 001 1h2a1 1 0 001-1v-6.586l.293.293a1 1 0 001.414-1.414l-7-7z" />' : '<path fill-rule="evenodd" d="M5.05 4.05a7 7 0 119.9 9.9L10 18.9l-4.95-4.95a7 7 0 010-9.9zM10 11a2 2 0 100-4 2 2 0 000 4z" clip-rule="evenodd" />'} </svg> </div> ${listing.isBoosted ? ` <div class="absolute -top-1 -right-1 w-5 h-5 bg-gold-500 rounded-full flex items-center justify-center border border-white shadow"> <svg class="w-3 h-3 text-white" fill="currentColor" viewBox="0 0 20 20"> <path d="M9.049 2.927c.3-.921 1.603-.921 1.902 0l1.07 3.292a1 1 0 00.95.69h3.462c.969 0 1.371 1.24.588 1.81l-2.8 2.034a1 1 0 00-.364 1.118l1.07 3.292c.3.921-.755 1.688-1.54 1.118l-2.8-2.034a1 1 0 00-1.175 0l-2.8 2.034c-.784.57-1.838-.197-1.539-1.118l1.07-3.292a1 1 0 00-.364-1.118L2.98 8.72c-.783-.57-.38-1.81.588-1.81h3.461a1 1 0 00.951-.69l1.07-3.292z" /> </svg> </div> ` : ''} </div> `, className: 'custom-listing-marker', iconSize: [40, 40], iconAnchor: [20, 40] }); return ( <Marker position={[listing.location.coordinates[1], listing.location.coordinates[0]]} icon={icon} ref={markerRef} eventHandlers={{ click: () => onClick(listing), mouseover: () => markerRef.current.openPopup(), mouseout: () => markerRef.current.closePopup() }} > <Popup> <div className="p-2 min-w-[200px]"> <h3 className="font-bold text-gray-900">{listing.title}</h3> <p className="text-sm text-gray-600 mb-2">{listing.category}</p> <p className="text-lg font-bold text-purple-700">${listing.price.toLocaleString()}</p> <p className="text-sm text-gray-500 mt-1">{listing.location.city}</p> <button onClick={() => onClick(listing)} className="mt-3 w-full py-2 bg-gradient-to-r from-purple-600 to-purple-700 text-white rounded-lg" > تفصيل ڏسو </button> </div> </Popup> </Marker> ); }; // مکيه ZimMap جزو const ZimMap = ({ listings = [], onListingClick }) => { const [userLocation, setUserLocation] = useState(null); const [radius, setRadius] = useState(10000); // ڊفالٽ 10 ڪلوميٽر const [filteredListings, setFilteredListings] = useState([]); const [mapCenter, setMapCenter] = useState([-17.825166, 31.03351]); // Harare const [isLocating, setIsLocating] = useState(false); const mapRef = useRef(null); // زمبابوي جون حدون const zimBounds = L.latLngBounds( L.latLng(-22.0, 25.0), L.latLng(-15.0, 34.0) ); // ٻن coordinates جي وچ ۾ فاصلو ڳڻڻ const calculateDistance = (lat1, lon1, lat2, lon2) => { const R = 6371000; const φ1 = lat1 * Math.PI / 180; const φ2 = lat2 * Math.PI / 180; const Δφ = (lat2 - lat1) * Math.PI / 180; const Δλ = (lon2 - lon1) * Math.PI / 180; const a = Math.sin(Δφ / 2) * Math.sin(Δφ / 2) + Math.cos(φ1) * Math.cos(φ2) * Math.sin(Δλ / 2) * Math.sin(Δλ / 2); return R * 2 * Math.atan2(Math.sqrt(a), Math.sqrt(1 - a)); }; // radius موجب listings فلٽر ڪرڻ useEffect(() => { if (!userLocation || listings.length === 0) { setFilteredListings(listings); return; } const filtered = listings.filter(listing => { const distance = calculateDistance( userLocation.lat, userLocation.lng, listing.location.coordinates[1], listing.location.coordinates[0] ); return distance <= radius; }); setFilteredListings(filtered); }, [listings, userLocation, radius]); const handleRadiusChange = (newRadius) => { setRadius(newRadius); }; const locateUser = () => { setIsLocating(true); if (mapRef.current) { mapRef.current.locate({ setView: true, maxZoom: 14 }); } setTimeout(() => setIsLocating(false), 1000); }; const resetView = () => { if (mapRef.current) { mapRef.current.flyTo(mapCenter, 12); } }; return ( <div className="relative w-full h-[600px] rounded-2xl overflow-hidden shadow-2xl border border-gray-800 bg-gray-900"> <div className="absolute top-4 left-4 z-[1000] flex flex-col gap-2"> <div className="bg-gray-900/90 backdrop-blur-sm rounded-xl p-4 shadow-2xl border border-gray-700 min-w-[250px]"> <div className="flex items-center gap-2 mb-3"> <Filter className="w-5 h-5 text-purple-400" /> <h3 className="font-bold text-white">Radius Filter</h3> </div> <div className="space-y-3"> <div className="flex items-center justify-between"> <span className="text-sm text-gray-300">توهان کان فاصلو</span> <span className="text-sm font-bold text-purple-300"> {(radius / 1000).toFixed(1)} ڪلوميٽر </span> </div> {[5000, 10000, 25000].map((r) => ( <button key={r} onClick={() => handleRadiusChange(r)}> {r === 5000 ? '5 ڪلوميٽر' : r === 10000 ? '10 ڪلوميٽر' : '25 ڪلوميٽر'} </button> ))} <div className="pt-2 border-t border-gray-700"> <div className="flex items-center justify-between text-xs text-gray-400"> <span>{filteredListings.length} اشتهار ڏيکاريا پيا وڃن</span> <span>{(radius / 1000).toFixed(0)} ڪلوميٽر اندر</span> </div> </div> </div> </div> <div className="bg-gray-900/90 backdrop-blur-sm rounded-xl p-3 shadow-2xl border border-gray-700"> <div className="flex gap-2"> <button onClick={locateUser} disabled={isLocating} title="منهنجي جڳھ ڳوليو"> <Navigation className={`w-5 h-5 ${isLocating ? 'animate-spin' : ''}`} /> </button> <button onClick={resetView} title="نقشو ٻيهر مرڪز تي آڻيو"> <MapPin className="w-5 h-5" /> </button> </div> </div> </div> {/* هتي MapContainer، TileLayer، Markers ۽ Circle جو باقي ڪوڊ شامل ٿيندو */} </div> ); }; export default ZimMap; نوٽ: توهان جو آخري ڪوڊ اڌ ۾ ڪٽيل آهي (className="h-fu تي ختم ٿئي ٿو)، تنهنڪري مون ترجمو ۽ درستگي صرف موجود حصي تائين ڪئي آهي. 5us9r8w2oyyjcuycbjxom5f6p9ow0kj 10 16063 373957 53519 2026-04-27T18:43:56Z Intisar Ali 8681 373957 wikitext text/x-wiki {{<includeonly>safesubst:</includeonly>ifsubst|1=|2=<templatestyles src="Mono/styles.css" />}}<span class="monospaced">{{{2|{{{1}}}}}}</span><noinclude> {{Documentation}} <!-- Categories go on the /doc subpage and interwikis go on Wikidata. --> </noinclude> eyigcpktddtgno85j4vajm121b6hlip 14 16626 374067 349452 2026-04-28T06:46:09Z Ibne maryam 17680 374067 wikitext text/x-wiki {{Commons category}} {{Cat main}} {{category see also|فطري ماحول|فطري تاريخ}} '''[[فطرت]]''' (جنهن کي '''مادي دنيا، مادي ڪائنات،''' '''فطري دنيا''' ۽ '''فطري ڪائنات''' پڻ سڏيو ويندو آهي) [[ڪائينات|ڪائنات]] ۾ سڀ [[مادو]] ۽ [[توانائي]] آهي. 'فطرت' جي پيماني ۾ ذيلي ايٽمي کان عالمگير تائين هر شيءِ شامل آهي. ان ۾ [[جانور]]، [[ٻوٽا]] ۽ [[معدنيات]]؛ سڀ [[قدرتي وسيلا]] ۽ [[واقعا]] (مثال طور، [[طوفان]]، [[زلزلو|زلزلا]]، [[برسات]]) شامل آهن. ان ۾ جاندارن جو رويو ۽ بي جان شين سان لاڳاپيل عمل (مثال طور، [[ڪٽاؤ]]، [[ميٽامورفزم]]، [[فوسل|فوسلائيزيشن]]) پڻ شامل آهن. [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] t39delahjy6j50iobqbeea2ttrgk6o3 10 16960 374002 178073 2026-04-27T21:39:16Z Intisar Ali 8681 374002 wikitext text/x-wiki هي هڪ '''نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو''' آهي۔ انهن سانچن جي مختصر وضاحت هيٺ ڏني وئي آهي؛ مڪمل تفصيل لاءِ مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:نامڪمل مضمون]] ڏسو۔ === What is a stub? === A stub is an article containing only a few sentences of text which is too short to provide encyclopedic coverage of a subject. === How is a stub identified? === * If possible, try to find the most appropriate stub template for the article. A full list can be found at [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting/List of stubs]]. * Two or more different stub templates may be used, if necessary, though no more than four should be used on any article. * Place a stub template ''[[WP:FOOTERS|at the very end]]'' of the article, after the "External links" section, any navigation templates, and the category tags. As usual, templates are added by including their name inside double braces, e.g. <code><nowiki>{{stub}}</nowiki></code>. === Further information === Further information can be found at: * [[Wikipedia:نامڪمل مضمون]] * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting]] New stub templates and categories (collectively "stub types") should not be created without prior proposal at [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting/Proposals]]. This allows for the proper coordination of all stub types across Wikipedia, and for the checking of any new stub type for possible problems prior to its creation. === See also === * [[Template:Empty section]]—to flag an empty section as a '''stub section''' * [[Template:Expand section]]—to flag sections selectively as incomplete <noinclude> {{documentation}} [[Category:Template documentation]] </noinclude> 41cc8mtamq5f8zzd6yidiyf4yktgchw 374003 374002 2026-04-27T21:42:35Z Intisar Ali 8681 /* استعمال */ 374003 wikitext text/x-wiki هي هڪ '''نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو''' آهي۔ انهن سانچن جي مختصر وضاحت هيٺ ڏني وئي آهي؛ مڪمل تفصيل لاءِ مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:نامڪمل مضمون]] ڏسو۔ {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{#ifeq:{{#invoke:High-use|num|x|demo={{ROOTPAGENAME}}}}|many||{{High-use|demo={{ROOTPAGENAME}}}}}} === استعمال === هي سانچو [[سانچو:Asbox]] طرفان استعمال ڪيو ويندو آهي ته جيئن سڀني نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچن لاءِ گڏيل دستاويزڪاري ڏيکاري وڃي۔ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:دستاويزي سانچا]] }}</includeonly> === نامڪمل مضمون ڇا آهي؟ === نامڪمل مضمون (اسٽب) اهڙو مضمون هوندو آهي جنهن ۾ رڳو ڪجهه جملن تي مشتمل متن هوندو آهي ۽ اهو ڪنهن موضوع بابت مڪمل انسائيڪلوپيڊيا جهڙي معلومات مهيا ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هوندو آهي۔ === How is a stub identified? === * If possible, try to find the most appropriate stub template for the article. A full list can be found at [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting/List of stubs]]. * Two or more different stub templates may be used, if necessary, though no more than four should be used on any article. * Place a stub template ''[[WP:FOOTERS|at the very end]]'' of the article, after the "External links" section, any navigation templates, and the category tags. As usual, templates are added by including their name inside double braces, e.g. <code><nowiki>{{stub}}</nowiki></code>. === Further information === Further information can be found at: * [[Wikipedia:نامڪمل مضمون]] * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting]] New stub templates and categories (collectively "stub types") should not be created without prior proposal at [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting/Proposals]]. This allows for the proper coordination of all stub types across Wikipedia, and for the checking of any new stub type for possible problems prior to its creation. === See also === * [[Template:Empty section]]—to flag an empty section as a '''stub section''' * [[Template:Expand section]]—to flag sections selectively as incomplete <noinclude> {{documentation}} [[Category:Template documentation]] </noinclude> r8jp01lptpj7ic9og5512z4gu0l9xy4 374004 374003 2026-04-27T21:43:19Z Intisar Ali 8681 374004 wikitext text/x-wiki هي هڪ '''نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو''' آهي۔ انهن سانچن جي مختصر وضاحت هيٺ ڏني وئي آهي؛ مڪمل تفصيل لاءِ مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:نامڪمل مضمون]] ڏسو۔ {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{#ifeq:{{#invoke:High-use|num|x|demo={{ROOTPAGENAME}}}}|many||{{High-use|demo={{ROOTPAGENAME}}}}}} === استعمال === هي سانچو [[سانچو:Asbox]] طرفان استعمال ڪيو ويندو آهي ته جيئن سڀني نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچن لاءِ گڏيل دستاويزڪاري ڏيکاري وڃي۔ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:دستاويزي سانچا]] }}</includeonly> === نامڪمل مضمون ڇا آهي؟ === نامڪمل مضمون (اسٽب) اهڙو مضمون هوندو آهي جنهن ۾ رڳو ڪجهه جملن تي مشتمل متن هوندو آهي ۽ اهو ڪنهن موضوع بابت مڪمل انسائيڪلوپيڊيا جهڙي معلومات مهيا ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هوندو آهي۔ === نامڪمل مضمون کي ڪيئن سڃاتو وڃي؟ === * جيڪڏهن ممڪن هجي، ته مضمون لاءِ سڀ کان مناسب نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو چونڊيو۔ مڪمل فهرست هتي موجود آهي: [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting/List of stubs]]۔ * ضرورت هجي ته ٻه يا وڌيڪ مختلف اسٽب سانچا استعمال ڪري سگهجن ٿا، پر ڪنهن به مضمون ۾ چار کان وڌيڪ استعمال نه ٿيڻ گهرجن۔ * اسٽب سانچو ''[[وپ:FOOTERS|مضمون جي بلڪل آخر ۾]]'' رکو، "External links" سيڪشن، نيگيگيشن سانچن، ۽ زمري وارن ٽيگن کان پوءِ۔ عام طرح، سانچا ٻٽي قوسين ۾ شامل ڪيا ويندا آهن، مثال طور: <code><nowiki>{{stub}}</nowiki></code>۔ === Further information === Further information can be found at: * [[Wikipedia:نامڪمل مضمون]] * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting]] New stub templates and categories (collectively "stub types") should not be created without prior proposal at [[Wikipedia:WikiProject Stub sorting/Proposals]]. This allows for the proper coordination of all stub types across Wikipedia, and for the checking of any new stub type for possible problems prior to its creation. === See also === * [[Template:Empty section]]—to flag an empty section as a '''stub section''' * [[Template:Expand section]]—to flag sections selectively as incomplete <noinclude> {{documentation}} [[Category:Template documentation]] </noinclude> aa7cxon56r7o7fibzy65bno7wg28hzn 374005 374004 2026-04-27T21:43:58Z Intisar Ali 8681 374005 wikitext text/x-wiki هي هڪ '''نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو''' آهي۔ انهن سانچن جي مختصر وضاحت هيٺ ڏني وئي آهي؛ مڪمل تفصيل لاءِ مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:نامڪمل مضمون]] ڏسو۔ {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{#ifeq:{{#invoke:High-use|num|x|demo={{ROOTPAGENAME}}}}|many||{{High-use|demo={{ROOTPAGENAME}}}}}} === استعمال === هي سانچو [[سانچو:Asbox]] طرفان استعمال ڪيو ويندو آهي ته جيئن سڀني نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچن لاءِ گڏيل دستاويزڪاري ڏيکاري وڃي۔ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:دستاويزي سانچا]] }}</includeonly> === نامڪمل مضمون ڇا آهي؟ === نامڪمل مضمون (اسٽب) اهڙو مضمون هوندو آهي جنهن ۾ رڳو ڪجهه جملن تي مشتمل متن هوندو آهي ۽ اهو ڪنهن موضوع بابت مڪمل انسائيڪلوپيڊيا جهڙي معلومات مهيا ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هوندو آهي۔ === نامڪمل مضمون کي ڪيئن سڃاتو وڃي؟ === * جيڪڏهن ممڪن هجي، ته مضمون لاءِ سڀ کان مناسب نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو چونڊيو۔ مڪمل فهرست هتي موجود آهي: [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting/List of stubs]]۔ * ضرورت هجي ته ٻه يا وڌيڪ مختلف اسٽب سانچا استعمال ڪري سگهجن ٿا، پر ڪنهن به مضمون ۾ چار کان وڌيڪ استعمال نه ٿيڻ گهرجن۔ * اسٽب سانچو ''[[وپ:FOOTERS|مضمون جي بلڪل آخر ۾]]'' رکو، "External links" سيڪشن، نيگيگيشن سانچن، ۽ زمري وارن ٽيگن کان پوءِ۔ عام طرح، سانچا ٻٽي قوسين ۾ شامل ڪيا ويندا آهن، مثال طور: <code><nowiki>{{stub}}</nowiki></code>۔ === وڌيڪ معلومات === وڌيڪ معلومات هتي ملي سگهي ٿي: * [[وڪيپيڊيا:نامڪمل مضمون]] * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting]] نئين اسٽب سانچا ۽ زمرا (مجموعي طور "اسٽب قسمن" طور سڃاتا وڃن ٿا) اڳواٽ تجويز کان سواءِ نه ٺاهيا وڃن۔ ان لاءِ [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting/Proposals]] تي تجويز پيش ڪئي وڃي۔ هن عمل سان وڪيپيڊيا ۾ سڀني اسٽب قسمن جي صحيح هم آهنگي برقرار رهي ٿي ۽ نون اسٽب قسمن کي ٺاهڻ کان اڳ انهن ۾ ممڪن مسئلن جي جاچ به ٿي سگهي ٿي۔ === See also === * [[Template:Empty section]]—to flag an empty section as a '''stub section''' * [[Template:Expand section]]—to flag sections selectively as incomplete <noinclude> {{documentation}} [[Category:Template documentation]] </noinclude> meyj8kk3vbo52l3ybij09nzzxhdy17s 374006 374005 2026-04-27T21:44:29Z Intisar Ali 8681 374006 wikitext text/x-wiki هي هڪ '''نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو''' آهي۔ انهن سانچن جي مختصر وضاحت هيٺ ڏني وئي آهي؛ مڪمل تفصيل لاءِ مهرباني ڪري [[وڪيپيڊيا:نامڪمل مضمون]] ڏسو۔ {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{#ifeq:{{#invoke:High-use|num|x|demo={{ROOTPAGENAME}}}}|many||{{High-use|demo={{ROOTPAGENAME}}}}}} === استعمال === هي سانچو [[سانچو:Asbox]] طرفان استعمال ڪيو ويندو آهي ته جيئن سڀني نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچن لاءِ گڏيل دستاويزڪاري ڏيکاري وڃي۔ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:دستاويزي سانچا]] }}</includeonly> === نامڪمل مضمون ڇا آهي؟ === نامڪمل مضمون (اسٽب) اهڙو مضمون هوندو آهي جنهن ۾ رڳو ڪجهه جملن تي مشتمل متن هوندو آهي ۽ اهو ڪنهن موضوع بابت مڪمل انسائيڪلوپيڊيا جهڙي معلومات مهيا ڪرڻ لاءِ ڪافي نه هوندو آهي۔ === نامڪمل مضمون کي ڪيئن سڃاتو وڃي؟ === * جيڪڏهن ممڪن هجي، ته مضمون لاءِ سڀ کان مناسب نامڪمل مضمون (اسٽب) سانچو چونڊيو۔ مڪمل فهرست هتي موجود آهي: [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting/List of stubs]]۔ * ضرورت هجي ته ٻه يا وڌيڪ مختلف اسٽب سانچا استعمال ڪري سگهجن ٿا، پر ڪنهن به مضمون ۾ چار کان وڌيڪ استعمال نه ٿيڻ گهرجن۔ * اسٽب سانچو ''[[وپ:FOOTERS|مضمون جي بلڪل آخر ۾]]'' رکو، "External links" سيڪشن، نيگيگيشن سانچن، ۽ زمري وارن ٽيگن کان پوءِ۔ عام طرح، سانچا ٻٽي قوسين ۾ شامل ڪيا ويندا آهن، مثال طور: <code><nowiki>{{stub}}</nowiki></code>۔ === وڌيڪ معلومات === وڌيڪ معلومات هتي ملي سگهي ٿي: * [[وڪيپيڊيا:نامڪمل مضمون]] * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting]] نئين اسٽب سانچا ۽ زمرا (مجموعي طور "اسٽب قسمن" طور سڃاتا وڃن ٿا) اڳواٽ تجويز کان سواءِ نه ٺاهيا وڃن۔ ان لاءِ [[وڪيپيڊيا:WikiProject Stub sorting/Proposals]] تي تجويز پيش ڪئي وڃي۔ هن عمل سان وڪيپيڊيا ۾ سڀني اسٽب قسمن جي صحيح هم آهنگي برقرار رهي ٿي ۽ نون اسٽب قسمن کي ٺاهڻ کان اڳ انهن ۾ ممڪن مسئلن جي جاچ به ٿي سگهي ٿي۔ === پڻ ڏسو === * [[سانچو:Empty section]] — خالي سيڪشن کي '''نامڪمل سيڪشن''' طور نشان لڳائڻ لاءِ * [[سانچو:Expand section]] — مخصوص سيڪشنن کي نامڪمل طور نشان لڳائڻ لاءِ <noinclude> {{documentation}} [[زمرو:سانچو دستاويزڪاري]] </noinclude> e1i1ycqh6jf582oiwy9j05iyae6ubtd 0 18931 373878 272115 2026-04-27T13:10:55Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373878 wikitext text/x-wiki '''''ادب''''' رسالو [[حيدرآباد، سنڌ|حيدرآباد]] مان ماهوار شايع ٿيندو هو. جنھن جو پھريون شمارو جون 1996ع ۾ [[سنڌي ادبي سنگت]] شاخ حيدرآباد پاران شايع ٿيو. ان جو چيف ايڊيٽر گل ڪونڌر، ايڊيٽر جاويد سحر قريشي ۽ ايڊيٽوريل بورڊ ۾ سيد سردار، سنڌو قاضي، عمران لغاري ۽ عبدالحفيظ جمالي شامل هئا. هي رسالو تمام گهڻو عرصو جاري رهيو ۽ گل ڪونڌر هن جو روح روان رهيو. هن رسالي جا 111 پرچا شايع ٿيڻ کانپوءِ جڏهن ڊڪلئريشن ورتي وئي تہ ڊڪلئريشن ”اديب“ عنوان سان ملي، ان ڪري رسالي جو نالو ”ادب“ مان بدلائي ”اديب“ ڪيو ويو ۽ ان ريت ”اديب“ 112 کان 138 تائين پرچا شايع ٿي سگهيا. هن رسالي جي پھرئين پرچي کان پوءِ باقي 137 پرچا [[ادب اشاعت گھر|ادب اشاعت گهر]]، حيدرآباد پاران شايع ٿيا. هن رسالي جا ڪيترائي پرچا مختلف ادبي شخصيتن جي حوالي سان خاص نمبر طور شايع ٿيا، جن ۾ [[جي ايم سيد|جي. ايم. سيد]]، [[امر جليل]]، [[حميد سنڌي]]، [[تاج جويو]]، [[امداد حسيني]]، [[محسن ڪڪڙائي]]، [[فوزيه سومرو|فوزيہ سومرو]]، نصير مرزا، [[ادل سومرو]]، [[اياز گل]]، [[آثم ناٿن شاهي]]، [[وفا ناٿن شاهي]]، يوسف سنڌي ۽ طارق اشرف وغيره شامل آهن. هن رسالي جو آخري پرچو مئي 2006ع ۾ شايع ٿيو ۽ پوءِ هي رسالو ڪجهہ مجبورين سبب بند ٿي ويو.<ref>[http://encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=%D8%A7%D8%AF%D8%A8 ادب : (Sindhianaسنڌيانا)]</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:رسالا]] ft4b5901x9ofdqyccfp61qhmlpiuk57 10 28727 373973 73312 2026-04-27T20:26:06Z Intisar Ali 8681 373973 wikitext text/x-wiki {{ombox | image = [[Image:Gnome-applications-science.svg|42px]] | text = هي [[{{NAMESPACE}}:{{BASEPAGENAME}}]] جي <noinclude>[[/ريتخانو|ريتخانو]]</noinclude><includeonly>[[../{{{subpage-name|ريتخانو}}}|{{{subpage-name|ريتخانو}}}]]</includeonly> جي لاءِ [[:en:Wikipedia:Template test cases|ثابتات]] جو صفحو آهي۔ مثالون تازيون ڪرڻ جي لاءِ {{Purge|صفحو پاڪ ڪريو}} <br><small> اگر ڪنهن پيچيدہ سانچي جي تمام گهڻيون مثالون هُجن ته ممڪن آهي ته آخر جون مثالون [[:en:Wikipedia:Template limits|ميڊياوڪي جي محدود هوشياري (استعداد)]] جي باعث درست ڪم نہ ڪري۔ اگر ايئين ٿئي ته صفحي جي ايڇ ٽي ايم ايل رمزن (نشانين) ۾ "نئين پي پي لمٽ رپورٽ " جي نالي سان ڏنو ويل تبصرو ملاحظہ ڪريو۔ توهان هيٺ ڏنل رابطا يا ڳنڍڻن مان هي پڻ ڏسي سگهو ٿا ته هِي صفحو مختلف اسڪنس ۾ ڪيئن لڳندو: </small><div style="font-size:x-small; text-align:center;">{{selectskin}}</div> }}<includeonly>{{{category|[[زمرو: ٽيسٽ ڪيسن وارا سانچا|{{PAGENAME}}]]}}}</includeonly><noinclude> {{دستاويز}} <!-- براءِ مهرباني زمرا ۽ بين الوڪي رابطا /دستاويز ۾ شامل ڪريو، هِتي نه --> </noinclude> 5bkqy6mskal2j8pbwuhvp8s944j8lxb 0 30602 374097 318836 2026-04-28T09:22:32Z Ibne maryam 17680 374097 wikitext text/x-wiki {{short description|Brain and spinal cord}} {{Infobox anatomy | Name = Central nervous system | Latin = systema nervosum centrale<br />pars centralis systematis nervosi<ref>{{cite book | title=Farlex Partner Medical Dictionary, Farlex 2012}}</ref> | Image = 1201 Overview of Nervous System.jpg | Caption = Schematic diagram showing the central nervous system of a human in yellow, [[Peripheral nervous system|peripheral]] in orange | Width = 300 | Lymph = 224 | Acronym = CNS }} '''مرڪزي اعصابي نظام''' (Central nervous system) رکندڙ جانورن ۾ اعصابي جيو گهرڙا ۽ اعصابي تاندورا هوندا آهن. اُسرندي، گهڻ پاسائون ڪم ڪندي، ماحول سان ٺهڪي هلندي تنتي جيو-گهرڙن ملي تنتي ڳوڙها ٺاهيا ۽ تنتي تاندورن ملي تنتي رڳ، تنتي ٻنڌڻ، تنتي تنجڻ، تنتي واڊ ٺاهي. تنتي ڳوڙهن يا جهڳٽن پاڻ ۾ ملي تنتي مِکُ ٺاهي. تنتي مک وڌي، ويجهي، وڏو ٿي ميڄالي يا دماغ، کوپڙيءَ ۾ تنتي ڏوري ۽ ڪرنگهي کي جنم ڏنو. ميڄالي، تنتي ڏوري، تنتي رڳ، تنتي ڌاڳي يا تاندوري، تنتي ڳوڙهن، تنتي مِکُن، تنتي جيو گهرڙن جو هڪ وسيع، گهڻ ڪَرو نظام ٺاهيو، جنهن کي مرڪزي تنتي سرشتو چئجي ٿو. The '''central nervous system''' ('''CNS''') is the part of the [[nervous system]] consisting primarily of the [[brain]] and [[spinal cord]]. The CNS is so named because the brain integrates the received information and coordinates and influences the activity of all parts of the bodies of [[bilateria|bilaterally symmetric and triploblastic animals]]—that is, all multicellular animals except [[sponge]]s and [[Coelenterata|diploblasts]]. It is a structure composed of [[nervous tissue]] positioned along the [[Anatomical terms of location#Cranial and caudal|rostral (nose end) to caudal (tail end)]] axis of the body and may have an enlarged section at the rostral end which is a brain. Only [[arthropods]], [[cephalopods]] and [[vertebrates]] have a true brain, though precursor structures exist in [[onychophora]]ns, [[gastropods]] and [[lancelets]]. The rest of this article exclusively discusses the vertebrate central nervous system, which is radically distinct from all other animals. مرڪزي تنتي سرشتو رکندڙ جانور اوسر جي اڃا به اتاهين ڏاڪي تي ٿين ٿا. [[تنتي سرشتو]] ({{lang-en| '''nervous system'''}}) رکندڙ جانورن ۾ تنتي جيو-گهرڙا ۽ تنتي تاندورا ٿين ٿا. اُسرندي، گهڻ پاسائون ڪم ڪندي، ماحول سان ٺهڪي هلندي تنتي جيو-گهرڙن ملي تنتي ڳوڙها ٺاهيا ۽ تنتي تاندورن ملي تنتي رڳ، تنتي ٻنڌڻ، تنتي تنجڻ، تنتي واڊ ٺاهي. تنتي ڳوڙهن يا جهڳٽن پاڻ ۾ ملي تنتي مِکُ ٺاهي. تنتي مک وڌي، ويجهي، وڏو ٿي ميڄالي يا دماغ، کوپڙيءَ ۾ تنتي ڏوري ۽ ڪرنگهي کي جنم ڏنو. ميڄالي، تنتي ڏوري، تنتي رڳ، تنتي ڌاڳي يا تاندوري، تنتي ڳوڙهن، تنتي مِکُن، تنتي جيو گهرڙن جو هڪ وسيع، گهڻ ڪَرو نظام ٺاهيو، جنهن کي مرڪزي تنتي سرشتو چئجي ٿو. مرڪزي تنتي سرشتو رکندڙ جانورن ۾ حقيقتن جي اولڙي ڪڍڻ جو گڻ هزارين ڀيرا وڌيڪ اُچو آهي. نه رڳو حقيقتن جو احساس موجود ٿئي ٿو پر انهن جي حسي تصوير به ٺهي ٿي. احساس ۽ حسي تصوير ذهني سرگرميءَ جا ابتدائي اهڃاڻ آهن ۽ تصوراتي ڄاڻ ڏين ٿا. تصوراتي ڄاڻ اها آهي ته ڪنهن اڳ محسوس ڪيل ۽ هاڻي اڻ موجود، اکين ۽ ٻين حِسن تي سنئون سڌو هاڻي جو هاڻي اثر نه وجهندڙ، شيءِ جو تصور يا ياد ورجائڻ يا يادگيري، ياد. اولڙي جو هيءُ قسم مشروط ناهي، پر غير مشروط آهي. اڳ جانور رڳو پنهنجي ڪنهن بنيادي گهرج سان لاڳاپيل عملن، اثرن جو رد عمل ڏيکاريندا هئا پر هاڻي اهي ڪجهه نه ڪجهه ياد رکي سگهيا پئي، پر اها ياد به پنهنجن بنيادي گهرجن سان لاڳاپيل آهي. ڌار ڌار قسم جي جانورن کي ڌار ڌار قسم جون سوچون يا سکيا ڏئي ٺاهيون ويون آهن. واٺو ڪتو دشمن کي وٺ ڪري ٿو، پر سنگتيءَ يا ٻڪريءَ، رڍ وغيره کي ڪجهه به نه ٿو چئي. تازِي ڪتي ۾ شڪار جي بوءِ پڪڙڻ جو گڻ وڌيل آهي، پيرِي ڪتو ٻي ڏينهن به پيرو کڻي سگهي ٿو، ڪي ڪتا بال سان راند کيڏي سگهن ٿا ۽ سرڪس ۾ ڪرتب ڏيکارن ٿا، شينهن ڇَلي منجهان ٽپي وڃي ٿو، وغيره.<ref>{{Citation |title=شعور (ڊاڪٽر محبت ٻرڙو) {{!}} سنڌ سلامت ڪتاب گهر<!-- Bot generated title --> |url=http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=208 |accessdate=2016-07-31 |archive-date=2016-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160715211748/http://books.sindhsalamat.com/book.php?book_id=208 |dead-url=yes }}</ref> <ref>سنڌ سلامت ڊاٽ ڪام</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:مرڪزي تنتي سرشتو]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:نيورولاجي]] qa6nl9wbw2qtnig9homxnps0e68dcx4 14 31322 374070 330897 2026-04-28T06:52:46Z Ibne maryam 17680 374070 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} [[وقت]] {{انگ}} Time {{for|the municipality in Norway|زمرو:وقت، ناروي}} {{Portal|وقت}} {{Commons category|category:Time}} {{for|the municipality|Category:Time Municipality}} {{for|the American periodical|Category:Time (magazine)}} {{Commons category}} '''Time''' is a [[Measurement|measure]] of duration. It can mark [[:wikt:change|change]] by [[operational definition]], or by other [[clock|technologies]]. By the 20th century, [[Albert Einstein]] came to regard '''time''' as a fourth [[dimension]], along with [[space]], within a [[spacetime]]. {{Cat main|Time}} {{catseealso|Categories by time}} [[Category:Main topic classifications]] [[Category:Wikipedia categories named after physical quantities]] [[زمرو:فطرت]] [[زمرو:نظريا]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] [[زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال]] [[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]] 2dsz0xy4rexvwhvokxu9oxemqgbryxf 374071 374070 2026-04-28T06:54:37Z Ibne maryam 17680 374071 wikitext text/x-wiki {{انگ}} Time {{Portal|وقت}} {{Commons category|category:Time}} '''Time''' is a [[Measurement|measure]] of duration. It can mark [[:wikt:change|change]] by [[operational definition]], or by other [[clock|technologies]]. By the 20th century, [[Albert Einstein]] came to regard '''time''' as a fourth [[dimension]], along with [[space]], within a [[spacetime]]. {{Cat main|وقت}} [[Category:Main topic classifications]] [[Category:Wikipedia categories named after physical quantities]] [[زمرو:فطرت]] [[زمرو:نظريا]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] [[زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال]] [[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]] e66rkbanjl8qhookym8z2y6sr45u0uy 374072 374071 2026-04-28T07:05:02Z Ibne maryam 17680 374072 wikitext text/x-wiki {{انگ}} Time {{Portal|وقت}} {{Commons category|category:Time}} '''وقت''' مدت جي هڪ [[ماپ]] آهي. اهو آپريشنل تعريف، يا ٻين [[گھڙي|ٽيڪنالاجي]] ذريعي تبديلي کي نشانو بڻائي سگهي ٿو. 20هين صدي تائين، [[البرٽ آئن اسٽائن]] هن کي هڪ [[جڳھ|اسپيس]] سان گڏ، [[خلائي وقت|اسپيس-ٽائيم]] اندر، ''وقت'' کي چوٿين [[طول]] طور سمجهڻ لڳو. {{Cat main|وقت}} [[زمرو:مکيه موضوع جي درجه بندي]] [[زمرو:وڪيپيڊيا زمرا جيڪا طبعي مقدارن جي نالي تي رکيا ويا آهن]] [[زمرو:فطرت]] [[زمرو:نظريا]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] [[زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال]] [[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]] t2cg8jh2ljcfjezmc7hydgf86oger3u 374073 374072 2026-04-28T07:10:03Z Ibne maryam 17680 374073 wikitext text/x-wiki {{انگ}} Time {{Portal|وقت}} {{Commons category|category:Time}} '''وقت''' مدت جي هڪ [[پيمائش|ماپ]] آهي. اهو آپريشنل تعريف، يا ٻين [[گھڙي|ٽيڪنالاجي]] ذريعي تبديلي کي نشانو بڻائي سگهي ٿو. 20هين صدي تائين، [[البرٽ آئنسٽائن|البرٽ آئن اسٽائن]] هن کي هڪ [[وٿي|اسپيس]] سان گڏ، [[خلا-وقت تسلسل|اسپيس-ٽائيم]] اندر، ''وقت'' کي چوٿين [[طول عرض]] طور سمجهڻ لڳو. {{Cat main|وقت}} [[زمرو:مکيه موضوع جي درجه بندي]] [[زمرو:وڪيپيڊيا زمرا جيڪا طبعي مقدارن جي نالي تي رکيا ويا آهن]] [[زمرو:فطرت]] [[زمرو:نظريا]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] [[زمرو:مابعد الطبعيات جا خيال]] [[زمرو:واقعن جي تاريخ وار ترتيب]] h513e4ft6b2m1ac8f22n2zuiyfdxxng 14 32301 373907 373809 2026-04-27T17:01:16Z Ibne maryam 17680 373907 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|Category:Safety}} {{cat main|سلامتي}}سلامتي Safety {{ٻيا زمرا|جوکو}} جوکو Risk [[زمرو:انساني ضرورتون]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] t4unhyea9lyps38wur37hxc45fp0j9s 0 37258 373884 373799 2026-04-27T14:33:25Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373884 wikitext text/x-wiki '''بين الاقوامي اخلاقيات''' (International Morality) هڪ تصور آهي، جيڪو جنهن تحت بين الاقوامي لاڳاپن جو عمل، قومن جي وچ ۾ اهڙن گڏيل اخلاقي قدرن ۾ مڃيل اصولن مطابق ٿيڻ گهرجي، جيڪي ظاهر ۾ ڀلي ته بين الاقوامي قانون جو حصو نه هجن. عام طرح هي تصور بين الاقوامي سرشتن ۾ گهڻي عرصي کان تڪراري رهيو آهي ۽ عالمي سياست ۾ ٿيندڙ مختلف سرگرمين کي اخلاقي ضابطن هيٺ رکڻ يا نه رکڻ جي حوالي سان وڏا بحث ٿيا آهن. هڪ پاسي سياسي حقيقت پسنديءَ (Political Realism) ۾ يقين رکندڙ حلقو، يورپي مفڪرن هابس ۽ ’ميڪا ويلي‘ کان متاثر ٿيندي چوي ٿو، ته اخلاقي قدر رياست جي اندروني معاملن تائين محدود آهن، ۽ بين الاقوامي تعلقات جي حوالي سان سياست ۾ اخلاقيات نالي ڪنهن شئي جو وجود ناهي. هن حلقي موجب هر رياست جي ترجيح قومي مفادن سان لاڳاپيل هجڻ ڪري، ٻين قومن سان لاڳاپا رکندي، انصاف، آزادي، ۽ برابري جون ڳالهيون ڪرڻ بيوقوفيءَ ڀريو عمل آهي. جديد دور ۾ اي ايڇ ڪار، مارگنٿا، آر ڊبليو ٽڪر ۽ هينري ڪسنجر هن موقف جا وڪيل آهن. سندن چوڻ موجب رياستي مفادن جي تڪميل لاءِ، ضابطي جو هجڻ ضروري آهي، ۽ انصاف جي تلاش ۾ وقت وڃائڻ سان، بي ضابطگي وڏي ڏڦيڙ کي جنم ڏيندي. اهي دانشور سيڪيورٽي معاملن کي فلاحي قدمن مٿان ترجيح ڏين ٿا. ان ورتاءَ جي مخالفت ۾ ”خيال پرست“ (Idealists) چون ٿا ته جيڪڏهن انسان ڪن اخلاقي معيارن مطابق زندگي گذارڻ ضروري ٿو سمجهي، ته پوءِ رياست کي به ائين ڪرڻو پوندو. سٺو رويو سٺائيءَ کي جنم ڏئي ٿو، تنهن ڪري بين الاقوامي برادريءَ ۾ صلح ۽ خير جي رويي سان رهڻو پوندو. هي حلقو انساني حقن جي احترام، عالمي انصاف جي حصول ۽ خود اختياريءَ وارن حقن جي حمايت ڪندي، انفرادي فائدي کي، اجتماعي چڱائيءَ تي قربان ڪرڻ جو درس ڏئي ٿو. هن نظريي جي وڏن حامين ۾ جرمنيءَ جو ناميارو مفڪر ’امانوئيل ڪانٽ‘ ، آمريڪي صدر ’ووڊورو ولسن‘ ۽ دنيا جا ٻيا انسان دوست دانشور شامل آهن. هن حلقي جي خيال مطابق ،موجوده دور جو سياسي ۽ سماجي سرشتو نقصن سان ڀرپورآهي. ان ڪري جيڪڏهن دنيا ۾ امن سلامتي ڀائيچاري ۽ ماحولياتي مسئلن جو حل ڪڍڻو آهي ته پوءِ عالمي ٻڌي ۽ رٿابندي لازمي آهي هنن ٻنهي روين جي وچ تي ٻيا به ڪيترا ئي ننڍا وڏا ۽ نظريا آهن، جيڪي بين الاقوامي اخلاقيات بابت وضاحتون ڏين ٿا. جديد دور جا نظرياتي رويا دان مٿين ٻنهي نظرين جي انتها پسنديءَ کي رد ڪندي وچ واري واٽ وٺڻ جي حمايت ڪن ٿا. انهيءَ خيال جي وڪالت ڪندڙن موجب عالمي لاڳاپن ۾ مُلڪي سرحدن کان مٿانهين سطح جون ذميواريون ۽ حق بيشڪ موجود آهن ۽ انهن جو احترام به ضروري آهي، پر انهن حقن جي ساڀيا مروج سياسي نظام جي محتاج آهي. موجوده سياسي نظام ۾ اڃا تائين اهڙيون حالتون پيدا نه ٿي سگهيون آهن جو ذميواريون ۽ حقن جي تحفظ کي عملي طور ممڪن بنائي سگهجي. بيشڪ غربت، بک ، وسيلن جي کوٽ ۽ فطري الميا دنيا جا انتهائي اهم ۽ وڏا مسئلا آهن ، پر انهن جو حل گهر ٻاري ڏياري ڪرڻ، يعني پنهنجي رياستي مُفادن کي نظر انداز ڪرڻ سان ممڪن نه آهي. دنيا ۾ ايثار ۽ قربانيءَ جي ضرورت آهي پر رياستي سرحدن جي سياسي اهميت، روايتي اخلاقي قدرن ۽ دوائن کان وڌيڪ اهم آهي، تنهنڪري ان کي نظرانداز ڪرڻ نهايت مشڪل آهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/International%20Morality.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران [[سنڌي لئنگئيج اٿارٽي]]، حيدرآباد</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياست]] [[زمرو:عالمي لاڳاپا]] [[زمرو:بين الاقوامي لاڳاپا]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 63wc3ovu0shxrd4xsu59n00xmtj3vd6 0 37564 373885 261331 2026-04-27T14:34:33Z Memon2025 21315 373885 wikitext text/x-wiki {{مبسس4}} '''نياءُ''' (Niyaau)، انصاف يا جسٽس (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، قانون، عقليت ، اخلاقيات ، [[مذهب]] ،فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف ”طاقتور لاءِ هجڻ“ واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. ”نياءَ“ جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] mqs6zi32pm2ta79zc2u2d7bp7n4wina 373886 373885 2026-04-27T14:38:44Z Memon2025 21315 373886 wikitext text/x-wiki '''انصاف''' (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، [[قانون]]، عقليت، اخلاقيات، [[مذهب]]، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 4h1jxvpqej20y5boymperlguxvbfxn6 373887 373886 2026-04-27T14:39:17Z Memon2025 21315 Memon2025 [[نياءُ]] کي [[انصاف]] ڏانھن ريڊائريڪٽ مٿان چوريو 373886 wikitext text/x-wiki '''انصاف''' (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، [[قانون]]، عقليت، اخلاقيات، [[مذهب]]، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 4h1jxvpqej20y5boymperlguxvbfxn6 373889 373887 2026-04-27T14:41:49Z Memon2025 21315 373889 wikitext text/x-wiki {{short description|Concept of moral fairness and administration of the law}} [[File:Evidence about Ernst Kaltenbrunner's crimes is presented at the International Military Tribunal.jpg|thumb|upright=1.5|Evidence about the Nazi [[Ernst Kaltenbrunner]]'s war crimes is presented at the [[Nuremberg trials]].]] '''انصاف''' (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، [[قانون]]، عقليت، اخلاقيات، [[مذهب]]، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> In its broadest sense, '''justice''' is the treatment of individuals ''fairly''. According to the ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'', the most plausible candidate for a core definition comes from the ''[[Institutes (Justinian)|Institutes]]'' of [[Justinian I|Justinian]], a 6th-century codification of [[Roman law]], where justice is defined as "the constant and perpetual will to render to each his due".<ref>{{Cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/justice/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Department of Philosophy, [[Stanford University]] |title=Justice |first=David |last=Miller |year=2021 |access-date=28 December 2024 |quote=The most plausible candidate for a core definition comes from the Institutes of Justinian, a codification of Roman Law from the sixth century AD, where justice is defined as 'the constant and perpetual will to render to each his due'. This is of course quite abstract until further specified, but it does throw light upon four important aspects of justice.}}</ref> A society where justice has been achieved would be one in which individuals receive what they "deserve". The interpretation of what "deserve" means draws on a variety of fields and philosophical branches including [[ethics]], [[rationality]], law, religion, and fairness. The state may pursue justice by operating courts and enforcing their rulings. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 4vefewpnf4c6g9zu3ocbxnc5llp3359 373890 373889 2026-04-27T14:55:39Z Memon2025 21315 373890 wikitext text/x-wiki {{short description|Concept of moral fairness and administration of the law}} [[File:Evidence about Ernst Kaltenbrunner's crimes is presented at the International Military Tribunal.jpg|thumb|upright=1.5|Evidence about the Nazi [[Ernst Kaltenbrunner]]'s war crimes is presented at the [[Nuremberg trials]].]] '''انصاف''' (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، [[قانون]]، عقليت، اخلاقيات، [[مذهب]]، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> In its broadest sense, '''justice''' is the treatment of individuals ''fairly''. According to the ''[[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]'', the most plausible candidate for a core definition comes from the ''[[Institutes (Justinian)|Institutes]]'' of [[Justinian I|Justinian]], a 6th-century codification of [[Roman law]], where justice is defined as "the constant and perpetual will to render to each his due".<ref>{{Cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/justice/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Department of Philosophy, [[Stanford University]] |title=Justice |first=David |last=Miller |year=2021 |access-date=28 December 2024 |quote=The most plausible candidate for a core definition comes from the Institutes of Justinian, a codification of Roman Law from the sixth century AD, where justice is defined as 'the constant and perpetual will to render to each his due'. This is of course quite abstract until further specified, but it does throw light upon four important aspects of justice.}}</ref> A society where justice has been achieved would be one in which individuals receive what they "deserve". The interpretation of what "deserve" means draws on a variety of fields and philosophical branches including [[ethics]], [[rationality]], law, religion, and fairness. The state may pursue justice by operating courts and enforcing their rulings. ==تاريخ== ==افلاطوني انصاف== ==انصاف جا الاهي ۽ مذهبي تصور== ==قدرتي قانون== ==نظريا== ==مثاليت ۽ معيار== ==سزا== ==ارتقائي نقطه نظر== ارتقائي اخلاقيات ۽ اخلاقيات جو ارتقا انصاف جي تصور لاءِ ارتقائي بنيادن جو مشورو ڏين ٿا. حياتياتي ڏوهن جي تحقيق چوي ٿي ته انساني تصور (مناسب ڏوهن جي انصاف بابت) ان تي ٻڌل آهن ته ڪيئن ڏوهن جو جواب ڏنو وڃي. ابن ڏاڏن جي ننڍڙي گروپ جي ماحول ۾. ۽ اهي جواب هميشه اڄ جي سماجن لاءِ مناسب نه هوندا. نفسيات: پڻ ڏسو: متاثرين جي ڏوهن جي پٺيان انصاف جي متاثرين جي نقطه نظر تي تحقيق ڪئي وئي آهي. متاثرين انصاف جي احساس ۽ گڏوگڏ هڪ منصفانه طريقيڪار جي تصور لاءِ احترام واري علاج، معلومات ۽ آواز هجڻ کي اهم سمجهن ٿا. پيمبرٽن ۽ ٻين هڪ سماج ۾ ايجنسي، ڪميونٽي ۽ ميمبرشپ جي لحاظ کان انصاف جو هڪ "وڏو 2" ماڊل پيش ڪيو. متاثرين کي ڪنٽرول جي نقصان جي ڪري ايجنسي جي تصور جي نقصان جو تجربو ٿئي ٿو، انهي سان گڏ جيڪڏهن مجرم انهن جي سماجي گروهه جو ميمبر آهي ته ڪميونٽي جو نقصان، پر اهو ٻين يا ادارن ۾ اعتماد پڻ وڃائي سگهي ٿو. اهو هڪ فرد جي اعتماد کي ٽوڙي سگهي ٿو ته اهي هڪ منصفانه ۽ اخلاقي دنيا ۾ رهن ٿا. اهو مشورو ڏئي ٿو ته انصاف جو احساس ڪميونٽي ۽ ايجنسي جي احساس کي وڌائڻ سان بحال ڪري سگهجي ٿو، بدران انتقام يا بحالي جي ذريعي. ==ادارا== عدليه. سپريم ڪورٽ. هڪ اهڙي دنيا ۾ جتي ماڻهو هڪٻئي سان ڳنڍيل آهن پر اهي متفق نه آهن، ادارن کي انصاف جي مثالن کي قائم ڪرڻ جي ضرورت آهي. اهي ادارا انصاف جي انهن جي لڳ ڀڳ فوري طور تي جائز ٿي سگهن ٿا، يا مثالي معيارن جي مقابلي ۾ اهي تمام گهڻو ناانصافي ٿي سگهن ٿا - غلامي جي اداري تي غور ڪريو. انصاف هڪ مثالي آهي جنهن تي دنيا عمل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿئي ٿي، ڪڏهن ڪڏهن سمجھڻ جي باوجود انصاف جي جان بوجھ ڪري مخالفت جي ڪري، جيڪو تباهي آڻي سگهي ٿو. اداري انصاف جو سوال جائزيت، طريقيڪار، ڪوڊيفڪيشن ۽ تشريح جا مسئلا پيدا ڪري ٿو، جن کي قانوني نظرياتي ۽ قانون جي فلسفين طرفان سمجهيو ويندو آهي. گڏيل قومن جي پائيدار ترقي جو مقصد 16 انصاف کي برقرار رکڻ لاءِ مضبوط ادارن جي ضرورت تي زور ڏئي ٿو. ==انصاف جا مختلف قسم== ==پڻ ڏسو== * ICJ ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 5ilgo8ay6pm0ejz9eg682wj4b2nxfjf 373891 373890 2026-04-27T15:06:15Z Memon2025 21315 373891 wikitext text/x-wiki {{short description|Concept of moral fairness and administration of the law}} [[File:Evidence about Ernst Kaltenbrunner's crimes is presented at the International Military Tribunal.jpg|thumb|upright=1.5|نازي ارنسٽ ڪالٽن برنر جي جنگي ڏوهن بابت ثبوت نيورمبرگ جي عدالت ۾ پيش ڪيا ويا. ]] '''انصاف''' (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، [[قانون]]، عقليت، اخلاقيات، [[مذهب]]، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> ان جي وسيع معنيٰ ۾ انصاف فردن سان منصفانه سلوڪ آهي. اسٽينفورڊ انسائيڪلوپيڊيا آف فلاسافي جي مطابق هڪ بنيادي تعريف لاءِ سڀ کان وڌيڪ قابل قبول اميدوار, جسٽينين جا ڪوڊ (رومن قانون جي ڇهين صدي جي ڪوڊيفڪيشن) مان اچي ٿو جتي انصاف جي تعريف ڪئي وئي آهي "هر هڪ کي سندس حق ادا ڪرڻ جي مسلسل ۽ دائمي خواهش".<ref>{{Cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/justice/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Department of Philosophy, [[Stanford University]] |title=Justice |first=David |last=Miller |year=2021 |access-date=28 December 2024 |quote=The most plausible candidate for a core definition comes from the Institutes of Justinian, a codification of Roman Law from the sixth century AD, where justice is defined as 'the constant and perpetual will to render to each his due'. This is of course quite abstract until further specified, but it does throw light upon four important aspects of justice.}}</ref> هڪ سماج جتي انصاف حاصل ڪيو ويو آهي, اهو هوندو جنهن ۾ فردن کي اهو ملندو جيڪو اهي "مستحق" آهن. "مستحق" جي تشريح جو مطلب مختلف شعبن ۽ فلسفياتي شاخن تي مشتمل آهي. جنهن ۾ اخلاقيات، عقليت، قانون، مذهب ۽ انصاف شامل آهن. رياست عدالتن کي هلائڻ ۽ انهن جي فيصلن کي لاڳو ڪندي انصاف جي پيروي ڪري سگهي ٿي. ==تاريخ== ==افلاطوني انصاف== ==انصاف جا الاهي ۽ مذهبي تصور== ==قدرتي قانون== ==نظريا== ==مثاليت ۽ معيار== ==سزا== ==ارتقائي نقطه نظر== ارتقائي اخلاقيات ۽ اخلاقيات جو ارتقا انصاف جي تصور لاءِ ارتقائي بنيادن جو مشورو ڏين ٿا. حياتياتي ڏوهن جي تحقيق چوي ٿي ته انساني تصور (مناسب ڏوهن جي انصاف بابت) ان تي ٻڌل آهن ته ڪيئن ڏوهن جو جواب ڏنو وڃي. ابن ڏاڏن جي ننڍڙي گروپ جي ماحول ۾. ۽ اهي جواب هميشه اڄ جي سماجن لاءِ مناسب نه هوندا. نفسيات: پڻ ڏسو: متاثرين جي ڏوهن جي پٺيان انصاف جي متاثرين جي نقطه نظر تي تحقيق ڪئي وئي آهي. متاثرين انصاف جي احساس ۽ گڏوگڏ هڪ منصفانه طريقيڪار جي تصور لاءِ احترام واري علاج، معلومات ۽ آواز هجڻ کي اهم سمجهن ٿا. پيمبرٽن ۽ ٻين هڪ سماج ۾ ايجنسي، ڪميونٽي ۽ ميمبرشپ جي لحاظ کان انصاف جو هڪ "وڏو 2" ماڊل پيش ڪيو. متاثرين کي ڪنٽرول جي نقصان جي ڪري ايجنسي جي تصور جي نقصان جو تجربو ٿئي ٿو، انهي سان گڏ جيڪڏهن مجرم انهن جي سماجي گروهه جو ميمبر آهي ته ڪميونٽي جو نقصان، پر اهو ٻين يا ادارن ۾ اعتماد پڻ وڃائي سگهي ٿو. اهو هڪ فرد جي اعتماد کي ٽوڙي سگهي ٿو ته اهي هڪ منصفانه ۽ اخلاقي دنيا ۾ رهن ٿا. اهو مشورو ڏئي ٿو ته انصاف جو احساس ڪميونٽي ۽ ايجنسي جي احساس کي وڌائڻ سان بحال ڪري سگهجي ٿو، بدران انتقام يا بحالي جي ذريعي. ==ادارا== عدليه. سپريم ڪورٽ. هڪ اهڙي دنيا ۾ جتي ماڻهو هڪٻئي سان ڳنڍيل آهن پر اهي متفق نه آهن، ادارن کي انصاف جي مثالن کي قائم ڪرڻ جي ضرورت آهي. اهي ادارا انصاف جي انهن جي لڳ ڀڳ فوري طور تي جائز ٿي سگهن ٿا، يا مثالي معيارن جي مقابلي ۾ اهي تمام گهڻو ناانصافي ٿي سگهن ٿا - غلامي جي اداري تي غور ڪريو. انصاف هڪ مثالي آهي جنهن تي دنيا عمل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿئي ٿي، ڪڏهن ڪڏهن سمجھڻ جي باوجود انصاف جي جان بوجھ ڪري مخالفت جي ڪري، جيڪو تباهي آڻي سگهي ٿو. اداري انصاف جو سوال جائزيت، طريقيڪار، ڪوڊيفڪيشن ۽ تشريح جا مسئلا پيدا ڪري ٿو، جن کي قانوني نظرياتي ۽ قانون جي فلسفين طرفان سمجهيو ويندو آهي. گڏيل قومن جي پائيدار ترقي جو مقصد 16 انصاف کي برقرار رکڻ لاءِ مضبوط ادارن جي ضرورت تي زور ڏئي ٿو. ==انصاف جا مختلف قسم== ==پڻ ڏسو== * ICJ ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] mf4utv1zmy9p0qicdm043p4pxmr9qrc 373892 373891 2026-04-27T15:08:03Z Memon2025 21315 373892 wikitext text/x-wiki {{short description|Concept of moral fairness and administration of the law}} [[File:Evidence about Ernst Kaltenbrunner's crimes is presented at the International Military Tribunal.jpg|thumb|upright=1.5|نازي ارنسٽ ڪالٽن برنر جي جنگي ڏوهن بابت ثبوت نيورمبرگ جي عدالت ۾ پيش ڪيا ويا. ]] '''انصاف''' (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، [[قانون]]، عقليت، اخلاقيات، [[مذهب]]، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> ان جي وسيع معنيٰ ۾ انصاف فردن سان منصفانه سلوڪ آهي. اسٽينفورڊ انسائيڪلوپيڊيا آف فلاسافي جي مطابق هڪ بنيادي تعريف لاءِ سڀ کان وڌيڪ قابل قبول اميدوار, جسٽينين جا ڪوڊ (رومن قانون جي ڇهين صدي جي ڪوڊيفڪيشن) مان اچي ٿو جتي انصاف جي تعريف ڪئي وئي آهي "هر هڪ کي سندس حق ادا ڪرڻ جي مسلسل ۽ دائمي خواهش".<ref>{{Cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/justice/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Department of Philosophy, [[Stanford University]] |title=Justice |first=David |last=Miller |year=2021 |access-date=28 December 2024 |quote=The most plausible candidate for a core definition comes from the Institutes of Justinian, a codification of Roman Law from the sixth century AD, where justice is defined as 'the constant and perpetual will to render to each his due'. This is of course quite abstract until further specified, but it does throw light upon four important aspects of justice.}}</ref> هڪ سماج جتي انصاف حاصل ڪيو ويو آهي, اهو هوندو جنهن ۾ فردن کي اهو ملندو جيڪو اهي "مستحق" آهن. "مستحق" جي تشريح جو مطلب مختلف شعبن ۽ فلسفياتي شاخن تي مشتمل آهي. جنهن ۾ اخلاقيات، عقليت، قانون، مذهب ۽ انصاف شامل آهن. رياست عدالتن کي هلائڻ ۽ انهن جي فيصلن کي لاڳو ڪندي انصاف جي پيروي ڪري سگهي ٿي. ==تاريخ== ==افلاطوني انصاف== ==انصاف جا الاهي ۽ مذهبي تصور== ==قدرتي قانون== ==نظريا== ==مثاليت ۽ معيار== ==سزا== ==ارتقائي نقطه نظر== ارتقائي اخلاقيات ۽ اخلاقيات جو ارتقا انصاف جي تصور لاءِ ارتقائي بنيادن جو مشورو ڏين ٿا. حياتياتي ڏوهن جي تحقيق چوي ٿي ته انساني تصور (مناسب ڏوهن جي انصاف بابت) ان تي ٻڌل آهن ته ڪيئن ڏوهن جو جواب ڏنو وڃي. ابن ڏاڏن جي ننڍڙي گروپ جي ماحول ۾. ۽ اهي جواب هميشه اڄ جي سماجن لاءِ مناسب نه هوندا. نفسيات: پڻ ڏسو: متاثرين جي ڏوهن جي پٺيان انصاف جي متاثرين جي نقطه نظر تي تحقيق ڪئي وئي آهي. متاثرين انصاف جي احساس ۽ گڏوگڏ هڪ منصفانه طريقيڪار جي تصور لاءِ احترام واري علاج، معلومات ۽ آواز هجڻ کي اهم سمجهن ٿا. پيمبرٽن ۽ ٻين هڪ سماج ۾ ايجنسي، ڪميونٽي ۽ ميمبرشپ جي لحاظ کان انصاف جو هڪ "وڏو 2" ماڊل پيش ڪيو. متاثرين کي ڪنٽرول جي نقصان جي ڪري ايجنسي جي تصور جي نقصان جو تجربو ٿئي ٿو، انهي سان گڏ جيڪڏهن مجرم انهن جي سماجي گروهه جو ميمبر آهي ته ڪميونٽي جو نقصان، پر اهو ٻين يا ادارن ۾ اعتماد پڻ وڃائي سگهي ٿو. اهو هڪ فرد جي اعتماد کي ٽوڙي سگهي ٿو ته اهي هڪ منصفانه ۽ اخلاقي دنيا ۾ رهن ٿا. اهو مشورو ڏئي ٿو ته انصاف جو احساس ڪميونٽي ۽ ايجنسي جي احساس کي وڌائڻ سان بحال ڪري سگهجي ٿو، بدران انتقام يا بحالي جي ذريعي. ==ادارا== عدليه. سپريم ڪورٽ. هڪ اهڙي دنيا ۾ جتي ماڻهو هڪٻئي سان ڳنڍيل آهن پر اهي متفق نه آهن، ادارن کي انصاف جي مثالن کي قائم ڪرڻ جي ضرورت آهي. اهي ادارا انصاف جي انهن جي لڳ ڀڳ فوري طور تي جائز ٿي سگهن ٿا، يا مثالي معيارن جي مقابلي ۾ اهي تمام گهڻو ناانصافي ٿي سگهن ٿا - غلامي جي اداري تي غور ڪريو. انصاف هڪ مثالي آهي جنهن تي دنيا عمل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿئي ٿي، ڪڏهن ڪڏهن سمجھڻ جي باوجود انصاف جي جان بوجھ ڪري مخالفت جي ڪري، جيڪو تباهي آڻي سگهي ٿو. اداري انصاف جو سوال جائزيت، طريقيڪار، ڪوڊيفڪيشن ۽ تشريح جا مسئلا پيدا ڪري ٿو، جن کي قانوني نظرياتي ۽ قانون جي فلسفين طرفان سمجهيو ويندو آهي. گڏيل قومن جي پائيدار ترقي جو مقصد 16 انصاف کي برقرار رکڻ لاءِ مضبوط ادارن جي ضرورت تي زور ڏئي ٿو. ==انصاف جا مختلف قسم== ==پڻ ڏسو== * ICJ ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهرين لنڪس== {{Wikiquote|Justice}} {{commons category}} {{Wikivoyage|Justice history}} {{Library resources box}} * Internet Encyclopedia of Philosophy entries: ** [https://iep.utm.edu/distributive-justice/ Distributive Justice], by [[Michael Allingham]] ** [https://iep.utm.edu/punishme/ Punishment], by Kevin Murtagh ** [https://iep.utm.edu/justwest/ Western Theories of Justice], by Wayne P. Pomerleau * Stanford Encyclopedia of Philosophy entries: ** [https://plato.stanford.edu/entries/justice/ "Justice"] by David Miller ** [https://plato.stanford.edu/entries/justice-distributive/ "Distributive Justice"] by Julian Lamont ** [https://plato.stanford.edu/entries/justice-virtue/ "Justice as a Virtue"] by [[Michael Slote]] ** [https://plato.stanford.edu/entries/legal-punishment/ "Legal Punishment"] by Zachary Hoskins and [[Antony Duff (philosopher)|Antony Duff]] * [https://web.archive.org/web/20091204190016/http://unrol.org/article.aspx?article_id=30 United Nations Rule of Law: Informal Justice], on the relationship between informal/community justice, the [[rule of law]] and the United Nations * [http://www.justiceharvard.org Justice: What's The Right Thing To Do?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427043908/http://www.justiceharvard.org/ |date=27 April 2014 }}, a series of 12 videos on the subject of justice by Harvard University's [[Michael Sandel]], with reading materials and comments from participants. {{Portal bar|Law|Philosophy}} {{Authority control}} [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] i1dnkxutrn2747kgbeozvkoldcglt17 373893 373892 2026-04-27T15:10:25Z Memon2025 21315 373893 wikitext text/x-wiki {{short description|Concept of moral fairness and administration of the law}} [[File:Evidence about Ernst Kaltenbrunner's crimes is presented at the International Military Tribunal.jpg|thumb|upright=1.5|نازي ارنسٽ ڪالٽن برنر جي جنگي ڏوهن بابت ثبوت نيورمبرگ جي عدالت ۾ پيش ڪيا ويا. ]] '''انصاف''' (Justice) هڪ تصور آهي، جيڪو اصولن، [[قانون]]، عقليت، اخلاقيات، [[مذهب]]، فطري قانون ۽ نيڪيءَ وغيره وارن نُڪتن تي بيٺل آهي. عالمي سياست ۾ هن اصطلاح جو عام مطلب اُهي اعليٰ ۽ اُتم اخلاقي معيار آهن، جيڪي ڪنهن به روايتي قانون کان الڳ هوندي به، هر رياست منجهه حقن ۽ فرضن جي ضابطي کي ٿيڻ جوڳو ٺاهين ٿا. بين الاقوامي لاڳاپن ۾ انصاف جي تصور جي ِِگھُرج عالمي ذريعن، ورثن يا دولت جي مُناسب ورهاڱي ۽ رياستي يا اداراتي تڪرارن جي نبيري مهل پئجي سگهي ٿي. عالمي لاڳاپن ۾ اڄڪلهه انصاف "طاقتور لاءِ هجڻ" واري صورتحال کي ڏسندي، انصاف جي ڪائناتي انداز ۾ موجودگيءَ جي ڏاڍي گھُرج محسوس ٿئي ٿي. هن موقف جا حامي ٽيڪنالاجيءَ جي حدبندين کان مٿانهين حاصلات ۽ رياستن جي هڪٻئي مٿان وڌندڙ دارومدار کي ڳڻيندي، انصاف جي وسيع معنا تي زور ڏين ٿا. "انصاف" جي تصور بابت انگريز مُفڪر هابس جي پوئلڳن، حقيت پسندن ۽ تصوريت پسندن وچ ۾ ڪيترن قسمن جا اختلاف ڏٺا ويا آهن، تنهنڪري هن اصطلاح بابت ڪا خاص وضاحت ڏيڻ جوڳي ڪونهي.<ref>[http://dic.sindhila.edu.pk/define/Justice.php سنڌي آنلائين ڊڪشنري]{{مئل ڳنڍڻو|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} پاران سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حيدرآباد</ref> ان جي وسيع معنيٰ ۾ انصاف فردن سان منصفانه سلوڪ آهي. اسٽينفورڊ انسائيڪلوپيڊيا آف فلاسافي جي مطابق هڪ بنيادي تعريف لاءِ سڀ کان وڌيڪ قابل قبول اميدوار, جسٽينين جا ڪوڊ (رومن قانون جي ڇهين صدي جي ڪوڊيفڪيشن) مان اچي ٿو جتي انصاف جي تعريف ڪئي وئي آهي "هر هڪ کي سندس حق ادا ڪرڻ جي مسلسل ۽ دائمي خواهش".<ref>{{Cite web |url=https://plato.stanford.edu/entries/justice/ |website=Stanford Encyclopedia of Philosophy |publisher=Department of Philosophy, [[Stanford University]] |title=Justice |first=David |last=Miller |year=2021 |access-date=28 December 2024 |quote=The most plausible candidate for a core definition comes from the Institutes of Justinian, a codification of Roman Law from the sixth century AD, where justice is defined as 'the constant and perpetual will to render to each his due'. This is of course quite abstract until further specified, but it does throw light upon four important aspects of justice.}}</ref> هڪ سماج جتي انصاف حاصل ڪيو ويو آهي, اهو هوندو جنهن ۾ فردن کي اهو ملندو جيڪو اهي "مستحق" آهن. "مستحق" جي تشريح جو مطلب مختلف شعبن ۽ فلسفياتي شاخن تي مشتمل آهي. جنهن ۾ اخلاقيات، عقليت، قانون، مذهب ۽ انصاف شامل آهن. رياست عدالتن کي هلائڻ ۽ انهن جي فيصلن کي لاڳو ڪندي انصاف جي پيروي ڪري سگهي ٿي. ==تاريخ== ==افلاطوني انصاف== ==انصاف جا الاهي ۽ مذهبي تصور== ==قدرتي قانون== ==نظريا== ==مثاليت ۽ معيار== ==سزا== ==ارتقائي نقطه نظر== ارتقائي اخلاقيات ۽ اخلاقيات جو ارتقا انصاف جي تصور لاءِ ارتقائي بنيادن جو مشورو ڏين ٿا. حياتياتي ڏوهن جي تحقيق چوي ٿي ته انساني تصور (مناسب ڏوهن جي انصاف بابت) ان تي ٻڌل آهن ته ڪيئن ڏوهن جو جواب ڏنو وڃي. ابن ڏاڏن جي ننڍڙي گروپ جي ماحول ۾. ۽ اهي جواب هميشه اڄ جي سماجن لاءِ مناسب نه هوندا. نفسيات: پڻ ڏسو: متاثرين جي ڏوهن جي پٺيان انصاف جي متاثرين جي نقطه نظر تي تحقيق ڪئي وئي آهي. متاثرين انصاف جي احساس ۽ گڏوگڏ هڪ منصفانه طريقيڪار جي تصور لاءِ احترام واري علاج، معلومات ۽ آواز هجڻ کي اهم سمجهن ٿا. پيمبرٽن ۽ ٻين هڪ سماج ۾ ايجنسي، ڪميونٽي ۽ ميمبرشپ جي لحاظ کان انصاف جو هڪ "وڏو 2" ماڊل پيش ڪيو. متاثرين کي ڪنٽرول جي نقصان جي ڪري ايجنسي جي تصور جي نقصان جو تجربو ٿئي ٿو، انهي سان گڏ جيڪڏهن مجرم انهن جي سماجي گروهه جو ميمبر آهي ته ڪميونٽي جو نقصان، پر اهو ٻين يا ادارن ۾ اعتماد پڻ وڃائي سگهي ٿو. اهو هڪ فرد جي اعتماد کي ٽوڙي سگهي ٿو ته اهي هڪ منصفانه ۽ اخلاقي دنيا ۾ رهن ٿا. اهو مشورو ڏئي ٿو ته انصاف جو احساس ڪميونٽي ۽ ايجنسي جي احساس کي وڌائڻ سان بحال ڪري سگهجي ٿو، بدران انتقام يا بحالي جي ذريعي. ==ادارا== عدليه. سپريم ڪورٽ. هڪ اهڙي دنيا ۾ جتي ماڻهو هڪٻئي سان ڳنڍيل آهن پر اهي متفق نه آهن، ادارن کي انصاف جي مثالن کي قائم ڪرڻ جي ضرورت آهي. اهي ادارا انصاف جي انهن جي لڳ ڀڳ فوري طور تي جائز ٿي سگهن ٿا، يا مثالي معيارن جي مقابلي ۾ اهي تمام گهڻو ناانصافي ٿي سگهن ٿا - غلامي جي اداري تي غور ڪريو. انصاف هڪ مثالي آهي جنهن تي دنيا عمل ڪرڻ ۾ ناڪام ٿئي ٿي، ڪڏهن ڪڏهن سمجھڻ جي باوجود انصاف جي جان بوجھ ڪري مخالفت جي ڪري، جيڪو تباهي آڻي سگهي ٿو. اداري انصاف جو سوال جائزيت، طريقيڪار، ڪوڊيفڪيشن ۽ تشريح جا مسئلا پيدا ڪري ٿو، جن کي قانوني نظرياتي ۽ قانون جي فلسفين طرفان سمجهيو ويندو آهي. گڏيل قومن جي پائيدار ترقي جو مقصد 16 انصاف کي برقرار رکڻ لاءِ مضبوط ادارن جي ضرورت تي زور ڏئي ٿو. ==انصاف جا مختلف قسم== ==پڻ ڏسو== * ICJ ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهرين لنڪس== {{Wikiquote|Justice}} {{commons category}} {{Wikivoyage|Justice history}} {{Library resources box}} * Internet Encyclopedia of Philosophy entries: ** [https://iep.utm.edu/distributive-justice/ Distributive Justice], by [[Michael Allingham]] ** [https://iep.utm.edu/punishme/ Punishment], by Kevin Murtagh ** [https://iep.utm.edu/justwest/ Western Theories of Justice], by Wayne P. Pomerleau * Stanford Encyclopedia of Philosophy entries: ** [https://plato.stanford.edu/entries/justice/ "Justice"] by David Miller ** [https://plato.stanford.edu/entries/justice-distributive/ "Distributive Justice"] by Julian Lamont ** [https://plato.stanford.edu/entries/justice-virtue/ "Justice as a Virtue"] by [[Michael Slote]] ** [https://plato.stanford.edu/entries/legal-punishment/ "Legal Punishment"] by Zachary Hoskins and [[Antony Duff (philosopher)|Antony Duff]] * [https://web.archive.org/web/20091204190016/http://unrol.org/article.aspx?article_id=30 United Nations Rule of Law: Informal Justice], on the relationship between informal/community justice, the [[rule of law]] and the United Nations * [http://www.justiceharvard.org Justice: What's The Right Thing To Do?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427043908/http://www.justiceharvard.org/ |date=27 April 2014 }}, a series of 12 videos on the subject of justice by Harvard University's [[Michael Sandel]], with reading materials and comments from participants. {{Portal bar|Law|Philosophy}} {{Authority control}} [[زمرو:انصاف]] [[زمرو:سماج]] [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:قانون جو فلسفو]] [[زمرو:سياسي فلاسافي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] [[زمرو:نيڪي]] [[زمرو:اخلاقيات ۾ تصورات]] [[زمرو:سياسي فلسفي ۾ تصورات]] 60g1uv1jd6ltkk2s7wn6nk8kipa6rgm 0 38463 373869 342691 2026-04-27T12:56:24Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373869 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name =[[مھراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] | native_name = مھراڻ يونيورسٽي ڄامشورو | image_name = فائل:MUET Admin Building.jpg | image_size = 300px | caption =مھراڻ يونيورسٽي ڄامشورو جي انتظاميه جي عمارت | motto = انجنيئرڱ جي شاگردن جي بهتري عظيم نظرثاني ۾ | motto_lang = sd | mottoeng = Nurturing the Engineering Graduates with enhanced Perception and Wide Perspective | established = {{Start date|1963}} | closed = <!-- {{End date|YYYY}} --> | type = سرڪاري يونيورسٽي | chancellor = [[سنڌ جو وڏو وزير]] | vice_chancellor = پروفيسر ڊاڪٽر طہٰ حسين علي | students = 7,500+ | undergrad = 6,500+ | postgrad = 1,000+ | doctoral = 70+ | city = [[ڄامشورو]] يونين ڪائونسل ، [[ڪوٽڙي تعلقو]]، [[ڄامشورو ضلعو]]<br> | state = | province = {{flag|سنڌ}} | country = {{flag|پاڪستان}} | coor ={{coord|25.2|68.39|region:PK_type: Mehran University of Engineering and Technology Jamshoro|display=inline,title}} | campus = [[ڄامشورو]] يونين ڪائونسل | former_names = سنڌ انجنيئرنگ يونيورسٽي ڪاليج | affiliations = ھائير ايجوڪيشن ڪميشن, [[پاڪستان انجنيئرڱ ڪائونسل]], پاڪستان ڪائونسل فار آرڪيٽيڪٽس اينڊ ٽائون پلانرس | colors = [[بيبي بلو]], [[اسٽيل بلو]], [[اڇو]]<br> | colours = {{color box|#89CFF0}}{{color box|#4682b4}}{{color box|#FFFFFF}} | website = {{URL|http://www.muet.edu.pk}} }} '''مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي، ڄامشورو''' <small>_{'''{{ٻيا نالا|انگريزي=Mehran University of Engineering and Technology, Jamshoro}}، (MUET)'''}</small> جنھن کي مقامي طور تي مھراڻ يونيورسٽي ڄامشورو سڏيو ويندو آهي، ڄامشورو يونين ڪائونسل, [[ڪوٽڙي تعلقو|ڪوٽڙي تعلقي]]، [[ڄامشورو ضلعو|ڄامشوري ضلعي]]، [[سنڌ]] ۾ واقع آھي.<ref name="google maps">{{cite web|title=Location and address of Mehran University|url=https://maps.google.com/maps?q=mehran%20university%20of%20engineering%20and%20technology&psj=1&bav=on.2,or.r_qf.&bvm=bv.52434380,d.cGE,pv.xjs.s.en_US.RJfod4swqLE.O&biw=1024&bih=566&dpr=1&um=1&ie=UTF-8&hl=en&sa=N&tab=wl|work=Google maps|publisher=google maps|accessdate=22 September 2013}}</ref>ھي يونيورسٽي [[انجنيئرنگ]] ۽ [[ٽيڪنالاجي]] جو اعليٰ تعليمي ادارو آهي، جتي بيچلرس، ماسٽرس ۽ پي ايڇ ڊي جون سندون آڇيون وينديون آهن. ھن يونيورسٽي ۾ انجنيئرنگ، سائنس ۽ ٽيڪنالاجي جي تحقيق پڻ ٿيندي آهي. == تفصيلي تعارف == سن 1972ع ۾ سنڌ يونيورسٽي انجنيئرڱ ڪاليج جي نالي سان هڪ ڪاليج قائم ڪيو ويو، جنهن کي اڳتي هلي يونيورسٽيءَ جو درجو ڏنو ويو<ref>{{Cite web|url=http://www.muet.edu.pk/university/brief-history|title=A Brief History {{!}} Mehran University|website=www.muet.edu.pk|access-date=2016-06-07}}</ref> مهراڻ يونيورسٽي پاڪستان جي وڏين يونيورسٽين ۾ شمار ٿي ٿِي. [http://www.hec.gov.pk هائير ايجوڪيشن ڪميشن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718140656/http://www.hec.gov.pk/ |date=2011-07-18 }} طرفان جاري ڪيل رينڪڱ ۾ سن 2005 ۾ مهراڻ يونيورسٽي پوري پاڪستان ۾ ٽيون نمبر حاصل ڪيو. 2016 تي ان جو شمار انجنيئرنگ جي ادارن ۾ ڇھين نمبر تي ھيو ۽ ھائر ايجوڪيشن وارن ادارن ۾ پنجين نمبر تي ھيو.<ref>{{Cite web|title = HEC announces university rankings - The Express Tribune|url = http://tribune.com.pk/story/1052728/hec-announces-university-rankings/|website = The Express Tribune|access-date = 2016-02-23|language = en-US}}</ref><ref>{{Cite journal|url =http://hec.gov.pk/InsideHEC/Divisions/QALI/Others/RankingofUniversities/Documents/Ranking_Doc.pdf|title =5th Ranking of Pakistani Higher Education Institutions|last =|first =|date =February 23, 2016|journal =8th Ranking of Pakistani Higher Education Institutions|doi =|pmid =|access-date =|deadurl =yes|archiveurl =https://web.archive.org/web/20160303215952/http://hec.gov.pk/InsideHEC/Divisions/QALI/Others/RankingofUniversities/Documents/Ranking_Doc.pdf|archivedate =March 3, 2016|df =}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323093014/http://hec.gov.pk/InsideHEC/Divisions/QALI/Others/RankingofUniversities/Documents/Ranking_Doc.pdf |date=March 23, 2016 }}</ref>. هن وقت مهراڻ يونيورسٽيءَ ۾ ڪل 16 شعبا آهن. جن ۾ هينئر تقريباً ست هزار کان وڌيڪ شاگرد تعليم پرائي رهيا آهن. هن وقت ڊاڪٽر محمد اسلم عقيلي جامعہ مهراڻ جي نائب چانسلر طور اداري جو سربراهہ آهي. [[فائل:Center of Advanced Studies in Water Department MUET.jpg|240px|thumb|پاڻي بابت اعلي تعليم جو مرڪز. تصوير ۾ زير تعمير ڏيکاريل]] [[فائل:MUET STC.jpg|thumb|ھن يونيورسٽي جو شاگردن ۽ استادن جو مرڪز جتي رھائش، شاگردن ۽ ھاسٽل پرووسٽ جون آفيسون واقع آھن]] [[فائل:MUET Auditorium.jpg|thumb|ھن يونيورسٽي جو آڊيٽوريم]] ھن اداري جو قيام 1963 ۾ پاڪستاني صنعتي گھرجن پٽاندر سنڌ يونيورسٽي انجنيئرنگ ڪاليج جي حيثيت سان ، سنڌ يونيورسٽي سان لاڳاپي جي بنياد تي عمل ۾ آيو ۽ 1973 تائين اھو لاڳاپو برقرار رھيو ، پوء ان سال ڪاليج کي يونيورسٽي جو درجو ڏنو ويو ۽ نئين درجي کان پوءِ 450 شاگردن تي مشتمل پھرين بيچ جنوري 1974 ۾ داخل ٿي. ان وقت ڪل ست شعبا ھيا جن ۾ سول، ميڪينيڪل، اليڪٽريڪل، اليڪٽرانڪس، ميٽلرجي، ڪيميڪل ۽ انڊسٽريل انجنيئرنگ شامل ھئا. شروعاتي دور ۾ ڪلاس گورمنٽ ڪالج آف ٽيڪنالاجي، نوابشاه ۾ ورتا ويندا هئا. 1976 ۾ جڏهن يونيورسٽي جي ٽئين بيچ آئي ته ڪلاسن کي ڄامشوري ڏانهن منتقل ڪيو ويو. جٿي شاگردن جو تعداد وڌي 1500 ٿي ويو. مهراڻ يونيورسٽي جو شمار پاڪستانن جي بهترين ادارن ۾ ٿئي ٿو. هي ادارو آئي ايس او 9000 سرٽيفائيڊ آهي. يونيورسٽي ۾ انڊرگريجوئيٽ، پوسٽ گريجوئيٽ، ڊاڪٽورل تعليم سميت ٻيا پروگرام پڻ ڪرايا وڃن ٿا. == تعليم == === انڊرگريجوئيٽ  === ==== انجنيئرڱ فيڪلٽي ==== * ڪيميائي انجنيئرڱ * صنعتي انجنيئرڱ * مينيجمينٽ * ميڪانڪي انجنيئرڱ * ميڪيٽرانڪس انجنيئرڱ * ميڪٽرونڪس انجنيئرڱ * ڌاتڪاري ۽ موادي انجنيئرڱ * مائننگ انجنيئرڱ * پيٽروليم ۽ گئس انجنيئرڱ * ٽيڪسٽائيل انجنيئرڱ ==== برقياتي، اليڪٽرونڪس ۽ ڪمپيوٽر سسٽم انجنيئرڱ فيڪلٽي ==== * جياطب انجنيئرڱ * ڪمپيوٽر سسٽم انجنيئرڱ * برقياتي انجنيئرڱ * اليڪٽرونڪس انجنيئرڱ * انسٽيٽيوٽ براءِ انفارميشن ۽ ڪميونيڪيشن ٽيڪنالاجيز * سافٽويئر انجنيئرڱ * ٽيليڪميونيڪيشن انجنيئرڱ ==== آرڪيٽيڪچر ۽ سول انجنيئرڱ فيڪلٽي ==== * آرڪيٽيڪچر * شهري ۽ علاقائي منصوبابندي * سول انجنيئرڱ * انسٽيٽيوٽ براءِ ماحوليات ۽ انتظامات * انسٽيٽيوٽ براءِ پاڻي جي ذرائع ۽ انجنيئرڱ انتظامات ==== بنيادي سائنس فيڪلٽي ==== * بنيادي سائنس ۽ واسطيدار پڙهائي * انگلش زبان جي ترقي جو سينٽر * مهران يونيورسٽي انسٽيٽيوٽ براءِ ٽيڪنيڀياس ۽ ترقي ==پڻ ڏسو== * [[مهراڻ يونيورسٽي انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجي جو کوجنا رسالو]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] [[زمرو:ڄامشورو ضلعو]] [[زمرو:سنڌ ۾ اعلي تعليم]] [[زمرو:سنڌ ۾ يونيورسٽيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ تعليمي ادارا]] [[زمرو:ڄامشورو ۾ يونيورسٽيون]] [[زمرو:سنڌ ۾ انجنيئرنگ يونيورسٽيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ انجنيئرنگ يونيورسٽيون]] [[زمرو:پاڪستان ۾ سرڪاري يونيورسٽيون]] tl3mv4g694hptlwg9zb6ya34w1o5jfi 0 39283 373846 373845 2026-04-27T12:14:00Z Memon2025 21315 373846 wikitext text/x-wiki '''رسالو''' (Magazine) مختلف ليکڪن جي لکڻين کي گڏي ڇپايل ڪتاب کي ”رسالو” ڇيو ويندو آھي. <ref name=":0">{{Cite web |last=Dorsey |first=Ralph |title=Get This Magazine |url=https://getthismagazine.com/ |website=Getthismagazine.com |access-date=2 May 2025 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713052528/https://getthismagazine.com/ |url-status=dead }}</ref> رسالن جا مختلف قسم آھن. جيئن ھفتيوار رسالا، پندرھن روزه رسالا، ٽماھي رسالا يا ساليانا رسالا وغيره. انگريزن جي دؤر۾ ’رسالي‘ لفظ سنڌي ادب ۾ مخدوم معين ٺٽويءَ جو شاھ لطيف کي جواب ”رسالہ اويسيہ“ نئين معنيٰ ورتي، يعني ادبي، سياسي، سماجي، فنون لطيفہ ۽ فلمي دنيا جي مختلف موضوعن تي مبني شعر ۽ نثر جي ترتيب کي پڻ رسالو سڏيو ويو.<ref name="autogenerated2">سنڌي رسالي جي ترتيب ۽ ان جو پس منظر؛ الياس عشقي، [[مھراڻ (رسالو)|مھراڻ رسالو]]؛ جلد 35؛ 1986ع؛ [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌ.</ref> {{Short description|Publication that is typically distributed at a regular interval}} [[File:Harper's January.png|thumb|right|upright|هارپر جو ماهوار، 19 صدي جي آخر ۾ هڪ ادبي ۽ سياسي قوت]] == اصطلاح جي اصليت ۽ تعريف == "ميگزين" لفظ جي اشتقاق عربي لفظ "مخزن" جو جمع "مخازن" مان نڪتل آهي. جنهن جي معنيٰ "ڊپو، اسٽور هائوس" (اصل ۾ فوجي اسٽور هائوس) آهي جيڪو انگريزي ۾ وچولي فرانسيسي ۽ اطالوي لفظ ميگزين ذريعي اچي ٿو. پنهنجي اصل معنيٰ ۾ لفظ "ميگزين" هڪ اسٽوريج اسپيس يا ڊوائيس جو حوالو ڏئي ٿو. === تعريفون === لکيل اشاعت جي صورت ۾ اهو لکيل مضمونن جي مجموعي جو حوالو ڏئي ٿو. تنهن ڪري ميگزين پبليڪيشنز فوجي سامان لاءِ اسٽوريج يونٽن جهڙوڪ بارود، توپخانو ۽ آتش بازي جا رسالا ۽ پرچون فروش جهڙوڪ ڊپارٽمينٽ اسٽور مانيڪر شيئر ڪن ٿا. رسالن (<small>magazines</small>) ۽ جرنلن (<small>journals</small>) جي مقصد ۽ اشاعت جي عمل ۾ فرق انهن جي سامعين جو آهي. جرنل آرٽيڪل ماهرن پاران ماهرن لاءِ لکيا ويندا آهن, جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي عام عوام يا هڪ خاص قسم جي آبادي (ڊيموگرافڪ) لاءِ هوندا آهن. جرنلز ۾ مخصوص علائقن تي تازي تحقيق شامل هوندي آهي. جڏهن ته رسالا تفريح جو مقصد رکن ٿا. عام سامعين کي مختلف موضوعن تي آگاهي ڏيڻ يا تعليم ڏيڻ. جرنلز تعليمي يا پيشه ورانه تنظيمن پاران شايع ڪيا ويندا آهن ۽ ماهرن (پير) جي نظرثاني ٿي سگهن ٿا. جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي ننڍا هوندا آهن. ۽ جرنل آرٽيڪلز کان وڌيڪ رسائي لائق هوندا آهن. اڪثر ڪري صحافتي انداز ۾ لکيل هوندا آهن. == تقسيم == == تاريخ == == قسم == رسالن جا ڪيترائي قسم آهن. جڏهن ته ڪجهه موضوعن جهڙوڪ نچ ٽريڊ جرنلز, جديد تحقيق يا عورتن جا ميگزين, تي صفر آهن. ٻين ۾ مذهب ۽ پاپ ڪلچر جهڙا موضوع شامل آهن. انهن ۾ مزيدار طنزيه، سنجيده يا مزاحيه شامل ٿي سگهن ٿا. == زمرا == == سرورق == رسالي جي سرورق تي هجڻ کي ڪڏهن ڪڏهن اعزاز سمجهيو ويندو آهي. يا اڃا به تاريخي. مثال هڪ ڀيرو عام بيان آهن اثر لاءِ. ته هڪ فرد " ٽائمز" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" يا "رولنگ اسٽون" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" وغيره. [[انگريزي وڪيپيڊيا]] ڪيترائي فهرست قسم جا مضمون پيش ڪري ٿو, جيڪي مخصوص رسالن جي سرورق ۾ ظاهر ٿيندڙ مضمونن ۽ فردن جو سروي ڪن ٿا. مثال طور ڏسو: <nowiki>*</nowiki>نيشنل جيوگرافڪ جي سرورق تي ڪهاڻين جي فهرست <nowiki>*</nowiki> ٽائيم ميگزين جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست <nowiki>*</nowiki> آمريڪي ووگ جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست. اهو ==پڻ ڏسو== {{div col|colwidth=18em}} * [[صحافت جي تاريخ]] * آٽو موبائيل رسالا بوٽنگ رسالا برطانوي ڇوڪرن جا رسالا ڪاروباري رسالا ڪمپيوٽر رسالا ڪسٽمر رسالا تصوراتي افسانا رسالا فيشن صحافت ڊرار افسانا رسالا مزاحيه رسالا ان فلائيٽ رسالا لائف اسٽائل رسالا ادبي رسالا عيش عشرت رسالا موسيقي رسالا خبر رسالا آن لائن رسالا فحش رسالا پلپ رسالا سائنس فڪشن رسالا سائنسي رسالا شيلٽر رسالا (گهر جي ڊيزائن ۽ سينگار) راندين جا رسالا آچر جا رسالا نوجوان رسالا ٽريڊ جرنلز ويڊيو گيم ميگزين ويڊيو ميگزين زائنز فهرستون سنواريو 18 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست 19 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست شوقين ريڊيو رسالن جي فهرست آرڪيٽيڪچر رسالن جي فهرست آرٽ رسالن جي فهرست آونٽ گارڊ رسالن جي فهرست ڪمپيوٽر رسالن جي فهرست ماحولياتي رسالن جي فهرست فيشن رسالن جي فهرست کاڌي ۽ پيئڻ جي رسالن جي فهرست گيجٽ رسالن جي فهرست صحت ۽ فٽنيس رسالن جي فهرست فهرست باغباني رسالا ليزبين رسالن جي فهرست LGBT رسالن جي فهرست ادبي رسالن جي فهرست سرڪيوليشن جي لحاظ کان رسالن جي فهرست ملڪ جي لحاظ کان رسالن جي فهرست مانگا رسالن جي فهرست جاپان کان ٻاهر شايع ٿيل مانگا رسالن جي فهرست مردن جي رسالن جي فهرست موسيقي رسالن جي فهرست آن لائن رسالن جي آرڪائيوز جي فهرست سياسي رسالن جي فهرست فحش رسالن جي فهرست ريل روڊ سان لاڳاپيل رسالن جي فهرست طنزيه رسالن جي فهرست سائنس رسالن جي فهرست سفر رسالن جي فهرست نوجوان رسالن جي فهرست ويڊيو گيم رسالن جي فهرست جهنگلي جيوت جي رسالن جي فهرست عورتن جي رسالن جي فهرست زمرا: مقررنا ۽ رسالا. مذهبي رسالا طنزيه رسالا جهنگلي جيوت جا رسالا. * * [[History of journalism]] * [[Automobile magazine]]s * [[Boating magazine]]s * [[British boys' magazines]] * [[Business journalism|Business magazines]] * [[Computer magazine]]s * [[Customer magazine]]s * [[Fantasy fiction magazine]]s * [[Fashion journalism]] * [[Horror fiction magazine]]s * [[Humor magazine]]s * [[Inflight magazine]]s * [[Lifestyle magazine]] * [[Literary magazine]]s * [[Luxury magazine]]s * [[Music magazine]]s * [[News magazines]] * [[Online magazine]]s * [[Pornographic magazine]]s * [[Pulp magazine]]s * [[Science fiction magazine]]s * [[Scientific journal]]s * [[Shelter magazine]]s (home design and decorating) * [[Sports magazine]]s * [[Sunday magazine]]s * [[Teen magazine]]s * [[Trade journal]]s * [[Video game magazine]] * [[Video magazine]]s * [[Zine]]s {{div col end}} ===Lists=== {{div col|colwidth=18em}} * [[List of 18th-century British periodicals]] * [[List of 19th-century British periodicals]] * [[List of amateur radio magazines]] * [[List of architecture magazines]] * [[List of art magazines]] * [[List of avant-garde magazines]] * [[List of computer magazines]] * [[List of environmental periodicals]] * [[List of fashion magazines]] * [[List of food and drink magazines]] * [[List of gadget magazines]] * [[List of health and fitness magazines]] * [[List of horticultural magazines]] * [[List of lesbian periodicals]] * [[List of LGBT periodicals]] * [[List of literary magazines]] * [[List of magazines by circulation]] * [[:Category:Lists of magazines by country|Lists of magazines by country]] * [[List of manga magazines]] * [[List of manga magazines published outside of Japan]] * [[List of men's magazines]] * [[List of music magazines]] * [[List of online magazine archives]] * [[List of political magazines]] * [[List of pornographic magazines]] * [[List of railroad-related periodicals]] * [[List of satirical magazines]] * [[List of science magazines]] * [[List of travel magazines]] * [[List of teen magazines]] * [[List of video game magazines]] * [[List of wildlife magazines]] * [[List of women's magazines]] {{div col end}} ===Categories=== * {{c|Periodicals}} * {{c|Religious magazines}} * {{c|Satirical magazines}} * {{c|Wildlife magazines}} ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | author = Angeletti, Norberto & Oliva, Alberto | date = 2004 | title = Magazines That Make History: Their Origins, Development, and Influence | location = Gainesville, FL | publisher = University Press of Florida | isbn = 9780813027661 | url = https://books.google.com/books?id=MxZ_QgAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work, by two ''[[Vogue (magazine)|Vogue]]'' magazine historians, also covers such magazine titles as ''Der Spiegel'', ''¡Hola!'', ''Life'', ''National Geographic'', ''Paris Match'', ''Reader's Digest'', ''People'', and ''Time''.</small> * {{cite book | author = Thacker, Andrew & Brooker, Peter | date = 2009 | format = edited volume | title = The Oxford Critical and Cultural History of Modernist Magazines. Volume I: Britain and Ireland 1880–1955 | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199654291 | url = https://books.google.com/books?id=U8NKAQAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite journal | author = Buxton, William J. & McKercher, Catherine | date = Autumn 1988 | title = Newspapers, Magazines and Journalism in Canada: Towards a Critical Historiography | journal = [[Acadiensis|Acadiensis: Journal of the History of the Atlantic Region]] | volume = 28 | issue = 1 | pages = 103–126 | url= https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | url-status = | archive-url = https://web.archive.org/web/20221027050500/https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | archive-date = 2022-10-27 | access-date=2025-01-08 |language=en |jstor=30303243}} * {{cite book | author = Cox, Howard & Mowatt, Simon | date = 2014 | format = | title = Revolutions from Grub Street: A History of Magazine Publishing in Britain | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199601639 | url = https://books.google.com/books?id=fKzSAgAAQBAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite web | author = Würgler, Andreas | date = 2012-11-26 | title = National and Transnational News Distribution 1400–1800 | work = [[European History Online]] (EGO) | url= https://www.ieg-ego.eu/wuerglera-2012-en | url-status = | archive-url = | archive-date = | access-date=2025-01-08 |language=en | translator = Reid, Christopher | editor = Wilke, Jürgen | location = Mainz, Germany | publisher = Leibniz Institute of European History (IEG)}} ===U.S. magazines=== {{format footnotes|section|date=January 2025}} * [[Baughman, James L.]] ''Henry R. Luce and the Rise of the American News Media'' (2001) [https://www.amazon.com/dp/0801867169 excerpt and text search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229162427/https://www.amazon.com/dp/0801867169 |date=29 December 2022 }} * Brinkley, Alan. ''The Publisher: Henry Luce and His American Century'', Alfred A. Knopf (2010) 531 pp. ** [https://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html "A Magazine Master Builder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701094817/http://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html |date=1 July 2017 }} Book review by [[Janet Maslin]], ''The New York Times'', 19 April 2010 * Damon-Moore, Helen. ''Magazines for the Millions: Gender and Commerce in the Ladies' Home Journal and the Saturday Evening Post, 1880–1910'' (1994) [https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183456/https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in |date=19 November 2016 }} * Elson, Robert T. ''Time Inc: The Intimate History of a Publishing Enterprise, 1923–1941'' (1968); vol. 2: ''The World of Time Inc.: The Intimate History, 1941–1960'' (1973), official corporate history * Endres, Kathleen L. and Therese L. Lueck, eds. ''Women's Periodicals in the United States: Consumer Magazines'' (1995) [https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182709/https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer |date=19 November 2016 }} * Haveman, Heather A. ''Magazines and the Making of America: Modernization, Community, and Print Culture, 1741–1860'' (Princeton UP, 2015) * Johnson, Ronald Maberry and Abby Arthur Johnson. ''Propaganda and Aesthetics: The Literary Politics of Afro-American Magazines in the Twentieth Century'' (1979) [https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183549/https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of |date=19 November 2016 }}{{dead link|date=January 2025}} * Mott, Frank Luther. ''A History of American Magazines'' (five volumes, 1930–1968), detailed coverage of all major magazines, 1741 to 1930 by a leading scholar. * Nourie, Alan and Barbara Nourie. ''American Mass-Market Magazines'' (Greenwood Press, 1990) [https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182958/https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines |date=19 November 2016 }} * Rooks, Noliwe M. ''Ladies' Pages: African American Women's Magazines and the Culture That Made Them'' (Rutgers UP, 2004) [https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183001/https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines |date=19 November 2016 }} * Summer, David E. ''The Magazine Century: American Magazines Since 1900'' (Peter Lang Publishing; 2010) 242 pages. Examines the rapid growth of magazines throughout the 20th century and analyzes the form's current decline. * [[John William Tebbel|Tebbel, John]], and Mary Ellen Zuckerman. ''The Magazine in America, 1741–1990'' (1991), popular history * Wood, James P. ''Magazines in the United States: Their Social and Economic Influence'' (1949) [https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183616/https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic |date=19 November 2016 }} * Zuckerman, Mary Ellen. ''A History of Popular Women's Magazines in the United States, 1792–1995'' (Greenwood Press, 1998) [https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120003748/https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united |date=20 November 2016 }} ===Pakistani Magazine=== ====Sindhi Magazine==== ===Magazine cover-art related=== * {{Cite magazine | author = Mauney, Anna Claire | date = May 4, 2021 | title = A Brief History of Magazine Cover Illustration | magazine = [[Art & Object]] | url=https://www.artandobject.com/slideshows/brief-history-magazine-cover-illustration |access-date=2025-01-08 |language=en | location = Chapel Hill, NC | publisher = Journalistic, Inc.}} * {{Cite web | author = The Saturday Evening Post Staff | date = 2025-01-08 | title = Norman Rockwell Biography | work = [[The Saturday Evening Post]] | url = https://www.saturdayeveningpost.com/norman-rockwell-biography/ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work discusses the history behind the 322 cover illustrations, generally painted, that Rockwell created for this magazine, through November 1963, before turning to another decade of painting illustrations about civil rights, poverty, and space exploration for ''[[Look (American magazine)|Look]]'' magazine, en route to his 1977 [[Presidential Medal of Freedom]] for his contribution to American [[portraiture]].</small> * {{Cite web | author = MoMA Staff | date = 2025-01-08 | title= Dennis Wheeler / American, born 1935 | website=MoMA.org | url=https://www.moma.org/artists/6333 | access-date = 2025-01-08 | location = New York, NY | publisher = [[The Museum of Modern Art]] (MoMA)}} <small>This work presents images of the seven cover graphic arts illustrations that Wheeler created for ''[[Life (magazine)|Life]]'' magazine, throughout 1963, originals and other materials related to which are now a part of this museum's collection.</small> ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:ميگزين]] [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ڪتاب بلحاظ صنف]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] cayfgnlwler7vwigcmjp9ffer7ma8vf 373847 373846 2026-04-27T12:16:07Z Memon2025 21315 373847 wikitext text/x-wiki '''رسالو''' (Magazine) مختلف ليکڪن جي لکڻين کي گڏي ڇپايل ڪتاب کي ”رسالو” ڇيو ويندو آھي. <ref name=":0">{{Cite web |last=Dorsey |first=Ralph |title=Get This Magazine |url=https://getthismagazine.com/ |website=Getthismagazine.com |access-date=2 May 2025 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713052528/https://getthismagazine.com/ |url-status=dead }}</ref> رسالن جا مختلف قسم آھن. جيئن ھفتيوار رسالا، پندرھن روزه رسالا، ٽماھي رسالا يا ساليانا رسالا وغيره. انگريزن جي دؤر۾ ’رسالي‘ لفظ سنڌي ادب ۾ مخدوم معين ٺٽويءَ جو شاھ لطيف کي جواب ”رسالہ اويسيہ“ نئين معنيٰ ورتي، يعني ادبي، سياسي، سماجي، فنون لطيفہ ۽ فلمي دنيا جي مختلف موضوعن تي مبني شعر ۽ نثر جي ترتيب کي پڻ رسالو سڏيو ويو.<ref name="autogenerated2">سنڌي رسالي جي ترتيب ۽ ان جو پس منظر؛ الياس عشقي، [[مھراڻ (رسالو)|مھراڻ رسالو]]؛ جلد 35؛ 1986ع؛ [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌ.</ref> {{Short description|Publication that is typically distributed at a regular interval}} [[File:Harper's January.png|thumb|right|upright|هارپر جو ماهوار، 19 صدي جي آخر ۾ هڪ ادبي ۽ سياسي قوت]] == اصطلاح جي اصليت ۽ تعريف == "ميگزين" لفظ جي اشتقاق عربي لفظ "مخزن" جو جمع "مخازن" مان نڪتل آهي. جنهن جي معنيٰ "ڊپو، اسٽور هائوس" (اصل ۾ فوجي اسٽور هائوس) آهي جيڪو انگريزي ۾ وچولي فرانسيسي ۽ اطالوي لفظ ميگزين ذريعي اچي ٿو. پنهنجي اصل معنيٰ ۾ لفظ "ميگزين" هڪ اسٽوريج اسپيس يا ڊوائيس جو حوالو ڏئي ٿو. === تعريفون === لکيل اشاعت جي صورت ۾ اهو لکيل مضمونن جي مجموعي جو حوالو ڏئي ٿو. تنهن ڪري ميگزين پبليڪيشنز فوجي سامان لاءِ اسٽوريج يونٽن جهڙوڪ بارود، توپخانو ۽ آتش بازي جا رسالا ۽ پرچون فروش جهڙوڪ ڊپارٽمينٽ اسٽور مانيڪر شيئر ڪن ٿا. رسالن (<small>magazines</small>) ۽ جرنلن (<small>journals</small>) جي مقصد ۽ اشاعت جي عمل ۾ فرق انهن جي سامعين جو آهي. جرنل آرٽيڪل ماهرن پاران ماهرن لاءِ لکيا ويندا آهن, جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي عام عوام يا هڪ خاص قسم جي آبادي (ڊيموگرافڪ) لاءِ هوندا آهن. جرنلز ۾ مخصوص علائقن تي تازي تحقيق شامل هوندي آهي. جڏهن ته رسالا تفريح جو مقصد رکن ٿا. عام سامعين کي مختلف موضوعن تي آگاهي ڏيڻ يا تعليم ڏيڻ. جرنلز تعليمي يا پيشه ورانه تنظيمن پاران شايع ڪيا ويندا آهن ۽ ماهرن (پير) جي نظرثاني ٿي سگهن ٿا. جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي ننڍا هوندا آهن. ۽ جرنل آرٽيڪلز کان وڌيڪ رسائي لائق هوندا آهن. اڪثر ڪري صحافتي انداز ۾ لکيل هوندا آهن. == تقسيم == == تاريخ == == قسم == رسالن جا ڪيترائي قسم آهن. جڏهن ته ڪجهه موضوعن جهڙوڪ نچ ٽريڊ جرنلز, جديد تحقيق يا عورتن جا ميگزين, تي صفر آهن. ٻين ۾ مذهب ۽ پاپ ڪلچر جهڙا موضوع شامل آهن. انهن ۾ مزيدار طنزيه، سنجيده يا مزاحيه شامل ٿي سگهن ٿا. == زمرا == == سرورق == رسالي جي سرورق تي هجڻ کي ڪڏهن ڪڏهن اعزاز سمجهيو ويندو آهي. يا اڃا به تاريخي. مثال هڪ ڀيرو عام بيان آهن اثر لاءِ. ته هڪ فرد " ٽائمز" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" يا "رولنگ اسٽون" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" وغيره. [[انگريزي وڪيپيڊيا]] ڪيترائي فهرست قسم جا مضمون پيش ڪري ٿو, جيڪي مخصوص رسالن جي سرورق ۾ ظاهر ٿيندڙ مضمونن ۽ فردن جو سروي ڪن ٿا. مثال طور ڏسو: <nowiki>*</nowiki>نيشنل جيوگرافڪ جي سرورق تي ڪهاڻين جي فهرست <nowiki>*</nowiki> ٽائيم ميگزين جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست <nowiki>*</nowiki> آمريڪي ووگ جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست. اهو ==پڻ ڏسو== {{div col|colwidth=18em}} * [[صحافت جي تاريخ]] * آٽو موبائيل رسالا بوٽنگ رسالا برطانوي ڇوڪرن جا رسالا ڪاروباري رسالا ڪمپيوٽر رسالا ڪسٽمر رسالا تصوراتي افسانا رسالا فيشن صحافت ڊرار افسانا رسالا مزاحيه رسالا ان فلائيٽ رسالا لائف اسٽائل رسالا ادبي رسالا عيش عشرت رسالا موسيقي رسالا خبر رسالا آن لائن رسالا فحش رسالا پلپ رسالا سائنس فڪشن رسالا سائنسي رسالا شيلٽر رسالا (گهر جي ڊيزائن ۽ سينگار) راندين جا رسالا آچر جا رسالا نوجوان رسالا ٽريڊ جرنلز ويڊيو گيم ميگزين ويڊيو ميگزين زائنز فهرستون سنواريو 18 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست 19 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست شوقين ريڊيو رسالن جي فهرست آرڪيٽيڪچر رسالن جي فهرست آرٽ رسالن جي فهرست آونٽ گارڊ رسالن جي فهرست ڪمپيوٽر رسالن جي فهرست ماحولياتي رسالن جي فهرست فيشن رسالن جي فهرست کاڌي ۽ پيئڻ جي رسالن جي فهرست گيجٽ رسالن جي فهرست صحت ۽ فٽنيس رسالن جي فهرست فهرست باغباني رسالا ليزبين رسالن جي فهرست LGBT رسالن جي فهرست ادبي رسالن جي فهرست سرڪيوليشن جي لحاظ کان رسالن جي فهرست ملڪ جي لحاظ کان رسالن جي فهرست مانگا رسالن جي فهرست جاپان کان ٻاهر شايع ٿيل مانگا رسالن جي فهرست مردن جي رسالن جي فهرست موسيقي رسالن جي فهرست آن لائن رسالن جي آرڪائيوز جي فهرست سياسي رسالن جي فهرست فحش رسالن جي فهرست ريل روڊ سان لاڳاپيل رسالن جي فهرست طنزيه رسالن جي فهرست سائنس رسالن جي فهرست سفر رسالن جي فهرست نوجوان رسالن جي فهرست ويڊيو گيم رسالن جي فهرست جهنگلي جيوت جي رسالن جي فهرست عورتن جي رسالن جي فهرست زمرا: مقررنا ۽ رسالا. مذهبي رسالا طنزيه رسالا جهنگلي جيوت جا رسالا. * * [[History of journalism]] * [[Automobile magazine]]s * [[Boating magazine]]s * [[British boys' magazines]] * [[Business journalism|Business magazines]] * [[Computer magazine]]s * [[Customer magazine]]s * [[Fantasy fiction magazine]]s * [[Fashion journalism]] * [[Horror fiction magazine]]s * [[Humor magazine]]s * [[Inflight magazine]]s * [[Lifestyle magazine]] * [[Literary magazine]]s * [[Luxury magazine]]s * [[Music magazine]]s * [[News magazines]] * [[Online magazine]]s * [[Pornographic magazine]]s * [[Pulp magazine]]s * [[Science fiction magazine]]s * [[Scientific journal]]s * [[Shelter magazine]]s (home design and decorating) * [[Sports magazine]]s * [[Sunday magazine]]s * [[Teen magazine]]s * [[Trade journal]]s * [[Video game magazine]] * [[Video magazine]]s * [[Zine]]s {{div col end}} ===Lists=== {{div col|colwidth=18em}} * [[List of 18th-century British periodicals]] * [[List of 19th-century British periodicals]] * [[List of amateur radio magazines]] * [[List of architecture magazines]] * [[List of art magazines]] * [[List of avant-garde magazines]] * [[List of computer magazines]] * [[List of environmental periodicals]] * [[List of fashion magazines]] * [[List of food and drink magazines]] * [[List of gadget magazines]] * [[List of health and fitness magazines]] * [[List of horticultural magazines]] * [[List of lesbian periodicals]] * [[List of LGBT periodicals]] * [[List of literary magazines]] * [[List of magazines by circulation]] * [[:Category:Lists of magazines by country|Lists of magazines by country]] * [[List of manga magazines]] * [[List of manga magazines published outside of Japan]] * [[List of men's magazines]] * [[List of music magazines]] * [[List of online magazine archives]] * [[List of political magazines]] * [[List of pornographic magazines]] * [[List of railroad-related periodicals]] * [[List of satirical magazines]] * [[List of science magazines]] * [[List of travel magazines]] * [[List of teen magazines]] * [[List of video game magazines]] * [[List of wildlife magazines]] * [[List of women's magazines]] {{div col end}} ===Categories=== * {{c|Periodicals}} * {{c|Religious magazines}} * {{c|Satirical magazines}} * {{c|Wildlife magazines}} ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | author = Angeletti, Norberto & Oliva, Alberto | date = 2004 | title = Magazines That Make History: Their Origins, Development, and Influence | location = Gainesville, FL | publisher = University Press of Florida | isbn = 9780813027661 | url = https://books.google.com/books?id=MxZ_QgAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work, by two ''[[Vogue (magazine)|Vogue]]'' magazine historians, also covers such magazine titles as ''Der Spiegel'', ''¡Hola!'', ''Life'', ''National Geographic'', ''Paris Match'', ''Reader's Digest'', ''People'', and ''Time''.</small> * {{cite book | author = Thacker, Andrew & Brooker, Peter | date = 2009 | format = edited volume | title = The Oxford Critical and Cultural History of Modernist Magazines. Volume I: Britain and Ireland 1880–1955 | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199654291 | url = https://books.google.com/books?id=U8NKAQAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite journal | author = Buxton, William J. & McKercher, Catherine | date = Autumn 1988 | title = Newspapers, Magazines and Journalism in Canada: Towards a Critical Historiography | journal = [[Acadiensis|Acadiensis: Journal of the History of the Atlantic Region]] | volume = 28 | issue = 1 | pages = 103–126 | url= https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | url-status = | archive-url = https://web.archive.org/web/20221027050500/https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | archive-date = 2022-10-27 | access-date=2025-01-08 |language=en |jstor=30303243}} * {{cite book | author = Cox, Howard & Mowatt, Simon | date = 2014 | format = | title = Revolutions from Grub Street: A History of Magazine Publishing in Britain | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199601639 | url = https://books.google.com/books?id=fKzSAgAAQBAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite web | author = Würgler, Andreas | date = 2012-11-26 | title = National and Transnational News Distribution 1400–1800 | work = [[European History Online]] (EGO) | url= https://www.ieg-ego.eu/wuerglera-2012-en | url-status = | archive-url = | archive-date = | access-date=2025-01-08 |language=en | translator = Reid, Christopher | editor = Wilke, Jürgen | location = Mainz, Germany | publisher = Leibniz Institute of European History (IEG)}} === آمريڪي رسالا === * [[Baughman, James L.]] ''Henry R. Luce and the Rise of the American News Media'' (2001) [https://www.amazon.com/dp/0801867169 excerpt and text search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229162427/https://www.amazon.com/dp/0801867169 |date=29 December 2022 }} * Brinkley, Alan. ''The Publisher: Henry Luce and His American Century'', Alfred A. Knopf (2010) 531 pp. ** [https://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html "A Magazine Master Builder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701094817/http://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html |date=1 July 2017 }} Book review by [[Janet Maslin]], ''The New York Times'', 19 April 2010 * Damon-Moore, Helen. ''Magazines for the Millions: Gender and Commerce in the Ladies' Home Journal and the Saturday Evening Post, 1880–1910'' (1994) [https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183456/https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in |date=19 November 2016 }} * Elson, Robert T. ''Time Inc: The Intimate History of a Publishing Enterprise, 1923–1941'' (1968); vol. 2: ''The World of Time Inc.: The Intimate History, 1941–1960'' (1973), official corporate history * Endres, Kathleen L. and Therese L. Lueck, eds. ''Women's Periodicals in the United States: Consumer Magazines'' (1995) [https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182709/https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer |date=19 November 2016 }} * Haveman, Heather A. ''Magazines and the Making of America: Modernization, Community, and Print Culture, 1741–1860'' (Princeton UP, 2015) * Johnson, Ronald Maberry and Abby Arthur Johnson. ''Propaganda and Aesthetics: The Literary Politics of Afro-American Magazines in the Twentieth Century'' (1979) [https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183549/https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of |date=19 November 2016 }}{{dead link|date=January 2025}} * Mott, Frank Luther. ''A History of American Magazines'' (five volumes, 1930–1968), detailed coverage of all major magazines, 1741 to 1930 by a leading scholar. * Nourie, Alan and Barbara Nourie. ''American Mass-Market Magazines'' (Greenwood Press, 1990) [https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182958/https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines |date=19 November 2016 }} * Rooks, Noliwe M. ''Ladies' Pages: African American Women's Magazines and the Culture That Made Them'' (Rutgers UP, 2004) [https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183001/https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines |date=19 November 2016 }} * Summer, David E. ''The Magazine Century: American Magazines Since 1900'' (Peter Lang Publishing; 2010) 242 pages. Examines the rapid growth of magazines throughout the 20th century and analyzes the form's current decline. * [[John William Tebbel|Tebbel, John]], and Mary Ellen Zuckerman. ''The Magazine in America, 1741–1990'' (1991), popular history * Wood, James P. ''Magazines in the United States: Their Social and Economic Influence'' (1949) [https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183616/https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic |date=19 November 2016 }} * Zuckerman, Mary Ellen. ''A History of Popular Women's Magazines in the United States, 1792–1995'' (Greenwood Press, 1998) [https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120003748/https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united |date=20 November 2016 }} === پاڪستاني رسالا === ==== سنڌي رسالا ==== ===Magazine cover-art related=== * {{Cite magazine | author = Mauney, Anna Claire | date = May 4, 2021 | title = A Brief History of Magazine Cover Illustration | magazine = [[Art & Object]] | url=https://www.artandobject.com/slideshows/brief-history-magazine-cover-illustration |access-date=2025-01-08 |language=en | location = Chapel Hill, NC | publisher = Journalistic, Inc.}} * {{Cite web | author = The Saturday Evening Post Staff | date = 2025-01-08 | title = Norman Rockwell Biography | work = [[The Saturday Evening Post]] | url = https://www.saturdayeveningpost.com/norman-rockwell-biography/ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work discusses the history behind the 322 cover illustrations, generally painted, that Rockwell created for this magazine, through November 1963, before turning to another decade of painting illustrations about civil rights, poverty, and space exploration for ''[[Look (American magazine)|Look]]'' magazine, en route to his 1977 [[Presidential Medal of Freedom]] for his contribution to American [[portraiture]].</small> * {{Cite web | author = MoMA Staff | date = 2025-01-08 | title= Dennis Wheeler / American, born 1935 | website=MoMA.org | url=https://www.moma.org/artists/6333 | access-date = 2025-01-08 | location = New York, NY | publisher = [[The Museum of Modern Art]] (MoMA)}} <small>This work presents images of the seven cover graphic arts illustrations that Wheeler created for ''[[Life (magazine)|Life]]'' magazine, throughout 1963, originals and other materials related to which are now a part of this museum's collection.</small> ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:ميگزين]] [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ڪتاب بلحاظ صنف]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] h6unzarfqtke7ioj3ewgikbe3f2pzi3 373848 373847 2026-04-27T12:20:10Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 373848 wikitext text/x-wiki '''رسالو''' (Magazine) مختلف ليکڪن جي لکڻين کي گڏي ڇپايل ڪتاب کي ”رسالو” ڇيو ويندو آھي. <ref name=":0">{{Cite web |last=Dorsey |first=Ralph |title=Get This Magazine |url=https://getthismagazine.com/ |website=Getthismagazine.com |access-date=2 May 2025 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713052528/https://getthismagazine.com/ |url-status=dead }}</ref> رسالن جا مختلف قسم آھن. جيئن ھفتيوار رسالا، پندرھن روزه رسالا، ٽماھي رسالا يا ساليانا رسالا وغيره. انگريزن جي دؤر۾ ’رسالي‘ لفظ سنڌي ادب ۾ مخدوم معين ٺٽويءَ جو شاھ لطيف کي جواب ”رسالہ اويسيہ“ نئين معنيٰ ورتي، يعني ادبي، سياسي، سماجي، فنون لطيفہ ۽ فلمي دنيا جي مختلف موضوعن تي مبني شعر ۽ نثر جي ترتيب کي پڻ رسالو سڏيو ويو.<ref name="autogenerated2">سنڌي رسالي جي ترتيب ۽ ان جو پس منظر؛ الياس عشقي، [[مھراڻ (رسالو)|مھراڻ رسالو]]؛ جلد 35؛ 1986ع؛ [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌ.</ref> {{Short description|Publication that is typically distributed at a regular interval}} [[File:Harper's January.png|thumb|right|upright|هارپر جو ماهوار، 19 صدي جي آخر ۾ هڪ ادبي ۽ سياسي قوت]] == اصطلاح جي اصليت ۽ تعريف == "ميگزين" لفظ جي اشتقاق عربي لفظ "مخزن" جو جمع "مخازن" مان نڪتل آهي. جنهن جي معنيٰ "ڊپو، اسٽور هائوس" (اصل ۾ فوجي اسٽور هائوس) آهي جيڪو انگريزي ۾ وچولي فرانسيسي ۽ اطالوي لفظ ميگزين ذريعي اچي ٿو. پنهنجي اصل معنيٰ ۾ لفظ "ميگزين" هڪ اسٽوريج اسپيس يا ڊوائيس جو حوالو ڏئي ٿو. === تعريفون === لکيل اشاعت جي صورت ۾ اهو لکيل مضمونن جي مجموعي جو حوالو ڏئي ٿو. تنهن ڪري ميگزين پبليڪيشنز فوجي سامان لاءِ اسٽوريج يونٽن جهڙوڪ بارود، توپخانو ۽ آتش بازي جا رسالا ۽ پرچون فروش جهڙوڪ ڊپارٽمينٽ اسٽور مانيڪر شيئر ڪن ٿا. رسالن (<small>magazines</small>) ۽ جرنلن (<small>journals</small>) جي مقصد ۽ اشاعت جي عمل ۾ فرق انهن جي سامعين جو آهي. جرنل آرٽيڪل ماهرن پاران ماهرن لاءِ لکيا ويندا آهن, جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي عام عوام يا هڪ خاص قسم جي آبادي (ڊيموگرافڪ) لاءِ هوندا آهن. جرنلز ۾ مخصوص علائقن تي تازي تحقيق شامل هوندي آهي. جڏهن ته رسالا تفريح جو مقصد رکن ٿا. عام سامعين کي مختلف موضوعن تي آگاهي ڏيڻ يا تعليم ڏيڻ. جرنلز تعليمي يا پيشه ورانه تنظيمن پاران شايع ڪيا ويندا آهن ۽ ماهرن (پير) جي نظرثاني ٿي سگهن ٿا. جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي ننڍا هوندا آهن. ۽ جرنل آرٽيڪلز کان وڌيڪ رسائي لائق هوندا آهن. اڪثر ڪري صحافتي انداز ۾ لکيل هوندا آهن. == تقسيم == == تاريخ == == قسم == رسالن جا ڪيترائي قسم آهن. جڏهن ته ڪجهه موضوعن جهڙوڪ نچ ٽريڊ جرنلز, جديد تحقيق يا عورتن جا ميگزين, تي صفر آهن. ٻين ۾ مذهب ۽ پاپ ڪلچر جهڙا موضوع شامل آهن. انهن ۾ مزيدار طنزيه، سنجيده يا مزاحيه شامل ٿي سگهن ٿا. == زمرا == == سرورق == رسالي جي سرورق تي هجڻ کي ڪڏهن ڪڏهن اعزاز سمجهيو ويندو آهي. يا اڃا به تاريخي. مثال هڪ ڀيرو عام بيان آهن اثر لاءِ. ته هڪ فرد " ٽائمز" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" يا "رولنگ اسٽون" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" وغيره. [[انگريزي وڪيپيڊيا]] ڪيترائي فهرست قسم جا مضمون پيش ڪري ٿو, جيڪي مخصوص رسالن جي سرورق ۾ ظاهر ٿيندڙ مضمونن ۽ فردن جو سروي ڪن ٿا. مثال طور ڏسو: <nowiki>*</nowiki>نيشنل جيوگرافڪ جي سرورق تي ڪهاڻين جي فهرست <nowiki>*</nowiki> ٽائيم ميگزين جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست <nowiki>*</nowiki> آمريڪي ووگ جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست. اهو ==پڻ ڏسو== {{div col|colwidth=18em}} * [[صحافت جي تاريخ]] * آٽو موبائيل رسالا بوٽنگ رسالا برطانوي ڇوڪرن جا رسالا ڪاروباري رسالا ڪمپيوٽر رسالا ڪسٽمر رسالا تصوراتي افسانا رسالا فيشن صحافت ڊرار افسانا رسالا مزاحيه رسالا ان فلائيٽ رسالا لائف اسٽائل رسالا ادبي رسالا عيش عشرت رسالا موسيقي رسالا خبر رسالا آن لائن رسالا فحش رسالا پلپ رسالا سائنس فڪشن رسالا سائنسي رسالا شيلٽر رسالا (گهر جي ڊيزائن ۽ سينگار) راندين جا رسالا آچر جا رسالا نوجوان رسالا ٽريڊ جرنلز ويڊيو گيم ميگزين ويڊيو ميگزين زائنز فهرستون سنواريو 18 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست 19 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست شوقين ريڊيو رسالن جي فهرست آرڪيٽيڪچر رسالن جي فهرست آرٽ رسالن جي فهرست آونٽ گارڊ رسالن جي فهرست ڪمپيوٽر رسالن جي فهرست ماحولياتي رسالن جي فهرست فيشن رسالن جي فهرست کاڌي ۽ پيئڻ جي رسالن جي فهرست گيجٽ رسالن جي فهرست صحت ۽ فٽنيس رسالن جي فهرست فهرست باغباني رسالا ليزبين رسالن جي فهرست LGBT رسالن جي فهرست ادبي رسالن جي فهرست سرڪيوليشن جي لحاظ کان رسالن جي فهرست ملڪ جي لحاظ کان رسالن جي فهرست مانگا رسالن جي فهرست جاپان کان ٻاهر شايع ٿيل مانگا رسالن جي فهرست مردن جي رسالن جي فهرست موسيقي رسالن جي فهرست آن لائن رسالن جي آرڪائيوز جي فهرست سياسي رسالن جي فهرست فحش رسالن جي فهرست ريل روڊ سان لاڳاپيل رسالن جي فهرست طنزيه رسالن جي فهرست سائنس رسالن جي فهرست سفر رسالن جي فهرست نوجوان رسالن جي فهرست ويڊيو گيم رسالن جي فهرست جهنگلي جيوت جي رسالن جي فهرست عورتن جي رسالن جي فهرست زمرا: مقررنا ۽ رسالا. مذهبي رسالا طنزيه رسالا جهنگلي جيوت جا رسالا. * * [[History of journalism]] * [[Automobile magazine]]s * [[Boating magazine]]s * [[British boys' magazines]] * [[Business journalism|Business magazines]] * [[Computer magazine]]s * [[Customer magazine]]s * [[Fantasy fiction magazine]]s * [[Fashion journalism]] * [[Horror fiction magazine]]s * [[Humor magazine]]s * [[Inflight magazine]]s * [[Lifestyle magazine]] * [[Literary magazine]]s * [[Luxury magazine]]s * [[Music magazine]]s * [[News magazines]] * [[Online magazine]]s * [[Pornographic magazine]]s * [[Pulp magazine]]s * [[Science fiction magazine]]s * [[Scientific journal]]s * [[Shelter magazine]]s (home design and decorating) * [[Sports magazine]]s * [[Sunday magazine]]s * [[Teen magazine]]s * [[Trade journal]]s * [[Video game magazine]] * [[Video magazine]]s * [[Zine]]s {{div col end}} ===Lists=== {{div col|colwidth=18em}} * [[List of 18th-century British periodicals]] * [[List of 19th-century British periodicals]] * [[List of amateur radio magazines]] * [[List of architecture magazines]] * [[List of art magazines]] * [[List of avant-garde magazines]] * [[List of computer magazines]] * [[List of environmental periodicals]] * [[List of fashion magazines]] * [[List of food and drink magazines]] * [[List of gadget magazines]] * [[List of health and fitness magazines]] * [[List of horticultural magazines]] * [[List of lesbian periodicals]] * [[List of LGBT periodicals]] * [[List of literary magazines]] * [[List of magazines by circulation]] * [[:Category:Lists of magazines by country|Lists of magazines by country]] * [[List of manga magazines]] * [[List of manga magazines published outside of Japan]] * [[List of men's magazines]] * [[List of music magazines]] * [[List of online magazine archives]] * [[List of political magazines]] * [[List of pornographic magazines]] * [[List of railroad-related periodicals]] * [[List of satirical magazines]] * [[List of science magazines]] * [[List of travel magazines]] * [[List of teen magazines]] * [[List of video game magazines]] * [[List of wildlife magazines]] * [[List of women's magazines]] {{div col end}} ===Categories=== * {{c|Periodicals}} * {{c|Religious magazines}} * {{c|Satirical magazines}} * {{c|Wildlife magazines}} ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | author = Angeletti, Norberto & Oliva, Alberto | date = 2004 | title = Magazines That Make History: Their Origins, Development, and Influence | location = Gainesville, FL | publisher = University Press of Florida | isbn = 9780813027661 | url = https://books.google.com/books?id=MxZ_QgAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work, by two ''[[Vogue (magazine)|Vogue]]'' magazine historians, also covers such magazine titles as ''Der Spiegel'', ''¡Hola!'', ''Life'', ''National Geographic'', ''Paris Match'', ''Reader's Digest'', ''People'', and ''Time''.</small> * {{cite book | author = Thacker, Andrew & Brooker, Peter | date = 2009 | format = edited volume | title = The Oxford Critical and Cultural History of Modernist Magazines. Volume I: Britain and Ireland 1880–1955 | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199654291 | url = https://books.google.com/books?id=U8NKAQAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite journal | author = Buxton, William J. & McKercher, Catherine | date = Autumn 1988 | title = Newspapers, Magazines and Journalism in Canada: Towards a Critical Historiography | journal = [[Acadiensis|Acadiensis: Journal of the History of the Atlantic Region]] | volume = 28 | issue = 1 | pages = 103–126 | url= https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | url-status = | archive-url = https://web.archive.org/web/20221027050500/https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | archive-date = 2022-10-27 | access-date=2025-01-08 |language=en |jstor=30303243}} * {{cite book | author = Cox, Howard & Mowatt, Simon | date = 2014 | format = | title = Revolutions from Grub Street: A History of Magazine Publishing in Britain | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199601639 | url = https://books.google.com/books?id=fKzSAgAAQBAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite web | author = Würgler, Andreas | date = 2012-11-26 | title = National and Transnational News Distribution 1400–1800 | work = [[European History Online]] (EGO) | url= https://www.ieg-ego.eu/wuerglera-2012-en | url-status = | archive-url = | archive-date = | access-date=2025-01-08 |language=en | translator = Reid, Christopher | editor = Wilke, Jürgen | location = Mainz, Germany | publisher = Leibniz Institute of European History (IEG)}} === آمريڪي رسالا === * [[Baughman, James L.]] ''Henry R. Luce and the Rise of the American News Media'' (2001) [https://www.amazon.com/dp/0801867169 excerpt and text search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229162427/https://www.amazon.com/dp/0801867169 |date=29 December 2022 }} * Brinkley, Alan. ''The Publisher: Henry Luce and His American Century'', Alfred A. Knopf (2010) 531 pp. ** [https://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html "A Magazine Master Builder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701094817/http://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html |date=1 July 2017 }} Book review by [[Janet Maslin]], ''The New York Times'', 19 April 2010 * Damon-Moore, Helen. ''Magazines for the Millions: Gender and Commerce in the Ladies' Home Journal and the Saturday Evening Post, 1880–1910'' (1994) [https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183456/https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in |date=19 November 2016 }} * Elson, Robert T. ''Time Inc: The Intimate History of a Publishing Enterprise, 1923–1941'' (1968); vol. 2: ''The World of Time Inc.: The Intimate History, 1941–1960'' (1973), official corporate history * Endres, Kathleen L. and Therese L. Lueck, eds. ''Women's Periodicals in the United States: Consumer Magazines'' (1995) [https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182709/https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer |date=19 November 2016 }} * Haveman, Heather A. ''Magazines and the Making of America: Modernization, Community, and Print Culture, 1741–1860'' (Princeton UP, 2015) * Johnson, Ronald Maberry and Abby Arthur Johnson. ''Propaganda and Aesthetics: The Literary Politics of Afro-American Magazines in the Twentieth Century'' (1979) [https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183549/https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of |date=19 November 2016 }}{{dead link|date=January 2025}} * Mott, Frank Luther. ''A History of American Magazines'' (five volumes, 1930–1968), detailed coverage of all major magazines, 1741 to 1930 by a leading scholar. * Nourie, Alan and Barbara Nourie. ''American Mass-Market Magazines'' (Greenwood Press, 1990) [https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182958/https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines |date=19 November 2016 }} * Rooks, Noliwe M. ''Ladies' Pages: African American Women's Magazines and the Culture That Made Them'' (Rutgers UP, 2004) [https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183001/https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines |date=19 November 2016 }} * Summer, David E. ''The Magazine Century: American Magazines Since 1900'' (Peter Lang Publishing; 2010) 242 pages. Examines the rapid growth of magazines throughout the 20th century and analyzes the form's current decline. * [[John William Tebbel|Tebbel, John]], and Mary Ellen Zuckerman. ''The Magazine in America, 1741–1990'' (1991), popular history * Wood, James P. ''Magazines in the United States: Their Social and Economic Influence'' (1949) [https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183616/https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic |date=19 November 2016 }} * Zuckerman, Mary Ellen. ''A History of Popular Women's Magazines in the United States, 1792–1995'' (Greenwood Press, 1998) [https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120003748/https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united |date=20 November 2016 }} === پاڪستاني رسالا === ==== سنڌي رسالا ==== ===Magazine cover-art related=== * {{Cite magazine | author = Mauney, Anna Claire | date = May 4, 2021 | title = A Brief History of Magazine Cover Illustration | magazine = [[Art & Object]] | url=https://www.artandobject.com/slideshows/brief-history-magazine-cover-illustration |access-date=2025-01-08 |language=en | location = Chapel Hill, NC | publisher = Journalistic, Inc.}} * {{Cite web | author = The Saturday Evening Post Staff | date = 2025-01-08 | title = Norman Rockwell Biography | work = [[The Saturday Evening Post]] | url = https://www.saturdayeveningpost.com/norman-rockwell-biography/ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work discusses the history behind the 322 cover illustrations, generally painted, that Rockwell created for this magazine, through November 1963, before turning to another decade of painting illustrations about civil rights, poverty, and space exploration for ''[[Look (American magazine)|Look]]'' magazine, en route to his 1977 [[Presidential Medal of Freedom]] for his contribution to American [[portraiture]].</small> * {{Cite web | author = MoMA Staff | date = 2025-01-08 | title= Dennis Wheeler / American, born 1935 | website=MoMA.org | url=https://www.moma.org/artists/6333 | access-date = 2025-01-08 | location = New York, NY | publisher = [[The Museum of Modern Art]] (MoMA)}} <small>This work presents images of the seven cover graphic arts illustrations that Wheeler created for ''[[Life (magazine)|Life]]'' magazine, throughout 1963, originals and other materials related to which are now a part of this museum's collection.</small> ==ٻاهرين لنڪس== *{{Commons category-inline|Magazines}} *{{Wiktionary-inline|magazine|periodical|journal}} * {{IA|magazine_rack|The Magazine Rack Collection}} {{Authority control}} [[زمرو:ميگزين]] [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ڪتاب بلحاظ صنف]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] 3zrcsxslvu2nyimasuklxi7ospbg1pk 373849 373848 2026-04-27T12:25:49Z Memon2025 21315 373849 wikitext text/x-wiki '''رسالو''' (Magazine) مختلف ليکڪن جي لکڻين کي گڏي ڇپايل ڪتاب کي ”رسالو” ڇيو ويندو آھي. <ref name=":0">{{Cite web |last=Dorsey |first=Ralph |title=Get This Magazine |url=https://getthismagazine.com/ |website=Getthismagazine.com |access-date=2 May 2025 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713052528/https://getthismagazine.com/ |url-status=dead }}</ref> رسالن جا مختلف قسم آھن. جيئن ھفتيوار رسالا، پندرھن روزه رسالا، ٽماھي رسالا يا ساليانا رسالا وغيره. انگريزن جي دؤر۾ ’رسالي‘ لفظ سنڌي ادب ۾ مخدوم معين ٺٽويءَ جو شاھ لطيف کي جواب ”رسالہ اويسيہ“ نئين معنيٰ ورتي، يعني ادبي، سياسي، سماجي، فنون لطيفہ ۽ فلمي دنيا جي مختلف موضوعن تي مبني شعر ۽ نثر جي ترتيب کي پڻ رسالو سڏيو ويو.<ref name="autogenerated2">سنڌي رسالي جي ترتيب ۽ ان جو پس منظر؛ الياس عشقي، [[مھراڻ (رسالو)|مھراڻ رسالو]]؛ جلد 35؛ 1986ع؛ [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌ.</ref> {{Short description|Publication that is typically distributed at a regular interval}} [[File:Harper's January.png|thumb|right|upright|هارپر جو ماهوار، 19 صدي جي آخر ۾ هڪ ادبي ۽ سياسي قوت]] == اصطلاح جي اصليت ۽ تعريف == "ميگزين" لفظ جي اشتقاق عربي لفظ "مخزن" جو جمع "مخازن" مان نڪتل آهي. جنهن جي معنيٰ "ڊپو، اسٽور هائوس" (اصل ۾ فوجي اسٽور هائوس) آهي جيڪو انگريزي ۾ وچولي فرانسيسي ۽ اطالوي لفظ ميگزين ذريعي اچي ٿو. پنهنجي اصل معنيٰ ۾ لفظ "ميگزين" هڪ اسٽوريج اسپيس يا ڊوائيس جو حوالو ڏئي ٿو. === تعريفون === لکيل اشاعت جي صورت ۾ اهو لکيل مضمونن جي مجموعي جو حوالو ڏئي ٿو. تنهن ڪري ميگزين پبليڪيشنز فوجي سامان لاءِ اسٽوريج يونٽن جهڙوڪ بارود، توپخانو ۽ آتش بازي جا رسالا ۽ پرچون فروش جهڙوڪ ڊپارٽمينٽ اسٽور مانيڪر شيئر ڪن ٿا. رسالن (<small>magazines</small>) ۽ جرنلن (<small>journals</small>) جي مقصد ۽ اشاعت جي عمل ۾ فرق انهن جي سامعين جو آهي. جرنل آرٽيڪل ماهرن پاران ماهرن لاءِ لکيا ويندا آهن, جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي عام عوام يا هڪ خاص قسم جي آبادي (ڊيموگرافڪ) لاءِ هوندا آهن. جرنلز ۾ مخصوص علائقن تي تازي تحقيق شامل هوندي آهي. جڏهن ته رسالا تفريح جو مقصد رکن ٿا. عام سامعين کي مختلف موضوعن تي آگاهي ڏيڻ يا تعليم ڏيڻ. جرنلز تعليمي يا پيشه ورانه تنظيمن پاران شايع ڪيا ويندا آهن ۽ ماهرن (پير) جي نظرثاني ٿي سگهن ٿا. جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي ننڍا هوندا آهن. ۽ جرنل آرٽيڪلز کان وڌيڪ رسائي لائق هوندا آهن. اڪثر ڪري صحافتي انداز ۾ لکيل هوندا آهن. == تقسيم == == تاريخ == == قسم == رسالن جا ڪيترائي قسم آهن. جڏهن ته ڪجهه موضوعن جهڙوڪ نچ ٽريڊ جرنلز, جديد تحقيق يا عورتن جا ميگزين, تي صفر آهن. ٻين ۾ مذهب ۽ پاپ ڪلچر جهڙا موضوع شامل آهن. انهن ۾ مزيدار طنزيه، سنجيده يا مزاحيه شامل ٿي سگهن ٿا. == زمرا == == سرورق == رسالي جي سرورق تي هجڻ کي ڪڏهن ڪڏهن اعزاز سمجهيو ويندو آهي. يا اڃا به تاريخي. مثال هڪ ڀيرو عام بيان آهن اثر لاءِ. ته هڪ فرد " ٽائمز" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" يا "رولنگ اسٽون" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" وغيره. [[انگريزي وڪيپيڊيا]] ڪيترائي فهرست قسم جا مضمون پيش ڪري ٿو, جيڪي مخصوص رسالن جي سرورق ۾ ظاهر ٿيندڙ مضمونن ۽ فردن جو سروي ڪن ٿا. مثال طور ڏسو: <nowiki>*</nowiki>نيشنل جيوگرافڪ جي سرورق تي ڪهاڻين جي فهرست <nowiki>*</nowiki> ٽائيم ميگزين جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست <nowiki>*</nowiki> آمريڪي ووگ جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست. اهو ==پڻ ڏسو== {{div col|colwidth=18em}} * [[صحافت جي تاريخ]] * آٽو موبائيل رسالا بوٽنگ رسالا برطانوي ڇوڪرن جا رسالا ڪاروباري رسالا ڪمپيوٽر رسالا ڪسٽمر رسالا تصوراتي افسانا رسالا فيشن صحافت ڊرار افسانا رسالا مزاحيه رسالا ان فلائيٽ رسالا لائف اسٽائل رسالا ادبي رسالا عيش عشرت رسالا موسيقي رسالا خبر رسالا آن لائن رسالا فحش رسالا پلپ رسالا سائنس فڪشن رسالا سائنسي رسالا شيلٽر رسالا (گهر جي ڊيزائن ۽ سينگار) راندين جا رسالا آچر جا رسالا نوجوان رسالا ٽريڊ جرنلز ويڊيو گيم ميگزين ويڊيو ميگزين زائنز فهرستون سنواريو 18 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست 19 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست شوقين ريڊيو رسالن جي فهرست آرڪيٽيڪچر رسالن جي فهرست آرٽ رسالن جي فهرست آونٽ گارڊ رسالن جي فهرست ڪمپيوٽر رسالن جي فهرست ماحولياتي رسالن جي فهرست فيشن رسالن جي فهرست کاڌي ۽ پيئڻ جي رسالن جي فهرست گيجٽ رسالن جي فهرست صحت ۽ فٽنيس رسالن جي فهرست فهرست باغباني رسالا ليزبين رسالن جي فهرست LGBT رسالن جي فهرست ادبي رسالن جي فهرست سرڪيوليشن جي لحاظ کان رسالن جي فهرست ملڪ جي لحاظ کان رسالن جي فهرست مانگا رسالن جي فهرست جاپان کان ٻاهر شايع ٿيل مانگا رسالن جي فهرست مردن جي رسالن جي فهرست موسيقي رسالن جي فهرست آن لائن رسالن جي آرڪائيوز جي فهرست سياسي رسالن جي فهرست فحش رسالن جي فهرست ريل روڊ سان لاڳاپيل رسالن جي فهرست طنزيه رسالن جي فهرست سائنس رسالن جي فهرست سفر رسالن جي فهرست نوجوان رسالن جي فهرست ويڊيو گيم رسالن جي فهرست جهنگلي جيوت جي رسالن جي فهرست عورتن جي رسالن جي فهرست زمرا: مقررنا ۽ رسالا. مذهبي رسالا طنزيه رسالا جهنگلي جيوت جا رسالا. * * [[History of journalism]] * [[Automobile magazine]]s * [[Boating magazine]]s * [[British boys' magazines]] * [[Business journalism|Business magazines]] * [[Computer magazine]]s * [[Customer magazine]]s * [[Fantasy fiction magazine]]s * [[Fashion journalism]] * [[Horror fiction magazine]]s * [[Humor magazine]]s * [[Inflight magazine]]s * [[Lifestyle magazine]] * [[Literary magazine]]s * [[Luxury magazine]]s * [[Music magazine]]s * [[News magazines]] * [[Online magazine]]s * [[Pornographic magazine]]s * [[Pulp magazine]]s * [[Science fiction magazine]]s * [[Scientific journal]]s * [[Shelter magazine]]s (home design and decorating) * [[Sports magazine]]s * [[Sunday magazine]]s * [[Teen magazine]]s * [[Trade journal]]s * [[Video game magazine]] * [[Video magazine]]s * [[Zine]]s {{div col end}} ===Lists=== {{div col|colwidth=18em}} * [[List of 18th-century British periodicals]] * [[List of 19th-century British periodicals]] * [[List of amateur radio magazines]] * [[List of architecture magazines]] * [[List of art magazines]] * [[List of avant-garde magazines]] * [[List of computer magazines]] * [[List of environmental periodicals]] * [[List of fashion magazines]] * [[List of food and drink magazines]] * [[List of gadget magazines]] * [[List of health and fitness magazines]] * [[List of horticultural magazines]] * [[List of lesbian periodicals]] * [[List of LGBT periodicals]] * [[List of literary magazines]] * [[List of magazines by circulation]] * [[:Category:Lists of magazines by country|Lists of magazines by country]] * [[List of manga magazines]] * [[List of manga magazines published outside of Japan]] * [[List of men's magazines]] * [[List of music magazines]] * [[List of online magazine archives]] * [[List of political magazines]] * [[List of pornographic magazines]] * [[List of railroad-related periodicals]] * [[List of satirical magazines]] * [[List of science magazines]] * [[List of travel magazines]] * [[List of teen magazines]] * [[List of video game magazines]] * [[List of wildlife magazines]] * [[List of women's magazines]] {{div col end}} ===Categories=== * {{c|Periodicals}} * {{c|Religious magazines}} * {{c|Satirical magazines}} * {{c|Wildlife magazines}} ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | author = Angeletti, Norberto & Oliva, Alberto | date = 2004 | title = Magazines That Make History: Their Origins, Development, and Influence | location = Gainesville, FL | publisher = University Press of Florida | isbn = 9780813027661 | url = https://books.google.com/books?id=MxZ_QgAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work, by two ''[[Vogue (magazine)|Vogue]]'' magazine historians, also covers such magazine titles as ''Der Spiegel'', ''¡Hola!'', ''Life'', ''National Geographic'', ''Paris Match'', ''Reader's Digest'', ''People'', and ''Time''.</small> * {{cite book | author = Thacker, Andrew & Brooker, Peter | date = 2009 | format = edited volume | title = The Oxford Critical and Cultural History of Modernist Magazines. Volume I: Britain and Ireland 1880–1955 | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199654291 | url = https://books.google.com/books?id=U8NKAQAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite journal | author = Buxton, William J. & McKercher, Catherine | date = Autumn 1988 | title = Newspapers, Magazines and Journalism in Canada: Towards a Critical Historiography | journal = [[Acadiensis|Acadiensis: Journal of the History of the Atlantic Region]] | volume = 28 | issue = 1 | pages = 103–126 | url= https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | url-status = | archive-url = https://web.archive.org/web/20221027050500/https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | archive-date = 2022-10-27 | access-date=2025-01-08 |language=en |jstor=30303243}} * {{cite book | author = Cox, Howard & Mowatt, Simon | date = 2014 | format = | title = Revolutions from Grub Street: A History of Magazine Publishing in Britain | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199601639 | url = https://books.google.com/books?id=fKzSAgAAQBAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite web | author = Würgler, Andreas | date = 2012-11-26 | title = National and Transnational News Distribution 1400–1800 | work = [[European History Online]] (EGO) | url= https://www.ieg-ego.eu/wuerglera-2012-en | url-status = | archive-url = | archive-date = | access-date=2025-01-08 |language=en | translator = Reid, Christopher | editor = Wilke, Jürgen | location = Mainz, Germany | publisher = Leibniz Institute of European History (IEG)}} === آمريڪي رسالا === * [[Baughman, James L.]] ''Henry R. Luce and the Rise of the American News Media'' (2001) [https://www.amazon.com/dp/0801867169 excerpt and text search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229162427/https://www.amazon.com/dp/0801867169 |date=29 December 2022 }} * Brinkley, Alan. ''The Publisher: Henry Luce and His American Century'', Alfred A. Knopf (2010) 531 pp. ** [https://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html "A Magazine Master Builder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701094817/http://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html |date=1 July 2017 }} Book review by [[Janet Maslin]], ''The New York Times'', 19 April 2010 * Damon-Moore, Helen. ''Magazines for the Millions: Gender and Commerce in the Ladies' Home Journal and the Saturday Evening Post, 1880–1910'' (1994) [https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183456/https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in |date=19 November 2016 }} * Elson, Robert T. ''Time Inc: The Intimate History of a Publishing Enterprise, 1923–1941'' (1968); vol. 2: ''The World of Time Inc.: The Intimate History, 1941–1960'' (1973), official corporate history * Endres, Kathleen L. and Therese L. Lueck, eds. ''Women's Periodicals in the United States: Consumer Magazines'' (1995) [https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182709/https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer |date=19 November 2016 }} * Haveman, Heather A. ''Magazines and the Making of America: Modernization, Community, and Print Culture, 1741–1860'' (Princeton UP, 2015) * Johnson, Ronald Maberry and Abby Arthur Johnson. ''Propaganda and Aesthetics: The Literary Politics of Afro-American Magazines in the Twentieth Century'' (1979) [https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183549/https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of |date=19 November 2016 }}{{dead link|date=January 2025}} * Mott, Frank Luther. ''A History of American Magazines'' (five volumes, 1930–1968), detailed coverage of all major magazines, 1741 to 1930 by a leading scholar. * Nourie, Alan and Barbara Nourie. ''American Mass-Market Magazines'' (Greenwood Press, 1990) [https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182958/https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines |date=19 November 2016 }} * Rooks, Noliwe M. ''Ladies' Pages: African American Women's Magazines and the Culture That Made Them'' (Rutgers UP, 2004) [https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183001/https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines |date=19 November 2016 }} * Summer, David E. ''The Magazine Century: American Magazines Since 1900'' (Peter Lang Publishing; 2010) 242 pages. Examines the rapid growth of magazines throughout the 20th century and analyzes the form's current decline. * [[John William Tebbel|Tebbel, John]], and Mary Ellen Zuckerman. ''The Magazine in America, 1741–1990'' (1991), popular history * Wood, James P. ''Magazines in the United States: Their Social and Economic Influence'' (1949) [https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183616/https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic |date=19 November 2016 }} * Zuckerman, Mary Ellen. ''A History of Popular Women's Magazines in the United States, 1792–1995'' (Greenwood Press, 1998) [https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120003748/https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united |date=20 November 2016 }} === پاڪستاني رسالا === ==== سنڌي رسالا ==== ===Magazine cover-art related=== * {{Cite magazine | author = Mauney, Anna Claire | date = May 4, 2021 | title = A Brief History of Magazine Cover Illustration | magazine = [[Art & Object]] | url=https://www.artandobject.com/slideshows/brief-history-magazine-cover-illustration |access-date=2025-01-08 |language=en | location = Chapel Hill, NC | publisher = Journalistic, Inc.}} * {{Cite web | author = The Saturday Evening Post Staff | date = 2025-01-08 | title = Norman Rockwell Biography | work = [[The Saturday Evening Post]] | url = https://www.saturdayeveningpost.com/norman-rockwell-biography/ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work discusses the history behind the 322 cover illustrations, generally painted, that Rockwell created for this magazine, through November 1963, before turning to another decade of painting illustrations about civil rights, poverty, and space exploration for ''[[Look (American magazine)|Look]]'' magazine, en route to his 1977 [[Presidential Medal of Freedom]] for his contribution to American [[portraiture]].</small> * {{Cite web | author = MoMA Staff | date = 2025-01-08 | title= Dennis Wheeler / American, born 1935 | website=MoMA.org | url=https://www.moma.org/artists/6333 | access-date = 2025-01-08 | location = New York, NY | publisher = [[The Museum of Modern Art]] (MoMA)}} <small>This work presents images of the seven cover graphic arts illustrations that Wheeler created for ''[[Life (magazine)|Life]]'' magazine, throughout 1963, originals and other materials related to which are now a part of this museum's collection.</small> ==ٻاهرين لنڪس== *{{Commons category-inline|Magazines}} *{{Wiktionary-inline|magazine|periodical|journal}} * {{IA|magazine_rack|The Magazine Rack Collection}} {{Authority control}} [[زمرو:ميگزين]] [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ڪتاب بلحاظ صنف]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] [[زمرو:اخبار]] [[زمرو:رسالا|رسالا]] [[زمرو:ميڊيا جي تاريخ|رسالا]] [[زمرو:رسالن جون اشاعتون]] [[زمرو:فارميٽ جي لحاظ کان اشاعت]] [[زمرو:پروموشن ۽ مارڪيٽنگ ڪميونيڪيشن]] [[زمرو:آمدني جا ماڊل]] 19nzhwjqy46bwwbcer2etgf97lq2p23 373853 373849 2026-04-27T12:31:21Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 373853 wikitext text/x-wiki '''رسالو''' (Magazine) مختلف ليکڪن جي لکڻين کي گڏي ڇپايل ڪتاب کي ”رسالو” ڇيو ويندو آھي. <ref name=":0">{{Cite web |last=Dorsey |first=Ralph |title=Get This Magazine |url=https://getthismagazine.com/ |website=Getthismagazine.com |access-date=2 May 2025 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713052528/https://getthismagazine.com/ |url-status=dead }}</ref> رسالن جا مختلف قسم آھن. جيئن ھفتيوار رسالا، پندرھن روزه رسالا، ٽماھي رسالا يا ساليانا رسالا وغيره. انگريزن جي دؤر۾ ’رسالي‘ لفظ سنڌي ادب ۾ مخدوم معين ٺٽويءَ جو شاھ لطيف کي جواب ”رسالہ اويسيہ“ نئين معنيٰ ورتي، يعني ادبي، سياسي، سماجي، فنون لطيفہ ۽ فلمي دنيا جي مختلف موضوعن تي مبني شعر ۽ نثر جي ترتيب کي پڻ رسالو سڏيو ويو.<ref name="autogenerated2">سنڌي رسالي جي ترتيب ۽ ان جو پس منظر؛ الياس عشقي، [[مھراڻ (رسالو)|مھراڻ رسالو]]؛ جلد 35؛ 1986ع؛ [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌ.</ref> {{Short description|Publication that is typically distributed at a regular interval}} [[File:Harper's January.png|thumb|right|upright|هارپر جو ماهوار، 19 صدي جي آخر ۾ هڪ ادبي ۽ سياسي قوت]] == اصطلاح جي اصليت ۽ تعريف == "ميگزين" لفظ جي اشتقاق عربي لفظ "مخزن" جو جمع "مخازن" مان نڪتل آهي. جنهن جي معنيٰ "ڊپو، اسٽور هائوس" (اصل ۾ فوجي اسٽور هائوس) آهي جيڪو انگريزي ۾ وچولي فرانسيسي ۽ اطالوي لفظ ميگزين ذريعي اچي ٿو. پنهنجي اصل معنيٰ ۾ لفظ "ميگزين" هڪ اسٽوريج اسپيس يا ڊوائيس جو حوالو ڏئي ٿو. === تعريفون === لکيل اشاعت جي صورت ۾ اهو لکيل مضمونن جي مجموعي جو حوالو ڏئي ٿو. تنهن ڪري ميگزين پبليڪيشنز فوجي سامان لاءِ اسٽوريج يونٽن جهڙوڪ بارود، توپخانو ۽ آتش بازي جا رسالا ۽ پرچون فروش جهڙوڪ ڊپارٽمينٽ اسٽور مانيڪر شيئر ڪن ٿا. رسالن (<small>magazines</small>) ۽ جرنلن (<small>journals</small>) جي مقصد ۽ اشاعت جي عمل ۾ فرق انهن جي سامعين جو آهي. جرنل آرٽيڪل ماهرن پاران ماهرن لاءِ لکيا ويندا آهن, جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي عام عوام يا هڪ خاص قسم جي آبادي (ڊيموگرافڪ) لاءِ هوندا آهن. جرنلز ۾ مخصوص علائقن تي تازي تحقيق شامل هوندي آهي. جڏهن ته رسالا تفريح جو مقصد رکن ٿا. عام سامعين کي مختلف موضوعن تي آگاهي ڏيڻ يا تعليم ڏيڻ. جرنلز تعليمي يا پيشه ورانه تنظيمن پاران شايع ڪيا ويندا آهن ۽ ماهرن (پير) جي نظرثاني ٿي سگهن ٿا. جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي ننڍا هوندا آهن. ۽ جرنل آرٽيڪلز کان وڌيڪ رسائي لائق هوندا آهن. اڪثر ڪري صحافتي انداز ۾ لکيل هوندا آهن. == تقسيم == == تاريخ == == قسم == رسالن جا ڪيترائي قسم آهن. جڏهن ته ڪجهه موضوعن جهڙوڪ نچ ٽريڊ جرنلز, جديد تحقيق يا عورتن جا ميگزين, تي صفر آهن. ٻين ۾ مذهب ۽ پاپ ڪلچر جهڙا موضوع شامل آهن. انهن ۾ مزيدار طنزيه، سنجيده يا مزاحيه شامل ٿي سگهن ٿا. == زمرا == == سرورق == رسالي جي سرورق تي هجڻ کي ڪڏهن ڪڏهن اعزاز سمجهيو ويندو آهي. يا اڃا به تاريخي. مثال هڪ ڀيرو عام بيان آهن اثر لاءِ. ته هڪ فرد " ٽائمز" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" يا "رولنگ اسٽون" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" وغيره. [[انگريزي وڪيپيڊيا]] ڪيترائي فهرست قسم جا مضمون پيش ڪري ٿو, جيڪي مخصوص رسالن جي سرورق ۾ ظاهر ٿيندڙ مضمونن ۽ فردن جو سروي ڪن ٿا. مثال طور ڏسو: <nowiki>*</nowiki>نيشنل جيوگرافڪ جي سرورق تي ڪهاڻين جي فهرست <nowiki>*</nowiki> ٽائيم ميگزين جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست <nowiki>*</nowiki> آمريڪي ووگ جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست. اهو ==پڻ ڏسو== {{div col|colwidth=18em}} * [[صحافت جي تاريخ]] * آٽو موبائيل رسالا بوٽنگ رسالا برطانوي ڇوڪرن جا رسالا ڪاروباري رسالا ڪمپيوٽر رسالا ڪسٽمر رسالا تصوراتي افسانا رسالا فيشن صحافت ڊرار افسانا رسالا مزاحيه رسالا ان فلائيٽ رسالا لائف اسٽائل رسالا ادبي رسالا عيش عشرت رسالا موسيقي رسالا خبر رسالا آن لائن رسالا فحش رسالا پلپ رسالا سائنس فڪشن رسالا سائنسي رسالا شيلٽر رسالا (گهر جي ڊيزائن ۽ سينگار) راندين جا رسالا آچر جا رسالا نوجوان رسالا ٽريڊ جرنلز ويڊيو گيم ميگزين ويڊيو ميگزين زائنز فهرستون سنواريو 18 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست 19 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست شوقين ريڊيو رسالن جي فهرست آرڪيٽيڪچر رسالن جي فهرست آرٽ رسالن جي فهرست آونٽ گارڊ رسالن جي فهرست ڪمپيوٽر رسالن جي فهرست ماحولياتي رسالن جي فهرست فيشن رسالن جي فهرست کاڌي ۽ پيئڻ جي رسالن جي فهرست گيجٽ رسالن جي فهرست صحت ۽ فٽنيس رسالن جي فهرست فهرست باغباني رسالا ليزبين رسالن جي فهرست LGBT رسالن جي فهرست ادبي رسالن جي فهرست سرڪيوليشن جي لحاظ کان رسالن جي فهرست ملڪ جي لحاظ کان رسالن جي فهرست مانگا رسالن جي فهرست جاپان کان ٻاهر شايع ٿيل مانگا رسالن جي فهرست مردن جي رسالن جي فهرست موسيقي رسالن جي فهرست آن لائن رسالن جي آرڪائيوز جي فهرست سياسي رسالن جي فهرست فحش رسالن جي فهرست ريل روڊ سان لاڳاپيل رسالن جي فهرست طنزيه رسالن جي فهرست سائنس رسالن جي فهرست سفر رسالن جي فهرست نوجوان رسالن جي فهرست ويڊيو گيم رسالن جي فهرست جهنگلي جيوت جي رسالن جي فهرست عورتن جي رسالن جي فهرست زمرا: مقررنا ۽ رسالا. مذهبي رسالا طنزيه رسالا جهنگلي جيوت جا رسالا. * * [[History of journalism]] * [[Automobile magazine]]s * [[Boating magazine]]s * [[British boys' magazines]] * [[Business journalism|Business magazines]] * [[Computer magazine]]s * [[Customer magazine]]s * [[Fantasy fiction magazine]]s * [[Fashion journalism]] * [[Horror fiction magazine]]s * [[Humor magazine]]s * [[Inflight magazine]]s * [[Lifestyle magazine]] * [[Literary magazine]]s * [[Luxury magazine]]s * [[Music magazine]]s * [[News magazines]] * [[Online magazine]]s * [[Pornographic magazine]]s * [[Pulp magazine]]s * [[Science fiction magazine]]s * [[Scientific journal]]s * [[Shelter magazine]]s (home design and decorating) * [[Sports magazine]]s * [[Sunday magazine]]s * [[Teen magazine]]s * [[Trade journal]]s * [[Video game magazine]] * [[Video magazine]]s * [[Zine]]s {{div col end}} ===Lists=== {{div col|colwidth=18em}} * [[List of 18th-century British periodicals]] * [[List of 19th-century British periodicals]] * [[List of amateur radio magazines]] * [[List of architecture magazines]] * [[List of art magazines]] * [[List of avant-garde magazines]] * [[List of computer magazines]] * [[List of environmental periodicals]] * [[List of fashion magazines]] * [[List of food and drink magazines]] * [[List of gadget magazines]] * [[List of health and fitness magazines]] * [[List of horticultural magazines]] * [[List of lesbian periodicals]] * [[List of LGBT periodicals]] * [[List of literary magazines]] * [[List of magazines by circulation]] * [[:Category:Lists of magazines by country|Lists of magazines by country]] * [[List of manga magazines]] * [[List of manga magazines published outside of Japan]] * [[List of men's magazines]] * [[List of music magazines]] * [[List of online magazine archives]] * [[List of political magazines]] * [[List of pornographic magazines]] * [[List of railroad-related periodicals]] * [[List of satirical magazines]] * [[List of science magazines]] * [[List of travel magazines]] * [[List of teen magazines]] * [[List of video game magazines]] * [[List of wildlife magazines]] * [[List of women's magazines]] {{div col end}} ===Categories=== * {{c|Periodicals}} * {{c|Religious magazines}} * {{c|Satirical magazines}} * {{c|Wildlife magazines}} ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | author = Angeletti, Norberto & Oliva, Alberto | date = 2004 | title = Magazines That Make History: Their Origins, Development, and Influence | location = Gainesville, FL | publisher = University Press of Florida | isbn = 9780813027661 | url = https://books.google.com/books?id=MxZ_QgAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work, by two ''[[Vogue (magazine)|Vogue]]'' magazine historians, also covers such magazine titles as ''Der Spiegel'', ''¡Hola!'', ''Life'', ''National Geographic'', ''Paris Match'', ''Reader's Digest'', ''People'', and ''Time''.</small> * {{cite book | author = Thacker, Andrew & Brooker, Peter | date = 2009 | format = edited volume | title = The Oxford Critical and Cultural History of Modernist Magazines. Volume I: Britain and Ireland 1880–1955 | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199654291 | url = https://books.google.com/books?id=U8NKAQAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite journal | author = Buxton, William J. & McKercher, Catherine | date = Autumn 1988 | title = Newspapers, Magazines and Journalism in Canada: Towards a Critical Historiography | journal = [[Acadiensis|Acadiensis: Journal of the History of the Atlantic Region]] | volume = 28 | issue = 1 | pages = 103–126 | url= https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | url-status = | archive-url = https://web.archive.org/web/20221027050500/https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | archive-date = 2022-10-27 | access-date=2025-01-08 |language=en |jstor=30303243}} * {{cite book | author = Cox, Howard & Mowatt, Simon | date = 2014 | format = | title = Revolutions from Grub Street: A History of Magazine Publishing in Britain | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199601639 | url = https://books.google.com/books?id=fKzSAgAAQBAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite web | author = Würgler, Andreas | date = 2012-11-26 | title = National and Transnational News Distribution 1400–1800 | work = [[European History Online]] (EGO) | url= https://www.ieg-ego.eu/wuerglera-2012-en | url-status = | archive-url = | archive-date = | access-date=2025-01-08 |language=en | translator = Reid, Christopher | editor = Wilke, Jürgen | location = Mainz, Germany | publisher = Leibniz Institute of European History (IEG)}} === آمريڪي رسالا === * [[Baughman, James L.]] ''Henry R. Luce and the Rise of the American News Media'' (2001) [https://www.amazon.com/dp/0801867169 excerpt and text search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229162427/https://www.amazon.com/dp/0801867169 |date=29 December 2022 }} * Brinkley, Alan. ''The Publisher: Henry Luce and His American Century'', Alfred A. Knopf (2010) 531 pp. ** [https://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html "A Magazine Master Builder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701094817/http://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html |date=1 July 2017 }} Book review by [[Janet Maslin]], ''The New York Times'', 19 April 2010 * Damon-Moore, Helen. ''Magazines for the Millions: Gender and Commerce in the Ladies' Home Journal and the Saturday Evening Post, 1880–1910'' (1994) [https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183456/https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in |date=19 November 2016 }} * Elson, Robert T. ''Time Inc: The Intimate History of a Publishing Enterprise, 1923–1941'' (1968); vol. 2: ''The World of Time Inc.: The Intimate History, 1941–1960'' (1973), official corporate history * Endres, Kathleen L. and Therese L. Lueck, eds. ''Women's Periodicals in the United States: Consumer Magazines'' (1995) [https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182709/https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer |date=19 November 2016 }} * Haveman, Heather A. ''Magazines and the Making of America: Modernization, Community, and Print Culture, 1741–1860'' (Princeton UP, 2015) * Johnson, Ronald Maberry and Abby Arthur Johnson. ''Propaganda and Aesthetics: The Literary Politics of Afro-American Magazines in the Twentieth Century'' (1979) [https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183549/https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of |date=19 November 2016 }}{{dead link|date=January 2025}} * Mott, Frank Luther. ''A History of American Magazines'' (five volumes, 1930–1968), detailed coverage of all major magazines, 1741 to 1930 by a leading scholar. * Nourie, Alan and Barbara Nourie. ''American Mass-Market Magazines'' (Greenwood Press, 1990) [https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182958/https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines |date=19 November 2016 }} * Rooks, Noliwe M. ''Ladies' Pages: African American Women's Magazines and the Culture That Made Them'' (Rutgers UP, 2004) [https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183001/https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines |date=19 November 2016 }} * Summer, David E. ''The Magazine Century: American Magazines Since 1900'' (Peter Lang Publishing; 2010) 242 pages. Examines the rapid growth of magazines throughout the 20th century and analyzes the form's current decline. * [[John William Tebbel|Tebbel, John]], and Mary Ellen Zuckerman. ''The Magazine in America, 1741–1990'' (1991), popular history * Wood, James P. ''Magazines in the United States: Their Social and Economic Influence'' (1949) [https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183616/https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic |date=19 November 2016 }} * Zuckerman, Mary Ellen. ''A History of Popular Women's Magazines in the United States, 1792–1995'' (Greenwood Press, 1998) [https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120003748/https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united |date=20 November 2016 }} === پاڪستاني رسالا === ==== سنڌي رسالا ==== ===Magazine cover-art related=== * {{Cite magazine | author = Mauney, Anna Claire | date = May 4, 2021 | title = A Brief History of Magazine Cover Illustration | magazine = [[Art & Object]] | url=https://www.artandobject.com/slideshows/brief-history-magazine-cover-illustration |access-date=2025-01-08 |language=en | location = Chapel Hill, NC | publisher = Journalistic, Inc.}} * {{Cite web | author = The Saturday Evening Post Staff | date = 2025-01-08 | title = Norman Rockwell Biography | work = [[The Saturday Evening Post]] | url = https://www.saturdayeveningpost.com/norman-rockwell-biography/ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work discusses the history behind the 322 cover illustrations, generally painted, that Rockwell created for this magazine, through November 1963, before turning to another decade of painting illustrations about civil rights, poverty, and space exploration for ''[[Look (American magazine)|Look]]'' magazine, en route to his 1977 [[Presidential Medal of Freedom]] for his contribution to American [[portraiture]].</small> * {{Cite web | author = MoMA Staff | date = 2025-01-08 | title= Dennis Wheeler / American, born 1935 | website=MoMA.org | url=https://www.moma.org/artists/6333 | access-date = 2025-01-08 | location = New York, NY | publisher = [[The Museum of Modern Art]] (MoMA)}} <small>This work presents images of the seven cover graphic arts illustrations that Wheeler created for ''[[Life (magazine)|Life]]'' magazine, throughout 1963, originals and other materials related to which are now a part of this museum's collection.</small> ==ٻاهرين لنڪس== *{{Commons category-inline|Magazines}} *{{Wiktionary-inline|magazine|periodical|journal}} * {{IA|magazine_rack|The Magazine Rack Collection}} {{Authority control}} [[زمرو:ميگزين]] [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] [[زمرو:اخبار]] [[زمرو:رسالا|رسالا]] [[زمرو:ميڊيا جي تاريخ|رسالا]] [[زمرو:رسالن جون اشاعتون]] [[زمرو:فارميٽ جي لحاظ کان اشاعت]] [[زمرو:پروموشن ۽ مارڪيٽنگ ڪميونيڪيشن]] [[زمرو:آمدني جا ماڊل]] bts9pd54syt3zjfv2jkxvbyh6b3r0d4 373860 373853 2026-04-27T12:42:18Z Memon2025 21315 /* ٻاهرين لنڪس */ 373860 wikitext text/x-wiki '''رسالو''' (Magazine) مختلف ليکڪن جي لکڻين کي گڏي ڇپايل ڪتاب کي ”رسالو” ڇيو ويندو آھي. <ref name=":0">{{Cite web |last=Dorsey |first=Ralph |title=Get This Magazine |url=https://getthismagazine.com/ |website=Getthismagazine.com |access-date=2 May 2025 |archive-date=13 July 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250713052528/https://getthismagazine.com/ |url-status=dead }}</ref> رسالن جا مختلف قسم آھن. جيئن ھفتيوار رسالا، پندرھن روزه رسالا، ٽماھي رسالا يا ساليانا رسالا وغيره. انگريزن جي دؤر۾ ’رسالي‘ لفظ سنڌي ادب ۾ مخدوم معين ٺٽويءَ جو شاھ لطيف کي جواب ”رسالہ اويسيہ“ نئين معنيٰ ورتي، يعني ادبي، سياسي، سماجي، فنون لطيفہ ۽ فلمي دنيا جي مختلف موضوعن تي مبني شعر ۽ نثر جي ترتيب کي پڻ رسالو سڏيو ويو.<ref name="autogenerated2">سنڌي رسالي جي ترتيب ۽ ان جو پس منظر؛ الياس عشقي، [[مھراڻ (رسالو)|مھراڻ رسالو]]؛ جلد 35؛ 1986ع؛ [[سنڌي ادبي بورڊ]]، ڄامشورو، سنڌ.</ref> {{Short description|Publication that is typically distributed at a regular interval}} [[File:Harper's January.png|thumb|right|upright|هارپر جو ماهوار، 19 صدي جي آخر ۾ هڪ ادبي ۽ سياسي قوت]] == اصطلاح جي اصليت ۽ تعريف == "ميگزين" لفظ جي اشتقاق عربي لفظ "مخزن" جو جمع "مخازن" مان نڪتل آهي. جنهن جي معنيٰ "ڊپو، اسٽور هائوس" (اصل ۾ فوجي اسٽور هائوس) آهي جيڪو انگريزي ۾ وچولي فرانسيسي ۽ اطالوي لفظ ميگزين ذريعي اچي ٿو. پنهنجي اصل معنيٰ ۾ لفظ "ميگزين" هڪ اسٽوريج اسپيس يا ڊوائيس جو حوالو ڏئي ٿو. === تعريفون === لکيل اشاعت جي صورت ۾ اهو لکيل مضمونن جي مجموعي جو حوالو ڏئي ٿو. تنهن ڪري ميگزين پبليڪيشنز فوجي سامان لاءِ اسٽوريج يونٽن جهڙوڪ بارود، توپخانو ۽ آتش بازي جا رسالا ۽ پرچون فروش جهڙوڪ ڊپارٽمينٽ اسٽور مانيڪر شيئر ڪن ٿا. رسالن (<small>magazines</small>) ۽ جرنلن (<small>journals</small>) جي مقصد ۽ اشاعت جي عمل ۾ فرق انهن جي سامعين جو آهي. جرنل آرٽيڪل ماهرن پاران ماهرن لاءِ لکيا ويندا آهن, جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي عام عوام يا هڪ خاص قسم جي آبادي (ڊيموگرافڪ) لاءِ هوندا آهن. جرنلز ۾ مخصوص علائقن تي تازي تحقيق شامل هوندي آهي. جڏهن ته رسالا تفريح جو مقصد رکن ٿا. عام سامعين کي مختلف موضوعن تي آگاهي ڏيڻ يا تعليم ڏيڻ. جرنلز تعليمي يا پيشه ورانه تنظيمن پاران شايع ڪيا ويندا آهن ۽ ماهرن (پير) جي نظرثاني ٿي سگهن ٿا. جڏهن ته ميگزين آرٽيڪل عام طور تي ننڍا هوندا آهن. ۽ جرنل آرٽيڪلز کان وڌيڪ رسائي لائق هوندا آهن. اڪثر ڪري صحافتي انداز ۾ لکيل هوندا آهن. == تقسيم == == تاريخ == == قسم == رسالن جا ڪيترائي قسم آهن. جڏهن ته ڪجهه موضوعن جهڙوڪ نچ ٽريڊ جرنلز, جديد تحقيق يا عورتن جا ميگزين, تي صفر آهن. ٻين ۾ مذهب ۽ پاپ ڪلچر جهڙا موضوع شامل آهن. انهن ۾ مزيدار طنزيه، سنجيده يا مزاحيه شامل ٿي سگهن ٿا. == زمرا == == سرورق == رسالي جي سرورق تي هجڻ کي ڪڏهن ڪڏهن اعزاز سمجهيو ويندو آهي. يا اڃا به تاريخي. مثال هڪ ڀيرو عام بيان آهن اثر لاءِ. ته هڪ فرد " ٽائمز" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" يا "رولنگ اسٽون" (رسالو) جي سرورق تي ظاهر ٿيو" وغيره. [[انگريزي وڪيپيڊيا]] ڪيترائي فهرست قسم جا مضمون پيش ڪري ٿو, جيڪي مخصوص رسالن جي سرورق ۾ ظاهر ٿيندڙ مضمونن ۽ فردن جو سروي ڪن ٿا. مثال طور ڏسو: <nowiki>*</nowiki>نيشنل جيوگرافڪ جي سرورق تي ڪهاڻين جي فهرست <nowiki>*</nowiki> ٽائيم ميگزين جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست <nowiki>*</nowiki> آمريڪي ووگ جي سرورق تي ماڻهن جي فهرست. اهو ==پڻ ڏسو== {{div col|colwidth=18em}} * [[صحافت جي تاريخ]] * آٽو موبائيل رسالا بوٽنگ رسالا برطانوي ڇوڪرن جا رسالا ڪاروباري رسالا ڪمپيوٽر رسالا ڪسٽمر رسالا تصوراتي افسانا رسالا فيشن صحافت ڊرار افسانا رسالا مزاحيه رسالا ان فلائيٽ رسالا لائف اسٽائل رسالا ادبي رسالا عيش عشرت رسالا موسيقي رسالا خبر رسالا آن لائن رسالا فحش رسالا پلپ رسالا سائنس فڪشن رسالا سائنسي رسالا شيلٽر رسالا (گهر جي ڊيزائن ۽ سينگار) راندين جا رسالا آچر جا رسالا نوجوان رسالا ٽريڊ جرنلز ويڊيو گيم ميگزين ويڊيو ميگزين زائنز فهرستون سنواريو 18 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست 19 صدي جي برطانوي رسالن جي فهرست شوقين ريڊيو رسالن جي فهرست آرڪيٽيڪچر رسالن جي فهرست آرٽ رسالن جي فهرست آونٽ گارڊ رسالن جي فهرست ڪمپيوٽر رسالن جي فهرست ماحولياتي رسالن جي فهرست فيشن رسالن جي فهرست کاڌي ۽ پيئڻ جي رسالن جي فهرست گيجٽ رسالن جي فهرست صحت ۽ فٽنيس رسالن جي فهرست فهرست باغباني رسالا ليزبين رسالن جي فهرست LGBT رسالن جي فهرست ادبي رسالن جي فهرست سرڪيوليشن جي لحاظ کان رسالن جي فهرست ملڪ جي لحاظ کان رسالن جي فهرست مانگا رسالن جي فهرست جاپان کان ٻاهر شايع ٿيل مانگا رسالن جي فهرست مردن جي رسالن جي فهرست موسيقي رسالن جي فهرست آن لائن رسالن جي آرڪائيوز جي فهرست سياسي رسالن جي فهرست فحش رسالن جي فهرست ريل روڊ سان لاڳاپيل رسالن جي فهرست طنزيه رسالن جي فهرست سائنس رسالن جي فهرست سفر رسالن جي فهرست نوجوان رسالن جي فهرست ويڊيو گيم رسالن جي فهرست جهنگلي جيوت جي رسالن جي فهرست عورتن جي رسالن جي فهرست زمرا: مقررنا ۽ رسالا. مذهبي رسالا طنزيه رسالا جهنگلي جيوت جا رسالا. * * [[History of journalism]] * [[Automobile magazine]]s * [[Boating magazine]]s * [[British boys' magazines]] * [[Business journalism|Business magazines]] * [[Computer magazine]]s * [[Customer magazine]]s * [[Fantasy fiction magazine]]s * [[Fashion journalism]] * [[Horror fiction magazine]]s * [[Humor magazine]]s * [[Inflight magazine]]s * [[Lifestyle magazine]] * [[Literary magazine]]s * [[Luxury magazine]]s * [[Music magazine]]s * [[News magazines]] * [[Online magazine]]s * [[Pornographic magazine]]s * [[Pulp magazine]]s * [[Science fiction magazine]]s * [[Scientific journal]]s * [[Shelter magazine]]s (home design and decorating) * [[Sports magazine]]s * [[Sunday magazine]]s * [[Teen magazine]]s * [[Trade journal]]s * [[Video game magazine]] * [[Video magazine]]s * [[Zine]]s {{div col end}} ===Lists=== {{div col|colwidth=18em}} * [[List of 18th-century British periodicals]] * [[List of 19th-century British periodicals]] * [[List of amateur radio magazines]] * [[List of architecture magazines]] * [[List of art magazines]] * [[List of avant-garde magazines]] * [[List of computer magazines]] * [[List of environmental periodicals]] * [[List of fashion magazines]] * [[List of food and drink magazines]] * [[List of gadget magazines]] * [[List of health and fitness magazines]] * [[List of horticultural magazines]] * [[List of lesbian periodicals]] * [[List of LGBT periodicals]] * [[List of literary magazines]] * [[List of magazines by circulation]] * [[:Category:Lists of magazines by country|Lists of magazines by country]] * [[List of manga magazines]] * [[List of manga magazines published outside of Japan]] * [[List of men's magazines]] * [[List of music magazines]] * [[List of online magazine archives]] * [[List of political magazines]] * [[List of pornographic magazines]] * [[List of railroad-related periodicals]] * [[List of satirical magazines]] * [[List of science magazines]] * [[List of travel magazines]] * [[List of teen magazines]] * [[List of video game magazines]] * [[List of wildlife magazines]] * [[List of women's magazines]] {{div col end}} ===Categories=== * {{c|Periodicals}} * {{c|Religious magazines}} * {{c|Satirical magazines}} * {{c|Wildlife magazines}} ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | author = Angeletti, Norberto & Oliva, Alberto | date = 2004 | title = Magazines That Make History: Their Origins, Development, and Influence | location = Gainesville, FL | publisher = University Press of Florida | isbn = 9780813027661 | url = https://books.google.com/books?id=MxZ_QgAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work, by two ''[[Vogue (magazine)|Vogue]]'' magazine historians, also covers such magazine titles as ''Der Spiegel'', ''¡Hola!'', ''Life'', ''National Geographic'', ''Paris Match'', ''Reader's Digest'', ''People'', and ''Time''.</small> * {{cite book | author = Thacker, Andrew & Brooker, Peter | date = 2009 | format = edited volume | title = The Oxford Critical and Cultural History of Modernist Magazines. Volume I: Britain and Ireland 1880–1955 | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199654291 | url = https://books.google.com/books?id=U8NKAQAACAAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite journal | author = Buxton, William J. & McKercher, Catherine | date = Autumn 1988 | title = Newspapers, Magazines and Journalism in Canada: Towards a Critical Historiography | journal = [[Acadiensis|Acadiensis: Journal of the History of the Atlantic Region]] | volume = 28 | issue = 1 | pages = 103–126 | url= https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | url-status = | archive-url = https://web.archive.org/web/20221027050500/https://journals.lib.unb.ca/index.php/Acadiensis/article/view/10835 | archive-date = 2022-10-27 | access-date=2025-01-08 |language=en |jstor=30303243}} * {{cite book | author = Cox, Howard & Mowatt, Simon | date = 2014 | format = | title = Revolutions from Grub Street: A History of Magazine Publishing in Britain | location = Oxford, England | publisher = Oxford University Press | isbn = 9780199601639 | url = https://books.google.com/books?id=fKzSAgAAQBAJ | access-date = 2025-01-08}} * {{Cite web | author = Würgler, Andreas | date = 2012-11-26 | title = National and Transnational News Distribution 1400–1800 | work = [[European History Online]] (EGO) | url= https://www.ieg-ego.eu/wuerglera-2012-en | url-status = | archive-url = | archive-date = | access-date=2025-01-08 |language=en | translator = Reid, Christopher | editor = Wilke, Jürgen | location = Mainz, Germany | publisher = Leibniz Institute of European History (IEG)}} === آمريڪي رسالا === * [[Baughman, James L.]] ''Henry R. Luce and the Rise of the American News Media'' (2001) [https://www.amazon.com/dp/0801867169 excerpt and text search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221229162427/https://www.amazon.com/dp/0801867169 |date=29 December 2022 }} * Brinkley, Alan. ''The Publisher: Henry Luce and His American Century'', Alfred A. Knopf (2010) 531 pp. ** [https://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html "A Magazine Master Builder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701094817/http://www.nytimes.com/2010/04/20/books/20book.html |date=1 July 2017 }} Book review by [[Janet Maslin]], ''The New York Times'', 19 April 2010 * Damon-Moore, Helen. ''Magazines for the Millions: Gender and Commerce in the Ladies' Home Journal and the Saturday Evening Post, 1880–1910'' (1994) [https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183456/https://www.questia.com/library/102491415/magazines-for-the-millions-gender-and-commerce-in |date=19 November 2016 }} * Elson, Robert T. ''Time Inc: The Intimate History of a Publishing Enterprise, 1923–1941'' (1968); vol. 2: ''The World of Time Inc.: The Intimate History, 1941–1960'' (1973), official corporate history * Endres, Kathleen L. and Therese L. Lueck, eds. ''Women's Periodicals in the United States: Consumer Magazines'' (1995) [https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182709/https://www.questia.com/library/3425396/women-s-periodicals-in-the-united-states-consumer |date=19 November 2016 }} * Haveman, Heather A. ''Magazines and the Making of America: Modernization, Community, and Print Culture, 1741–1860'' (Princeton UP, 2015) * Johnson, Ronald Maberry and Abby Arthur Johnson. ''Propaganda and Aesthetics: The Literary Politics of Afro-American Magazines in the Twentieth Century'' (1979) [https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183549/https://www.questia.com/library/1991169/propaganda-and-aesthetics-the-literary-politics-of |date=19 November 2016 }}{{dead link|date=January 2025}} * Mott, Frank Luther. ''A History of American Magazines'' (five volumes, 1930–1968), detailed coverage of all major magazines, 1741 to 1930 by a leading scholar. * Nourie, Alan and Barbara Nourie. ''American Mass-Market Magazines'' (Greenwood Press, 1990) [https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines online]{{dead link|date=January 2025}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119182958/https://www.questia.com/library/87284345/american-mass-market-magazines |date=19 November 2016 }} * Rooks, Noliwe M. ''Ladies' Pages: African American Women's Magazines and the Culture That Made Them'' (Rutgers UP, 2004) [https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183001/https://www.questia.com/library/120090273/ladies-pages-african-american-women-s-magazines |date=19 November 2016 }} * Summer, David E. ''The Magazine Century: American Magazines Since 1900'' (Peter Lang Publishing; 2010) 242 pages. Examines the rapid growth of magazines throughout the 20th century and analyzes the form's current decline. * [[John William Tebbel|Tebbel, John]], and Mary Ellen Zuckerman. ''The Magazine in America, 1741–1990'' (1991), popular history * Wood, James P. ''Magazines in the United States: Their Social and Economic Influence'' (1949) [https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161119183616/https://www.questia.com/library/393437/magazines-in-the-united-states-their-social-and-economic |date=19 November 2016 }} * Zuckerman, Mary Ellen. ''A History of Popular Women's Magazines in the United States, 1792–1995'' (Greenwood Press, 1998) [https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120003748/https://www.questia.com/library/3772249/a-history-of-popular-women-s-magazines-in-the-united |date=20 November 2016 }} === پاڪستاني رسالا === ==== سنڌي رسالا ==== ===Magazine cover-art related=== * {{Cite magazine | author = Mauney, Anna Claire | date = May 4, 2021 | title = A Brief History of Magazine Cover Illustration | magazine = [[Art & Object]] | url=https://www.artandobject.com/slideshows/brief-history-magazine-cover-illustration |access-date=2025-01-08 |language=en | location = Chapel Hill, NC | publisher = Journalistic, Inc.}} * {{Cite web | author = The Saturday Evening Post Staff | date = 2025-01-08 | title = Norman Rockwell Biography | work = [[The Saturday Evening Post]] | url = https://www.saturdayeveningpost.com/norman-rockwell-biography/ | access-date = 2025-01-08}} <small>This work discusses the history behind the 322 cover illustrations, generally painted, that Rockwell created for this magazine, through November 1963, before turning to another decade of painting illustrations about civil rights, poverty, and space exploration for ''[[Look (American magazine)|Look]]'' magazine, en route to his 1977 [[Presidential Medal of Freedom]] for his contribution to American [[portraiture]].</small> * {{Cite web | author = MoMA Staff | date = 2025-01-08 | title= Dennis Wheeler / American, born 1935 | website=MoMA.org | url=https://www.moma.org/artists/6333 | access-date = 2025-01-08 | location = New York, NY | publisher = [[The Museum of Modern Art]] (MoMA)}} <small>This work presents images of the seven cover graphic arts illustrations that Wheeler created for ''[[Life (magazine)|Life]]'' magazine, throughout 1963, originals and other materials related to which are now a part of this museum's collection.</small> ==ٻاهرين لنڪس== *{{Commons category-inline|Magazines}} *{{Wiktionary-inline|magazine|periodical|journal}} * {{IA|magazine_rack|The Magazine Rack Collection}} {{Authority control}} [[زمرو:ميگزين]] [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ابلاغ عامه جا ذريعا]] [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] [[زمرو:اخبار]] [[زمرو:رسالا|رسالا]] [[زمرو:ميڊيا جي تاريخ|رسالا]] [[زمرو:رسالن جون اشاعتون]] [[زمرو:فارميٽ جي لحاظ کان اشاعت]] [[زمرو:پروموشن ۽ مارڪيٽنگ ڪميونيڪيشن]] [[زمرو:آمدني جا ماڊل]] 86ywy1h4o2beqgfhd377yucnu65dz4h 0 41034 374113 313405 2026-04-28T10:31:22Z Memon2025 21315 374113 wikitext text/x-wiki '''نظريو''' (Theory) [[سائنس|سائنسي]] مفروضن جو هڪ اھڙو سيٽ آهي جيڪو ھڪٻئي سان ٺھڪندو ھجي ۽ ان جي پٺيان ڪجهہ ثبوت بہ ھجن جيڪي مڪمل طور تي ثابت ٿيل نہ ھجن. {{Short description|Supposition or system of ideas intended to explain something}} {{About||theories in science|Scientific theory|other uses}} {{Use dmy dates|date=March 2022}} [[File:Darwin Tree 1837.png|thumb|200px|Sketch from [[Charles Darwin]]'s Notebooks on Transmutation of Species (1837), arguably the first example of a phylogenetic tree. (1) represents a common ancestor, the barred branches represent extant descendants, and the unmarked branches represent extinct descendants.]] A '''theory''' is, in general, any hypothesis or set of ideas about something, formed in any number of ways through any sort of reasoning for any sort of reason. When applied to intellectual or academic situations, it is considered a systematic and [[Rationalism|rational]] form of abstract thinking about a phenomenon, or the conclusions derived from such thinking. It involves contemplative and [[logical reasoning]], often supported by processes such as observation, experimentation, and research. Theories can be scientific, falling within the realm of empirical and testable knowledge, or they may belong to non-scientific disciplines, such as art or philosophy. In some cases, theories may exist independently of any formal discipline. In [[modern science]], the term "theory" refers to [[Scientific theory|scientific theories]], a well-confirmed type of explanation of [[nature]], made in a way [[Consistency|consistent]] with the [[scientific method]], and fulfilling the [[Scientific theory#Characteristics of theories|criteria]] required by [[modern science]]. Such theories are described in such a way that scientific tests should be able to provide [[Empirical evidence|empirical]] support for it, or [[Empirical evidence|empirical]] contradiction ("[[Falsifiability|falsify]]") of it. Scientific theories are the most reliable, rigorous, and comprehensive form of scientific knowledge,<ref>{{cite web |last=Schafersman |first=Steven D. |title=An Introduction to Science |url = http://www.geo.sunysb.edu/esp/files/scientific-method.html }}</ref> in contrast to more common uses of the word "theory" that imply that something is unproven or speculative (which in formal terms is better characterized by the word ''[[hypothesis]]'').<ref>{{cite book| author=National Academy of Sciences, Institute of Medicine| title=Science, evolution, and creationism| date=2008| publisher=National Academies Press| location=Washington, D.C.| isbn=978-0309105866| page=[https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11 11]| url=https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11| access-date=26 September 2015| url-access=registration}}</ref> Scientific theories are distinguished from hypotheses, which are individual empirically [[testable]] [[conjecture]]s, and from [[scientific laws]], which are descriptive accounts of the way nature behaves under certain conditions. Theories guide the enterprise of finding facts rather than of reaching goals, and are neutral concerning alternatives among values.<ref>{{cite journal |last1=McMurray|first1=Foster |title=Preface to an Autonomous Discipline of Education |journal=Educational Theory |date=July 1955 |volume=5 |issue=3 |pages=129–140 |doi = 10.1111/j.1741-5446.1955.tb01131.x }}</ref>{{rp|131}} A theory can be a [[body of knowledge]], which may or may not be associated with particular explanatory [[Conceptual model|models]]. To theorize is to develop this body of knowledge.<ref>{{cite book |last1=Thomas |first1=Gary |title=Education and theory : strangers in paradigms |year=2007 |publisher=Open Univ. Press |location=Maidenhead |isbn=9780335211791 }}</ref>{{rp|46}} The word theory or "in theory" is sometimes used outside of science to refer to something which the speaker did not experience or test before.<ref>[https://www.amnh.org/exhibitions/darwin/evolution-today/what-is-a-theory What is a Theory?]. [[American Museum of Natural History]].</ref> In science, this same concept is referred to as a [[hypothesis]], and the word "hypothetically" is used both inside and outside of science. In its usage outside of science, the word "theory" is very often contrasted to "[[praxis (process)|practice]]" (from Greek ''[[Wiktionary:praxis|praxis]]'', πρᾶξις) a Greek term for ''doing'', which is opposed to theory.<ref name=mediumthelaw>David J Pfeiffer. ''[https://medium.com/science-journal/scientific-theory-vs-scientific-law-5624633a8f1b Scientific Theory vs Law]''. [[Science (journal)|Science Journal]] (on medium.com). 30 January 2017</ref> A "classical example" of the distinction between "theoretical" and "practical" uses the discipline of medicine: [[medical theory]] involves trying to understand the [[Causality|causes]] and nature of health and sickness, while the practical side of medicine is trying to make people healthy. These two things are related but can be independent, because it is possible to research health and sickness without curing specific patients, and it is possible to cure a patient without knowing how the cure worked.{{efn|1= See for example [[Hippocrates]] [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory Praeceptiones, Part 1]. {{webarchive |url = https://web.archive.org/web/20140912175614/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory |date = 12 September 2014 }} }} [[زمرو:علم موجودات]] [[زمرو:نظام]] [[زمرو:نظريو]] dc7qxogv96bauuebe3t7scn79ikrsaq 374114 374113 2026-04-28T10:46:19Z Memon2025 21315 374114 wikitext text/x-wiki {{Short description|Supposition or system of ideas intended to explain something}} {{About||theories in science|Scientific theory|other uses}} [[File:Darwin Tree 1837.png|thumb|200px|[[چارلس ڊارون]] جي نوٽ بڪ "آن ٽرانسميوٽيشن آف اسپيشيز" (1837) مان خاڪو، جيڪو شايد هڪ فائلوجينيٽڪ وڻ جو پهريون مثال آهي. (1) هڪ عام ابا ڏاڏا جي نمائندگي ڪري ٿو، بند ٿيل شاخون موجوده اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون، ۽ غير نشان لڳل شاخون ختم ٿيل اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون.]] '''نظريو''' (Theory) [[سائنس|سائنسي]] مفروضن جو هڪ اھڙو سيٽ آهي جيڪو ھڪٻئي سان ٺھڪندو ھجي ۽ ان جي پٺيان ڪجهہ ثبوت بہ ھجن جيڪي مڪمل طور تي ثابت ٿيل نہ ھجن. A '''theory''' is, in general, any hypothesis or set of ideas about something, formed in any number of ways through any sort of reasoning for any sort of reason. When applied to intellectual or academic situations, it is considered a systematic and [[Rationalism|rational]] form of abstract thinking about a phenomenon, or the conclusions derived from such thinking. It involves contemplative and [[logical reasoning]], often supported by processes such as observation, experimentation, and research. Theories can be scientific, falling within the realm of empirical and testable knowledge, or they may belong to non-scientific disciplines, such as art or philosophy. In some cases, theories may exist independently of any formal discipline. In [[modern science]], the term "theory" refers to [[Scientific theory|scientific theories]], a well-confirmed type of explanation of [[nature]], made in a way [[Consistency|consistent]] with the [[scientific method]], and fulfilling the [[Scientific theory#Characteristics of theories|criteria]] required by [[modern science]]. Such theories are described in such a way that scientific tests should be able to provide [[Empirical evidence|empirical]] support for it, or [[Empirical evidence|empirical]] contradiction ("[[Falsifiability|falsify]]") of it. Scientific theories are the most reliable, rigorous, and comprehensive form of scientific knowledge,<ref>{{cite web |last=Schafersman |first=Steven D. |title=An Introduction to Science |url = http://www.geo.sunysb.edu/esp/files/scientific-method.html }}</ref> in contrast to more common uses of the word "theory" that imply that something is unproven or speculative (which in formal terms is better characterized by the word ''[[hypothesis]]'').<ref>{{cite book| author=National Academy of Sciences, Institute of Medicine| title=Science, evolution, and creationism| date=2008| publisher=National Academies Press| location=Washington, D.C.| isbn=978-0309105866| page=[https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11 11]| url=https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11| access-date=26 September 2015| url-access=registration}}</ref> Scientific theories are distinguished from hypotheses, which are individual empirically [[testable]] [[conjecture]]s, and from [[scientific laws]], which are descriptive accounts of the way nature behaves under certain conditions. Theories guide the enterprise of finding facts rather than of reaching goals, and are neutral concerning alternatives among values.<ref>{{cite journal |last1=McMurray|first1=Foster |title=Preface to an Autonomous Discipline of Education |journal=Educational Theory |date=July 1955 |volume=5 |issue=3 |pages=129–140 |doi = 10.1111/j.1741-5446.1955.tb01131.x }}</ref>{{rp|131}} A theory can be a [[body of knowledge]], which may or may not be associated with particular explanatory [[Conceptual model|models]]. To theorize is to develop this body of knowledge.<ref>{{cite book |last1=Thomas |first1=Gary |title=Education and theory : strangers in paradigms |year=2007 |publisher=Open Univ. Press |location=Maidenhead |isbn=9780335211791 }}</ref>{{rp|46}} The word theory or "in theory" is sometimes used outside of science to refer to something which the speaker did not experience or test before.<ref>[https://www.amnh.org/exhibitions/darwin/evolution-today/what-is-a-theory What is a Theory?]. [[American Museum of Natural History]].</ref> In science, this same concept is referred to as a [[hypothesis]], and the word "hypothetically" is used both inside and outside of science. In its usage outside of science, the word "theory" is very often contrasted to "[[praxis (process)|practice]]" (from Greek ''[[Wiktionary:praxis|praxis]]'', πρᾶξις) a Greek term for ''doing'', which is opposed to theory.<ref name=mediumthelaw>David J Pfeiffer. ''[https://medium.com/science-journal/scientific-theory-vs-scientific-law-5624633a8f1b Scientific Theory vs Law]''. [[Science (journal)|Science Journal]] (on medium.com). 30 January 2017</ref> A "classical example" of the distinction between "theoretical" and "practical" uses the discipline of medicine: [[medical theory]] involves trying to understand the [[Causality|causes]] and nature of health and sickness, while the practical side of medicine is trying to make people healthy. These two things are related but can be independent, because it is possible to research health and sickness without curing specific patients, and it is possible to cure a patient without knowing how the cure worked.{{efn|1= See for example [[Hippocrates]] [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory Praeceptiones, Part 1]. {{webarchive |url = https://web.archive.org/web/20140912175614/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory |date = 12 September 2014 }} }} هڪ '''نظريو''' (Theory)، عام طور تي، ڪنهن به شيءِ بابت ڪو به مفروضو يا خيالن جو مجموعو آهي، جيڪو ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به طريقي سان ٺهيل آهي. * * نظريو، جڏهن دانشورانه يا تعليمي حالتن تي لاڳو ڪيو وڃي ٿو. ان کي تجريدي سوچ جي هڪ منظم ۽ عقلي شڪل سمجهيو ويندو آهي. هڪ رجحان بابت. يا اهڙي سوچ مان نڪتل نتيجا. ان ۾ غور فڪر ۽ منطقي دليل شامل آهن. اڪثر ڪري مشاهدي، تجربي ۽ تحقيق جهڙن عملن جي حمايت ڪئي ويندي آهي. نظريا سائنسي ٿي سگهن ٿا (تجرباتي ۽ آزمائشي علم جي دائري ۾ اچڻ) يا اهي غير سائنسي شعبن (جهڙوڪ فن يا فلسفو) سان تعلق رکن ٿا. ڪجهه حالتن ۾. نظريا ڪنهن به رسمي نظم و ضبط کان آزاد طور تي موجود ٿي سگهن ٿا. * جديد سائنس ۾. اصطلاح "نظريو" سائنسي نظريات ڏانهن اشارو ڪري ٿو. فطرت جي وضاحت جو هڪ تصديق ٿيل قسم. سائنسي طريقي سان مطابقت رکندڙ طريقي سان ٺاهيو ويو آهي. ۽ جديد سائنس جي گهربل معيار کي پورو ڪندي. اهڙا نظريا هن طرح بيان ڪيا ويا آهن. ته سائنسي تجربا ان لاءِ تجرباتي مدد فراهم ڪرڻ جي قابل هجن. يا ان جي تجرباتي تضاد ("غلط ثابت ڪرڻ"). سائنسي نظريا سائنسي علم جي سڀ کان وڌيڪ قابل اعتماد، سخت ۽ جامع شڪل آهن. لفظ "نظريي" جي وڌيڪ عام استعمال جي برعڪس. جيڪو ظاهر ڪري ٿو ته ڪا شيءِ غير ثابت ٿيل يا قياس آرائي آهي (جيڪو رسمي اصطلاحن ۾ لفظ مفروضو سان بهتر طور تي نمايان آهي). سائنسي نظريا مفروضن کان مختلف آهن. جيڪي انفرادي تجرباتي طور تي جانچڻ وارا اندازا آهن. ۽ سائنسي قانونن کان. جيڪي فطرت جي ڪجهه حالتن هيٺ رويي جي وضاحتي اڪائونٽ آهن. * نظريا حقيقتن کي ڳولڻ جي ڪاروبار جي رهنمائي ڪن ٿا. مقصدن تائين پهچڻ جي بدران. ۽ قدرن جي وچ ۾ متبادل جي حوالي سان غير جانبدار آهن. هڪ نظريو علم جو هڪ جسم ٿي سگهي ٿو. جيڪو خاص وضاحتي ماڊلز سان لاڳاپيل هجي يا نه هجي. نظريو ڏيڻ علم جي هن جسم کي ترقي ڪرڻ آهي. * لفظ نظريو يا "نظريي ۾" ڪڏهن ڪڏهن سائنس کان ٻاهر ڪنهن اهڙي شيءِ جي حوالي ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪو ڳالهائيندڙ تجربو نه ڪيو هو. يا اڳ ۾ جانچيو هو. سائنس ۾. هن ساڳئي تصور کي مفروضو چيو ويندو آهي. ۽ لفظ "مفروضاتي طور تي" سائنس جي اندر ۽ ٻاهر ٻنهي استعمال ڪيو ويندو آهي. سائنس کان ٻاهر ان جي استعمال ۾. لفظ "نظريو" اڪثر ڪري "عمل" (يوناني پراڪسس، πρᾶξις مان) جي برعڪس آهي. ڪرڻ لاءِ هڪ يوناني اصطلاح. جيڪو نظريي جي خلاف آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== [[زمرو:علم موجودات]] [[زمرو:نظام]] [[زمرو:نظريو]] j4rifmq0r1zgla0wmqh11xq7viuci5z 374115 374114 2026-04-28T11:46:43Z Memon2025 21315 374115 wikitext text/x-wiki {{Short description|Supposition or system of ideas intended to explain something}} {{About||theories in science|Scientific theory|other uses}} [[File:Darwin Tree 1837.png|thumb|200px|[[چارلس ڊارون]] جي نوٽ بڪ "آن ٽرانسميوٽيشن آف اسپيشيز" (1837) مان خاڪو، جيڪو شايد هڪ فائلوجينيٽڪ وڻ جو پهريون مثال آهي. (1) هڪ عام ابا ڏاڏا جي نمائندگي ڪري ٿو، بند ٿيل شاخون موجوده اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون، ۽ غير نشان لڳل شاخون ختم ٿيل اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون.]] '''نظريو''' (Theory) [[سائنس|سائنسي]] مفروضن جو هڪ اھڙو سيٽ آهي جيڪو ھڪٻئي سان ٺھڪندو ھجي ۽ ان جي پٺيان ڪجهہ ثبوت بہ ھجن جيڪي مڪمل طور تي ثابت ٿيل نہ ھجن. A '''theory''' is, in general, any hypothesis or set of ideas about something, formed in any number of ways through any sort of reasoning for any sort of reason. When applied to intellectual or academic situations, it is considered a systematic and [[Rationalism|rational]] form of abstract thinking about a phenomenon, or the conclusions derived from such thinking. It involves contemplative and [[logical reasoning]], often supported by processes such as observation, experimentation, and research. Theories can be scientific, falling within the realm of empirical and testable knowledge, or they may belong to non-scientific disciplines, such as art or philosophy. In some cases, theories may exist independently of any formal discipline. In [[modern science]], the term "theory" refers to [[Scientific theory|scientific theories]], a well-confirmed type of explanation of [[nature]], made in a way [[Consistency|consistent]] with the [[scientific method]], and fulfilling the [[Scientific theory#Characteristics of theories|criteria]] required by [[modern science]]. Such theories are described in such a way that scientific tests should be able to provide [[Empirical evidence|empirical]] support for it, or [[Empirical evidence|empirical]] contradiction ("[[Falsifiability|falsify]]") of it. Scientific theories are the most reliable, rigorous, and comprehensive form of scientific knowledge,<ref>{{cite web |last=Schafersman |first=Steven D. |title=An Introduction to Science |url = http://www.geo.sunysb.edu/esp/files/scientific-method.html }}</ref> in contrast to more common uses of the word "theory" that imply that something is unproven or speculative (which in formal terms is better characterized by the word ''[[hypothesis]]'').<ref>{{cite book| author=National Academy of Sciences, Institute of Medicine| title=Science, evolution, and creationism| date=2008| publisher=National Academies Press| location=Washington, D.C.| isbn=978-0309105866| page=[https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11 11]| url=https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11| access-date=26 September 2015| url-access=registration}}</ref> Scientific theories are distinguished from hypotheses, which are individual empirically [[testable]] [[conjecture]]s, and from [[scientific laws]], which are descriptive accounts of the way nature behaves under certain conditions. Theories guide the enterprise of finding facts rather than of reaching goals, and are neutral concerning alternatives among values.<ref>{{cite journal |last1=McMurray|first1=Foster |title=Preface to an Autonomous Discipline of Education |journal=Educational Theory |date=July 1955 |volume=5 |issue=3 |pages=129–140 |doi = 10.1111/j.1741-5446.1955.tb01131.x }}</ref>{{rp|131}} A theory can be a [[body of knowledge]], which may or may not be associated with particular explanatory [[Conceptual model|models]]. To theorize is to develop this body of knowledge.<ref>{{cite book |last1=Thomas |first1=Gary |title=Education and theory : strangers in paradigms |year=2007 |publisher=Open Univ. Press |location=Maidenhead |isbn=9780335211791 }}</ref>{{rp|46}} The word theory or "in theory" is sometimes used outside of science to refer to something which the speaker did not experience or test before.<ref>[https://www.amnh.org/exhibitions/darwin/evolution-today/what-is-a-theory What is a Theory?]. [[American Museum of Natural History]].</ref> In science, this same concept is referred to as a [[hypothesis]], and the word "hypothetically" is used both inside and outside of science. In its usage outside of science, the word "theory" is very often contrasted to "[[praxis (process)|practice]]" (from Greek ''[[Wiktionary:praxis|praxis]]'', πρᾶξις) a Greek term for ''doing'', which is opposed to theory.<ref name=mediumthelaw>David J Pfeiffer. ''[https://medium.com/science-journal/scientific-theory-vs-scientific-law-5624633a8f1b Scientific Theory vs Law]''. [[Science (journal)|Science Journal]] (on medium.com). 30 January 2017</ref> A "classical example" of the distinction between "theoretical" and "practical" uses the discipline of medicine: [[medical theory]] involves trying to understand the [[Causality|causes]] and nature of health and sickness, while the practical side of medicine is trying to make people healthy. These two things are related but can be independent, because it is possible to research health and sickness without curing specific patients, and it is possible to cure a patient without knowing how the cure worked.{{efn|1= See for example [[Hippocrates]] [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory Praeceptiones, Part 1]. {{webarchive |url = https://web.archive.org/web/20140912175614/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory |date = 12 September 2014 }} }} هڪ '''نظريو''' (Theory)، عام طور تي، ڪنهن به شيءِ بابت ڪو به مفروضو يا خيالن جو مجموعو آهي، جيڪو ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به طريقي سان ٺهيل آهي. * * نظريو، جڏهن دانشورانه يا تعليمي حالتن تي لاڳو ڪيو وڃي ٿو. ان کي تجريدي سوچ جي هڪ منظم ۽ عقلي شڪل سمجهيو ويندو آهي. هڪ رجحان بابت. يا اهڙي سوچ مان نڪتل نتيجا. ان ۾ غور فڪر ۽ منطقي دليل شامل آهن. اڪثر ڪري مشاهدي، تجربي ۽ تحقيق جهڙن عملن جي حمايت ڪئي ويندي آهي. نظريا سائنسي ٿي سگهن ٿا (تجرباتي ۽ آزمائشي علم جي دائري ۾ اچڻ) يا اهي غير سائنسي شعبن (جهڙوڪ فن يا فلسفو) سان تعلق رکن ٿا. ڪجهه حالتن ۾. نظريا ڪنهن به رسمي نظم و ضبط کان آزاد طور تي موجود ٿي سگهن ٿا. * جديد سائنس ۾. اصطلاح "نظريو" سائنسي نظريات ڏانهن اشارو ڪري ٿو. فطرت جي وضاحت جو هڪ تصديق ٿيل قسم. سائنسي طريقي سان مطابقت رکندڙ طريقي سان ٺاهيو ويو آهي. ۽ جديد سائنس جي گهربل معيار کي پورو ڪندي. اهڙا نظريا هن طرح بيان ڪيا ويا آهن. ته سائنسي تجربا ان لاءِ تجرباتي مدد فراهم ڪرڻ جي قابل هجن. يا ان جي تجرباتي تضاد ("غلط ثابت ڪرڻ"). سائنسي نظريا سائنسي علم جي سڀ کان وڌيڪ قابل اعتماد، سخت ۽ جامع شڪل آهن. لفظ "نظريي" جي وڌيڪ عام استعمال جي برعڪس. جيڪو ظاهر ڪري ٿو ته ڪا شيءِ غير ثابت ٿيل يا قياس آرائي آهي (جيڪو رسمي اصطلاحن ۾ لفظ مفروضو سان بهتر طور تي نمايان آهي). سائنسي نظريا مفروضن کان مختلف آهن. جيڪي انفرادي تجرباتي طور تي جانچڻ وارا اندازا آهن. ۽ سائنسي قانونن کان. جيڪي فطرت جي ڪجهه حالتن هيٺ رويي جي وضاحتي اڪائونٽ آهن. * نظريا حقيقتن کي ڳولڻ جي ڪاروبار جي رهنمائي ڪن ٿا. مقصدن تائين پهچڻ جي بدران. ۽ قدرن جي وچ ۾ متبادل جي حوالي سان غير جانبدار آهن. هڪ نظريو علم جو هڪ جسم ٿي سگهي ٿو. جيڪو خاص وضاحتي ماڊلز سان لاڳاپيل هجي يا نه هجي. نظريو ڏيڻ علم جي هن جسم کي ترقي ڪرڻ آهي. * لفظ نظريو يا "نظريي ۾" ڪڏهن ڪڏهن سائنس کان ٻاهر ڪنهن اهڙي شيءِ جي حوالي ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪو ڳالهائيندڙ تجربو نه ڪيو هو. يا اڳ ۾ جانچيو هو. سائنس ۾. هن ساڳئي تصور کي مفروضو چيو ويندو آهي. ۽ لفظ "مفروضاتي طور تي" سائنس جي اندر ۽ ٻاهر ٻنهي استعمال ڪيو ويندو آهي. سائنس کان ٻاهر ان جي استعمال ۾. لفظ "نظريو" اڪثر ڪري "عمل" (يوناني پراڪسس، πρᾶξις مان) جي برعڪس آهي. ڪرڻ لاءِ هڪ يوناني اصطلاح. جيڪو نظريي جي خلاف آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Sisterlinks}} * [http://undsci.berkeley.edu/article/0_0_0/howscienceworks_20 "How science works: Even theories change"], ''Understanding Science'' by the University of California Museum of Paleontology. * [https://znetwork.org/wp-content/uploads/zinstructionals/htdocs/RTInstruc/id6.htm What is a Theory?] {{Authority control}} [[زمرو:نظريو]] [[زمرو:نظام]] [[زمرو:علم موجودات]] 3xmf4njdkxgxmp7af5mwigluwj2s6ef 374116 374115 2026-04-28T11:48:55Z Memon2025 21315 374116 wikitext text/x-wiki {{Short description|Supposition or system of ideas intended to explain something}} {{About||theories in science|Scientific theory|other uses}} [[File:Darwin Tree 1837.png|thumb|200px|[[چارلس ڊارون]] جي نوٽ بڪ "آن ٽرانسميوٽيشن آف اسپيشيز" (1837) مان خاڪو، جيڪو شايد هڪ فائلوجينيٽڪ وڻ جو پهريون مثال آهي. (1) هڪ عام ابا ڏاڏا جي نمائندگي ڪري ٿو، بند ٿيل شاخون موجوده اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون، ۽ غير نشان لڳل شاخون ختم ٿيل اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون.]] '''نظريو''' (Theory) [[سائنس|سائنسي]] مفروضن جو هڪ اھڙو سيٽ آهي جيڪو ھڪٻئي سان ٺھڪندو ھجي ۽ ان جي پٺيان ڪجهہ ثبوت بہ ھجن جيڪي مڪمل طور تي ثابت ٿيل نہ ھجن. A '''theory''' is, in general, any hypothesis or set of ideas about something, formed in any number of ways through any sort of reasoning for any sort of reason. When applied to intellectual or academic situations, it is considered a systematic and [[Rationalism|rational]] form of abstract thinking about a phenomenon, or the conclusions derived from such thinking. It involves contemplative and [[logical reasoning]], often supported by processes such as observation, experimentation, and research. Theories can be scientific, falling within the realm of empirical and testable knowledge, or they may belong to non-scientific disciplines, such as art or philosophy. In some cases, theories may exist independently of any formal discipline. In [[modern science]], the term "theory" refers to [[Scientific theory|scientific theories]], a well-confirmed type of explanation of [[nature]], made in a way [[Consistency|consistent]] with the [[scientific method]], and fulfilling the [[Scientific theory#Characteristics of theories|criteria]] required by [[modern science]]. Such theories are described in such a way that scientific tests should be able to provide [[Empirical evidence|empirical]] support for it, or [[Empirical evidence|empirical]] contradiction ("[[Falsifiability|falsify]]") of it. Scientific theories are the most reliable, rigorous, and comprehensive form of scientific knowledge,<ref>{{cite web |last=Schafersman |first=Steven D. |title=An Introduction to Science |url = http://www.geo.sunysb.edu/esp/files/scientific-method.html }}</ref> in contrast to more common uses of the word "theory" that imply that something is unproven or speculative (which in formal terms is better characterized by the word ''[[hypothesis]]'').<ref>{{cite book| author=National Academy of Sciences, Institute of Medicine| title=Science, evolution, and creationism| date=2008| publisher=National Academies Press| location=Washington, D.C.| isbn=978-0309105866| page=[https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11 11]| url=https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11| access-date=26 September 2015| url-access=registration}}</ref> Scientific theories are distinguished from hypotheses, which are individual empirically [[testable]] [[conjecture]]s, and from [[scientific laws]], which are descriptive accounts of the way nature behaves under certain conditions. Theories guide the enterprise of finding facts rather than of reaching goals, and are neutral concerning alternatives among values.<ref>{{cite journal |last1=McMurray|first1=Foster |title=Preface to an Autonomous Discipline of Education |journal=Educational Theory |date=July 1955 |volume=5 |issue=3 |pages=129–140 |doi = 10.1111/j.1741-5446.1955.tb01131.x }}</ref>{{rp|131}} A theory can be a [[body of knowledge]], which may or may not be associated with particular explanatory [[Conceptual model|models]]. To theorize is to develop this body of knowledge.<ref>{{cite book |last1=Thomas |first1=Gary |title=Education and theory : strangers in paradigms |year=2007 |publisher=Open Univ. Press |location=Maidenhead |isbn=9780335211791 }}</ref>{{rp|46}} The word theory or "in theory" is sometimes used outside of science to refer to something which the speaker did not experience or test before.<ref>[https://www.amnh.org/exhibitions/darwin/evolution-today/what-is-a-theory What is a Theory?]. [[American Museum of Natural History]].</ref> In science, this same concept is referred to as a [[hypothesis]], and the word "hypothetically" is used both inside and outside of science. In its usage outside of science, the word "theory" is very often contrasted to "[[praxis (process)|practice]]" (from Greek ''[[Wiktionary:praxis|praxis]]'', πρᾶξις) a Greek term for ''doing'', which is opposed to theory.<ref name=mediumthelaw>David J Pfeiffer. ''[https://medium.com/science-journal/scientific-theory-vs-scientific-law-5624633a8f1b Scientific Theory vs Law]''. [[Science (journal)|Science Journal]] (on medium.com). 30 January 2017</ref> A "classical example" of the distinction between "theoretical" and "practical" uses the discipline of medicine: [[medical theory]] involves trying to understand the [[Causality|causes]] and nature of health and sickness, while the practical side of medicine is trying to make people healthy. These two things are related but can be independent, because it is possible to research health and sickness without curing specific patients, and it is possible to cure a patient without knowing how the cure worked.{{efn|1= See for example [[Hippocrates]] [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory Praeceptiones, Part 1]. {{webarchive |url = https://web.archive.org/web/20140912175614/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory |date = 12 September 2014 }} }} هڪ '''نظريو''' (Theory)، عام طور تي، ڪنهن به شيءِ بابت ڪو به مفروضو يا خيالن جو مجموعو آهي، جيڪو ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به طريقي سان ٺهيل آهي. * * نظريو، جڏهن دانشورانه يا تعليمي حالتن تي لاڳو ڪيو وڃي ٿو. ان کي تجريدي سوچ جي هڪ منظم ۽ عقلي شڪل سمجهيو ويندو آهي. هڪ رجحان بابت. يا اهڙي سوچ مان نڪتل نتيجا. ان ۾ غور فڪر ۽ منطقي دليل شامل آهن. اڪثر ڪري مشاهدي، تجربي ۽ تحقيق جهڙن عملن جي حمايت ڪئي ويندي آهي. نظريا سائنسي ٿي سگهن ٿا (تجرباتي ۽ آزمائشي علم جي دائري ۾ اچڻ) يا اهي غير سائنسي شعبن (جهڙوڪ فن يا فلسفو) سان تعلق رکن ٿا. ڪجهه حالتن ۾. نظريا ڪنهن به رسمي نظم و ضبط کان آزاد طور تي موجود ٿي سگهن ٿا. * جديد سائنس ۾. اصطلاح "نظريو" سائنسي نظريات ڏانهن اشارو ڪري ٿو. فطرت جي وضاحت جو هڪ تصديق ٿيل قسم. سائنسي طريقي سان مطابقت رکندڙ طريقي سان ٺاهيو ويو آهي. ۽ جديد سائنس جي گهربل معيار کي پورو ڪندي. اهڙا نظريا هن طرح بيان ڪيا ويا آهن. ته سائنسي تجربا ان لاءِ تجرباتي مدد فراهم ڪرڻ جي قابل هجن. يا ان جي تجرباتي تضاد ("غلط ثابت ڪرڻ"). سائنسي نظريا سائنسي علم جي سڀ کان وڌيڪ قابل اعتماد، سخت ۽ جامع شڪل آهن. لفظ "نظريي" جي وڌيڪ عام استعمال جي برعڪس. جيڪو ظاهر ڪري ٿو ته ڪا شيءِ غير ثابت ٿيل يا قياس آرائي آهي (جيڪو رسمي اصطلاحن ۾ لفظ مفروضو سان بهتر طور تي نمايان آهي). سائنسي نظريا مفروضن کان مختلف آهن. جيڪي انفرادي تجرباتي طور تي جانچڻ وارا اندازا آهن. ۽ سائنسي قانونن کان. جيڪي فطرت جي ڪجهه حالتن هيٺ رويي جي وضاحتي اڪائونٽ آهن. * نظريا حقيقتن کي ڳولڻ جي ڪاروبار جي رهنمائي ڪن ٿا. مقصدن تائين پهچڻ جي بدران. ۽ قدرن جي وچ ۾ متبادل جي حوالي سان غير جانبدار آهن. هڪ نظريو علم جو هڪ جسم ٿي سگهي ٿو. جيڪو خاص وضاحتي ماڊلز سان لاڳاپيل هجي يا نه هجي. نظريو ڏيڻ علم جي هن جسم کي ترقي ڪرڻ آهي. * لفظ نظريو يا "نظريي ۾" ڪڏهن ڪڏهن سائنس کان ٻاهر ڪنهن اهڙي شيءِ جي حوالي ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪو ڳالهائيندڙ تجربو نه ڪيو هو. يا اڳ ۾ جانچيو هو. سائنس ۾. هن ساڳئي تصور کي مفروضو چيو ويندو آهي. ۽ لفظ "مفروضاتي طور تي" سائنس جي اندر ۽ ٻاهر ٻنهي استعمال ڪيو ويندو آهي. سائنس کان ٻاهر ان جي استعمال ۾. لفظ "نظريو" اڪثر ڪري "عمل" (يوناني پراڪسس، πρᾶξις مان) جي برعڪس آهي. ڪرڻ لاءِ هڪ يوناني اصطلاح. جيڪو نظريي جي خلاف آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Sisterlinks}} * [http://undsci.berkeley.edu/article/0_0_0/howscienceworks_20 "How science works: Even theories change"], ''Understanding Science'' by the University of California Museum of Paleontology. * [https://znetwork.org/wp-content/uploads/zinstructionals/htdocs/RTInstruc/id6.htm What is a Theory?] {{Authority control}} [[زمرو:نظريو]] [[زمرو:نظام]] [[زمرو:علم موجودات]] [[زمرو:تجريد]] [[زمرو:متاثر ٿيل استدلال]] [[زمرو:آنٽولوجي]] 967pek5hh4j7s6n0ym98lfci130g1bg 374117 374116 2026-04-28T11:51:21Z Memon2025 21315 374117 wikitext text/x-wiki {{Short description|Supposition or system of ideas intended to explain something}} {{About||theories in science|Scientific theory|other uses}} [[File:Darwin Tree 1837.png|thumb|200px|[[چارلس ڊارون]] جي نوٽ بڪ "آن ٽرانسميوٽيشن آف اسپيشيز" (1837) مان خاڪو، جيڪو شايد هڪ فائلوجينيٽڪ وڻ جو پهريون مثال آهي. (1) هڪ عام ابا ڏاڏا جي نمائندگي ڪري ٿو، بند ٿيل شاخون موجوده اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون، ۽ غير نشان لڳل شاخون ختم ٿيل اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون.]] '''نظريو''' (Theory) [[سائنس|سائنسي]] مفروضن جو هڪ اھڙو سيٽ آهي جيڪو ھڪٻئي سان ٺھڪندو ھجي ۽ ان جي پٺيان ڪجهہ ثبوت بہ ھجن جيڪي مڪمل طور تي ثابت ٿيل نہ ھجن. A '''theory''' is, in general, any hypothesis or set of ideas about something, formed in any number of ways through any sort of reasoning for any sort of reason. When applied to intellectual or academic situations, it is considered a systematic and [[Rationalism|rational]] form of abstract thinking about a phenomenon, or the conclusions derived from such thinking. It involves contemplative and [[logical reasoning]], often supported by processes such as observation, experimentation, and research. Theories can be scientific, falling within the realm of empirical and testable knowledge, or they may belong to non-scientific disciplines, such as art or philosophy. In some cases, theories may exist independently of any formal discipline. In [[modern science]], the term "theory" refers to [[Scientific theory|scientific theories]], a well-confirmed type of explanation of [[nature]], made in a way [[Consistency|consistent]] with the [[scientific method]], and fulfilling the [[Scientific theory#Characteristics of theories|criteria]] required by [[modern science]]. Such theories are described in such a way that scientific tests should be able to provide [[Empirical evidence|empirical]] support for it, or [[Empirical evidence|empirical]] contradiction ("[[Falsifiability|falsify]]") of it. Scientific theories are the most reliable, rigorous, and comprehensive form of scientific knowledge,<ref>{{cite web |last=Schafersman |first=Steven D. |title=An Introduction to Science |url = http://www.geo.sunysb.edu/esp/files/scientific-method.html }}</ref> in contrast to more common uses of the word "theory" that imply that something is unproven or speculative (which in formal terms is better characterized by the word ''[[hypothesis]]'').<ref>{{cite book| author=National Academy of Sciences, Institute of Medicine| title=Science, evolution, and creationism| date=2008| publisher=National Academies Press| location=Washington, D.C.| isbn=978-0309105866| page=[https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11 11]| url=https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11| access-date=26 September 2015| url-access=registration}}</ref> Scientific theories are distinguished from hypotheses, which are individual empirically [[testable]] [[conjecture]]s, and from [[scientific laws]], which are descriptive accounts of the way nature behaves under certain conditions. Theories guide the enterprise of finding facts rather than of reaching goals, and are neutral concerning alternatives among values.<ref>{{cite journal |last1=McMurray|first1=Foster |title=Preface to an Autonomous Discipline of Education |journal=Educational Theory |date=July 1955 |volume=5 |issue=3 |pages=129–140 |doi = 10.1111/j.1741-5446.1955.tb01131.x }}</ref>{{rp|131}} A theory can be a [[body of knowledge]], which may or may not be associated with particular explanatory [[Conceptual model|models]]. To theorize is to develop this body of knowledge.<ref>{{cite book |last1=Thomas |first1=Gary |title=Education and theory : strangers in paradigms |year=2007 |publisher=Open Univ. Press |location=Maidenhead |isbn=9780335211791 }}</ref>{{rp|46}} The word theory or "in theory" is sometimes used outside of science to refer to something which the speaker did not experience or test before.<ref>[https://www.amnh.org/exhibitions/darwin/evolution-today/what-is-a-theory What is a Theory?]. [[American Museum of Natural History]].</ref> In science, this same concept is referred to as a [[hypothesis]], and the word "hypothetically" is used both inside and outside of science. In its usage outside of science, the word "theory" is very often contrasted to "[[praxis (process)|practice]]" (from Greek ''[[Wiktionary:praxis|praxis]]'', πρᾶξις) a Greek term for ''doing'', which is opposed to theory.<ref name=mediumthelaw>David J Pfeiffer. ''[https://medium.com/science-journal/scientific-theory-vs-scientific-law-5624633a8f1b Scientific Theory vs Law]''. [[Science (journal)|Science Journal]] (on medium.com). 30 January 2017</ref> A "classical example" of the distinction between "theoretical" and "practical" uses the discipline of medicine: [[medical theory]] involves trying to understand the [[Causality|causes]] and nature of health and sickness, while the practical side of medicine is trying to make people healthy. These two things are related but can be independent, because it is possible to research health and sickness without curing specific patients, and it is possible to cure a patient without knowing how the cure worked.{{efn|1= See for example [[Hippocrates]] [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory Praeceptiones, Part 1]. {{webarchive |url = https://web.archive.org/web/20140912175614/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0251:text=Praec.:section=1&highlight=medical%2Ctheory |date = 12 September 2014 }} }} هڪ '''نظريو''' (Theory)، عام طور تي، ڪنهن به شيءِ بابت ڪو به مفروضو يا خيالن جو مجموعو آهي، جيڪو ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به طريقي سان ٺهيل آهي. * * نظريو، جڏهن دانشورانه يا تعليمي حالتن تي لاڳو ڪيو وڃي ٿو. ان کي تجريدي سوچ جي هڪ منظم ۽ عقلي شڪل سمجهيو ويندو آهي. هڪ رجحان بابت. يا اهڙي سوچ مان نڪتل نتيجا. ان ۾ غور فڪر ۽ منطقي دليل شامل آهن. اڪثر ڪري مشاهدي، تجربي ۽ تحقيق جهڙن عملن جي حمايت ڪئي ويندي آهي. نظريا سائنسي ٿي سگهن ٿا (تجرباتي ۽ آزمائشي علم جي دائري ۾ اچڻ) يا اهي غير سائنسي شعبن (جهڙوڪ فن يا فلسفو) سان تعلق رکن ٿا. ڪجهه حالتن ۾. نظريا ڪنهن به رسمي نظم و ضبط کان آزاد طور تي موجود ٿي سگهن ٿا. * جديد سائنس ۾. اصطلاح "نظريو" سائنسي نظريات ڏانهن اشارو ڪري ٿو. فطرت جي وضاحت جو هڪ تصديق ٿيل قسم. سائنسي طريقي سان مطابقت رکندڙ طريقي سان ٺاهيو ويو آهي. ۽ جديد سائنس جي گهربل معيار کي پورو ڪندي. اهڙا نظريا هن طرح بيان ڪيا ويا آهن. ته سائنسي تجربا ان لاءِ تجرباتي مدد فراهم ڪرڻ جي قابل هجن. يا ان جي تجرباتي تضاد ("غلط ثابت ڪرڻ"). سائنسي نظريا سائنسي علم جي سڀ کان وڌيڪ قابل اعتماد، سخت ۽ جامع شڪل آهن. لفظ "نظريي" جي وڌيڪ عام استعمال جي برعڪس. جيڪو ظاهر ڪري ٿو ته ڪا شيءِ غير ثابت ٿيل يا قياس آرائي آهي (جيڪو رسمي اصطلاحن ۾ لفظ مفروضو سان بهتر طور تي نمايان آهي). سائنسي نظريا مفروضن کان مختلف آهن. جيڪي انفرادي تجرباتي طور تي جانچڻ وارا اندازا آهن. ۽ سائنسي قانونن کان. جيڪي فطرت جي ڪجهه حالتن هيٺ رويي جي وضاحتي اڪائونٽ آهن. * نظريا حقيقتن کي ڳولڻ جي ڪاروبار جي رهنمائي ڪن ٿا. مقصدن تائين پهچڻ جي بدران. ۽ قدرن جي وچ ۾ متبادل جي حوالي سان غير جانبدار آهن. هڪ نظريو علم جو هڪ جسم ٿي سگهي ٿو. جيڪو خاص وضاحتي ماڊلز سان لاڳاپيل هجي يا نه هجي. نظريو ڏيڻ علم جي هن جسم کي ترقي ڪرڻ آهي. * لفظ نظريو يا "نظريي ۾" ڪڏهن ڪڏهن سائنس کان ٻاهر ڪنهن اهڙي شيءِ جي حوالي ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪو ڳالهائيندڙ تجربو نه ڪيو هو. يا اڳ ۾ جانچيو هو. سائنس ۾. هن ساڳئي تصور کي مفروضو چيو ويندو آهي. ۽ لفظ "مفروضاتي طور تي" سائنس جي اندر ۽ ٻاهر ٻنهي استعمال ڪيو ويندو آهي. سائنس کان ٻاهر ان جي استعمال ۾. لفظ "نظريو" اڪثر ڪري "عمل" (يوناني پراڪسس، πρᾶξις مان) جي برعڪس آهي. ڪرڻ لاءِ هڪ يوناني اصطلاح. جيڪو نظريي جي خلاف آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Sisterlinks}} * [http://undsci.berkeley.edu/article/0_0_0/howscienceworks_20 "How science works: Even theories change"], ''Understanding Science'' by the University of California Museum of Paleontology. * [https://znetwork.org/wp-content/uploads/zinstructionals/htdocs/RTInstruc/id6.htm What is a Theory?] {{Authority control}} [[زمرو:نظريو]] [[زمرو:نظام]] [[زمرو:تجريد]] [[زمرو:آنٽالاجي]] [[زمرو:علم موجودات]] [[زمرو:متاثر ٿيل استدلال]] atypuggaujnnf8o6l5ighd5xv6p76if 374120 374117 2026-04-28T11:57:55Z Memon2025 21315 374120 wikitext text/x-wiki {{Short description|Supposition or system of ideas intended to explain something}} {{About||theories in science|Scientific theory|other uses}} [[File:Darwin Tree 1837.png|thumb|200px|[[چارلس ڊارون]] جي نوٽ بڪ "آن ٽرانسميوٽيشن آف اسپيشيز" (1837) مان خاڪو، جيڪو شايد هڪ فائلوجينيٽڪ وڻ جو پهريون مثال آهي. (1) هڪ عام ابا ڏاڏا جي نمائندگي ڪري ٿو، بند ٿيل شاخون موجوده اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون، ۽ غير نشان لڳل شاخون ختم ٿيل اولاد جي نمائندگي ڪن ٿيون.]] '''نظريو''' (Theory) [[سائنس|سائنسي]] مفروضن جو هڪ اھڙو سيٽ آهي جيڪو ھڪٻئي سان ٺھڪندو ھجي ۽ ان جي پٺيان ڪجهہ ثبوت بہ ھجن جيڪي مڪمل طور تي ثابت ٿيل نہ ھجن. هڪ '''نظريو''' (Theory)، عام طور تي، ڪنهن به شيءِ بابت ڪو به مفروضو يا خيالن جو مجموعو آهي، جيڪو ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به قسم جي دليل ذريعي ڪنهن به طريقي سان ٺهيل آهي. نظريو، جڏهن دانشورانه يا تعليمي حالتن تي لاڳو ڪيو وڃي ٿو, ان کي تجريدي سوچ جي هڪ منظم ۽ عقلي شڪل سمجهيو ويندو آهي. هڪ رجحان بابت, يا اهڙي سوچ مان نڪتل نتيجا. ان ۾ غور فڪر ۽ منطقي دليل شامل آهن. اڪثر ڪري مشاهدي، تجربي ۽ تحقيق جهڙن عملن جي حمايت ڪئي ويندي آهي. نظريا سائنسي ٿي سگهن ٿا (تجرباتي ۽ آزمائشي علم جي دائري ۾ اچڻ) يا اهي غير سائنسي شعبن (جهڙوڪ فن يا فلسفو) سان تعلق رکن ٿا. ڪجهه حالتن ۾. نظريا ڪنهن به رسمي نظم و ضبط کان آزاد طور تي موجود ٿي سگهن ٿا. جديد سائنس ۾ اصطلاح "نظريو" سائنسي نظريات ڏانهن اشارو ڪري ٿو. فطرت جي وضاحت جو هڪ تصديق ٿيل قسم. سائنسي طريقي سان مطابقت رکندڙ طريقي سان ٺاهيو ويو آهي. ۽ جديد سائنس جي گهربل معيار کي پورو ڪندي. اهڙا نظريا هن طرح بيان ڪيا ويا آهن. ته سائنسي تجربا ان لاءِ تجرباتي مدد فراهم ڪرڻ جي قابل هجن. يا ان جي تجرباتي تضاد ("غلط ثابت ڪرڻ"). سائنسي نظريا سائنسي علم جي سڀ کان وڌيڪ قابل اعتماد، سخت ۽ جامع شڪل آهن. لفظ "نظريي" جي وڌيڪ عام استعمال جي برعڪس. جيڪو ظاهر ڪري ٿو ته ڪا شيءِ غير ثابت ٿيل يا قياس آرائي آهي (جيڪو رسمي اصطلاحن ۾ لفظ مفروضو سان بهتر طور تي نمايان آهي). سائنسي نظريا مفروضن کان مختلف آهن. جيڪي انفرادي تجرباتي طور تي جانچڻ وارا اندازا آهن. ۽ سائنسي قانونن کان. جيڪي فطرت جي ڪجهه حالتن هيٺ رويي جي وضاحتي اڪائونٽ آهن. In [[modern science]], the term "theory" refers to [[Scientific theory|scientific theories]], a well-confirmed type of explanation of [[nature]], made in a way [[Consistency|consistent]] with the [[scientific method]], and fulfilling the [[Scientific theory#Characteristics of theories|criteria]] required by [[modern science]]. Such theories are described in such a way that scientific tests should be able to provide [[Empirical evidence|empirical]] support for it, or [[Empirical evidence|empirical]] contradiction ("[[Falsifiability|falsify]]") of it. Scientific theories are the most reliable, rigorous, and comprehensive form of scientific knowledge,<ref>{{cite web |last=Schafersman |first=Steven D. |title=An Introduction to Science |url = http://www.geo.sunysb.edu/esp/files/scientific-method.html }}</ref> in contrast to more common uses of the word "theory" that imply that something is unproven or speculative (which in formal terms is better characterized by the word ''[[hypothesis]]'').<ref>{{cite book| author=National Academy of Sciences, Institute of Medicine| title=Science, evolution, and creationism| date=2008| publisher=National Academies Press| location=Washington, D.C.| isbn=978-0309105866| page=[https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11 11]| url=https://archive.org/details/isbn_9780309105866/page/11| access-date=26 September 2015| url-access=registration}}</ref> Scientific theories are distinguished from hypotheses, which are individual empirically [[testable]] [[conjecture]]s, and from [[scientific laws]], which are descriptive accounts of the way nature behaves under certain conditions. Theories guide the enterprise of finding facts rather than of reaching goals, and are neutral concerning alternatives among values.<ref>{{cite journal |last1=McMurray|first1=Foster |title=Preface to an Autonomous Discipline of Education |journal=Educational Theory |date=July 1955 |volume=5 |issue=3 |pages=129–140 |doi = 10.1111/j.1741-5446.1955.tb01131.x }}</ref>{{rp|131}} A theory can be a [[body of knowledge]], which may or may not be associated with particular explanatory [[Conceptual model|models]]. To theorize is to develop this body of knowledge.<ref>{{cite book |last1=Thomas |first1=Gary |title=Education and theory : strangers in paradigms |year=2007 |publisher=Open Univ. Press |location=Maidenhead |isbn=9780335211791 }}</ref>{{rp|46}} The word theory or "in theory" is sometimes used outside of science to refer to something which the speaker did not experience or test before.<ref>[https://www.amnh.org/exhibitions/darwin/evolution-today/what-is-a-theory What is a Theory?]. [[American Museum of Natural History]].</ref> In science, this same concept is referred to as a [[hypothesis]], and the word "hypothetically" is used both inside and outside of science. In its usage outside of science, the word "theory" is very often contrasted to "[[praxis (process)|practice]]" (from Greek ''[[Wiktionary:praxis|praxis]]'', πρᾶξις) a Greek term for ''doing'', which is opposed to theory.<ref name="mediumthelaw">David J Pfeiffer. ''[https://medium.com/science-journal/scientific-theory-vs-scientific-law-5624633a8f1b Scientific Theory vs Law]''. [[Science (journal)|Science Journal]] (on medium.com). 30 January 2017</ref> A "classical example" of the distinction between "theoretical" and "practical" uses the discipline of medicine: [[medical theory]] involves trying to understand the [[Causality|causes]] and nature of health and sickness, while the practical side of medicine is trying to make people healthy. These two things are related but can be independent, because it is possible to research health and sickness without curing specific patients, and it is possible to cure a patient without knowing how the cure worked. نظريا حقيقتن کي ڳولڻ جي ڪاروبار جي رهنمائي ڪن ٿا. مقصدن تائين پهچڻ جي بدران. ۽ قدرن جي وچ ۾ متبادل جي حوالي سان غير جانبدار آهن. هڪ نظريو علم جو هڪ جسم ٿي سگهي ٿو. جيڪو خاص وضاحتي ماڊلز سان لاڳاپيل هجي يا نه هجي. نظريو ڏيڻ علم جي هن جسم کي ترقي ڪرڻ آهي. * لفظ نظريو يا "نظريي ۾" ڪڏهن ڪڏهن سائنس کان ٻاهر ڪنهن اهڙي شيءِ جي حوالي ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي جيڪو ڳالهائيندڙ تجربو نه ڪيو هو. يا اڳ ۾ جانچيو هو. سائنس ۾. هن ساڳئي تصور کي مفروضو چيو ويندو آهي. ۽ لفظ "مفروضاتي طور تي" سائنس جي اندر ۽ ٻاهر ٻنهي استعمال ڪيو ويندو آهي. سائنس کان ٻاهر ان جي استعمال ۾. لفظ "نظريو" اڪثر ڪري "عمل" (يوناني پراڪسس، πρᾶξις مان) جي برعڪس آهي. ڪرڻ لاءِ هڪ يوناني اصطلاح. جيڪو نظريي جي خلاف آهي. ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهرين لنڪس== {{Sisterlinks}} * [http://undsci.berkeley.edu/article/0_0_0/howscienceworks_20 "How science works: Even theories change"], ''Understanding Science'' by the University of California Museum of Paleontology. * [https://znetwork.org/wp-content/uploads/zinstructionals/htdocs/RTInstruc/id6.htm What is a Theory?] {{Authority control}} [[زمرو:نظريو]] [[زمرو:نظام]] [[زمرو:تجريد]] [[زمرو:آنٽالاجي]] [[زمرو:علم موجودات]] [[زمرو:متاثر ٿيل استدلال]] bv4vnvki6z0jhsrappozdeey1bv4rbx 0 41044 374099 308179 2026-04-28T09:25:03Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 374099 wikitext text/x-wiki {{Short description|Electrically excitable cell found in the nervous system of animals}} {{Taxobox |name = نيوران |image = Blausen 0657 MultipolarNeuron.png |caption = Anatomy of a [[multipolar neuron]] |function = |neurotransmitter = |morphology = |afferents = |efferents = }} [[فائل:Anatomy of a Neuron with Synapse.png|thumb|علامتي خاڪو مخروطي نيوران جي ظاھري بناوٽ ڏيکاري ٿو. دماغ جي حصي سيريبريل ڪورٽيڪس کان ڪرنگهي طرف ويندي ڏيکاريل]] '''تنتي جيو گھرڙو''' يا '''نيوران''' (Neuron)، [[تنتي سرشتو|تنتي سرشتي]] جي بنيادي اڪائي آهي. تنتي سرشتو خاص قسم جي جيو گھرڙن يعني نيوران مان ٺھيل آھي. انھن ۾ اليڪٽرڪ ڪرنٽ پيدا ڪرڻ جي صلاحيت موجود ھوندي آھي جيڪو ڪرنٽ ھڪ نيوران کان ٻئي نيوران تائين منتقل ٿئي ٿو جنھن کي تنتي پيغام (Nerve Impulse) چئبو آهي. ھر ھڪ نيوران کي پنھنجي گھرڙيائي بناوٽ يعني سوما (Soma) ھوندي آھي، جنھن ۾ ھڪ ايڪسان (axon) ۽ گھرڙي جون شاخون ھونديون آھن. سوما جي اندر گھرڙي سائٽوپلازم (cytoplasm) باريڪ ننڍڙا عضوا (organelles) ۽ مرڪز (nucleus) ھوندا آھن. ڊينڊرائيٽس (dendrites) اڃان به وڌيڪ تاندورن وانگر شاخون ھونديون آھن جيڪي ٻاھرين طرف پکڙيل ھونديون آھن تہ جيئن تنتي پيغام (Impulse) کي محسوس ڪري سگھن. انھن شاخن جي ابتڙ ايڪسان (axon) ۾ ڪي به شاخون نہ ٿينديون آهن ۽ اھو ڊگھو، اڪيلو ۽ ڌاڳي جي شڪل جو ھوندو آھي. ھن جو ڪم مختلف نيورانن ڏانھن معلومات موڪلڻ ھوندو آھي. انھيءَ جي آخري ڇيڙي وٽ ڪيتريون ئي شاخون ٻاھر نڪرن ٿيون جيڪي پکڙجي ھڪ آخري تھه (end plate) ٺاھن ٿيون. هڪ نيوران يا اعصابي جيو گھرڙو هڪ پرجوش جيو گھرڙو (Excited Cell) آهي جيڪو تنتي سرشتي ۾ هڪ تنتن جي نيٽ ورڪ تي برقي سگنل (جنهن کي عمل جي صلاحيت سڏيو ويندو آهي) کي فائر ڪري ٿو. اهي دماغ ۽ ريڙهه جي هڏي ۾ هوندا آهن. اهي تسلسل حاصل ڪرڻ ۽ هلائڻ ۾ مدد ڪن ٿا. نيوران ٻين جيو گھرڙن سان سينيپس (Synapse) ذريعي رابطو ڪن ٿا. جيڪي خاص رابطا آهن جيڪي عام طور تي ڪيميائي نيوروٽرانسميٽر جي ٿوري مقدار کي استعمال ڪن ٿا ته جيئن پري سينيپٽڪ نيوران کان برقي سگنل کي سينيپٽڪ گيپ ذريعي ٽارگيٽ جيو گھرڙي تائين منتقل ڪري سگھن. نيوران سڀني جانورن ۾ تنتي ٽشو جا مکيه جزا آهن سواءِ اسپنج ۽ پلاڪوزون جي. ٻوٽن ۽ فنگس ۾ اعصابي جيو گھرڙا نه هوندا آهن. ماليڪيولر ثبوت اهو ظاهر ڪن ٿا ته برقي سگنل پيدا ڪرڻ جي صلاحيت پهريون ڀيرو ارتقا ۾ 700 کان 800 ملين سال اڳ ٽونين دور ۾ ظاهر ٿي هئي. نيوران جا اڳوڻا پيپٽيڊرجڪ افرازي جيو گھرڙا هئا. انهن آخرڪار نوان جين ماڊل حاصل ڪيا جيڪي جيو گھرڙن کي پوسٽ سينيپٽڪ اسڪافولڊ ۽ آئن چينل ٺاهڻ جي قابل بڻائين ٿا جيڪي تيز برقي سگنل پيدا ڪن ٿا. برقي سگنل پيدا ڪرڻ جي صلاحيت اعصابي نظام جي ارتقا ۾ هڪ اهم جدت هئي. نيورون عام طور تي انهن جي ڪم جي بنياد تي ٽن قسمن ۾ ورهايل آهن. حسي نيورون ڇهڻ، آواز، يا روشني جهڙن محرڪن جو جواب ڏين ٿا جيڪي حسي عضون جي سيلن کي متاثر ڪن ٿا، ۽ اهي ريڙهه جي هڏي يا دماغ ڏانهن سگنل موڪلين ٿا. موٽر نيورون دماغ ۽ ريڙهه جي هڏي مان سگنل وصول ڪن ٿا ته جيئن عضلات جي ڇڪتاڻ کان وٺي غدود جي پيداوار تائين هر شيءِ کي ڪنٽرول ڪري سگهجي. انٽرنيورون دماغ يا ريڙهه جي هڏي جي ساڳئي علائقي ۾ نيورون کي ٻين نيورون سان ڳنڍين ٿا. جڏهن ڪيترائي نيورون ڪم ڪندڙ طور تي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن، ته اهي ٺاهيندا آهن جنهن کي نيورل سرڪٽ چيو ويندو آهي. نيورون عام طور تي انهن جي ڪم جي بنياد تي ٽن قسمن ۾ ورهايل آهن. حسي نيورون ڇهڻ، آواز، يا روشني جهڙن محرڪن جو جواب ڏين ٿا جيڪي حسي عضون جي سيلن کي متاثر ڪن ٿا، ۽ اهي ريڙهه جي هڏي يا دماغ ڏانهن سگنل موڪلين ٿا. موٽر نيورون دماغ ۽ ريڙهه جي هڏي مان سگنل وصول ڪن ٿا ته جيئن عضلات جي ڇڪتاڻ کان وٺي غدود جي پيداوار تائين هر شيءِ کي ڪنٽرول ڪري سگهجي. انٽرنيورون دماغ يا ريڙهه جي هڏي جي ساڳئي علائقي اندر ٻين نيورون سان نيورون ڳنڍين ٿا. جڏهن ڪيترائي نيورون ڪم ڪندڙ طور تي هڪٻئي سان ڳنڍيل هوندا آهن، ته اهي ٺاهيندا آهن جنهن کي نيورل سرڪٽ چيو ويندو آهي. هڪ نيورون ۾ ٻين سيلن جون سڀئي بناوتون هونديون آهن جهڙوڪ نيوڪليس، مائيٽوڪونڊريا، ۽ گولگي باڊيز پر ان ۾ اضافي منفرد بناوتون هونديون آهن جهڙوڪ ايڪسون، ۽ ڊينڊرائٽس. سوما هڪ ٺوس بناوت آهي، ۽ ايڪسون ۽ ڊينڊرائٽس سوما مان نڪرندڙ تنت آهن. ڊينڊرائٽس عام طور تي وڏي پيماني تي شاخ ڪندا آهن ۽ سوما کان ڪجهه سو مائڪرو ميٽر وڌائيندا آهن. ايڪسون سوما کي هڪ سوجن تي ڇڏي ٿو جنهن کي ايڪسون هيلڪ سڏيو ويندو آهي ۽ انسانن ۾ 1 ميٽر تائين يا ٻين نسلن ۾ وڌيڪ سفر ڪندو آهي. اهو شاخون ڪندو آهي پر عام طور تي هڪ مستقل قطر برقرار رکندو آهي. محور جي شاخن جي سڀ کان پري چوٽي تي محور ٽرمينل آهن، جتي نيورون هڪ سگنل کي سنيپس ذريعي ٻئي سيل ڏانهن منتقل ڪري سگهي ٿو. نيورون ۾ ڊينڊرائٽس جي کوٽ ٿي سگهي ٿي يا انهن ۾ ڪو به محور نه هوندو آهي. نيورائٽ جو اصطلاح ڊينڊرائٽ يا هڪ محور کي بيان ڪرڻ لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي، خاص طور تي جڏهن سيل غير فرق ٿيل هجي. گھڻا نيورون ڊينڊرائٽس ۽ سوما ذريعي سگنل وصول ڪندا آهن ۽ محور هيٺ سگنل موڪليندا آهن. اڪثريت جي synapses تي، سگنل هڪ نيورون جي محور کان ٻئي جي ڊينڊرائٽ تائين پار ڪندا آهن. بهرحال، synapses هڪ محور کي ٻئي محور سان يا هڪ ڊينڊرائٽ کي ٻئي ڊينڊرائٽ سان ڳنڍي سگهن ٿا. سگنلنگ جو عمل جزوي طور تي برقي ۽ جزوي طور تي ڪيميائي آهي. نيورون برقي طور تي پرجوش هوندا آهن، انهن جي جھلين ۾ وولٽيج گريڊينٽس جي سار سنڀال جي ڪري. جيڪڏهن وولٽيج ٿوري وقفي تي ڪافي مقدار ۾ تبديل ٿئي ٿو، ته نيورون هڪ آل يا ڪجهه به نه اليڪٽرو ڪيميڪل نبض پيدا ڪري ٿو جنهن کي ايڪشن پوٽينشل سڏيو ويندو آهي. هي پوٽينشل ايڪسون سان گڏ تيزي سان سفر ڪري ٿو ۽ انهن تائين پهچندي ئي سيناپٽڪ ڪنيڪشن کي چالو ڪري ٿو. سيناپٽڪ سگنل شايد جوش ڏيندڙ يا روڪيندڙ هجن، خالص وولٽيج کي وڌائي يا گهٽائي سگهن ٿا جيڪو سوما تائين پهچي ٿو. گهڻن ڪيسن ۾، دماغ جي ترقي ۽ ٻاروتڻ دوران نيورل اسٽيم سيلز ذريعي نيورون پيدا ٿين ٿا. دماغ جي اڪثر علائقن ۾ نيوروجينيسس وڏي پيماني تي بالغ ٿيڻ دوران بند ٿي ويندو آهي. ==تنتي سرشتو== ==اناٽامي ۽ هسٽولوجي== ==درجه بندي== ==ڪنيڪٽيوٽي== ==عمل جي صلاحيت جي پيغام رساني لاءِ طريقا== ==نيورل ڪوڊنگ== ==سڀ يا ڪو به اصول== ==اصطلاح== ==تاريخ== ==دماغ ۾ نيورون== ==نيورلولوجيڪل خرابيون== ==ترقي== ==نروس جي بحالي== ==پڻ ڏسو== . A '''neuron''', '''neurone''',<ref>UK for neuron; Cambridge Dictionary, https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/neurone</ref> or '''nerve cell''' is an [[membrane potential#Cell excitability|excitable]] [[cell (biology)|cell]] that fires electric signals called [[action potentials]] across a [[neural network (biology)|neural network]] in the [[nervous system]]. They are located in the brain and spinal cord and help to receive and conduct impulses. Neurons communicate with other cells via [[synapse]]s, which are specialized connections that commonly use minute amounts of chemical [[neurotransmitter]]s to pass the electric signal from the presynaptic neuron to the target cell through the synaptic gap. Neurons are the main components of [[nervous tissue]] in all [[Animalia|animals]] except [[sponge]]s and [[placozoans]]. [[Plant]]s and [[fungi]] do not have nerve cells. Molecular evidence suggests that the ability to generate electric signals first appeared in evolution some 700 to 800 million years ago, during the [[Tonian]] period. Predecessors of neurons were the [[peptidergic]] secretory cells. They eventually gained new gene modules which enabled cells to create post-synaptic scaffolds and ion channels that generate fast electrical signals. The ability to generate electric signals was a key innovation in the evolution of the nervous system.<ref>{{Cite journal |last1=Najle |first1=Sebastián R. |last2=Grau-Bové |first2=Xavier |last3=Elek |first3=Anamaria |last4=Navarrete |first4=Cristina |last5=Cianferoni |first5=Damiano |last6=Chiva |first6=Cristina |last7=Cañas-Armenteros |first7=Didac |last8=Mallabiabarrena |first8=Arrate |last9=Kamm |first9=Kai |last10=Sabidó |first10=Eduard |last11=Gruber-Vodicka |first11=Harald |last12=Schierwater |first12=Bernd |last13=Serrano |first13=Luis |last14=Sebé-Pedrós |first14=Arnau |date=Oct 2023 |title=Stepwise emergence of the neuronal gene expression program in early animal evolution |doi-access=free |journal=Cell |language=en |volume=186 |issue=21 |pages=4676–4693.e29 |doi=10.1016/j.cell.2023.08.027 |pmc=10580291 |pmid=37729907 }}</ref> Neurons are typically classified into three types based on their function. [[Sensory neuron]]s respond to [[Stimulus (physiology)|stimuli]] such as touch, sound, or light that affect the cells of the [[Sense|sensory organs]], and they send signals to the [[spinal cord]] or [[brain]]. [[Motor neuron]]s receive signals from the brain and spinal cord to control everything from [[muscle contraction]]s<ref>Zayia LC, Tadi P. [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554616/ Neuroanatomy, Motor Neuron]. [Updated 2022 Jul 25]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2023 Jan-.</ref> to [[gland|glandular output]]. [[Interneuron]]s connect neurons to other neurons within the same region of the brain or spinal cord. When multiple neurons are functionally connected together, they form what is called a [[neural circuit]]. A neuron contains all the structures of other cells such as a [[Cell nucleus|nucleus]], [[mitochondria]], and [[Golgi bodies]] but has additional unique structures such as an [[axon]], and [[dendrite]]s.<ref name="Betts"/> The soma is a compact structure, and the axon and dendrites are filaments extruding from the soma. Dendrites typically branch profusely and extend a few hundred micrometers from the soma. The axon leaves the soma at a swelling called the [[axon hillock]] and travels for as far as 1 meter in humans or more in other species. It branches but usually maintains a constant diameter. At the farthest tip of the axon's branches are [[axon terminals]], where the neuron can transmit a signal across the [[synapse]] to another cell. Neurons may lack dendrites or have no axons. The term [[neurite]] is used to describe either a dendrite or an axon, particularly when the cell is [[Cellular differentiation|undifferentiated]]. Most neurons receive signals via the dendrites and soma and send out signals down the axon. At the majority of synapses, signals cross from the axon of one neuron to the dendrite of another. However, synapses can connect an axon to another axon or a dendrite to another dendrite. The signaling process is partly electrical and partly chemical. Neurons are electrically excitable, due to the maintenance of [[voltage]] gradients across their [[Cell membrane|membranes]]. If the voltage changes by a large enough amount over a short interval, the neuron generates an [[All-or-none law|all-or-nothing]] [[electrochemical]] pulse called an [[action potential]]. This potential travels rapidly along the axon and activates synaptic connections as it reaches them. Synaptic signals may be [[Excitatory postsynaptic potential|excitatory]] or [[Inhibitory postsynaptic potential|inhibitory]], increasing or reducing the net voltage that reaches the soma. In most cases, neurons are generated by [[neural stem cell]]s during brain development and childhood. [[Neurogenesis]] largely ceases during adulthood in most areas of the brain. {{toclimit|3}} {{Taxobox |name = نيوران |image = Blausen 0657 MultipolarNeuron.png |caption = Anatomy of a [[multipolar neuron]] |function = |neurotransmitter = |morphology = |afferents = |efferents = }} [[فائل:Anatomy of a Neuron with Synapse.png|thumb|علامتي خاڪو مخروطي نيوران جي ظاھري بناوٽ ڏيکاري ٿو. دماغ جي حصي سيريبريل ڪورٽيڪس کان ڪرنگهي طرف ويندي ڏيکاريل]] '''نيوران''' (Neuron)، [[تنتي سرشتو|تنتي سرشتي]] جي بنيادي اڪائي آهن. تنتي سرشتو خاص قسم جي جيو گھرڙن يعني نيوران مان ٺھيل آھي. انھن ۾ اليڪٽرڪ ڪرنٽ پيدا ڪرڻ جي صلاحيت موجود ھوندي آھي جيڪو ڪرنٽ ھڪ نيوران کان ٻئي نيوران تائين منتقل ٿئي ٿو جنھن کي تنتي پيغام (Nerve Impulse) چئبو آهي. ھر ھڪ نيوران کي پنھنجي گھرڙيائي بناوٽ يعني سوما (Soma) ھوندي آھي، جنھن ۾ ھڪ ايڪسان (axon) ۽ گھرڙي جون شاخون ھونديون آھن. سوما جي اندر گھرڙي سائٽوپلازم (cytoplasm) باريڪ ننڍڙا عضوا (organelles) ۽ مرڪز (nucleus) ھوندا آھن. ڊينڊرائيٽس (dendrites) اڃان به وڌيڪ تاندورن وانگر شاخون ھونديون آھن جيڪي ٻاھرين طرف پکڙيل ھونديون آھن تہ جيئن تنتي پيغام (Impulse) کي محسوس ڪري سگھن. انھن شاخن جي ابتڙ ايڪسان (axon) ۾ ڪي به شاخون نہ ٿينديون آهن ۽ اھو ڊگھو، اڪيلو ۽ ڌاڳي جي شڪل جو ھوندو آھي. ھن جو ڪم مختلف نيورانن ڏانھن معلومات موڪلڻ ھوندو آھي. انھيءَ جي آخري ڇيڙي وٽ ڪيتريون ئي شاخون ٻاھر نڪرن ٿيون جيڪي پکڙجي ھڪ آخري تھه (end plate) ٺاھن ٿيون. ==نيوران جا قسم== ===حساسي نيوران=== حساسي نيوران: سينسري نيوران: sensory neuran: آھي تنتي پيغام( Impulse) کي [[حواس|حواسن]] کان مرڪزي تنتي سرشتي تائين پھچائيندا آھن. ===موٽر نيوران=== موٽر نيوران: motor neuran: ھي جوابي نيوران مرڪزي تنتي سرشتي کان عمل ڪندڙ عضون ڏانھن ھدايتون پھچائيندا آھن. ===وچ وارو نيوران=== وچ وارو نيوران يا انٽر نيوران (inter neuran)، حواسي نيورانن ۽ موٽر نيورانن جي وچ ۾ ھوندا آھن. سمورو مرڪزي تنتي سرشتو وچ وارن نيورانن جو جڙيل ھوندو آھي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:نيوران]] [[زمرو:جيو گهرڙا]] [[زمرو:نيورولاجي]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] 1fw8bs7t00edy51vicjmj1af0gmtsab 10 41435 373953 372237 2026-04-27T18:31:10Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو:اڻزمريل]] کي [[سانچو:Uncategorized]] ڏانھن چوريو 372237 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Uncategorized}} begin-->{{#ifeq:{{FULLPAGENAME}}|Main Page||{{mbox | type = style | class = ambox-uncategorized | image = [[File:Wiki letter w.svg|50x40px]] | small = {{{small|}}} | demospace = {{{demospace|}}} | text = ھن {{pagetype|subjectspace=yes}} '''۾ ڪي بہ [[وڪيپيڊيا:زمراڪاري|زمرا]] نہ آھن'''. مھرباني ڪري ان ۾ [[وڪيپيڊيا:زمراڪاري ڪپس#مضمون کي ڪنھن زمري ۾ ڪيئن وجھجي؟|زمرا وجھو]] تہ جيئن ان کي ھڪ جھڙن {{#ifeq:{{pagetype|subjectspace=yes}}| category | categorie | {{pagetype|subjectspace=yes}} }}ن جي فھرست ۾ وجھي سگھجي. {{#if:{{{date|}}}|<small>''({{{date}}})''</small>}} | smalltext = ھن کي {{pagetype|subjectspace=yes}} ڪن بہ [[وڪيپيڊيا:زمراڪاري|زمرن]] ۾ نہ وڌو ويو آھي. }}<includeonly>{{DMCFACT|Uncategorized|from|{{{date|}}}|All uncategorized pages|Uncategorized pages}}</includeonly>}}<!-- {{Uncategorized}} end --> }}<noinclude>{{Documentation}}<!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, thanks! --></noinclude> ld3k9s8jilp8hm9o4j6g5i4dtvyhzm7 11 41449 373955 112604 2026-04-27T18:31:10Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو بحث:اڻزمريل]] کي [[سانچو بحث:Uncategorized]] ڏانھن چوريو 112604 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 44001 373909 352218 2026-04-27T17:03:14Z Ibne maryam 17680 373909 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:علم الانسان]] [[زمرو:زندگي جو فلسفو]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] lluec8rjaw5mhx4lji6b5qrsv9xgiw4 14 44238 373906 373807 2026-04-27T16:59:57Z Ibne maryam 17680 373906 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:بشريات]] [[زمرو:ذاتي زندگي]] [[زمرو:انساني سرگرميون]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] jyticn6hwtvpunvdqpl6oqk3dz92aor 14 44469 373858 166506 2026-04-27T12:39:07Z Memon2025 21315 373858 wikitext text/x-wiki {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:اشاعتون]] [[زمرو:زمرا بلحاظ قسم]] [[زمرو:ميڊيا جا قسم]] 03g18t7yquhtbjsapjwdsokutjphrv3 4 47319 373962 373154 2026-04-27T19:18:14Z ListeriaBot 10240 Wikidata list updated [V2] 373962 wikitext text/x-wiki {{bots|allow=ListeriaBot}} روان سال ۾ اڄ جي تاريخ يعني '''{{#time:d F|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}''' تي ڄمڻ (پيدا ٿيڻ وارن ماڻهن جي فهرست هيٺ درج آهي، پَڪ سان (يقيناً) ان ۾ ڪيترائي ماڻهو اڃا به جيئرا (زندهه) حيات هوندا. آخري نئين سر شروعات: <onlyinclude>{{#time: Y-m-d H:i|{{REVISIONTIMESTAMP}}}}</onlyinclude> == فهرست == {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item WHERE { ?date_node wikibase:timePrecision "11"^^xsd:integer . ?date_node wikibase:timeValue ?date . FILTER (year(?date) > 1899) FILTER (day(?date) = day(now())) FILTER (month(?date) = month(now())) ?item p:P569/<http://www.wikidata.org/prop/statement/value/P569> ?date_node . ?item wdt:P31 wd:Q5 . OPTIONAL {?item wdt:P570 ?dod} FILTER (!bound(?dod)) } ORDER BY DESC(?date) ?item |columns=P18,P569:تاريخ پيدائش,label:ماڻهو,وضاحت,P106,P39,P27,P735 |thumb=125 |autolist=fallback |links=local }} {{Wikidata list end}} [[زمرو:اڄ جي تاريخ ڄمڻ وارا ماڻهو]] [[زمرو:مارچ جون پيدائشون]] akwee9ub0nvl0f8wpnwnbv0w99ann0k 0 48878 374065 208898 2026-04-28T06:34:00Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:سنڌي سياستدان]] جو اضافو + ترتيب 374065 wikitext text/x-wiki {{POV}} {{Infobox writer | name = ڪامريڊ سوڀو گيانچنداڻي | image = | imagesize = 200px | caption = | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1920|05|03}} | birth_place = [[ڳوٺ ٻنڊ]] [[لاڙڪاڻو ضلعو|لاڙڪاڻو]]، [[برٽش انڊيا]] | death_date = {{birth date|2014|12|08}} | death_place = [[لاڙڪاڻو]]، [[پاڪستان]] | occupation = [[دانشور]]، [[سياستدان]]، [[وڪيل]] | nationality = {{flag|پاڪستان}}[[پاڪستان|پاڪستاني]] | religion = ھندو | ethnicity = [[سنڌي]] | language = [[اردو]]، [[سنڌي]] | education = | alma_mater = [[شانتي نڪيتن]] | fields = | workplaces = | genre = | subject = | notableworks = | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = | portaldisp = }} '''ڪامريڊ سوڀو گيانچنداڻي''':{{ٻيا نالا|انگريزي= ''' Comrade Sobho Giyanchandani'''}} [[سنڌ]] جو مشھور دانشور ۽ ترقي پسند تحريڪ جو [[اشتراڪيت|ڪميونسٽ]] اڳواڻ ۽ ھڪ مشھور وڪيل ھيو جنھن کي رابندر ناٿ ٽئگور '''دي مين فرام موهن جو درو''' سڏيندو ھيو. ھي [[موهن جو دڙو|موهن جي دڙي]] لڳ ھڪ ڳوٺ ۾ پيدا ٿيو ۽ [[لاڙڪاڻو|لاڙڪاڻي]] جي جاڙل شاھ محلي ۾ رھندو ھو. == زندگي جو احوال == تاريخ 3 مئي سال 1920ع تي دنيا جي سڀ کان وڏي مهذب ثقافتي [[وادي سنڌ جي تهذيب|ماٿري]] [[موهن جو دڙو|موهن جي دڙي]] ڀرسان ماڻڪ ملهار جهڙي پياري ڳوٺ ”ٻنڊ“ اڳوڻو تعلقو ”لب دريا“ هاڻي ڏوڪري ضلعي لاڙڪاڻي ۾ ديوان تنورمل جي گهر ۾ ڄائو. هن مادري ٻولي (پرائمري) ڳوٺ بگيءَ جي اسڪول ۾ ماڻي. انگريزي تعليم لاءِ پهريان اي- وي اسڪول قمبر، تنهن بعد گورنمينٽ هاءِ اسڪول لاڙڪاڻو ۽ پوءِ 1935 ۾ بمبئي يونيورسٽي سان لاڳاپيل اين جي وي هاءِ اسڪول ڪراچيءَ ۾ پڙھيو جتان ميٽرڪ پاس ڪيائين. ڪراچي ۾ پڙهڻ دوران هوبندر روڊ ”چداڪاشي“ مندر ۾ رهندو هيو. اسڪول جي ڪتابن بجاءِ علم ادب جا ڪتاب رسالا شوق سان پڙهندو هيو. سوڀو 1936ع دوران تحقيق ۽ ادب ڏانهن مائل ٿيو ۽ پهريون دفعو سندس اسڪول مئگزين ۾ مضمون گرديو ٽئگور بابت شايع ٿيو. جون 1937ع ۾ ڊي جي سنڌ ڪاليج ڪراچي ۾ داخلا ورتي. جتان 1939ع ۾ انٽر پاس ڪيائين پوءِ ٽئگور جي ڪاليج ”شانتي نڪتين“ ۾ داخلا ورتائين. سال 1941ع ۾ بي اي پاس ڪيائين<ref name=" ڀٽي "> ڪتاب جو نالو ؛ لاڙڪاڻو ليڊرن جي ڌرتي: مصنف؛ عبدالستار ڀٽي: ايڊيشن؛ پهريون جنوري 1998ع ڇپائيندڙ؛ لاڙڪاڻو، ريسرچ اڪيڊمي </ref>.ڪامريڊ سوڀراج گيانچنداڻي سال 1941ع ۾ تعليم مڪمل ڪري سنڌ پهتو ۽ ساڳي سال ۾ سندس شادي ٿي. سال 1942ع سوڀو صاحب ايس ايم لا ڪاليج ڪراچي ۾ ايل ايل بي ۾ داخلا ورتي جيڪا مسلسل تحريڪن ۽ جيلن سبب مڪمل ڪري نه سگهيو ۽ پوءِ 1970ع ۾ لا ڪاليج لاڙڪاڻو مان پاس ڪيائين. ڪامريڊ سوڀو صاحب جي ذهن ٽئگور ڪاليج جي تعليمي عرصي ۾ مارڪسواد ڏانهن لاڙو کاڌو هن سنڌ اچڻ بعد پروڪميونسٽ مضمون لکڻ شروع ڪيا. هن دور ۾ مهاتما گانڌي ۽ جواهر لعل نهرو جون آتم ڪٿائون ۽ ٽئگور جا گيت سنڌي ٻولي ۾ ترجمو ٿي ”سنڌ ساهت“ وسيلي نوجوانن تائين پهچايا ويندا هئا، هڪ نئين قسم جي دنيا جنم وٺي رهي هئي. روس واري انقلاب جي علم ادب شاگردن جي دلين ۾ هلچل مچائي ڇڏي هئي، سندن ذهن کي ڪجهه ڪرڻ لاءِ مجبور ڪري ڇڏيو هيو. سوامي وويڪا نند ۽ راجا رام تيرٿ راءِ ”هندومت“ کي سوشلزم طور پيش ڪيو. ڪامريڊ سوڀي جي ذهن تي به مهاتما گانڌي جي سوچ ۽ شخصيت جو اثر هيو. ڪامريڊ سوڀي جي مائٽن جي تمنا هئي ته هو ڪو اعليٰ سرڪاري عهدو ماڻي پر سوڀو صاحب ته پنهنجي لاءِ سورن ڀريل سماج جي تباهي لاءِ بغاوت جو جهنڊو سنڀاليو. ڪراچي پهچڻ بعد سوڀو صاحب شاگرد هلچل ۾ سرگرم ٿي ويو ۽ جلد ئي ان وقت ”سنڌ اسٽوڊنٽس فيڊريشن“ جو جنرل سيڪريٽري چونڊيو. هي اهو زمانو هيو جڏهن ڪانگريس پاران مهاتما گانڌي انگريزي سرڪار کي 8 آگسٽ 1942ع ”هندستان خالي ڪيو“ تحريڪ جو اعلان ڪيو هيو. سوڀو صاحب پڻ سيڪريٽري سنڌ اسٽوڊنٽس فيڊريشن جي حيثيت ۾ تمام شاگرد ساٿين سان گانڌي جي آزادي واري تحريڪ ۾ نروار ٿيو. نتيجي ۾ 11 آگسٽ 1942ع تي سندس گرفتاري جا وارنٽ جاري ٿيا. پر ڪامريڊ سوڀو گرفتار ٿيڻ بدران زير زمين هليو ويو. انگريز حاڪم وٺ پڪڙ شروع ڪئي. جلسا جلوس هڙتالون، لاٺي چارج ۽ گولي روزانو جو رواج بڻجي ويو هيو. سوڀو صاحب انهن انقلابي ڪمن ۾ انڊر گرائونڊ ٿي ڀرپور حصو وٺندو رهيو ۽ سنڌ جي نوجوان کي هن سامراج دشمن تحريڪ لاءِ تيار ڪندي آخر پاڻ به گرفتار ٿي پيو ۽ 24 جنوري 1943ع کان جولائي 1944ع تائين جيل ۾ رهيو. هتي سندس قيد واري عرصي ۾ هيمون ڪالاڻي کي ڦاهي تي چاڙهيو ويو. سوڀو صاحب کان علاوه گوبند مالهي، ڪيرت ٻاٻاڻي، سيتل درياڻي ۽ حيدرآباد، سکر، نوابشاهه، شڪارپور جا دوست به گرفتار ٿيا. حيدرآباد جيل ۾ سوڀو صاحب سان جيرا مداس دولترام، هريداس لالجي، نارائڻ داس پيچر، محمد امين کوسو ۽ نرائڻداس رتن مل ملڪاڻي ساڻ ملاقات ٿي. جيل ۾ هنن هڪ علمي مرڪز به قائم ڪيو ۽ جيل ۾ ذهني اوسر لاءِ پاڻ کي تيار ڪيو. 18 مهينن بعد جيل مان آزاد ٿيڻ شرط سوڀو صاحب سماجي ڀلائي جا ڪم ڪرڻ شروع ڪيو. ان وقت ڪسان مزدور پارٽي ۽ ڪميونسٽ پارٽيون روشن خيال انقلابين لاءِ واحد سياسي پارٽيون هيون. سال 1945ع ۾ جڏهن سيد جمال الدين بخاري ڪراچي پهچي مزدور راڄ لاءِ ڪم شروع ڪيا ته ان وقت ڪراچي نوجوان ڪامريڊن جو مضبوط ڳڙهه هيو. بيگم شاني بخاري جي گهر ۾ شام جو سڀ نوجوان ڪارڪردگي رپورٽ ڏيڻ لاءِ پهچندا هيا. مزدور تحريڪ ۾ اڳواڻي ڪامريڊ جمال الدين بخاري ڪندو هيو. جڏهن ته ٻيا نوجوان گوبند مالهي رسالو ”نئين دنيا“ سوڀي صاحب تنظيم ۽ تقرير، موهن پنجابي، وپنو ڀارتي، نارائڻ داس ٻيجر ۽ علي احمد بروهي تي هڪ گروپ ڪراچي جي مختلف چوراهن تي ڪاٺيءَ جا اسٽول رکي تقريرن ذريعي عوام ۾ مزدور راڄ ۽ مزدور انقلاب جو درس ڏيندا هئا.<ref name = " ڀٽي "/>ادب جي دنيا ۾ سوڀو سال 1944ع کان ”سنڌي ادبي سنگت“ جو باني ميمبر آهي. هن گهڻو ڪري مختصر ڪهاڻيون، تحريڪن، تنظيمن بابت لکيون. ڪامريڊ سوڀي جي جيلن، گرفتاري يا نظربندي واري دور جو رڪارڊ شاندار آهي، سڀ کان اول 1943ع ۾ گرفتار ٿيو. پوءِ نيوي تحريڪ ۾ فيبروري 1946ع ۾ گرفتار ٿيو. پاڪستان ٺهڻ کان پوءِ سوڀو صاحب اپريل 1948ع ۾ گرفتار ٿيو. هن موقعي تي تمام گهڻيون گرفتاريون ٿيون ۽ سمورا ٽريڊ يونين ليڊر ۽ ڪميونسٽ پارٽي ورڪر جيل ۾ هليا ويا، سوڀو صاحب وري لڳاتار چئن سالن بعد مارچ 1952ع ۾ فيڊرل ڪورٽ جي فيصلي عنوان سوڀو گيانچنداڻي... ڪرائون مطابق آزاد ٿيو، لڳاتار اذيت ۽ تڪليفن خراب کاڌو ملڻ سبب سوڀو صاحب بيمار ٿي پيو.<ref name = "ڀٽي "/>. سال 1953ع ۾ سنڌ صوبي اندر صوبائي اسيمبلي جون چونڊون منعقد ٿيون، ڪامريڊ سوڀو سنڌي عوامي محاذ پاران اسيمبلي جي چونڊن ۾ حصو ورتو. ان وقت لاڙڪاڻو، دادو، نوابشاهه ۽ سانگهڙ چار ضلعا هڪ هندو تڪ هيو. ان وقت سنڌ جي جاگيردارن ۽ وڏيرن خلاف هاري ورڪرن ۽ ڪميونسٽ پارٽي جي پليٽ فارم تان جدوجهد ۽ جاڳرتا شروع ٿي چڪي هئي، وڏيرن جي مقابلن ۾ غريب مزدور ۽ هارين جا نمائندا به بيهڻ لڳا هيا، سنڌي عوامي محاذ پاران 24 کن اميدوار صوبائي اسيمبلين ۾ بيٺا جڏهن ته محترم جي ايم سيد گروپ جا اٽڪل 8 اميدوار بيٺا. ڪامريڊ سوڀي جي مقابلي ۾ هڪ گبر سيٺ سيرو مل ڪرپال داس ٻيراڻي وارو پير صاحب پاڳارو ۽ مسلم ليگ جي حمايت سان بيٺو هيو. ڪامريڊ سوڀي جا لاڙڪاڻي ۾ اليڪشن نگران مولوي نذير حسين جتوئي ۽ ڪامريڊ تاج محمد ابڙو ايڊووڪيٽ دوست محمد ابڙو وڪيل نبي بخش کوسو، غلام نبي کوسو هيا. جڏهن ته ڪراچي کان اڄ جا مشهور سرجن ڊاڪٽر هاشمي، ڊاڪٽر خواجه معين ۽ ڊاڪٽر اديب الحسن رضوي ڊائو ميڊيڪل ڪاليج جا ترقي پسند شاگرد هيا اهي به سوڀي صاحب جي ورڪ ۾ هزارين رپيا ۽ سائيڪلون کڻي پهتا، سڄي سنڌ جي هاري ورڪرن محنت ڪئي پر اليڪشن ۾ داخل 18 هزار ووٽن مان سوڀو صاحب 6 هزار ووٽ کنيا ۽ اليڪشن سرمائيدار کٽي ويا.<ref name = "ڀٽي "/>.ڪميونسٽ پارٽي تي بندش پوڻ بعد وري جولائي 1954ع کان مارچ 1956ع تائين جيل ۾ رهيو. 1958ع ۾ صدر جنرل محمد ايوب خان واري مارشل لا لڳڻ بعد کيس گرفتار ڪري حيدرآباد جيل ۾ فيبروري 1959ع تائين رکيو. پوءِ شاهي قلعي لاهور جي اونداهي ڪال ڪوٺڙي ۾ مهمان رهيو، جتان لاهور هاءِ ڪورٽ کيس آزاد ڪيو. جون 1959ع کان مارچ 1964ع تائين پنهنجي ڳوٺ ٻنڊي ۾ نظر بند رهيو، جتي سرڪار هڪ اسڪول ماستر منگي کي پگهار ڏئي مٿس نظر داري لاءِ مقرر ڪيو، جڏهن هو نظر بند هيو تڏهن ان وقت جمال ابڙو صاحب ۽ تاج محمد ابڙو صاحب وٽس آيا ته ۽ گذارش ڪيائون ته هندستان ۽ چين جي وچ ۾ هلندڙ جنگ بابت وچٿرو بيان ڏيو ته اوهان کي آزادي ملي سگهي ٿي، ليڪن سوڀي صاحب کين جواب ڏيندي چيو ته ”اها بي ايماني ٿيندي اهڙي آزادي ڪو نه گهرجي“ پوءِ ان وقت جي وزير خارجه ذوالفقار علي ڀٽو صاحب جي ڪوششن سان کيس آزادي ملي. جڏهن ڀارت ۽ پاڪستان وچ ۾ جنگ لڳي ته سيپٽمبر 1956ع ۾ سوڀو صاحب کي گرفتار ڪيو ويو ۽ 1967ع ۾ وري آزادي ملي. هن لاڙڪاڻي لا ڪاليج مان 1970ع ۾ وڪالت پاس ڪري محترم عبدالرزاق سومرو وڪيل سان وڪالت شروع ڪئي. سال 1972ع ۾ سنڌي ٻولي واري بل جي سلسلي ۾ هلچل هلي ۽ سوڀو صاحب کي لاڙڪاڻو بدر ڪيو ويو، هو مير غوث بخش خان بزنجو گورنر بلوچستان جو مهمان ٿيو.<ref name = "ڀٽي "/>.<ref>{{حوالو_ويب|url=http://www.encyclopediasindhiana.org/article.php?Dflt=سوڀو%20گيانچنداڻي|title=سوڀو گيانچنداڻي : (Sindhianaسنڌيانا)|website=www.encyclopediasindhiana.org|language=sd|access-date=2020-10-03}}</ref> == حوالا == {{حوالا}} [[زمرو:پاڪستاني ليکڪ]] [[زمرو:پاڪستاني هندو]] [[زمرو:سنڌي سياستدان]] [[زمرو:سنڌي ماڻھو]] [[زمرو:ڪميونزم]] [[زمرو:1920ع جون پيدائشون]] ntt536k7qrhrjw7f0mp8ihafmvh7ece 0 56096 373865 364964 2026-04-27T12:51:05Z Memon2025 21315 373865 wikitext text/x-wiki {{فرق سڃاڻ|انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي}} '''مهراڻ يونيورسٽي ريسرچ جرنل آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي''' ([[انگريزي]]: [http://publications.muet.edu.pk Mehran University Research Journal of Engineering and Technology]{{مئل ڳنڍڻو|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) هڪ ساک ڀريو تحقيقي ٽماهي رسالو آهي جيڪو مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجيءَ پاران 1982ع کان لاڳيتو ڇپجي رهيو آهي. هي رسالو پاڪستان جي اعليٰ تعليم واري اداري ([https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx Higher Education Commission of Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222014412/https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx |date=2020-02-22 }}) پاران تسليم ٿيل آهي<ref>{{Citation |title=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-,Technology.pdf |url=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |accessdate=2020-02-23 |archive-date=2020-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223155558/https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |dead-url=yes }}</ref>. هن رسالي ۾ مقالا ڇپرائي استاد مٿئين گريڊ ۾ ترقي ماڻي سگهن ٿا. ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪندڙ شاگرد پنهنجا مقالا ڇپائي سگهن ٿا. == تعارف == هي رسالو انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي شعبن سان واسطو رکندڙ مقالا ڇاپي ٿو. مقالو ڇپڻ کان پهريائين اهو چڪاسيو ويندو آهي ته اهو ڪنهن ٻئي رسالي ۾ ڇپيل نه هجي ۽ مواد ڪنهن ٻئي رسالي تان ڪاپي نه ٿيل هجي. اها چڪاس ڪرڻ کان پوءِ مقالو ٻن ماهرن ڏانهن موڪليو ويندو آهي ته هو ڏسن ته مقالو تحقيق جي اعليٰ معيارن تي پورو لهي ٿو. هن رسالي جو پهريون پرچو جنوري 1982ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. رسالي جو پهريون چيف ايڊيٽر پروفيسر ممتازالامام هو جڏهن ته پهريون ايڊيٽر پروفيسر عبدالعزيز سانگي هو<ref><nowiki>http://publications.muet.edu.pk</nowiki></ref>. هي رسالو 2010ع کان نه فقط ڪتابي صورت ۾ ڇپجي ٿو پر ان سان گڏوگڏ انٽرنيٽ تي به شايع ٿئي ٿو. هي رسالو پاڪستان جي لڳڀڳ سمورين يونيورسٽين جي لائبررين کي مفت ۾ موڪليو وڃي ٿو. == بين الاقوامي سڃاڻپ == هيءُ هڪ بين الاقوامي رسالو آهي. هر ساک رکندڙ بين الاقوامي رسالي جو هڪ خاص ”رسالن جو بين الاقوامي سڃاڻپ نمبر“ (International Standard Serial No) هوندو آهي. انهيءَ سڃاڻپ نمبر کي مختصر طور ”آئي ايس ايس اين“ (ISSN) ڪوٺيو وڃي ٿو. اهو نمبر ”آئي آئي ايس اين جو بين القوامي مرڪز“ ([http://www.issn.org/ ISSN International Centre]) جاري ڪري ٿو. هيءُ هڪ ادارو آهي جنهن جو مرڪز [[فرانس]] جي شهر [[پيرس|پئرس]] ۾ آهي ۽ انهيءَ جون شاخون مختلف ملڪن ۾ قائم ٿيل آهن. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن رسالي کي ٻه سڃاڻپ نبمر مليل آهن. هڪ انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ ۽ ٻيو ڪتابي صورت ۾ ڇپائيءِ لاءِ. اهي نمبر هيٺئين ٽيبل ۾ ڏيکاريل آهن. فقط رسالي جو سڃاڻپ نمبر نه هوندو آهي پر رسالي ۾ ڇپيل هرهڪ مقالي جو به هڪ مخصوص سڃاڻپ نبمر هوندو آهي جنهن کي ڊجيٽل آبجيڪٽ ايڊنٽيفائر (Digital object Identifier ) يا ”ڊي او آئي“ (DOI) سڏيو وڃي ٿو. هيءُ نمبر انٽرنيٽ تي گهربل مقالو ڳولڻ ۾ مدد ڪري ٿو. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن تحقيقي رسالي ۾ ڇپيل هر مقالي کي به پنهنجو هڪ ڊي او آئي مليل آهي. آئي ايس ايس اين نمبر ۽ ڊي او آئي ملڻ ڪري هي رسالو آمريڪا، آسٽريليا، ِچين ۽ دنيا جي ٻين ساک وارين يونيورسٽين جي لائبررين ۾ پنهنجي جاءِ والارڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو آهي. {| class="wikitable" |+ !آئي ايس ايس اين نمبر (ڪاغذ تي ڇپائيءَ لاءِ) ![https://portal.issn.org/resource/issn/2413-7219#.WhUt4kqWbIW 0254-7821] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219#.WhUt4kqWbIW |date=2020-02-25 }} |- |آئي ايس ايس اين نمبر (انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ) |[https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 2413-7219] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 |date=2020-02-25 }} |- |ڊي او آئي |[https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj muet1982/10.22581] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625215857/https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj |date=2022-06-25 }} |- |رسالي جو مک ايڊيٽر |[[ مختيار علي انڙ|پروفيسر مختيار علي انڙ]] |- |رسالي جو ايڊيٽر |پروفيسر اويس احمد کتري |- |ويب سائيٽ |http://publications.muet.edu.pk {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030020539/http://publications.muet.edu.pk/ |date=2017-10-30 }} |} == انڊيڪسنگ == هي رسالو بين الاقوامي طور تي پنهنجي هڪ ساک رکي ٿو ۽ سڄي دنيا جا تحقيقدان هن رسالي ۾ ڇپيل مواد مان لاڀ حاصل ڪن ٿا. هي رسالو دنيا جي ٽيهن کان وڌيڪ ساک وارين انڊيڪسنگ ايجنسين پاران انڊيڪس ٿئي ٿو. انهن ايجنسين ۾ ويب آف سائنس ([https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 Web of Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214083848/https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 |date=2020-02-14 }})، اِيبسڪو هوسٽ ([https://www.ebsco.com/products/research-databases?f%5B0%5D=market%3A1 EBSCOhost])، ڪيبيل (Cabell)، انجنيئرنگ وليج ([https://www.engineeringvillage.com/home.url Engineering Village]) ۽ [https://doaj.org/ ڊائريڪٽري آف اوپن ايسيس جنرلس] (Directory of Open Access Journals) شامل آهن. == حوالا == [[زمرو:اخبارون ۽ رسالا]] 0aew93dngrkdnmv4k5v7z48jmd9x1zf 373866 373865 2026-04-27T12:51:59Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي رسالو]] کي [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي جرنل]] ڏانھن چوريو 373865 wikitext text/x-wiki {{فرق سڃاڻ|انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي}} '''مهراڻ يونيورسٽي ريسرچ جرنل آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي''' ([[انگريزي]]: [http://publications.muet.edu.pk Mehran University Research Journal of Engineering and Technology]{{مئل ڳنڍڻو|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) هڪ ساک ڀريو تحقيقي ٽماهي رسالو آهي جيڪو مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجيءَ پاران 1982ع کان لاڳيتو ڇپجي رهيو آهي. هي رسالو پاڪستان جي اعليٰ تعليم واري اداري ([https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx Higher Education Commission of Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222014412/https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx |date=2020-02-22 }}) پاران تسليم ٿيل آهي<ref>{{Citation |title=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-,Technology.pdf |url=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |accessdate=2020-02-23 |archive-date=2020-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223155558/https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |dead-url=yes }}</ref>. هن رسالي ۾ مقالا ڇپرائي استاد مٿئين گريڊ ۾ ترقي ماڻي سگهن ٿا. ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪندڙ شاگرد پنهنجا مقالا ڇپائي سگهن ٿا. == تعارف == هي رسالو انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي شعبن سان واسطو رکندڙ مقالا ڇاپي ٿو. مقالو ڇپڻ کان پهريائين اهو چڪاسيو ويندو آهي ته اهو ڪنهن ٻئي رسالي ۾ ڇپيل نه هجي ۽ مواد ڪنهن ٻئي رسالي تان ڪاپي نه ٿيل هجي. اها چڪاس ڪرڻ کان پوءِ مقالو ٻن ماهرن ڏانهن موڪليو ويندو آهي ته هو ڏسن ته مقالو تحقيق جي اعليٰ معيارن تي پورو لهي ٿو. هن رسالي جو پهريون پرچو جنوري 1982ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. رسالي جو پهريون چيف ايڊيٽر پروفيسر ممتازالامام هو جڏهن ته پهريون ايڊيٽر پروفيسر عبدالعزيز سانگي هو<ref><nowiki>http://publications.muet.edu.pk</nowiki></ref>. هي رسالو 2010ع کان نه فقط ڪتابي صورت ۾ ڇپجي ٿو پر ان سان گڏوگڏ انٽرنيٽ تي به شايع ٿئي ٿو. هي رسالو پاڪستان جي لڳڀڳ سمورين يونيورسٽين جي لائبررين کي مفت ۾ موڪليو وڃي ٿو. == بين الاقوامي سڃاڻپ == هيءُ هڪ بين الاقوامي رسالو آهي. هر ساک رکندڙ بين الاقوامي رسالي جو هڪ خاص ”رسالن جو بين الاقوامي سڃاڻپ نمبر“ (International Standard Serial No) هوندو آهي. انهيءَ سڃاڻپ نمبر کي مختصر طور ”آئي ايس ايس اين“ (ISSN) ڪوٺيو وڃي ٿو. اهو نمبر ”آئي آئي ايس اين جو بين القوامي مرڪز“ ([http://www.issn.org/ ISSN International Centre]) جاري ڪري ٿو. هيءُ هڪ ادارو آهي جنهن جو مرڪز [[فرانس]] جي شهر [[پيرس|پئرس]] ۾ آهي ۽ انهيءَ جون شاخون مختلف ملڪن ۾ قائم ٿيل آهن. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن رسالي کي ٻه سڃاڻپ نبمر مليل آهن. هڪ انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ ۽ ٻيو ڪتابي صورت ۾ ڇپائيءِ لاءِ. اهي نمبر هيٺئين ٽيبل ۾ ڏيکاريل آهن. فقط رسالي جو سڃاڻپ نمبر نه هوندو آهي پر رسالي ۾ ڇپيل هرهڪ مقالي جو به هڪ مخصوص سڃاڻپ نبمر هوندو آهي جنهن کي ڊجيٽل آبجيڪٽ ايڊنٽيفائر (Digital object Identifier ) يا ”ڊي او آئي“ (DOI) سڏيو وڃي ٿو. هيءُ نمبر انٽرنيٽ تي گهربل مقالو ڳولڻ ۾ مدد ڪري ٿو. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن تحقيقي رسالي ۾ ڇپيل هر مقالي کي به پنهنجو هڪ ڊي او آئي مليل آهي. آئي ايس ايس اين نمبر ۽ ڊي او آئي ملڻ ڪري هي رسالو آمريڪا، آسٽريليا، ِچين ۽ دنيا جي ٻين ساک وارين يونيورسٽين جي لائبررين ۾ پنهنجي جاءِ والارڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو آهي. {| class="wikitable" |+ !آئي ايس ايس اين نمبر (ڪاغذ تي ڇپائيءَ لاءِ) ![https://portal.issn.org/resource/issn/2413-7219#.WhUt4kqWbIW 0254-7821] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219#.WhUt4kqWbIW |date=2020-02-25 }} |- |آئي ايس ايس اين نمبر (انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ) |[https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 2413-7219] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 |date=2020-02-25 }} |- |ڊي او آئي |[https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj muet1982/10.22581] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625215857/https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj |date=2022-06-25 }} |- |رسالي جو مک ايڊيٽر |[[ مختيار علي انڙ|پروفيسر مختيار علي انڙ]] |- |رسالي جو ايڊيٽر |پروفيسر اويس احمد کتري |- |ويب سائيٽ |http://publications.muet.edu.pk {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030020539/http://publications.muet.edu.pk/ |date=2017-10-30 }} |} == انڊيڪسنگ == هي رسالو بين الاقوامي طور تي پنهنجي هڪ ساک رکي ٿو ۽ سڄي دنيا جا تحقيقدان هن رسالي ۾ ڇپيل مواد مان لاڀ حاصل ڪن ٿا. هي رسالو دنيا جي ٽيهن کان وڌيڪ ساک وارين انڊيڪسنگ ايجنسين پاران انڊيڪس ٿئي ٿو. انهن ايجنسين ۾ ويب آف سائنس ([https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 Web of Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214083848/https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 |date=2020-02-14 }})، اِيبسڪو هوسٽ ([https://www.ebsco.com/products/research-databases?f%5B0%5D=market%3A1 EBSCOhost])، ڪيبيل (Cabell)، انجنيئرنگ وليج ([https://www.engineeringvillage.com/home.url Engineering Village]) ۽ [https://doaj.org/ ڊائريڪٽري آف اوپن ايسيس جنرلس] (Directory of Open Access Journals) شامل آهن. == حوالا == [[زمرو:اخبارون ۽ رسالا]] 0aew93dngrkdnmv4k5v7z48jmd9x1zf 373868 373866 2026-04-27T12:54:44Z Memon2025 21315 373868 wikitext text/x-wiki {{فرق سڃاڻ|انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي}} '''مهراڻ يونيورسٽي ريسرچ جرنل آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي''' ([[انگريزي]]: [http://publications.muet.edu.pk Mehran University Research Journal of Engineering and Technology]{{مئل ڳنڍڻو|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) هڪ ساک ڀريو تحقيقي ٽماهي رسالو آهي جيڪو مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجيءَ پاران 1982ع کان لاڳيتو ڇپجي رهيو آهي. هي رسالو پاڪستان جي اعليٰ تعليم واري اداري ([https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx Higher Education Commission of Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222014412/https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx |date=2020-02-22 }}) پاران تسليم ٿيل آهي<ref>{{Citation |title=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-,Technology.pdf |url=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |accessdate=2020-02-23 |archive-date=2020-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223155558/https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |dead-url=yes }}</ref>. هن رسالي ۾ مقالا ڇپرائي استاد مٿئين گريڊ ۾ ترقي ماڻي سگهن ٿا. ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪندڙ شاگرد پنهنجا مقالا ڇپائي سگهن ٿا. == تعارف == هي رسالو انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي شعبن سان واسطو رکندڙ مقالا ڇاپي ٿو. مقالو ڇپڻ کان پهريائين اهو چڪاسيو ويندو آهي ته اهو ڪنهن ٻئي رسالي ۾ ڇپيل نه هجي ۽ مواد ڪنهن ٻئي رسالي تان ڪاپي نه ٿيل هجي. اها چڪاس ڪرڻ کان پوءِ مقالو ٻن ماهرن ڏانهن موڪليو ويندو آهي ته هو ڏسن ته مقالو تحقيق جي اعليٰ معيارن تي پورو لهي ٿو. هن رسالي جو پهريون پرچو جنوري 1982ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. رسالي جو پهريون چيف ايڊيٽر پروفيسر ممتازالامام هو جڏهن ته پهريون ايڊيٽر پروفيسر عبدالعزيز سانگي هو<ref><nowiki>http://publications.muet.edu.pk</nowiki></ref>. هي رسالو 2010ع کان نه فقط ڪتابي صورت ۾ ڇپجي ٿو پر ان سان گڏوگڏ انٽرنيٽ تي به شايع ٿئي ٿو. هي رسالو پاڪستان جي لڳڀڳ سمورين يونيورسٽين جي لائبررين کي مفت ۾ موڪليو وڃي ٿو. == بين الاقوامي سڃاڻپ == هيءُ هڪ بين الاقوامي رسالو آهي. هر ساک رکندڙ بين الاقوامي رسالي جو هڪ خاص ”رسالن جو بين الاقوامي سڃاڻپ نمبر“ (International Standard Serial No) هوندو آهي. انهيءَ سڃاڻپ نمبر کي مختصر طور ”آئي ايس ايس اين“ (ISSN) ڪوٺيو وڃي ٿو. اهو نمبر ”آئي آئي ايس اين جو بين القوامي مرڪز“ ([http://www.issn.org/ ISSN International Centre]) جاري ڪري ٿو. هيءُ هڪ ادارو آهي جنهن جو مرڪز [[فرانس]] جي شهر [[پيرس|پئرس]] ۾ آهي ۽ انهيءَ جون شاخون مختلف ملڪن ۾ قائم ٿيل آهن. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن رسالي کي ٻه سڃاڻپ نبمر مليل آهن. هڪ انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ ۽ ٻيو ڪتابي صورت ۾ ڇپائيءِ لاءِ. اهي نمبر هيٺئين ٽيبل ۾ ڏيکاريل آهن. فقط رسالي جو سڃاڻپ نمبر نه هوندو آهي پر رسالي ۾ ڇپيل هرهڪ مقالي جو به هڪ مخصوص سڃاڻپ نبمر هوندو آهي جنهن کي ڊجيٽل آبجيڪٽ ايڊنٽيفائر (Digital object Identifier ) يا ”ڊي او آئي“ (DOI) سڏيو وڃي ٿو. هيءُ نمبر انٽرنيٽ تي گهربل مقالو ڳولڻ ۾ مدد ڪري ٿو. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن تحقيقي رسالي ۾ ڇپيل هر مقالي کي به پنهنجو هڪ ڊي او آئي مليل آهي. آئي ايس ايس اين نمبر ۽ ڊي او آئي ملڻ ڪري هي رسالو آمريڪا، آسٽريليا، ِچين ۽ دنيا جي ٻين ساک وارين يونيورسٽين جي لائبررين ۾ پنهنجي جاءِ والارڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو آهي. {| class="wikitable" |+ !آئي ايس ايس اين نمبر (ڪاغذ تي ڇپائيءَ لاءِ) ![https://portal.issn.org/resource/issn/2413-7219#.WhUt4kqWbIW 0254-7821] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219#.WhUt4kqWbIW |date=2020-02-25 }} |- |آئي ايس ايس اين نمبر (انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ) |[https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 2413-7219] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 |date=2020-02-25 }} |- |ڊي او آئي |[https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj muet1982/10.22581] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625215857/https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj |date=2022-06-25 }} |- |رسالي جو مک ايڊيٽر |[[ مختيار علي انڙ|پروفيسر مختيار علي انڙ]] |- |رسالي جو ايڊيٽر |پروفيسر اويس احمد کتري |- |ويب سائيٽ |http://publications.muet.edu.pk {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030020539/http://publications.muet.edu.pk/ |date=2017-10-30 }} |} == انڊيڪسنگ == هي رسالو بين الاقوامي طور تي پنهنجي هڪ ساک رکي ٿو ۽ سڄي دنيا جا تحقيقدان هن رسالي ۾ ڇپيل مواد مان لاڀ حاصل ڪن ٿا. هي رسالو دنيا جي ٽيهن کان وڌيڪ ساک وارين انڊيڪسنگ ايجنسين پاران انڊيڪس ٿئي ٿو. انهن ايجنسين ۾ ويب آف سائنس ([https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 Web of Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214083848/https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 |date=2020-02-14 }})، اِيبسڪو هوسٽ ([https://www.ebsco.com/products/research-databases?f%5B0%5D=market%3A1 EBSCOhost])، ڪيبيل (Cabell)، انجنيئرنگ وليج ([https://www.engineeringvillage.com/home.url Engineering Village]) ۽ [https://doaj.org/ ڊائريڪٽري آف اوپن ايسيس جنرلس] (Directory of Open Access Journals) شامل آهن. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:جرنل]] [[زمرو:تحقيقي جرنل]] [[زمرو:رسالا]] [[زمرو:اخبارون ۽ رسالا]] 61twd6rdoccic0zzu7t1r9ht61zykb8 373871 373868 2026-04-27T12:59:16Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373871 wikitext text/x-wiki {{فرق سڃاڻ|انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي}} '''مهراڻ يونيورسٽي ريسرچ جرنل آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي''' ([[انگريزي]]: [http://publications.muet.edu.pk Mehran University Research Journal of Engineering and Technology]{{مئل ڳنڍڻو|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) هڪ ساک ڀريو تحقيقي ٽماهي رسالو آهي جيڪو مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجيءَ پاران 1982ع کان لاڳيتو ڇپجي رهيو آهي. هي رسالو پاڪستان جي اعليٰ تعليم واري اداري ([https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx Higher Education Commission of Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222014412/https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx |date=2020-02-22 }}) پاران تسليم ٿيل آهي<ref>{{Citation |title=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-,Technology.pdf |url=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |accessdate=2020-02-23 |archive-date=2020-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223155558/https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |dead-url=yes }}</ref>. هن رسالي ۾ مقالا ڇپرائي استاد مٿئين گريڊ ۾ ترقي ماڻي سگهن ٿا. ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪندڙ شاگرد پنهنجا مقالا ڇپائي سگهن ٿا. == تعارف == هي رسالو انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي شعبن سان واسطو رکندڙ مقالا ڇاپي ٿو. مقالو ڇپڻ کان پهريائين اهو چڪاسيو ويندو آهي ته اهو ڪنهن ٻئي رسالي ۾ ڇپيل نه هجي ۽ مواد ڪنهن ٻئي رسالي تان ڪاپي نه ٿيل هجي. اها چڪاس ڪرڻ کان پوءِ مقالو ٻن ماهرن ڏانهن موڪليو ويندو آهي ته هو ڏسن ته مقالو تحقيق جي اعليٰ معيارن تي پورو لهي ٿو. هن رسالي جو پهريون پرچو جنوري 1982ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. رسالي جو پهريون چيف ايڊيٽر پروفيسر ممتازالامام هو جڏهن ته پهريون ايڊيٽر پروفيسر عبدالعزيز سانگي هو<ref><nowiki>http://publications.muet.edu.pk</nowiki></ref>. هي رسالو 2010ع کان نه فقط ڪتابي صورت ۾ ڇپجي ٿو پر ان سان گڏوگڏ انٽرنيٽ تي به شايع ٿئي ٿو. هي رسالو پاڪستان جي لڳڀڳ سمورين يونيورسٽين جي لائبررين کي مفت ۾ موڪليو وڃي ٿو. == بين الاقوامي سڃاڻپ == هيءُ هڪ بين الاقوامي رسالو آهي. هر ساک رکندڙ بين الاقوامي رسالي جو هڪ خاص ”رسالن جو بين الاقوامي سڃاڻپ نمبر“ (International Standard Serial No) هوندو آهي. انهيءَ سڃاڻپ نمبر کي مختصر طور ”آئي ايس ايس اين“ (ISSN) ڪوٺيو وڃي ٿو. اهو نمبر ”آئي آئي ايس اين جو بين القوامي مرڪز“ ([http://www.issn.org/ ISSN International Centre]) جاري ڪري ٿو. هيءُ هڪ ادارو آهي جنهن جو مرڪز [[فرانس]] جي شهر [[پيرس|پئرس]] ۾ آهي ۽ انهيءَ جون شاخون مختلف ملڪن ۾ قائم ٿيل آهن. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن رسالي کي ٻه سڃاڻپ نبمر مليل آهن. هڪ انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ ۽ ٻيو ڪتابي صورت ۾ ڇپائيءِ لاءِ. اهي نمبر هيٺئين ٽيبل ۾ ڏيکاريل آهن. فقط رسالي جو سڃاڻپ نمبر نه هوندو آهي پر رسالي ۾ ڇپيل هرهڪ مقالي جو به هڪ مخصوص سڃاڻپ نبمر هوندو آهي جنهن کي ڊجيٽل آبجيڪٽ ايڊنٽيفائر (Digital object Identifier ) يا ”ڊي او آئي“ (DOI) سڏيو وڃي ٿو. هيءُ نمبر انٽرنيٽ تي گهربل مقالو ڳولڻ ۾ مدد ڪري ٿو. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن تحقيقي رسالي ۾ ڇپيل هر مقالي کي به پنهنجو هڪ ڊي او آئي مليل آهي. آئي ايس ايس اين نمبر ۽ ڊي او آئي ملڻ ڪري هي رسالو آمريڪا، آسٽريليا، ِچين ۽ دنيا جي ٻين ساک وارين يونيورسٽين جي لائبررين ۾ پنهنجي جاءِ والارڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو آهي. {| class="wikitable" |+ !آئي ايس ايس اين نمبر (ڪاغذ تي ڇپائيءَ لاءِ) ![https://portal.issn.org/resource/issn/2413-7219#.WhUt4kqWbIW 0254-7821] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219#.WhUt4kqWbIW |date=2020-02-25 }} |- |آئي ايس ايس اين نمبر (انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ) |[https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 2413-7219] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 |date=2020-02-25 }} |- |ڊي او آئي |[https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj muet1982/10.22581] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625215857/https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj |date=2022-06-25 }} |- |رسالي جو مک ايڊيٽر |[[ مختيار علي انڙ|پروفيسر مختيار علي انڙ]] |- |رسالي جو ايڊيٽر |پروفيسر اويس احمد کتري |- |ويب سائيٽ |http://publications.muet.edu.pk {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030020539/http://publications.muet.edu.pk/ |date=2017-10-30 }} |} == انڊيڪسنگ == هي رسالو بين الاقوامي طور تي پنهنجي هڪ ساک رکي ٿو ۽ سڄي دنيا جا تحقيقدان هن رسالي ۾ ڇپيل مواد مان لاڀ حاصل ڪن ٿا. هي رسالو دنيا جي ٽيهن کان وڌيڪ ساک وارين انڊيڪسنگ ايجنسين پاران انڊيڪس ٿئي ٿو. انهن ايجنسين ۾ ويب آف سائنس ([https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 Web of Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214083848/https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 |date=2020-02-14 }})، اِيبسڪو هوسٽ ([https://www.ebsco.com/products/research-databases?f%5B0%5D=market%3A1 EBSCOhost])، ڪيبيل (Cabell)، انجنيئرنگ وليج ([https://www.engineeringvillage.com/home.url Engineering Village]) ۽ [https://doaj.org/ ڊائريڪٽري آف اوپن ايسيس جنرلس] (Directory of Open Access Journals) شامل آهن. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:جرنل]] [[زمرو:تحقيقي جرنل]] [[زمرو:رسالا]] [[زمرو:مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] 1c0jje60p4k810xm7fujgy39ms2opu1 373875 373871 2026-04-27T13:06:29Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373875 wikitext text/x-wiki {{فرق سڃاڻ|انجنيئرڱ ۽ ٽيڪنيڀياس جي مهراڻ يونيورسٽي}} '''مهراڻ يونيورسٽي ريسرچ جرنل آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي''' ([[انگريزي]]: [http://publications.muet.edu.pk Mehran University Research Journal of Engineering and Technology]{{مئل ڳنڍڻو|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}) هڪ ساک ڀريو تحقيقي ٽماهي رسالو آهي جيڪو مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجيءَ پاران 1982ع کان لاڳيتو ڇپجي رهيو آهي. هي رسالو پاڪستان جي اعليٰ تعليم واري اداري ([https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx Higher Education Commission of Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200222014412/https://www.hec.gov.pk/english/pages/home.aspx |date=2020-02-22 }}) پاران تسليم ٿيل آهي<ref>{{Citation |title=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-,Technology.pdf |url=https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |accessdate=2020-02-23 |archive-date=2020-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223155558/https://hec.gov.pk/english/services/faculty/journals/Documents/Sciences/Science-Journals/Engineering-Technology.pdf |dead-url=yes }}</ref>. هن رسالي ۾ مقالا ڇپرائي استاد مٿئين گريڊ ۾ ترقي ماڻي سگهن ٿا. ڊاڪٽريٽ جي ڊگري حاصل ڪندڙ شاگرد پنهنجا مقالا ڇپائي سگهن ٿا. == تعارف == هي رسالو انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جي شعبن سان واسطو رکندڙ مقالا ڇاپي ٿو. مقالو ڇپڻ کان پهريائين اهو چڪاسيو ويندو آهي ته اهو ڪنهن ٻئي رسالي ۾ ڇپيل نه هجي ۽ مواد ڪنهن ٻئي رسالي تان ڪاپي نه ٿيل هجي. اها چڪاس ڪرڻ کان پوءِ مقالو ٻن ماهرن ڏانهن موڪليو ويندو آهي ته هو ڏسن ته مقالو تحقيق جي اعليٰ معيارن تي پورو لهي ٿو. هن رسالي جو پهريون پرچو جنوري 1982ع ۾ ڇپجي پڌرو ٿيو. رسالي جو پهريون چيف ايڊيٽر پروفيسر ممتازالامام هو جڏهن ته پهريون ايڊيٽر پروفيسر عبدالعزيز سانگي هو<ref><nowiki>http://publications.muet.edu.pk</nowiki></ref>. هي رسالو 2010ع کان نه فقط ڪتابي صورت ۾ ڇپجي ٿو پر ان سان گڏوگڏ انٽرنيٽ تي به شايع ٿئي ٿو. هي رسالو پاڪستان جي لڳڀڳ سمورين يونيورسٽين جي لائبررين کي مفت ۾ موڪليو وڃي ٿو. == بين الاقوامي سڃاڻپ == هيءُ هڪ بين الاقوامي رسالو آهي. هر ساک رکندڙ بين الاقوامي رسالي جو هڪ خاص ”رسالن جو بين الاقوامي سڃاڻپ نمبر“ (International Standard Serial No) هوندو آهي. انهيءَ سڃاڻپ نمبر کي مختصر طور ”آئي ايس ايس اين“ (ISSN) ڪوٺيو وڃي ٿو. اهو نمبر ”آئي آئي ايس اين جو بين القوامي مرڪز“ ([http://www.issn.org/ ISSN International Centre]) جاري ڪري ٿو. هيءُ هڪ ادارو آهي جنهن جو مرڪز [[فرانس]] جي شهر [[پيرس|پئرس]] ۾ آهي ۽ انهيءَ جون شاخون مختلف ملڪن ۾ قائم ٿيل آهن. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن رسالي کي ٻه سڃاڻپ نبمر مليل آهن. هڪ انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ ۽ ٻيو ڪتابي صورت ۾ ڇپائيءِ لاءِ. اهي نمبر هيٺئين ٽيبل ۾ ڏيکاريل آهن. فقط رسالي جو سڃاڻپ نمبر نه هوندو آهي پر رسالي ۾ ڇپيل هرهڪ مقالي جو به هڪ مخصوص سڃاڻپ نبمر هوندو آهي جنهن کي ڊجيٽل آبجيڪٽ ايڊنٽيفائر (Digital object Identifier ) يا ”ڊي او آئي“ (DOI) سڏيو وڃي ٿو. هيءُ نمبر انٽرنيٽ تي گهربل مقالو ڳولڻ ۾ مدد ڪري ٿو. مهراڻ يونيورسٽيءَ جي هن تحقيقي رسالي ۾ ڇپيل هر مقالي کي به پنهنجو هڪ ڊي او آئي مليل آهي. آئي ايس ايس اين نمبر ۽ ڊي او آئي ملڻ ڪري هي رسالو آمريڪا، آسٽريليا، ِچين ۽ دنيا جي ٻين ساک وارين يونيورسٽين جي لائبررين ۾ پنهنجي جاءِ والارڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو آهي. {| class="wikitable" |+ !آئي ايس ايس اين نمبر (ڪاغذ تي ڇپائيءَ لاءِ) ![https://portal.issn.org/resource/issn/2413-7219#.WhUt4kqWbIW 0254-7821] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219#.WhUt4kqWbIW |date=2020-02-25 }} |- |آئي ايس ايس اين نمبر (انٽرنيٽ تي ڇپائيءَ لاءِ) |[https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 2413-7219] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200225190218/https://portal.issn.org/resource/ISSN/2413-7219 |date=2020-02-25 }} |- |ڊي او آئي |[https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj muet1982/10.22581] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220625215857/https://publications.muet.edu.pk/index.php/muetrj |date=2022-06-25 }} |- |رسالي جو مک ايڊيٽر |[[ مختيار علي انڙ|پروفيسر مختيار علي انڙ]] |- |رسالي جو ايڊيٽر |پروفيسر اويس احمد کتري |- |ويب سائيٽ |http://publications.muet.edu.pk {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030020539/http://publications.muet.edu.pk/ |date=2017-10-30 }} |} == انڊيڪسنگ == هي رسالو بين الاقوامي طور تي پنهنجي هڪ ساک رکي ٿو ۽ سڄي دنيا جا تحقيقدان هن رسالي ۾ ڇپيل مواد مان لاڀ حاصل ڪن ٿا. هي رسالو دنيا جي ٽيهن کان وڌيڪ ساک وارين انڊيڪسنگ ايجنسين پاران انڊيڪس ٿئي ٿو. انهن ايجنسين ۾ ويب آف سائنس ([https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 Web of Science] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200214083848/https://login.webofknowledge.com/error/Error?Error=IPError&PathInfo=%2F&RouterURL=https%3A%2F%2Fwww.webofknowledge.com%2F&Domain=.webofknowledge.com&Src=IP&Alias=WOK5 |date=2020-02-14 }})، اِيبسڪو هوسٽ ([https://www.ebsco.com/products/research-databases?f%5B0%5D=market%3A1 EBSCOhost])، ڪيبيل (Cabell)، انجنيئرنگ وليج ([https://www.engineeringvillage.com/home.url Engineering Village]) ۽ [https://doaj.org/ ڊائريڪٽري آف اوپن ايسيس جنرلس] (Directory of Open Access Journals) شامل آهن. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:تحقيقي جرنل]] [[زمرو:مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ اينڊ ٽيڪنالاجي]] hnzq1s04ntobshodg0j87j9zixcaz97 0 72335 374095 318810 2026-04-28T09:20:14Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 374095 wikitext text/x-wiki {{Short description|Part of an animal that coordinates actions and senses}} {{Infobox anatomy | Name = تنتي سرشتو<br>Nervous system | Latin = systema nervosum | Image = TE-Nervous system diagram.svg | Caption = انساني تنتي سرشتو | Width = | Image2 = | Caption2 = | Precursor = | System = | Artery = | Vein = | Nerve = | Lymph = }} '''تنتي سرشتو''' (Nervous System) حيواني سرشتن مان ھڪ اھم ۽ سڌريل سرشتو آهي. ھن سرشتي جو مرڪزي عضوو [[دماغ]] آهي. ھن سرشتي جا ٻہ حصا ٿين ٿا. ھڪ [[مرڪزي تنتي سرشتو]] (Central Nervous System) ۽ ٻيو اطرافي تنتي سرشتو (Peripheral Nervous System) ٻنھن کي شارٽ فارم طور CNS ۽ PNS چيو ويندو آهي.<ref>علم حياتيات درسي ڪتاب، ڪلاس نائون، ڇپائيندڙ: [[سنڌ ٽيڪسٽ بڪ بورڊ]]، [[ڄامشورو]].</ref> حياتيات ۾، تنتي سرشتو هڪ جانور جو انتهائي پيچيده حصو آهي جيڪو پنهنجي جسم جي مختلف حصن ڏانهن سگنلن کي منتقل ڪندي ۽ ان جي عملن ۽ حسي معلومات کي ترتيب ڏئي ٿو. تنتي سرشتو ماحولياتي تبديلين جو پتو لڳائي ٿو جيڪو جسم تي اثر انداز ٿيڻ ٿيون، پوء اهڙين واقعن کي جواب ڏيڻ لاء اينڊوڪرائن سسٽم سان گڏ ڪم ڪري ٿو. تنتي ٽشو سڀ کان پهرين 550 کان 600 ملين سال اڳ ڪرم جھڙي جاندارن ۾ پيدا ٿيو. ڪرنگھيدار جانورن (vertebrates) ۾، اهو ٻن مکيه حصن تي مشتمل هوندو آهي، مرڪزي تنتي سرشتو ۽ اطرافي تنتي سرشتو. مرڪزي تنتي سرشتو دماغ ۽ حرام مغز (Spinal Cord) تي مشتمل آهي. اطرافي تنتي سرشتو، خاص طور تي اعصابن تي مشتمل آهي، جيڪي ڊگهن فائبرن يا محورن جا بند ٿيل بنڊل آهن، جيڪي مرڪزي تنتي سرشتي کي جسم جي هر ٻئي حصي سان ڳنڍيندا آهن. اهي اعصاب جيڪي سگنلن کي دماغ کان جسم ڏانهن منتقل ڪن ٿا انهن کي موٽر اعصاب (Efferent) سڏيو ويندو آهي، جڏهن ته اهي اعصاب جيڪي معلومات کي جسم کان مرڪزي تنتي سرشتي ڏانهن منتقل ڪن ٿا، انهن کي حسي اعصاب سڏيو ويندو آهي. اطرافي تنتي سرشتو ٻن الڳ ذيلي سرشتن ۾ ورهايل آهي، صومياتي تنتي سرشتو ۽ خودمختيار تنتي سرشتو. خودمختيار تنتي سرشتو وڌيڪ، سمپئٿيٽڪ، پئراسمپئٿيٽڪ، انٽيرڪ تنتي سرشتن ۾ ورهايل آهي. همدردي وارو تنتي سرشتو توانائي کي متحرڪ ڪرڻ لاءِ هنگامي حالتن جي صورت ۾ چالو ڪيو ويندو آهي، جڏهن ته پيراسيمپيٿيٽڪ تنتي سرشتو ان وقت چالو ٿيندو آهي، جڏهن عضوي آرام واري حالت ۾ هوندا آهن. اندروني تنتي سرشتي جو ڪم معدي جي نظام کي ڪنٽرول ڪرڻ لاء آهي. اعصاب جيڪي دماغ مان نڪرندا آهن انهن کي ڪرانيل اعصاب سڏيو ويندو آهي جڏهن ته جيڪي حرام مغز مان نڪرندا آهن انهن کي اسپينل اعصاب سڏيو ويندو آهي. تنتي سرشتا اعصابي بافتن تي مشتمل آهن، جيڪو سيلولر سطح تي، خاص قسم جي جيو گهرڙن جي موجودگي سان بيان ڪيا ويندا آهي، جنهن کي نيورون سڏيو ويندو آهي. In [[biology]], the '''nervous system''' is the [[complex system|highly complex]] part of an [[animal]] that coordinates its [[behavior|actions]] and [[sense|sensory]] information by transmitting [[action potential|signals]] to and from different parts of its body. The nervous system detects environmental changes that impact the body, then works in tandem with the [[endocrine system]] to respond to such events.<ref>{{Cite book |title=Principles of Anatomy and Physiology |last1=Tortora |first1=G.J. |last2=Derrickson |first2=B. |publisher=J. Wiley |year=2016 |isbn=978-1-119-34373-8 |edition=15th}}</ref> Nervous tissue first arose in [[Ediacara biota|wormlike organisms]] about 550 to 600 million years ago. In vertebrates, it consists of two main parts, the [[central nervous system]] (CNS) and the [[peripheral nervous system]] (PNS). The CNS consists of the [[brain]] and [[spinal cord]]. The PNS consists mainly of [[nerve]]s, which are enclosed bundles of the long fibers, or [[axon]]s, that connect the CNS to every other part of the body. Nerves that transmit signals from the brain are called [[motor nerve]]s (efferent), while those nerves that transmit information from the body to the CNS are called [[sensory nerve]]s (afferent). The PNS is divided into two separate subsystems, the [[somatic nervous system|somatic]] and [[autonomic nervous system|autonomic]], nervous systems. The autonomic nervous system is further subdivided into the [[sympathetic nervous system|sympathetic]], [[parasympathetic nervous system|parasympathetic]] and [[enteric nervous system|enteric]] nervous systems. The sympathetic nervous system is activated in cases of emergencies to mobilize energy, while the parasympathetic nervous system is activated when organisms are in a relaxed state. The enteric nervous system functions to control the [[gastrointestinal system]]. Nerves that exit from the brain are called [[cranial nerve]]s while those exiting from the spinal cord are called [[spinal nerve]]s. The nervous system consists of [[nervous tissue]] which, at a cellular level, is defined by the presence of a special type of cell, called the [[neuron]]. Neurons have special structures that allow them to send signals rapidly and precisely to other cells. They send these signals in the form of electrochemical impulses traveling along thin fibers called [[axon]]s, which can be directly transmitted to neighboring cells through [[electrical synapse]]s or cause chemicals called [[neurotransmitter]]s to be released at [[chemical synapse]]s. A cell that receives a synaptic signal from a neuron may be [[depolarization|excited]], [[hyperpolarization (biology)|inhibited]], or otherwise [[neuromodulation|modulated]]. The connections between neurons can form [[neural pathway]]s, [[neural circuit]]s, and larger [[large-scale brain networks|networks]] that generate an organism's perception of the world and determine its behavior. Along with neurons, the nervous system contains other specialized cells called [[glial cell]]s (or simply glia), which provide structural and metabolic support. Many of the cells and vasculature channels within the nervous system make up the [[neurovascular unit]], which regulates cerebral blood flow in order to rapidly satisfy the high energy demands of activated neurons.<ref>{{Cite journal |last=Iadecola |first=Costantino |date=2017-09-27 |title=The Neurovascular Unit Coming of Age: A Journey through Neurovascular Coupling in Health and Disease |journal=Neuron |volume=96 |issue=1 |pages=17–42 |doi=10.1016/j.neuron.2017.07.030 |issn=1097-4199 |pmc=5657612 |pmid=28957666}}</ref> Nervous systems are found in most [[multicellular animal]]s, but vary greatly in complexity.<ref name=Columbia/> The only multicellular animals that have no nervous system at all are [[sponge]]s, [[placozoa]]ns, and [[mesozoa]]ns, which have very simple body plans. The nervous systems of the [[radially symmetric]] organisms [[ctenophores]] (comb jellies) and [[cnidarians]] (which include [[Sea anemone|anemones]], [[hydras]], [[coral]]s and [[jellyfish]]) consist of a diffuse [[nerve net]]. All other animal species, with the exception of a few types of [[worm]], have a nervous system containing a brain, a central cord (or two cords running in parallel), and nerves radiating from the brain and central cord. The size of the nervous system ranges from a few hundred cells in the simplest worms, to around 300 billion cells in [[African elephant]]s.<ref>{{cite journal |vauthors=Herculano-Houzel S, Avelino-de-Souza K, ''et al''. |title=The elephant brain in numbers |journal=Front Neuroanat |volume=8 |pages=46 |year=2014 |pmid=24971054 |pmc=4053853 |doi=10.3389/fnana.2014.00046 |doi-access=free}}</ref> The central nervous system functions to send signals from one cell to others, or from one part of the body to others and to receive feedback. Malfunction of the nervous system can occur as a result of genetic defects, physical damage due to trauma or toxicity, infection, or simply [[senescence]]. The medical specialty of [[neurology]] studies disorders of the nervous system and looks for interventions that can prevent or treat them. In the peripheral nervous system, the most common problem is the failure of nerve conduction, which can be due to different causes including [[diabetic neuropathy]] and demyelinating disorders such as [[multiple sclerosis]] and [[amyotrophic lateral sclerosis]]. [[Neuroscience]] is the field of science that focuses on the study of the nervous system. '''تنتي سرشتو''' (Nervous System) حيواني سرشتن مان ھڪ اھم ۽ سڌريل سرشتو آهي. ھن سرشتي جو مرڪزي عضوو [[دماغ]] آهي. ھن سرشتي جا ٻہ حصا ٿين ٿا. ھڪ [[مرڪزي تنتي سرشتو]] (Central Nervous System) ۽ ٻيو اطرافي تنتي سرشتو (Peripheral Nervous System) ٻنھن کي شارٽ فارم طور CNS ۽ PNS چيو ويندو آهي.<ref>علم حياتيات درسي ڪتاب، ڪلاس نائون، ڇپائيندڙ: [[سنڌ ٽيڪسٽ بڪ بورڊ]]، [[ڄامشورو]].</ref> ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:انساني جسم]] [[زمرو:تنتي سرشتي جو علم]] e6yclcx9jmtzeckvq7p7ybqiq3yvdw8 14 72438 373950 373826 2026-04-27T17:52:02Z Ibne maryam 17680 373950 wikitext text/x-wiki {{Cat main|يوٿينڪس|article=يوٿينڪس}} {{Commons category}} '''[[يوٿينڪس]]''' (Euthenics) زندگي جي حالتن ۾ بهتري ذريعي انساني ڪم ڪار ۽ ڀلائي جي بهتري جو مطالعو آهي. هي زمرو يوٿينڪس جي تعليمي نظم و ضبط بابت مضمونن لاءِ آهي، نه ته انهن شين لاءِ جيڪي ڀلائي کي بهتر بڻائي سگهن ٿيون، مثال طور سماجي سڌارا، آبادي جي ڀلائي، رهائش، صحت، تعليم، صفائي يا کاڌي جي فراهمي. اهم نقطا: * اهو علم، يوجينڪس (Eugenics) جي برعڪس (جيڪو جينياتي بهتري تي ڌيان ڏئي ٿو)، زندگي جي معيار کي بهتر بڻائڻ لاءِ صفائي، تعليم ۽ صفائي جهڙن خارجي عنصرن تي ڌيان ڏئي ٿو * ان کي اڪثر ڪري زندگي جي حالتن جي سائنس جي طور تي درجه بندي ڪيو ويندو آهي. [[زمرو:انسان]] [[زمرو:درسي علم]] [[زمرو:سماجيات]] [[زمرو:آبادي جي ڀلائي]] [[زمرو:سماجي سائنس]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] dn4nrlxfflcrropf9rvcz22vu42iznb 0 75446 373876 264400 2026-04-27T13:08:04Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373876 wikitext text/x-wiki   '''آذربائيجان گاديني''' (آذربائيجاني عورت) [[آذربائيجاني ٻولي]] ۾ عورتن جو هڪ رسالو آهي. جنهن جي پيڙهه 1923ع ۾ رکي وئي ۽ 1938ع تائين ” '''شارگ گديني''' “ (يعني اوڀر جي عورت) جي نالي سان مشهور رھيو. شارگ گديني [[آذربائيجان]] ۾ پهريون رسالو هو جنهن ۾ عورتن جي حقن جي وڪالت ڪئي وئي ۽ عورتن ۾ آجپي جا ويچار پکيڙيا ويا. <ref name=":5">{{حوالو ويب|url=http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/4487|title="Şərq qadını" jurnalının 100 il bundan öncə işıq üzü görmüş ilk nüsxəsini təqdim edirik|website=National Museum of History of Azerbaijan|language=az|access-date=2024-02-07}}</ref> ڪجهه ذريعن پٽاندڙ، هن رسالي کي آذربائيجان ۾ عورتن جي پھرين اشاعت پڻ سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته "اشڪ" اخبار کي ڪيترن ئي ورھين تائين نظر انداز ڪيو ويو ھو. [3] ”شارگ گديني“ رسالي جو [[ازبڪستان]] ۽ تاتارستان ۾ عورتن جي رسالن جي اشاعت تي به وڏو اثر پيو ۽ [[باڪو]] ۾ منعقد ٿيل پهرين ترڪولوجيڪل ڪانگريس به ان ڪم تي غير معمولي اثر ڇڏيو. ھي رسالو فاطمه عبدالزاده جي ايڊيٽرشپ هيٺ باڪو ۾ نئين روپ ۾ ڇاپيو ويندو آهي. <ref name=":3">{{حوالو ويب|url=https://modern.az/media/11670/sovetdenqalma-jurnallar-3-medeni-maarif-adindan-imtina-edir-azerbaycan-qadini-her-fesilde-bir-defe-cixir/|title="Sovetdənqalma" jurnallar-3: "Mədəni-Maarif" adından imtina edir, "Azərbaycan qadını" hər fəsildə bir dəfə çıxır|last=modern.az|website=modern.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> == تاريخ == === شروعاتي سال === [[فائل:Redaction_of_the_magazine_Woman_of_the_East.png|ساڄو|thumb| ”شارگ غديني“ جي ايڊيٽوريل بورڊ جا ڀاتي.]] آذربائيجان جي سوويتائيزيشن کان پوءِ، عورتن جي پريس ٺاهڻ جي رٿ پڻ ڏني وئي هئي. جون 1923ع ۾ [[آذربائیجان کمیونسٹ پارٹی (1920ء)|آذربائيجان جي]] [[کمیونسٹ|ڪميونسٽ]] پارٽيءَ جي سيڪريٽري علي حيدر گريف، ڪميونسٽ سماچار جي ايڊيٽر حبيب دزبيوف ۽ پارٽيءَ جي عورتن جي سيڪشن جي رڪن انا سلطانوا عورتن لاءِ ميگزين ٺاهڻ جا ويچار ونڊيا. ”شارگ گديني“ نالي ھن رسالي جو بنياد 2 جولاءِ 1923ع تي آذربائيجان جي ڪميونسٽ پارٽيءَ جي سينٽرل ڪميٽيءَ جي فيصلي سان رکيو ويو ھو. ان جو پهريون ڇاپو 30 نومبر 1923ع تي ڇاپيو ويو. <ref name=":5">{{حوالو ويب|url=http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/4487|title="Şərq qadını" jurnalının 100 il bundan öncə işıq üzü görmüş ilk nüsxəsini təqdim edirik|website=National Museum of History of Azerbaijan|language=az|access-date=2024-02-07}}</ref> ”شارگ گديني“ آذربائيجان جي ڪميونسٽ پارٽيءَ جي عورتن جي شعبي جو مکيه جزو هو، ۽ رسالي جا ليک ڪميونزم جو نظريو تي ٻڌل هوندا ھئا. رسالي جي ايڊيٽر انا سلطانوا هئي، جيڪا پهرين آذربائيجاني انقلابين مان هڪ هئي، ۽ ايڊيٽوريل بورڊ جا رڪن شفيگا آفندزادي مدينه ڪياسبيلي مينا ميرزايفا ۽ زينماز عزيزبايوا هئا. [4] پهريون شمارو 40 پنن تي ٻڌل هو، جنهن ۾ 1,000 ڪاپيون ڇپيل هيون ۽ رسالي ۾ صحافي صمد آغا اگاماليگلو، ليکڪ ۽ مبصر شفيگا آفندزاده، ٻارن جي بيمارين جي ماهر، آذربائيجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جي پبلڪ هيلٿ جو اڳوڻو وزير ايوسي گينڊس ۽ ادبي نقاد پروفيسر اسماعيل. حڪمت جا ليک شامل هئا. [1] <ref name=":5" /> ”شارگ گديني“ رسالي جو آغاز آذربائيجان ۾ عورتن جي ھلچل جي اتھاس ۾ هڪ اهم واقعو هو. ماهوار ۽ شروعاتي طور تي عربي لپيءَ ۾ ڇپيل، ميگزين ۾ عورتن جي آزادي ۽ برابري جي خيالن کي وڌايو ۽ تعليم ۽ ثقافت سان لاڳاپيل موضوع شامل ڪيا ويا. هي رسالو نه رڳو آذربائيجان ۾ پر [[ازبڪستان]] ، [[ترڪمانستان]] ، تاجڪستان، [[تاجڪستان|جارجيا]] [[جارجيا|،]] تاتارستان ، [[داغستان]] ، [[ايران]] [[ترڪي|، ترڪي،]] [[افغانستان]] ، هندستان ۽ ٻين ملڪن ۾ به پڙهيو ويندو هو. <ref>{{حوالو ويب|url=http://ikisahil.az/post/197337-azerbaycan-qadini-100-il-evvel|title=Azərbaycan qadını 100 il əvvəl|website=ikisahil.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> هن رسالي مختلف شعبن جهڙوڪ [[سائنس|سائنس،]] ثقافت، آرٽس ۽ طب ۾ دلچسپي رکندڙ عورتن ۽ ڇوڪرين جا شروعاتي ليک ڇاپي سماج ۾ اهم ڪردار نڀايو. آذربائيجان جي نامياري عورت اديبن ۽ صحافين سان گڏوگڏ، ان ۾ گھڻي ريت ناليواري ادبي شخصيتون جهڙوڪ جي. محمد گلزاده، ايس ايس آخوندوف، شيگ ايس حسين، وائيوي چمنزامنلي ٽي. شهباز ايڇ جاويد ۽ ٻين ليکڪن جون ڪهاڻيون ۽ نظم ڇپيل آهن. هن رسالي ۾ 1923ع ۾ 11، 1930ع ۾ 188 ۽ 1933ع ۾ 242 ڀاڱيدار شامل هئا. === سوويت سال ۽ ٻي مهاڀاري لڙائي === [[فائل:Gulara_Gadirbeyova_and_Pari_Hasanova.jpg|thumb| ميگزين ايڊيٽر: گلارا گدربيووا (کاٻي پاسي ۽ پري گيسانووا، 1935)]] 1930 جي ڏهاڪي ۾، ميگزين پنهنجو ڌيان صنعتي ۽ ڪوآپريٽو وڪالت ڏانهن ڏنو ويو، خاص طور تي اجتماعي زراعت مزدور سرگرمي، ۽ اجتماعي ۽ رياستي فارمن جو قيام جھڙي موضوعن تي خاص ڌيان ڏنو ويو. اسٽالنسٽ ڏاڍ جي دور ۾ ”شارگ گديني“ رسالي جي انيڪ ساٿين ۽ صحافين کي قيدبند ڪيو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ اشاعت ۾ رنڊڪ پئجي وئي. ڏاڍ جي نتيجي ۾، ايڊيٽر، گلارا ڪولگيزي، کي به گرفتار ڪيو ويو ۽ کيس جلاوطن ڪيو ويو، ۽ ايڊيٽر جو عهدو ڪجھ سمي لاءِ زهرا ڪريمووا، بارات ڪريمووا ۽ زليخا علييفا 1937-1940 تائين ڀريو. فيبروري 1938ع ۾، رسالي جو نالو مٽائي ”آذربائيجان گديني“ (آذربائيجان عورت) رکيو ويو ۽ اهو آذربائيجان جي ڪميونسٽ پارٽيءَ جي مرڪزي ڪميٽيءَ جو ماهوار عوامي سياسي ۽ ادبي-فني رسالو بڻجي ويو. [1] [[ٻين مھاڀاري جنگ|ٻي عالمي جنگ]] جي ڪري هي رسالو جولاءِ 1940ع کان مارچ 1951ع تائين ڪجھ وقت معطل رهيو. [2] هي ميگزين مارچ 1951ع ۾ ٻيهر شروع ڪيو ويو ۽ ان ۾ مختلف شعبن جهڙوڪ سائنس، ثقافت، فن، تعليم، صنعت ۽ سماجي مسئلن ۾ عورتن جي ڪاميابين کي اجاگر ڪيو ويو. ان کانسواء عورتن جي گهريلو حالتن جي سڌاري تي به ڌيان ڏنو ويو. شفيگا اگايوا 1965ع کان 1972ع تائين رسالي جي اڳواڻي ڪئي، جڏهن ته 1972ع کان 1996ع تائين ليکڪ زاليد هاسيلووا ميگزين جي اڳواڻي ڪئي. ان عرصي دوران رسالي جي ڇپائيءَ جو انگ 320,000 کان مٿي ٿي ويو، ۽ مرواري دلباز حبيبه فاڪشري، علوي بابيفا، صابر گنجلي ۽ ٻين رسالي جي ڪم ۾ سرگرم حصو ورتو. [2] 1973ع تائين هن رسالي جا ڪل 575 شمارا شايع ٿي چڪا هئا. 1973ع ۾ رسالي جي 50 هين سالگرهه رياستي سطح تي ملهائي وئي. سالگرهه جي تقريب ۾ دنيا جي پهرين خاتون خلاباز ويلنٽينا ٽيرشڪووا به شرڪت ڪئي. === سوويت يونين جي ٽٽڻ کان پوءِ === 1990 جي ڏهاڪي جي معاشي چئلينجن جي ڪري، 1992 ۾ ميگزين جي سرڪيوليشن 5,000 تائين گهٽجي وئي، ۽ اهو هر مهيني شايع ڪيو ويو. 1994ع ۾ رسالن جو ڪل تعداد صرف 4 هو، ۽ 1995-96ع ۾ رسالو فقط ٻه شمارا شايع ڪري سگهيو. هن سال دوران، Zalida Hasilova ميگزين جي ايڊيٽر هئي، ۽ 1996 ۾ سندس وفات کان پوء، اشاعت عارضي طور تي معطل ٿي وئي. اپريل 1997ع ۾ فاطمه عبدالزاده ايڊيٽر ان چيف ۽ فلورا زليل زاده ايڊيٽر طور رسالي جي ٻيهر اشاعت شروع ڪئي. [3] === جديد دور === 2009 ع ۾، "آذربائيجان Gudini" ڇپائيء جي هڪ نئين شڪل ۽ شڪل ۾ ظاهر ٿيڻ لڳو. هاڻي هي رسالو فاطمه عبدالعزيز جي ادارت هيٺ شايع ٿئي ٿو. ميگزين ۾ مختلف منصوبن بابت مضمون شامل آهن جيڪي ملڪ جي عوام جي زندگي ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. ۽ جديد آذربائيجانين سان انٽرويو شامل آهن جيڪي مسلسل پنهنجي سرگرمين ۽ تخليق جي روشني ۾ آهن، انهن واقعن سان گڏ جيڪي سائنس ۽ ثقافت جي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيا آهن. اهو هاڻي سال ۾ چار ڀيرا شايع ٿئي ٿو - اونهاري، سرءُ، سياري ۽ بهار- هر شماري جي 5,000 ڪاپيون آذربائيجان ۽ روسي ٻولين ۾ ڇپيل آهن. <ref name=":3">{{حوالو ويب|url=https://modern.az/media/11670/sovetdenqalma-jurnallar-3-medeni-maarif-adindan-imtina-edir-azerbaycan-qadini-her-fesilde-bir-defe-cixir/|title="Sovetdənqalma" jurnallar-3: "Mədəni-Maarif" adından imtina edir, "Azərbaycan qadını" hər fəsildə bir dəfə çıxır|last=modern.az|website=modern.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> == وراثت == اڄ، 1923 کان 1938 تائين شايع ٿيل "آذربائيجان گودني" جا مسئلا احتياط سان محفوظ آهن ۽ آذربائيجان نيشنل لائبريري ۾ هڪ مجموعو ۾ رکيل آهن. <ref name=":3">{{حوالو ويب|url=https://modern.az/media/11670/sovetdenqalma-jurnallar-3-medeni-maarif-adindan-imtina-edir-azerbaycan-qadini-her-fesilde-bir-defe-cixir/|title="Sovetdənqalma" jurnallar-3: "Mədəni-Maarif" adından imtina edir, "Azərbaycan qadını" hər fəsildə bir dəfə çıxır|last=modern.az|website=modern.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> 21 ڊسمبر 2013ع تي ميگزين جي 90 هين سالگرهه آذربائيجان ۾ انٽرنيشنل مغل سينٽر ۾ ملهائي وئي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:Pages with unreviewed translations]] fl06qozth4r5iowoqbydczvla49ssne 373877 373876 2026-04-27T13:09:48Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373877 wikitext text/x-wiki   '''آذربائيجان گاديني''' (آذربائيجاني عورت) [[آذربائيجاني ٻولي]] ۾ عورتن جو هڪ رسالو آهي. جنهن جي پيڙهه 1923ع ۾ رکي وئي ۽ 1938ع تائين ” '''شارگ گديني''' “ (يعني اوڀر جي عورت) جي نالي سان مشهور رھيو. شارگ گديني [[آذربائيجان]] ۾ پهريون رسالو هو جنهن ۾ عورتن جي حقن جي وڪالت ڪئي وئي ۽ عورتن ۾ آجپي جا ويچار پکيڙيا ويا. <ref name=":5">{{حوالو ويب|url=http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/4487|title="Şərq qadını" jurnalının 100 il bundan öncə işıq üzü görmüş ilk nüsxəsini təqdim edirik|website=National Museum of History of Azerbaijan|language=az|access-date=2024-02-07}}</ref> ڪجهه ذريعن پٽاندڙ، هن رسالي کي آذربائيجان ۾ عورتن جي پھرين اشاعت پڻ سڏيو ويندو آهي، ڇاڪاڻ ته "اشڪ" اخبار کي ڪيترن ئي ورھين تائين نظر انداز ڪيو ويو ھو. [3] ”شارگ گديني“ رسالي جو [[ازبڪستان]] ۽ تاتارستان ۾ عورتن جي رسالن جي اشاعت تي به وڏو اثر پيو ۽ [[باڪو]] ۾ منعقد ٿيل پهرين ترڪولوجيڪل ڪانگريس به ان ڪم تي غير معمولي اثر ڇڏيو. ھي رسالو فاطمه عبدالزاده جي ايڊيٽرشپ هيٺ باڪو ۾ نئين روپ ۾ ڇاپيو ويندو آهي. <ref name=":3">{{حوالو ويب|url=https://modern.az/media/11670/sovetdenqalma-jurnallar-3-medeni-maarif-adindan-imtina-edir-azerbaycan-qadini-her-fesilde-bir-defe-cixir/|title="Sovetdənqalma" jurnallar-3: "Mədəni-Maarif" adından imtina edir, "Azərbaycan qadını" hər fəsildə bir dəfə çıxır|last=modern.az|website=modern.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> == تاريخ == === شروعاتي سال === [[فائل:Redaction_of_the_magazine_Woman_of_the_East.png|ساڄو|thumb| ”شارگ غديني“ جي ايڊيٽوريل بورڊ جا ڀاتي.]] آذربائيجان جي سوويتائيزيشن کان پوءِ، عورتن جي پريس ٺاهڻ جي رٿ پڻ ڏني وئي هئي. جون 1923ع ۾ [[آذربائیجان کمیونسٹ پارٹی (1920ء)|آذربائيجان جي]] [[کمیونسٹ|ڪميونسٽ]] پارٽيءَ جي سيڪريٽري علي حيدر گريف، ڪميونسٽ سماچار جي ايڊيٽر حبيب دزبيوف ۽ پارٽيءَ جي عورتن جي سيڪشن جي رڪن انا سلطانوا عورتن لاءِ ميگزين ٺاهڻ جا ويچار ونڊيا. ”شارگ گديني“ نالي ھن رسالي جو بنياد 2 جولاءِ 1923ع تي آذربائيجان جي ڪميونسٽ پارٽيءَ جي سينٽرل ڪميٽيءَ جي فيصلي سان رکيو ويو ھو. ان جو پهريون ڇاپو 30 نومبر 1923ع تي ڇاپيو ويو. <ref name=":5">{{حوالو ويب|url=http://azhistorymuseum.gov.az/az/news/4487|title="Şərq qadını" jurnalının 100 il bundan öncə işıq üzü görmüş ilk nüsxəsini təqdim edirik|website=National Museum of History of Azerbaijan|language=az|access-date=2024-02-07}}</ref> ”شارگ گديني“ آذربائيجان جي ڪميونسٽ پارٽيءَ جي عورتن جي شعبي جو مکيه جزو هو، ۽ رسالي جا ليک ڪميونزم جو نظريو تي ٻڌل هوندا ھئا. رسالي جي ايڊيٽر انا سلطانوا هئي، جيڪا پهرين آذربائيجاني انقلابين مان هڪ هئي، ۽ ايڊيٽوريل بورڊ جا رڪن شفيگا آفندزادي مدينه ڪياسبيلي مينا ميرزايفا ۽ زينماز عزيزبايوا هئا. [4] پهريون شمارو 40 پنن تي ٻڌل هو، جنهن ۾ 1,000 ڪاپيون ڇپيل هيون ۽ رسالي ۾ صحافي صمد آغا اگاماليگلو، ليکڪ ۽ مبصر شفيگا آفندزاده، ٻارن جي بيمارين جي ماهر، آذربائيجان ڊيموڪريٽڪ ريپبلڪ جي پبلڪ هيلٿ جو اڳوڻو وزير ايوسي گينڊس ۽ ادبي نقاد پروفيسر اسماعيل. حڪمت جا ليک شامل هئا. [1] <ref name=":5" /> ”شارگ گديني“ رسالي جو آغاز آذربائيجان ۾ عورتن جي ھلچل جي اتھاس ۾ هڪ اهم واقعو هو. ماهوار ۽ شروعاتي طور تي عربي لپيءَ ۾ ڇپيل، ميگزين ۾ عورتن جي آزادي ۽ برابري جي خيالن کي وڌايو ۽ تعليم ۽ ثقافت سان لاڳاپيل موضوع شامل ڪيا ويا. هي رسالو نه رڳو آذربائيجان ۾ پر [[ازبڪستان]] ، [[ترڪمانستان]] ، تاجڪستان، [[تاجڪستان|جارجيا]] [[جارجيا|،]] تاتارستان ، [[داغستان]] ، [[ايران]] [[ترڪي|، ترڪي،]] [[افغانستان]] ، هندستان ۽ ٻين ملڪن ۾ به پڙهيو ويندو هو. <ref>{{حوالو ويب|url=http://ikisahil.az/post/197337-azerbaycan-qadini-100-il-evvel|title=Azərbaycan qadını 100 il əvvəl|website=ikisahil.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> هن رسالي مختلف شعبن جهڙوڪ [[سائنس|سائنس،]] ثقافت، آرٽس ۽ طب ۾ دلچسپي رکندڙ عورتن ۽ ڇوڪرين جا شروعاتي ليک ڇاپي سماج ۾ اهم ڪردار نڀايو. آذربائيجان جي نامياري عورت اديبن ۽ صحافين سان گڏوگڏ، ان ۾ گھڻي ريت ناليواري ادبي شخصيتون جهڙوڪ جي. محمد گلزاده، ايس ايس آخوندوف، شيگ ايس حسين، وائيوي چمنزامنلي ٽي. شهباز ايڇ جاويد ۽ ٻين ليکڪن جون ڪهاڻيون ۽ نظم ڇپيل آهن. هن رسالي ۾ 1923ع ۾ 11، 1930ع ۾ 188 ۽ 1933ع ۾ 242 ڀاڱيدار شامل هئا. === سوويت سال ۽ ٻي مهاڀاري لڙائي === [[فائل:Gulara_Gadirbeyova_and_Pari_Hasanova.jpg|thumb| ميگزين ايڊيٽر: گلارا گدربيووا (کاٻي پاسي ۽ پري گيسانووا، 1935)]] 1930 جي ڏهاڪي ۾، ميگزين پنهنجو ڌيان صنعتي ۽ ڪوآپريٽو وڪالت ڏانهن ڏنو ويو، خاص طور تي اجتماعي زراعت مزدور سرگرمي، ۽ اجتماعي ۽ رياستي فارمن جو قيام جھڙي موضوعن تي خاص ڌيان ڏنو ويو. اسٽالنسٽ ڏاڍ جي دور ۾ ”شارگ گديني“ رسالي جي انيڪ ساٿين ۽ صحافين کي قيدبند ڪيو ويو، جنهن جي نتيجي ۾ اشاعت ۾ رنڊڪ پئجي وئي. ڏاڍ جي نتيجي ۾، ايڊيٽر، گلارا ڪولگيزي، کي به گرفتار ڪيو ويو ۽ کيس جلاوطن ڪيو ويو، ۽ ايڊيٽر جو عهدو ڪجھ سمي لاءِ زهرا ڪريمووا، بارات ڪريمووا ۽ زليخا علييفا 1937-1940 تائين ڀريو. فيبروري 1938ع ۾، رسالي جو نالو مٽائي ”آذربائيجان گديني“ (آذربائيجان عورت) رکيو ويو ۽ اهو آذربائيجان جي ڪميونسٽ پارٽيءَ جي مرڪزي ڪميٽيءَ جو ماهوار عوامي سياسي ۽ ادبي-فني رسالو بڻجي ويو. [1] [[ٻين مھاڀاري جنگ|ٻي عالمي جنگ]] جي ڪري هي رسالو جولاءِ 1940ع کان مارچ 1951ع تائين ڪجھ وقت معطل رهيو. [2] هي ميگزين مارچ 1951ع ۾ ٻيهر شروع ڪيو ويو ۽ ان ۾ مختلف شعبن جهڙوڪ سائنس، ثقافت، فن، تعليم، صنعت ۽ سماجي مسئلن ۾ عورتن جي ڪاميابين کي اجاگر ڪيو ويو. ان کانسواء عورتن جي گهريلو حالتن جي سڌاري تي به ڌيان ڏنو ويو. شفيگا اگايوا 1965ع کان 1972ع تائين رسالي جي اڳواڻي ڪئي، جڏهن ته 1972ع کان 1996ع تائين ليکڪ زاليد هاسيلووا ميگزين جي اڳواڻي ڪئي. ان عرصي دوران رسالي جي ڇپائيءَ جو انگ 320,000 کان مٿي ٿي ويو، ۽ مرواري دلباز حبيبه فاڪشري، علوي بابيفا، صابر گنجلي ۽ ٻين رسالي جي ڪم ۾ سرگرم حصو ورتو. [2] 1973ع تائين هن رسالي جا ڪل 575 شمارا شايع ٿي چڪا هئا. 1973ع ۾ رسالي جي 50 هين سالگرهه رياستي سطح تي ملهائي وئي. سالگرهه جي تقريب ۾ دنيا جي پهرين خاتون خلاباز ويلنٽينا ٽيرشڪووا به شرڪت ڪئي. === سوويت يونين جي ٽٽڻ کان پوءِ === 1990 جي ڏهاڪي جي معاشي چئلينجن جي ڪري، 1992 ۾ ميگزين جي سرڪيوليشن 5,000 تائين گهٽجي وئي، ۽ اهو هر مهيني شايع ڪيو ويو. 1994ع ۾ رسالن جو ڪل تعداد صرف 4 هو، ۽ 1995-96ع ۾ رسالو فقط ٻه شمارا شايع ڪري سگهيو. هن سال دوران، Zalida Hasilova ميگزين جي ايڊيٽر هئي، ۽ 1996 ۾ سندس وفات کان پوء، اشاعت عارضي طور تي معطل ٿي وئي. اپريل 1997ع ۾ فاطمه عبدالزاده ايڊيٽر ان چيف ۽ فلورا زليل زاده ايڊيٽر طور رسالي جي ٻيهر اشاعت شروع ڪئي. [3] === جديد دور === 2009 ع ۾، "آذربائيجان Gudini" ڇپائيء جي هڪ نئين شڪل ۽ شڪل ۾ ظاهر ٿيڻ لڳو. هاڻي هي رسالو فاطمه عبدالعزيز جي ادارت هيٺ شايع ٿئي ٿو. ميگزين ۾ مختلف منصوبن بابت مضمون شامل آهن جيڪي ملڪ جي عوام جي زندگي ۾ اهم ڪردار ادا ڪن ٿا. ۽ جديد آذربائيجانين سان انٽرويو شامل آهن جيڪي مسلسل پنهنجي سرگرمين ۽ تخليق جي روشني ۾ آهن، انهن واقعن سان گڏ جيڪي سائنس ۽ ثقافت جي ترقي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيا آهن. اهو هاڻي سال ۾ چار ڀيرا شايع ٿئي ٿو - اونهاري، سرءُ، سياري ۽ بهار- هر شماري جي 5,000 ڪاپيون آذربائيجان ۽ روسي ٻولين ۾ ڇپيل آهن. <ref name=":3">{{حوالو ويب|url=https://modern.az/media/11670/sovetdenqalma-jurnallar-3-medeni-maarif-adindan-imtina-edir-azerbaycan-qadini-her-fesilde-bir-defe-cixir/|title="Sovetdənqalma" jurnallar-3: "Mədəni-Maarif" adından imtina edir, "Azərbaycan qadını" hər fəsildə bir dəfə çıxır|last=modern.az|website=modern.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> == وراثت == اڄ، 1923 کان 1938 تائين شايع ٿيل "آذربائيجان گودني" جا مسئلا احتياط سان محفوظ آهن ۽ آذربائيجان نيشنل لائبريري ۾ هڪ مجموعو ۾ رکيل آهن. <ref name=":3">{{حوالو ويب|url=https://modern.az/media/11670/sovetdenqalma-jurnallar-3-medeni-maarif-adindan-imtina-edir-azerbaycan-qadini-her-fesilde-bir-defe-cixir/|title="Sovetdənqalma" jurnallar-3: "Mədəni-Maarif" adından imtina edir, "Azərbaycan qadını" hər fəsildə bir dəfə çıxır|last=modern.az|website=modern.az|language=az-AZ|access-date=2024-02-07}}</ref> 21 ڊسمبر 2013ع تي ميگزين جي 90 هين سالگرهه آذربائيجان ۾ انٽرنيشنل مغل سينٽر ۾ ملهائي وئي. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:رسالا]] rvcv4d37wsevxg37il37gabndg90vul 14 77842 373927 373838 2026-04-27T17:24:32Z Ibne maryam 17680 373927 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:انساني رويا]] [[زمرو:معاشرتي تصور]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 8fu02vroibxlvijfv4zf1txm9d2l737 14 78111 373911 352215 2026-04-27T17:04:59Z Ibne maryam 17680 373911 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:هنر]] [[زمرو:ذاتي زندگي]] [[زمرو:ذهني تندرستي]] [[زمرو:تعليم بلحاظ موضوع]] [[زمرو:تعليم جو فلسفو]] [[زمرو:صحت جا متعينات]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] lxmp3ad6a1qz1hcr9ar0uzc15925a32 14 78639 373913 373798 2026-04-27T17:06:57Z Ibne maryam 17680 373913 wikitext text/x-wiki {{اصل مضمون}} {{زمرو ڪامنز}} [[زمرو:صحت]] [[زمرو:انساني حياتيات]] [[زمرو:زندگي جي سائنس]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 5liaakjpfykeytlpanz0xazhy1verpl 14 79425 374068 286891 2026-04-28T06:47:25Z Ibne maryam 17680 374068 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Universe}} {{Cat main}} '''ڪائنات''' (Universe) عام طور تي وجود جي مجموعي طور بيان ڪئي وئي آهي، جنهن ۾ سيارا، تارا، ڪهڪشايون، خلا جو مواد ۽ سڀ مادو ۽ توانائي شامل آهن. [[زمرو:فطرت]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] a0q0y8tixusut83qqlrxyg9hf0itn68 374069 374068 2026-04-28T06:48:04Z Ibne maryam 17680 374069 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Universe}} {{Cat main}} '''ڪائنات''' (Universe) عام طور تي وجود جي مجموعي طور بيان ڪئي وئي آهي، جنهن ۾ سيارا، تارا، ڪهڪشايون، خلا جو مواد ۽ سڀ مادو ۽ توانائي شامل آهن. [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] eop2yhsznczbjfbqal56mo186w5xpmr 0 80748 374063 315931 2026-04-28T06:31:04Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 374063 wikitext text/x-wiki '''ابلاغ عامه''' (<small>'''Mass Communication'''</small>) وڏي پيماني تي ابلاغ جي وسيلن (<small>Mass Media</small>) جي ذريعي [[ڄاڻ|معلومات]] جي منتقلي ۽ مٽاسٽا جو عمل آهي، جيڪو وڏي آبادي وارن حصن تائين پهتي ٿو. جيئن [[ٽيڪنالاجي]] معلومات جي ورڇ کي وڌيڪ موثر بڻائي ڇڏيو آهي، اهو ميڊيا جي مختلف شڪلن کي استعمال ڪري ٿو. استعمال ٿيل پليٽ فارمن جي بنيادي مثالن ۾ [[صحافت]] ۽ اشتهار شامل آهن. ابلاغ عامه، باضابطه ابلاغ ۽ تنظيمي ابلاغ جي برعڪس، معلومات کي ڪيترن ئي وصول ڪندڙن ڏانهن منتقل ڪرڻ لاء خاص وسيلن تي ڌيان ڏئي ٿو. ابلاغ عامه جو مطالعو خاص طور تي ان ڳالهه سان تعلق رکي ٿو ته مواد ۽ معلومات جيڪا وڏي پئماني تي پهچائي رهي آهي، معلومات حاصل ڪرڻ وارن ماڻهن جي روين، راءِ يا جذبن کي ڪيئن متاثر ڪري ٿي. مختصر طور تي، ابلاغ عامه هڪ وقت ۾ ڪيترن ئي وصول ڪندڙن تائين پيغامن جي منتقلي آهي. بهرحال، ابلاغ عامه کي وسيع طور تي، علائقن ۽ سڄي دنيا ۾ معلومات جي وسيع گردش جي عمل جي طور تي سمجهي سگهجي ٿو. ابلاغ عامه ذريعي، معلومات ڪيترن ئي ماڻهن تائين تيزيءَ سان منتقل ٿي سگهي ٿي، جيڪا ضروري نه آهي، ذريعن جي ويجھا رهندڙ هون. ابلاغ عامه جي مشق، مختلف چينلن ذريعي، جن ۾ [[ريڊيو]]، [[ٽيليويزن]]، سوشل نيٽ ورڪنگ، بل بورڊ، [[اخبار]]، [[رسالو|رسالا]]، [[ڪتاب|ڪتابون]]، [[فلم|فلمون]] ۽ [[انٽرنيٽ]] شامل آهن، ڪئي ويندي آهي. هن جديد دور ۾، ابلاغ عامه کي معلومات کي تيزيءَ سان منتشر ڪرڻ لاءِ، اڪثر ڪري سياست ۽ ٻين پولرائزنگ موضوعن جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آهي. ميڊيا جي وچ ۾ اهم رابطا آهن، جيڪا نتيجا خيز مسئلن جي بنياد تي، ابلاغ عامه ۽ [[سماج]] کي استعمال ڪندي، [[قطبيت]] ۽ ماڻهن کي ورهائڻ ۾ مدد ڪرڻ ٿا.<ref>{{Cite book|title=Media & Culture: Mass Communication in a Digital Age|last=Campbell|first=Richard|publisher=Macmillan Higher Education|year=2015|isbn=978-1319010430}}</ref> ابلاغ عامه هڪ هڪ-طرفي رابطي جو عمل آهي. ==مطالعي جو ميدان== ==ابلاغ عامه جون قسمون== ==اڪثريت جا نظريا== ==مسئلا ۽ پيچيدگيون== ==ابلاغ عامه ۽ عوام جي صحت== ==مطالعي جا طريقا== ==پيشه ورانه تنظيمون== ==ماس ميڊيا== وڏي پيماني تي ابلاغ جا ذريعا (Mass Media) ۾ ميڊيا جي مختلف صفون شامل آهن جيڪي وڏي پيماني تي رابطن (Mass Communication) جي ذريعي سامعين جي وڏي دائري تائين پهچن ٿيون. ==پڻ ڏسو== ==خارجي لنڪس== ==حوالا== {{حوالا}} * Hartley, J.: "Mass communication", in O'Sullivan; Fiske (eds): ''Key Concepts in Communication and Cultural Studies'' (Routledge, 1997). * Mackay, H.; O'Sullivan T.: ''The Media Reader: Continuity and Transformation'' (Sage, 1999). * [[Denis McQuail|McQuail, D.]]: ''McQuail's Mass Communication Theory (fifth edition)'' (Sage, 2005). *Thompson, John B.: ''The Media and Modernity'' ([[Polity (publisher)|Polity]], 1995). * Griffin, E. (2009). A first look at communication theory. McGraw Hill: New York, NY. {{ISBN|978-0-07-338502-0}} * Babbie, E. (2007). The practice of social research. Thomas Higher Education: Belmont, California. {{ISBN|0-495-09325-4}} {{Authority control}} [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:مکيه موضوع جا مضمون]] th5jz3yrynjdmn0al97ie8bq3fa7pxs 374064 374063 2026-04-28T06:33:00Z Ibne maryam 17680 374064 wikitext text/x-wiki '''ابلاغ عامه''' (<small>'''Mass Communication'''</small>) وڏي پيماني تي ابلاغ جي وسيلن (<small>Mass Media</small>) جي ذريعي [[ڄاڻ|معلومات]] جي منتقلي ۽ مٽاسٽا جو عمل آهي، جيڪو وڏي آبادي وارن حصن تائين پهتي ٿو. جيئن [[ٽيڪنالاجي]] معلومات جي ورڇ کي وڌيڪ موثر بڻائي ڇڏيو آهي، اهو ميڊيا جي مختلف شڪلن کي استعمال ڪري ٿو. استعمال ٿيل پليٽ فارمن جي بنيادي مثالن ۾ [[صحافت]] ۽ اشتهار شامل آهن. ابلاغ عامه، باضابطه ابلاغ ۽ تنظيمي ابلاغ جي برعڪس، معلومات کي ڪيترن ئي وصول ڪندڙن ڏانهن منتقل ڪرڻ لاء خاص وسيلن تي ڌيان ڏئي ٿو. ابلاغ عامه جو مطالعو خاص طور تي ان ڳالهه سان تعلق رکي ٿو ته مواد ۽ معلومات جيڪا وڏي پئماني تي پهچائي رهي آهي، معلومات حاصل ڪرڻ وارن ماڻهن جي روين، راءِ يا جذبن کي ڪيئن متاثر ڪري ٿي. مختصر طور تي، ابلاغ عامه هڪ وقت ۾ ڪيترن ئي وصول ڪندڙن تائين پيغامن جي منتقلي آهي. بهرحال، ابلاغ عامه کي وسيع طور تي، علائقن ۽ سڄي دنيا ۾ معلومات جي وسيع گردش جي عمل جي طور تي سمجهي سگهجي ٿو. ابلاغ عامه ذريعي، معلومات ڪيترن ئي ماڻهن تائين تيزيءَ سان منتقل ٿي سگهي ٿي، جيڪا ضروري نه آهي، ذريعن جي ويجھا رهندڙ هون. ابلاغ عامه جي مشق، مختلف چينلن ذريعي، جن ۾ [[ريڊيو]]، [[ٽيليويزن]]، سوشل نيٽ ورڪنگ، بل بورڊ، [[اخبار]]، [[رسالو|رسالا]]، [[ڪتاب|ڪتابون]]، [[فلم|فلمون]] ۽ [[انٽرنيٽ]] شامل آهن، ڪئي ويندي آهي. هن جديد دور ۾، ابلاغ عامه کي معلومات کي تيزيءَ سان منتشر ڪرڻ لاءِ، اڪثر ڪري سياست ۽ ٻين پولرائزنگ موضوعن جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آهي. ميڊيا جي وچ ۾ اهم رابطا آهن، جيڪا نتيجا خيز مسئلن جي بنياد تي، ابلاغ عامه ۽ [[سماج]] کي استعمال ڪندي، [[قطبيت]] ۽ ماڻهن کي ورهائڻ ۾ مدد ڪرڻ ٿا.<ref>{{Cite book|title=Media & Culture: Mass Communication in a Digital Age|last=Campbell|first=Richard|publisher=Macmillan Higher Education|year=2015|isbn=978-1319010430}}</ref> ابلاغ عامه هڪ هڪ-طرفي رابطي جو عمل آهي. ==مطالعي جو ميدان== ==ابلاغ عامه جون قسمون== ==اڪثريت جا نظريا== ==مسئلا ۽ پيچيدگيون== ==ابلاغ عامه ۽ عوام جي صحت== ==مطالعي جا طريقا== ==پيشه ورانه تنظيمون== ==ماس ميڊيا== وڏي پيماني تي ابلاغ جا ذريعا (Mass Media) ۾ ميڊيا جي مختلف صفون شامل آهن جيڪي وڏي پيماني تي رابطن (Mass Communication) جي ذريعي سامعين جي وڏي دائري تائين پهچن ٿيون. ==پڻ ڏسو== ==خارجي لنڪس== ==حوالا== {{حوالا}} * Hartley, J.: "Mass communication", in O'Sullivan; Fiske (eds): ''Key Concepts in Communication and Cultural Studies'' (Routledge, 1997). * Mackay, H.; O'Sullivan T.: ''The Media Reader: Continuity and Transformation'' (Sage, 1999). * [[Denis McQuail|McQuail, D.]]: ''McQuail's Mass Communication Theory (fifth edition)'' (Sage, 2005). *Thompson, John B.: ''The Media and Modernity'' ([[Polity (publisher)|Polity]], 1995). * Griffin, E. (2009). A first look at communication theory. McGraw Hill: New York, NY. {{ISBN|978-0-07-338502-0}} * Babbie, E. (2007). The practice of social research. Thomas Higher Education: Belmont, California. {{ISBN|0-495-09325-4}} {{Authority control}} [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:مکيه موضوع جا مضمون]] [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ميڊيا اسٽڊيز]] [[زمرو:ڪميونيڪيشن اسٽڊيز]] gm8suvtvk5kdqoqknkr7dief2molw6q 374066 374064 2026-04-28T06:36:04Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 374066 wikitext text/x-wiki '''ابلاغ عامه''' (<small>'''Mass Communication'''</small>) وڏي پيماني تي ابلاغ جي وسيلن (<small>Mass Media</small>) جي ذريعي [[ڄاڻ|معلومات]] جي منتقلي ۽ مٽاسٽا جو عمل آهي، جيڪو وڏي آبادي وارن حصن تائين پهتي ٿو. جيئن [[ٽيڪنالاجي]] معلومات جي ورڇ کي وڌيڪ موثر بڻائي ڇڏيو آهي، اهو ميڊيا جي مختلف شڪلن کي استعمال ڪري ٿو. استعمال ٿيل پليٽ فارمن جي بنيادي مثالن ۾ [[صحافت]] ۽ اشتهار شامل آهن. ابلاغ عامه، باضابطه ابلاغ ۽ تنظيمي ابلاغ جي برعڪس، معلومات کي ڪيترن ئي وصول ڪندڙن ڏانهن منتقل ڪرڻ لاء خاص وسيلن تي ڌيان ڏئي ٿو. ابلاغ عامه جو مطالعو خاص طور تي ان ڳالهه سان تعلق رکي ٿو ته مواد ۽ معلومات جيڪا وڏي پئماني تي پهچائي رهي آهي، معلومات حاصل ڪرڻ وارن ماڻهن جي روين، راءِ يا جذبن کي ڪيئن متاثر ڪري ٿي. مختصر طور تي، ابلاغ عامه هڪ وقت ۾ ڪيترن ئي وصول ڪندڙن تائين پيغامن جي منتقلي آهي. بهرحال، ابلاغ عامه کي وسيع طور تي، علائقن ۽ سڄي دنيا ۾ معلومات جي وسيع گردش جي عمل جي طور تي سمجهي سگهجي ٿو. ابلاغ عامه ذريعي، معلومات ڪيترن ئي ماڻهن تائين تيزيءَ سان منتقل ٿي سگهي ٿي، جيڪا ضروري نه آهي، ذريعن جي ويجھا رهندڙ هون. ابلاغ عامه جي مشق، مختلف چينلن ذريعي، جن ۾ [[ريڊيو]]، [[ٽيليويزن]]، سوشل نيٽ ورڪنگ، بل بورڊ، [[اخبار]]، [[رسالو|رسالا]]، [[ڪتاب|ڪتابون]]، [[فلم|فلمون]] ۽ [[انٽرنيٽ]] شامل آهن، ڪئي ويندي آهي. هن جديد دور ۾، ابلاغ عامه کي معلومات کي تيزيءَ سان منتشر ڪرڻ لاءِ، اڪثر ڪري سياست ۽ ٻين پولرائزنگ موضوعن جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آهي. ميڊيا جي وچ ۾ اهم رابطا آهن، جيڪا نتيجا خيز مسئلن جي بنياد تي، ابلاغ عامه ۽ [[سماج]] کي استعمال ڪندي، [[قطبيت]] ۽ ماڻهن کي ورهائڻ ۾ مدد ڪرڻ ٿا.<ref>{{Cite book|title=Media & Culture: Mass Communication in a Digital Age|last=Campbell|first=Richard|publisher=Macmillan Higher Education|year=2015|isbn=978-1319010430}}</ref> ابلاغ عامه هڪ هڪ-طرفي رابطي جو عمل آهي. ==مطالعي جو ميدان== ==ابلاغ عامه جون قسمون== ==اڪثريت جا نظريا== ==مسئلا ۽ پيچيدگيون== ==ابلاغ عامه ۽ عوام جي صحت== ==مطالعي جا طريقا== ==پيشه ورانه تنظيمون== ==ماس ميڊيا== وڏي پيماني تي ابلاغ جا ذريعا (Mass Media) ۾ ميڊيا جي مختلف صفون شامل آهن جيڪي وڏي پيماني تي رابطن (Mass Communication) جي ذريعي سامعين جي وڏي دائري تائين پهچن ٿيون. ==پڻ ڏسو== ==خارجي لنڪس== ==حوالا== {{حوالا}} * Hartley, J.: "Mass communication", in O'Sullivan; Fiske (eds): ''Key Concepts in Communication and Cultural Studies'' (Routledge, 1997). * Mackay, H.; O'Sullivan T.: ''The Media Reader: Continuity and Transformation'' (Sage, 1999). * [[Denis McQuail|McQuail, D.]]: ''McQuail's Mass Communication Theory (fifth edition)'' (Sage, 2005). *Thompson, John B.: ''The Media and Modernity'' ([[Polity (publisher)|Polity]], 1995). * Griffin, E. (2009). A first look at communication theory. McGraw Hill: New York, NY. {{ISBN|978-0-07-338502-0}} * Babbie, E. (2007). The practice of social research. Thomas Higher Education: Belmont, California. {{ISBN|0-495-09325-4}} {{Authority control}} [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ميڊيا اسٽڊيز]] 2q45so5ln2ebmtd1vs8jw2ioarq4cdf 374092 374066 2026-04-28T09:13:43Z Ibne maryam 17680 374092 wikitext text/x-wiki [[File:CBC_journalists_in_Montreal.jpg|thumb|صحفيون في غرفة أخبار محطة CBC الإذاعية في مونتريال بكندا]] '''ابلاغ عامه''' (<small>'''Mass Communication'''</small>) وڏي پيماني تي ابلاغ جي وسيلن (<small>Mass Media</small>) جي ذريعي [[ڄاڻ|معلومات]] جي منتقلي ۽ مٽاسٽا جو عمل آهي، جيڪو وڏي آبادي وارن حصن تائين پهتي ٿو. جيئن [[ٽيڪنالاجي]] معلومات جي ورڇ کي وڌيڪ موثر بڻائي ڇڏيو آهي، اهو ميڊيا جي مختلف شڪلن کي استعمال ڪري ٿو. استعمال ٿيل پليٽ فارمن جي بنيادي مثالن ۾ [[صحافت]] ۽ اشتهار شامل آهن. ابلاغ عامه، باضابطه ابلاغ ۽ تنظيمي ابلاغ جي برعڪس، معلومات کي ڪيترن ئي وصول ڪندڙن ڏانهن منتقل ڪرڻ لاء خاص وسيلن تي ڌيان ڏئي ٿو. ابلاغ عامه جو مطالعو خاص طور تي ان ڳالهه سان تعلق رکي ٿو ته مواد ۽ معلومات جيڪا وڏي پئماني تي پهچائي رهي آهي، معلومات حاصل ڪرڻ وارن ماڻهن جي روين، راءِ يا جذبن کي ڪيئن متاثر ڪري ٿي. مختصر طور تي، ابلاغ عامه هڪ وقت ۾ ڪيترن ئي وصول ڪندڙن تائين پيغامن جي منتقلي آهي. بهرحال، ابلاغ عامه کي وسيع طور تي، علائقن ۽ سڄي دنيا ۾ معلومات جي وسيع گردش جي عمل جي طور تي سمجهي سگهجي ٿو. ابلاغ عامه ذريعي، معلومات ڪيترن ئي ماڻهن تائين تيزيءَ سان منتقل ٿي سگهي ٿي، جيڪا ضروري نه آهي، ذريعن جي ويجھا رهندڙ هون. ابلاغ عامه جي مشق، مختلف چينلن ذريعي، جن ۾ [[ريڊيو]]، [[ٽيليويزن]]، سوشل نيٽ ورڪنگ، بل بورڊ، [[اخبار]]، [[رسالو|رسالا]]، [[ڪتاب|ڪتابون]]، [[فلم|فلمون]] ۽ [[انٽرنيٽ]] شامل آهن، ڪئي ويندي آهي. هن جديد دور ۾، ابلاغ عامه کي معلومات کي تيزيءَ سان منتشر ڪرڻ لاءِ، اڪثر ڪري سياست ۽ ٻين پولرائزنگ موضوعن جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آهي. ميڊيا جي وچ ۾ اهم رابطا آهن، جيڪا نتيجا خيز مسئلن جي بنياد تي، ابلاغ عامه ۽ [[سماج]] کي استعمال ڪندي، [[قطبيت]] ۽ ماڻهن کي ورهائڻ ۾ مدد ڪرڻ ٿا.<ref>{{Cite book|title=Media & Culture: Mass Communication in a Digital Age|last=Campbell|first=Richard|publisher=Macmillan Higher Education|year=2015|isbn=978-1319010430}}</ref> ابلاغ عامه هڪ هڪ-طرفي رابطي جو عمل آهي. ==مطالعي جو ميدان== ==ابلاغ عامه جون قسمون== ==اڪثريت جا نظريا== ==مسئلا ۽ پيچيدگيون== ==ابلاغ عامه ۽ عوام جي صحت== ==مطالعي جا طريقا== ==پيشه ورانه تنظيمون== ==ماس ميڊيا== وڏي پيماني تي ابلاغ جا ذريعا (Mass Media) ۾ ميڊيا جي مختلف صفون شامل آهن جيڪي وڏي پيماني تي رابطن (Mass Communication) جي ذريعي سامعين جي وڏي دائري تائين پهچن ٿيون. ==پڻ ڏسو== ==خارجي لنڪس== ==حوالا== {{حوالا}} * Hartley, J.: "Mass communication", in O'Sullivan; Fiske (eds): ''Key Concepts in Communication and Cultural Studies'' (Routledge, 1997). * Mackay, H.; O'Sullivan T.: ''The Media Reader: Continuity and Transformation'' (Sage, 1999). * [[Denis McQuail|McQuail, D.]]: ''McQuail's Mass Communication Theory (fifth edition)'' (Sage, 2005). *Thompson, John B.: ''The Media and Modernity'' ([[Polity (publisher)|Polity]], 1995). * Griffin, E. (2009). A first look at communication theory. McGraw Hill: New York, NY. {{ISBN|978-0-07-338502-0}} * Babbie, E. (2007). The practice of social research. Thomas Higher Education: Belmont, California. {{ISBN|0-495-09325-4}} {{Authority control}} [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ميڊيا اسٽڊيز]] 9y6e2vktw35n74yghn39toue2ob29hc 374093 374092 2026-04-28T09:16:50Z Ibne maryam 17680 374093 wikitext text/x-wiki [[File:CBC_journalists_in_Montreal.jpg|thumb|[[مونٽريال]]، [[ڪينيڊا]] ۾ سي بي سي ريڊيو اسٽيشن جي نيوز روم ۾ صحافي]] '''ابلاغ عامه''' (<small>'''Mass Communication'''</small>) وڏي پيماني تي ابلاغ جي وسيلن (<small>Mass Media</small>) جي ذريعي [[ڄاڻ|معلومات]] جي منتقلي ۽ مٽاسٽا جو عمل آهي، جيڪو وڏي آبادي وارن حصن تائين پهتي ٿو. جيئن [[ٽيڪنالاجي]] معلومات جي ورڇ کي وڌيڪ موثر بڻائي ڇڏيو آهي، اهو ميڊيا جي مختلف شڪلن کي استعمال ڪري ٿو. استعمال ٿيل پليٽ فارمن جي بنيادي مثالن ۾ [[صحافت]] ۽ اشتهار شامل آهن. ابلاغ عامه، باضابطه ابلاغ ۽ تنظيمي ابلاغ جي برعڪس، معلومات کي ڪيترن ئي وصول ڪندڙن ڏانهن منتقل ڪرڻ لاء خاص وسيلن تي ڌيان ڏئي ٿو. ابلاغ عامه جو مطالعو خاص طور تي ان ڳالهه سان تعلق رکي ٿو ته مواد ۽ معلومات جيڪا وڏي پئماني تي پهچائي رهي آهي، معلومات حاصل ڪرڻ وارن ماڻهن جي روين، راءِ يا جذبن کي ڪيئن متاثر ڪري ٿي. مختصر طور تي، ابلاغ عامه هڪ وقت ۾ ڪيترن ئي وصول ڪندڙن تائين پيغامن جي منتقلي آهي. بهرحال، ابلاغ عامه کي وسيع طور تي، علائقن ۽ سڄي دنيا ۾ معلومات جي وسيع گردش جي عمل جي طور تي سمجهي سگهجي ٿو. ابلاغ عامه ذريعي، معلومات ڪيترن ئي ماڻهن تائين تيزيءَ سان منتقل ٿي سگهي ٿي، جيڪا ضروري نه آهي، ذريعن جي ويجھا رهندڙ هون. ابلاغ عامه جي مشق، مختلف چينلن ذريعي، جن ۾ [[ريڊيو]]، [[ٽيليويزن]]، سوشل نيٽ ورڪنگ، بل بورڊ، [[اخبار]]، [[رسالو|رسالا]]، [[ڪتاب|ڪتابون]]، [[فلم|فلمون]] ۽ [[انٽرنيٽ]] شامل آهن، ڪئي ويندي آهي. هن جديد دور ۾، ابلاغ عامه کي معلومات کي تيزيءَ سان منتشر ڪرڻ لاءِ، اڪثر ڪري سياست ۽ ٻين پولرائزنگ موضوعن جي حوالي سان استعمال ڪيو ويندو آهي. ميڊيا جي وچ ۾ اهم رابطا آهن، جيڪا نتيجا خيز مسئلن جي بنياد تي، ابلاغ عامه ۽ [[سماج]] کي استعمال ڪندي، [[قطبيت]] ۽ ماڻهن کي ورهائڻ ۾ مدد ڪرڻ ٿا.<ref>{{Cite book|title=Media & Culture: Mass Communication in a Digital Age|last=Campbell|first=Richard|publisher=Macmillan Higher Education|year=2015|isbn=978-1319010430}}</ref> ابلاغ عامه هڪ هڪ-طرفي رابطي جو عمل آهي. ==مطالعي جو ميدان== ==ابلاغ عامه جون قسمون== ==اڪثريت جا نظريا== ==مسئلا ۽ پيچيدگيون== ==ابلاغ عامه ۽ عوام جي صحت== ==مطالعي جا طريقا== ==پيشه ورانه تنظيمون== ==ماس ميڊيا== وڏي پيماني تي ابلاغ جا ذريعا (Mass Media) ۾ ميڊيا جي مختلف صفون شامل آهن جيڪي وڏي پيماني تي رابطن (Mass Communication) جي ذريعي سامعين جي وڏي دائري تائين پهچن ٿيون. ==پڻ ڏسو== ==خارجي لنڪس== ==حوالا== {{حوالا}} * Hartley, J.: "Mass communication", in O'Sullivan; Fiske (eds): ''Key Concepts in Communication and Cultural Studies'' (Routledge, 1997). * Mackay, H.; O'Sullivan T.: ''The Media Reader: Continuity and Transformation'' (Sage, 1999). * [[Denis McQuail|McQuail, D.]]: ''McQuail's Mass Communication Theory (fifth edition)'' (Sage, 2005). *Thompson, John B.: ''The Media and Modernity'' ([[Polity (publisher)|Polity]], 1995). * Griffin, E. (2009). A first look at communication theory. McGraw Hill: New York, NY. {{ISBN|978-0-07-338502-0}} * Babbie, E. (2007). The practice of social research. Thomas Higher Education: Belmont, California. {{ISBN|0-495-09325-4}} {{Authority control}} [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ميڊيا اسٽڊيز]] 7p4rotvqcxxlmfat3tm33xujs1iercc 14 80754 373852 316334 2026-04-27T12:29:30Z Memon2025 21315 373852 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:انجنيئرنگ]] [[زمرو:انفارميشن ۽ ڪميونيڪشن ٽيڪنالاجي]] [[زمرو:ٽيڪنالاجي]] [[زمرو:خدمتن واريون صنعتون]] [[زمرو:رابطو بلحاظ قسم]] nonxkbwz4zx5l810hf4ikph99bbpsvc 10 80768 374001 297841 2026-04-27T21:33:19Z Intisar Ali 8681 374001 wikitext text/x-wiki <div style="border: 2px dashed #666666;"><div style="margin: 3em;"><onlyinclude>{{documentation | content = {{Template display|nomobile}} {{{2|}}} هي هڪ [[وڪيپيڊيا:Navigation template|نيگيگيشنل سانچو]] آهي جيڪو {{tl|navbox}} استعمال ڪندي ٺاهيو ويو آهي۔ ان کي صفحن ۾ [[مدد:Transclusion|شامل]] ڪري سگهجي ٿو هن طريقي سان: <nowiki>{{</nowiki>{{{template|{{PAGENAME}}}}}<nowiki>}}</nowiki> ۽ ان کي [[وڪيپيڊيا:Manual of Style/Layout#Standard appendices and footers|معياري آرٽيڪل جي آخر واري حصي]] ۾ رکيو وڃي۔ {{#if:{{{stateless|}}}|| ==ابتدائي ڏيک== {{Collapsible option|parameter_name={{{parameter_name|state}}}|default={{{1|{{{state|autocollapse}}}}}}}} ==TemplateData== <templatedata> { "params": { "state": { "label": "حالت", "description": "نيوبڪس جي ابتدائي ڏيک", "suggestedvalues": [ "collapsed", "expanded", "autocollapse" ], "suggested": true, "type": "string" } }, "description": "هڪ نيگيگيشن باڪس جيڪو آرٽيڪلن جي هيٺان رکيو وڃي ٿو" } </templatedata> }} ==سانچي جا استعمال ٿيل هنڌ== {{Check completeness of transclusions}} {{{3|}}} }}</onlyinclude></div></div> {{Documentation}} <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو --> odb7ua9yl7a2be4ogow7nl1sb62glef 0 82749 373883 316364 2026-04-27T13:46:12Z Memon2025 21315 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 373883 wikitext text/x-wiki {{Short description|Prevention of disease and promotion of well-being}} [[File:Medical_Doctors_Density_per_10_000_population.png|thumb|upright=1.6|صحت جي سار سنڀال جي وسيلن جي گھاٽائي، هر ملڪ ۾ هر 10,000 ماڻهن لاءِ طبيبن جي تعداد جي لحاظ کان ڏيکاريل آهي. ڊيٽا سال 2017ع کان 2023ع تائين جو آهي ۽ صحت جي عالمي تنظيم (WHO) جي اشاريي ( [[World Health Organization|WHO]] [https://www.who.int/data/gho/data/indicators/indicator-details/GHO/medical-doctors-(per-10-000-population) indicator)]کان حاصل ڪيل آهي.]] {{multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = Hospital-beds-per-1000-people.png | width1 = 350 | caption1 =سال 2013ع ۾ عالمي سطح تي 1,000 ماڻهن لاءِ اسپتال جي بسترن جو گراف | image2 = NewYorkPresbyterian-Cornell.jpg | width2 = 350 | caption2 = مٿيان: <ref> {{cite web |title=Hospital beds per 1,000 people |url=https://ourworldindata.org/grapher/hospital-beds-per-1000-people?year=2013 |website=Our World in Data |access-date=7 March 2020 |archive-date=12 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412185105/https://ourworldindata.org/grapher/hospital-beds-per-1000-people?year=2013 |url-status=live }}</ref> نيو يارڪ شهر ۾ نيو يارڪ-پريسبيٽيرين اسپتال، صحت جي سار سنڀال ۽ زندگي جي سائنس جو مرڪز،<ref name=NYCHealthCareLifeSciencesHub>{{cite web|url=https://www.governor.ny.gov/news/governor-hochul-mayor-adams-announce-plan-sparc-kips-bay-first-its-kind-job-and-education-hub|title=Governor Hochul, Mayor Adams Announce Plan for SPARC Kips Bay, First-of-Its-Kind Job and Education Hub for Health and Life Sciences Innovation|publisher=[[State of New York]]|date=October 13, 2022|access-date=October 13, 2022|archive-date=1 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221101195547/https://www.governor.ny.gov/news/governor-hochul-mayor-adams-announce-plan-sparc-kips-bay-first-its-kind-job-and-education-hub|url-status=live}}</ref> دنيا جي مصروف ترين اسپتالن مان هڪ آهي. هيٺيان: هسپتال جي ويل ڪارنيل سهولت جي تصوير (مرڪز ۾ اڇو ڪمپليڪس). }} '''صحت جي سار سنڀال''' (Healthcare) انساني صحت جي بهتري لاءِ خدمتون آهن. اها بيماري، طبيعت جي خرابي، زخمن ۽ ماڻهن ۾ ٻيون جسماني ۽ ذهني خرابين جي بچاءُ، تشخيص، صحت جي بهتري ۽ بيماري جي علاج جي ذريعي صحت جي سار سنڀال آهي. صحت جي سار سنڀال صحت جي ماهرن ۽ لاڳاپيل صحت جي شعبن پاران فراهم ڪئي ويندي آهي. جسماني ۽ نفسياتي مرضن جي تشخيص، دواسازي، فارميسي، پيشه وارانه علاج، سرجري، نرسنگ، فزيوٿراپي، آپٽوميٽري، آڊيولاجي، ڪاونسيلنگ، ايٿليٽڪ ٽريننگ، ڊينٽيسٽري، ٻيا صحت جا ادارا جيڪا صحت جي سار سنڀال کي قائم ڪن ٿا ۽ عوامي صحت فراهم ڪرڻ لاء ڪيل ڪم شامل آهي. هن خدمتن کي بنيادي، ثانوي، ٽئين درجي جي سنڀال جي خدمتن ۾ ورهايو ويندو آهي. صحت جي سار سنڀال تائين رسائي، جيڪا سماجي ۽ معاشي حالتن ۽ صحت جي پاليسين کان متاثر آهي، ملڪن، برادرين ۽ فردن ۾ مختلف ٿي سگهي ٿي. صحت جي سار سنڀال جون خدمتون فراهم ڪرڻ جو مطلب "صحت جي بهتري ۽ ممڪن طور تي بهترين نتيجا حاصل ڪرڻ لاءِ صحت جي خدمتن جو بروقت استعمال" آهي.<ref name="NAP20092">{{Cite book|url=https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2|title=Access to Health Care in America|author1=Institute of Medicine (US) Committee on Monitoring Access to Personal Health Care Services|last2=Millman|first2=M.|date=1993|publisher=The National Academies Press, US National Academies of Science, Engineering and Medicine|isbn=978-0-309-04742-5|doi=10.17226/2009|pmid=25144064|access-date=14 June 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044453/https://www.nap.edu/read/2009/chapter/2|archive-date=11 February 2021|url-status=live}}</ref> صحت جي سهولتن جي رسائي جي لحاظ کان قابل غور شيئن ۾ مالي حدون (جهڙوڪ هيلٿ جو بيمو)، جاگرافيائي ۽ نقل و حمل جي رڪاوٽون (جهڙوڪ ٽرانسپورٽ جو اضافي خرچ ۽ اهڙين خدمتن لاء خاص ڪيل وقت کي استعمال ڪرڻ جي صلاحيت)، سماجي ثقافتي حدون ۽ ذاتي حدون (صحت جي سار سنڀال فراهم ڪندڙن سان رابطي جي صلاحيت جي کوٽ، صحت جي باري ۾ گهٽ علم ۽ گهٽ آمدني) شامل آهن.<ref name="RHI20212">{{Cite web|url=https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access|title=Healthcare Access in Rural Communities Introduction|date=2019|publisher=Rural Health Information Hub|archive-url=https://web.archive.org/web/20210211044452/https://www.ruralhealthinfo.org/topics/healthcare-access|archive-date=11 February 2021|access-date=2019-06-14|url-status=live}}</ref> صحت جي سار سنڀال لاء خدمت جي حدون، سماجي ڀلائي، طبي خدمتن جي استعمال، علاج جي اثرائتي ۽ مجموعي نتيجي (صحت جي ڀلائي، موت جي شرح جي ڪمي) کي متاثر ڪن ٿيون. صحت جي نظامن سان مراد صحت جي سار سنڀال سان لاڳاپيل تنظيمون آهن. جيڪيون هڪ خاص آبادي جي صحت جي ضرورتن کي پورو ڪرڻ لاءِ قائم ڪيون وينديون آهن. ورلڊ هيلٿ آرگنائيزيشن (WHO) جي مطابق، هڪ سٺي ڪم ڪندڙ صحت جي سار سنڀال جي نظام لاء سٺي ماليات جي ميڪانزم، هڪ سٺي تربيت يافته ۽ مناسب طور تي ادا ڪيل افرادي قوت، قابل اعتماد معلومات جنهن تي فيصلا ۽ پاليسين جي بنياد رکي سگهجي ۽ معياري دوائون پهچائڻ، علاج، لاءِ سٺي نموني برقرار رکيل صحت جون سهولتون ۽ علاج ۽ سرجري ۾ استعمال ٿيندڙ معياري ٽيڪنالاجين، جي ضرورت آهي. هڪ موثر صحت جي سار سنڀال جو نظام ڪنهن به ملڪ جي معيشت، ترقي ۽ صنعتن جي واڌاري ۾ هڪ اهم ڪردار ادا ڪري سگهي ٿو. صحت جي سار سنڀال عام جسماني ۽ ذهني صحت ۽ دنيا جي ماڻهن جي ڀلائي کي فروغ ڏيڻ ۾ هڪ اهم عنصر آهي.<ref name="WHO2">{{cite web|url=https://www.who.int/topics/health_systems/en/|title=Health Topics: Health Systems|website=www.who.int|publisher=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20190718195540/https://www.who.int/topics/health_systems/en/|archive-date=2019-07-18|access-date=2013-11-24|url-status=live}}</ref> ان جو هڪ مثال سال 1980ع ۾ چيچڪ جي خاتمي لاءِ، صحت جي عالمي تنظيم (WHO) پاران اعلان ڪيل عالمي پروگرام هو ۽ چيچڪ انساني تاريخ ۾ پهريون مرض هو جيڪو منصوبندي واري سار سنڀال جي مداخلت ذريعي ختم ڪيو ويو.<ref>World Health Organization. ''Anniversary of smallpox eradication''. Geneva, 18 June 2010.</ref> ==خدمتن جي ترسيل== ==خدمتن تائين رسائي== ==لاڳاپيل شعبا== ==پڻ ڏسو== * [[:باب:سماج]] * [[:باب:طب ۽ صحت]] {{Portal bar|طب ۽ صحت|سماج|طب}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Library resources box}} * {{Commons category-inline}} {{Portal bar|طب ۽ صحت|سماج|طب}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Health Care}} [[زمرو:صحت]] [[زمرو:صحت جو علم]] [[زمرو:عوامي خدمتون]] [[زمرو:نگھداشت صحت]] [[زمرو:صحت عامه]] [[زمرو:بنيادي سهولتون]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] [[Category:Universal health care]] [[Category:Health economics]] [[Category:Health sciences]] ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:صحت]] [[زمرو:صحت جو علم]] [[زمرو:عوامي خدمتون]] [[زمرو:نگھداشت صحت]] 9z5jzcnj84mqcnsqcsb3veq219synzh 14 85501 373919 373806 2026-04-27T17:12:59Z Ibne maryam 17680 373919 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:ڪاروبار]] m0q8cq7gusq0vx645tvll3hm0pegwod 0 85573 373925 373795 2026-04-27T17:21:28Z Ibne maryam 17680 373925 wikitext text/x-wiki '''اسلامي حياتياتي اخلاقيات'''، يا اسلامي طبي اخلاقيات، (عربي: الاخلاق الطبيه) طب ۽ ٻيئن حياتياتي سائنس جي شعبن سان لاڳاپيل [[اخلاقيات|اخلاقي]] مسئلن تي اسلامي هدايتن جو حوالو ڏئي ٿي، خاص طور تي، جيڪي انساني زندگي سان لاڳاپيل آهن. [[زمرو:اسلام]] [[زمرو:طب]] [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات ۽ مذهب]] 9gjdpubo03uzp3jvvsksz06ljdu6j5u 373926 373925 2026-04-27T17:22:55Z Ibne maryam 17680 373926 wikitext text/x-wiki '''اسلامي حياتياتي اخلاقيات'''، يا اسلامي طبي اخلاقيات، (عربي: الاخلاق الطبيه) طب ۽ ٻيئن حياتياتي سائنس جي شعبن سان لاڳاپيل [[اخلاقيات|اخلاقي]] مسئلن تي اسلامي هدايتن جو حوالو ڏئي ٿي، خاص طور تي، جيڪي انساني زندگي سان لاڳاپيل آهن. [[زمرو:اسلام]] [[زمرو:طب]] [[زمرو:اخلاقيات]] hibnopnrwzp2ciho321z102x3grovys 374012 373926 2026-04-27T21:49:59Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:اسلام ۽ سائنس]] جو اضافو + ترتيب 374012 wikitext text/x-wiki '''اسلامي حياتياتي اخلاقيات'''، يا اسلامي طبي اخلاقيات، (عربي: الاخلاق الطبيه) طب ۽ ٻيئن حياتياتي سائنس جي شعبن سان لاڳاپيل [[اخلاقيات|اخلاقي]] مسئلن تي اسلامي هدايتن جو حوالو ڏئي ٿي، خاص طور تي، جيڪي انساني زندگي سان لاڳاپيل آهن. [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اسلام]] [[زمرو:اسلام ۽ سائنس]] [[زمرو:طب]] 2qj8kgg52tzxbz52p8ptd1y9sjenfcs 0 87608 373894 344528 2026-04-27T15:51:46Z Intisar Ali 8681 373894 wikitext text/x-wiki [[File:Kurta traditional front sandalwood buttons.jpg|thumb|right|انڊيا جي شھر لکنو جي چڪن ڀرت وارو ھڪ روايتي ڪاٽن وارو ڪاٺ جي ڪفلنگ نموني بٽڻن سان پاسن ۾ کيسن وارو ڪرتو]] '''ڪرتو''' يا '''پھراڻ''' ڏکڻ ايشيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ پاتي ويندڙ ڍلي، بغير ڪالر واري قميص جو نالو آهي<ref name=oed-kurta>{{citation |chapter=kurta, n. |title=OED Online |date=September 2022 |publisher=Oxford University Press |chapter-url=https://www.oed.com/view/Entry/104592?redirectedFrom=kurta |access-date=November 22, 2022}} (subscription required) Quote: "A loose shirt or tunic worn by men and women."</ref><ref name="Stevenson2010">{{citation |last=Stevenson |first=Angus |title=Oxford Dictionary of English |url=https://books.google.com/books?id=anecAQAAQBAJ&pg=PA981 |year=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-957112-3 |page=981 |quote=A loose collarless shirt worn }}</ref><ref name=cambridge-english>{{citation |title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary and Thesaurus |publisher=Cambridge University Press |chapter=kurta |chapter-url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/kurta |year=2013}} </ref>، جيڪو هاڻي دنيا جي ٻين حصن ۾ به پاتو وڃي ٿو<ref name="Shukla2015">{{citation |last=Shukla |first=Pravina |title=The Grace of Four Moons: Dress, Adornment, and the Art of the Body in Modern India |url=https://books.google.com/books?id=MlObCgAAQBAJ&pg=PA71 |year=2015 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-02121-2 |page=71}}</ref>. ان جون پاڙون مرڪزي ايشيا جي خانہ بدوش قومن جي قديم يا اوائلي وچئين دور جي ٽيونڪ يا مٿئين جسم جي پوشاڪ تائين وڃن ٿيون۔ صدين دوران، خاص طور تي ڏکڻ ايشيا ۾، ڪرتو انداز، بناوت ۽ استعمال جي لحاظ کان ترقي ڪندو رهيو آهي، ۽ اڄ اهو روزمره جي استعمال سان گڏوگڏ رسمي موقعن تي به پاتو وڃي ٿو<ref name="Rahman-Alkazi2002">{{citation |last=Alkazi |first=Roshen |editor-last=Rahman |editor-first=Abdur |title=India's Interaction with China, Central and West Asia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=NZvpAAAAMAAJ |year=2002 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-565789-0 |pages=464–484 |chapter=Evolution of Indian Costume as a result of the links between Central Asia and India in ancient and medieval times | (page 468)}}</ref>. روايتي طور ڪرتو ڪپهه يا ريشم مان تيار ڪيو ويندو آهي۔ اهو سادو به پاتو وڃي ٿو يا ڪڙهائيءَ سان سينگاريل، جهڙوڪ چڪن-ڪاريءَ سان۔ ڪرتو مٿئين جسم تي ڍلو يا ڪجهه حد تائين تنگ به ٿي سگهي ٿو، ۽ عام طور پائيندڙ جي گوڏن کان ٿورو مٿي يا ڪجهه هيٺ تائين لهي ٿو. روايتي ڪرتي جي اڳئين ۽ پٺئين حصا مستطيل ڪپڙي مان ٺهيل هوندا آهن، ۽ هيٺان پاسن کان سلائي کليل ڇڏي ويندي آهي، مختلف ڊيگهه تائين، ته جيئن هلڻ ڦرڻ ۾ آساني رهي۔ روايتي ڪرتي جون ٻانهون ڪارائي تائين ٿينديون آهن، کلاسيون ٿينديون آهن، انهن جا ڇيڙا صرف موڙيل هوندا آهن، ڪف لڳل نه هوندا آهن۔ ڪرتو مرد ۽ عورت ٻئي پائي سگهن ٿا۔ روايتي طور ڪرتو بغير ڪالر هوندو آهي، پر هاڻي بيهندڙ ڪالر وارا به تيزي سان مقبول ٿي رهيا آهن۔ ڪرتا عام طور سادن پاجامن، ڍلين شلوارن يا چوڙيدارن مٿان پاتا ويندا آهن۔ شهري نوجوانن ۾ ڪرتو هاڻي جينز مٿان به وڌندڙ انداز سان پاتو وڃي ٿو، نه رڳو ڏکڻ ايشيا ۾، پر پرڏيهه ۾ رهندڙ ڏکڻ ايشيائي برادرين ۾ به، چاھي اهي نيون آباد ٿيل هجن يا پراڻيون۔ شهري علائقن ۾ نوجوان ڇوڪريون ۽ عورتون به هاڻي اڪثر ڪرتيون پائين ٿيون، جيڪي ڪرتي جو ننڍو، چيلھ يا ڌڏ تائين ايندڙ روپ آهن، ۽ اهي جينز يا ليگنگز سان گڏ، روايتي هيٺئين جسم جي پوشاڪ سان به پاتيون وڃن ٿيون<ref name=kapadia-kurta-over-jeans>{{cite book |last=Kapadia |first=Shagufa |title=Adolescence in Urban India: Cultural Construction in a Society in Transition |publisher=Springer |isbn=978-81-322-3731-0 |year=2017 |page=31 |url=https://books.google.com/books?id=QdQ5DwAAQBAJ&pg=PA31 }}</ref><ref name=khaire-kurti-jeans>{{cite book |last=Khaire |first=Mukti |chapter=Entrepreneurship by design: the construction of meanings and market for cultural craft goods |title=Culture, Innovation and Entrepreneurship, New Directions in Theory and Research |editor1-last=Lounsbury |editor1-first=Michael |editor2-last=Cornelissen |editor2-first=Joep |editor3-last=Granqvist |editor3-first=Nina |editor4-last=Grodal |editor4-first=Stine |publisher=Routledge |year=2021 |isbn=978-0-367-64000-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ifwgEAAAQBAJ&pg=PT32 |}}</ref>.ڪرتو، جيڪو بنيادي طور مرد پائين ٿا، پر ڪجهه درجن جي هندي عورتن طرفان به، خاص طور مسلمان عورتن طرفان، پاتو وڃي ٿو، لڳي ٿو ته نسبتاً تازو دور ۾ فارس (ايران) مان هندستان ۾ متعارف ڪرايو ويو آهي۔ ڪرتي جي اصل صورت هڪ ڊگهي، ڍلي لهرائيندڙ پوشاڪ هئي، جيڪا انتهائي نفيس ڪپڙي مان ٺهيل هوندي هئي، اهڙي نوعيت جو ڪپڙو جيڪو هوا جي هلچل کي روڪيندو نه هو، بلڪه ٿڌڙي هير کي گذرڻ جي اجازت ڏيندو هو۔ اھو يورپي قميصن جي نقل آھي، جيڪا ٿلهي ڪپڙي مان ٺهيل هوندي آهي. ڪرتو خاص طور تي ڊگهي ٻانهن وارو، بغير ڪالر جي پاتو وڃي ٿو ۽ جنھن جو هيٺيون حصو پاجامن يا پتلونن کان ٻاهر لڙڪيل هوندو آهي<ref>The History of Dress By Dr. Omar Rolf Baron Ehrenfels ; SINDH OBSERVER Selection from the Journal of Sindh Historical Society; page 294; Edited by: Dr.Mubarak Ali</ref>. ==تاريخ== '''ڪرتو''' ڪرتو هڪ خالص هندستاني لباس آهي، جيڪو قديم زماني کان ايران ۽ عرب ۾ به رائج رهيو آهي۔ عربن هن لفظ کي معرّب ڪري ان کي '''قرطق''' چيو۔ ''لسان العرب'' ۾ لکيل آهي<ref name="AtarMubarakpuri2005">{{حوالو ڪتاب | عنوان = عہد نبوی کا ہندوستان معہ ہندوستان صحابه کے زمانے میں | مصنف = قاضی محمد اطہر مبارکپوری | اشاعت = ممبئی | سال = 2005 | صفحا = 37–38 }}</ref>: {{quote|“'''قرطق''' قباءَ آهي، ۽ اهو ڪرتي جو معرّب آهي۔ ان ۾ طاءَ تي ضمّو به ڏنو ويندو آهي۔ معرّب ٿيل نالن ۾ هاءَ جي جاءِ تي قاف جو بدلجڻ عام آهي، جيئن '''بره''' مان '''برق'''، '''باسه''' مان '''باسق'''، ۽ '''مسته''' مان '''مستق''' بڻيا آهن<ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = الذخائر والتحف | صفحو = 128 | جاءِ اشاعت = ڪويت }}</ref>.”}} جڏهن عرب بادشاهه ايران جي درٻار ۾ ويندا هئا، ته شاهي درٻار جي سينگار ۽ لباس ۾ ڪرتي جو خاص استعمال ٿيندو هو، ۽ ان کي شاهي لباس ۾ شمار ڪيو ويندو هو۔ قاضي رشيد بن زبير ''الذخائر والتحف'' ۾ لکي ٿو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“بادشاهه شهزادن کي رنگين ديبا جي ڪپڙن ۽ ڪرتن سان سينگاريندو هو، ۽ انهن جي ڪمرن ۾ ڳاڙهي سون جا پٽا ٻڌل هوندا هئا، جيڪي مختلف قسمن جي جواهرن سان جڙيل هوندا هئا۔ سندس کاٻي پاسي مرزبانن (صوبيدارن) جا پٽ ڪرتا پائي بيٺل هوندا هئا<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref><ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = مسالک الممالک | صفحو = 173 | جاءِ اشاعت = يورپ }}</ref>.”}} سليمان تاجر، جڏهن بحر هند جي ٻيٽن جي رهواسين جي صنعت ۽ هنر جي مهارت بيان ڪري ٿو، ته چوي ٿو: {{quote|“انهن جي صنعت اهڙي آهي جو اهي ڪرتو مڪمل بُڻائي سان تيار ڪن ٿا، جنهن ۾ ٻئي آستين، ڪليون ۽ ڳچيءَ جو کولا اڳ ئي ٺهيل هوندو آهي، ۽ ان کي سِبڻ جي ضرورت نه پوندي آهي.”}} عهد رسالت ۾ به ڪرتو استعمال ٿيندو هو، ۽ ڪجهه روايتن ۾ ان جو ذڪر ملي ٿو۔ بلڪه پوءِ به اهو لباس بادشاهن ۽ حاڪمن جو لباس رهيو۔ [[اصطخري]] [[منصوره]] جي مسلمان حڪمرانن جي لباس بابت لکي ٿو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“منصوره جي ماڻهن جو لباس عراق جي ماڻهن جهڙو آهي، پر انهن جي بادشاهن جو لباس هندستان جي راجائن جهڙو آهي، خاص ڪري وارن ۽ ڪرتن جي لحاظ کان<ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = مسالک الممالک | صفحو = 177 | جاءِ اشاعت = يورپ }}</ref>.”}} ساڳيو جغرافيه نگار ٻي هنڌ لکي ٿو ته ملتان ۽ منصوره جي عام ماڻهن جو لباس به ڪرتو هو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“انهن ۾ ڪرتو پائڻ عام آهي، البت واپارين جو لباس قميص ۽ چادر آهي، ۽ فارس ۽ عراق جي ماڻهن جو لباس به قميص ۽ چادر آهي.”}} ==حوالا== [[زمرو:پاڪستاني لباس]] crch7hieu6y157onikbpelrw7yhiu7p 373895 373894 2026-04-27T15:52:09Z Intisar Ali 8681 373895 wikitext text/x-wiki [[File:Kurta traditional front sandalwood buttons.jpg|thumb|right|انڊيا جي شھر لکنو جي چڪن ڀرت وارو ھڪ روايتي ڪاٽن وارو ڪاٺ جي ڪفلنگ نموني بٽڻن سان پاسن ۾ کيسن وارو ڪرتو]] '''ڪرتو''' يا '''پھراڻ''' ڏکڻ ايشيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ پاتي ويندڙ ڍلي، بغير ڪالر واري قميص جو نالو آهي<ref name=oed-kurta>{{citation |chapter=kurta, n. |title=OED Online |date=September 2022 |publisher=Oxford University Press |chapter-url=https://www.oed.com/view/Entry/104592?redirectedFrom=kurta |access-date=November 22, 2022}} (subscription required) Quote: "A loose shirt or tunic worn by men and women."</ref><ref name="Stevenson2010">{{citation |last=Stevenson |first=Angus |title=Oxford Dictionary of English |url=https://books.google.com/books?id=anecAQAAQBAJ&pg=PA981 |year=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-957112-3 |page=981 |quote=A loose collarless shirt worn }}</ref><ref name=cambridge-english>{{citation |title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary and Thesaurus |publisher=Cambridge University Press |chapter=kurta |chapter-url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/kurta |year=2013}} </ref>، جيڪو هاڻي دنيا جي ٻين حصن ۾ به پاتو وڃي ٿو<ref name="Shukla2015">{{citation |last=Shukla |first=Pravina |title=The Grace of Four Moons: Dress, Adornment, and the Art of the Body in Modern India |url=https://books.google.com/books?id=MlObCgAAQBAJ&pg=PA71 |year=2015 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-02121-2 |page=71}}</ref>. ان جون پاڙون مرڪزي ايشيا جي خانہ بدوش قومن جي قديم يا اوائلي وچئين دور جي ٽيونڪ يا مٿئين جسم جي پوشاڪ تائين وڃن ٿيون۔ صدين دوران، خاص طور تي ڏکڻ ايشيا ۾، ڪرتو انداز، بناوت ۽ استعمال جي لحاظ کان ترقي ڪندو رهيو آهي، ۽ اڄ اهو روزمره جي استعمال سان گڏوگڏ رسمي موقعن تي به پاتو وڃي ٿو<ref name="Rahman-Alkazi2002">{{citation |last=Alkazi |first=Roshen |editor-last=Rahman |editor-first=Abdur |title=India's Interaction with China, Central and West Asia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=NZvpAAAAMAAJ |year=2002 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-565789-0 |pages=464–484 |chapter=Evolution of Indian Costume as a result of the links between Central Asia and India in ancient and medieval times | (page 468)}}</ref>. روايتي طور ڪرتو ڪپهه يا ريشم مان تيار ڪيو ويندو آهي۔ اهو سادو به پاتو وڃي ٿو يا ڪڙهائيءَ سان سينگاريل، جهڙوڪ چڪن-ڪاريءَ سان۔ ڪرتو مٿئين جسم تي ڍلو يا ڪجهه حد تائين تنگ به ٿي سگهي ٿو، ۽ عام طور پائيندڙ جي گوڏن کان ٿورو مٿي يا ڪجهه هيٺ تائين لهي ٿو. روايتي ڪرتي جي اڳئين ۽ پٺئين حصا مستطيل ڪپڙي مان ٺهيل هوندا آهن، ۽ هيٺان پاسن کان سلائي کليل ڇڏي ويندي آهي، مختلف ڊيگهه تائين، ته جيئن هلڻ ڦرڻ ۾ آساني رهي۔ روايتي ڪرتي جون ٻانهون ڪارائي تائين ٿينديون آهن، کلاسيون ٿينديون آهن، انهن جا ڇيڙا صرف موڙيل هوندا آهن، ڪف لڳل نه هوندا آهن۔ ڪرتو مرد ۽ عورت ٻئي پائي سگهن ٿا۔ روايتي طور ڪرتو بغير ڪالر هوندو آهي، پر هاڻي بيهندڙ ڪالر وارا به تيزي سان مقبول ٿي رهيا آهن۔ ڪرتا عام طور سادن پاجامن، ڍلين شلوارن يا چوڙيدارن مٿان پاتا ويندا آهن۔ شهري نوجوانن ۾ ڪرتو هاڻي جينز مٿان به وڌندڙ انداز سان پاتو وڃي ٿو، نه رڳو ڏکڻ ايشيا ۾، پر پرڏيهه ۾ رهندڙ ڏکڻ ايشيائي برادرين ۾ به، چاھي اهي نيون آباد ٿيل هجن يا پراڻيون۔ شهري علائقن ۾ نوجوان ڇوڪريون ۽ عورتون به هاڻي اڪثر ڪرتيون پائين ٿيون، جيڪي ڪرتي جو ننڍو، چيلھ يا ڌڏ تائين ايندڙ روپ آهن، ۽ اهي جينز يا ليگنگز سان گڏ، روايتي هيٺئين جسم جي پوشاڪ سان به پاتيون وڃن ٿيون<ref name=kapadia-kurta-over-jeans>{{cite book |last=Kapadia |first=Shagufa |title=Adolescence in Urban India: Cultural Construction in a Society in Transition |publisher=Springer |isbn=978-81-322-3731-0 |year=2017 |page=31 |url=https://books.google.com/books?id=QdQ5DwAAQBAJ&pg=PA31 }}</ref><ref name=khaire-kurti-jeans>{{cite book |last=Khaire |first=Mukti |chapter=Entrepreneurship by design: the construction of meanings and market for cultural craft goods |title=Culture, Innovation and Entrepreneurship, New Directions in Theory and Research |editor1-last=Lounsbury |editor1-first=Michael |editor2-last=Cornelissen |editor2-first=Joep |editor3-last=Granqvist |editor3-first=Nina |editor4-last=Grodal |editor4-first=Stine |publisher=Routledge |year=2021 |isbn=978-0-367-64000-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ifwgEAAAQBAJ&pg=PT32 |}}</ref>.ڪرتو، جيڪو بنيادي طور مرد پائين ٿا، پر ڪجهه درجن جي هندي عورتن طرفان به، خاص طور مسلمان عورتن طرفان، پاتو وڃي ٿو، لڳي ٿو ته نسبتاً تازو دور ۾ فارس (ايران) مان هندستان ۾ متعارف ڪرايو ويو آهي۔ ڪرتي جي اصل صورت هڪ ڊگهي، ڍلي لهرائيندڙ پوشاڪ هئي، جيڪا انتهائي نفيس ڪپڙي مان ٺهيل هوندي هئي، اهڙي نوعيت جو ڪپڙو جيڪو هوا جي هلچل کي روڪيندو نه هو، بلڪه ٿڌڙي هير کي گذرڻ جي اجازت ڏيندو هو۔ اھو يورپي قميصن جي نقل آھي، جيڪا ٿلهي ڪپڙي مان ٺهيل هوندي آهي. ڪرتو خاص طور تي ڊگهي ٻانهن وارو، بغير ڪالر جي پاتو وڃي ٿو ۽ جنھن جو هيٺيون حصو پاجامن يا پتلونن کان ٻاهر لڙڪيل هوندو آهي<ref>The History of Dress By Dr. Omar Rolf Baron Ehrenfels ; SINDH OBSERVER Selection from the Journal of Sindh Historical Society; page 294; Edited by: Dr.Mubarak Ali</ref>. ==تاريخ== ڪرتو هڪ خالص هندستاني لباس آهي، جيڪو قديم زماني کان ايران ۽ عرب ۾ به رائج رهيو آهي۔ عربن هن لفظ کي معرّب ڪري ان کي '''قرطق''' چيو۔ ''لسان العرب'' ۾ لکيل آهي<ref name="AtarMubarakpuri2005">{{حوالو ڪتاب | عنوان = عہد نبوی کا ہندوستان معہ ہندوستان صحابه کے زمانے میں | مصنف = قاضی محمد اطہر مبارکپوری | اشاعت = ممبئی | سال = 2005 | صفحا = 37–38 }}</ref>: {{quote|“'''قرطق''' قباءَ آهي، ۽ اهو ڪرتي جو معرّب آهي۔ ان ۾ طاءَ تي ضمّو به ڏنو ويندو آهي۔ معرّب ٿيل نالن ۾ هاءَ جي جاءِ تي قاف جو بدلجڻ عام آهي، جيئن '''بره''' مان '''برق'''، '''باسه''' مان '''باسق'''، ۽ '''مسته''' مان '''مستق''' بڻيا آهن<ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = الذخائر والتحف | صفحو = 128 | جاءِ اشاعت = ڪويت }}</ref>.”}} جڏهن عرب بادشاهه ايران جي درٻار ۾ ويندا هئا، ته شاهي درٻار جي سينگار ۽ لباس ۾ ڪرتي جو خاص استعمال ٿيندو هو، ۽ ان کي شاهي لباس ۾ شمار ڪيو ويندو هو۔ قاضي رشيد بن زبير ''الذخائر والتحف'' ۾ لکي ٿو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“بادشاهه شهزادن کي رنگين ديبا جي ڪپڙن ۽ ڪرتن سان سينگاريندو هو، ۽ انهن جي ڪمرن ۾ ڳاڙهي سون جا پٽا ٻڌل هوندا هئا، جيڪي مختلف قسمن جي جواهرن سان جڙيل هوندا هئا۔ سندس کاٻي پاسي مرزبانن (صوبيدارن) جا پٽ ڪرتا پائي بيٺل هوندا هئا<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref><ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = مسالک الممالک | صفحو = 173 | جاءِ اشاعت = يورپ }}</ref>.”}} سليمان تاجر، جڏهن بحر هند جي ٻيٽن جي رهواسين جي صنعت ۽ هنر جي مهارت بيان ڪري ٿو، ته چوي ٿو: {{quote|“انهن جي صنعت اهڙي آهي جو اهي ڪرتو مڪمل بُڻائي سان تيار ڪن ٿا، جنهن ۾ ٻئي آستين، ڪليون ۽ ڳچيءَ جو کولا اڳ ئي ٺهيل هوندو آهي، ۽ ان کي سِبڻ جي ضرورت نه پوندي آهي.”}} عهد رسالت ۾ به ڪرتو استعمال ٿيندو هو، ۽ ڪجهه روايتن ۾ ان جو ذڪر ملي ٿو۔ بلڪه پوءِ به اهو لباس بادشاهن ۽ حاڪمن جو لباس رهيو۔ [[اصطخري]] [[منصوره]] جي مسلمان حڪمرانن جي لباس بابت لکي ٿو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“منصوره جي ماڻهن جو لباس عراق جي ماڻهن جهڙو آهي، پر انهن جي بادشاهن جو لباس هندستان جي راجائن جهڙو آهي، خاص ڪري وارن ۽ ڪرتن جي لحاظ کان<ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = مسالک الممالک | صفحو = 177 | جاءِ اشاعت = يورپ }}</ref>.”}} ساڳيو جغرافيه نگار ٻي هنڌ لکي ٿو ته ملتان ۽ منصوره جي عام ماڻهن جو لباس به ڪرتو هو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“انهن ۾ ڪرتو پائڻ عام آهي، البت واپارين جو لباس قميص ۽ چادر آهي، ۽ فارس ۽ عراق جي ماڻهن جو لباس به قميص ۽ چادر آهي.”}} ==حوالا== [[زمرو:پاڪستاني لباس]] 6641d0oeffrmpx45oyssgen51olr9ec 373896 373895 2026-04-27T15:53:19Z Intisar Ali 8681 373896 wikitext text/x-wiki [[File:Kurta traditional front sandalwood buttons.jpg|thumb|right|انڊيا جي شھر لکنو جي چڪن ڀرت وارو ھڪ روايتي ڪاٽن وارو ڪاٺ جي ڪفلنگ نموني بٽڻن سان پاسن ۾ کيسن وارو ڪرتو]] '''ڪرتو''' يا '''پھراڻ''' ڏکڻ ايشيا جي ڪيترن ئي علائقن ۾ پاتي ويندڙ ڍلي، بغير ڪالر واري قميص جو نالو آهي<ref name=oed-kurta>{{citation |chapter=kurta, n. |title=OED Online |date=September 2022 |publisher=Oxford University Press |chapter-url=https://www.oed.com/view/Entry/104592?redirectedFrom=kurta |access-date=November 22, 2022}} (subscription required) Quote: "A loose shirt or tunic worn by men and women."</ref><ref name="Stevenson2010">{{citation |last=Stevenson |first=Angus |title=Oxford Dictionary of English |url=https://books.google.com/books?id=anecAQAAQBAJ&pg=PA981 |year=2010 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-957112-3 |page=981 |quote=A loose collarless shirt worn }}</ref><ref name=cambridge-english>{{citation |title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary and Thesaurus |publisher=Cambridge University Press |chapter=kurta |chapter-url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/kurta |year=2013}} </ref>، جيڪو هاڻي دنيا جي ٻين حصن ۾ به پاتو وڃي ٿو<ref name="Shukla2015">{{citation |last=Shukla |first=Pravina |title=The Grace of Four Moons: Dress, Adornment, and the Art of the Body in Modern India |url=https://books.google.com/books?id=MlObCgAAQBAJ&pg=PA71 |year=2015 |publisher=Indiana University Press |isbn=978-0-253-02121-2 |page=71}}</ref>. ان جون پاڙون مرڪزي ايشيا جي خانہ بدوش قومن جي قديم يا اوائلي وچئين دور جي ٽيونڪ يا مٿئين جسم جي پوشاڪ تائين وڃن ٿيون۔ صدين دوران، خاص طور تي ڏکڻ ايشيا ۾، ڪرتو انداز، بناوت ۽ استعمال جي لحاظ کان ترقي ڪندو رهيو آهي، ۽ اڄ اهو روزمره جي استعمال سان گڏوگڏ رسمي موقعن تي به پاتو وڃي ٿو<ref name="Rahman-Alkazi2002">{{citation |last=Alkazi |first=Roshen |editor-last=Rahman |editor-first=Abdur |title=India's Interaction with China, Central and West Asia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=NZvpAAAAMAAJ |year=2002 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-565789-0 |pages=464–484 |chapter=Evolution of Indian Costume as a result of the links between Central Asia and India in ancient and medieval times | (page 468)}}</ref>. روايتي طور ڪرتو ڪپهه يا ريشم مان تيار ڪيو ويندو آهي۔ اهو سادو به پاتو وڃي ٿو يا ڪڙهائيءَ سان سينگاريل، جهڙوڪ چڪن-ڪاريءَ سان۔ ڪرتو مٿئين جسم تي ڍلو يا ڪجهه حد تائين تنگ به ٿي سگهي ٿو، ۽ عام طور پائيندڙ جي گوڏن کان ٿورو مٿي يا ڪجهه هيٺ تائين لهي ٿو. روايتي ڪرتي جي اڳئين ۽ پٺئين حصا مستطيل ڪپڙي مان ٺهيل هوندا آهن، ۽ هيٺان پاسن کان سلائي کليل ڇڏي ويندي آهي، مختلف ڊيگهه تائين، ته جيئن هلڻ ڦرڻ ۾ آساني رهي۔ روايتي ڪرتي جون ٻانهون ڪارائي تائين ٿينديون آهن، کلاسيون ٿينديون آهن، انهن جا ڇيڙا صرف موڙيل هوندا آهن، ڪف لڳل نه هوندا آهن۔ ڪرتو مرد ۽ عورت ٻئي پائي سگهن ٿا۔ روايتي طور ڪرتو بغير ڪالر هوندو آهي، پر هاڻي بيهندڙ ڪالر وارا به تيزي سان مقبول ٿي رهيا آهن۔ ڪرتا عام طور سادن پاجامن، ڍلين شلوارن يا چوڙيدارن مٿان پاتا ويندا آهن۔ شهري نوجوانن ۾ ڪرتو هاڻي جينز مٿان به وڌندڙ انداز سان پاتو وڃي ٿو، نه رڳو ڏکڻ ايشيا ۾، پر پرڏيهه ۾ رهندڙ ڏکڻ ايشيائي برادرين ۾ به، چاھي اهي نيون آباد ٿيل هجن يا پراڻيون۔ شهري علائقن ۾ نوجوان ڇوڪريون ۽ عورتون به هاڻي اڪثر ڪرتيون پائين ٿيون، جيڪي ڪرتي جو ننڍو، چيلھ يا ڌڏ تائين ايندڙ روپ آهن، ۽ اهي جينز يا ليگنگز سان گڏ، روايتي هيٺئين جسم جي پوشاڪ سان به پاتيون وڃن ٿيون<ref name=kapadia-kurta-over-jeans>{{cite book |last=Kapadia |first=Shagufa |title=Adolescence in Urban India: Cultural Construction in a Society in Transition |publisher=Springer |isbn=978-81-322-3731-0 |year=2017 |page=31 |url=https://books.google.com/books?id=QdQ5DwAAQBAJ&pg=PA31 }}</ref><ref name=khaire-kurti-jeans>{{cite book |last=Khaire |first=Mukti |chapter=Entrepreneurship by design: the construction of meanings and market for cultural craft goods |title=Culture, Innovation and Entrepreneurship, New Directions in Theory and Research |editor1-last=Lounsbury |editor1-first=Michael |editor2-last=Cornelissen |editor2-first=Joep |editor3-last=Granqvist |editor3-first=Nina |editor4-last=Grodal |editor4-first=Stine |publisher=Routledge |year=2021 |isbn=978-0-367-64000-2 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=ifwgEAAAQBAJ&pg=PT32 |}}</ref>.ڪرتو، جيڪو بنيادي طور مرد پائين ٿا، پر ڪجهه درجن جي هندي عورتن طرفان به، خاص طور مسلمان عورتن طرفان، پاتو وڃي ٿو، لڳي ٿو ته نسبتاً تازو دور ۾ فارس (ايران) مان هندستان ۾ متعارف ڪرايو ويو آهي۔ ڪرتي جي اصل صورت هڪ ڊگهي، ڍلي لهرائيندڙ پوشاڪ هئي، جيڪا انتهائي نفيس ڪپڙي مان ٺهيل هوندي هئي، اهڙي نوعيت جو ڪپڙو جيڪو هوا جي هلچل کي روڪيندو نه هو، بلڪه ٿڌڙي هير کي گذرڻ جي اجازت ڏيندو هو۔ اھو يورپي قميصن جي نقل آھي، جيڪا ٿلهي ڪپڙي مان ٺهيل هوندي آهي. ڪرتو خاص طور تي ڊگهي ٻانهن وارو، بغير ڪالر جي پاتو وڃي ٿو ۽ جنھن جو هيٺيون حصو پاجامن يا پتلونن کان ٻاهر لڙڪيل هوندو آهي<ref>The History of Dress By Dr. Omar Rolf Baron Ehrenfels ; SINDH OBSERVER Selection from the Journal of Sindh Historical Society; page 294; Edited by: Dr.Mubarak Ali</ref>. ==تاريخ== ڪرتو هڪ خالص هندستاني لباس آهي، جيڪو قديم زماني کان ايران ۽ عرب ۾ به رائج رهيو آهي۔ عربن هن لفظ کي معرّب ڪري ان کي '''قرطق''' چيو۔ ''لسان العرب'' ۾ لکيل آهي<ref name="AtarMubarakpuri2005">{{حوالو ڪتاب | عنوان = عہد نبوی کا ہندوستان معہ ہندوستان صحابه کے زمانے میں | مصنف = قاضی محمد اطہر مبارکپوری | اشاعت = ممبئی | سال = 2005 | صفحا = 37–38 }}</ref>: {{quote|“'''قرطق''' قباءَ آهي، ۽ اهو ڪرتي جو معرّب آهي۔ ان ۾ طاءَ تي ضمّو به ڏنو ويندو آهي۔ معرّب ٿيل نالن ۾ هاءَ جي جاءِ تي قاف جو بدلجڻ عام آهي، جيئن '''بره''' مان '''برق'''، '''باسه''' مان '''باسق'''، ۽ '''مسته''' مان '''مستق''' بڻيا آهن<ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = الذخائر والتحف | صفحو = 128 | جاءِ اشاعت = ڪويت }}</ref>.”}} جڏهن عرب بادشاهه ايران جي درٻار ۾ ويندا هئا، ته شاهي درٻار جي سينگار ۽ لباس ۾ ڪرتي جو خاص استعمال ٿيندو هو، ۽ ان کي شاهي لباس ۾ شمار ڪيو ويندو هو۔ قاضي رشيد بن زبير ''الذخائر والتحف'' ۾ لکي ٿو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“بادشاهه شهزادن کي رنگين ديبا جي ڪپڙن ۽ ڪرتن سان سينگاريندو هو، ۽ انهن جي ڪمرن ۾ ڳاڙهي سون جا پٽا ٻڌل هوندا هئا، جيڪي مختلف قسمن جي جواهرن سان جڙيل هوندا هئا۔ سندس کاٻي پاسي مرزبانن (صوبيدارن) جا پٽ ڪرتا پائي بيٺل هوندا هئا<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref><ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = مسالک الممالک | صفحو = 173 | جاءِ اشاعت = يورپ }}</ref>.”}} سليمان تاجر، جڏهن بحر هند جي ٻيٽن جي رهواسين جي صنعت ۽ هنر جي مهارت بيان ڪري ٿو، ته چوي ٿو: {{quote|“انهن جي صنعت اهڙي آهي جو اهي ڪرتو مڪمل بُڻائي سان تيار ڪن ٿا، جنهن ۾ ٻئي آستين، ڪليون ۽ ڳچيءَ جو کولا اڳ ئي ٺهيل هوندو آهي، ۽ ان کي سِبڻ جي ضرورت نه پوندي آهي.”}} عهد رسالت ۾ به ڪرتو استعمال ٿيندو هو، ۽ ڪجهه روايتن ۾ ان جو ذڪر ملي ٿو۔ بلڪه پوءِ به اهو لباس بادشاهن ۽ حاڪمن جو لباس رهيو۔ [[اصطخري]] [[منصوره]] جي مسلمان حڪمرانن جي لباس بابت لکي ٿو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“منصوره جي ماڻهن جو لباس عراق جي ماڻهن جهڙو آهي، پر انهن جي بادشاهن جو لباس هندستان جي راجائن جهڙو آهي، خاص ڪري وارن ۽ ڪرتن جي لحاظ کان<ref>{{حوالو ڪتاب | عنوان = مسالک الممالک | صفحو = 177 | جاءِ اشاعت = يورپ }}</ref>.”}} ساڳيو جغرافيه نگار ٻي هنڌ لکي ٿو ته ملتان ۽ منصوره جي عام ماڻهن جو لباس به ڪرتو هو<ref name="AtarMubarakpuri2005"></ref>: {{quote|“انهن ۾ ڪرتو پائڻ عام آهي، البت واپارين جو لباس قميص ۽ چادر آهي، ۽ فارس ۽ عراق جي ماڻهن جو لباس به قميص ۽ چادر آهي.”}} ==حوالا== {{Reflist|2}} [[زمرو:پاڪستاني لباس]] irz5qlf52t9ftmooe8mqu814md4fo28 0 87681 373879 358108 2026-04-27T13:11:53Z Memon2025 21315 /* حوالا */ 373879 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = [[آکاڻي (رسالو)]] | translator = | image = | caption = | author = | illustrator = | cover_artist = | country = [[سنڌ]], [[پاڪستان]] | language = [[سنڌي ٻولي]] | series = | subject = [[سنڌي ادب]] | set_in = | genre = [[ادبي رسالو]] | published = ڊسمبر 1965ع | publisher = | pages = 12 | isbn = | preceded_by = | followed_by = | wikisource = }} '''آکاڻي (رسالو)''' سنڌي ٻوليءَ جي هڪ خالص افسانوي (مختصر ڪهاڻي) رسالي طور سڃاتي وڃي ٿي، جيڪو ڊسمبر 1965ع کان مئي 1967ع تائين شايع ٿيندو رهيو. هن رسالي جا ڪُل ٻارهن (12) پرچا شايع ٿيا، ۽ اهو ورهاڱي کان پوءِ ڀارت ۾ آباد سنڌي ادبي ماحول ۾ هڪ اهم ادبي ڪوشش هو. ادارتي طور، هريڪانت رسالي جو اصل ايڊيٽر هو، جڏهن ته عملي انتظام ۾ شروعاتي چار پرچا جيوَن گرساهاڻي جي ادارت هيٺ شايع ٿيا ۽ باقي اٺ پرچا روپچند جٿواڻي جي ادارت ۾ نڪتا. هن اداري بندوبست رسالي جي ادبي معيار ۽ تسلسل کي برقرار رکڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو<ref>{{Cite news |title=Sharp increase in HIV cases in Sindh |url= }}</ref>. آکاڻي رسالي سنڌي مختصر ڪهاڻيءَ جي ميدان ۾ نمايان خدمت سرانجام ڏني. هن رسالي نون ليکڪن کي اظهار جو موقعو فراهم ڪيو ۽ موضوعاتي ۽ فني سطح تي نون تجربن کي همٿايو. خاص طور تي ورهاڱي کان پوءِ جڏهن سنڌي برادريون مختلف علائقن ۾ پکڙيل هيون، تڏهن آکاڻي جهڙن رسالن سنڌي ٻولي ۽ ادب جي واڌ ويجهه، سڃاڻپ ۽ تسلسل کي مضبوط ڪرڻ ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. ==حوالا== {{حوالا}} [[زمرو:رسالا]] [[زمرو:سنڌي ادب]] [[زمرو:افسانوي ڪتاب]] dxp5cc4uqrs7s6uqxnw6yxzjxd09efq 14 87785 373856 345284 2026-04-27T12:34:31Z Memon2025 21315 373856 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اطلاع]] [[زمرو:پرنٽ ميڊيا]] [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] [[زمرو:ٽيليڪميونيڪيشن]] [[زمرو:صنف جي لحاظ کان ابلاغ عامه]] 7hn3ho3p54n6kuv9xcjnmb6uae9lsy5 0 89254 373947 373797 2026-04-27T17:48:27Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 373947 wikitext text/x-wiki '''عوامي صحت''' (Public Health) "سماج، تنظيمن، سرڪاري ۽ خانگي برادرين ۽ فردن جي منظم ڪوششن ۽ باخبر چونڊن ذريعي بيمارين کي روڪڻ، زندگي کي وڌائڻ ۽ صحت کي فروغ ڏيڻ جي سائنس ۽ فن آهي". آبادي جي صحت جي تعين ڪندڙن ۽ ان کي منهن ڏيڻ وارن خطرن جو تجزيو ڪرڻ عوامي صحت جو بنياد آهي. عوام مان مراد ماڻهن جو هڪ گروهه (جيترو ننڍو يا هڪ ڳوٺ) يا سڄو شهر (جيترو وڏو) ٿي سگهي ٿو ۽ وبائي بيماري جي صورت ۾ اهو ڪيترن ئي کنڊن کي گهيرو ڪري سگهي ٿو. صحت جو تصور، ٻين عنصرن سان گڏ جسماني، نفسياتي ۽ سماجي ڀلائي کي نظر ۾ رکي ٿو. == وڌيڪ ڏسو == * [[صحت]] * [[بيماري]] == حوالا == {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://www.who.int عالمي ادارو صحت (WHO)] [[زمرو:عوامي صحت]] [[زمرو:آبادي جي ڀلائي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] i1jk6fuuiebefglifqti8ctbe6lf1gf 374023 373947 2026-04-27T22:18:18Z KaleemBot 10779 خودڪار: [[زمرو:صحت جو علم]] جو اضافو + ترتيب 374023 wikitext text/x-wiki '''عوامي صحت''' (Public Health) "سماج، تنظيمن، سرڪاري ۽ خانگي برادرين ۽ فردن جي منظم ڪوششن ۽ باخبر چونڊن ذريعي بيمارين کي روڪڻ، زندگي کي وڌائڻ ۽ صحت کي فروغ ڏيڻ جي سائنس ۽ فن آهي". آبادي جي صحت جي تعين ڪندڙن ۽ ان کي منهن ڏيڻ وارن خطرن جو تجزيو ڪرڻ عوامي صحت جو بنياد آهي. عوام مان مراد ماڻهن جو هڪ گروهه (جيترو ننڍو يا هڪ ڳوٺ) يا سڄو شهر (جيترو وڏو) ٿي سگهي ٿو ۽ وبائي بيماري جي صورت ۾ اهو ڪيترن ئي کنڊن کي گهيرو ڪري سگهي ٿو. صحت جو تصور، ٻين عنصرن سان گڏ جسماني، نفسياتي ۽ سماجي ڀلائي کي نظر ۾ رکي ٿو. == وڌيڪ ڏسو == * [[صحت]] * [[بيماري]] == حوالا == {{حوالا}} == ٻاهريان ڳنڍڻا == * [https://www.who.int عالمي ادارو صحت (WHO)] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] [[زمرو:صحت جو علم]] [[زمرو:عوامي صحت]] [[زمرو:آبادي جي ڀلائي]] 6k38movmqz5ofa87wpo8jnr2h7dc3fo 14 89255 373916 352214 2026-04-27T17:09:57Z Ibne maryam 17680 373916 wikitext text/x-wiki [[زمرو:صحت]] [[زمرو:آبادي جي ڀلائي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] kzt4tisq6m28efjcjwpctxo40iq6xg4 0 89995 374102 373122 2026-04-28T09:29:52Z Ibne maryam 17680 /* خارجي ڳنڍڻا */ 374102 wikitext text/x-wiki {{short description|ڪيبل جهڙي بناوت وارن ايڪسونن جو مجموعو}} {{About|جسماني بناوت واري عصبي فائبر جي گڏي بابت}} {{Infobox nerve | Name = تنت | Latin = nervus | Image = 1319 Nerve StructureN.jpg | Caption = تنت جو ڪراس سيڪشن | System = [[تنتي نظام]] }} '''تنت''' يا '''عصب''' ('''Nerve''') هڪ بند، ڪيبل جهڙي بناوت وارو عصبي فائبرن جو مجموعو آهي (جنهن کي [[ايڪسون]] چيو وڃي ٿو). تاريخي طور نرو کي [[پيريفيرل نروس سسٽم|پيريفيرل عصبي نظام]] جون بنيادي ايڪايون سمجهيو ويو آهي. نرو [[اليڪٽروڪيمسٽري]] ذريعي پيدا ٿيندڙ عصبي سگنلن، جن کي [[ايڪشن پوٽينشل]] چيو وڃي ٿو، لاءِ هڪ گڏيل رستو مهيا ڪري ٿو، جيڪي هر [[ايڪسون]] جي ذريعي پردي وارن عضون تائين پهچن ٿا يا، [[حسي تنت]]ن جي صورت ۾، جسم جي پردي مان واپس [[مرڪزي تنتي نظام]] ڏانهن موٽايا وڃن ٿا. هر ايڪسون هڪ الڳ [[نيوران]] جي واڌ آهي، جنهن سان گڏ ڪجهه مددگار خليات به هوندا آهن، جهڙوڪ [[شوان خليا]]، جيڪي ايڪسون کي [[مايلن]] سان ڍڪين ٿا. هر ايڪسون جي چوڌاري ڳنڍيندڙ بافتن جي هڪ تہ هوندي آهي، جنهن کي [[اينڊونوريم]] چيو وڃي ٿو. ايڪسون گڏ ٿي گروهن جي صورت ۾ بند ٿين ٿا، جن کي [[نرو فاسيڪل|فاسيڪل]] چيو وڃي ٿو، ۽ هر فاسيڪل کي ڳنڍيندڙ بافتن جي هڪ تہ ڍڪي ٿي، جنهن کي [[پيرينوريم]] چيو وڃي ٿو. پوري نرو کي ٻاهرين ڳنڍيندڙ بافتن جي تہ ڍڪي ٿي، جنهن کي [[ايپينوريم]] چيو وڃي ٿو. عصبي خليات (جن کي عام طور نيوران چيو وڃي ٿو) کي وڌيڪ [[حسي نيوران|حسي]] ۽ [[موٽر نيوران|حرڪتي]] قسمن ۾ ورهايو وڃي ٿو. [[مرڪزي تنتي نظام]] ۾، انهن جي مشابه بناوتن کي [[تنتي ٽريڪٽ]] چيو وڃي ٿو. <ref name="Marieb">{{cite book |vauthors=Marieb EN, Hoehn K |title=Human Anatomy & Physiology |url=https://archive.org/details/humananatomyphys0000mari_r3o8 |url-access=registration |edition=7th |publisher=Pearson |pages=388–602 |year=2007 |isbn=978-0-8053-5909-1 }}</ref> == تنت جي بناوت == هر نرو يا تنت ٻاهران ڳنڍيندڙ تاندورن جي هڪ ڳاڙهي تھ سان ڍڪيل هوندو آهي، جنهن کي [[ايپينوريم]] چيو وڃي ٿو. ان جي هيٺان چرٻي وارن خلين جي هڪ تھ هوندي آهي، جنهن کي [[پيرينوريم]] چيو وڃي ٿو، جيڪا [[ايڪسون]]ن جي هڪ بنڊل جي چوڌاري مڪمل ڍڪ ٺاهي ٿي. پيرينوريم جا [[سيپٽا]] نرو يا تنت جي اندر وڌن ٿا ۽ ان کي فائبرن جي ڪيترن ئي بنڊلن ۾ ورهائين ٿا. هر اهڙي فائبر جي چوڌاري [[اينڊونوريم]] هوندو آهي. هي هڪ لڳاتار نلڪي جي صورت ۾ [[اسپائنل ڪارڊ]] جي سطح کان وٺي ان هنڌ تائين هوندو آهي، جتي ايڪسون پنهنجي ڏورن واري فائبرن سان [[سائناپس]] ڪري ٿو يا [[حسي ريسيپٽر]]ن تي ختم ٿئي ٿو. اينڊونوريم هڪ اندرين پرت (جنهن کي [[گليڪوڪاليڪس]] چيو وڃي ٿو) ۽ ٻاهرين نازڪ جالي نما [[ڪوليجن]] فائبرن تي مشتمل هوندو آهي.<ref name="Marieb"/> تنتون گڏيل صورت ۾ هونديون آهن ۽ گهڻو ڪري [[رت جون نليون|رت جي نسن]] سان گڏ سفر ڪنديون آهن، ڇاڪاڻ ته تنت جا [[نيوران]] توانائي جي وڏي ضرورت رکن ٿا. اينڊونوريم جي اندر، هر انفرادي عصبي فائبر هڪ گهٽ پروٽين واري پاڻياٺ سان گهيريل هوندو آهي، جنهن کي '''اينڊونوريئل پاڻياٺ''' چيو وڃي ٿو. اهو مائع [[مرڪزي تنتي نظام]] ۾ موجود [[سيريبرو اسپائنل پاڻياٺ]] وانگر ڪم ڪري ٿو ۽ هڪ '''رت جي- تنتي رڪاوٽ''' ٺاهي ٿو، جيڪو [[رت-دماغ رڪاوٽ]] جهڙو هوندو آهي.<ref>{{cite journal|last1=Kanda|first1=T|title=Biology of the blood-nerve barrier and its alteration in immune mediated neuropathies|journal= Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry|date=Feb 2013|volume=84|issue=2|pages=208–212|pmid=23243216|doi=10.1136/jnnp-2012-302312|s2cid=207005110}}</ref> اهڙي طرح ماليڪيولز کي رت مان اينڊونوريئل پاڻياٺ ۾ داخل ٿيڻ کان روڪيو وڃي ٿو. جڏهن تنت ۾ ساڙو يا زخمي ٿيڻ سبب [[ايڊيما]] پيدا ٿئي ٿو، ته اينڊونوريئل پاڻياٺ جي مقدار وڌي سگهي ٿي. هن واڌ کي [[ميگنيٽڪ ريزوننس نيوروگرافي]] ذريعي ڏسي سگهجي ٿو، جنهن سان نرو يا تنت جي ساڙي يا زخمي ٿيڻ جي سڃاڻپ ممڪن ٿئي ٿي. === درجابندي === تنت کي سگنلن جي رخ جي بنياد تي ٽن گروهن ۾ ورهايو وڃي ٿو: * [[ايفيرنٽ نرو فائبر|ايفيرنٽ نرو]] حسي معلومات [[حسي نيوران]]ن کان [[مرڪزي تنتي نظام]] ڏانهن منتقل ڪن ٿا، مثال طور [[چمڙي]] ۾ موجود [[ميڪينو ريسيپٽر]]ن کان. ايفيرنٽ فائبرن جي گڏي کي ''حسي تنت'' چيو وڃي ٿو.<ref name="Marieb" /> * [[ايفيرنٽ تنت فائبر|ايفيرنٽ تنت]] مرڪزي عصبي نظام مان سگنل [[موٽر نيوران]]ن ذريعي انهن جي هدف [[ڏورا]] ۽ [[غدود]]ن تائين پهچائين ٿا. انهن فائبرن جي گڏي کي ''ايفيرنٽ نرو'' چيو وڃي ٿو. * [[مڪسڊ نرو]]ن ۾ ايفيرنٽ ۽ ايفيرنٽ ٻنهي قسم جا ايڪسون شامل هوندا آهن، تنهن ڪري اهي هڪ ئي گڏي ۾ اندر ايندڙ حسي معلومات ۽ ٻاهر ويندڙ ڏورن جا حڪم ٻنهي کي منتقل ڪن ٿا. سڀئي اسپائنل نرو مڪسڊ هوندا آهن، ۽ ڪجهه ڪرينيل نرو به مڪسڊ هوندا آهن. تنت کي ان بنياد تي به ٻن گروهن ۾ ورهايو وڃي ٿو ته اهي مرڪزي عصبي نظام سان ڪٿي ڳنڍجن ٿا: * [[اسپائنل تنت]] جسم جي وڏي حصي کي سپلاءِ ڪن ٿا ۽ [[ورٽيبرل ڪالم]] ذريعي [[اسپائنل ڪارڊ]] سان ڳنڍجن ٿا، ۽ اهڙي طرح [[مرڪزي تنتي نظام]] سان لاڳاپيل هوندا آهن. انهن کي انهن [[ڪرنگھو|ڪرنگھي]] جي حساب سان اکرن ۽ انگن سان سڃاتو وڃي ٿو، جتان اهي اسپائنل ڪالم سان ڳنڍجن ٿا. * [[ڪرينيل تنت]] مٿي جي حصن کي سپلاءِ ڪن ٿا ۽ سڌو [[دماغ]] (خاص طور [[برين اسٽيم]]) سان ڳنڍجن ٿا. عام طور انهن کي 1 کان 12 تائين [[رومن انگ]] ڏنا ويندا آهن، جيتوڻيڪ ڪڏهن ڪڏهن صفر وارو ڪرينيل نرو به شامل ڪيو ويندو آهي. ان کان علاوه، ڪرينيل تنت جا وضاحتي نالا به هوندا آهن. === اصطلاحي وضاحت === {{Main|نيورو ايناٽامي جا اصطلاح}} نرو ۽ انهن جي عملن کي بيان ڪرڻ لاءِ مخصوص اصطلاح استعمال ڪيا ويندا آهن. جيڪو نرو جسم جي ڪنهن حصي مان دماغ ڏانهن معلومات موڪلي يا جسم جي ڪنهن عمل کي ڪنٽرول ڪري، ان کي چيو ويندو آهي ته اهو ان حصي يا عضوي کي ''اينروويٽ'' ڪري ٿو. ٻيا اصطلاح ان ڳالهه سان لاڳاپيل آهن ته نرو جسم جي ساڳئي پاسي ("آئيپسليٽرل") تي اثرانداز ٿئي ٿو يا ابتڙ پاسي ("ڪانٽراليٽرل") تي، ۽ پڻ دماغ جي ان حصي سان لاڳاپيل آهن جيڪو ان کي فراهم ڪري ٿو. == ترقي == تنت جي واڌ عام طور تي بلوغت جي عمر تي اچي ختم ٿي وڃي ٿي، پر ان کي ٻيهر هڪ ماليڪيولي عمل ذريعي چالو ڪري سگهجي ٿو، جنهن کي [[ناچ سگنلنگ]] چيو وڃي ٿو.<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/1999/10/991022005127.htm Yale Study Shows Way To Re-Stimulate Brain Cell Growth ScienceDaily] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170707062502/https://www.sciencedaily.com/releases/1999/10/991022005127.htm |date=2017-07-07 }} (Oct. 22, 1999) — Results Could Boost Understanding Of Alzheimer's, Other Brain Disorders</ref> جيڪڏهن ڪنهن [[نيوران]] جا [[ايڪسون]] نقصان پهچن، ۽ جيستائين [[سوما (حياتيات)]] يعني خليي جو جسم محفوظ هجي، ته ايڪسون ٻيهر وڌي سگهن ٿا ۽ [[گائيڊ پوسٽ خليو|گائيڊ پوسٽ خلين]] جي مدد سان ٻين نيورانن سان پنهنجي [[سائناپس|سائناپسي]] لاڳاپا ٻيهر ٺاهي سگهن ٿا. هن عمل کي [[نيورو ريجنريشن]] پڻ چيو وڃي ٿو.<ref>{{cite journal |last=Kunik |first=D |title=Laser-based single-axon transection for high-content axon injury and regeneration studies |journal=PLOS ONE |year=2011 |volume=6 |issue=11 |article-number=e26832 |doi=10.1371/journal.pone.0026832 |pmid=22073205 |pmc=3206876|bibcode=2011PLoSO...626832K |doi-access=free }}</ref> تنت پنهنجي مرمت جو عمل ان هنڌ کان اڳتي واري حصي ([[ڊسٽل]]) کي ختم ڪرڻ سان شروع ڪري ٿو، جتي زخمي ٿيو هجي، جنهن سان [[شوان خليو]]، بيسل ليمينا، ۽ نيرو ليمّا (زخم جي ويجهو) هڪ ٻيهر واڌ واري نلڪي ٺاهڻ شروع ڪن ٿا. نرو جي واڌ لاءِ ضروري عنصر پيدا ٿين ٿا، جنهن سان ڪيترائي نوان نرو جا ننڍا ڦٽا نڪرڻ لڳن ٿا. جڏهن انهن مان ڪو هڪ واڌ وارو حصو هن ٻيهر واڌ واري نلڪي کي ڳولي وٺي ٿو، ته اهو تيزي سان پنهنجي اصلي منزل ڏانهن وڌڻ لڳي ٿو، ۽ سڄي وقت ان نلڪي جي رهنمائي هيٺ رهي ٿو. تنت جي ٻيهر واڌ تمام سست عمل آهي ۽ ان کي مڪمل ٿيڻ ۾ ڪيترائي مهينا لڳي سگهن ٿا. جيتوڻيڪ هن عمل سان ڪجهه نرو مرمت ٿي وڃن ٿا، تڏهن به مڪمل ڪارڪردگي واپس نه ايندي، ڇاڪاڻ ته مرمت مڪمل طور تي صحيح نه هوندي.<ref>{{cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/480071_5|title=Pathophysiology of Peripheral Nerve Injury: A Brief Review: Nerve Regeneration|last1=Burnett |last2=Zager|first1=Mark |first2=Eric|publisher=Medscape|work=Medscape Article|access-date=2011-10-26|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20111031061528/http://www.medscape.com/viewarticle/480071_5|archive-date=2011-10-31}}</ref> ==ڪم== هڪ تنت معلومات کي اليڪٽرو ڪيميائي لهرن جي صورت ۾ منتقل ڪري ٿي (جيڪي تنتي لهرون [[ايڪشن پوٽينشل]] سڏجن ٿيون)، جيڪي انهن انفرادي نيورانن وسيلي هلن ٿيون جيڪي گڏجي تنت ٺاهين ٿا. اهي لهرون انتهائي تيز هونديون آهن، جتي ڪجهه [[مائيلينيٽڊ]] نيوران 120 ميٽر في سيڪنڊ تائين رفتار سان سگنل منتقل ڪن ٿا. اهي لهرون هڪ نيوران کان ٻئي نيوران تائين [[سائناپس]] ذريعي پهچن ٿيون، جتي پيغام [[برقي سائناپس]] مان [[ڪيميائي سائناپس]] ۾ تبديل ٿئي ٿو ۽ پوءِ ٻيهر برقي صورت اختيار ڪري ٿو.<ref name="Marieb" /><ref name="Purves" >{{cite book | last1 = Purves |first1=Dale|first2= George J.| last2=Augustine |first3=David |last3=Fitzpatrick|first4= William C. |last4=Hall|first5= Anthony-Samuel |last5=LaMantia|first6= James O.|last6= McNamara|first7= Leonard E. |last7=White | title = Neuroscience| url = https://archive.org/details/neuroscienceissu00purv | url-access = limited |edition=4 | publisher = Sinauer Associates | pages = [https://archive.org/details/neuroscienceissu00purv/page/n36 11]–20 | date = 2008 | isbn = 978-0-87893-697-7}}</ref> === تنتي نظام === {{main|تنتي نظام}} [[تنتي نظام]] جانورن جي جسم جو اهو حصو آهي جيڪو مختلف عضون جي وچ ۾ سگنلن جي منتقلي ذريعي سندن عملن کي هم آهنگ ڪري ٿو.<ref>{{Cite book|title=Principles of Anatomy and Physiology (15th edition).|last=Tortora, G.J., Derrickson, B.|publisher=J. Wiley.|year=2016|isbn=978-1-119-34373-8}}</ref> مهره دار جانورن ۾ اهو ٻن مکيه حصن تي مشتمل هوندو آهي: [[مرڪزي تنتي نظام]] (CNS) ۽ [[پيري فيرل تنتي نظام]] (PNS). مرڪزي نظام ۾ [[دماغ]] ۽ [[ريڙهه جي هڏي]] شامل آهن. جڏهن ته پيري فيرل نظام ۾ بنيادي طور تنتون شامل آهن، جيڪي ڊگهن ريشيدار [[ايڪسون]]ن جا بند ٿيل گُچ آهن ۽ مرڪزي نظام کي جسم جي ٻين حصن سان ڳنڍين ٿا. جيڪي تنتون کوپڙي مان نڪرنديون آهن تن کي [[ڪرينيئل تنتون]] چيو وڃي ٿو، ۽ جيڪي ريڙهه جي هڏي مان نڪرنديون آهن تن کي [[اسپائنل تنتون]] سڏيو وڃي ٿو. == طبي اهميت == [[Image:Prostatic adenocarcinoma with perineural invasion.JPG|thumb|right|[[مائڪروگراف]] جنهن ۾ [[پيري نيو ريل انويزن]] ڏيکاريل آهي [[پروسٽيٽ ڪينسر]] ۾. [[ايڇ اينڊ اي اسٽين]].]] [[نيورالاجي]] جا ماهر عام طور تي تنتن جي بيمارين جي تشخيص [[جسماني جاچ]] ذريعي ڪندا آهن، جنهن ۾ [[رفليڪس]]، [[هلڻ]]، مخصوص حرڪتون، [[عضلاتي ڪمزوري]]، [[پروپريوسپشن]]، ۽ [[سوماتوسينسري نظام|ڇهڻ جي حس]] جي جاچ شامل هوندي آهي. ان کان پوءِ وڌيڪ جاچون جهڙوڪ [[تنتي ڪنڊڪشن اسٽڊي]]، [[اليڪٽرومائيوگرافي]] (EMG)، ۽ [[ڪمپيوٽيڊ ٽوموگرافي]] (CT) ڪيون وڃن ٿيون.<ref name="Weinberg">{{cite book |author=Weinberg |title=Normal computed tomography of the brain |page=109}}{{full citation needed|date=September 2022}}</ref> تنتن کي جسماني زخمن، يا بيمارين جهڙوڪ [[ڪارپل ٽنل سنڊروم]] (CTS) ۽ [[ريپيٽيٽو اسٽرين انجري]] سبب نقصان ٿي سگهي ٿو. [[آٽو اميون بيماري]]ون جهڙوڪ [[گيلين باري سنڊروم]]، [[نيوروڊي جنريٽو بيماري]]ون، [[پولي نيوروپٿي]]، انفيڪشن، [[نيورائٽس]]، [[شوگر]] يا تنتن جي رت واري رڳن جي خرابي پڻ تنت کي نقصان پهچائين ٿيون. هڪ [[دٻيل تنت]] تڏهن ٿئي ٿي جڏهن تنت تي دٻاءُ پوي، جيڪو اڪثر زخمي ٿيڻ يا حمل جي ڪري سوجڻ سبب ٿيندو آهي، جنهن سان [[درد]]، ڪمزوري، سن ٿي وڃڻ يا فالج ٿي سگهي ٿو. [[ڪينسر]] پڻ تنتن جي چوڌاري جڳهن ۾ پکڙجي سگهي ٿو، خاص طور تي [[مٿي ۽ ڳچيءَ جو ڪينسر]]، [[پروسٽيٽ ڪينسر]] ۽ [[ڪولوريڪٽل ڪينسر]] ۾. [[ملٽي پل اسڪليروسس]] هڪ اهڙي بيماري آهي جنهن ۾ تنتن کي وڏي پيماني تي نقصان پهچي ٿو، جتي [[ميڪروفيج]] مائيلن کي نقصان پهچائين ٿا. == ٻيا جانور == هڪ نيوران کي "سڃاڻپ ٿيل" چيو ويندو آهي جيڪڏهن ان جون خاصيتون ان کي ٻين سڀني نيورانن کان الڳ ڪن—جهڙوڪ جڳهه، ڪيميائي مادو، جين اظهار، ۽ رابطي جو نمونو.<ref name=Hoyle>{{Cite book|title=Identified neurons and behavior of arthropods |publisher=Plenum Press |year=1977 |isbn=978-0-306-31001-0 |vauthors=Hoyle G, Wiersma CA }}</ref> مهره دارن ۾ اهڙا نيوران تمام گهٽ آهن، پر سادي نظامن ۾ گهڻا نيوران اهڙي طرح منفرد هوندا آهن.<ref name=Wormbook>{{Cite web |title=Wormbook: Specification of the nervous system |url=http://www.wormbook.org/chapters/www_specnervsys/specnervsys.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717081646/http://www.wormbook.org/chapters/www_specnervsys/specnervsys.html |archive-date=2011-07-17 }}</ref> مڇين ۾ سڀ کان مشهور سڃاڻپ ٿيل نيوران [[ماٿنر سيل]] آهن.<ref name=Stein>{{Cite book|title=Neurons, Networks, and Motor Behavior |last=Stein |first=PSG |publisher=MIT Press |date=1999 |isbn=978-0-262-69227-4}}</ref> هر مڇي ۾ ٻه اهڙا سيل هوندا آهن، جيڪي دماغ جي هيٺين حصي ۾ هوندا آهن. اهي تيز فرار واري حرڪت لاءِ ذميوار هوندا آهن، جنهن سان مڇي ڪجهه ملي سيڪنڊن ۾ پنهنجي جسم کي C-شڪل ۾ موڙي تيزي سان اڳتي وڌي ٿي. ڪجهه نيوران کي [[ڪمانڊ نيوران]] چيو ويندو آهي، جيڪي اڪيلا ئي مخصوص حرڪت پيدا ڪري سگهن ٿا. مثال طور [[اسڪوئڊ]] ۾ وڏي ايڪسون ۽ سائناپس اهڙي تيز فرار واري نظام ۾ شامل آهن. بهرحال، جديد تحقيق ڏيکاري ٿي ته گهڻا اهڙا نيوران صرف مخصوص حالتن ۾ ئي مڪمل عمل پيدا ڪن ٿا. ريڊيئل هم آهنگي وارن جاندارن ۾ [[تنتي ڄار]] هوندو آهي، جتي ڪو مرڪزي دماغ نه هوندو آهي پر نيوران سڄي جسم ۾ ڦهليل هوندا آهن، جيئن [[ڪنڊيريا]]، [[ڪٽينوفورا]] ۽ [[ايڪينوڊرماٽا]] ۾ ڏٺو وڃي ٿو. == تاريخ == {{see|نيورالاجي ۽ نيورو سرجري جي تاريخ}} [[هيروفيلوس]] (335–280 ق.م) نظر جي عمل ۾ [[آپٽڪ تنت]] ۽ اکين جي حرڪت ۾ [[اوڪيولو موٽر تنت]] جي ڪردار کي بيان ڪيو. دماغي تنتن جي مطالعي کيس رت جي رڳن ۽ تنتن ۾ فرق ڪرڻ ۾ مدد ڏني. بعد ۾ [[وليم ڪلن]] جي 1785 واري نظرئي کي جديد تحقيق درست ثابت نه ڪري سگهي، جنهن ۾ هن ذهني حالتن کي تنتن سان ڳنڍيو هو، پر عام ٻولي ۾ اڃا به "تنتن" کي ذهني دٻاءُ سان ڳنڍيو ويندو آهي. == پڻ ڏسو == {{Portal|حياتيات}} {{div col|colwidth=20em|small=yes}} * [[پيري فيرل تنتي نظام ۾ رابطي وارو ٽشو]] * [[ڊرماٽوم (اناٽامي)]] * [[انساني جسم جي تنتن جي فهرست]] * [[تنت جو زخم]] * [[نيوروپٿي]] * [[تنتي زخم جي درجابندي]] {{div col end}} == حوالا == <references /> == وڌيڪ پڙهڻ لاءِ == {{Refbegin|30em}} * [http://www.scholarpedia.org/article/Nervous_system تنتي نظام] وليم اي. اسڪيگس، [[اسڪالرپيڊيا]] * {{cite book | last = Bear | first = M. F. | author2 = B. W. Connors | author3 = M. A. Paradiso | title = نيورو سائنس: دماغ جي جاچ | location = فلاڊيلفيا | publisher = لپنڪاٽ | date = 2006 | edition = 3rd | isbn = 0-7817-6003-8 | url-access = registration | url = https://archive.org/details/neuroscienceexpl00mark }} * {{cite book | editor = Binder, Marc D. | editor2 = Hirokawa, Nobutaka | editor3 = Windhorst, Uwe | title = انسائيڪلوپيڊيا آف نيورو سائنس | publisher = اسپرنگر | date = 2009 | isbn = 978-3-540-23735-8 | url = https://www.springer.com/biomed/neuroscience/book/978-3-540-23735-8}} * {{cite book | author-link = Eric R. Kandel | last = Kandel | first = ER |author2=Schwartz JH |author3=Jessell TM | title = نيورل سائنس جا اصول | title-link = Principles of Neural Science | edition = 5th | publisher = ميڪگرا-هل | location = نيو يارڪ | date = 2012 | isbn = 978-0-8385-7701-1 }} * اسڪوائر، ايل. ۽ ٻيا. (2012). ''فنڊامنٽل نيورو سائنس، چوٿون ايڊيشن''. [[اڪيڊمڪ پريس]]؛ {{ISBN|0-12-660303-0}} * {{cite book |last = Andreasen |first = Nancy C. |author-link = Nancy C. Andreasen |title = بريو نيو برين: جينوم جي دور ۾ ذهني بيمارين تي ضابطو |publisher = آڪسفورڊ يونيورسٽي پريس |date = March 4, 2004 |url = https://archive.org/details/bravenewbraincon00andr |isbn = 978-0-19-514509-0 }} * داماسيو، اي. آر. (1994). ''ڊيڪارٽس جي غلطي: جذبو، عقل ۽ انساني دماغ.'' نيو يارڪ، [[ايون ڪتاب]]. {{ISBN|0-399-13894-3}} (هارڊ ڪور) {{ISBN|0-380-72647-5}} (پيپر بيڪ) * گارڊنر، ايڇ. (1976). ''ٽٽل ذهن: دماغي نقصان کان پوءِ انسان.'' نيو يارڪ، [[وينٽيچ ڪتاب]]، 1976 {{ISBN|0-394-71946-8}} * گولڊ اسٽين، ڪي. (2000). ''جاندار.'' نيو يارڪ، زون بڪس. {{ISBN|0-942299-96-5}} (هارڊ ڪور) {{ISBN|0-942299-97-3}} (پيپر بيڪ) * {{cite book | last =Lauwereyns | first =Jan | title =جانبداري جي بناوت: ڪيئن نيورل سرڪٽ فيصلا ڪن ٿا | publisher = ايم آءِ ٽي پريس |date=February 2010 | location = ڪيمبرج، ميساچوسيٽس | url =https://mitpress.mit.edu/9780262123105 | isbn =978-0-262-12310-5 }} {{Refend}} == خارجي ڳنڍڻا == {{Commons category|تنتون}} {{Library resources box |by=no |onlinebooks=no |others=no |about=yes |label=تنت}} * [https://web.archive.org/web/20100707093632/http://www.aanem.org/practiceissues/recPolicy/listofNerves.cfm تنتن جي فهرست] *{{Wikibooks-inline|Human Physiology|تنتي نظام}} (انساني) *{{Wikibooks-inline|Anatomy and Physiology of Animals|تنتي نظام}} (غير انساني) *{{cite EB1911 |wstitle=تنت |volume=19 |pages=394–400 |first=Frederick Gymer |last=Parsons |short=1}} {{Organ systems}} {{ Spinal nerves}} {{Cranial nerves}} {{Cervical plexus}} {{Brachial plexus}} {{Autonomic nervous system}} {{Lumbosacral plexus}} {{Authority control}} [[زمرو:تنتون]] [[زمرو:نيورولاجي]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:پيريفيرل تنتي سرشتو]] [[زمرو:اناٽومي]] [[زمرو:نرم ٽشو]] [[زمرو:نيورو اناٽامي]] [[زمرو:نرم ٽشو]] 7y416ulvz890twzk9xdaffn9rwfpvv6 10 94320 373958 368390 2026-04-27T18:53:59Z Intisar Ali 8681 373958 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> == استعمال == ھن سانچي جو استعمال اصل ۾ ''نه ٿيڻ گھرجي''، پر جيڪڏھن ڪو [[وڪيپيڊيا:جادوئي لفظ#متغير|جادوئي لفظ "نيم اسپيس"]] کي پائپ ٿيل پيراميٽر سان ڏئي ٿو، تہ اھو ٽٽڻ کان بچائي ٿو۔ پيراميٽر 1 کي : پيراميٽر طور استعمال ڪيو ويندو، ۽ ٻيا پيراميٽر نظرانداز ڪيا ويندا۔ ھن صفحي کي لڪل زمري [[:زمرو:صفحا جيڪي جادوئي لفظ جي جاءِ تي سانچو استعمال ڪن ٿا]] ۾ شامل ڪيو ويندو۔ == ٽريڪنگ زمرو == * {{clc|صفحا جيڪي جادوئي لفظ جي جاءِ تي سانچو استعمال ڪن ٿا}} == پڻ ڏسو == * [[سانچو:درست موضوع]] (يعني [[سانچو:نيم اسپيس تڪرار]]) * [[سانچو:نيم اسپيس نالو ]] <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھن لائين کان ھيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي --> [[زمرو:وڪيپيڊيا جادوئي لفظن جا سانچا]] [[زمرو:سانچا جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> 667j0bkr1dm8tzad5s4ow1lj6qkcokb 10 94338 373968 368438 2026-04-27T19:44:53Z Intisar Ali 8681 373968 wikitext text/x-wiki هي هڪ مثال سانچو آهي، جيڪو نمائش لاءِ استعمال ڪيو ويندو آهي۔ سانچن بابت سکڻ لاءِ ڏسو [[مدد:سانچو]] يا [[مدد:سانچن لاء ترت رھنماء]]۔ <noinclude> هي صفحو ٽيسٽ ڪرڻ لاءِ ناهي۔ تجربو ڪرڻ لاءِ [[سانچو:سانچو ريتخانو|سانچو ريتخانو]] استعمال ڪريو۔ {{Documentation}} </noinclude> 942vm9nxsqt7lk3wm8x12qavnqsxrpx 3 94519 373984 369478 2026-04-27T20:53:45Z Mfield 22010 Mfield صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Pburke90]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Peeb37]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Pburke90|Pburke90]]" to "[[Special:CentralAuth/Peeb37|Peeb37]]" 369478 wikitext text/x-wiki {{سانچو:سماجي ڳنڍڻن تي سنڌي وڪيپيڊيا}} <div style="padding:5px;font-size:medium"><center style="word-spacing:1ex">[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخاني جي صفحي تي پنھنجون سفارشون ڏيو]] </center></div> {| bgcolor="#ADDFAD" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border-top:2px dashed #3eb2c9;border-bottom:2px dashed #3eb2c9;padding: 5px 20px 25px;" |<span style="font-family:MB Lateefi;float:left">'''[[Wikipedia:سفارتخانو|سفارتخانو]]'''</span> <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> [[عڪس:Wikipedia laurier wp.png|left|200px]] <center><big>'''بزمِ سنڌي وڪيپيڊيا ۾ ڀلي ڪري آيا''' ''{{PAGENAME}}'''</big></center>'' '''السلام عليڪم! اسان اميد ڪريون ٿا تہ توھان سنڌي وڪيپيڊيا جي لاء بھترين اضافو ثابت ٿيندئو'''.<br> * وڪيپيڊيا ھڪ کليل ڄاڻ چيڪلو آھي جنھن کي اسان سڀ ملي ڪري لکندا ۽ سنواريندا آھيون. وڪيپيڊيا منصوبي جي شروعات جنوري 2001ع ۾ ٿي، جڏھن تہ سنڌي وڪيپيڊيا فيبروري 2006ع ۾ عمل آئي. في الحال ھن وڪيپيڊيا ۾ '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' [[Special:Allpages|مضمون]] موجود آھن.<br /> * ھن چيڪلي (انسائيڪلوپيڊيا) ۾ توھان مضمون نويسي، سنوار ۽ تصحيح کان پھريان ھيٺين صفحن تي ضرور نظر وجھو.''' * صفحن جي ظاھريت جي تبديلي ۽ طریقيڪار جي لاءِ ڏسو '''[[خاص:ترجيحات|ترجيحون]]'''. <Font - size=4> '''اصول ۽ قاعدا''' </Font - size> <Font - size=3> '''توھان جو واپرائيندڙ ۽ بحث صفحو''' </Font - size><br> ھتي توھانجو [[خاص:Mypage|'''مخصوص واپرائيندڙ صفحو بہ ھوندو''']] جتي توھان [[:زمرو:يوزر سانچا|پنھنجو تعارف لکي سگھو ٿا]]، ۽ توهانجي [[خاص:Mytalk|واپرائيندڙ بحث]] تي ٻيا رڪنَ توھان سان رابطو ڪري سگھن ٿا ۽ توھان ڏي پيغام موڪلي سگھن ٿا. * '''ڪنھن ٻئي رڪن کي پيغام موڪلڻ وقت ھنن امرن جو خاص خيال رکو''': ** '''جيڪڏھن ضرورت هجي تہ پيغام کي عنوان ضرور ڏيو'''. ** '''پيغام جي آخر ۾ پنهنجي صحيح ضرور وجھو، ان جي لاءِ هي علامت درج ڪريو'''--&#126;&#126;&#126;&#126;''' يا ھن ([[عڪس:Insert-signature.png|link=]]) بٽڻ تي ٽڙڪ ڪريو'''. ** '''[[Wikipedia:اصول بحث|اظھار بحث جي آدابن]] جو خصوصي خيال رکو'''. <Font - size=3> '''تعاون''' </Font - size> * '''وڪيپيڊيا جي ڪنھن بہ صفحي جي سڄي پاسي ڳوليو جو خانو نظر ايندو آھي. جنھن موضوع تي مضمون ٺاھڻ چاھيو تہ ڳوليو جي خاني ۾ لکو، ۽ ڳوليو تي ٽڙڪ ڪريو'''. <inputbox>type=search</inputbox> * '''توھان جي موضوع سان ملندڙ جلندڙ صفحا نظر ايندا. اھو اطمينان ڪرڻ کان پوء تہ توھان جي گهربل موضوع تي پھريان کان مضمون موجود ناھي، توھان نئون صفحو ٺاھي سگھو ٿا واضع هجي تہ ھڪ موضوع تي ھڪ کان وڌيڪ مضمون ٺاھڻ جي اجازت ناھي. توھان ھيٺ ڏنل خانو بہ استعمال ڪري سگھو ٿا'''. <inputbox>type=create</inputbox> * '''لکڻ کان پهرئين ھن ڳالھ جو يقين ڪريو تہ جنھن عنوان تي توھان لکي رھيا آھيو ان تي يا ان سان ملندڙ عنوانن تي وڪي ۾ ڪوئي مضمون نہ ھجي. ان جي لاء توھان ڳوليو جي خاني ۾ عنوان ۽ ان جا هم معنيٰ لفظ (اهڙا لفظ جن جي معني هڪ هجي) لکي ڳولا ڪريو'''.</center> |} -- توھان جي مدد جي لاء ھر وقت حاضر، اوهان جو خادم --[[واپرائيندڙ:KaleemBot|KaleemBot]] ([[واپرائيندڙ بحث:KaleemBot|ڳالھ]]) 17:34, 2 اپريل 2026 ( يو.ٽي.سي) en3y3xuwe3gsyu7g18z8j2bzy4tzzyh 0 95074 374107 372166 2026-04-28T10:09:36Z Memon2025 21315 374107 wikitext text/x-wiki [[File:Gravity field near earth.gif|thumb|Gravity field near the surface of the Earth – an object is shown accelerating toward the surface]] '''سائنسي قانون''' (<small>Scientific Laws</small>) اهڙا بيان آهن، جيڪي بار بار تجربن يا مشاهدن تي ٻڌل آهن، جيڪي قدرتي واقعن جي هڪ حد کي بيان ڪن ٿا يا اڳڪٿي ڪن ٿا. اصطلاح قانون جو استعمال ڪيترن ئي ڪيسن ۾ (تقريبن، صحيح، وسيع، يا تنگ) [[فطري سائنس]] جي سڀني شعبن ([[طبيعيات|فزڪس]]، [[علم ڪيميا|ڪيمسٽري]]، [[فلڪيات]]، [[ڌرتي سائنس]]، [[حياتيات]]) ۾ مختلف استعمال آهي. قانون ڊيٽا مان تيار ڪيا ويندا آهن ۽ [[رياضيات]] ذريعي وڌيڪ ترقي ڪري سگهجن ٿا؛ سڀني حالتن ۾ اهي سڌي يا اڻ سڌي طرح تجرباتي ثبوتن تي ٻڌل آهن. عام طور تي اهو سمجهيو ويندو آهي ته اهي واضح طور تي ظاهر ڪن ٿا، جيتوڻيڪ اهي واضح طور تي حقيقت جي بنيادي سببن جي رشتن کي بيان نه ڪندا آهن ۽ ايجاد ٿيڻ جي بدران دريافت ڪيا ويندا آهن. سائنسي قانون تجربن يا مشاهدن جي نتيجن کي عام طور تي اطلاق جي هڪ خاص حد اندر مختصر ڪن ٿا. عام طور تي، قانون جي درستگي تبديل نه ٿيندي آهي، جڏهن لاڳاپيل رجحان جي هڪ نئين نظريي تي ڪم ڪيو ويندو آهي، پر قانون جي اطلاق جو دائرو، ڇاڪاڻ ته [[علم رياضيات|رياضيات]] يا [[قانون]] جي نمائندگي ڪندڙ بيان تبديل نه ٿيندو آهي. ٻين قسمن جي سائنسي علم وانگر، سائنسي قانون مڪمل يقين جو اظهار نٿا ڪن، جيئن رياضيات جا قانون ڪندا آهن. هڪ سائنسي قانون مستقبل جي مشاهدن جي تضاد، محدود يا وڌايو وڃي سگهي ٿو. هڪ قانون اڪثر ڪري هڪ يا ڪيترن ئي بيانن يا مساواتن جي طور تي تيار ڪري سگهجي ٿو، ته جيئن اهو هڪ تجربي جي نتيجي جي اڳڪٿي ڪري سگهي. قانون مفروضن ۽ فرضن کان مختلف آهن، جيڪي تجربي ۽ مشاهدي ذريعي تصديق کان اڳ ۽ دوران سائنسي عمل دوران پيش ڪيا ويندا آهن. مفروضا ۽ فرضن قانون نه آهن، ڇاڪاڻ ته انهن جي ساڳئي درجي تائين تصديق نه ڪئي وئي آهي، جيتوڻيڪ اها قانون جي جوڙجڪ جو سبب بڻجي سگهن ٿا. قانون سائنسي نظرين جي ڀيٽ ۾ دائري ۾ تنگ آهن، جيڪي هڪ يا ڪيترائي قانون شامل ڪري سگهن ٿا. [[سائنس]] هڪ قانون يا نظريي کي حقيقتن کان ڌار ڪري ٿي. قانون کي حقيقت سڏڻ مبهم، هڪ حد کان وڌيڪ بيان، يا هڪ مبهم ڳالهه آهي. سائنسي قانونن جي نوعيت تي [[فلسفو|فلسفي]] ۾ گهڻو بحث ڪيو ويو آهي، پر سائنسي قانون سائنسي طريقي سان پهچندڙ تجرباتي نتيجا آهن؛ انهن جو مقصد نه ته آنٽولوجيڪل وابستگين سان ۽ نه ئي منطقي مطلق جي بيانن سان ڀريل هجي. [[اقتصاديات|معاشيات]] جهڙن [[سماجي سائنس|سماجي سائنسن]] پڻ سائنسي قانونن کي ترتيب ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، جيتوڻيڪ انهن ۾ عام طور تي تمام گهٽ اڳڪٿي ڪرڻ واري طاقت هوندي آهي. ==جائزو== ==خاصيتون== ==رياضيات جي مساواتن جي نتيجي طور قانون== ==فزڪس جا قانون== ==ڪيميا جا قانون== ==حياتياتيات جا قانون== ==ڌرتي سائنس جا قانون== ==ٻيا شعبا== ==تاريخ== ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Scientific laws}} * [http://www.xs4all.nl/~johanw/contents.html Physics Formulary], a useful book in different formats containing many or the physical laws and formulae. * [http://www.eformulae.com/ Eformulae.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223213527/http://eformulae.com/ |date=2011-02-23 }}, website containing most of the formulae in different disciplines. * [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: [http://plato.stanford.edu/entries/laws-of-nature/ "Laws of Nature"] by John W. Carroll. * Baaquie, Belal E. [http://www.srikant.org/core/phy11sep.html "Laws of Physics : A Primer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060408173159/http://srikant.org/core/phy11sep.html |date=2006-04-08 }}. Core Curriculum, [[National University of Singapore]]. * Francis, Erik Max. [http://www.alcyone.com/max/physics/laws/ "The laws list".]. [http://www.alcyone.com/max/physics/ Physics]. Alcyone Systems * Pazameta, Zoran. [http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide "The laws of nature".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226190326/http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide |date=2014-02-26 }} [[CSICOP|Committee for the scientific investigation of Claims of the Paranormal]]. * [[The Internet Encyclopedia of Philosophy]]. [http://www.utm.edu/research/iep/l/lawofnat.htm "Laws of Nature"] – By [[Norman Swartz]] * {{cite episode |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00546x5 |title=Laws of Nature |series=In Our Time |series-link=In Our Time (radio series) |network=BBC Radio 4 |author1=Mark Buchanan |author2=Frank Close |author3=Nancy Cartwright |author4=Melvyn Bragg (host) |date=Oct 19, 2000}} {{Authority control}} [[زمرو:سائنسي قانون]] [[زمرو:سائنس]] [[زمرو:اصول]] [[زمرو:تجربيت]] [[زمرو:ميٽا سائنس]] [[زمرو:سائنسي طريقو]] [[زمرو:تجرباتي قانون|*]] [[زمرو:سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون|سائنسي قانون]] 0gtc5f4h5c0ahtys52dpm9f1pbqezif 374108 374107 2026-04-28T10:13:50Z Memon2025 21315 374108 wikitext text/x-wiki [[File:Gravity field near earth.gif|thumb|Gravity field near the surface of the Earth – an object is shown accelerating toward the surface]] '''سائنسي قانون''' (<small>Scientific Laws</small>) اهڙا بيان آهن، جيڪي بار بار تجربن يا مشاهدن تي ٻڌل آهن، جيڪي قدرتي واقعن جي هڪ حد کي بيان ڪن ٿا يا اڳڪٿي ڪن ٿا. اصطلاح قانون جو استعمال ڪيترن ئي ڪيسن ۾ (تقريبن، صحيح، وسيع، يا تنگ) [[فطري سائنس]] جي سڀني شعبن ([[طبيعيات|فزڪس]]، [[علم ڪيميا|ڪيمسٽري]]، [[فلڪيات]]، [[ڌرتي سائنس]]، [[حياتيات]]) ۾ مختلف استعمال آهي. قانون ڊيٽا مان تيار ڪيا ويندا آهن ۽ [[رياضيات]] ذريعي وڌيڪ ترقي ڪري سگهجن ٿا؛ سڀني حالتن ۾ اهي سڌي يا اڻ سڌي طرح تجرباتي ثبوتن تي ٻڌل آهن. عام طور تي اهو سمجهيو ويندو آهي ته اهي واضح طور تي ظاهر ڪن ٿا، جيتوڻيڪ اهي واضح طور تي حقيقت جي بنيادي سببن جي رشتن کي بيان نه ڪندا آهن ۽ ايجاد ٿيڻ جي بدران دريافت ڪيا ويندا آهن. سائنسي قانون تجربن يا مشاهدن جي نتيجن کي عام طور تي اطلاق جي هڪ خاص حد اندر مختصر ڪن ٿا. عام طور تي، قانون جي درستگي تبديل نه ٿيندي آهي، جڏهن لاڳاپيل رجحان جي هڪ نئين نظريي تي ڪم ڪيو ويندو آهي، پر قانون جي اطلاق جو دائرو، ڇاڪاڻ ته [[علم رياضيات|رياضيات]] يا [[قانون]] جي نمائندگي ڪندڙ بيان تبديل نه ٿيندو آهي. ٻين قسمن جي سائنسي علم وانگر، سائنسي قانون مڪمل يقين جو اظهار نٿا ڪن، جيئن رياضيات جا قانون ڪندا آهن. هڪ سائنسي قانون مستقبل جي مشاهدن جي تضاد، محدود يا وڌايو وڃي سگهي ٿو. هڪ قانون اڪثر ڪري هڪ يا ڪيترن ئي بيانن يا مساواتن جي طور تي تيار ڪري سگهجي ٿو، ته جيئن اهو هڪ تجربي جي نتيجي جي اڳڪٿي ڪري سگهي. قانون مفروضن ۽ فرضن کان مختلف آهن، جيڪي تجربي ۽ مشاهدي ذريعي تصديق کان اڳ ۽ دوران سائنسي عمل دوران پيش ڪيا ويندا آهن. مفروضا ۽ فرضن قانون نه آهن، ڇاڪاڻ ته انهن جي ساڳئي درجي تائين تصديق نه ڪئي وئي آهي، جيتوڻيڪ اها قانون جي جوڙجڪ جو سبب بڻجي سگهن ٿا. قانون سائنسي نظرين جي ڀيٽ ۾ دائري ۾ تنگ آهن، جيڪي هڪ يا ڪيترائي قانون شامل ڪري سگهن ٿا. [[سائنس]] هڪ قانون يا نظريي کي حقيقتن کان ڌار ڪري ٿي. قانون کي حقيقت سڏڻ مبهم، هڪ حد کان وڌيڪ بيان، يا هڪ مبهم ڳالهه آهي. سائنسي قانونن جي نوعيت تي [[فلسفو|فلسفي]] ۾ گهڻو بحث ڪيو ويو آهي، پر سائنسي قانون سائنسي طريقي سان پهچندڙ تجرباتي نتيجا آهن؛ انهن جو مقصد نه ته آنٽولوجيڪل وابستگين سان ۽ نه ئي منطقي مطلق جي بيانن سان ڀريل هجي. [[اقتصاديات|معاشيات]] جهڙن [[سماجي سائنس|سماجي سائنسن]] پڻ سائنسي قانونن کي ترتيب ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، جيتوڻيڪ انهن ۾ عام طور تي تمام گهٽ اڳڪٿي ڪرڻ واري طاقت هوندي آهي. ==جائزو== ==خاصيتون== ==رياضيات جي مساواتن جي نتيجي طور قانون== ==فزڪس جا قانون== ==ڪيميا جا قانون== ==حياتياتيات جا قانون== ==ڌرتي سائنس جا قانون== ==ٻيا شعبا== ==تاريخ== ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Scientific laws}} * [http://www.xs4all.nl/~johanw/contents.html Physics Formulary], a useful book in different formats containing many or the physical laws and formulae. * [http://www.eformulae.com/ Eformulae.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223213527/http://eformulae.com/ |date=2011-02-23 }}, website containing most of the formulae in different disciplines. * [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: [http://plato.stanford.edu/entries/laws-of-nature/ "Laws of Nature"] by John W. Carroll. * Baaquie, Belal E. [http://www.srikant.org/core/phy11sep.html "Laws of Physics : A Primer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060408173159/http://srikant.org/core/phy11sep.html |date=2006-04-08 }}. Core Curriculum, [[National University of Singapore]]. * Francis, Erik Max. [http://www.alcyone.com/max/physics/laws/ "The laws list".]. [http://www.alcyone.com/max/physics/ Physics]. Alcyone Systems * Pazameta, Zoran. [http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide "The laws of nature".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226190326/http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide |date=2014-02-26 }} [[CSICOP|Committee for the scientific investigation of Claims of the Paranormal]]. * [[The Internet Encyclopedia of Philosophy]]. [http://www.utm.edu/research/iep/l/lawofnat.htm "Laws of Nature"] – By [[Norman Swartz]] * {{cite episode |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00546x5 |title=Laws of Nature |series=In Our Time |series-link=In Our Time (radio series) |network=BBC Radio 4 |author1=Mark Buchanan |author2=Frank Close |author3=Nancy Cartwright |author4=Melvyn Bragg (host) |date=Oct 19, 2000}} {{Authority control}} [[زمرو:سائنسي قانون]] [[زمرو:سائنس]] [[زمرو:اصول]] وڊيو ڪلپس [[زمرو:تجربيت]] [[زمرو:ميٽا سائنس]] [[زمرو:سائنسي طريقو]] [[زمرو:تجرباتي قانون|*]] [[زمرو:سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس]] [[زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون|سائنسي قانون]] 64x3ph9dp16ii6vkx96khyu8j6vilxk 374109 374108 2026-04-28T10:15:08Z Memon2025 21315 374109 wikitext text/x-wiki [[File:Gravity field near earth.gif|thumb|زمين جي مٿاڇري جي ويجهو [[ڪشش ثقل]] جو ميدان - هڪ شيءِ کي مٿاڇري ڏانهن تيزيءَ سان وڌندي ڏيکاريو ويو آهي.]] '''سائنسي قانون''' (<small>Scientific Laws</small>) اهڙا بيان آهن، جيڪي بار بار تجربن يا مشاهدن تي ٻڌل آهن، جيڪي قدرتي واقعن جي هڪ حد کي بيان ڪن ٿا يا اڳڪٿي ڪن ٿا. اصطلاح قانون جو استعمال ڪيترن ئي ڪيسن ۾ (تقريبن، صحيح، وسيع، يا تنگ) [[فطري سائنس]] جي سڀني شعبن ([[طبيعيات|فزڪس]]، [[علم ڪيميا|ڪيمسٽري]]، [[فلڪيات]]، [[ڌرتي سائنس]]، [[حياتيات]]) ۾ مختلف استعمال آهي. قانون ڊيٽا مان تيار ڪيا ويندا آهن ۽ [[رياضيات]] ذريعي وڌيڪ ترقي ڪري سگهجن ٿا؛ سڀني حالتن ۾ اهي سڌي يا اڻ سڌي طرح تجرباتي ثبوتن تي ٻڌل آهن. عام طور تي اهو سمجهيو ويندو آهي ته اهي واضح طور تي ظاهر ڪن ٿا، جيتوڻيڪ اهي واضح طور تي حقيقت جي بنيادي سببن جي رشتن کي بيان نه ڪندا آهن ۽ ايجاد ٿيڻ جي بدران دريافت ڪيا ويندا آهن. سائنسي قانون تجربن يا مشاهدن جي نتيجن کي عام طور تي اطلاق جي هڪ خاص حد اندر مختصر ڪن ٿا. عام طور تي، قانون جي درستگي تبديل نه ٿيندي آهي، جڏهن لاڳاپيل رجحان جي هڪ نئين نظريي تي ڪم ڪيو ويندو آهي، پر قانون جي اطلاق جو دائرو، ڇاڪاڻ ته [[علم رياضيات|رياضيات]] يا [[قانون]] جي نمائندگي ڪندڙ بيان تبديل نه ٿيندو آهي. ٻين قسمن جي سائنسي علم وانگر، سائنسي قانون مڪمل يقين جو اظهار نٿا ڪن، جيئن رياضيات جا قانون ڪندا آهن. هڪ سائنسي قانون مستقبل جي مشاهدن جي تضاد، محدود يا وڌايو وڃي سگهي ٿو. هڪ قانون اڪثر ڪري هڪ يا ڪيترن ئي بيانن يا مساواتن جي طور تي تيار ڪري سگهجي ٿو، ته جيئن اهو هڪ تجربي جي نتيجي جي اڳڪٿي ڪري سگهي. قانون مفروضن ۽ فرضن کان مختلف آهن، جيڪي تجربي ۽ مشاهدي ذريعي تصديق کان اڳ ۽ دوران سائنسي عمل دوران پيش ڪيا ويندا آهن. مفروضا ۽ فرضن قانون نه آهن، ڇاڪاڻ ته انهن جي ساڳئي درجي تائين تصديق نه ڪئي وئي آهي، جيتوڻيڪ اها قانون جي جوڙجڪ جو سبب بڻجي سگهن ٿا. قانون سائنسي نظرين جي ڀيٽ ۾ دائري ۾ تنگ آهن، جيڪي هڪ يا ڪيترائي قانون شامل ڪري سگهن ٿا. [[سائنس]] هڪ قانون يا نظريي کي حقيقتن کان ڌار ڪري ٿي. قانون کي حقيقت سڏڻ مبهم، هڪ حد کان وڌيڪ بيان، يا هڪ مبهم ڳالهه آهي. سائنسي قانونن جي نوعيت تي [[فلسفو|فلسفي]] ۾ گهڻو بحث ڪيو ويو آهي، پر سائنسي قانون سائنسي طريقي سان پهچندڙ تجرباتي نتيجا آهن؛ انهن جو مقصد نه ته آنٽولوجيڪل وابستگين سان ۽ نه ئي منطقي مطلق جي بيانن سان ڀريل هجي. [[اقتصاديات|معاشيات]] جهڙن [[سماجي سائنس|سماجي سائنسن]] پڻ سائنسي قانونن کي ترتيب ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، جيتوڻيڪ انهن ۾ عام طور تي تمام گهٽ اڳڪٿي ڪرڻ واري طاقت هوندي آهي. ==جائزو== ==خاصيتون== ==رياضيات جي مساواتن جي نتيجي طور قانون== ==فزڪس جا قانون== ==ڪيميا جا قانون== ==حياتياتيات جا قانون== ==ڌرتي سائنس جا قانون== ==ٻيا شعبا== ==تاريخ== ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Scientific laws}} * [http://www.xs4all.nl/~johanw/contents.html Physics Formulary], a useful book in different formats containing many or the physical laws and formulae. * [http://www.eformulae.com/ Eformulae.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223213527/http://eformulae.com/ |date=2011-02-23 }}, website containing most of the formulae in different disciplines. * [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: [http://plato.stanford.edu/entries/laws-of-nature/ "Laws of Nature"] by John W. Carroll. * Baaquie, Belal E. [http://www.srikant.org/core/phy11sep.html "Laws of Physics : A Primer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060408173159/http://srikant.org/core/phy11sep.html |date=2006-04-08 }}. Core Curriculum, [[National University of Singapore]]. * Francis, Erik Max. [http://www.alcyone.com/max/physics/laws/ "The laws list".]. [http://www.alcyone.com/max/physics/ Physics]. Alcyone Systems * Pazameta, Zoran. [http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide "The laws of nature".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226190326/http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide |date=2014-02-26 }} [[CSICOP|Committee for the scientific investigation of Claims of the Paranormal]]. * [[The Internet Encyclopedia of Philosophy]]. [http://www.utm.edu/research/iep/l/lawofnat.htm "Laws of Nature"] – By [[Norman Swartz]] * {{cite episode |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00546x5 |title=Laws of Nature |series=In Our Time |series-link=In Our Time (radio series) |network=BBC Radio 4 |author1=Mark Buchanan |author2=Frank Close |author3=Nancy Cartwright |author4=Melvyn Bragg (host) |date=Oct 19, 2000}} {{Authority control}} [[زمرو:سائنسي قانون]] [[زمرو:سائنس]] [[زمرو:اصول]] وڊيو ڪلپس [[زمرو:تجربيت]] [[زمرو:ميٽا سائنس]] [[زمرو:سائنسي طريقو]] [[زمرو:تجرباتي قانون|*]] [[زمرو:سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس]] [[زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون|سائنسي قانون]] j5gc3lrul1kdplc3aai5v65np61g5at 374110 374109 2026-04-28T10:16:29Z Memon2025 21315 /* وڌيڪ پڙهڻ */ 374110 wikitext text/x-wiki [[File:Gravity field near earth.gif|thumb|زمين جي مٿاڇري جي ويجهو [[ڪشش ثقل]] جو ميدان - هڪ شيءِ کي مٿاڇري ڏانهن تيزيءَ سان وڌندي ڏيکاريو ويو آهي.]] '''سائنسي قانون''' (<small>Scientific Laws</small>) اهڙا بيان آهن، جيڪي بار بار تجربن يا مشاهدن تي ٻڌل آهن، جيڪي قدرتي واقعن جي هڪ حد کي بيان ڪن ٿا يا اڳڪٿي ڪن ٿا. اصطلاح قانون جو استعمال ڪيترن ئي ڪيسن ۾ (تقريبن، صحيح، وسيع، يا تنگ) [[فطري سائنس]] جي سڀني شعبن ([[طبيعيات|فزڪس]]، [[علم ڪيميا|ڪيمسٽري]]، [[فلڪيات]]، [[ڌرتي سائنس]]، [[حياتيات]]) ۾ مختلف استعمال آهي. قانون ڊيٽا مان تيار ڪيا ويندا آهن ۽ [[رياضيات]] ذريعي وڌيڪ ترقي ڪري سگهجن ٿا؛ سڀني حالتن ۾ اهي سڌي يا اڻ سڌي طرح تجرباتي ثبوتن تي ٻڌل آهن. عام طور تي اهو سمجهيو ويندو آهي ته اهي واضح طور تي ظاهر ڪن ٿا، جيتوڻيڪ اهي واضح طور تي حقيقت جي بنيادي سببن جي رشتن کي بيان نه ڪندا آهن ۽ ايجاد ٿيڻ جي بدران دريافت ڪيا ويندا آهن. سائنسي قانون تجربن يا مشاهدن جي نتيجن کي عام طور تي اطلاق جي هڪ خاص حد اندر مختصر ڪن ٿا. عام طور تي، قانون جي درستگي تبديل نه ٿيندي آهي، جڏهن لاڳاپيل رجحان جي هڪ نئين نظريي تي ڪم ڪيو ويندو آهي، پر قانون جي اطلاق جو دائرو، ڇاڪاڻ ته [[علم رياضيات|رياضيات]] يا [[قانون]] جي نمائندگي ڪندڙ بيان تبديل نه ٿيندو آهي. ٻين قسمن جي سائنسي علم وانگر، سائنسي قانون مڪمل يقين جو اظهار نٿا ڪن، جيئن رياضيات جا قانون ڪندا آهن. هڪ سائنسي قانون مستقبل جي مشاهدن جي تضاد، محدود يا وڌايو وڃي سگهي ٿو. هڪ قانون اڪثر ڪري هڪ يا ڪيترن ئي بيانن يا مساواتن جي طور تي تيار ڪري سگهجي ٿو، ته جيئن اهو هڪ تجربي جي نتيجي جي اڳڪٿي ڪري سگهي. قانون مفروضن ۽ فرضن کان مختلف آهن، جيڪي تجربي ۽ مشاهدي ذريعي تصديق کان اڳ ۽ دوران سائنسي عمل دوران پيش ڪيا ويندا آهن. مفروضا ۽ فرضن قانون نه آهن، ڇاڪاڻ ته انهن جي ساڳئي درجي تائين تصديق نه ڪئي وئي آهي، جيتوڻيڪ اها قانون جي جوڙجڪ جو سبب بڻجي سگهن ٿا. قانون سائنسي نظرين جي ڀيٽ ۾ دائري ۾ تنگ آهن، جيڪي هڪ يا ڪيترائي قانون شامل ڪري سگهن ٿا. [[سائنس]] هڪ قانون يا نظريي کي حقيقتن کان ڌار ڪري ٿي. قانون کي حقيقت سڏڻ مبهم، هڪ حد کان وڌيڪ بيان، يا هڪ مبهم ڳالهه آهي. سائنسي قانونن جي نوعيت تي [[فلسفو|فلسفي]] ۾ گهڻو بحث ڪيو ويو آهي، پر سائنسي قانون سائنسي طريقي سان پهچندڙ تجرباتي نتيجا آهن؛ انهن جو مقصد نه ته آنٽولوجيڪل وابستگين سان ۽ نه ئي منطقي مطلق جي بيانن سان ڀريل هجي. [[اقتصاديات|معاشيات]] جهڙن [[سماجي سائنس|سماجي سائنسن]] پڻ سائنسي قانونن کي ترتيب ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، جيتوڻيڪ انهن ۾ عام طور تي تمام گهٽ اڳڪٿي ڪرڻ واري طاقت هوندي آهي. ==جائزو== ==خاصيتون== ==رياضيات جي مساواتن جي نتيجي طور قانون== ==فزڪس جا قانون== ==ڪيميا جا قانون== ==حياتياتيات جا قانون== ==ڌرتي سائنس جا قانون== ==ٻيا شعبا== ==تاريخ== ==پڻ ڏسو== ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | last=Barrow | first=John D. |authorlink=John D. Barrow | title=Theories of Everything: The Quest for Ultimate Explanations | publisher=Ballantine Books | date=1992 | isbn=0-449-90738-4 }} * {{cite book|last=Dilworth|first=Craig|title=Scientific progress : a study concerning the nature of the relation between successive scientific theories|year=2007|publisher=Springer Verlag|location=Dordrecht|isbn=978-1-4020-6353-4|edition=4th |chapter=Appendix IV. On the nature of scientific laws and theories}} * [[Francis Bacon]] (1620). ''[[Novum Organum]]''. * {{cite book|last=Hanzel|first=Igor|title=The concept of scientific law in the philosophy of science and epistemology : a study of theoretical reason|year=1999|publisher=Kluwer|location=Dordrecht [u.a.]|isbn=978-0-7923-5852-7}} * {{cite book | last=Lehoux | first=Daryn | title=What Did the Romans Know? An Inquiry into Science and Worldmaking | publisher=University of Chicago Press | publication-place=Chicago, Ill. | date=2012-02-28 | isbn=978-0-226-47114-3 }} * {{cite book|last=Nagel|first=Ernest|title=The structure of science problems in the logic of scientific explanation|year=1984|publisher=Hackett|location=Indianapolis|isbn=978-0-915144-71-6|edition=2nd |chapter=5. Experimental laws and theories}} * {{cite book |author=R. Penrose| title=The Road to Reality| publisher= Vintage books| year=2007 | isbn=978-0-679-77631-4| title-link=The Road to Reality}} * {{cite encyclopedia|last=Swartz |first=Norman |title=Laws of Nature |encyclopedia=Internet encyclopedia of philosophy |url=http://www.iep.utm.edu/lawofnat/ |date=20 February 2009 |access-date=7 May 2012}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Scientific laws}} * [http://www.xs4all.nl/~johanw/contents.html Physics Formulary], a useful book in different formats containing many or the physical laws and formulae. * [http://www.eformulae.com/ Eformulae.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223213527/http://eformulae.com/ |date=2011-02-23 }}, website containing most of the formulae in different disciplines. * [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: [http://plato.stanford.edu/entries/laws-of-nature/ "Laws of Nature"] by John W. Carroll. * Baaquie, Belal E. [http://www.srikant.org/core/phy11sep.html "Laws of Physics : A Primer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060408173159/http://srikant.org/core/phy11sep.html |date=2006-04-08 }}. Core Curriculum, [[National University of Singapore]]. * Francis, Erik Max. [http://www.alcyone.com/max/physics/laws/ "The laws list".]. [http://www.alcyone.com/max/physics/ Physics]. Alcyone Systems * Pazameta, Zoran. [http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide "The laws of nature".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226190326/http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide |date=2014-02-26 }} [[CSICOP|Committee for the scientific investigation of Claims of the Paranormal]]. * [[The Internet Encyclopedia of Philosophy]]. [http://www.utm.edu/research/iep/l/lawofnat.htm "Laws of Nature"] – By [[Norman Swartz]] * {{cite episode |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00546x5 |title=Laws of Nature |series=In Our Time |series-link=In Our Time (radio series) |network=BBC Radio 4 |author1=Mark Buchanan |author2=Frank Close |author3=Nancy Cartwright |author4=Melvyn Bragg (host) |date=Oct 19, 2000}} {{Authority control}} [[زمرو:سائنسي قانون]] [[زمرو:سائنس]] [[زمرو:اصول]] وڊيو ڪلپس [[زمرو:تجربيت]] [[زمرو:ميٽا سائنس]] [[زمرو:سائنسي طريقو]] [[زمرو:تجرباتي قانون|*]] [[زمرو:سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس]] [[زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون|سائنسي قانون]] qulfojrqek1e9vqwint5ky64p91ikjp 374111 374110 2026-04-28T10:24:47Z Memon2025 21315 374111 wikitext text/x-wiki [[File:Gravity field near earth.gif|thumb|زمين جي مٿاڇري جي ويجهو [[ڪشش ثقل]] جو ميدان - هڪ شيءِ کي مٿاڇري ڏانهن تيزيءَ سان وڌندي ڏيکاريو ويو آهي.]] '''سائنسي قانون''' (<small>Scientific Laws</small>) اهڙا بيان آهن، جيڪي بار بار تجربن يا مشاهدن تي ٻڌل آهن، جيڪي قدرتي واقعن جي هڪ حد کي بيان ڪن ٿا يا اڳڪٿي ڪن ٿا. اصطلاح قانون جو استعمال ڪيترن ئي ڪيسن ۾ (تقريبن، صحيح، وسيع، يا تنگ) [[فطري سائنس]] جي سڀني شعبن ([[طبيعيات|فزڪس]]، [[علم ڪيميا|ڪيمسٽري]]، [[فلڪيات]]، [[ڌرتي سائنس]]، [[حياتيات]]) ۾ مختلف استعمال آهي. قانون ڊيٽا مان تيار ڪيا ويندا آهن ۽ [[رياضيات]] ذريعي وڌيڪ ترقي ڪري سگهجن ٿا؛ سڀني حالتن ۾ اهي سڌي يا اڻ سڌي طرح تجرباتي ثبوتن تي ٻڌل آهن. عام طور تي اهو سمجهيو ويندو آهي ته اهي واضح طور تي ظاهر ڪن ٿا، جيتوڻيڪ اهي واضح طور تي حقيقت جي بنيادي سببن جي رشتن کي بيان نه ڪندا آهن ۽ ايجاد ٿيڻ جي بدران دريافت ڪيا ويندا آهن. سائنسي قانون تجربن يا مشاهدن جي نتيجن کي عام طور تي اطلاق جي هڪ خاص حد اندر مختصر ڪن ٿا. عام طور تي، قانون جي درستگي تبديل نه ٿيندي آهي، جڏهن لاڳاپيل رجحان جي هڪ نئين نظريي تي ڪم ڪيو ويندو آهي، پر قانون جي اطلاق جو دائرو، ڇاڪاڻ ته [[علم رياضيات|رياضيات]] يا [[قانون]] جي نمائندگي ڪندڙ بيان تبديل نه ٿيندو آهي. ٻين قسمن جي سائنسي علم وانگر، سائنسي قانون مڪمل يقين جو اظهار نٿا ڪن، جيئن رياضيات جا قانون ڪندا آهن. هڪ سائنسي قانون مستقبل جي مشاهدن جي تضاد، محدود يا وڌايو وڃي سگهي ٿو. هڪ قانون اڪثر ڪري هڪ يا ڪيترن ئي بيانن يا مساواتن جي طور تي تيار ڪري سگهجي ٿو، ته جيئن اهو هڪ تجربي جي نتيجي جي اڳڪٿي ڪري سگهي. قانون مفروضن ۽ فرضن کان مختلف آهن، جيڪي تجربي ۽ مشاهدي ذريعي تصديق کان اڳ ۽ دوران سائنسي عمل دوران پيش ڪيا ويندا آهن. مفروضا ۽ فرضن قانون نه آهن، ڇاڪاڻ ته انهن جي ساڳئي درجي تائين تصديق نه ڪئي وئي آهي، جيتوڻيڪ اها قانون جي جوڙجڪ جو سبب بڻجي سگهن ٿا. قانون سائنسي نظرين جي ڀيٽ ۾ دائري ۾ تنگ آهن، جيڪي هڪ يا ڪيترائي قانون شامل ڪري سگهن ٿا. [[سائنس]] هڪ قانون يا نظريي کي حقيقتن کان ڌار ڪري ٿي. قانون کي حقيقت سڏڻ مبهم، هڪ حد کان وڌيڪ بيان، يا هڪ مبهم ڳالهه آهي. سائنسي قانونن جي نوعيت تي [[فلسفو|فلسفي]] ۾ گهڻو بحث ڪيو ويو آهي، پر سائنسي قانون سائنسي طريقي سان پهچندڙ تجرباتي نتيجا آهن؛ انهن جو مقصد نه ته آنٽولوجيڪل وابستگين سان ۽ نه ئي منطقي مطلق جي بيانن سان ڀريل هجي. [[اقتصاديات|معاشيات]] جهڙن [[سماجي سائنس|سماجي سائنسن]] پڻ سائنسي قانونن کي ترتيب ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، جيتوڻيڪ انهن ۾ عام طور تي تمام گهٽ اڳڪٿي ڪرڻ واري طاقت هوندي آهي. ==جائزو== ==خاصيتون== ==رياضيات جي مساواتن جي نتيجي طور قانون== ==فزڪس جا قانون== ==ڪيميا جا قانون== ==حياتياتيات جا قانون== ==ڌرتي سائنس جا قانون== ==ٻيا شعبا== ==تاريخ== ==پڻ ڏسو== * [[فارمولا]] * [[نظريو]] * [[طبعي مستقل]] * [[تجرباتي تحقيق]] * [[قانون (اصول)]] * [[سائنس جو فلسفو]] * [[قانونن جي فهرست]] * [[نامياتيات]] * [[تجرباتي شمارياتي قانون]] * [[ماڻهن جي نالي تي رکيل سائنسي قانونن جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | last=Barrow | first=John D. |authorlink=John D. Barrow | title=Theories of Everything: The Quest for Ultimate Explanations | publisher=Ballantine Books | date=1992 | isbn=0-449-90738-4 }} * {{cite book|last=Dilworth|first=Craig|title=Scientific progress : a study concerning the nature of the relation between successive scientific theories|year=2007|publisher=Springer Verlag|location=Dordrecht|isbn=978-1-4020-6353-4|edition=4th |chapter=Appendix IV. On the nature of scientific laws and theories}} * [[Francis Bacon]] (1620). ''[[Novum Organum]]''. * {{cite book|last=Hanzel|first=Igor|title=The concept of scientific law in the philosophy of science and epistemology : a study of theoretical reason|year=1999|publisher=Kluwer|location=Dordrecht [u.a.]|isbn=978-0-7923-5852-7}} * {{cite book | last=Lehoux | first=Daryn | title=What Did the Romans Know? An Inquiry into Science and Worldmaking | publisher=University of Chicago Press | publication-place=Chicago, Ill. | date=2012-02-28 | isbn=978-0-226-47114-3 }} * {{cite book|last=Nagel|first=Ernest|title=The structure of science problems in the logic of scientific explanation|year=1984|publisher=Hackett|location=Indianapolis|isbn=978-0-915144-71-6|edition=2nd |chapter=5. Experimental laws and theories}} * {{cite book |author=R. Penrose| title=The Road to Reality| publisher= Vintage books| year=2007 | isbn=978-0-679-77631-4| title-link=The Road to Reality}} * {{cite encyclopedia|last=Swartz |first=Norman |title=Laws of Nature |encyclopedia=Internet encyclopedia of philosophy |url=http://www.iep.utm.edu/lawofnat/ |date=20 February 2009 |access-date=7 May 2012}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Scientific laws}} * [http://www.xs4all.nl/~johanw/contents.html Physics Formulary], a useful book in different formats containing many or the physical laws and formulae. * [http://www.eformulae.com/ Eformulae.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223213527/http://eformulae.com/ |date=2011-02-23 }}, website containing most of the formulae in different disciplines. * [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: [http://plato.stanford.edu/entries/laws-of-nature/ "Laws of Nature"] by John W. Carroll. * Baaquie, Belal E. [http://www.srikant.org/core/phy11sep.html "Laws of Physics : A Primer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060408173159/http://srikant.org/core/phy11sep.html |date=2006-04-08 }}. Core Curriculum, [[National University of Singapore]]. * Francis, Erik Max. [http://www.alcyone.com/max/physics/laws/ "The laws list".]. [http://www.alcyone.com/max/physics/ Physics]. Alcyone Systems * Pazameta, Zoran. [http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide "The laws of nature".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226190326/http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide |date=2014-02-26 }} [[CSICOP|Committee for the scientific investigation of Claims of the Paranormal]]. * [[The Internet Encyclopedia of Philosophy]]. [http://www.utm.edu/research/iep/l/lawofnat.htm "Laws of Nature"] – By [[Norman Swartz]] * {{cite episode |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00546x5 |title=Laws of Nature |series=In Our Time |series-link=In Our Time (radio series) |network=BBC Radio 4 |author1=Mark Buchanan |author2=Frank Close |author3=Nancy Cartwright |author4=Melvyn Bragg (host) |date=Oct 19, 2000}} {{Authority control}} [[زمرو:سائنسي قانون]] [[زمرو:سائنس]] [[زمرو:اصول]] وڊيو ڪلپس [[زمرو:تجربيت]] [[زمرو:ميٽا سائنس]] [[زمرو:سائنسي طريقو]] [[زمرو:تجرباتي قانون|*]] [[زمرو:سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس]] [[زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون|سائنسي قانون]] 11456i5b3xr0mjgivf7d737521bz895 374112 374111 2026-04-28T10:30:06Z Memon2025 21315 374112 wikitext text/x-wiki [[File:Gravity field near earth.gif|thumb|زمين جي مٿاڇري جي ويجهو [[ڪشش ثقل]] جو ميدان - هڪ شيءِ کي مٿاڇري ڏانهن تيزيءَ سان وڌندي ڏيکاريو ويو آهي.]] '''سائنسي قانون''' (<small>Scientific Laws</small>) اهڙا بيان آهن، جيڪي بار بار تجربن يا مشاهدن تي ٻڌل آهن، جيڪي قدرتي واقعن جي هڪ حد کي بيان ڪن ٿا يا اڳڪٿي ڪن ٿا. اصطلاح قانون جو استعمال ڪيترن ئي ڪيسن ۾ (تقريبن، صحيح، وسيع، يا تنگ) [[فطري سائنس]] جي سڀني شعبن ([[طبيعيات|فزڪس]]، [[علم ڪيميا|ڪيمسٽري]]، [[فلڪيات]]، [[ڌرتي سائنس]]، [[حياتيات]]) ۾ مختلف استعمال آهي. قانون ڊيٽا مان تيار ڪيا ويندا آهن ۽ [[رياضيات]] ذريعي وڌيڪ ترقي ڪري سگهجن ٿا؛ سڀني حالتن ۾ اهي سڌي يا اڻ سڌي طرح تجرباتي ثبوتن تي ٻڌل آهن. عام طور تي اهو سمجهيو ويندو آهي ته اهي واضح طور تي ظاهر ڪن ٿا، جيتوڻيڪ اهي واضح طور تي حقيقت جي بنيادي سببن جي رشتن کي بيان نه ڪندا آهن ۽ ايجاد ٿيڻ جي بدران دريافت ڪيا ويندا آهن. سائنسي قانون تجربن يا مشاهدن جي نتيجن کي عام طور تي اطلاق جي هڪ خاص حد اندر مختصر ڪن ٿا. عام طور تي، قانون جي درستگي تبديل نه ٿيندي آهي، جڏهن لاڳاپيل رجحان جي هڪ نئين نظريي تي ڪم ڪيو ويندو آهي، پر قانون جي اطلاق جو دائرو، ڇاڪاڻ ته [[علم رياضيات|رياضيات]] يا [[قانون]] جي نمائندگي ڪندڙ بيان تبديل نه ٿيندو آهي. ٻين قسمن جي سائنسي علم وانگر، سائنسي قانون مڪمل يقين جو اظهار نٿا ڪن، جيئن رياضيات جا قانون ڪندا آهن. هڪ سائنسي قانون مستقبل جي مشاهدن جي تضاد، محدود يا وڌايو وڃي سگهي ٿو. هڪ قانون اڪثر ڪري هڪ يا ڪيترن ئي بيانن يا مساواتن جي طور تي تيار ڪري سگهجي ٿو، ته جيئن اهو هڪ تجربي جي نتيجي جي اڳڪٿي ڪري سگهي. قانون مفروضن ۽ فرضن کان مختلف آهن، جيڪي تجربي ۽ مشاهدي ذريعي تصديق کان اڳ ۽ دوران سائنسي عمل دوران پيش ڪيا ويندا آهن. مفروضا ۽ فرضن قانون نه آهن، ڇاڪاڻ ته انهن جي ساڳئي درجي تائين تصديق نه ڪئي وئي آهي، جيتوڻيڪ اها قانون جي جوڙجڪ جو سبب بڻجي سگهن ٿا. قانون سائنسي نظرين جي ڀيٽ ۾ دائري ۾ تنگ آهن، جيڪي هڪ يا ڪيترائي قانون شامل ڪري سگهن ٿا. [[سائنس]] هڪ قانون يا نظريي کي حقيقتن کان ڌار ڪري ٿي. قانون کي حقيقت سڏڻ مبهم، هڪ حد کان وڌيڪ بيان، يا هڪ مبهم ڳالهه آهي. سائنسي قانونن جي نوعيت تي [[فلسفو|فلسفي]] ۾ گهڻو بحث ڪيو ويو آهي، پر سائنسي قانون سائنسي طريقي سان پهچندڙ تجرباتي نتيجا آهن؛ انهن جو مقصد نه ته آنٽولوجيڪل وابستگين سان ۽ نه ئي منطقي مطلق جي بيانن سان ڀريل هجي. [[اقتصاديات|معاشيات]] جهڙن [[سماجي سائنس|سماجي سائنسن]] پڻ سائنسي قانونن کي ترتيب ڏيڻ جي ڪوشش ڪئي آهي، جيتوڻيڪ انهن ۾ عام طور تي تمام گهٽ اڳڪٿي ڪرڻ واري طاقت هوندي آهي. ==جائزو== ==خاصيتون== ==رياضيات جي مساواتن جي نتيجي طور قانون== ==فزڪس جا قانون== ==ڪيميا جا قانون== ==حياتياتيات جا قانون== ==ڌرتي سائنس جا قانون== ==ٻيا شعبا== ==تاريخ== ==پڻ ڏسو== * [[فارمولا]] * [[نظريو]] * [[طبعي سائنس|طبعي مستقل]] * [[تحقيق|تجرباتي تحقيق]] * [[اصول علم دستور المعاش|قانون (اصول)]] * [[سائنس جو فلسفو]] * [[ماڻهن جي نالي تي رکيل سائنسي قانونن جي فهرست|سائنسي قانونن جي فهرست]] * [[نامياتي ڪيميا|نامياتيات]] * [[تجرباتي شمارياتي قانون]] * [[ماڻهن جي نالي تي رکيل سائنسي قانونن جي فهرست]] ==حوالا== {{حوالا}} ==وڌيڪ پڙهڻ== * {{cite book | last=Barrow | first=John D. |authorlink=John D. Barrow | title=Theories of Everything: The Quest for Ultimate Explanations | publisher=Ballantine Books | date=1992 | isbn=0-449-90738-4 }} * {{cite book|last=Dilworth|first=Craig|title=Scientific progress : a study concerning the nature of the relation between successive scientific theories|year=2007|publisher=Springer Verlag|location=Dordrecht|isbn=978-1-4020-6353-4|edition=4th |chapter=Appendix IV. On the nature of scientific laws and theories}} * [[Francis Bacon]] (1620). ''[[Novum Organum]]''. * {{cite book|last=Hanzel|first=Igor|title=The concept of scientific law in the philosophy of science and epistemology : a study of theoretical reason|year=1999|publisher=Kluwer|location=Dordrecht [u.a.]|isbn=978-0-7923-5852-7}} * {{cite book | last=Lehoux | first=Daryn | title=What Did the Romans Know? An Inquiry into Science and Worldmaking | publisher=University of Chicago Press | publication-place=Chicago, Ill. | date=2012-02-28 | isbn=978-0-226-47114-3 }} * {{cite book|last=Nagel|first=Ernest|title=The structure of science problems in the logic of scientific explanation|year=1984|publisher=Hackett|location=Indianapolis|isbn=978-0-915144-71-6|edition=2nd |chapter=5. Experimental laws and theories}} * {{cite book |author=R. Penrose| title=The Road to Reality| publisher= Vintage books| year=2007 | isbn=978-0-679-77631-4| title-link=The Road to Reality}} * {{cite encyclopedia|last=Swartz |first=Norman |title=Laws of Nature |encyclopedia=Internet encyclopedia of philosophy |url=http://www.iep.utm.edu/lawofnat/ |date=20 February 2009 |access-date=7 May 2012}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Commons category|Scientific laws}} * [http://www.xs4all.nl/~johanw/contents.html Physics Formulary], a useful book in different formats containing many or the physical laws and formulae. * [http://www.eformulae.com/ Eformulae.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223213527/http://eformulae.com/ |date=2011-02-23 }}, website containing most of the formulae in different disciplines. * [[Stanford Encyclopedia of Philosophy]]: [http://plato.stanford.edu/entries/laws-of-nature/ "Laws of Nature"] by John W. Carroll. * Baaquie, Belal E. [http://www.srikant.org/core/phy11sep.html "Laws of Physics : A Primer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060408173159/http://srikant.org/core/phy11sep.html |date=2006-04-08 }}. Core Curriculum, [[National University of Singapore]]. * Francis, Erik Max. [http://www.alcyone.com/max/physics/laws/ "The laws list".]. [http://www.alcyone.com/max/physics/ Physics]. Alcyone Systems * Pazameta, Zoran. [http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide "The laws of nature".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226190326/http://www.csicop.org/si/show/laws_of_nature_a_skeptics_guide |date=2014-02-26 }} [[CSICOP|Committee for the scientific investigation of Claims of the Paranormal]]. * [[The Internet Encyclopedia of Philosophy]]. [http://www.utm.edu/research/iep/l/lawofnat.htm "Laws of Nature"] – By [[Norman Swartz]] * {{cite episode |url=http://www.bbc.co.uk/programmes/p00546x5 |title=Laws of Nature |series=In Our Time |series-link=In Our Time (radio series) |network=BBC Radio 4 |author1=Mark Buchanan |author2=Frank Close |author3=Nancy Cartwright |author4=Melvyn Bragg (host) |date=Oct 19, 2000}} {{Authority control}} [[زمرو:سائنسي قانون]] [[زمرو:سائنس]] [[زمرو:اصول]] وڊيو ڪلپس [[زمرو:تجربيت]] [[زمرو:ميٽا سائنس]] [[زمرو:سائنسي طريقو]] [[زمرو:تجرباتي قانون|*]] [[زمرو:سائنس جو فلسفو]] [[زمرو:وڊيو ڪلپس]] [[زمرو:سائنس-سان لاڳاپيل فهرستون|سائنسي قانون]] kj5iue7s8ghbyscit21kkj5x9iwtm37 10 95109 373963 372268 2026-04-27T19:36:02Z Intisar Ali 8681 373963 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو ۽ بين الوڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{hatnote|'''{{نقصانڪار|هي رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم "{{tl|چوريو سانچو}}" ۾ تبديل نه ڪيو وڃي. ان سانچي جي دستاويزن مطابق، اهڙي تبديلي هن سانچي کي سافٽ ريڊائريڪٽس لاءِ غير مستحڪم بڻائي ڇڏيندي.}}'''}} {{Substitution|not|۽ ٻين رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم جي برعڪس، هي سانچو '''صرف''' [[وڪيپيڊيا:Soft redirects|وڪيڊيٽا سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ۽ زمري بندي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي}} {{template shortcut|Wikidata redirect|Wdr}} __NOTOC__ === استعمال === {{hatnote|هن rcat سانچي کي '''ڪنهن به [[wp:namespace|namespace]]''' ۾ استعمال ڪريو۔}} * هي خاص redirect category ([[wp:RCAT|rcat]]) سانچو {{Cat|Soft redirects connected to a Wikidata item}} کي ڀري ٿو۔ اهو "خاص" ان ڪري آهي جو اهو '''صرف''' انهن [[Wikipedia:Soft redirects|سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي جيڪي [[Wikidata]] شيئن سان ڳنڍيل هجن۔ جيڪي hard redirects وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل هجن، انهن لاءِ {{t|R with Wikidata item}} استعمال ڪريو۔ : هڪ عام سافٽ ريڊائريڪٽ هن طرح هوندو: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|(page name)}} {{Soft redirect with Wikidata item}} </syntaxhighlight> * هن rcat کي هر اهڙي سافٽ ريڊائريڪٽ تي استعمال ڪريو جيڪو ڪنهن به نيم اسپيس ۾ ٻين وڪيميڊيا منصوبن سان ڳنڍيل هجي۔ مثالن لاءِ زمرو ڏسو۔ * ياد رکو ته {{tl|Redirect category shell}} (Rcat shell) سافٽ ريڊائريڪٽس تي استعمال نه ٿيندو، تنهنڪري '''هي سانچو صرف اڪيلو استعمال ڪيو وڃي'''۔ ==== پيراميٽر ==== هن rcat ۾ هڪ unnamed پيراميٽر {{para|1}} آهي، جيڪو تڏهن استعمال ٿيندو جڏهن Wikidata جو "Q" نمبر پاڻمرادو نه اچي پر توهان کي خبر هجي ته اهو موجود آهي۔ مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|Duval (surname)}} {{Soft redirect with Wikidata item|21491525}} </syntaxhighlight> ...جتي وڪيڊيٽا تي نمبر آهي '''[[Wikidata:Q21491525|Q21491525]]'''۔ {{info|heading=ٽيڪنيڪل نوٽ|style=background:#E8F8F5;|هي سانچو پاڻمرادو ايٽم نمبر داخل ڪندو جيڪڏهن سافٽ ريڊائريڪٽ جو عنوان وڪيڊيٽا تي موجود هجي ۽ ان سان ڳنڍيل هجي۔ ڪو به ايڊيٽر جيڪو وڪيڊيٽا سان واقف هجي، اهو اهڙو لنڪ ٺاهي سگهي ٿو۔}} ==== متبادل نالا (عرفيتون) ==== * <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:WhatLinksHere/Template:Wikidata_redirect|hidetrans=1&hidelinks=1&limit=500}} پڻ سڃاتو وڃي ٿو...]</span> – اهي سڀ سانچا جيڪي هتي redirect ٿين ٿا === غلطي سڃاڻپ === هي سانچو پاڻمرادو انهن ريڊائريڪٽس کي [[: زمرو:Unlinked Wikidata redirects]] ۾ وجهي ٿو جيڪي وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل نه هجن۔ انهن کي درست ڪريو: - يا {{t|Soft redirect with Wikidata item}} هٽايو - يا وڪيڊيٽا سان ڳنڍيو === پڻ ڏسو === * {{tl|R category with possibilities}} * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Redirect/Style guide|WikiProject Redirect جو اندازي وارو گائيڊ]] ===سانچائي ڊيٽا=== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "هي سانچو هڪ ريڊائريڪٽ کي سافٽ وڪيڊيٽا ريڊائريڪٽ طور نشان لڳائي ٿو ۽ [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] ۾ شامل ڪري ٿو.", "params": { "1": { "label": "Item number", "description": "Q# يا صرف # ڏيو جيڪڏهن Wikidata item پاڻمرادو نه ملي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> {{R template index}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لڪير کان هيٺ شامل ڪريو --> [[زمرو:Redirect templates|Wikidata redirect]] [[زمرو:Soft redirect templates]] [[زمرو:Transwiki templates]] [[زمرو:Wikidata templates]] }}</includeonly> <noinclude> [[زمرو:Redirect category template documentation pages|Wikidata redirect]] </noinclude> bdx1tzxohcvs7f1wfofl5anxkw1a5l4 373964 373963 2026-04-27T19:36:28Z Intisar Ali 8681 373964 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو ۽ بين الوڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{hatnote|'''{{نقصانڪار|هي رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم "{{tl|چوريو سانچو}}" ۾ تبديل نه ڪيو وڃي. ان سانچي جي دستاويزن مطابق، اهڙي تبديلي هن سانچي کي سافٽ ريڊائريڪٽس لاءِ غير مستحڪم بڻائي ڇڏيندي.}}'''}} {{Substitution|not|۽ ٻين رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم جي برعڪس، هي سانچو '''صرف''' [[وڪيپيڊيا:Soft redirects|وڪيڊيٽا سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ۽ زمري بندي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي}} {{template shortcut|Wikidata redirect|Wdr}} __NOTOC__ {{Clear}} === استعمال === {{hatnote|هن rcat سانچي کي '''ڪنهن به [[wp:namespace|namespace]]''' ۾ استعمال ڪريو۔}} * هي خاص redirect category ([[wp:RCAT|rcat]]) سانچو {{Cat|Soft redirects connected to a Wikidata item}} کي ڀري ٿو۔ اهو "خاص" ان ڪري آهي جو اهو '''صرف''' انهن [[Wikipedia:Soft redirects|سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي جيڪي [[Wikidata]] شيئن سان ڳنڍيل هجن۔ جيڪي hard redirects وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل هجن، انهن لاءِ {{t|R with Wikidata item}} استعمال ڪريو۔ : هڪ عام سافٽ ريڊائريڪٽ هن طرح هوندو: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|(page name)}} {{Soft redirect with Wikidata item}} </syntaxhighlight> * هن rcat کي هر اهڙي سافٽ ريڊائريڪٽ تي استعمال ڪريو جيڪو ڪنهن به نيم اسپيس ۾ ٻين وڪيميڊيا منصوبن سان ڳنڍيل هجي۔ مثالن لاءِ زمرو ڏسو۔ * ياد رکو ته {{tl|Redirect category shell}} (Rcat shell) سافٽ ريڊائريڪٽس تي استعمال نه ٿيندو، تنهنڪري '''هي سانچو صرف اڪيلو استعمال ڪيو وڃي'''۔ ==== پيراميٽر ==== هن rcat ۾ هڪ unnamed پيراميٽر {{para|1}} آهي، جيڪو تڏهن استعمال ٿيندو جڏهن Wikidata جو "Q" نمبر پاڻمرادو نه اچي پر توهان کي خبر هجي ته اهو موجود آهي۔ مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|Duval (surname)}} {{Soft redirect with Wikidata item|21491525}} </syntaxhighlight> ...جتي وڪيڊيٽا تي نمبر آهي '''[[Wikidata:Q21491525|Q21491525]]'''۔ {{info|heading=ٽيڪنيڪل نوٽ|style=background:#E8F8F5;|هي سانچو پاڻمرادو ايٽم نمبر داخل ڪندو جيڪڏهن سافٽ ريڊائريڪٽ جو عنوان وڪيڊيٽا تي موجود هجي ۽ ان سان ڳنڍيل هجي۔ ڪو به ايڊيٽر جيڪو وڪيڊيٽا سان واقف هجي، اهو اهڙو لنڪ ٺاهي سگهي ٿو۔}} ==== متبادل نالا (عرفيتون) ==== * <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:WhatLinksHere/Template:Wikidata_redirect|hidetrans=1&hidelinks=1&limit=500}} پڻ سڃاتو وڃي ٿو...]</span> – اهي سڀ سانچا جيڪي هتي redirect ٿين ٿا === غلطي سڃاڻپ === هي سانچو پاڻمرادو انهن ريڊائريڪٽس کي [[: زمرو:Unlinked Wikidata redirects]] ۾ وجهي ٿو جيڪي وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل نه هجن۔ انهن کي درست ڪريو: - يا {{t|Soft redirect with Wikidata item}} هٽايو - يا وڪيڊيٽا سان ڳنڍيو === پڻ ڏسو === * {{tl|R category with possibilities}} * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Redirect/Style guide|WikiProject Redirect جو اندازي وارو گائيڊ]] ===سانچائي ڊيٽا=== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "هي سانچو هڪ ريڊائريڪٽ کي سافٽ وڪيڊيٽا ريڊائريڪٽ طور نشان لڳائي ٿو ۽ [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] ۾ شامل ڪري ٿو.", "params": { "1": { "label": "Item number", "description": "Q# يا صرف # ڏيو جيڪڏهن Wikidata item پاڻمرادو نه ملي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> {{R template index}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لڪير کان هيٺ شامل ڪريو --> [[زمرو:Redirect templates|Wikidata redirect]] [[زمرو:Soft redirect templates]] [[زمرو:Transwiki templates]] [[زمرو:Wikidata templates]] }}</includeonly> <noinclude> [[زمرو:Redirect category template documentation pages|Wikidata redirect]] </noinclude> 6oc9x2yq2f1vays0qyya3twojenv55u 373965 373964 2026-04-27T19:39:21Z Intisar Ali 8681 373965 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو ۽ بين الوڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{hatnote|'''{{نقصانڪار|هي رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم "{{tl|چوريو سانچو}}" ۾ تبديل نه ڪيو وڃي. ان سانچي جي دستاويزن مطابق، اهڙي تبديلي هن سانچي کي سافٽ ريڊائريڪٽس لاءِ غير مستحڪم بڻائي ڇڏيندي.}}'''}} {{Substitution|not|۽ ٻين رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم جي برعڪس، هي سانچو '''صرف''' [[وڪيپيڊيا:Soft redirects|وڪيڊيٽا سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ۽ زمري بندي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي}} {{template shortcut|Wikidata redirect|Wdr}} __NOTOC__ {{Clear}} === استعمال === {{hatnote|هن rcat سانچي کي '''ڪنهن به [[wp:namespace|namespace]]''' ۾ استعمال ڪريو۔}} * هي خاص redirect category ([[وپ:RCAT|rcat]]) سانچو {{Cat|Soft redirects connected to a Wikidata item}} کي ڀري ٿو۔ اهو "خاص" ان ڪري آهي جو اهو '''صرف''' انهن [[وڪيپيڊيا: سافٽ ريڊائريڪٽس|سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي جيڪي [[وڪيڊيٽا]] شيئن سان ڳنڍيل هجن۔ جيڪي ھارڊ ريڊائريڪٽس وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل هجن، انهن لاءِ {{t|R with Wikidata item}} استعمال ڪريو۔ : هڪ عام سافٽ ريڊائريڪٽ هن طرح هوندو: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|(page name)}} {{Soft redirect with Wikidata item}} </syntaxhighlight> * هن rcat کي هر اهڙي سافٽ ريڊائريڪٽ تي استعمال ڪريو جيڪو ڪنهن به نيم اسپيس ۾ ٻين وڪيميڊيا منصوبن سان ڳنڍيل هجي۔ مثالن لاءِ زمرو ڏسو۔ * ياد رکو ته {{tl|Redirect category shell}} (آر ڪيٽ شيل) سافٽ ريڊائريڪٽس تي استعمال نه ٿيندو، تنهنڪري '''هي سانچو صرف اڪيلو استعمال ڪيو وڃي'''۔ ==== پيراميٽر ==== هن rcat ۾ هڪ بي نانٔ پيراميٽر {{para|1}} آهي، جيڪو تڏهن استعمال ٿيندو جڏهن وڪيڊيٽا جو "Q" نمبر پاڻمرادو نه اچي پر توهان کي خبر هجي ته اهو موجود آهي۔ مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|Duval (surname)}} {{Soft redirect with Wikidata item|21491525}} </syntaxhighlight> ...جتي وڪيڊيٽا تي نمبر آهي '''[[Wikidata:Q21491525|Q21491525]]'''۔ {{info|heading=ٽيڪنيڪل نوٽ|style=background:#E8F8F5;|هي سانچو پاڻمرادو ايٽم نمبر داخل ڪندو جيڪڏهن سافٽ ريڊائريڪٽ جو عنوان وڪيڊيٽا تي موجود هجي ۽ ان سان ڳنڍيل هجي۔ ڪو به ايڊيٽر جيڪو وڪيڊيٽا سان واقف هجي، اهو اهڙو لنڪ ٺاهي سگهي ٿو۔}} ==== متبادل نالا (عرفيتون) ==== * <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:WhatLinksHere/سانچو:Wikidata_redirect|hidetrans=1&hidelinks=1&limit=500}} پڻ سڃاتو وڃي ٿو...]</span> – اهي سڀ سانچا جيڪي هتي redirect ٿين ٿا === غلطي سڃاڻپ === هي سانچو پاڻمرادو انهن ريڊائريڪٽس کي [[: زمرو:Unlinked Wikidata redirects]] ۾ وجهي ٿو جيڪي وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل نه هجن۔ انهن کي درست ڪريو: - يا {{t|Soft redirect with Wikidata item}} هٽايو - يا وڪيڊيٽا سان ڳنڍيو === پڻ ڏسو === * {{tl|R category with possibilities}} * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Redirect/Style guide|WikiProject Redirect جو اندازي وارو گائيڊ]] ===سانچائي ڊيٽا=== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "هي سانچو هڪ ريڊائريڪٽ کي سافٽ وڪيڊيٽا ريڊائريڪٽ طور نشان لڳائي ٿو ۽ [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] ۾ شامل ڪري ٿو.", "params": { "1": { "label": "Item number", "description": "Q# يا صرف # ڏيو جيڪڏهن Wikidata item پاڻمرادو نه ملي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> {{R template index}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لڪير کان هيٺ شامل ڪريو --> [[زمرو:Redirect templates|Wikidata redirect]] [[زمرو:Soft redirect templates]] [[زمرو:Transwiki templates]] [[زمرو:Wikidata templates]] }}</includeonly> <noinclude> [[زمرو:Redirect category template documentation pages|Wikidata redirect]] </noinclude> 2uik751krfdrndqdna67tlr4iqh892y 373966 373965 2026-04-27T19:40:02Z Intisar Ali 8681 373966 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو ۽ بين الوڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{hatnote|'''{{نقصانڪار|هي رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم "{{tl|چوريو سانچو}}" ۾ تبديل نه ڪيو وڃي. ان سانچي جي دستاويزن مطابق، اهڙي تبديلي هن سانچي کي سافٽ ريڊائريڪٽس لاءِ غير مستحڪم بڻائي ڇڏيندي.}}'''}} {{Substitution|not|۽ ٻين رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم جي برعڪس، هي سانچو '''صرف''' [[وڪيپيڊيا:Soft redirects|وڪيڊيٽا سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ۽ زمري بندي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي}} {{template shortcut|Wikidata redirect|Wdr}} __NOTOC__ {{Clear}} === استعمال === {{hatnote|هن rcat سانچي کي '''ڪنهن به [[wp:namespace|namespace]]''' ۾ استعمال ڪريو۔}} * هي خاص چوريو وارو زمرو ([[وپ:RCAT|rcat]]) سانچو {{Cat|Soft redirects connected to a Wikidata item}} کي ڀري ٿو۔ اهو "خاص" ان ڪري آهي جو اهو '''صرف''' انهن [[وڪيپيڊيا: سافٽ ريڊائريڪٽس|سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي جيڪي [[وڪيڊيٽا]] شيئن سان ڳنڍيل هجن۔ جيڪي ھارڊ ريڊائريڪٽس وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل هجن، انهن لاءِ {{t|R with Wikidata item}} استعمال ڪريو۔ : هڪ عام سافٽ ريڊائريڪٽ هن طرح هوندو: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|(page name)}} {{Soft redirect with Wikidata item}} </syntaxhighlight> * هن rcat کي هر اهڙي سافٽ ريڊائريڪٽ تي استعمال ڪريو جيڪو ڪنهن به نيم اسپيس ۾ ٻين وڪيميڊيا منصوبن سان ڳنڍيل هجي۔ مثالن لاءِ زمرو ڏسو۔ * ياد رکو ته {{tl|Redirect category shell}} (آر ڪيٽ شيل) سافٽ ريڊائريڪٽس تي استعمال نه ٿيندو، تنهنڪري '''هي سانچو صرف اڪيلو استعمال ڪيو وڃي'''۔ ==== پيراميٽر ==== هن rcat ۾ هڪ بي نانٔ پيراميٽر {{para|1}} آهي، جيڪو تڏهن استعمال ٿيندو جڏهن وڪيڊيٽا جو "Q" نمبر پاڻمرادو نه اچي پر توهان کي خبر هجي ته اهو موجود آهي۔ مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|Duval (surname)}} {{Soft redirect with Wikidata item|21491525}} </syntaxhighlight> ...جتي وڪيڊيٽا تي نمبر آهي '''[[Wikidata:Q21491525|Q21491525]]'''۔ {{info|heading=ٽيڪنيڪل نوٽ|style=background:#E8F8F5;|هي سانچو پاڻمرادو ايٽم نمبر داخل ڪندو جيڪڏهن سافٽ ريڊائريڪٽ جو عنوان وڪيڊيٽا تي موجود هجي ۽ ان سان ڳنڍيل هجي۔ ڪو به ايڊيٽر جيڪو وڪيڊيٽا سان واقف هجي، اهو اهڙو لنڪ ٺاهي سگهي ٿو۔}} ==== متبادل نالا (عرفيتون) ==== * <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:WhatLinksHere/سانچو:Wikidata_redirect|hidetrans=1&hidelinks=1&limit=500}} پڻ سڃاتو وڃي ٿو...]</span> – اهي سڀ سانچا جيڪي هتي redirect ٿين ٿا === غلطي سڃاڻپ === هي سانچو پاڻمرادو انهن ريڊائريڪٽس کي [[: زمرو:Unlinked Wikidata redirects]] ۾ وجهي ٿو جيڪي وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل نه هجن۔ انهن کي درست ڪريو: - يا {{t|Soft redirect with Wikidata item}} هٽايو - يا وڪيڊيٽا سان ڳنڍيو === پڻ ڏسو === * {{tl|R category with possibilities}} * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Redirect/Style guide|WikiProject Redirect جو اندازي وارو گائيڊ]] ===سانچائي ڊيٽا=== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "هي سانچو هڪ ريڊائريڪٽ کي سافٽ وڪيڊيٽا ريڊائريڪٽ طور نشان لڳائي ٿو ۽ [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] ۾ شامل ڪري ٿو.", "params": { "1": { "label": "Item number", "description": "Q# يا صرف # ڏيو جيڪڏهن Wikidata item پاڻمرادو نه ملي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> {{R template index}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لڪير کان هيٺ شامل ڪريو --> [[زمرو:Redirect templates|Wikidata redirect]] [[زمرو:Soft redirect templates]] [[زمرو:Transwiki templates]] [[زمرو:Wikidata templates]] }}</includeonly> <noinclude> [[زمرو:Redirect category template documentation pages|Wikidata redirect]] </noinclude> f0ckmwntn0m9j08e1b9petf00owwabq 373967 373966 2026-04-27T19:41:25Z Intisar Ali 8681 373967 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺ ڏنل هنڌ تي شامل ڪريو ۽ بين الوڪي لنڪس وڪيڊيٽا تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا: وڪيڊيٽا]]) --> {{hatnote|'''{{نقصانڪار|هي رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم "{{tl|چوريو سانچو}}" ۾ تبديل نه ڪيو وڃي. ان سانچي جي دستاويزن مطابق، اهڙي تبديلي هن سانچي کي سافٽ ريڊائريڪٽس لاءِ غير مستحڪم بڻائي ڇڏيندي.}}'''}} {{Substitution|not|۽ ٻين رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم جي برعڪس، هي سانچو '''صرف''' [[وڪيپيڊيا:Soft redirects|وڪيڊيٽا سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ۽ زمري بندي ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي}} {{template shortcut|Wikidata redirect|Wdr}} __NOTOC__ {{Clear}} === استعمال === {{hatnote|هن rcat سانچي کي '''ڪنهن به [[wp:namespace|namespace]]''' ۾ استعمال ڪريو۔}} * هي خاص چوريو وارو زمرو ([[وپ:رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم| رورسڊ ڪمپائونڊ ايجنٽ ٿيورم]]) سانچو {{Cat|Soft redirects connected to a Wikidata item}} کي ڀري ٿو۔ اهو "خاص" ان ڪري آهي جو اهو '''صرف''' انهن [[وڪيپيڊيا: سافٽ ريڊائريڪٽس|سافٽ ريڊائريڪٽس]] کي ٽيگ ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي جيڪي [[وڪيڊيٽا]] شيئن سان ڳنڍيل هجن۔ جيڪي ھارڊ ريڊائريڪٽس وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل هجن، انهن لاءِ {{t|R with Wikidata item}} استعمال ڪريو۔ : هڪ عام سافٽ ريڊائريڪٽ هن طرح هوندو: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|(page name)}} {{Soft redirect with Wikidata item}} </syntaxhighlight> * هن rcat کي هر اهڙي سافٽ ريڊائريڪٽ تي استعمال ڪريو جيڪو ڪنهن به نيم اسپيس ۾ ٻين وڪيميڊيا منصوبن سان ڳنڍيل هجي۔ مثالن لاءِ زمرو ڏسو۔ * ياد رکو ته {{tl|Redirect category shell}} (آر ڪيٽ شيل) سافٽ ريڊائريڪٽس تي استعمال نه ٿيندو، تنهنڪري '''هي سانچو صرف اڪيلو استعمال ڪيو وڃي'''۔ ==== پيراميٽر ==== هن rcat ۾ هڪ بي نانٔ پيراميٽر {{para|1}} آهي، جيڪو تڏهن استعمال ٿيندو جڏهن وڪيڊيٽا جو "Q" نمبر پاڻمرادو نه اچي پر توهان کي خبر هجي ته اهو موجود آهي۔ مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{wiktionary redirect|Duval (surname)}} {{Soft redirect with Wikidata item|21491525}} </syntaxhighlight> ...جتي وڪيڊيٽا تي نمبر آهي '''[[Wikidata:Q21491525|Q21491525]]'''۔ {{info|heading=ٽيڪنيڪل نوٽ|style=background:#E8F8F5;|هي سانچو پاڻمرادو ايٽم نمبر داخل ڪندو جيڪڏهن سافٽ ريڊائريڪٽ جو عنوان وڪيڊيٽا تي موجود هجي ۽ ان سان ڳنڍيل هجي۔ ڪو به ايڊيٽر جيڪو وڪيڊيٽا سان واقف هجي، اهو اهڙو لنڪ ٺاهي سگهي ٿو۔}} ==== متبادل نالا (عرفيتون) ==== * <span class="plainlinks">[{{fullurl:Special:WhatLinksHere/سانچو:Wikidata_redirect|hidetrans=1&hidelinks=1&limit=500}} پڻ سڃاتو وڃي ٿو...]</span> – اهي سڀ سانچا جيڪي هتي redirect ٿين ٿا === غلطي سڃاڻپ === هي سانچو پاڻمرادو انهن ريڊائريڪٽس کي [[: زمرو:Unlinked Wikidata redirects]] ۾ وجهي ٿو جيڪي وڪيڊيٽا سان ڳنڍيل نه هجن۔ انهن کي درست ڪريو: - يا {{t|Soft redirect with Wikidata item}} هٽايو - يا وڪيڊيٽا سان ڳنڍيو === پڻ ڏسو === * {{tl|R category with possibilities}} * [[وڪيپيڊيا:WikiProject Redirect/Style guide|WikiProject Redirect جو اندازي وارو گائيڊ]] ===سانچائي ڊيٽا=== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "هي سانچو هڪ ريڊائريڪٽ کي سافٽ وڪيڊيٽا ريڊائريڪٽ طور نشان لڳائي ٿو ۽ [[:Category:Soft redirects connected to a Wikidata item]] ۾ شامل ڪري ٿو.", "params": { "1": { "label": "Item number", "description": "Q# يا صرف # ڏيو جيڪڏهن Wikidata item پاڻمرادو نه ملي.", "type": "string", "required": false } } } </templatedata> {{R template index}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لڪير کان هيٺ شامل ڪريو --> [[زمرو:Redirect templates|Wikidata redirect]] [[زمرو:Soft redirect templates]] [[زمرو:Transwiki templates]] [[زمرو:Wikidata templates]] }}</includeonly> <noinclude> [[زمرو:Redirect category template documentation pages|Wikidata redirect]] </noinclude> mpfjn087aiin5lwdaoo5xihqndwg6gw 0 95321 374094 373307 2026-04-28T09:18:38Z Ibne maryam 17680 added [[Category:تنتي سرشتي جو علم]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 374094 wikitext text/x-wiki {{مختصر وضاحت|اهڙي تنت جيڪا ريڙهه جي هڏي ۽ جسم جي وچ ۾ سگنلن کي منتقل ڪري ٿي}} {{Infobox nerve | Name = ريڙهي تنت | Latin = nervus spinalis | Image = spinal nerve.svg | Caption = ريڙهي تنت جي ٺهڻ پٺين ۽ اڳين پاڙن مان | Image2 = | Innervates = | BranchFrom = | BranchTo = }} '''ريڙهي تنت''' هڪ [[مخلوط تنت]] آهي، جيڪا [[حرڪتي نيورون|حرڪتي]]، [[حسي نيورون|حسي]] ۽ [[خودڪار تنتي نظام|خودڪار]] سگنلن کي [[ريڙهه جي هڏي]] ۽ جسم جي وچ ۾ منتقل ڪري ٿي۔ انسان جي جسم ۾ ريڙهي [[تنت]]ن جا 31 جوڙا هوندا آهن، جيڪي [[ريڙهي ستون]] جي ٻنهي پاسن تي هڪ هڪ موجود هوندا آهن۔<ref name="Kaiser">{{cite book |last1=Kaiser |first1=JT |last2=Lugo-Pico |first2=JG |title=Neuroanatomy, Spinal Nerves. |date=January 2024 |pmid=31194375}}</ref><ref name="AANS">{{cite web |title=A Neurosurgeon’s Overview of the Anatomy of the Spine and Peripheral Nervous System |url=https://www.aans.org/en/Patients/Neurosurgical-Conditions-and-Treatments/Anatomy-of-the-Spine-and-Peripheral-Nervous-System |website=www.aans.org |access-date=21 December 2023 |language=en}}</ref> اهي تنتون ريڙهه جي مختلف حصن موجب ورهايل آهن: [[گردني مهرن|گردني]]، [[ٿوريڪڪ مهرن|ٿوريڪڪ]]، [[لمبر مهرن|لمبر]]، [[سيڪرَل مهرن|سيڪرَل]] ۽ [[ڪوڪسيجيئل مهرن|ڪوڪسيجيئل]] علائقا۔<ref name="Kaiser"/> انهن ۾ اٺ جوڙا '''گردني تنتن''' جا، ٻارهن جوڙا '''ٿوريڪڪ تنتن''' جا، پنج جوڙا '''لمبر تنتن''' جا، پنج جوڙا '''سيڪرَل تنتن''' جا، ۽ هڪ جوڙو '''ڪوڪسيجيئل تنتن''' جو هوندو آهي۔ ريڙهي تنتون [[پيريفيرل تنتي نظام]] جو حصو آهن۔<ref name="Kaiser" /> == بناوٽ == [[File:Gray675.png|thumb|left|240px|ريڙهي تنت]] [[File:Cervical vertebra english.png|thumb|240px|عام ريڙهي تنت جو هنڌ]] هر '''ريڙهي تنت''' هڪ [[مخلوط تنت]] هوندي آهي، جيڪا [[تنتي پاڙ]]ن جي [[ايڪسون|ريشن]] مان ٺهندي آهي، جيڪي ان جي [[ريڙهي تنت جي پٺي پاڙ|پٺين]] ۽ [[ريڙهي تنت جي اڳين پاڙ|اڳين پاڙن]] مان گڏ ٿين ٿا۔ پٺي پاڙ [[حسي ايندڙ تنتي ريشا|حسي ايندڙ]] پاڙ هوندي آهي ۽ حسي معلومات دماغ ڏانهن کڻي وڃي ٿي۔ اڳي پاڙ [[حرڪتي ويندڙ تنتي ريشا|حرڪتي ويندڙ]] پاڙ هوندي آهي ۽ حرڪتي معلومات دماغ مان کڻي اچي ٿي۔ ريڙهي تنت ريڙهه جي هڏي مان هڪ سوراخ ([[مهرن جي وچ وارو سوراخ]]) ذريعي ٻاهر نڪري ٿي، جيڪو پاڙيسري مهرن جي وچ ۾ هوندو آهي۔ اهو سڀني ريڙهي تنتن لاءِ صحيح آهي، سواءِ پهرين ريڙهي تنت (C1) جي، جيڪا [[اوڪسيپيٽل هڏي]] ۽ [[ايٽلس (پهريون مهر)]] جي وچ مان نڪري ٿي۔<ref name="Saladin1">{{cite book |last1=Saladin |first1=Kenneth S. |title=Human anatomy |date=2011 |publisher=McGraw-Hill |location=New York |isbn=9780071222075 |pages=382–388|edition=3rd}}</ref> ان ڪري گردني تنتن جي ڳڻپ هيٺئين مهر جي بنياد تي ڪئي ويندي آهي، سواءِ C8 جي، جيڪا C7 جي هيٺان ۽ T1 جي مٿان موجود هوندي آهي۔ ٿوريڪڪ، لمبر ۽ سيڪرَل تنتن جي ڳڻپ وري مٿئين مهر جي بنياد تي ٿيندي آهي۔ جيڪڏهن [[لمبر مهرن جي تبديلي|لمبرائزد]] S1 مهر (جنهن کي L6 پڻ چيو وڃي ٿو) يا [[لمبر مهرن جي تبديلي|سيڪرَلائزد]] L5 مهر هجي، تڏهن به عام طور تي تنتن جي ڳڻپ L5 تائين ڪئي ويندي آهي ۽ ايندڙ تنت S1 هوندي آهي۔ [[File:Gray799.svg|thumb|right|300px|عام ريڙهي تنت جي بناوٽ جو خاڪو<br />1. [[عام جسمي حرڪتي ريشا|جسمي حرڪتي]].<br />2. [[عام جسمي حسي ريشا|جسمي حسي]].<br />3,4,5. [[عام اندرين عضون جا حرڪتي ريشا|سمپٿٽڪ حرڪتي]].<br />6,7. [[عام اندرين عضون جا حسي ريشا|خودڪار حسي]].]] ريڙهي ستون کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ، تنت شاخن ۾ ورهائجي وڃي ٿي۔ [[ريڙهي تنت جي پٺي شاخ|پٺي شاخ]] ۾ اهي تنت شامل هونديون آهن جيڪي ڌڙ جي پٺين حصن کي فراهمي ڏين ٿيون ۽ چمڙي ۽ پٺي جي ڏورن تائين حسي ۽ حرڪتي معلومات پهچائين ٿيون ([[ايپي ايڪسيل ڏورا]])۔ [[ريڙهي تنت جي اڳي شاخ|اڳي شاخ]] ڌڙ جي اڳين حصن ۽ مٿين ۽ هيٺين عضون کي فراهمي ڏئي ٿي ([[هائيپي ايڪسيل ڏورا]]) ۽ جسم جي اڳيان ۽ پاسن وارن حصن، جسماني ڀتين ۽ عضون تائين حسي ۽ حرڪتي معلومات کڻي وڃي ٿي۔ [[ريڙهي تنت جي ميننجيل شاخون|ميننجيل شاخون]] (واپس ايندڙ ميننجيل يا سائنُوورٽيبرل تنتون) ريڙهي تنت مان نڪري وري مهرن جي وچ واري سوراخ ۾ داخل ٿين ٿيون ۽ لِگامينٽ، ڊُورا، رت جون نليون، مهرن جي وچ وارا ڊسڪ، جوڙ ۽ هڏن جي ٻاهرئين پرت کي فراهمي ڏين ٿيون۔ [[رامي ڪميونيڪينٽس]] ۾ خودڪار تنتون شامل هونديون آهن، جيڪي اندرين عضون تائين حرڪتي ۽ حسي سگنل پهچائين ٿيون۔ ڪجهه اڳيون شاخون هڪ ٻئي سان ملي ڪري [[تنتي ڄار]] ٺاهين ٿيون، جيڪو پاڻ ۾ ڳنڍيل تنتن جو هڪ جال هوندو آهي۔ اهڙي ڄار مان نڪرندڙ تنتن ۾ مختلف ريڙهي تنتن جا ريشا گڏجي هڪ هنڌ تائين پهچن ٿا۔ اهم [[ريڙهي تنتي ڄار]] آهن: [[گردني تنتي ڄار]]، [[بريڪيئل تنتي ڄار]]، [[لمبر تنتي ڄار]]، [[سيڪرَل تنتي ڄار]] ۽ ننڍو [[ڪوڪسيجيئل تنتي ڄار]]۔<ref name="Saladin1" /> == مختلف ھنڌن واريون تنتون == {{Further |Spinal cord#Spinal cord segments}} === گردني تنتون === [[File:Gray795.png|thumb|گردني تنتون]] '''گردني تنتون''' اهي ريڙهي تنتون آهن جيڪي ريڙهه جي هڏي جي [[گردني ڀاڱو]] مان نڪرنديون آهن۔ جيتوڻيڪ گردني مهرون ست آهن (C1–C7)، پر گردني تنتون اٺ آهن [[گردني ريڙهي تنت 1|C1]]–[[گردني ريڙهي تنت 8|C8]]۔ C1–C7 پنهنجي لاڳاپيل مهرن جي مٿان نڪرنديون آهن، جڏهن ته C8، C7 جي هيٺان نڪري ٿي۔ باقي سڀني حصن ۾ تنت پنهنجي نالي واري مهر جي هيٺان نڪري ٿي۔ پٺئين ورڇ ۾ [[سب آڪسيپيٽل تنت]] (C1)، [[گريٽر آڪسيپيٽل تنت]] (C2) ۽ [[ٽيون آڪسيپيٽل تنت]] (C3) شامل آهن۔ اڳئين ورڇ ۾ [[گردني تنتي ڄار]] (C1–C4) ۽ [[بريڪيئل تنتي ڄار]] (C5–T1) شامل آهن۔ گردني تنتون [[اسٽرنو هائيوئڊ ڏورو|اسٽرنو هائيوئڊ]]، [[اسٽرنوٿائيروئڊ ڏورو|اسٽرنوٿائيروئڊ]] ۽ [[او موهائيوئڊ ڏورو|او موهائيوئڊ]] ڏورن کي فراهمي ڏين ٿيون۔ تنتن جو هڪ لوپ جنهن کي [[انسا سرويائڪلس]] چيو وڃي ٿو، گردني تنتي ڄار جو حصو آهي۔ === ڇاتي واريون تنتون === ڇاتي واريون تنتون اهي ٻارهن ريڙهي تنتون آهن جيڪي ڇاتي وارن مهرن مان نڪرنديون آهن۔ هر تنت T1–T12 پنهنجي لاڳاپيل مهر جي هيٺان نڪري ٿي۔ انهن جون شاخون ريڙهه مان نڪري سڌو [[پيرا ورٽيبرل گينگليا]] ڏانهن وڃن ٿيون، جتي اهي [[خودڪار تنتي نظام]] سان لاڳاپيل عضون ۽ غدودن جي ڪم ۾ حصو وٺن ٿيون۔ ==== اڳيون ورهاست ==== [[پاسيري واريون تنتون]] T1–T11 مان نڪريون ٿيون ۽ پسليوں جي وچ ۾ هلن ٿيون۔ T2 ۽ T3 تي اضافي شاخون ٺهي [[پاسيراٽي ٻانھن واري تنت]] ٺاهين ٿيون۔ [[پاسيري ھيٺ تنت]] T12 مان نڪري ٿي ۽ ٻارهين پسلي جي هيٺان هلندي آهي۔ ==== پٺيون ورهاست ==== مٿين ڇهن ٿوريڪڪ تنتن جون وچيون شاخون [[سيميسپائينيلس ڊورسي]] ۽ [[ملٽيفيڊس]] جي وچ مان گذري انهن کي فراهمي ڏين ٿيون، پوءِ [[رومبوئڊ ڏورو|رومبوئڊ]] ۽ [[ٽريپيزيوس ڏورو|ٽريپيزيوس]] کي پار ڪري چمڙي تائين پهچن ٿيون۔ هن حساس شاخ کي وچين جلدي شاخ چيو وڃي ٿو۔ هيٺين ڇهن تنتن جون وچيون شاخون خاص طور تي [[ملٽيفيڊس]] ۽ [[لانگيسمس ڊورسي]] کي فراهمي ڏين ٿيون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن چمڙي ڏانهن به ننڍيون شاخون ڏين ٿيون۔ هن کي پٺي واري جلدي شاخ چيو وڃي ٿو۔ === لمبر تنتون === [[File:Gray823.png|thumb|لمبر تنتي ڄار ۽ شاخون]] [[لمبر تنتون]] اهي پنج ريڙهي تنتون آهن جيڪي لمبر مهرن مان نڪرنديون آهن۔ اهي پٺين ۽ اڳين ورهاستن ۾ ورهايل آهن۔ ==== پٺيون ورهاست ==== پٺين ورهاستن جون وچيون شاخون مهرن جي جوڙن جي ويجهو هلن ٿيون ۽ [[ملٽيفيڊس ڏورو]] ۾ ختم ٿين ٿيون۔ پاسي واريون شاخون [[ايريڪٽر اسپائناي ڏورا]] کي فراهمي ڏين ٿيون۔ مٿين ٽن تنتن مان جلدي شاخون نڪرنديون آهن جيڪي [[ليٽيسيمس ڊورسي]] جي اپونوروسس کي پار ڪري [[ايليئڪ ڪرسٽ]] کان ٿينديون [[نٽ]] جي چمڙي تائين پهچن ٿيون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[گريٽر ٽروڪنٽر]] تائين وڃن ٿيون۔ ==== اڳيون ورهاست ==== لمبر تنتن جون اڳيون شاخون مٿان کان هيٺان وڌنديون وڃن ٿيون۔ اهي [[سمپٿٽڪ ٽرنڪ]] جي [[لمبر گينگليا]] مان ايندڙ [[گري رامي ڪميونيڪينٽس]] سان ڳنڍجن ٿيون۔ پهرين ۽ ٻئي (۽ ڪڏهن ٽئين ۽ چوٿين) لمبر تنتون [[وائيٽ رامي ڪميونيڪينٽس]] ذريعي پڻ ڳنڍيل هونديون آهن۔ اهي تنتون [[پسواس ميجر]] جي پٺيان يا ان جي وچ مان گذرن ٿيون ۽ [[ڪواڊريٽس لمبورم]] کي فراهمي ڏين ٿيون۔ پهرين ٽن ۽ چوٿين جي وڏي حصي مان [[لمبر تنتي ڄار]] ٺهي ٿو۔ چوٿين جو ننڍو حصو پنجين سان ملي [[لمبو سيڪرَل ٽرنڪ]] ٺاهي ٿو، جيڪو [[سيڪرَل تنتي ڄار]] ۾ حصو وٺي ٿو۔ چوٿين تنت کي [[فرڪل تنت]] چيو وڃي ٿو۔ === سيڪرَل تنتون === [[File: Gray828.png|thumb|سيڪرَل ۽ پيوڊينڊل تنتي ڄار جو خاڪو]] '''سيڪرَل تنتون''' پنج جوڙا ريڙهي تنتون آهن جيڪي [[سيڪرم]] مان نڪرنديون آهن۔ انهن جون پاڙون ريڙهه جي هڏي ۾ [[L1 مهر]] جي سطح کان شروع ٿين ٿيون، جتان [[ڪوڊا ايڪائنا]] شروع ٿئي ٿي، ۽ پوءِ هيٺ سيڪرم ۾ داخل ٿين ٿيون۔ هر تنت ٻن حصن مان نڪري ٿي: * هڪ [[اڳيان سيڪرَل سوراخ]] مان * هڪ [[پٺيان سيڪرَل سوراخ]] مان اهي تنتون هڪ ٻئي سان ملي [[سيڪرَل تنتي ڄار]] ۽ [[لمبو سيڪرَل تنتي ڄار]] ٺاهين ٿيون، جيڪي [[چيلهه]]، [[ران]]، [[ٽنگ]] ۽ [[پير]] کي فراهمي ڏين ٿيون۔ سيڪرَل تنتن ۾ [[حسي ايندڙ تنتي ريشا|حسي]] ۽ [[حرڪتي ويندڙ تنتي ريشا|حرڪتي]] ٻئي شامل آهن، تنهن ڪري اهي هيٺين عضون جي حس ۽ حرڪت لاءِ ذميوار آهن۔ S2، S3 ۽ S4 مان [[پيوڊينڊل تنت]] ۽ پيراسمپٿٽڪ ريشا نڪرندا آهن، جيڪي [[هيٺ لهندڙ قولون]]، [[ريڪٽم]]، [[پيشاب جي ٿيلهہ]] ۽ [[تناسلي عضوا]] کي فراهمي ڏين ٿا۔ === ڪوڪسيجيئل تنتون === ٻنهي پاسن واريون '''ڪوڪسيجيئل تنتون''' (Co) ريڙهي تنتن جو 31هون جوڙو آهن۔ اهي ڪنَس ميڊوليرس مان نڪرنديون آهن ۽ انهن جي اڳي شاخ [[ڪوڪسيجيئل تنتي ڄار]] ٺاهڻ ۾ حصو وٺي ٿي۔ اهي وچين ۽ پاسي واري شاخن ۾ ورهائجن ٿيون نه، پر انهن جا ريشا [[ڪوڪڪس هڏي]] جي پٺيان ۽ مٿاڇري واري چمڙي تائين [[اينوڪوڪسيجيئل تنت]] ذريعي پهچن ٿا۔ == ڪم == [[File:Gray802.png|thumb|right|ريڙهي تنتن جي پٺين ورهاستن جي جلدي شاخن جي ورڇ جا علائقا۔ وچين شاخن جا علائقا ڪارا ۽ پاسي وارن جا ڳاڙها ڏيکاريل آهن]] {{Actions by spinal nerves}} {{Clear}} == ريڙهي تنتي ڄار == [[ريڙهي تنتي ڄار]] هڪ ڄار جهڙو [[تنتي ڄار]] هوندو آهي، جيڪو [[ريڙهي تنت جي اڳين شاخ|اڳين تنتي پاڙن]] مان ٺهندو آهي، جيڪي بار بار ورهائجي ۽ پاڻ ۾ [[اناسٽو موسس (مِلڻ)|ملندا]] رهن ٿا۔ صرف ٿوريڪڪ علائقو اهڙو آهي جتي ڪو ڄار موجود ناهي۔ ننڍو [[گردني تنتي ڄار]] ڳچي ۾ هوندو آهي، [[بريڪيئل تنتي ڄار]] ڪلهي ۾، [[لمبر تنتي ڄار]] هيٺين پٺي ۾، ان جي هيٺان [[سيڪرَل تنتي ڄار]]، ۽ سيڪرم ۽ [[ڪوڪڪس]] جي ويجهو تمام ننڍو [[ڪوڪسيجيئل تنتي ڄار]] موجود هوندو آهي۔<ref name="Saladin1"/> == طبي اهميت == ڪنهن خاص ريڙهي تنت جي پاڙ جيڪا ڏورن کي فراهمي ڏئي ٿي، ان کي ان تنت جو [[مائيوٽووم (اناٽامي)|مائيوٽووم]] چيو وڃي ٿو، ۽ چمڙي جا اهي علائقا جيڪي هر ريڙهي تنت کان حسي فراهمي حاصل ڪن ٿا، انهن کي [[ڊرماٽووم (اناٽامي)|ڊرماٽووم]] چيو وڃي ٿو۔ هڪ يا وڌيڪ تنتي پاڙن جي نقصان سان مخصوص عصبي خرابيون ظاهر ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[ڏورن جي ڪمزوري]]، غيرمعمولي حس، ۽ ريفليڪس ۾ تبديليون، جن جي ذريعي بيماري جي هنڌ جي سڃاڻپ ٿي سگهي ٿي۔ ڪيترائي طريقا [[سيڪرَل تنت جي تحريڪ]] ۾ استعمال ٿين ٿا، جيڪي مختلف لاڳاپيل بيمارين جي علاج لاءِ ڪيا وڃن ٿا۔ [[سائٽيڪا]] عام طور تي لمبر تنتن L4 يا L5، يا سيڪرَل تنتن S1، S2 يا S3 جي دٻاءَ سبب ٿيندي آهي، يا سڌو [[سائياٽڪ تنت]] جي دٻجڻ سبب ٿيندي آهي۔ == گيلري == <gallery> File:Gray796.png|ريڙهه جي هڏي جو حصو، ساڄي پاسي کان ڏيکاريل، جتي ڊُورا کولي تنتي پاڙون ڏيکاريل آهن File:Gray797.png|جلدي تنتن جي ورڇ (سامهون وارو پاسو) File:Gray798.png|جلدي تنتن جي ورڇ (پٺيون پاسو) File:Sobo 1909 611.png|ريڙهه جي هڏي، جتي [[ڊورا ميٽر (دماغي جھلي)|ڊورا]] کي ڪٽي ريڙهي تنتن جا نڪرڻ وارا هنڌ ڏيکاريل آهن File:Sobo 1909 613.png|ريڙهه جي هڏي ڏيکاري ٿي ته اڳيون ۽ پٺيون پاڙون ڪيئن گڏ ٿين ٿيون File:Sobo 1909 614.png|ريڙهه جي هڏي جو ڊگهو منظر File:Sobo 1909 615.png|ريڙهه جي هڏي مان تنتن ڏانهن پروجيڪشن (ڳاڙهو حرڪتي، نيرو حسي) File:Sobo 1909 616.png|ريڙهه جي هڏي مان تنتن ڏانهن پروجيڪشن (ڳاڙهو حرڪتي، نيرو حسي) File:Cervical plexus.gif|گردني تنتي ڄار جو خاڪو </gallery> <gallery caption="ڪٽائي جون تصويرون"> File:Slide2PIT.JPG|[[سيريبريم (دماغ)|سيريبريم]]، هيٺيون منظر، گہري ڪٽائي File:Slide3PIT.JPG|[[سيريبريم (دماغ)|سيريبريم]]، هيٺيون منظر، گہري ڪٽائي File:Slide2VAS.JPG|ريڙهي تنتون، ريڙهه جي هڏي ۽ مهرن جو ناليو، گہري ڪٽائي </gallery> == پڻ ڏسو == * [[پلڪسس]] * [[تنتي ڄار]] :* [[بريڪيئل تنتي ڄار]] * [[کرينيل تنتون]] == حوالا == {{reflist}} {{refbegin}} * Blumenfeld H. 'نيورو اناٽامي ٿرو ڪلينڪل ڪيسز'. سنڊرلينڊ: سيناور ايسوسيئيٽس؛ 2002۔ * Drake RL، Vogl W، Mitchell AWM۔ 'گريز اناٽامي فار اسٽوڊنٽس'. نيو يارڪ: ايلسوئير؛ 2005۔ * Ropper AH، Samuels MA۔ 'ايڊمز ۽ وڪٽر جا اصولِ نيورولوجي'. نائون ايڊيشن۔ نيو يارڪ: ميڪگرو هِل؛ 2009۔ {{refend}} {{Nervous system}} {{Spinal nerves}} {{Authority control}} [[زمرو:پيريفيرل تنتي نظام]] [[زمرو:ريڙهي تنت]] [[زمرو:تنتي سرشتي جو علم]] c99wfrti6bxqp2o2xjfv3ndzgepfmyh 374105 374094 2026-04-28T09:34:00Z Ibne maryam 17680 374105 wikitext text/x-wiki {{مختصر وضاحت|اهڙي تنت جيڪا ريڙهه جي هڏي ۽ جسم جي وچ ۾ سگنلن کي منتقل ڪري ٿي}} {{Infobox nerve | Name = ريڙهي تنت | Latin = nervus spinalis | Image = spinal nerve.svg | Caption = ريڙهي تنت جي ٺهڻ پٺين ۽ اڳين پاڙن مان | Image2 = | Innervates = | BranchFrom = | BranchTo = }} '''ريڙهي تنت''' هڪ [[مخلوط تنت]] آهي، جيڪا [[حرڪتي نيورون|حرڪتي]]، [[حسي نيورون|حسي]] ۽ [[خودڪار تنتي نظام|خودڪار]] سگنلن کي [[ريڙهه جي هڏي]] ۽ جسم جي وچ ۾ منتقل ڪري ٿي۔ انسان جي جسم ۾ ريڙهي [[تنت]]ن جا 31 جوڙا هوندا آهن، جيڪي [[ريڙهي ستون]] جي ٻنهي پاسن تي هڪ هڪ موجود هوندا آهن۔<ref name="Kaiser">{{cite book |last1=Kaiser |first1=JT |last2=Lugo-Pico |first2=JG |title=Neuroanatomy, Spinal Nerves. |date=January 2024 |pmid=31194375}}</ref><ref name="AANS">{{cite web |title=A Neurosurgeon’s Overview of the Anatomy of the Spine and Peripheral Nervous System |url=https://www.aans.org/en/Patients/Neurosurgical-Conditions-and-Treatments/Anatomy-of-the-Spine-and-Peripheral-Nervous-System |website=www.aans.org |access-date=21 December 2023 |language=en}}</ref> اهي تنتون ريڙهه جي مختلف حصن موجب ورهايل آهن: [[گردني مهرن|گردني]]، [[ٿوريڪڪ مهرن|ٿوريڪڪ]]، [[لمبر مهرن|لمبر]]، [[سيڪرَل مهرن|سيڪرَل]] ۽ [[ڪوڪسيجيئل مهرن|ڪوڪسيجيئل]] علائقا۔<ref name="Kaiser"/> انهن ۾ اٺ جوڙا '''گردني تنتن''' جا، ٻارهن جوڙا '''ٿوريڪڪ تنتن''' جا، پنج جوڙا '''لمبر تنتن''' جا، پنج جوڙا '''سيڪرَل تنتن''' جا، ۽ هڪ جوڙو '''ڪوڪسيجيئل تنتن''' جو هوندو آهي۔ ريڙهي تنتون [[پيريفيرل تنتي نظام]] جو حصو آهن۔<ref name="Kaiser" /> == بناوٽ == [[File:Gray675.png|thumb|left|240px|ريڙهي تنت]] [[File:Cervical vertebra english.png|thumb|240px|عام ريڙهي تنت جو هنڌ]] هر '''ريڙهي تنت''' هڪ [[مخلوط تنت]] هوندي آهي، جيڪا [[تنتي پاڙ]]ن جي [[ايڪسون|ريشن]] مان ٺهندي آهي، جيڪي ان جي [[ريڙهي تنت جي پٺي پاڙ|پٺين]] ۽ [[ريڙهي تنت جي اڳين پاڙ|اڳين پاڙن]] مان گڏ ٿين ٿا۔ پٺي پاڙ [[حسي ايندڙ تنتي ريشا|حسي ايندڙ]] پاڙ هوندي آهي ۽ حسي معلومات دماغ ڏانهن کڻي وڃي ٿي۔ اڳي پاڙ [[حرڪتي ويندڙ تنتي ريشا|حرڪتي ويندڙ]] پاڙ هوندي آهي ۽ حرڪتي معلومات دماغ مان کڻي اچي ٿي۔ ريڙهي تنت ريڙهه جي هڏي مان هڪ سوراخ ([[مهرن جي وچ وارو سوراخ]]) ذريعي ٻاهر نڪري ٿي، جيڪو پاڙيسري مهرن جي وچ ۾ هوندو آهي۔ اهو سڀني ريڙهي تنتن لاءِ صحيح آهي، سواءِ پهرين ريڙهي تنت (C1) جي، جيڪا [[اوڪسيپيٽل هڏي]] ۽ [[ايٽلس (پهريون مهر)]] جي وچ مان نڪري ٿي۔<ref name="Saladin1">{{cite book |last1=Saladin |first1=Kenneth S. |title=Human anatomy |date=2011 |publisher=McGraw-Hill |location=New York |isbn=9780071222075 |pages=382–388|edition=3rd}}</ref> ان ڪري گردني تنتن جي ڳڻپ هيٺئين مهر جي بنياد تي ڪئي ويندي آهي، سواءِ C8 جي، جيڪا C7 جي هيٺان ۽ T1 جي مٿان موجود هوندي آهي۔ ٿوريڪڪ، لمبر ۽ سيڪرَل تنتن جي ڳڻپ وري مٿئين مهر جي بنياد تي ٿيندي آهي۔ جيڪڏهن [[لمبر مهرن جي تبديلي|لمبرائزد]] S1 مهر (جنهن کي L6 پڻ چيو وڃي ٿو) يا [[لمبر مهرن جي تبديلي|سيڪرَلائزد]] L5 مهر هجي، تڏهن به عام طور تي تنتن جي ڳڻپ L5 تائين ڪئي ويندي آهي ۽ ايندڙ تنت S1 هوندي آهي۔ [[File:Gray799.svg|thumb|right|300px|عام ريڙهي تنت جي بناوٽ جو خاڪو<br />1. [[عام جسمي حرڪتي ريشا|جسمي حرڪتي]].<br />2. [[عام جسمي حسي ريشا|جسمي حسي]].<br />3,4,5. [[عام اندرين عضون جا حرڪتي ريشا|سمپٿٽڪ حرڪتي]].<br />6,7. [[عام اندرين عضون جا حسي ريشا|خودڪار حسي]].]] ريڙهي ستون کان ٻاهر نڪرڻ کان پوءِ، تنت شاخن ۾ ورهائجي وڃي ٿي۔ [[ريڙهي تنت جي پٺي شاخ|پٺي شاخ]] ۾ اهي تنت شامل هونديون آهن جيڪي ڌڙ جي پٺين حصن کي فراهمي ڏين ٿيون ۽ چمڙي ۽ پٺي جي ڏورن تائين حسي ۽ حرڪتي معلومات پهچائين ٿيون ([[ايپي ايڪسيل ڏورا]])۔ [[ريڙهي تنت جي اڳي شاخ|اڳي شاخ]] ڌڙ جي اڳين حصن ۽ مٿين ۽ هيٺين عضون کي فراهمي ڏئي ٿي ([[هائيپي ايڪسيل ڏورا]]) ۽ جسم جي اڳيان ۽ پاسن وارن حصن، جسماني ڀتين ۽ عضون تائين حسي ۽ حرڪتي معلومات کڻي وڃي ٿي۔ [[ريڙهي تنت جي ميننجيل شاخون|ميننجيل شاخون]] (واپس ايندڙ ميننجيل يا سائنُوورٽيبرل تنتون) ريڙهي تنت مان نڪري وري مهرن جي وچ واري سوراخ ۾ داخل ٿين ٿيون ۽ لِگامينٽ، ڊُورا، رت جون نليون، مهرن جي وچ وارا ڊسڪ، جوڙ ۽ هڏن جي ٻاهرئين پرت کي فراهمي ڏين ٿيون۔ [[رامي ڪميونيڪينٽس]] ۾ خودڪار تنتون شامل هونديون آهن، جيڪي اندرين عضون تائين حرڪتي ۽ حسي سگنل پهچائين ٿيون۔ ڪجهه اڳيون شاخون هڪ ٻئي سان ملي ڪري [[تنتي ڄار]] ٺاهين ٿيون، جيڪو پاڻ ۾ ڳنڍيل تنتن جو هڪ جال هوندو آهي۔ اهڙي ڄار مان نڪرندڙ تنتن ۾ مختلف ريڙهي تنتن جا ريشا گڏجي هڪ هنڌ تائين پهچن ٿا۔ اهم [[ريڙهي تنتي ڄار]] آهن: [[گردني تنتي ڄار]]، [[بريڪيئل تنتي ڄار]]، [[لمبر تنتي ڄار]]، [[سيڪرَل تنتي ڄار]] ۽ ننڍو [[ڪوڪسيجيئل تنتي ڄار]]۔<ref name="Saladin1" /> == مختلف ھنڌن واريون تنتون == {{Further |Spinal cord#Spinal cord segments}} === گردني تنتون === [[File:Gray795.png|thumb|گردني تنتون]] '''گردني تنتون''' اهي ريڙهي تنتون آهن جيڪي ريڙهه جي هڏي جي [[گردني ڀاڱو]] مان نڪرنديون آهن۔ جيتوڻيڪ گردني مهرون ست آهن (C1–C7)، پر گردني تنتون اٺ آهن [[گردني ريڙهي تنت 1|C1]]–[[گردني ريڙهي تنت 8|C8]]۔ C1–C7 پنهنجي لاڳاپيل مهرن جي مٿان نڪرنديون آهن، جڏهن ته C8، C7 جي هيٺان نڪري ٿي۔ باقي سڀني حصن ۾ تنت پنهنجي نالي واري مهر جي هيٺان نڪري ٿي۔ پٺئين ورڇ ۾ [[سب آڪسيپيٽل تنت]] (C1)، [[گريٽر آڪسيپيٽل تنت]] (C2) ۽ [[ٽيون آڪسيپيٽل تنت]] (C3) شامل آهن۔ اڳئين ورڇ ۾ [[گردني تنتي ڄار]] (C1–C4) ۽ [[بريڪيئل تنتي ڄار]] (C5–T1) شامل آهن۔ گردني تنتون [[اسٽرنو هائيوئڊ ڏورو|اسٽرنو هائيوئڊ]]، [[اسٽرنوٿائيروئڊ ڏورو|اسٽرنوٿائيروئڊ]] ۽ [[او موهائيوئڊ ڏورو|او موهائيوئڊ]] ڏورن کي فراهمي ڏين ٿيون۔ تنتن جو هڪ لوپ جنهن کي [[انسا سرويائڪلس]] چيو وڃي ٿو، گردني تنتي ڄار جو حصو آهي۔ === ڇاتي واريون تنتون === ڇاتي واريون تنتون اهي ٻارهن ريڙهي تنتون آهن جيڪي ڇاتي وارن مهرن مان نڪرنديون آهن۔ هر تنت T1–T12 پنهنجي لاڳاپيل مهر جي هيٺان نڪري ٿي۔ انهن جون شاخون ريڙهه مان نڪري سڌو [[پيرا ورٽيبرل گينگليا]] ڏانهن وڃن ٿيون، جتي اهي [[خودڪار تنتي نظام]] سان لاڳاپيل عضون ۽ غدودن جي ڪم ۾ حصو وٺن ٿيون۔ ==== اڳيون ورهاست ==== [[پاسيري واريون تنتون]] T1–T11 مان نڪريون ٿيون ۽ پسليوں جي وچ ۾ هلن ٿيون۔ T2 ۽ T3 تي اضافي شاخون ٺهي [[پاسيراٽي ٻانھن واري تنت]] ٺاهين ٿيون۔ [[پاسيري ھيٺ تنت]] T12 مان نڪري ٿي ۽ ٻارهين پسلي جي هيٺان هلندي آهي۔ ==== پٺيون ورهاست ==== مٿين ڇهن ٿوريڪڪ تنتن جون وچيون شاخون [[سيميسپائينيلس ڊورسي]] ۽ [[ملٽيفيڊس]] جي وچ مان گذري انهن کي فراهمي ڏين ٿيون، پوءِ [[رومبوئڊ ڏورو|رومبوئڊ]] ۽ [[ٽريپيزيوس ڏورو|ٽريپيزيوس]] کي پار ڪري چمڙي تائين پهچن ٿيون۔ هن حساس شاخ کي وچين جلدي شاخ چيو وڃي ٿو۔ هيٺين ڇهن تنتن جون وچيون شاخون خاص طور تي [[ملٽيفيڊس]] ۽ [[لانگيسمس ڊورسي]] کي فراهمي ڏين ٿيون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن چمڙي ڏانهن به ننڍيون شاخون ڏين ٿيون۔ هن کي پٺي واري جلدي شاخ چيو وڃي ٿو۔ === لمبر تنتون === [[File:Gray823.png|thumb|لمبر تنتي ڄار ۽ شاخون]] [[لمبر تنتون]] اهي پنج ريڙهي تنتون آهن جيڪي لمبر مهرن مان نڪرنديون آهن۔ اهي پٺين ۽ اڳين ورهاستن ۾ ورهايل آهن۔ ==== پٺيون ورهاست ==== پٺين ورهاستن جون وچيون شاخون مهرن جي جوڙن جي ويجهو هلن ٿيون ۽ [[ملٽيفيڊس ڏورو]] ۾ ختم ٿين ٿيون۔ پاسي واريون شاخون [[ايريڪٽر اسپائناي ڏورا]] کي فراهمي ڏين ٿيون۔ مٿين ٽن تنتن مان جلدي شاخون نڪرنديون آهن جيڪي [[ليٽيسيمس ڊورسي]] جي اپونوروسس کي پار ڪري [[ايليئڪ ڪرسٽ]] کان ٿينديون [[نٽ]] جي چمڙي تائين پهچن ٿيون، ۽ ڪڏهن ڪڏهن [[گريٽر ٽروڪنٽر]] تائين وڃن ٿيون۔ ==== اڳيون ورهاست ==== لمبر تنتن جون اڳيون شاخون مٿان کان هيٺان وڌنديون وڃن ٿيون۔ اهي [[سمپٿٽڪ ٽرنڪ]] جي [[لمبر گينگليا]] مان ايندڙ [[گري رامي ڪميونيڪينٽس]] سان ڳنڍجن ٿيون۔ پهرين ۽ ٻئي (۽ ڪڏهن ٽئين ۽ چوٿين) لمبر تنتون [[وائيٽ رامي ڪميونيڪينٽس]] ذريعي پڻ ڳنڍيل هونديون آهن۔ اهي تنتون [[پسواس ميجر]] جي پٺيان يا ان جي وچ مان گذرن ٿيون ۽ [[ڪواڊريٽس لمبورم]] کي فراهمي ڏين ٿيون۔ پهرين ٽن ۽ چوٿين جي وڏي حصي مان [[لمبر تنتي ڄار]] ٺهي ٿو۔ چوٿين جو ننڍو حصو پنجين سان ملي [[لمبو سيڪرَل ٽرنڪ]] ٺاهي ٿو، جيڪو [[سيڪرَل تنتي ڄار]] ۾ حصو وٺي ٿو۔ چوٿين تنت کي [[فرڪل تنت]] چيو وڃي ٿو۔ === سيڪرَل تنتون === [[File: Gray828.png|thumb|سيڪرَل ۽ پيوڊينڊل تنتي ڄار جو خاڪو]] '''سيڪرَل تنتون''' پنج جوڙا ريڙهي تنتون آهن جيڪي [[سيڪرم]] مان نڪرنديون آهن۔ انهن جون پاڙون ريڙهه جي هڏي ۾ [[L1 مهر]] جي سطح کان شروع ٿين ٿيون، جتان [[ڪوڊا ايڪائنا]] شروع ٿئي ٿي، ۽ پوءِ هيٺ سيڪرم ۾ داخل ٿين ٿيون۔ هر تنت ٻن حصن مان نڪري ٿي: * هڪ [[اڳيان سيڪرَل سوراخ]] مان * هڪ [[پٺيان سيڪرَل سوراخ]] مان اهي تنتون هڪ ٻئي سان ملي [[سيڪرَل تنتي ڄار]] ۽ [[لمبو سيڪرَل تنتي ڄار]] ٺاهين ٿيون، جيڪي [[چيلهه]]، [[ران]]، [[ٽنگ]] ۽ [[پير]] کي فراهمي ڏين ٿيون۔ سيڪرَل تنتن ۾ [[حسي ايندڙ تنتي ريشا|حسي]] ۽ [[حرڪتي ويندڙ تنتي ريشا|حرڪتي]] ٻئي شامل آهن، تنهن ڪري اهي هيٺين عضون جي حس ۽ حرڪت لاءِ ذميوار آهن۔ S2، S3 ۽ S4 مان [[پيوڊينڊل تنت]] ۽ پيراسمپٿٽڪ ريشا نڪرندا آهن، جيڪي [[هيٺ لهندڙ قولون]]، [[ريڪٽم]]، [[پيشاب جي ٿيلهہ]] ۽ [[تناسلي عضوا]] کي فراهمي ڏين ٿا۔ === ڪوڪسيجيئل تنتون === ٻنهي پاسن واريون '''ڪوڪسيجيئل تنتون''' (Co) ريڙهي تنتن جو 31هون جوڙو آهن۔ اهي ڪنَس ميڊوليرس مان نڪرنديون آهن ۽ انهن جي اڳي شاخ [[ڪوڪسيجيئل تنتي ڄار]] ٺاهڻ ۾ حصو وٺي ٿي۔ اهي وچين ۽ پاسي واري شاخن ۾ ورهائجن ٿيون نه، پر انهن جا ريشا [[ڪوڪڪس هڏي]] جي پٺيان ۽ مٿاڇري واري چمڙي تائين [[اينوڪوڪسيجيئل تنت]] ذريعي پهچن ٿا۔ == ڪم == [[File:Gray802.png|thumb|right|ريڙهي تنتن جي پٺين ورهاستن جي جلدي شاخن جي ورڇ جا علائقا۔ وچين شاخن جا علائقا ڪارا ۽ پاسي وارن جا ڳاڙها ڏيکاريل آهن]] {{Actions by spinal nerves}} {{Clear}} == ريڙهي تنتي ڄار == [[ريڙهي تنتي ڄار]] هڪ ڄار جهڙو [[تنتي ڄار]] هوندو آهي، جيڪو [[ريڙهي تنت جي اڳين شاخ|اڳين تنتي پاڙن]] مان ٺهندو آهي، جيڪي بار بار ورهائجي ۽ پاڻ ۾ [[اناسٽو موسس (مِلڻ)|ملندا]] رهن ٿا۔ صرف ٿوريڪڪ علائقو اهڙو آهي جتي ڪو ڄار موجود ناهي۔ ننڍو [[گردني تنتي ڄار]] ڳچي ۾ هوندو آهي، [[بريڪيئل تنتي ڄار]] ڪلهي ۾، [[لمبر تنتي ڄار]] هيٺين پٺي ۾، ان جي هيٺان [[سيڪرَل تنتي ڄار]]، ۽ سيڪرم ۽ [[ڪوڪڪس]] جي ويجهو تمام ننڍو [[ڪوڪسيجيئل تنتي ڄار]] موجود هوندو آهي۔<ref name="Saladin1"/> == طبي اهميت == ڪنهن خاص ريڙهي تنت جي پاڙ جيڪا ڏورن کي فراهمي ڏئي ٿي، ان کي ان تنت جو [[مائيوٽووم (اناٽامي)|مائيوٽووم]] چيو وڃي ٿو، ۽ چمڙي جا اهي علائقا جيڪي هر ريڙهي تنت کان حسي فراهمي حاصل ڪن ٿا، انهن کي [[ڊرماٽووم (اناٽامي)|ڊرماٽووم]] چيو وڃي ٿو۔ هڪ يا وڌيڪ تنتي پاڙن جي نقصان سان مخصوص عصبي خرابيون ظاهر ٿين ٿيون، جهڙوڪ [[ڏورن جي ڪمزوري]]، غيرمعمولي حس، ۽ ريفليڪس ۾ تبديليون، جن جي ذريعي بيماري جي هنڌ جي سڃاڻپ ٿي سگهي ٿي۔ ڪيترائي طريقا [[سيڪرَل تنت جي تحريڪ]] ۾ استعمال ٿين ٿا، جيڪي مختلف لاڳاپيل بيمارين جي علاج لاءِ ڪيا وڃن ٿا۔ [[سائٽيڪا]] عام طور تي لمبر تنتن L4 يا L5، يا سيڪرَل تنتن S1، S2 يا S3 جي دٻاءَ سبب ٿيندي آهي، يا سڌو [[سائياٽڪ تنت]] جي دٻجڻ سبب ٿيندي آهي۔ == گيلري == <gallery> File:Gray796.png|ريڙهه جي هڏي جو حصو، ساڄي پاسي کان ڏيکاريل، جتي ڊُورا کولي تنتي پاڙون ڏيکاريل آهن File:Gray797.png|جلدي تنتن جي ورڇ (سامهون وارو پاسو) File:Gray798.png|جلدي تنتن جي ورڇ (پٺيون پاسو) File:Sobo 1909 611.png|ريڙهه جي هڏي، جتي [[ڊورا ميٽر (دماغي جھلي)|ڊورا]] کي ڪٽي ريڙهي تنتن جا نڪرڻ وارا هنڌ ڏيکاريل آهن File:Sobo 1909 613.png|ريڙهه جي هڏي ڏيکاري ٿي ته اڳيون ۽ پٺيون پاڙون ڪيئن گڏ ٿين ٿيون File:Sobo 1909 614.png|ريڙهه جي هڏي جو ڊگهو منظر File:Sobo 1909 615.png|ريڙهه جي هڏي مان تنتن ڏانهن پروجيڪشن (ڳاڙهو حرڪتي، نيرو حسي) File:Sobo 1909 616.png|ريڙهه جي هڏي مان تنتن ڏانهن پروجيڪشن (ڳاڙهو حرڪتي، نيرو حسي) File:Cervical plexus.gif|گردني تنتي ڄار جو خاڪو </gallery> <gallery caption="ڪٽائي جون تصويرون"> File:Slide2PIT.JPG|[[سيريبريم (دماغ)|سيريبريم]]، هيٺيون منظر، گہري ڪٽائي File:Slide3PIT.JPG|[[سيريبريم (دماغ)|سيريبريم]]، هيٺيون منظر، گہري ڪٽائي File:Slide2VAS.JPG|ريڙهي تنتون، ريڙهه جي هڏي ۽ مهرن جو ناليو، گہري ڪٽائي </gallery> == پڻ ڏسو == * [[پلڪسس]] * [[تنتي ڄار]] :* [[بريڪيئل تنتي ڄار]] * [[کرينيل تنتون]] == حوالا == {{reflist}} {{refbegin}} * Blumenfeld H. 'نيورو اناٽامي ٿرو ڪلينڪل ڪيسز'. سنڊرلينڊ: سيناور ايسوسيئيٽس؛ 2002۔ * Drake RL، Vogl W، Mitchell AWM۔ 'گريز اناٽامي فار اسٽوڊنٽس'. نيو يارڪ: ايلسوئير؛ 2005۔ * Ropper AH، Samuels MA۔ 'ايڊمز ۽ وڪٽر جا اصولِ نيورولوجي'. نائون ايڊيشن۔ نيو يارڪ: ميڪگرو هِل؛ 2009۔ {{refend}} {{Nervous system}} {{Spinal nerves}} {{Authority control}} [[زمرو:ريڙهي تنت]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:پيريفيرل تنتي سرشتو]] [[زمرو:تنتي سرشتي جو علم]] 2wstv60jy1pj7rxejbfm0m9rxtf4kmk 0 95486 373949 373824 2026-04-27T17:50:34Z Ibne maryam 17680 /* ٻاهريان ڳنڍڻا */ 373949 wikitext text/x-wiki {{فرق سڃاڻ|Eugenics}} '''انساني ڀلائي جو اڀياس''' (<small>Euthenics</small>؛ {{IPAc-en|j|uː|ˈ|θ|ɛ|n|ɪ|k|s}}) انساني ڀلائي ۽ خوشحالي جي بهتري جو مطالعو آهي جيڪو رهڻ جي حالتن ۾ بهتري ذريعي ٿئي ٿو. اها بهتري ٻاهرين شين جهڙوڪ [[تعليم]] ۽ ڪنٽرول لائق [[قدرتي ماحول|ماحول]] کي تبديل ڪندي، جن ۾، رهائش، هنر، [[وڻن جو عاشق|ماحوليات]]، [[روزگار]] جي حوالي سان [[تعليم]]، [[صفائي]]، [[جاءِ|رهائش]]، گهريلو معاشيات ۽ انهي سان گڏ متعدي بيمارين ۽ [[طفيليت|پيراسائٽس]] جي روڪٿام ۽ خاتمو شامل آهن. 23 مئي 1926ع تي ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز|نيويارڪ ٽائمز]]'' جي هڪ مضمون ۾، "روز فيلڊ" جي وضاحت جو ذڪر ڪيو ويو آهي ته، "ان جي سڀ کان سادي تعريف، ڪارآمد زندگي گذارڻ آهي".<ref name="NYTimesRoseFeld"> {{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9F06E0DA1139E633A25750C2A9639C946795D6CF|format=pdf|title=VASSAR GIRLS TO STUDY HOME-MAKING AS CAREER; New Course in Euthenics, the Science of Human Betterment, Will Adjust Women to the Needs of Today and Act As a Check on Spread of Divorce|last=Feld|first=Rose C.|date=1926-05-23|quote=11 September 2013}}</ref> انکي "ماحول جي حق" جي طور تي پڻ بيان ڪيو ويو آهي،<ref name="NYTimesKrissesOpEd">{{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0612FE3D591B7A93C6AB178BD95F428285F9|format=pdf|title=Eugenics and euthenics.|last=Krisses|first=Joseph A.|date=1926-10-24|quote=11 September 2013}}</ref> ۽ عام طور تي "پيدائش جو حق" جيڪو يوجينڪس جي دائري ۾ اچي ٿو، جي جوڙي جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي.<ref name="NYTimesEditorial">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1926/10/16/archives/bright-children-who-fail.html|title=Bright Children Who Fail|last=<!--not stated-->|date=1926-10-16|quote=2023-03-31}}</ref> عام طور تي يوٿينڪس کي تعريف جي لحاظ کان [[جينيات| انساني جينيات]] جي جوڙجڪ کي تبديل ڪرڻ سان ڪو به واسطو نه آهي، جيتوڻيڪ هر شيءِ جيڪا [[سماج]] کي متاثر ڪري ٿي ان تي ڪجهه اثر پوي ٿي ته ڪنهن ذريعي پيدا ٿيو ۽ ڪير نه ٿئي ٿو.<ref name="definitionsnet">{{حوالو ويب|quote=23 August 2013}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] [[زمرو:انسان]] [[زمرو:سماجيات]] [[زمرو:درسي علم]] [[زمرو:سماجي سائنس]] [[زمرو:اصل مقالو جماعت بندي]] q18l2idito9nl0ak8hzlfq722ut3gbj 373951 373949 2026-04-27T17:54:47Z Ibne maryam 17680 373951 wikitext text/x-wiki {{فرق سڃاڻ|Eugenics}} '''انساني ڀلائي جو اڀياس''' (<small>Euthenics</small>؛ {{IPAc-en|j|uː|ˈ|θ|ɛ|n|ɪ|k|s}}) انساني ڀلائي ۽ خوشحالي جي بهتري جو مطالعو آهي جيڪو رهڻ جي حالتن ۾ بهتري ذريعي ٿئي ٿو. اها بهتري ٻاهرين شين جهڙوڪ [[تعليم]] ۽ ڪنٽرول لائق [[قدرتي ماحول|ماحول]] کي تبديل ڪندي، جن ۾، رهائش، هنر، [[وڻن جو عاشق|ماحوليات]]، [[روزگار]] جي حوالي سان [[تعليم]]، [[صفائي]]، [[جاءِ|رهائش]]، گهريلو معاشيات ۽ انهي سان گڏ متعدي بيمارين ۽ [[طفيليت|پيراسائٽس]] جي روڪٿام ۽ خاتمو شامل آهن. 23 مئي 1926ع تي ''[[دي نيو يارڪ ٽائمز|نيويارڪ ٽائمز]]'' جي هڪ مضمون ۾، "روز فيلڊ" جي وضاحت جو ذڪر ڪيو ويو آهي ته، "ان جي سڀ کان سادي تعريف، ڪارآمد زندگي گذارڻ آهي".<ref name="NYTimesRoseFeld"> {{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9F06E0DA1139E633A25750C2A9639C946795D6CF|format=pdf|title=VASSAR GIRLS TO STUDY HOME-MAKING AS CAREER; New Course in Euthenics, the Science of Human Betterment, Will Adjust Women to the Needs of Today and Act As a Check on Spread of Divorce|last=Feld|first=Rose C.|date=1926-05-23|quote=11 September 2013}}</ref> انکي "ماحول جي حق" جي طور تي پڻ بيان ڪيو ويو آهي،<ref name="NYTimesKrissesOpEd">{{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0612FE3D591B7A93C6AB178BD95F428285F9|format=pdf|title=Eugenics and euthenics.|last=Krisses|first=Joseph A.|date=1926-10-24|quote=11 September 2013}}</ref> ۽ عام طور تي "پيدائش جو حق" جيڪو يوجينڪس جي دائري ۾ اچي ٿو، جي جوڙي جي طور تي بيان ڪيو ويو آهي.<ref name="NYTimesEditorial">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1926/10/16/archives/bright-children-who-fail.html|title=Bright Children Who Fail|last=<!--not stated-->|date=1926-10-16|quote=2023-03-31}}</ref> عام طور تي يوٿينڪس کي تعريف جي لحاظ کان [[جينيات| انساني جينيات]] جي جوڙجڪ کي تبديل ڪرڻ سان ڪو به واسطو نه آهي، جيتوڻيڪ هر شيءِ جيڪا [[سماج]] کي متاثر ڪري ٿي ان تي ڪجهه اثر پوي ٿي ته ڪنهن ذريعي پيدا ٿيو ۽ ڪير نه ٿئي ٿو.<ref name="definitionsnet">{{حوالو ويب|quote=23 August 2013}}</ref> ==حوالا== {{حوالا}} ==ٻاهريان ڳنڍڻا== [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] [[زمرو:انسان]] [[زمرو:سماجيات]] [[زمرو:درسي علم]] [[زمرو:سماجي سائنس]] [[زمرو:مکيه موضوع جا مضمون]] fczzvipvj71csaw9tc3f65grmqbmrye 14 95487 373924 373786 2026-04-27T17:19:20Z Ibne maryam 17680 صفحو خالي ڪري ڇڏيو 373924 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 95488 373922 373783 2026-04-27T17:16:46Z Ibne maryam 17680 صفحو خالي ڪري ڇڏيو 373922 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 95490 373914 373802 2026-04-27T17:08:15Z Ibne maryam 17680 373914 wikitext text/x-wiki [[زمرو:صحت]] [[زمرو:تحقيق]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] l2mdgf71w16bpsev2lpfwtuqcasba13 14 95491 373915 373803 2026-04-27T17:09:08Z Ibne maryam 17680 373915 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] sf9ga8e7yith60vugbxi6mbk3sg1x5c 14 95492 373917 373808 2026-04-27T17:10:54Z Ibne maryam 17680 373917 wikitext text/x-wiki [[زمرو:زندگي]] [[زمرو:انساني سرگرميون]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] bh5c9i3ym88k1hbx8sq4hzbdb51jfms 14 95493 373912 373810 2026-04-27T17:06:07Z Ibne maryam 17680 373912 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انسان]] [[زمرو:زندگي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] btydxm0k8g7n6ywqld68h40qd4qqbt6 14 95494 373918 373811 2026-04-27T17:11:59Z Ibne maryam 17680 373918 wikitext text/x-wiki [[زمرو:زندگي]] [[زمرو:انساني سرگرميون]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] bh5c9i3ym88k1hbx8sq4hzbdb51jfms 14 95495 373908 373812 2026-04-27T17:02:29Z Ibne maryam 17680 373908 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ترقي]] [[زمرو:انساني سرگرميون]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] gfy2u0xaj1apxdjy3v9bgi39syti1yi 14 95496 373923 373813 2026-04-27T17:18:16Z Ibne maryam 17680 373923 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رهائش]] [[زمرو:انساني ضرورتون]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] 6uc1tt4owxtv9bgoykbkczy6nuetyqq 14 95497 373920 373814 2026-04-27T17:13:59Z Ibne maryam 17680 373920 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گهر]] [[زمرو:زندگي]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] o9ep7abv56olewqnmgr4x6hl0nixlk4 14 95498 373905 373815 2026-04-27T16:58:44Z Ibne maryam 17680 373905 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گهر]] [[زمرو:انسان]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] f1bzkax6iyw2rh1cwcogrndrbsmpf6m 373921 373905 2026-04-27T17:15:31Z Ibne maryam 17680 373921 wikitext text/x-wiki [[زمرو:گهر]] [[زمرو:معاشيات]] [[زمرو:درسي علم]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] t9syutb041j9n14h9aemqcylo5rhmmv 14 95499 373910 373816 2026-04-27T17:03:49Z Ibne maryam 17680 373910 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رهائش]] [[زمرو:انساني ڀلائي جو اڀياس]] lcii76bq8wl136zvfqeaz6zo54vd4e4 14 95500 373899 373819 2026-04-27T16:38:01Z Ibne maryam 17680 صفحو خالي ڪري ڇڏيو 373899 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 373900 373899 2026-04-27T16:38:52Z Ibne maryam 17680 373900 wikitext text/x-wiki {{Category-Ethics/header}} {{Portal|Philosophy}} {{Commons cat|Ethics}} {{Cat main|Ethics}} {{cat diffuse}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} {{category tree|Branches of philosophy|depth=1}} [[Category:Branches of philosophy]] {{CatAutoTOC}} fxbmsxqhhvik7i897jlfzle1du3fqox 373901 373900 2026-04-27T16:39:43Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:Branches of philosophy]]; added [[Category:فلسفي جون شاخون]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 373901 wikitext text/x-wiki {{Category-Ethics/header}} {{Portal|Philosophy}} {{Commons cat|Ethics}} {{Cat main|Ethics}} {{cat diffuse}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} {{category tree|Branches of philosophy|depth=1}} [[زمرو:فلسفي جون شاخون]] {{CatAutoTOC}} 0avgbae0vx505ca91ylutup9ava0zfm 373902 373901 2026-04-27T16:40:50Z Ibne maryam 17680 373902 wikitext text/x-wiki {{Category-Ethics/header}} {{Portal|فلسفو}} {{Commons cat|اخلاقيات}} {{Cat main|اخلاقيات}} {{cat diffuse}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} {{category tree|Branches of philosophy|depth=1}} [[زمرو:فلسفي جون شاخون]] {{CatAutoTOC}} no50qup1zscayfn1bohqxlzmwfrgfgh 373903 373902 2026-04-27T16:57:19Z Ibne maryam 17680 373903 wikitext text/x-wiki {{Category-Ethics/header}} {{Portal|فلسفو}} {{Commons cat|اخلاقيات}} {{Cat main|اخلاقيات}} {{cat diffuse}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} {{category tree|Branches of philosophy|depth=1}} [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات جا ماهر]] [[زمرو:اخلاقيات سان لاڳاپيل فهرستون]] [[زمرو:اخلاقيات جو ادب]] [[زمرو:اخلاقيات جون تنظيمون]] [[زمرو:لاڳو ٿيل اخلاقيات]] [[زمرو:وضاحتي اخلاقيات]] [[زمرو:ميٽا اخلاقيات]] [[زمرو:معمولي اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات ۾ تصور]] [[زمرو:اخلاقيات بلحاظ موضوع]] [[زمرو:اخلاقيات جي تاريخ]] [[زمرو:اخلاقيات جا اسڪول ۽ تحريڪون]] [[زمرو:اخلاقياتي نظريا]] [[زمرو:خوبيون]] [[زمرو:اخلاقيات ۽ مذهب]] [[زمرو:اخلاقيات جا ڪچا]] صفحا: * [[اخلاقيات]] * [[اخلاقيات جو خاڪو]] * [[اخلاقياتي تعلقات]] * [[اناموري اخلاقيات انعام]] * [[جينا اعلان]] [[زمرو:فلسفي جون شاخون]] {{CatAutoTOC}} cd9fngpehu254vzayast331zklszqri 373904 373903 2026-04-27T16:57:57Z Ibne maryam 17680 373904 wikitext text/x-wiki {{Portal|فلسفو}} {{Commons cat|اخلاقيات}} {{Cat main|اخلاقيات}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات جا ماهر]] [[زمرو:اخلاقيات سان لاڳاپيل فهرستون]] [[زمرو:اخلاقيات جو ادب]] [[زمرو:اخلاقيات جون تنظيمون]] [[زمرو:لاڳو ٿيل اخلاقيات]] [[زمرو:وضاحتي اخلاقيات]] [[زمرو:ميٽا اخلاقيات]] [[زمرو:معمولي اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات ۾ تصور]] [[زمرو:اخلاقيات بلحاظ موضوع]] [[زمرو:اخلاقيات جي تاريخ]] [[زمرو:اخلاقيات جا اسڪول ۽ تحريڪون]] [[زمرو:اخلاقياتي نظريا]] [[زمرو:خوبيون]] [[زمرو:اخلاقيات ۽ مذهب]] [[زمرو:اخلاقيات جا ڪچا]] صفحا: * [[اخلاقيات]] * [[اخلاقيات جو خاڪو]] * [[اخلاقياتي تعلقات]] * [[اناموري اخلاقيات انعام]] * [[جينا اعلان]] [[زمرو:فلسفي جون شاخون]] {{CatAutoTOC}} l7lqp9t062t81gjggjky5seaoddacit 373928 373904 2026-04-27T17:26:17Z Ibne maryam 17680 added [[Category:بشريات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 373928 wikitext text/x-wiki {{Portal|فلسفو}} {{Commons cat|اخلاقيات}} {{Cat main|اخلاقيات}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات جا ماهر]] [[زمرو:اخلاقيات سان لاڳاپيل فهرستون]] [[زمرو:اخلاقيات جو ادب]] [[زمرو:اخلاقيات جون تنظيمون]] [[زمرو:لاڳو ٿيل اخلاقيات]] [[زمرو:وضاحتي اخلاقيات]] [[زمرو:ميٽا اخلاقيات]] [[زمرو:معمولي اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات ۾ تصور]] [[زمرو:اخلاقيات بلحاظ موضوع]] [[زمرو:اخلاقيات جي تاريخ]] [[زمرو:اخلاقيات جا اسڪول ۽ تحريڪون]] [[زمرو:اخلاقياتي نظريا]] [[زمرو:خوبيون]] [[زمرو:اخلاقيات ۽ مذهب]] [[زمرو:اخلاقيات جا ڪچا]] صفحا: * [[اخلاقيات]] * [[اخلاقيات جو خاڪو]] * [[اخلاقياتي تعلقات]] * [[اناموري اخلاقيات انعام]] * [[جينا اعلان]] [[زمرو:فلسفي جون شاخون]] [[زمرو:بشريات]] {{CatAutoTOC}} sfzh60r6ilgfbqv7vpuld22mpdgm0m1 373929 373928 2026-04-27T17:26:49Z Ibne maryam 17680 added [[Category:علم الانسان ۾ تصورات]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 373929 wikitext text/x-wiki {{Portal|فلسفو}} {{Commons cat|اخلاقيات}} {{Cat main|اخلاقيات}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات جا ماهر]] [[زمرو:اخلاقيات سان لاڳاپيل فهرستون]] [[زمرو:اخلاقيات جو ادب]] [[زمرو:اخلاقيات جون تنظيمون]] [[زمرو:لاڳو ٿيل اخلاقيات]] [[زمرو:وضاحتي اخلاقيات]] [[زمرو:ميٽا اخلاقيات]] [[زمرو:معمولي اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات ۾ تصور]] [[زمرو:اخلاقيات بلحاظ موضوع]] [[زمرو:اخلاقيات جي تاريخ]] [[زمرو:اخلاقيات جا اسڪول ۽ تحريڪون]] [[زمرو:اخلاقياتي نظريا]] [[زمرو:خوبيون]] [[زمرو:اخلاقيات ۽ مذهب]] [[زمرو:اخلاقيات جا ڪچا]] صفحا: * [[اخلاقيات]] * [[اخلاقيات جو خاڪو]] * [[اخلاقياتي تعلقات]] * [[اناموري اخلاقيات انعام]] * [[جينا اعلان]] [[زمرو:فلسفي جون شاخون]] [[زمرو:بشريات]] [[زمرو:علم الانسان ۾ تصورات]] {{CatAutoTOC}} gqapomvpqqlffsfnz6l0cibwa2qutio 373946 373929 2026-04-27T17:47:06Z Ibne maryam 17680 373946 wikitext text/x-wiki {{Portal|فلسفو}} {{Commons cat|اخلاقيات}} {{Cat main|اخلاقيات}} {{see also|WP:WikiProject Philosophy/Resources|selfref=yes}} [[زمرو:وضاحتي اخلاقيات]] [[زمرو:ميٽا اخلاقيات]] [[زمرو:معمولي اخلاقيات]] [[زمرو:اخلاقيات جا اسڪول ۽ تحريڪون]] [[زمرو:فلسفي جون شاخون]] [[زمرو:بشريات]] [[زمرو:علم الانسان ۾ تصورات]] {{CatAutoTOC}} kbbg5tja5x0meixcy0xfjdflbo5nsek 14 95503 373850 2026-04-27T12:27:09Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:اشاعت]] 373850 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اشاعت]] m4yg14sihj7s288vkmwa6hvryzshcd8 14 95504 373851 2026-04-27T12:28:05Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:رسالا]] [[زمرو:اشاعت]] 373851 wikitext text/x-wiki [[زمرو:رسالا]] [[زمرو:اشاعت]] oq02d78ex9su9vhf385c3wv7aroye8y 14 95505 373854 2026-04-27T12:33:17Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] 373854 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] jv956cmal0f9m0kgqt2e6gps8xcjqmr 14 95506 373855 2026-04-27T12:33:35Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:زمرا بلحاظ صنف]] 373855 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اشاعت]] [[زمرو:زمرا بلحاظ صنف]] 4qvtvjdddemtuom73tqmaqhqwhk0lke 14 95507 373861 2026-04-27T12:42:47Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ابلاغ عامه جا ذريعا]] 373861 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ربطيات]] [[زمرو:ابلاغ عامه]] [[زمرو:ابلاغ عامه جا ذريعا]] 46kuwkushkmtn3m7rdtrbhq5dd1b006 373862 373861 2026-04-27T12:43:42Z Memon2025 21315 373862 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تاريخ]] [[زمرو:ابلاغ عامه جا ذريعا]] i4ev7yb49h771r3v6ulpbbg0559old8 373863 373862 2026-04-27T12:46:48Z Memon2025 21315 373863 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ابلاغ عامه جا ذريعا]] [[زمرو:تاريخ بلحاظ موضوع]] [[زمرو:ابلاغ عامه جا تاريخ]] iwhzwz8jgsukn2s2mp6t3yik8l1kld2 373864 373863 2026-04-27T12:47:48Z Memon2025 21315 373864 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ابلاغ عامه جا ذريعا]] [[زمرو:ابلاغ عامه جي تاريخ]] csvxn4yqylwkuy6pe2y02he1lqwlfs8 0 95508 373867 2026-04-27T12:51:59Z Memon2025 21315 Memon2025 صفحي [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي رسالو]] کي [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي جرنل]] ڏانھن چوريو 373867 wikitext text/x-wiki #چوريو [[مهراڻ يونيورسٽي آف انجنيئرنگ ۽ ٽيڪنالاجيءَ جو تحقيقي جرنل]] h4wfksotzntk14nsk17wj86s9qap3tw 14 95509 373870 2026-04-27T12:57:29Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:ڄامشورو ضلعو]] [[زمرو:ڄامشورو ۾ يونيورسٽيون]] [[زمرو:سنڌ ۾ انجنيئرنگ يونيورسٽيون]] 373870 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ڄامشورو ضلعو]] [[زمرو:ڄامشورو ۾ يونيورسٽيون]] [[زمرو:سنڌ ۾ انجنيئرنگ يونيورسٽيون]] 0fwau6vkukzyterf3mcgthmuc4gqmot 14 95510 373872 2026-04-27T13:00:16Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:جرنل]] [[زمرو:تحقيق]] 373872 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جرنل]] [[زمرو:تحقيق]] i3wz0j92ob2uvybix4vgm9w0g1nd0bl 14 95511 373873 2026-04-27T13:03:17Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] 373873 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] ckjil0misez3juaicyokw613k00enti 373874 373873 2026-04-27T13:05:37Z Memon2025 21315 373874 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تعليم]] [[زمرو:اعليٰ تعليم]] [[زمرو:اشاعت بلحاظ صنف]] jvw40alfkxa7zhjw4nzh7zwiuglow13 0 95512 373888 2026-04-27T14:39:17Z Memon2025 21315 Memon2025 [[نياءُ]] کي [[انصاف]] ڏانھن ريڊائريڪٽ مٿان چوريو 373888 wikitext text/x-wiki #چوريو [[انصاف]] dgz6rve5vh09s9nakk5shtmylw22crf 14 95513 373930 2026-04-27T17:27:59Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:مذهب]] [[زمرو:اخلاقيات]] 373930 wikitext text/x-wiki [[زمرو:مذهب]] [[زمرو:اخلاقيات]] 0gx9wxlmi3zyp0nmcrs77ik0uyij9mu 14 95514 373931 2026-04-27T17:28:50Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:انساني رويا]] [[زمرو:اخلاقيات]] 373931 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انساني رويا]] [[زمرو:اخلاقيات]] hufqscmw9w6g8fsdewkbih989d2z62z 14 95515 373932 2026-04-27T17:29:59Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:نظريا]] [[زمرو:اخلاقيات]] 373932 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نظريا]] [[زمرو:اخلاقيات]] 0whw8lp7y165b12c91djfdj8f5mc1e0 14 95516 373933 2026-04-27T17:31:04Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:تاريخ بلحاظ موضوع]] 373933 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:تاريخ بلحاظ موضوع]] 24kbpgxkax04ygznkjlh9jhlb92q3m8 14 95517 373934 2026-04-27T17:31:56Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:زمرا بلحاظ موضوع]] 373934 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:زمرا بلحاظ موضوع]] 3pei55tpw8ymadyyh8a6yi2wmgex6c2 14 95518 373935 2026-04-27T17:32:39Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:تصور]] [[زمرو:اخلاقيات]] 373935 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تصور]] [[زمرو:اخلاقيات]] 02xq67omhd7husr3ol6biaema5tyvgi 14 95519 373936 2026-04-27T17:33:41Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:شخصيتون]] 373936 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:شخصيتون]] kmpv4hznhyu4b7eg3gkhzddsnckrdvw 373937 373936 2026-04-27T17:34:32Z Ibne maryam 17680 373937 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:شخصيتون بلحاظ موضوع]] 46ah2ftb24afwvk76t5k9ixyym6zt60 14 95520 373938 2026-04-27T17:35:48Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:فهرستون]] 373938 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:فهرستون]] 8574jn20tkyeo277kyc8hijutmzevmd 14 95521 373939 2026-04-27T17:37:00Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:ادب]] [[زمرو:اخلاقيات]] 373939 wikitext text/x-wiki [[زمرو:ادب]] [[زمرو:اخلاقيات]] 01i3jayrgdoo3ij89q96pjiuqqe6g6x 373940 373939 2026-04-27T17:38:47Z Ibne maryam 17680 373940 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:ادب جي لحاظ کان صنف]] n613da68rceahtj9tc69c4m0cyyyx1q 14 95522 373941 2026-04-27T17:40:01Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:مضمون]] [[زمرو:اخلاقيات]] 373941 wikitext text/x-wiki [[زمرو:مضمون]] [[زمرو:اخلاقيات]] 0rylm628n1n7mg5gyvcwep8kib5l895 373942 373941 2026-04-27T17:41:27Z Ibne maryam 17680 373942 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:ڪچا مضمون]] h0yx9pmgwg3kwqy7pj7s8oneqv8yo3g 14 95523 373943 2026-04-27T17:43:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:تنظيمون]] 373943 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:تنظيمون]] f2hoprvt2kvhc6wl71jqcvb38bky51w 373944 373943 2026-04-27T17:43:31Z Ibne maryam 17680 removed [[Category:تنظيمون]]; added [[Category:تنظيمون بلحاظ موضوع]] [[وڪيپيڊيا:ھاٽ ڪيٽ|ھاٽ ڪيت]] جي مدد سان 373944 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:تنظيمون بلحاظ موضوع]] gpzpvrsjq97l1d8jok49sdrgejk55ei 14 95524 373945 2026-04-27T17:44:56Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اطلاقي سائنس]] 373945 wikitext text/x-wiki [[زمرو:اخلاقيات]] [[زمرو:اطلاقي سائنس]] 69hsk6zwtb0w68iyry55miqqnohh77j 10 95525 373952 2026-04-27T18:26:33Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{used in system}} {{cascade-protected template}} {{lua|ماڊيول:Ns has subpages}} <!-- زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> ھي سانچو موجوده يا ڏنل نيم اسپيس ۾ ذيلي صفحن جي اجازت ھجڻ يا نہ ھجڻ کي معلوم ڪري ٿو۔ جيڪڏھن ذيلي صفحا فعال آھن... 373952 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{used in system}} {{cascade-protected template}} {{lua|ماڊيول:Ns has subpages}} <!-- زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> ھي سانچو موجوده يا ڏنل نيم اسپيس ۾ ذيلي صفحن جي اجازت ھجڻ يا نہ ھجڻ کي معلوم ڪري ٿو۔ جيڪڏھن ذيلي صفحا فعال آھن تہ "yes" واپس ڪري ٿو، ٻي صورت ۾ خالي اسٽرنگ ڏئي ٿو۔ ھي سانچو سبسٽيوٽ (substitute) ڪري سگھجي ٿو۔ == استعمال == * {{tlx|ns has subpages}} → {{ns has subpages}} * {{tlx|ns has subpages|Template}} → {{ns has subpages|Template}} * {{tlx|ns has subpages|Category}} → {{ns has subpages|Category}} * {{tlx|ns has subpages|<nowiki></nowiki>}} <small>(''مين اسپيس'')</small> → {{ns has subpages|}} * {{tlx|ns has subpages|<nowiki>{{ns:0}}</nowiki>}} <small>(''مين اسپيس'')</small> → {{ns has subpages|{{ns:0}}}} * {{tlx|ns has subpages|:}} <small>(''مين اسپيس'')</small> → {{ns has subpages|:}} * {{tlx|ns has subpages|<nowiki>{{ns:Talk}}</nowiki>}} → {{ns has subpages|{{ns:Talk}}}} * {{tlx|ns has subpages|{{ns:Category talk}}}} → {{ns has subpages|{{ns:Category talk}}}} * {{tlx|ns has subpages|{{ns:File}}:Foo}} → {{ns has subpages|{{ns:File}}:Foo}} * {{tlx|ns has subpages|Foo}} → {{ns has subpages|Foo}} * {{tlx|ns has subpages|:Template}} → {{ns has subpages|:Template}} == پڻ ڏسو == * {{tlx|namespace detect}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھيٺ ڏنل لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي --> [[زمرو:Namespace manipulation templates]] }}</includeonly> 8k1s1967fv7n0zv0flglziuvx8z3t54 10 95526 373954 2026-04-27T18:31:10Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو:اڻزمريل]] کي [[سانچو:Uncategorized]] ڏانھن چوريو 373954 wikitext text/x-wiki #چوريو [[سانچو:Uncategorized]] 3oarxbshmrbm8giho0njefnn1pu5xfq 11 95527 373956 2026-04-27T18:31:10Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو بحث:اڻزمريل]] کي [[سانچو بحث:Uncategorized]] ڏانھن چوريو 373956 wikitext text/x-wiki #چوريو [[سانچو بحث:Uncategorized]] nf0s1yl0etkllkxij2y6jkly974kuhc 10 95528 373959 2026-04-27T18:56:43Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{high-risk}} {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> {{lua|Module:String}} == استعمال == ھي سانچو موجوده {{tld|PAGENAME}} مان قوسين () اندر موجود متن کي ھٽائي ٿو، يا جيڪڏھن گھڻا قوسين ھجن تہ آخري قوسين واري حصي... 373959 wikitext text/x-wiki {{high-risk}} {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> {{lua|Module:String}} == استعمال == ھي سانچو موجوده {{tld|PAGENAME}} مان قوسين () اندر موجود متن کي ھٽائي ٿو، يا جيڪڏھن گھڻا قوسين ھجن تہ آخري قوسين واري حصي کي ختم ڪري ٿو۔ مثال طور: {{tlx|PAGENAMEBASE}} صفحي [[Chiton (genus)]] تي ڏئي ٿو → {{PAGENAMEBASE|Chiton (genus)}} :: صفحي [[Sweet Dreams (Are Made of This) (album)]] تي ڏئي ٿو → {{PAGENAMEBASE|Sweet Dreams (Are Made of This) (album)}} :: صفحي [[Sweet Dreams (Are Made of This)]] تي ڏئي ٿو → {{PAGENAMEBASE|Sweet Dreams (Are Made of This)}} :: صفحي [[Stadion der Freundschaft (Frankfurt (Oder))]] تي ڏئي ٿو → {{PAGENAMEBASE|Stadion der Freundschaft (Frankfurt (Oder))}} اختياري طور صفحي جو نالو پڻ ڏئي سگھجي ٿو: * {{tlc|PAGENAMEBASE|foo (bar)}} → "{{PAGENAMEBASE|foo (bar)}}" * {{tlc|PAGENAMEBASE|foo bar}} → "{{PAGENAMEBASE|foo bar}}" ھن کي {{tld|BASEPAGENAME}} سان نہ ملائجي، جيڪو ھڪ [[mw:Help:Magic words|جادوئي لفظ]] آھي ۽ ذيلي صفحا (subpages) ختم ڪري ٿو، نه تہ قوسين۔ == پڻ ڏسو == * [[مدد:جادوئي لفظ#متغير]] * [[سانچو:String-handling templates|اسٽرنگ سنڀالڻ وارا سانچا]] * {{tl|PAGENAME}} (عنوان مان قوسين وارو حصو ھٽائڻ لاءِ) * {{tl|FULLPAGENAME}} (نيم اسپيس سميت مڪمل نالو) * {{tl|Link without disambiguator}} <includeonly>{{Sandbox other| | <!-- زمرا ھيٺ ڏنل لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي --> [[زمرو:وڪيپيڊيا ميٽا سانچا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا جادوئي لفظن جا سانچا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا مضمونن جا عنوان]] [[زمرو:صفحا نالي ۾ تبديلي وارا سانچا]] }}</includeonly> bjgg7mqve26oy2esa2ndulbg0a8uauv 10 95529 373960 2026-04-27T19:04:32Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> {{Template redirect|Template Pre|Doc pre}} {{Template shortcut|tpre}} {{Lua|ماڊيول:Demo}} ھي سانچو رڳو ٽيمپليٽ ڪوڊ (يا ٻيو ڪو ڪوڊ) کي {{tag|syntaxhighlight|params=lang="wikitext"}} ٽيگ ۾ ڏيکاري ٿو ۽ پوءِ ا... 373960 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> {{Template redirect|Template Pre|Doc pre}} {{Template shortcut|tpre}} {{Lua|ماڊيول:Demo}} ھي سانچو رڳو ٽيمپليٽ ڪوڊ (يا ٻيو ڪو ڪوڊ) کي {{tag|syntaxhighlight|params=lang="wikitext"}} ٽيگ ۾ ڏيکاري ٿو ۽ پوءِ ان ڪوڊ جو نتيجو ھيٺ ڏيکاري ٿو۔ == استعمال == سانچي جو ڍانچو ھي آھي: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{demo|<nowiki>{{your template}}</nowiki>}} </syntaxhighlight> <div class=floatright>{{Escape template list}}</div> {{warning|ڪوڊ کي محفوظ رکڻ لاءِ [[سانچو:Escape template list|escape templates]] استعمال ڪريو (ساڄي پاسي واري ٽيبل ڏسو)، جيئن ڪوڊ پري-پروسيسر يا پري-سيو ٽرانسفارم ۾ پارس نہ ٿئي۔ متبادل طور {{tag|nowiki}} ٽيگ استعمال ڪريو (يا {{t|escape}}، جنھن ۾ ڊيمو-ايسڪيپ مثال آھي).}} جيڪڏھن {{tag|nowiki}} ٽيگ استعمال نہ ڪيا ويا تہ ڪوڊ ھن سانچي تائين پھچڻ کان اڳ ئي execute ٿي سگھي ٿو۔ <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{demo|{{fail}}}}</syntaxhighlight> نتيجو ڏيندو: {{demo|{{fail}}}} === اڳواٽ وارو انداز === {{para|style}} استعمال ڪري {{tag|pre}} ٽيگ ۾ CSS شامل ڪري سگھجي ٿي۔ مثال: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{demo|style=margin-left: 1.6em;|<nowiki>{{done}}</nowiki>}}</syntaxhighlight> {{demo|style=margin-left: 1.6em;|<nowiki>{{done}}</nowiki>}} === جدا ڪندڙ === {{tag|syntaxhighlight}} ۽ نتيجي جي وچ ۾ جدا ڪندڙ تبديل ڪرڻ لاءِ {{para|sep}} استعمال ڪريو۔ <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{demo|sep=produces|<nowiki>{{done}}</nowiki>}} </syntaxhighlight> {{demo|sep=produces|<nowiki>{{done}}</nowiki>}} {{para|sep|&lt;td>}} استعمال ڪري ان کي ٽيبل ۾ به فٽ ڪري سگھجي ٿو: {| border="1" |- |{{demo|br=<td>|{{((}}done{{))}}}} |} {{para|sep}} جي بدران {{para|br}} سان لائن بريڪس جو تعداد پڻ ڏئي سگھجي ٿو۔ === اُلٽي ترتيب === {{para|reverse|1}} سان ڪوڊ ۽ نتيجو اُلٽو ڏيکاري سگھجي ٿو: <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{demo|reverse=1|<nowiki>{{tl|template}}</nowiki>}} </syntaxhighlight> {{demo|reverse=1|<nowiki>{{tl|template}}</nowiki>}} === زمرا ختم ڪرڻ === جيڪڏھن ڪو سانچو زمرا شامل ڪري ٿو، تہ {{para|nocat}} يا {{para|demo_kill_categories}} استعمال ڪري انھن کي لڪايو وڃي: {{demo|br=produces:|demo_kill_categories=yes |<nowiki>{{Article stub box | image = Østfold_våpen.svg | pix = 30 | subject = [[Østfold]] location | name = Template:Østfold-geo-stub | category = Østfold geography stubs | tempsort = * }}</nowiki>}} === ماڊيول === جيڪڏھن سانچو [[لوئا]] تي ٻڌل آھي تہ سڌو [[ماڊيول:Demo]] ذريعي بحث موڪلي سگھجن ٿا: {{demo|<nowiki> {{#invoke:Demo|module|demo_module=RoundN|demo_module_func=N2|demo_template=Round2 |bold_winner=high |May 1|Team A|1|Team B|2 }} </nowiki>}} نوٽ: بي نانٔ پيراميٽرن لاءِ لائن بريڪس محفوظ رکڻ جي ڪوشش ڪئي ويندي آھي، پر نالي وارا پيراميٽر لاءِ اھو ممڪن ناھي۔ اھڙي حالت ۾ {{para|demo_sep}} استعمال ڪريو، ۽ جيڪي بحث موڪلڻ نٿا چاھيو، انھن کي <code>demo_</code> سان شروع ڪريو۔ == سانچي جي ڊيٽا== {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "1": { "label": "مواد", "description": "لازمي آھي تہ <nowiki> ۾ ويڙھيل ھجي", "example": "<nowiki>{{citation needed}}</nowiki>", "type": "content" }, "sep": { "description": "وڪي ٽيڪسٽ جيڪو لائن بريڪ جي جاءِ تي ڏيکارجي", "label": "جدا ڪندڙ", "example": "produces:", "type": "content" }, "nocat": { "type": "boolean", "aliases": [ "demo_kill_categories" ], "label": "زمرا نہ ڏيکاريو", "description": "زمرا نتيجي ۾ ظاهر ٿيڻ کان روڪڻ" }, "result_arg": {}, "style ": { "label": "<syntaxhighlight> انداز", "description": "ڪوڊ لاءِ CSS انداز", "example": "margin-left: 1.6em;", "type": "string" }, "reverse": { "label": "اُلٽو ترتيب", "description": "ڪوڊ ۽ نتيجو اُلٽو ڏيکاريو", "type": "boolean", "default": "0", "autovalue": "1" }, "br": { "label": "لائين بريڪ جو تعداد", "description": "ايتريون لائين بريڪون پيدا ڪريو", "type": "number", "default": "1" } }, "description": "ھي سانچو وڪي ٽيڪسٽ کي syntax highlighting سان ڏيکاري ٿو ۽ ان جو نتيجو ھيٺ ڏيکاري ٿو۔" } </templatedata> == پڻ ڏسو == * {{tl|Demo-inline}} – ھن سانچي جو inline نسخو * {{tl|Escape}} – nowiki کان سواءِ مثال سان * {{tl|Nowiki template demo}} – [[ماڊيول:Template test case]] تي ٻڌل * {{tl|Automarkup}} – [[ماڊيول:Automarkup]] تي ٻڌل === ٻيا فارميٽنگ سانچا === {{#lsth: سانچو:Template-linking_templates|Other formatting templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھيٺ ڏنل لائن کان پوءِ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي --> [[زمرو:دستاويزي مددگار سانچا]] [[زمرو:پروگرامنگ ٽائپنگ مددگار سانچا]] [[زمرو:سانچا ٽيسٽ ڪيس]] [[زمرو:وڪيپيڊيا فارميٽنگ سانچا]] [[زمرو:وڪي ٽيڪسٽ پروسيسنگ سانچا]] }}</includeonly> 9p76nvzhsn3feuecyzppkipgctw5pou 10 95530 373961 2026-04-27T19:12:38Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{lua|ماڊيول:Template test case}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> ھي سانچو ٽيمپليٽ جي استعمال کي ان جي انووڪيشن ۽ نتيجي (آئوٽ پٽ) سان گڏ ڏيکاري ٿو۔ ٽيمپليٽ جا پيراميٽر صرف ھڪ ڀيرو {{tag|nowiki}} ٽ... 373961 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{lua|ماڊيول:Template test case}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ھيٺ ڏنل جاءِ تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس وڪي ڊيٽا تي ڏيو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪي ڊيٽا]]) --> ھي سانچو ٽيمپليٽ جي استعمال کي ان جي انووڪيشن ۽ نتيجي (آئوٽ پٽ) سان گڏ ڏيکاري ٿو۔ ٽيمپليٽ جا پيراميٽر صرف ھڪ ڀيرو {{tag|nowiki}} ٽيگ جي اندر ڏنا ويندا آھن، ۽ اھي ئي انووڪيشن ۽ نتيجي ٻنهي کي پيدا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندا آھن۔ ھن مظاهري کي مختلف فارميٽن ۾ ڏيکاري سگھجي ٿو۔ ھي سانچو {{tl|test case nowiki}} جي بلڪل برابر آھي، جنھن ۾ {{para|showtemplate2}} ۽ {{para|showheader}} ٻنهي کي "نہ" تي سيٽ ڪيو ويو آھي۔ وڌيڪ اختيارن لاءِ [[سانچو:Test case nowiki/doc|test case nowiki جي دستاويز]] ڏسو۔ == استعمال == === بنيادي ڍانچو === <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{nowiki template demo|<nowiki>{{[template name] | [param1] = [value1] | [param2] = [value2] | [param3] = [value3] ... }}</nowiki>}} <!-- يا --> {{nowiki template demo|<nowiki>{{<!-- template name with parameters -->}}</nowiki>}} </syntaxhighlight> === عام ڍانچو === ھي اختيار سڀني فارميٽن سان ڪم ڪندا: <syntaxhighlight lang="wikitext" style="overflow:auto;"> {{nowiki template demo | format = | collapsible = | resetRefs = | showcode = | showheader = | code = <nowiki>{{[template name] | [param1] = [value1] | [param2] = [value2] | [param3] = [value3] ... }}</nowiki> }} </syntaxhighlight> ڪجهه فارميٽ اضافي پيراميٽر به قبول ڪن ٿا۔ تفصيل لاءِ سندن سيڪشن ڏسو۔ == پيراميٽر == {| class="wikitable" |+ عام پيراميٽر |- ! پيراميٽر !! وضاحت |- | <code>code</code> يا <code>1</code> || ٽيمپليٽ ڪوڊ، {{tag|nowiki}} ٽيگ جي اندر۔ ٽيمپليٽ نالي جي جاءِ تي "__TEMPLATENAME__" استعمال ڪريو۔ |- | <code>format</code> || ڏيک جو انداز: "default"، "inline"، "columns"، يا "rows" |- | <code>heading1</code> || ٽيمپليٽ لاءِ ڪسٽم سرخي |- | <code>showheader</code> || "no" تي سيٽ ڪرڻ سان سرخي لڪي ويندي |- | <code>collapsible</code> || "yes" ڪرڻ سان مظاهرو فولڊ ٿي سگھي ٿو |- | <code>resetRefs</code> || "yes" ڪرڻ سان هر ٽيسٽ بعد حوالا ري سيٽ ٿيندا |- | <code>showcode</code> || "no" ڪرڻ سان invocation لڪي ويندو |} {{para|collapsible|yes}} سان ان کي فولڊ ڪري سگھجي ٿو، ۽ {{para|title}} سان ڪسٽم عنوان ڏئي سگھجي ٿو۔ == مثال == === Default === ==== استعمال ==== <syntaxhighlight lang="wikitext" style="white-space:pre-wrap;"> {{nowiki template demo|code=<nowiki>{{ombox|text=Lorem ipsum}}</nowiki>}} </syntaxhighlight> ==== نتيجو ==== {{nowiki template demo|code=<nowiki>{{ombox|text=Lorem ipsum}}</nowiki>}} === ڊفالٽ، ويڙھجندڙ === {{nowiki template demo|collapsible=yes|<nowiki>{{ombox|text=Lorem ipsum}}</nowiki>}} === انلائين === {{nowiki template demo|format=inline|code=<nowiki>{{3x|Lorem ipsum}}</nowiki>}} نوٽ: ھن فارميٽ ۾ بليٽ سبب نئين لائين پاڻمرادو شامل ٿيندي۔ === انلائين (نووڪي نتيجو) === {{nowiki template demo|format=inline|output=nowiki+|code=<nowiki>{{URL|1=http://example.com}}</nowiki>}} == فني حدون == * جيڪڏھن صفحي جي پروسيسنگ 10 سيڪنڊن کان وڌيڪ ٿئي تہ غلطي ايندي * ايڇ ٽي ايم ايل حقيقتون (&lt; &gt; &quot;) کي اصل اکرن ۾ تبديل ڪيو ويندو == پڻ ڏسو == ساڳيا سانچا: * [[سانچو:Demo]] * [[سانچو:Demo-inline]] * [[سانچو:Automarkup]] ٻيا: * [[سانچو:Test case]] * [[سانچو:Testcase rows]] * [[سانچو:Testcase table]] * [[سانچو:Inline test case]] * [[سانچو:Collapsible test case]] <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:دستاويزي مددگار سانچا]] [[زمرو:پروگرامنگ ٽائپنگ مددگار سانچا]] [[زمرو:سانچا ٽيسٽ ڪيس]] [[زمرو:نووڪي سانچا]] [[زمرو:وڪي ٽيڪسٽ پروسيسنگ سانچا]] }}</includeonly> iz2rkjb0da5eu3hynzlt53pd91lakrp 10 95531 373972 2026-04-27T20:19:12Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Testcases}} __TOC__ ==دستاويزڪاري== <pre>---- {{documentation}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test1}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test2}} ---- {{documentation|content=هي لائين اندر دستاويزڪاري آهي۔}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/nodoc|content=دستاويزڪاري۔}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test1|content=دستاويزڪاري... 373972 wikitext text/x-wiki {{Testcases}} __TOC__ ==دستاويزڪاري== <pre>---- {{documentation}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test1}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test2}} ---- {{documentation|content=هي لائين اندر دستاويزڪاري آهي۔}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/nodoc|content=دستاويزڪاري۔}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test1|content=دستاويزڪاري۔}} ----</pre> ---- {{cot|ڊفالٽ دستاويزڪاري}} {{documentation}} {{cob}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test1}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test2}} ---- {{documentation|content=هي لائين اندر دستاويزڪاري آهي۔}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/nodoc|content=دستاويزڪاري۔}} ---- {{documentation|Template:Documentation/testcases/test1|content=دستاويزڪاري۔}} ---- ==دستاويزڪاري/ريتخانو== <pre>---- {{documentation/sandbox}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/test1}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/test2}} ---- {{documentation/sandbox|content=هي لائين اندر دستاويزڪاري آهي۔}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/nodoc|content=دستاويزڪاري۔}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/test1|content=دستاويزڪاري۔}} ----</pre> {{cot|ڊفالٽ دستاويزڪاري}} {{documentation/sandbox}} {{cob}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/test1}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/test2}} ---- {{documentation/sandbox|content=هي لائين اندر دستاويزڪاري آهي۔}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/nodoc|content=دستاويزڪاري۔}} ---- {{documentation/sandbox|Template:Documentation/testcases/test1|content=دستاويزڪاري۔}} ---- ==نوٽيس نه== {{tl|File mover granted}} لاءِ: ===لائيو دستاويزڪاري=== *<code><nowiki>{{documentation|page=Template:File mover granted|notest=y}}</nowiki></code> {{documentation|page=Template:File mover granted|notest=y}} ===ريتخانو دستاويزڪاري=== *<code><nowiki>{{documentation/sandbox|page=Template:File mover granted|notest=y}}</nowiki></code> {{documentation/sandbox|page=Template:File mover granted|notest=y}} 56vjc4hunxrusrg5a7pm5abne1bmree 10 95532 373974 2026-04-27T20:27:46Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھيٺ ڏنل جڳھ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata ڏانھن وڃن (وڌيڪ ڏسو: [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]). --> {{not a sandbox}} {{high-use}} {{tl|{{BASEPAGENAME}}}} کي /testcases صفحي جي مٿان رکڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي، يعني اهڙو صفحو جتي (عام طور) ڪنهن سانچي جو ٽيسٽ ورزن (يعني "ريتخانو" ورزن) ۽ ان ج... 373974 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھيٺ ڏنل جڳھ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata ڏانھن وڃن (وڌيڪ ڏسو: [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]). --> {{not a sandbox}} {{high-use}} {{tl|{{BASEPAGENAME}}}} کي /testcases صفحي جي مٿان رکڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي، يعني اهڙو صفحو جتي (عام طور) ڪنهن سانچي جو ٽيسٽ ورزن (يعني "ريتخانو" ورزن) ۽ ان جا پيرا ميٽرز جانچيا وڃن ٿا ۽ (عام طور) موجوده استعمال ۾ ورزن (يعني "مکيه" ورزن) سان ڀيٽيا وڃن ٿا۔ سانچن جي ريتخانن ۽ ٽيسٽ ڪيس صفحن بابت وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[وڪيپيڊيا:سانچو ريتخانو ۽ ٽيسٽ ڪيس]]۔ ==استعمال== {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}}، يعني بغير ڪنهن پيرا ميٽر جي، مٿي ڏيکاريل طريقي سان نوٽيس پيدا ڪندو۔ ==پيرا ميٽر== <!----REVISED TO HERE----> توهان ''sandbox link'' پيرا ميٽر ذريعي لاڳاپيل ريتخاني صفحي جو لنڪ مقرر ڪري سگهو ٿا: * {{tlx|Testcases notice|sandbox link{{=}}../[متبادل ريتخانو نالو هتي]}} توهان ''sandbox name'' پيرا ميٽر ذريعي "sandbox" جي بدران ڪو ٻيو متن پڻ ڏيکاري سگهو ٿا: * {{tlx|Testcases notice|sandbox link{{=}}../[متبادل ريتخانو نالو هتي] |sandbox name{{=}}[هتي "sandbox" جي بدران متن]}} <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Testcases notice | [سانچي جو نالو] | sandbox link = | sandbox name = | category = }} </syntaxhighlight> ; {{para|1}} &nbsp;{{nobold|(يعني پهريون بغير نالي وارو پيرا ميٽر)}} : ان سانچي جو مڪمل نالو جيڪو هن صفحي تي ٽيسٽ ڪيو پيو وڃي، جنهن ۾ "Template:" وارو اڳياڙي شامل هجي۔ جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته ڊفالٽ طور ٽيسٽ ڪيس صفحي جو بنيادي نالو استعمال ٿيندو۔ خيال رکو ته هن پيرا ميٽر ۾ شروعاتي يا آخري خالي جڳھ نه هجي، ڇو ته اها لنڪ جي ڏيک تي اثرانداز ٿيندي۔ ; {{para|sandbox link}} : اهو صفحو جنهن ڏانهن ريتخاني وارو لنڪ اشارو ڪري ٿو۔ اهو مڪمل نالو ٿي سگهي ٿو يا ٽيسٽ ڪيس صفحي جي نسبت سان هجي۔ ڊفالٽ "../sandbox" آهي۔ ; {{para|sandbox name}} : ريتخاني لنڪ لاءِ ڏيکاريل متن۔ ڊفالٽ "sandbox" آهي۔ ; {{para|category}} : ٽيسٽ ڪيس صفحي لاءِ زمرو ۽ ترتيب ڏيڻ واري ڪنجي، جيڪا ڊفالٽ <code><nowiki>[[Category:Template test cases|{{PAGENAME}}]]</nowiki></code> جي بدران استعمال ٿيندي۔ هن پيرا ميٽر ۾ ٻٽي چورس قوسون ۽ "Category:" اڳياڙي لازمي آهن۔ زمرو ختم ڪرڻ لاءِ {{para|category}} (يعني بغير ڪنهن قدر جي) استعمال ڪريو۔ ; <s>{{para|subpage-name}}</s> : '''(متروڪ)'''&nbsp; هڪ ئي وقت ''sandbox link'' ۽ ''sandbox name'' مقرر ڪندو۔ ان جي قيمت "../" سان اڳيان وڌي ويندي، تنهنڪري اها بنيادي صفحي جي نسبت سان نالو هجڻ گهرجي۔ مثال طور، <code>subpage-name=sandbox3</code> جو مطلب ٿيندو <code>sandbox link=../sandbox3 |sandbox name=sandbox3</code>۔ ==پڻ ڏسو== * {{tl|Documentation}}، سانچن ۽ انهن جي /sandbox صفحن جي هيٺان استعمال لاءِ۔ * {{tl|Template sandbox notice}}، /sandbox صفحن جي هيٺان استعمال لاءِ جيڪڏهن <nowiki>{{Documentation}}</nowiki> استعمال نه ڪيو وڃي۔ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata ڏانھن وڃن، مهرباني! --> [[زمرو:سانچو ٽيسٽ ڪيس| ]] [[زمرو:دستاويزي هيڊر سانچا]] }}</includeonly> ac1eeux3b5p8qc6kt26fbvc5iz0w99v 373975 373974 2026-04-27T20:29:09Z Intisar Ali 8681 373975 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- زمرا ھيٺ ڏنل جڳھ تي شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس وڪيڊيٽا ڏانھن وڃن (وڌيڪ ڏسو: [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]). --> {{not a sandbox}} {{high-use}} {{tl|{{BASEPAGENAME}}}} کي /testcases صفحي جي مٿان رکڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي، يعني اهڙو صفحو جتي (عام طور) ڪنهن سانچي جو ٽيسٽ ورزن (يعني "ريتخانو" ورزن) ۽ ان جا پيرا ميٽرز جانچيا وڃن ٿا ۽ (عام طور) موجوده استعمال ۾ ورزن (يعني "مکيه" ورزن) سان ڀيٽيا وڃن ٿا۔ سانچن جي ريتخانن ۽ ٽيسٽ ڪيس صفحن بابت وڌيڪ معلومات لاءِ ڏسو [[وڪيپيڊيا:سانچو ريتخانو ۽ ٽيسٽ ڪيس]]۔ ==استعمال== {{tlc|{{BASEPAGENAME}}}}، يعني بغير ڪنهن پيرا ميٽر جي، مٿي ڏيکاريل طريقي سان نوٽيس پيدا ڪندو۔ ==پيرا ميٽر== <!----REVISED TO HERE----> توهان ''sandbox link'' پيرا ميٽر ذريعي لاڳاپيل ريتخاني صفحي جو لنڪ مقرر ڪري سگهو ٿا: * {{tlx|Testcases notice|sandbox link{{=}}../[متبادل ريتخانو نالو هتي]}} توهان ''sandbox name'' پيرا ميٽر ذريعي "sandbox" جي بدران ڪو ٻيو متن پڻ ڏيکاري سگهو ٿا: * {{tlx|Testcases notice|sandbox link{{=}}../[متبادل ريتخانو نالو هتي] |sandbox name{{=}}[هتي "sandbox" جي بدران متن]}} <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Testcases notice | [سانچي جو نالو] | sandbox link = | sandbox name = | category = }} </syntaxhighlight> ; {{para|1}} &nbsp;{{nobold|(يعني پهريون بغير نالي وارو پيرا ميٽر)}} : ان سانچي جو مڪمل نالو جيڪو هن صفحي تي ٽيسٽ ڪيو پيو وڃي، جنهن ۾ "Template:" وارو اڳياڙي شامل هجي۔ جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته ڊفالٽ طور ٽيسٽ ڪيس صفحي جو بنيادي نالو استعمال ٿيندو۔ خيال رکو ته هن پيرا ميٽر ۾ شروعاتي يا آخري خالي جڳھ نه هجي، ڇو ته اها لنڪ جي ڏيک تي اثرانداز ٿيندي۔ ; {{para|sandbox link}} : اهو صفحو جنهن ڏانهن ريتخاني وارو لنڪ اشارو ڪري ٿو۔ اهو مڪمل نالو ٿي سگهي ٿو يا ٽيسٽ ڪيس صفحي جي نسبت سان هجي۔ ڊفالٽ "../sandbox" آهي۔ ; {{para|sandbox name}} : ريتخاني لنڪ لاءِ ڏيکاريل متن۔ ڊفالٽ "sandbox" آهي۔ ; {{para|category}} : ٽيسٽ ڪيس صفحي لاءِ زمرو ۽ ترتيب ڏيڻ واري ڪنجي، جيڪا ڊفالٽ <code><nowiki>[[Category:Template test cases|{{PAGENAME}}]]</nowiki></code> جي بدران استعمال ٿيندي۔ هن پيرا ميٽر ۾ ٻٽي چورس قوسون ۽ "Category:" اڳياڙي لازمي آهن۔ زمرو ختم ڪرڻ لاءِ {{para|category}} (يعني بغير ڪنهن قدر جي) استعمال ڪريو۔ ; <s>{{para|subpage-name}}</s> : '''(متروڪ)'''&nbsp; هڪ ئي وقت ''sandbox link'' ۽ ''sandbox name'' مقرر ڪندو۔ ان جي قيمت "../" سان اڳيان وڌي ويندي، تنهنڪري اها بنيادي صفحي جي نسبت سان نالو هجڻ گهرجي۔ مثال طور، <code>subpage-name=sandbox3</code> جو مطلب ٿيندو <code>sandbox link=../sandbox3 |sandbox name=sandbox3</code>۔ ==پڻ ڏسو== * {{tl|Documentation}}، سانچن ۽ انهن جي /sandbox صفحن جي هيٺان استعمال لاءِ۔ * {{tl|Template sandbox notice}}، /sandbox صفحن جي هيٺان استعمال لاءِ جيڪڏهن <nowiki>{{Documentation}}</nowiki> استعمال نه ڪيو وڃي۔ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا ھيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata ڏانھن وڃن، مهرباني! --> [[زمرو:سانچو ٽيسٽ ڪيس| ]] [[زمرو:دستاويزي هيڊر سانچا]] }}</includeonly> 35hymflo0ew738q8vybawkkdlstj04a 10 95533 373977 2026-04-27T20:35:40Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <span class="plainlinks">'''''[[:{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}]]''''' · ( {{#switch:{{NAMESPACE:{{{1|Example}}}}}|Talk=|Wikipedia talk=|User talk=|Portal talk=|File talk=|Template talk=|Category talk=|Help talk=|Book talk=|MediaWiki talk=|Draft talk=|[[{{TALKPAGENAME:{{{1|Example}}}}}|talk]]&nbsp;{{!}}&nbsp;}}[{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode:{{{1|Example}}}}}}} logs] | {{#ifexist:{{{1|Example}}}|[{{fullurl:{{urlencode:{{{1|Example}}}|WIKI}}|action=history}} history]... 373977 wikitext text/x-wiki <span class="plainlinks">'''''[[:{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}]]''''' · ( {{#switch:{{NAMESPACE:{{{1|Example}}}}}|Talk=|Wikipedia talk=|User talk=|Portal talk=|File talk=|Template talk=|Category talk=|Help talk=|Book talk=|MediaWiki talk=|Draft talk=|[[{{TALKPAGENAME:{{{1|Example}}}}}|talk]]&nbsp;{{!}}&nbsp;}}[{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode:{{{1|Example}}}}}}} logs] | {{#ifexist:{{{1|Example}}}|[{{fullurl:{{urlencode:{{{1|Example}}}|WIKI}}|action=history}} history] {{!}} |}} [[Special:WhatLinksHere/{{{1|Example}}}|links]] | [{{fullurl:{{{1|Example}}}|action=watch}} watch] <!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}{{!}}afd]]&nbsp;<!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (2nd nomination)|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (2nd nomination){{!}}afd2]]&nbsp;<!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (3rd nomination)|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (3rd nomination){{!}}afd3]]&nbsp;<!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (4th nomination)|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (4th nomination){{!}}afd4]]&nbsp;}}<!-- -->|}}<!--close #ifexist...(3rd nomination)...--><!-- -->|}}<!--close #ifexist...(2nd nomination)...--><!-- -->|}}<!--close #ifexist...(1st nomination)...--><!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Miscellany for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}|{{!}} [[Wikipedia:Miscellany for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}{{!}}mfd]]&nbsp;|}})</span><span class="sysop-show"> · <nowiki>[</nowiki>[[Special:Undelete/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}|revisions]]<nowiki>]</nowiki></span><noinclude> {{documentation}} </noinclude> 07lojnk1ptxeqt2xg0mmpln93y1gfcr 373978 373977 2026-04-27T20:36:12Z Intisar Ali 8681 373978 wikitext text/x-wiki <span class="plainlinks">'''''[[:{{ucfirst:{{{1|مثال}}}}}]]''''' · ( {{#switch:{{NAMESPACE:{{{1|Example}}}}}|Talk=|Wikipedia talk=|User talk=|Portal talk=|File talk=|Template talk=|Category talk=|Help talk=|Book talk=|MediaWiki talk=|Draft talk=|[[{{TALKPAGENAME:{{{1|Example}}}}}|talk]]&nbsp;{{!}}&nbsp;}}[{{fullurl:Special:Log|page={{urlencode:{{{1|Example}}}}}}} logs] | {{#ifexist:{{{1|Example}}}|[{{fullurl:{{urlencode:{{{1|Example}}}|WIKI}}|action=history}} history] {{!}} |}} [[Special:WhatLinksHere/{{{1|Example}}}|links]] | [{{fullurl:{{{1|Example}}}|action=watch}} watch] <!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}{{!}}afd]]&nbsp;<!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (2nd nomination)|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (2nd nomination){{!}}afd2]]&nbsp;<!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (3rd nomination)|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (3rd nomination){{!}}afd3]]&nbsp;<!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (4th nomination)|{{!}} [[Wikipedia:Articles for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}} (4th nomination){{!}}afd4]]&nbsp;}}<!-- -->|}}<!--close #ifexist...(3rd nomination)...--><!-- -->|}}<!--close #ifexist...(2nd nomination)...--><!-- -->|}}<!--close #ifexist...(1st nomination)...--><!-- -->{{#ifexist:Wikipedia:Miscellany for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}|{{!}} [[Wikipedia:Miscellany for deletion/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}{{!}}mfd]]&nbsp;|}})</span><span class="sysop-show"> · <nowiki>[</nowiki>[[Special:Undelete/{{ucfirst:{{{1|Example}}}}}|revisions]]<nowiki>]</nowiki></span><noinclude> {{documentation}} </noinclude> s8hy03a6u07yewnb7us2t86ri4rwky4 10 95534 373979 2026-04-27T20:38:54Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺ ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{expensive}} هي سانچو هڪ ئي سٽ ۾ اهڙا لنڪ ڏيکاري ٿو: صفحي جو لنڪ، ان جو بحث صفحو، لاگز، صفحي جي تاريخ (جيڪڏهن صفحو ڊليٽ نه ٿيو هجي)، لنڪس (What links here)... 373979 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺ ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{expensive}} هي سانچو هڪ ئي سٽ ۾ اهڙا لنڪ ڏيکاري ٿو: صفحي جو لنڪ، ان جو بحث صفحو، لاگز، صفحي جي تاريخ (جيڪڏهن صفحو ڊليٽ نه ٿيو هجي)، لنڪس (What links here)، صفحو نظر ۾ رکڻ (watch)، وڌ ۾ وڌ 4 [[وپ:AFD|حذف لاءِ مضمون]] بحثن جا لنڪ، ۽ جيڪڏهن موجود هجي ته پهرين [[وپ:MFD|متفرق حذف]] بحث جو لنڪ۔ == استعمال == '''اهو صفحو جيڪو حذف واري بحث کان بچي ويو هجي، جنهن ۾ تاريخ ۽ AFD بحثن جا لنڪ ڏيکاريا وڃن ٿا۔''' وڌ ۾ وڌ 4 AFD بحث ڏيکاريا ويندا آهن۔ *<nowiki>{{Revisions|Example}}</nowiki> *:{{Revisions|Wikipedia}} '''اهو صفحو جيڪو ٻئي AFD کان پوءِ حذف ڪيو ويو هجي۔''' تاريخ جو لنڪ نه ڏيکاريو ويندو ڇو ته اهو ڪارآمد نه هوندو۔ جيڪي AFD بحث موجود نه هوندا اهي به نه ڏيکاريا ويندا۔ *<nowiki>{{Revisions|Example debates}}</nowiki> *:{{Revisions|Example debates}} '''اهو صفحو جيڪو موجود نه هجي ۽ جنهن سان لاڳاپيل ڪو AFD بحث به نه هجي۔''' *<nowiki>{{Revisions|Example debates 2}}</nowiki> *:{{Revisions|Example debates 2}} '''اهو صفحو جيڪو MFD لاءِ نامزد ڪيو ويو هجي۔''' صرف پهريون MFD بحث ڏيکاريو ويندو۔ *<nowiki>{{Revisions|Main page}}</nowiki> *:{{Revisions|Main page}} نه ڏيکاريل: جيڪڏهن ڪنهن صفحي وٽ MFD ۽ AFD ٻئي بحث موجود هجن، ته پهريان 4 AFD بحثن جا لنڪ ڏيکاريا ويندا ۽ پوءِ MFD بحث جو لنڪ ڏيکاريو ويندو۔ <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:اندروني لنڪ سانچا]] }}</includeonly> h1a2bpc79hrg83u52isegureborshsr 10 95535 373980 2026-04-27T20:45:42Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{Lua|Module:Template test case}} هي سانچو ٻن يا وڌيڪ سانچن لاءِ [[وپ:TESTCASES|ٽيسٽ ڪيس]] تيار ڪري ٿو۔ هر سانچي کي ساڳين پيرا ميٽرن سان سڏيو ويندو آهي، ۽ ٽيسٽ ڪي... 373980 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{Lua|Module:Template test case}} هي سانچو ٻن يا وڌيڪ سانچن لاءِ [[وپ:TESTCASES|ٽيسٽ ڪيس]] تيار ڪري ٿو۔ هر سانچي کي ساڳين پيرا ميٽرن سان سڏيو ويندو آهي، ۽ ٽيسٽ ڪيس کي مختلف فارميٽن ۾ ڏيکاري سگهجي ٿو۔ هن سانچي کي ڏنل سڀئي پيرا ميٽر ٽيسٽ ڪيس وارن سانچن ڏانهن منتقل ڪيا ويندا آهن، سواءِ انهن جي جيڪي "_" (انڊر اسڪور) سان شروع ٿين ٿا؛ اهي اندروني استعمال لاءِ مخصوص آهن۔ جيڪڏهن ڪو به سانچو واضح طور تي بيان نه ڪيو وڃي، ته ماڊيول موجوده صفحي جي بنيادي صفحي کي پهرين سانچي طور ۽ ان جي /[[وڪيپيڊيا:سانچو ريتخانو|ريتخانو]] ذيلي صفحي کي ٻئي سانچي طور استعمال ڪندو۔ جيڪڏهن صرف هڪ سانچو ڏنو وڃي، ته ان جو /sandbox ذيلي صفحو ٻئي سانچي طور استعمال ٿيندو۔ == استعمال == '''بنيادي نحو''' <pre> {{test case | [param1] = [value1] | [param2] = [value2] | [param3] = [value3] ... }} </pre> '''عام نحو''' هيٺيان اختيار سڀني قسمن جي ٽيسٽ ڪيس فارميٽن سان ڪم ڪندا: <pre> {{test case | _format = | _output = | _collapsible = | _resetRefs = | _code = | _showcode = | _template = | _template1 = | _heading1 = | _template2 = | _heading2 = | _template3 = | _heading3 = ... | [param1] = [value1] | [param2] = [value2] | [param3] = [value3] ... }} </pre> ڪجهه فارميٽ اضافي پيرا ميٽر پڻ قبول ڪن ٿا۔ انهن جي تفصيل لاءِ لاڳاپيل سيڪشن ڏسو۔ == عام پيرا ميٽر == {| class="wikitable" |- ! پيرا ميٽر !! وضاحت |- | <code>_format</code> || ٽيسٽ ڪيس ڏيکارڻ جو انداز۔ هي "[[#Columns|columns]]"، "[[#Rows and tablerows|rows]]"، "[[#Rows and tablerows|tablerows]]"، "[[#Inline|inline]]" يا "[[#Default|default]]" ٿي سگهي ٿو۔ |- | <code>_output</code> || آئوٽ پُٽ ڏيکارڻ جو طريقو تبديل ڪري ٿو۔ جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته ڊفالٽ ڏيکاريو ويندو۔ {{para|_output|nowiki}} سان nowiki ورزن ڏيکاريو ويندو۔ {{para|_output|nowiki+}} سان ٻئي ورزن ڏيکاريا ويندا۔ |- | <code>_collapsible</code> || "yes" ڪرڻ سان ٽيسٽ ڪيس collapse ٿي سگهي ٿو۔ ساڳي نتيجي تي سبز، مختلف نتيجن تي پيلو هيڊر ڏيکاريندو۔ |- | <code>_template1</code>, <code>_template2</code>... || استعمال ٿيندڙ سانچن جا نالا۔ |- | <code>_template</code> || _template1 جو متبادل۔ |- | <code>_showtemplate1</code> وغيره || "no" ڪرڻ سان انهي سانچي جو آئوٽ پُٽ لڪايو ويندو۔ |- | <code>_heading1</code> وغيره || هر سانچي لاءِ ڪسٽم هيڊنگ۔ |- | <code>_showheader</code> || "no" ڪرڻ سان هيڊر لڪايا ويندا۔ |- | <code>_before</code>, <code>_after</code> || آئوٽ پُٽ کان اڳ ۽ پوءِ متن ڏيکارڻ لاءِ۔ |- | <code>_resetRefs</code> || "yes" ڪرڻ سان حوالا ري سيٽ ٿيندا۔ |- | <code>_showcode</code> || ٽيسٽ ڪيس جو ڪوڊ ڏيکاريندو۔ |- | <code>_code</code> || nowiki ٽيگ اندر ڪوڊ ڏيکارڻ لاءِ۔ |} == ٽيسٽ ڪيس فارميٽ == === ڊفالٽ فارميٽ === جڏهن ڪو به _format نه ڏنو وڃي۔ === ڪالمن فارميٽ === ساڳي وقت ٻن نتيجن کي ڀيٽڻ لاءِ ٽيبل ۾ ڏيکارڻ۔ === رو فارميٽ === هڪ ٻئي مٿان نتيجا ڏيکارڻ۔ === ان لائن فارميٽ === هڪ سٽ ۾ نتيجا ڏيکارڻ۔ == آئوٽ پُٽ == _output پيرا ميٽر ذريعي آئوٽ پُٽ جي صورت تبديل ڪري سگهجي ٿي۔ == ڪولئپسبل ٽيسٽ ڪيس == _collapsible استعمال ڪرڻ سان ٽيسٽ ڪيس کولڻ/بند ڪرڻ جي قابل ٿيندو۔ == ٽيڪنيڪل حدون == * صفحو 10 سيڪنڊن کان وڌيڪ وقت وٺي ته غلطي ٿيندي۔ * whitespace ۽ duplicate parameters نظرانداز ٿي سگهن ٿا۔ * nowiki ٽيگ استعمال ڪرڻ سان HTML entities تبديل ٿين ٿيون۔ * ڪجهه ٽيگ (جهڙوڪ ref وغيره) برابر سمجهيا وڃن ٿا۔ == پڻ ڏسو == اهي سانچا جيڪي [[ماڊيول:Template test case]] کي استعمال ڪن ٿا: * [[سانچو:Testcase rows]] – قطارن ۾ ترتيب ڏنل ٽيسٽ ڪيسن جي ٽيبل لاءِ * [[سانچو:Testcase table]] – ڪالمن ۾ ترتيب ڏنل ٽيسٽ ڪيسن جي ٽيبل لاءِ * [[سانچو:Inline test case]] – ننڍن انوڪيشن ۽ ننڍي آئوٽ پُٽ وارن ٽيسٽ ڪيسن لاءِ * [[سانچو:Collapsible test case]] – اهڙن ٽيسٽ ڪيسن لاءِ جيڪي نتيجا ساڳيا هجن ته ڊفالٽ طور بند ٿين * [[سانچو:Test case nowiki]] – {{tag|nowiki}} ٽيگ اندر بند ٽيمپليٽ انوڪيشن مان ٽيسٽ ڪيس ٺاهڻ لاءِ * [[سانچو:Nowiki template demo]] – سانچن جي دستاويزڪاري ۾ استعمال لاءِ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:سانچو ٽيسٽ ڪيس| ]] [[زمرو:سانچو نيم اسپيس سانچا]] }}</includeonly> 5md9o5mzh5kybwflx2coaumnej0h1cw 828 95536 373981 2026-04-27T20:47:20Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Lua|Module:Template test case/data|Module:Template invocation|Module:Protect|Module:Arguments|Module:Yesno}} {{Uses TemplateStyles}} هي ماڊيول اهڙو فريم ورڪ مهيا ڪري ٿو جنهن سان اهڙا سانچا تيار ڪري سگهجن ٿا جيڪي [[وپ:TESTCASES|سانچو ٽيسٽ ڪيس]] ٺاهين۔ جيتوڻيڪ ٽيسٽ ڪيس هٿ سان به ٺاهيا وڃن ٿا، پر Lua تي ٻڌل سانچا (جهڙوڪ هن ماڊيول سا... 373981 wikitext text/x-wiki {{Lua|Module:Template test case/data|Module:Template invocation|Module:Protect|Module:Arguments|Module:Yesno}} {{Uses TemplateStyles}} هي ماڊيول اهڙو فريم ورڪ مهيا ڪري ٿو جنهن سان اهڙا سانچا تيار ڪري سگهجن ٿا جيڪي [[وپ:TESTCASES|سانچو ٽيسٽ ڪيس]] ٺاهين۔ جيتوڻيڪ ٽيسٽ ڪيس هٿ سان به ٺاهيا وڃن ٿا، پر Lua تي ٻڌل سانچا (جهڙوڪ هن ماڊيول سان لاڳاپيل) استعمال ڪرڻ جو فائدو اهو آهي ته سانچي جا پيرا ميٽر صرف هڪ ڀيرو داخل ڪرڻا پون ٿا، جنهن سان محنت گهٽجي ٿي ۽ غلطيءَ جو امڪان به گهٽجي ٿو۔ == استعمال == هي ماڊيول عام طور سڌو سڏڻ لاءِ ناهي۔ ان جي بدران هيٺيان سانچا استعمال ڪيا وڃن: '''پيرا ميٽر تي ٻڌل سانچا:''' * [[سانچو:Test case]] – عام ٽيسٽ ڪيسن لاءِ * [[سانچو:Testcase table]] – ڪالمن ۾ گڏ ڏيکاريل ٽيسٽ ڪيسن لاءِ * [[سانچو:Testcase rows]] – ٽيبل ۾ قطارن طور ترتيب ڏنل ٽيسٽ ڪيسن لاءِ * [[سانچو:Collapsible test case]] – اهڙن ٽيسٽ ڪيسن لاءِ جيڪي نتيجا ساڳيا هجن ته ڊفالٽ طور بند ٿين * [[سانچو:Inline test case]] – ننڍن انوڪيشن ۽ ننڍي آئوٽ پُٽ وارن ٽيسٽ ڪيسن لاءِ (جن ۾ لائين بريڪ نه هجي) انهن سانچن ۾ فرق صرف انهن جي ڊفالٽ پيرا ميٽرن ۾ آهي۔ مثال طور، [[سانچو:Testcase rows]] ۾ {{para|_format|columns}} استعمال ڪري ڪالمن وارو ڏيک پڻ حاصل ڪري سگهجي ٿو۔ '''Nowiki تي ٻڌل سانچا:''' * [[سانچو:Test case nowiki]] – {{tag|nowiki}} ٽيگ اندر رکيل ٽيمپليٽ ڪوڊ مان ٽيسٽ ڪيس ٺاهڻ لاءِ * [[سانچو:Nowiki template demo]] – سانچن جي دستاويزڪاري لاءِ اهو پڻ ممڪن آهي ته هي فارميٽ استعمال ڪيو وڃي: <code><nowiki>{{#invoke:template test case|main|</nowiki>''parameters''<nowiki>}}</nowiki></code> هي ساڳيا ڊفالٽ استعمال ڪري ٿو جيئن [[سانچو:Test case]]؛ پيرا ميٽرن جي وضاحت لاءِ ان صفحي ڏانهن رجوع ڪريو۔ هن ماڊيول لاءِ ٻين Lua ماڊيولن لاءِ سڌو انٽرفيس موجود ناهي۔ عام طور Lua ماڊيولن کي [[ماڊيول:UnitTests]] يا [[ماڊيول:ScribuntoUnit]] جهڙا ٽيسٽ ماڊيول استعمال ڪرڻ گهرجن۔ جيڪڏهن لازمي هجي ته [[mw:Extension:Scribunto/Lua reference manual#frame:expandTemplate|frame:expandTemplate]] ذريعي مٿين سانچن مان ڪنهن هڪ کي استعمال ڪري سگهجي ٿو۔ == ترتيب (Configuration) == هن ماڊيول لاءِ هڪ ترتيب وارو ماڊيول [[ماڊيول:Template test case/config]] موجود آهي۔ توهان ان کي ايڊٽ ڪري نوان wrapper سانچا شامل ڪري سگهو ٿا يا پيغام تبديل ڪري سگهو ٿا جيڪي ماڊيول ڏيکاري ٿو۔ == ٽريڪنگ زمرا == * {{clc|ٽيسٽ ڪيس جيڪي هيڊنگ پيرا ميٽر استعمال ڪن ٿا}} * {{clc|ٽيسٽ ڪيس جيڪي آئوٽ پُٽ پيرا ميٽر استعمال ڪن ٿا}} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox|| <!-- زمرا هتي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> [[زمرو:ماڊيول جيڪي ٽريڪنگ زمرو شامل ڪن ٿا]] [[زمرو:ماڊيول جيڪي strip markers جي جاچ ڪن ٿا]] }}</includeonly> 7p8j5z64er0w99mmwvbt4w9qdykyw9r 10 95537 373982 2026-04-27T20:50:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|TemplateStyles}} {{Lua{{\sandbox}}|Module:Uses TemplateStyles}} <!-- زمرا صفحي جي هيٺان شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> هي سانچو ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ته سانچا [[وپ:TemplateStyles|TemplateStyles]] استعمال ڪرڻ لاءِ تبديل ڪيا ويا آهن۔ اهو سانچي جي /doc صفحي جي مٿان رکيو و... 373982 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|TemplateStyles}} {{Lua{{\sandbox}}|Module:Uses TemplateStyles}} <!-- زمرا صفحي جي هيٺان شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> هي سانچو ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ته سانچا [[وپ:TemplateStyles|TemplateStyles]] استعمال ڪرڻ لاءِ تبديل ڪيا ويا آهن۔ اهو سانچي جي /doc صفحي جي مٿان رکيو ويندو آهي۔ اهو پاڻمرادو صفحي کي [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|default_category}}]] يا ان جي ذيلي زمري ۾ شامل ڪندو آهي۔ TemplateStyles لاڳو ڪرڻ لاءِ اصل نحو آهي: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><templatestyles src="" /></syntaxhighlight> (جنهن ۾ صفحي جو نالو قوسين ۾ ڏنو ويندو آهي) == استعمال == ; بنيادي : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|TemplateStyles صفحي جو نالو}}</syntaxhighlight> ; سڀئي پيرا ميٽر : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|TemplateStyles صفحو 1|TemplateStyles صفحو 2|TemplateStyles صفحو 3|...|category=ڪسٽم زمرو|nocat=true}}</syntaxhighlight> پهريون TemplateStyles صفحو لازمي آهي۔ ===TemplateStyles ريتخانا=== جيڪڏهن TemplateStyles جو ريتخانو ورزن موجود هجي، ته اهو به لنڪ ڪيو ويندو۔ اهو صرف sandbox ورزن لاءِ آهي۔ ريتخاني جو ذيلي صفحو ساڳيو هجڻ گهرجي، پر سانچي جي sandbox اندر۔ مثال طور: جيڪڏهن صفحو آهي: <code>Template:Foo/styles.css</code> ته sandbox هوندو: <code>Template:Foo/sandbox/styles.css</code> == مثال == ===هڪ اسٽائل صفحو=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|Template:Arrowlist/styles.css}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|Template:Arrowlist/styles.css|nocat=true}} {{clear}} ===گهڻا اسٽائل صفحا=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|Template:Arrowlist/styles.css|Template:Routemap/styles.css}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|Template:Arrowlist/styles.css|Template:Routemap/styles.css|nocat=true}} {{clear}} ===Sandbox ورزن موجود=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|Template:Uses TemplateStyles/styles.css}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|Template:Uses TemplateStyles/styles.css|nocat=true}} {{clear}} ===ڪو اسٽائل صفحو ناهي=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|nocat=true}} {{clear}} == زمرا == ===سانچو زمرو=== هي سانچو صفحن کي [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|default_category}}]] ۾ شامل ڪري ٿو جيڪڏهن صفحو سانچو نيم اسپيس ۾ هجي ۽ /doc، /sandbox، /sandbox2 يا /testcases نه هجي۔ توهان {{para|category}} ذريعي ٻيو زمرو ڏئي سگهو ٿا۔ ===غلطي زمرو=== جيڪڏهن ڪو ماڊيول نه ڏنو وڃي، ته صفحو [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|error_category}}]] ۾ شامل ٿيندو۔ ===تحفظ سطح زمرو=== TemplateStyles کي ساڳئي تحفظ سطح هجڻ گهرجي جيئن سانچي کي۔ فرق جي صورت ۾ صفحو [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|protection_conflict_category}}]] ۾ شامل ٿيندو۔ ===زمرا لڪائڻ=== سڀ زمرا لڪائڻ لاءِ {{para|nocat|true}} استعمال ڪريو۔ == TemplateData == {{TemplateData header}} {{#invoke:TNT|doc|Uses TemplateStyles}} == پڻ ڏسو == * [[وڪيپيڊيا:TemplateStyles]] * {{Template link|Lua}} * {{Template link|Uses Wikidata}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:سانچو نيم اسپيس سانچا]] [[زمرو:Variadic سانچا]] }}</includeonly> qpv9dcu7o872rh4m7chpklihnz2hjet 373983 373982 2026-04-27T20:51:47Z Intisar Ali 8681 373983 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Template shortcut|TemplateStyles}} {{Lua{{\sandbox}}|Module:Uses TemplateStyles}} <!-- زمرا صفحي جي هيٺان شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> هي سانچو ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي ته سانچا [[وپ:TemplateStyles|TemplateStyles]] استعمال ڪرڻ لاءِ تبديل ڪيا ويا آهن۔ اهو سانچي جي /doc صفحي جي مٿان رکيو ويندو آهي۔ اهو پاڻمرادو صفحي کي [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|default_category}}]] يا ان جي ذيلي زمري ۾ شامل ڪندو آهي۔ TemplateStyles لاڳو ڪرڻ لاءِ اصل نحو آهي: <syntaxhighlight lang="wikitext" inline><templatestyles src="" /></syntaxhighlight> (جنهن ۾ صفحي جو نالو قوسين ۾ ڏنو ويندو آهي) == استعمال == ; بنيادي : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|TemplateStyles صفحي جو نالو}}</syntaxhighlight> ; سڀئي پيرا ميٽر : <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|TemplateStyles صفحو 1|TemplateStyles صفحو 2|TemplateStyles صفحو 3|...|category=ڪسٽم زمرو|nocat=true}}</syntaxhighlight> پهريون TemplateStyles صفحو لازمي آهي۔ ===TemplateStyles ريتخانا=== جيڪڏهن TemplateStyles جو ريتخانو ورزن موجود هجي، ته اهو به لنڪ ڪيو ويندو۔ اهو صرف sandbox ورزن لاءِ آهي۔ ريتخاني جو ذيلي صفحو ساڳيو هجڻ گهرجي، پر سانچي جي sandbox اندر۔ مثال طور: جيڪڏهن صفحو آهي: <code>Template:Foo/styles.css</code> ته sandbox هوندو: <code>Template:Foo/sandbox/styles.css</code> == مثال == ===هڪ اسٽائل صفحو=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|Template:Arrowlist/styles.css}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|Template:Arrowlist/styles.css|nocat=true}} {{clear}} ===گهڻا اسٽائل صفحا=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|Template:Arrowlist/styles.css|Template:Routemap/styles.css}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|Template:Arrowlist/styles.css|Template:Routemap/styles.css|nocat=true}} {{clear}} ===Sandbox ورزن موجود=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles|Template:Uses TemplateStyles/styles.css}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|Template:Uses TemplateStyles/styles.css|nocat=true}} {{clear}} ===ڪو اسٽائل صفحو ناهي=== <syntaxhighlight lang="wikitext" inline>{{Uses TemplateStyles}}</syntaxhighlight> {{Uses TemplateStyles{{\sandbox}}|nocat=true}} {{clear}} == زمرا == ===سانچو زمرو=== هي سانچو صفحن کي [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|default_category}}]] ۾ شامل ڪري ٿو جيڪڏهن صفحو سانچو نيم اسپيس ۾ هجي ۽ /doc، /sandbox، /sandbox2 يا /testcases نه هجي۔ توهان {{para|category}} ذريعي ٻيو زمرو ڏئي سگهو ٿا۔ ===غلطي زمرو=== جيڪڏهن ڪو ماڊيول نه ڏنو وڃي، ته صفحو [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|error_category}}]] ۾ شامل ٿيندو۔ ===تحفظ سطح زمرو=== TemplateStyles کي ساڳئي تحفظ سطح هجڻ گهرجي جيئن سانچي کي۔ فرق جي صورت ۾ صفحو [[:زمرو:{{#invoke:Data|Module:Uses TemplateStyles/config|protection_conflict_category}}]] ۾ شامل ٿيندو۔ ===زمرا لڪائڻ=== سڀ زمرا لڪائڻ لاءِ {{para|nocat|true}} استعمال ڪريو۔ == سانچي جي ڊيٽا== {{TemplateData header}} {{#invoke:TNT|doc|Uses TemplateStyles}} == پڻ ڏسو == * [[وڪيپيڊيا:TemplateStyles]] * {{Template link|Lua}} * {{Template link|Uses Wikidata}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:سانچو نيم اسپيس سانچا]] [[زمرو:Variadic سانچا]] }}</includeonly> t3jtxu5yfeqa55ytynn7btk7ep9qkcj 3 95538 373985 2026-04-27T20:53:45Z Mfield 22010 Mfield صفحي [[واپرائيندڙ بحث:Pburke90]] کي [[واپرائيندڙ بحث:Peeb37]] ڏانھن چوريو: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Pburke90|Pburke90]]" to "[[Special:CentralAuth/Peeb37|Peeb37]]" 373985 wikitext text/x-wiki #چوريو [[واپرائيندڙ بحث:Peeb37]] lgyry041knx64kfwzs1bi0sufpipnhd 10 95539 373986 2026-04-27T20:56:56Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}}<!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو۔ مهرباني! --> {{Not a sandbox}} == استعمال == ريتخانو صفحن (يا يوزر ريتخانو صفحن جتي {{Template link general|User page}} استعمال نه ڪيو وڃي) تي، هي ڪوڊ لڳايو… {{Template link general|Sandbox notice}} …۽ ان کي صفح... 373986 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}}<!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو۔ مهرباني! --> {{Not a sandbox}} == استعمال == ريتخانو صفحن (يا يوزر ريتخانو صفحن جتي {{Template link general|User page}} استعمال نه ڪيو وڃي) تي، هي ڪوڊ لڳايو… {{Template link general|Sandbox notice}} …۽ ان کي صفحي جي بلڪل مٿئين حصي جي ويجهو رکو، جيئن پڙهندڙ آساني سان ان کي ڏسي سگهن۔ == پيرا ميٽر == {{Template link general|italic=on|nowrap=on|Sandbox notice|parent_pagename|optional_link_text}} === TemplateData === {{TemplateData header}} <templatedata>{ "description": "هڪ اطلاع شامل ڪري ٿو ته صفحو ڪنهن ٻئي صفحي جو ريتخانو آهي", "format": "inline", "paramOrder": [ "1", "2", "demospace" ], "params": { "1": { "label": "اصل صفحي جو نالو", "description": "اصل (\"پيداوار\") صفحي جو نالو جنهن جو هي ريتخانو آهي، يعني \"هي … جو ريتخانو آهي\"؛ لنڪ طور ڏيکاريو ويندو۔", "example": "Template:Infobox school", "type": "wiki-page-name", "default": "{{SUBJECTSPACE}}:{{BASEPAGENAME}}" }, "2": { "label": "لنڪ جو متن", "description": "ريتخاني جي اصل صفحي لاءِ ڏيکاريل لنڪ جو متن، عام طور نيم اسپيس هٽائي ڏيکاريو ويندو۔", "default": "{{BASEPAGENAME}}", "type": "line", "example": "Infobox school" }, "demospace": { "label": "نيم اسپيس مٽائڻ", "description": "سانچي کي مخصوص نيم اسپيس ۾ ڪم ڪرڻ لاءِ مجبور ڪري ٿو، جيئن آرٽيڪل نيم اسپيس ۾ استعمال جي پابندي کي نظرانداز ڪري سگهجي؛ صرف نمائش لاءِ۔", "example": "Talk", "type": "line", "default": "{{NAMESPACE}}" } } }</templatedata> == پڻ ڏسو == * {{Template link general|Template sandbox notice}} — [[وڪيپيڊيا:سانچو ريتخانو ۽ ٽيسٽ ڪيس|سانچو ريتخانو]] لاءِ اطلاع * {{Template link general|Sandbox exists}} — ٽاڪ صفحي لاءِ پيغام جيڪو ايڊيٽرن کي ٻڌائي ٿو ته ريتخانو موجود آهي <includeonly>{{Sandbox other||<!-- مهرباني ڪري زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو۔ مهرباني! --> [[زمرو:ريتخانو سانچا|ريتخانو سانچا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا سانچا جيڪي NOINDEX لاڳو ڪن ٿا]] }}</includeonly> ntrsatkkrmtnq33c26qawilljy8okj6 10 95540 373987 2026-04-27T20:58:13Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/sandbox |{{mbox | type = notice | text = ايڊيٽر هن سانچي جي [[{{FULLPAGENAME}}/sandbox|ريتخاني]] ۾ تجربا ڪري سگهن ٿا <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/sandbox|action=edit}} ترميم] {{!}} [{{fullurl:Special:ComparePages|page1={{urlencode:{{FULLPAGENAME}}}}&page2={{urlencode:{{{sandbox|{{FULLPAGENAME}}/sandbox}}}}}}} فرق])</small> ۽ {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/testca... 373987 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/sandbox |{{mbox | type = notice | text = ايڊيٽر هن سانچي جي [[{{FULLPAGENAME}}/sandbox|ريتخاني]] ۾ تجربا ڪري سگهن ٿا <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/sandbox|action=edit}} ترميم] {{!}} [{{fullurl:Special:ComparePages|page1={{urlencode:{{FULLPAGENAME}}}}&page2={{urlencode:{{{sandbox|{{FULLPAGENAME}}/sandbox}}}}}}} فرق])</small> ۽ {{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/testcases |[[{{FULLPAGENAME}}/testcases|ٽيسٽ ڪيس]] <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/testcases|action=edit}} ترميم])</small> |ٽيسٽ ڪيس <small style="font-style: normal">([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}/testcases|action=edit&preload=Template:Documentation/preload-testcases}} ٺاهيو])</small> }} صفحن تي۔ | image = [[File:Edit In Sandbox Icon - Color.svg|40px|alt=|link=]] | class = plainlinks }} }}<noinclude> {{Documentation}} <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو، انٽر وڪي Wikidata تي، هتي نه --> </noinclude> 3p6skiiyicdy3ywcl029votac7xkb5i 10 95541 373988 2026-04-27T21:00:15Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{Not a sandbox}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> هي سانچو هڪ [[سانچو:Tmbox|ٽاڪ ميسيج باڪس]] ڏيکاري ٿو جيڪو ايڊيٽرن کي ٻڌائي ٿو ته لاڳاپيل مضمون يا صفحي لاءِ ريتخانو موجود آهي۔ هي س... 373988 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Not a sandbox}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> هي سانچو هڪ [[سانچو:Tmbox|ٽاڪ ميسيج باڪس]] ڏيکاري ٿو جيڪو ايڊيٽرن کي ٻڌائي ٿو ته لاڳاپيل مضمون يا صفحي لاءِ ريتخانو موجود آهي۔ هي سانچو عام طور ٽاڪ صفحي جي مٿئين حصي جي ويجهو استعمال ڪيو ويندو آهي۔ == استعمال == هي سانچو هڪ اختياري بغير نالي وارو [[مدد:پيرا ميٽر|پيرا ميٽر]] قبول ڪري ٿو: # ريتخاني جو هنڌ #* ڊفالٽ طور، اهو <code>/sandbox</code> ذيلي صفحو هوندو آهي جنهن ٽاڪ صفحي تي سانچو رکيو ويو آهي == مثال == <code><nowiki>{{Sandbox exists}}</nowiki></code> {{Sandbox exists}} <code><nowiki>{{Sandbox exists|Wikipedia:Sandbox}}</nowiki></code> {{Sandbox exists|Wikipedia:Sandbox}} == پڻ ڏسو == * {{tl|Sandbox notice}} – ريتخاني صفحي لاءِ اطلاع <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:ريتخانو سانچا]] }}</includeonly> haqz45raglq8dmtafb50p498lraazsl 10 95542 373992 2026-04-27T21:08:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> == مقصد == هي سانچو گهڻن [[وڪيپيڊيا:Barnstars|بارن اسٽار]] سانچن لاءِ عام دستاويزڪاري مهيا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ == دستياب پيرا ميٽر == * {{para|aut... 373992 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> == مقصد == هي سانچو گهڻن [[وڪيپيڊيا:Barnstars|بارن اسٽار]] سانچن لاءِ عام دستاويزڪاري مهيا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ == دستياب پيرا ميٽر == * {{para|autosubst}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن توهان چاهيو ٿا ته بوٽ پاڻمرادو سانچي کي سبسٽيوٽ ڪري۔ * {{para|header}} دستاويز ۾ مٿيون نوٽ شامل ڪرڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو (مثال: شارٽ ڪٽ لنڪس)۔ * {{para|for}} انعام جي مقصد جي مختصر وضاحت لاءِ استعمال ٿئي ٿو۔ * {{para|usage}} معياري ''Usage'' سيڪشن کي ڪسٽم سيڪشن سان مٽائڻ لاءِ۔ * {{para|nomessage}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن انعامي پيغام کي تبديل ڪرڻ جو ڪو آپشن نه هجي۔ * {{para|autosign}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن سانچو پاڻمرادو دستخط شامل ڪري۔ * {{para|alt}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن متبادل تصوير لاءِ alt پيرا ميٽر موجود هجي۔ * {{para|footer}} دستاويز جي هيٺان نوٽ شامل ڪرڻ لاءِ۔ * زمرا: ** جيڪڏهن {{para|nocat}} ''yes'' هجي، ته سانچو ڪنهن به زمري ۾ شامل نه ٿيندو۔ ** {{para|cat}} زمري جو نالو (بغير "Category:") جيڪڏهن وڌيڪ مخصوص هجي۔ ** جيڪڏهن {{para|cat}} نه ڏنو وڃي، ته ڊفالٽ طور [[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا]] ۾ شامل ٿيندو۔ ** جيڪڏهن {{para|alt}} ''yes'' هجي، ته [[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا متبادل ورزن سان]] ۾ شامل ٿيندو۔ ''The'' سان شروع ٿيندڙ سانچن (جهڙوڪ {{tl|The Jupiter Barnstar}}) لاءِ {{tl|DEFAULTSORT}} شامل ڪرڻ گهرجي۔ == استعمال == عام {{tl|Documentation}} سانچي وانگر، {{tlc|Barnstar documentation}} کي [[وپ:NOINCLUDE|<noinclude>]] ٽيگ اندر بارن اسٽار ڪوڊ جي هيٺان رکو۔ خيال رکو ته <code><nowiki><noinclude></nowiki></code> ٽئگ آخري ڪوڊ کان پوءِ هجي۔ ==TemplateData== {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "autosubst": { "label": "خودڪار سبسٽيوٽ", "description": "بوٽ ذريعي خودڪار سبسٽيوشن لاءِ yes ڪريو", "type": "string" }, "header": { "label": "هيڊر", "description": "مٿيون نوٽ شامل ڪرڻ لاءِ", "type": "content" }, "for": { "label": "انعام جو مقصد", "description": "انعام جي وضاحت لاءِ", "type": "content" }, "usage": { "label": "استعمال", "description": "ڪسٽم استعمال سيڪشن", "type": "content" }, "nomessage": { "label": "ڪو پيغام ناهي", "description": "yes = پيغام تبديل نه ٿو ڪري سگهجي", "type": "string" }, "autosign": { "label": "خودڪار دستخط", "description": "yes = پاڻمرادو دستخط شامل ٿيندا", "type": "string" }, "alt": { "label": "متبادل ورزن", "description": "yes = متبادل تصوير موجود آهي", "type": "string" }, "footer": { "label": "هيٺيون نوٽ", "description": "دستاويز جي آخر ۾ نوٽ", "type": "content" }, "nocat": { "label": "زمرو بند", "description": "yes = ڪنهن به زمري ۾ شامل نه ٿئي", "type": "string" }, "cat": { "label": "زمرو نالو", "description": "ڪسٽم زمرو", "type": "string" } }, "description": "بارن اسٽار سانچن لاءِ عام دستاويزڪاري", "format": "block" } </templatedata> == پڻ ڏسو == * [[سانچو:Barnstar]] <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:دستاويزي گڏيل مواد سانچا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا|Δ]] }}</includeonly> 3nveeydqyafm5p1gz1ewf7z1048j2mm 373993 373992 2026-04-27T21:09:09Z Intisar Ali 8681 373993 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> == مقصد == هي سانچو گهڻن [[وڪيپيڊيا:Barnstars|بارن اسٽار]] سانچن لاءِ عام دستاويزڪاري مهيا ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ == دستياب پيرا ميٽر == * {{para|autosubst}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن توهان چاهيو ٿا ته بوٽ پاڻمرادو سانچي کي سبسٽيوٽ ڪري۔ * {{para|header}} دستاويز ۾ مٿيون نوٽ شامل ڪرڻ لاءِ استعمال ٿئي ٿو (مثال: شارٽ ڪٽ لنڪس)۔ * {{para|for}} انعام جي مقصد جي مختصر وضاحت لاءِ استعمال ٿئي ٿو۔ * {{para|usage}} معياري ''Usage'' سيڪشن کي ڪسٽم سيڪشن سان مٽائڻ لاءِ۔ * {{para|nomessage}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن انعامي پيغام کي تبديل ڪرڻ جو ڪو آپشن نه هجي۔ * {{para|autosign}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن سانچو پاڻمرادو دستخط شامل ڪري۔ * {{para|alt}} کي ''yes'' تي سيٽ ڪريو جيڪڏهن متبادل تصوير لاءِ alt پيرا ميٽر موجود هجي۔ * {{para|footer}} دستاويز جي هيٺان نوٽ شامل ڪرڻ لاءِ۔ * زمرا: ** جيڪڏهن {{para|nocat}} ''yes'' هجي، ته سانچو ڪنهن به زمري ۾ شامل نه ٿيندو۔ ** {{para|cat}} زمري جو نالو (بغير "Category:") جيڪڏهن وڌيڪ مخصوص هجي۔ ** جيڪڏهن {{para|cat}} نه ڏنو وڃي، ته ڊفالٽ طور [[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا]] ۾ شامل ٿيندو۔ ** جيڪڏهن {{para|alt}} ''yes'' هجي، ته [[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا متبادل ورزن سان]] ۾ شامل ٿيندو۔ ''The'' سان شروع ٿيندڙ سانچن (جهڙوڪ {{tl|The Jupiter Barnstar}}) لاءِ {{tl|DEFAULTSORT}} شامل ڪرڻ گهرجي۔ == استعمال == عام {{tl|Documentation}} سانچي وانگر، {{tlc|Barnstar documentation}} کي [[وپ:NOINCLUDE|<noinclude>]] ٽيگ اندر بارن اسٽار ڪوڊ جي هيٺان رکو۔ خيال رکو ته <code><nowiki><noinclude></nowiki></code> ٽئگ آخري ڪوڊ کان پوءِ هجي۔ ==سانچي جي ڊيٽا== {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "autosubst": { "label": "خودڪار سبسٽيوٽ", "description": "بوٽ ذريعي خودڪار سبسٽيوشن لاءِ yes ڪريو", "type": "string" }, "header": { "label": "هيڊر", "description": "مٿيون نوٽ شامل ڪرڻ لاءِ", "type": "content" }, "for": { "label": "انعام جو مقصد", "description": "انعام جي وضاحت لاءِ", "type": "content" }, "usage": { "label": "استعمال", "description": "ڪسٽم استعمال سيڪشن", "type": "content" }, "nomessage": { "label": "ڪو پيغام ناهي", "description": "yes = پيغام تبديل نه ٿو ڪري سگهجي", "type": "string" }, "autosign": { "label": "خودڪار دستخط", "description": "yes = پاڻمرادو دستخط شامل ٿيندا", "type": "string" }, "alt": { "label": "متبادل ورزن", "description": "yes = متبادل تصوير موجود آهي", "type": "string" }, "footer": { "label": "هيٺيون نوٽ", "description": "دستاويز جي آخر ۾ نوٽ", "type": "content" }, "nocat": { "label": "زمرو بند", "description": "yes = ڪنهن به زمري ۾ شامل نه ٿئي", "type": "string" }, "cat": { "label": "زمرو نالو", "description": "ڪسٽم زمرو", "type": "string" } }, "description": "بارن اسٽار سانچن لاءِ عام دستاويزڪاري", "format": "block" } </templatedata> == پڻ ڏسو == * [[سانچو:Barnstar]] <includeonly>{{sandbox other|| [[زمرو:دستاويزي گڏيل مواد سانچا]] [[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا|Δ]] }}</includeonly> jk91djfzv8hs35ts0loav0uv997tqq0 10 95543 373994 2026-04-27T21:11:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; width: 800px; padding: 0.5em;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle; width: 105px;" | [[File:{{{file|Original_Barnstar_Hires.png}}}|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''{{{name|اصل بارن اسٽار}}}''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; padding-top:0.5em;" | {{{message|توهان جي شاندار ڪ... 373994 wikitext text/x-wiki {| style="border: 1px solid gray; background-color: #fdffe7; width: 800px; padding: 0.5em;" |rowspan="2" style="vertical-align:middle; width: 105px;" | [[File:{{{file|Original_Barnstar_Hires.png}}}|100px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''{{{name|اصل بارن اسٽار}}}''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray; padding-top:0.5em;" | {{{message|توهان جي شاندار ڪم لاءِ تمام گهڻي مهرباني۔ --[[User:Example|هتي پنهنجو دستخط لکو]]}}} |} <!--Template:Barnstar2--> <noinclude>{{Documentation}}</noinclude> cmjh20p3m1aaprgiw9z705z03sdp75e 10 95544 373995 2026-04-27T21:16:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{Substitute|auto=yes}} هي سانچو [[وڪيپيڊيا:Barnstars|وڪيپيڊيا بارن اسٽار]] کي پراڻي {{tl|Barnstar}} کان وڌيڪ جديد انداز ۾ ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي (جيڪو اڃا تائين [[سانچو:Barnstar image box]] تي موجود آهي)۔ هي {{tl|The Original Barnstar}} جو ڪسٽمائيز ٿيل ورزن آهي۔ وڌيڪ بارن اسٽار ڏسڻ لاءِ {{sli... 373995 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Substitute|auto=yes}} هي سانچو [[وڪيپيڊيا:Barnstars|وڪيپيڊيا بارن اسٽار]] کي پراڻي {{tl|Barnstar}} کان وڌيڪ جديد انداز ۾ ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي (جيڪو اڃا تائين [[سانچو:Barnstar image box]] تي موجود آهي)۔ هي {{tl|The Original Barnstar}} جو ڪسٽمائيز ٿيل ورزن آهي۔ وڌيڪ بارن اسٽار ڏسڻ لاءِ {{slink|وڪيپيڊيا:بارن اسٽار|Barnstars}} ڏسو۔ هي سانچو 800px ويڪر تي مقرر ٿيل آهي، ۽ تصوير 100px ويڪر تي مقرر ٿيل آهي۔ پيرا ميٽر آهن {{para|file}}، {{para|name}} ۽ {{para|message}}۔ ; فائل فائل جي نالي ۾ "File:" يا قوسين شامل نه ڪريو۔ ڊفالٽ فائل Original Barnstar Hires.png آهي۔ ; نالو بارن اسٽار کي نالو ڏيڻ توهان تي منحصر آهي؛ اهو ئي سانچي جو عنوان هوندو۔ ڊفالٽ نالو " اصل بارن اسٽار" آهي۔ نوٽ ڪريو ته سانچو لازمي نه ٿو بڻائي ته ان کي بارن اسٽار چيو وڃي۔ بهتر آهي ته نالي ۾ "بارن اسٽار" شامل ڪيو وڃي ته جيئن وصول ڪندڙ کي واضح هجي ته اهو بارن اسٽار آهي، خاص ڪري جيڪڏهن توهان ڪا اهڙي تصوير استعمال ڪريو جيڪا بارن اسٽار جهڙي نه هجي۔ توهان "بارن اسٽار" لفظ کي مدد واري صفحي سان پڻ لنڪ ڪري سگهو ٿا۔ مثال طور: {{para|name|The Most Awesome <nowiki>[[وپ:BARN|Barnstar]]</nowiki>}} نتيجو ڏيندو: " سڀ کان خوبصورت [[وپ:BARN|Barnstar]]" جڏهن ته: {{para|name|You have been deputized}} اهو ظاهر ڪندو ڄڻ اهو ڪنهن شيرف جي بيج جو انعام هجي، بغير بارن اسٽار جو ذڪر ڪرڻ جي۔ ; پيغام ۽ دستخط پنهنجي بارن اسٽار تي دستخط ڪرڻ نه وساريو، {{para|message}} جي آخر ۾ چار ٽلڊا ([[واپرائيندڙ:Intisar Ali|Intisar Ali]] ([[واپرائيندڙ بحث:Intisar Ali|ڳالھ]]) 21:16, 27 اپريل 2026 ( يو.ٽي.سي)) لکي۔ هي پراڻو سانچو آهي ۽ پاڻمرادو دستخط نٿو ڪري۔ جيڪڏهن توهان {{para|message}} نه ڏيو، ته ڊفالٽ پيغام هوندو: "توھان جي زبردست ڪم لاء توھان جي مھرباني. --[[واپرائيندڙ:Example|Your signature here]]" جيڪو [[واپرائيندڙ:مثال]] سان ڳنڍيل هوندو۔ * جيڪڏهن توهان ڊفالٽ پيغام استعمال ڪرڻ چاهيو ۽ صحيح دستخط به ڪرڻ چاهيو، ته هي استعمال ڪريو: {{para|message|Thank you so much for your amazing work. --<nowiki>~~~~</nowiki>}} ==سانچي جي ڊيٽا== <templatedata> { "params": { "file": { "description": "بارن اسٽار تصوير جو نالو (بغير File:)", "type": "wiki-file-name" }, "name": { "description": "بارن اسٽار جو نالو", "type": "line" }, "message": { "description": "بارن اسٽار ڏيڻ جو سبب؛ آخر ۾ دستخط ڪريو", "type": "content" } }, "description": "بارن اسٽار ڏيڻ لاءِ ڪسٽمائيز ٿيندڙ ٽاڪ صفحو پيغام" } </templatedata> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هيٺ شامل ڪريو --> [[زمرو:وڪيپيڊيا بارن اسٽار سانچا| ]] }}</includeonly> mhpxernv63mohk52aj5xvduhpa0c4mp 10 95545 373996 2026-04-27T21:20:17Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!----هيٺان ڏيکاريل جڳهه تي گڏيل زمرا شامل ڪريو، مهرباني ڪري۔ ----><noinclude>{{Suppress categories|</noinclude>{{transclusionless}}<noinclude>}}</noinclude> سانچا {{tl|1}}، {{tl|2}}، {{tl|3}} وغيره پڙهندڙن/ايڊيٽرن کي خبردار ڪن ٿا ته هو جنهن صفحي کي پڙهي يا ترميم ڪري رهيا آهن ان ۾ [[طباعي غلطي]] (typo) موجود آهي۔ جيڪڏهن {{tnull|... 373996 wikitext text/x-wiki <!----هيٺان ڏيکاريل جڳهه تي گڏيل زمرا شامل ڪريو، مهرباني ڪري۔ ----><noinclude>{{Suppress categories|</noinclude>{{transclusionless}}<noinclude>}}</noinclude> سانچا {{tl|1}}، {{tl|2}}، {{tl|3}} وغيره پڙهندڙن/ايڊيٽرن کي خبردار ڪن ٿا ته هو جنهن صفحي کي پڙهي يا ترميم ڪري رهيا آهن ان ۾ [[طباعي غلطي]] (typo) موجود آهي۔ جيڪڏهن {{tnull|{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}}} سڏيو ويو آهي، ته غالباً توهان پيرا ميٽر {{{1|{{TEMPLATENAME}}}}} مراد ورتو هو (يعني <nowiki>{{{</nowiki>{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}<nowiki>}}}</nowiki> ٽيگ سان)، پر حقيقت ۾ صرف ٻه قوسون استعمال ڪيون ويون آهن، جنهن سان <nowiki>{{</nowiki>{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}<nowiki>}}</nowiki> سڏيو ويو آهي۔ خبرداري ڏيڻ سان گڏ، هي صفحن کي [[:زمرو:Templates with incorrect parameter syntax]] ۾ پڻ شامل ڪري ٿو۔ سانچن جا پيرا ميٽر ڪيئن ڪم ڪن ٿا، ان بابت وڌيڪ ڄاڻ لاءِ ڏسو [[mw:Help:Templates#Parameters]]۔ بهرحال، گهڻيون غلطيون تڏهن ٿينديون آهن جڏهن پيرا ميٽر جي شروعاتي قوس "{" رهجي وڃي ۽ <nowiki>{{</nowiki>{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}<nowiki>}}}</nowiki> لکي وڃي، جنهن سان اصل ۾ Template:{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}} +"}" سڏيو وڃي ٿو، پيرا ميٽر {{{1|{{TEMPLATENAME}}}}} جي بدران۔ هي هڪ خطرناڪ مسئلو ٿي سگهي ٿو، خاص طور تي جڏهن Template:{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}} جي ٽرانسڪلوژن لڪيل هجي، جنهن ڪري اثر ايڊيٽر کي نظر نٿو اچي۔ انهيءَ ڪري هاڻي Template:{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}} استعمال ڪندڙ کي خبردار ڪري ٿو۔ هن خبرداري سان، اڳ ۾ لڪل رهندڙ Template:{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}} تائين رسائي هاڻي هڪ اڻ ڏٺل مسئلي طور سمجهي سگهجي ٿي جيڪو صفحي ۾ ڪوڊ ٿيل هوندو آهي۔ ''نوٽ'': هي مختلف قسمن کي به سڃاڻيندو، جهڙوڪ <nowiki>{{</nowiki>{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}<nowiki>|}}</nowiki> بدران <nowiki>{{{</nowiki>{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}|<nowiki>}}}</nowiki> ۽ <nowiki>{{{</nowiki>{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}<nowiki>}}</nowiki>۔ وقفي وقفي سان ماڻهو {{ql|Special:WhatLinksHere/Template:{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}}|qs=hidelinks=1&hideredirs=1|هتي لنڪس}} چيڪ ڪندا آهن ته ڏسن ڪو غلطی سان Template:{{{1|{{TEMPLATENAME}}}}} ته نه سڏيو آهي۔ {{Testcases other|{{Fake heading|ٽريڪنگ زمرو|level=2}}| == ٽريڪنگ زمرو == }} * {{clc|زمرو:Templates with incorrect parameter syntax}} {{Testcases other|{{Fake heading|پڻ ڏسو|level=2}}| ==پڻ ڏسو== }} {{hlist |{{tl|1}} |{{tl|2}} |{{tl|3}} |{{tl|4}} |{{tl|5}} |{{tl|6}} |{{tl|7}} |{{tl|8}} |{{tl|9}} |{{tl|10}} |{{tl|11}} |{{tl|12}} |{{tl|13}} |{{tl|14}} |{{tl|15}} |{{tl|16}} |{{tl|17}} |{{tl|18}} |{{tl|19}} |{{tl|20}} |{{tl|21}} |{{tl|22}} |{{tl|23}} |{{tl|24}} |{{tl|25}} |{{tl|26}} |{{tl|27}} |{{tl|28}} |{{tl|29}} |{{tl|30}}}} <includeonly>{{Subpage other|| <!-- مکيه صفحن لاءِ زمرا، /doc، /sandbox، /testcases لاءِ نه --> [[زمرو:غلطي-پيغام سانچا| ]] [[زمرو:وڪيپيڊيا transclusionless سانچا]] }}</includeonly> <noinclude> {{documentation}} <!-- زمرا /doc ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي Wikidata تي --> </noinclude> bpwzuek8b0aho3m0vlhemx6xc33910o 10 95546 373997 2026-04-27T21:22:55Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> == استعمال == هي سانچو {{tl|1}}، {{tl|2}}، {{tl|3}} وغيره (گهٽ ۾ گهٽ {{tl|30}} تائين) لاءِ گڏيل دستاويزڪاري طور ڪم ڪري ٿو۔ اهو هڪ اختياري پيرا ميٽر وٺي ٿو: س... 373997 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> == استعمال == هي سانچو {{tl|1}}، {{tl|2}}، {{tl|3}} وغيره (گهٽ ۾ گهٽ {{tl|30}} تائين) لاءِ گڏيل دستاويزڪاري طور ڪم ڪري ٿو۔ اهو هڪ اختياري پيرا ميٽر وٺي ٿو: سانچي جو نمبر۔ <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> [[زمرو:دستاويزي گڏيل مواد سانچا]] }}</includeonly> npjcl3xo4bft1wx5y0gwho0jvv38mjy 10 95547 373998 2026-04-27T21:25:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{For|زندگيءَ واري سانچي <nowiki>{{l}}</nowiki> لاءِ|سانچو:L}} {{Parameter typo documentation}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidat... 373998 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{For|زندگيءَ واري سانچي <nowiki>{{l}}</nowiki> لاءِ|سانچو:L}} {{Parameter typo documentation}} <includeonly>{{sandbox other|| <!-- زمرا هن لائن کان هيٺ شامل ڪريو؛ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي --> }}</includeonly> 4ayny6q4jkm9kjndkknmid6ika1fa4r 10 95548 373999 2026-04-27T21:28:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <br><span style="color:#DD7733;">'''Penggunaan tidak terduga dari templat <nowiki>{{2}}</nowiki>''' - lihat [[Templat:2]] untuk informasi selengkapnya.</span><includeonly>[[Kateogri:Templat dengan sintaks parameter yang salah]]</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Single digit documentation|2}}}} [[ja:Template:2]] </noinclude> 373999 wikitext text/x-wiki <br><span style="color:#DD7733;">'''Penggunaan tidak terduga dari templat <nowiki>{{2}}</nowiki>''' - lihat [[Templat:2]] untuk informasi selengkapnya.</span><includeonly>[[Kateogri:Templat dengan sintaks parameter yang salah]]</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Single digit documentation|2}}}} [[ja:Template:2]] </noinclude> 2jufn0x25yg1eacqgmkov3ctzafio5d 10 95549 374000 2026-04-27T21:29:52Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <br><span style="color:#DD7733;">'''Penggunaan tidak terduga dari templat <nowiki>{{3}}</nowiki>''' - lihat [[Templat:3]] untuk informasi selengkapnya.</span><includeonly>[[Kategori:Templat dengan sintaks parameter yang salah]]</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Single digit documentation|3}}}} </noinclude> 374000 wikitext text/x-wiki <br><span style="color:#DD7733;">'''Penggunaan tidak terduga dari templat <nowiki>{{3}}</nowiki>''' - lihat [[Templat:3]] untuk informasi selengkapnya.</span><includeonly>[[Kategori:Templat dengan sintaks parameter yang salah]]</includeonly><noinclude> {{documentation|content={{Single digit documentation|3}}}} </noinclude> ar48qwya6sp37ah1ca8l82bmv360e0z 10 95550 374008 2026-04-27T21:46:47Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{high-use| ≈ 33290 }} هي سانچو انهن آرٽيڪلن جي سيڪشنن جي شروعات ۾ استعمال ٿيندو آهي جيڪي وڌائڻ جي ضرورت رکن ٿا۔ == استعمال == هن سانچي کي انهن سيڪ... 374008 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{high-use| ≈ 33290 }} هي سانچو انهن آرٽيڪلن جي سيڪشنن جي شروعات ۾ استعمال ٿيندو آهي جيڪي وڌائڻ جي ضرورت رکن ٿا۔ == استعمال == هن سانچي کي انهن سيڪشنن جي شروعات ۾ رکو جيڪي وڌائڻا هجن، ''سيڪشن جي عنوان کان پوءِ''۔ توهان هن سانچي کي مکيه (آرٽيڪل) يا وڪيپيڊيا نيم اسپيس ۾ استعمال ڪري سگهو ٿا۔ {{plainlist|1= *{{tlc|Expand section}} *{{tlc|Expand section|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} *{{tlc|Expand section|small{{=}}no}} *{{tlc|Expand section|with{{=}}شروعاتي زندگي بابت وڌيڪ تفصيل|talk{{=}}Early life|small{{=}}no}} *{{tlc|Expand section|small{{=}}no|find{{=}}search keywords}} }} '''مڪمل صورت:''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Expand section | 1 = (يا with= يا for=) | section = (سيڪشن نمبر) | small = no (ڊفالٽ "yes" آهي) | talksection = (بغير [[ ]] جي لنڪ) | date = مهينو سال | period = <!--no--> }} </syntaxhighlight> ==پيرا ميٽر== === جائزو === هي سانچو بغير پيرا ميٽرن جي به استعمال ڪري سگهجي ٿو؛ BOT پاڻمرادو تاريخ شامل ڪندو۔ * {{para|1|ڇا ۽ ڇو}} – ڇا وڌائڻو آهي ۽ ڇو * {{para|small|no}} – وڏو باڪس ڏيکارڻ لاءِ * {{para|talksection}} – ٽاڪ صفحي جو سيڪشن * {{para|date|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} * {{para|find}} – سرچ لفظ * {{para|find2}} – اضافي سرچ لفظ * {{para|section}} – سيڪشن نمبر * {{para|period}} – نقطي کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ === تفصيل === ;small جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته ننڍو باڪس ڏيکاريو ويندو؛ ڪو به قدر ڏيڻ سان وڏو باڪس ڏيکاريندو۔ ;date آرٽيڪل کي تاريخ مطابق زمري ۾ رکڻ لاءِ استعمال ٿيندو۔ ;find {{tl|find sources}} لاءِ سرچ لفظ مهيا ڪرڻ لاءِ۔ ==مثال== {{tlx|Expand section |1{{=}}مثال |small{{=}}no |talk{{=}}Talk_section |find{{=}}Article title |find2{{=}}Section title |section{{=}}1 |date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} }} ==زمرا بندي== جيڪڏهن {{para|date}} نه ڏنو وڃي ته آرٽيڪل {{Cat|Articles to be expanded}} ۾ شامل ٿيندو۔ تاريخ ڏيڻ سان مخصوص مهيني جي زمري ۾ شامل ٿيندو۔ هي سانچو هر حالت ۾ آرٽيڪل کي {{Cat|All articles to be expanded}} ۾ شامل ڪري ٿو۔ ==صحیح سانچو چونڊڻ== === خالي سيڪشن === {{tlx|Empty section}} استعمال ڪريو۔ === حوالن وارو سيڪشن === {{tlx|No footnotes}} يا {{tlx|More footnotes needed}} استعمال ڪريو۔ ==TemplateData== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "سيڪشن وڌائڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سانچو", "params": { "1": { "description": "سيڪشن وڌائڻ جو سبب" }, "date": { "description": "مهينو ۽ سال" }, "small": { "description": "ننڍو يا وڏو باڪس" } }, "format": "inline" } </templatedata> == پڻ ڏسو == * {{tlx|Clarify}} * {{tlx|Explain}} * {{tlx|Incomplete list}} * {{tlx|Empty section}} * {{tlx|Missing information}} == نوٽس == {{notelist}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:صفائي سانچا|{{PAGENAME}}]] [[زمرو:وڪيپيڊيا سيڪشن سانچا]] }}</includeonly> bjgmyplucak7xo9yc58673w4glbxsjo 374009 374008 2026-04-27T21:47:06Z Intisar Ali 8681 374009 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{high-use| ≈ ھزارين }} هي سانچو انهن آرٽيڪلن جي سيڪشنن جي شروعات ۾ استعمال ٿيندو آهي جيڪي وڌائڻ جي ضرورت رکن ٿا۔ == استعمال == هن سانچي کي انهن سيڪشنن جي شروعات ۾ رکو جيڪي وڌائڻا هجن، ''سيڪشن جي عنوان کان پوءِ''۔ توهان هن سانچي کي مکيه (آرٽيڪل) يا وڪيپيڊيا نيم اسپيس ۾ استعمال ڪري سگهو ٿا۔ {{plainlist|1= *{{tlc|Expand section}} *{{tlc|Expand section|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} *{{tlc|Expand section|small{{=}}no}} *{{tlc|Expand section|with{{=}}شروعاتي زندگي بابت وڌيڪ تفصيل|talk{{=}}Early life|small{{=}}no}} *{{tlc|Expand section|small{{=}}no|find{{=}}search keywords}} }} '''مڪمل صورت:''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Expand section | 1 = (يا with= يا for=) | section = (سيڪشن نمبر) | small = no (ڊفالٽ "yes" آهي) | talksection = (بغير [[ ]] جي لنڪ) | date = مهينو سال | period = <!--no--> }} </syntaxhighlight> ==پيرا ميٽر== === جائزو === هي سانچو بغير پيرا ميٽرن جي به استعمال ڪري سگهجي ٿو؛ BOT پاڻمرادو تاريخ شامل ڪندو۔ * {{para|1|ڇا ۽ ڇو}} – ڇا وڌائڻو آهي ۽ ڇو * {{para|small|no}} – وڏو باڪس ڏيکارڻ لاءِ * {{para|talksection}} – ٽاڪ صفحي جو سيڪشن * {{para|date|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} * {{para|find}} – سرچ لفظ * {{para|find2}} – اضافي سرچ لفظ * {{para|section}} – سيڪشن نمبر * {{para|period}} – نقطي کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ === تفصيل === ;small جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته ننڍو باڪس ڏيکاريو ويندو؛ ڪو به قدر ڏيڻ سان وڏو باڪس ڏيکاريندو۔ ;date آرٽيڪل کي تاريخ مطابق زمري ۾ رکڻ لاءِ استعمال ٿيندو۔ ;find {{tl|find sources}} لاءِ سرچ لفظ مهيا ڪرڻ لاءِ۔ ==مثال== {{tlx|Expand section |1{{=}}مثال |small{{=}}no |talk{{=}}Talk_section |find{{=}}Article title |find2{{=}}Section title |section{{=}}1 |date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} }} ==زمرا بندي== جيڪڏهن {{para|date}} نه ڏنو وڃي ته آرٽيڪل {{Cat|Articles to be expanded}} ۾ شامل ٿيندو۔ تاريخ ڏيڻ سان مخصوص مهيني جي زمري ۾ شامل ٿيندو۔ هي سانچو هر حالت ۾ آرٽيڪل کي {{Cat|All articles to be expanded}} ۾ شامل ڪري ٿو۔ ==صحیح سانچو چونڊڻ== === خالي سيڪشن === {{tlx|Empty section}} استعمال ڪريو۔ === حوالن وارو سيڪشن === {{tlx|No footnotes}} يا {{tlx|More footnotes needed}} استعمال ڪريو۔ ==TemplateData== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "سيڪشن وڌائڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سانچو", "params": { "1": { "description": "سيڪشن وڌائڻ جو سبب" }, "date": { "description": "مهينو ۽ سال" }, "small": { "description": "ننڍو يا وڏو باڪس" } }, "format": "inline" } </templatedata> == پڻ ڏسو == * {{tlx|Clarify}} * {{tlx|Explain}} * {{tlx|Incomplete list}} * {{tlx|Empty section}} * {{tlx|Missing information}} == نوٽس == {{notelist}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:صفائي سانچا|{{PAGENAME}}]] [[زمرو:وڪيپيڊيا سيڪشن سانچا]] }}</includeonly> g4k7de352sq2enorqk6wvthyy89e2fk 374010 374009 2026-04-27T21:47:26Z Intisar Ali 8681 374010 wikitext text/x-wiki {{documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان ڏنل جڳهه تي شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو (ڏسو [[وڪيپيڊيا:وڪيڊيٽا]]) --> {{high-use| ≈ ھزارين }} هي سانچو انهن آرٽيڪلن جي سيڪشنن جي شروعات ۾ استعمال ٿيندو آهي جيڪي وڌائڻ جي ضرورت رکن ٿا۔ == استعمال == هن سانچي کي انهن سيڪشنن جي شروعات ۾ رکو جيڪي وڌائڻا هجن، ''سيڪشن جي عنوان کان پوءِ''۔ توهان هن سانچي کي مکيه (آرٽيڪل) يا وڪيپيڊيا نيم اسپيس ۾ استعمال ڪري سگهو ٿا۔ {{plainlist|1= *{{tlc|Expand section}} *{{tlc|Expand section|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} *{{tlc|Expand section|small{{=}}no}} *{{tlc|Expand section|with{{=}}شروعاتي زندگي بابت وڌيڪ تفصيل|talk{{=}}Early life|small{{=}}no}} *{{tlc|Expand section|small{{=}}no|find{{=}}search keywords}} }} '''مڪمل صورت:''' <syntaxhighlight lang="wikitext"> {{Expand section | 1 = (يا with= يا for=) | section = (سيڪشن نمبر) | small = no (ڊفالٽ "yes" آهي) | talksection = (بغير [[ ]] جي لنڪ) | date = مهينو سال | period = <!--no--> }} </syntaxhighlight> ==پيرا ميٽر== === جائزو === هي سانچو بغير پيرا ميٽرن جي به استعمال ڪري سگهجي ٿو؛ BOT پاڻمرادو تاريخ شامل ڪندو۔ * {{para|1|ڇا ۽ ڇو}} – ڇا وڌائڻو آهي ۽ ڇو * {{para|small|no}} – وڏو باڪس ڏيکارڻ لاءِ * {{para|talksection}} – ٽاڪ صفحي جو سيڪشن * {{para|date|{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} * {{para|find}} – سرچ لفظ * {{para|find2}} – اضافي سرچ لفظ * {{para|section}} – سيڪشن نمبر * {{para|period}} – نقطي کي ڪنٽرول ڪرڻ لاءِ === تفصيل === ;small جيڪڏهن نه ڏنو وڃي ته ننڍو باڪس ڏيکاريو ويندو؛ ڪو به قدر ڏيڻ سان وڏو باڪس ڏيکاريندو۔ ;date آرٽيڪل کي تاريخ مطابق زمري ۾ رکڻ لاءِ استعمال ٿيندو۔ ;find {{tl|find sources}} لاءِ سرچ لفظ مهيا ڪرڻ لاءِ۔ ==مثال== {{tlx|Expand section |1{{=}}مثال |small{{=}}no |talk{{=}}Talk_section |find{{=}}Article title |find2{{=}}Section title |section{{=}}1 |date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}} }} ==زمرا بندي== جيڪڏهن {{para|date}} نه ڏنو وڃي ته آرٽيڪل {{Cat|Articles to be expanded}} ۾ شامل ٿيندو۔ تاريخ ڏيڻ سان مخصوص مهيني جي زمري ۾ شامل ٿيندو۔ هي سانچو هر حالت ۾ آرٽيڪل کي {{Cat|All articles to be expanded}} ۾ شامل ڪري ٿو۔ ==صحیح سانچو چونڊڻ== === خالي سيڪشن === {{tlx|Empty section}} استعمال ڪريو۔ === حوالن وارو سيڪشن === {{tlx|No footnotes}} يا {{tlx|More footnotes needed}} استعمال ڪريو۔ ==سانچائي ڊيٽا== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "سيڪشن وڌائڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ سانچو", "params": { "1": { "description": "سيڪشن وڌائڻ جو سبب" }, "date": { "description": "مهينو ۽ سال" }, "small": { "description": "ننڍو يا وڏو باڪس" } }, "format": "inline" } </templatedata> == پڻ ڏسو == * {{tlx|Clarify}} * {{tlx|Explain}} * {{tlx|Incomplete list}} * {{tlx|Empty section}} * {{tlx|Missing information}} == نوٽس == {{notelist}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:صفائي سانچا|{{PAGENAME}}]] [[زمرو:وڪيپيڊيا سيڪشن سانچا]] }}</includeonly> 9v1wgrw8zqwjathkxpak815b3peav38 10 95551 374011 2026-04-27T21:49:11Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Empty section}} begin-->{{Ambox | name = Empty section | subst = <includeonly>{{subst:substcheck}}</includeonly> | type = content | small = {{{small|left}}} | image = [[File:Wiki letter w cropped.svg|20px|alt=&#91;icon&#93;]] | text = '''هي سيڪشن خالي آهي۔''' {{{comment|}}} توهان هن ۾ [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&section={{{section|}}}}} اضافو ڪري] مدد ڪري سگ... 374011 wikitext text/x-wiki {{ {{{|safesubst:}}}#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B= <!--{{Empty section}} begin-->{{Ambox | name = Empty section | subst = <includeonly>{{subst:substcheck}}</includeonly> | type = content | small = {{{small|left}}} | image = [[File:Wiki letter w cropped.svg|20px|alt=&#91;icon&#93;]] | text = '''هي سيڪشن خالي آهي۔''' {{{comment|}}} توهان هن ۾ [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit&section={{{section|}}}}} اضافو ڪري] مدد ڪري سگهو ٿا۔ | cat = مضمون جيڪي وڌائڻا آهن | all = سڀ مضمون جيڪي وڌائڻا آهن | date = {{{date|}}} | cat2 = مضمون جن ۾ خالي سيڪشن آهن | all2 = سڀ مضمون جن ۾ خالي سيڪشن آهن | date2 = {{{date|}}} }}<!--{{Empty section}} end--> }} <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 3wlyllyzfin8b8x0bmnofcacjtf3i3r 10 95552 374013 2026-04-27T21:51:01Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> {{High-use}} {{AWB standard installation}} هي سانچو انهن سيڪشنن ۾ رکيو ويندو آهي جيڪي مڪمل طور خالي هجن، جن ۾ نه ڪو متن هجي ۽ نه ئي ڪو ذيلي سيڪشن۔ اختياري طور {{tl|find sources}} لنڪس به شامل ڪري سگهجن ٿا۔... 374013 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> {{High-use}} {{AWB standard installation}} هي سانچو انهن سيڪشنن ۾ رکيو ويندو آهي جيڪي مڪمل طور خالي هجن، جن ۾ نه ڪو متن هجي ۽ نه ئي ڪو ذيلي سيڪشن۔ اختياري طور {{tl|find sources}} لنڪس به شامل ڪري سگهجن ٿا۔ وڪيپيڊيا ۾ مواد عام طور سيڪشنن جي صورت ۾ وڌندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ايڊيٽر وقت سان گڏ سيڪشنن کي ڀريندا رهن ٿا۔ تنهنڪري مضمون جي شروعاتي مرحلي ۾ اهڙا خالي سيڪشن ٺاهي رکڻ سان مستقبل ۾ ان جي ترقي ۾ مدد ملي ٿي۔ == استعمال == {{plainlist|1= *{{tlc|Empty section|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} *{{tlc|Empty section|small{{=}}no|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} *{{tlc|Empty section|small{{=}}no|find{{=}}search keywords|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} }} == پيرا ميٽر == * {{para|date}} : مهينو ۽ سال جڏهن سيڪشن کي آخري ڀيرو چيڪ ڪيو ويو * {{para|small}} : ڪو به قدر ڏيڻ سان سانچو ننڍو ٿي ويندو (عام طور پورو سيڪشن هجي ته وڏو رکيو وڃي) * {{para|find}} : {{tl|find sources}} لاءِ سرچ لفظ (ڊبل ڪوٽس سان) * {{para|find2}} : {{tl|find sources}} لاءِ اضافي سرچ لفظ ===تاريخ=== {{para|date}} آرٽيڪل کي [[:زمرو:Articles to be expanded]] جي ذيلي زمري ۾ رکندو آهي، جيئن پراڻا مسئلا پهرين حل ٿي سگهن۔ تاريخ هٿ سان ڏيڻ ضروري ناهي؛ BOT پاڻ شامل ڪندو۔ ===Find پيرا ميٽر=== {{tl|find sources}} لنڪس لاءِ سرچ لفظ مقرر ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا: * {{para|find}} : صحيح جملو (quoted search) * {{para|find2}} : عام سرچ (unquoted) == Template Data == {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "اهو سانچو انهن سيڪشنن لاءِ آهي جيڪي مڪمل خالي هجن", "format": "inline", "params": { "date": { "description": "مهينو ۽ سال" }, "section": { "description": "سيڪشن نمبر" }, "small": { "description": "سانچي جي سائيز" }, "find": { "description": "سرچ لفظ" }, "find2": { "description": "اضافي سرچ لفظ" }, "comment": { "description": "ڪسٽم متن" } } } </templatedata> == ٽريڪنگ زمرا == * {{clc|سڀ مضمون جيڪي وڌائڻا آهن}} * {{clc|سڀ مضمون جن ۾ خالي سيڪشن آهن}} == ريڊائريڪٽ == * {{[[سانچو:No content|No content]]}} == پڻ ڏسو == * {{Tl|Expand section}} * {{Tlp|Under construction|section{{=}}yes}} * {{Tl|No plot}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:صفائي سانچا|{{PAGENAME}}]] [[زمرو:وڪيپيڊيا سيڪشن سانچا]] }}</includeonly> sxntbf8j6r76qvhwww83pxlti6hddiu 374014 374013 2026-04-27T21:51:30Z Intisar Ali 8681 374014 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> {{High-use}} {{AWB standard installation}} هي سانچو انهن سيڪشنن ۾ رکيو ويندو آهي جيڪي مڪمل طور خالي هجن، جن ۾ نه ڪو متن هجي ۽ نه ئي ڪو ذيلي سيڪشن۔ اختياري طور {{tl|find sources}} لنڪس به شامل ڪري سگهجن ٿا۔ وڪيپيڊيا ۾ مواد عام طور سيڪشنن جي صورت ۾ وڌندو آهي، ڇاڪاڻ⁠تہ ايڊيٽر وقت سان گڏ سيڪشنن کي ڀريندا رهن ٿا۔ تنهنڪري مضمون جي شروعاتي مرحلي ۾ اهڙا خالي سيڪشن ٺاهي رکڻ سان مستقبل ۾ ان جي ترقي ۾ مدد ملي ٿي۔ == استعمال == {{plainlist|1= *{{tlc|Empty section|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} *{{tlc|Empty section|small{{=}}no|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} *{{tlc|Empty section|small{{=}}no|find{{=}}search keywords|date{{=}}{{CURRENTMONTHNAME}} {{CURRENTYEAR}}}} }} == پيرا ميٽر == * {{para|date}} : مهينو ۽ سال جڏهن سيڪشن کي آخري ڀيرو چيڪ ڪيو ويو * {{para|small}} : ڪو به قدر ڏيڻ سان سانچو ننڍو ٿي ويندو (عام طور پورو سيڪشن هجي ته وڏو رکيو وڃي) * {{para|find}} : {{tl|find sources}} لاءِ سرچ لفظ (ڊبل ڪوٽس سان) * {{para|find2}} : {{tl|find sources}} لاءِ اضافي سرچ لفظ ===تاريخ=== {{para|date}} آرٽيڪل کي [[:زمرو:Articles to be expanded]] جي ذيلي زمري ۾ رکندو آهي، جيئن پراڻا مسئلا پهرين حل ٿي سگهن۔ تاريخ هٿ سان ڏيڻ ضروري ناهي؛ BOT پاڻ شامل ڪندو۔ ===Find پيرا ميٽر=== {{tl|find sources}} لنڪس لاءِ سرچ لفظ مقرر ڪرڻ لاءِ استعمال ٿين ٿا: * {{para|find}} : صحيح جملو (quoted search) * {{para|find2}} : عام سرچ (unquoted) == سانچائي ڊيٽا== {{TemplateData header}} <templatedata> { "description": "اهو سانچو انهن سيڪشنن لاءِ آهي جيڪي مڪمل خالي هجن", "format": "inline", "params": { "date": { "description": "مهينو ۽ سال" }, "section": { "description": "سيڪشن نمبر" }, "small": { "description": "سانچي جي سائيز" }, "find": { "description": "سرچ لفظ" }, "find2": { "description": "اضافي سرچ لفظ" }, "comment": { "description": "ڪسٽم متن" } } } </templatedata> == ٽريڪنگ زمرا == * {{clc|سڀ مضمون جيڪي وڌائڻا آهن}} * {{clc|سڀ مضمون جن ۾ خالي سيڪشن آهن}} == ريڊائريڪٽ == * {{[[سانچو:No content|No content]]}} == پڻ ڏسو == * {{Tl|Expand section}} * {{Tlp|Under construction|section{{=}}yes}} * {{Tl|No plot}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:صفائي سانچا|{{PAGENAME}}]] [[زمرو:وڪيپيڊيا سيڪشن سانچا]] }}</includeonly> ebigfyka37wtkfd1n4wrfbz3pabs8u6 10 95553 374016 2026-04-27T21:55:54Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان شامل ڪريو --> هي سانچو معياري [[:زمرو:Flag templates|جهنڊي وارن سانچن]] لاءِ پاڻمرادو دستاويزڪاري تيار ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ == استعمال == <syntaxhighlight lang="wikitext">{{flag template documentation|ملڪ جو نالو|ISO|IOC|FIFA}}</syntaxhighlight> ;پيرا ميٽر :''... 374016 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا هن صفحي جي هيٺان شامل ڪريو --> هي سانچو معياري [[:زمرو:Flag templates|جهنڊي وارن سانچن]] لاءِ پاڻمرادو دستاويزڪاري تيار ڪرڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ == استعمال == <syntaxhighlight lang="wikitext">{{flag template documentation|ملڪ جو نالو|ISO|IOC|FIFA}}</syntaxhighlight> ;پيرا ميٽر :''ملڪ جو نالو'' – اهو نالو جيڪو {{tl|flag}} ۾ استعمال ٿيندو آهي :''ISO'' – [[ISO 3166-1 alpha-3]] ملڪ ڪوڊ :''IOC'' – [[List of IOC country codes|IOC ملڪ ڪوڊ]] :''FIFA'' – [[List of FIFA country codes|FIFA ملڪ ڪوڊ]] جيڪڏهن مٿين ٽنهي ڪوڊن مان ڪو به لاڳو نه ٿئي، ته ان کي خالي ڇڏيو وڃي۔ هي سانچو جهنڊي واري سانچي تي رکيو ويندو آهي (بلڪل {{tl|documentation}} وانگر)۔ هن کي /doc ذيلي صفحي جي موجودگي ضروري آهي، جيڪو صرف انٽر وڪي لنڪس لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ ===وڌيڪ استعمال=== اختياري پيرا ميٽر ''header'' دستاويز جي مٿئين حصي ۾ ڏيکاريو ويندو آهي، "وضاحت" کان اڳ۔ == پڻ ڏسو == <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هتي شامل ڪريو --> {{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|testcases||[[زمرو:دستاويزي گڏيل مواد سانچا]]}} }}</includeonly> np42wk89zb453gxlvszb80yalg76u2e 10 95554 374017 2026-04-27T21:58:33Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{SAFESUBST:<noinclude />#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B={{Ombox | type = content | name = Improve documentation | class = ambox-Refimprove | image = [[File:Edit-copy green with red question mark.svg|50x40px|link=|alt=Edit-copy green with red question mark]] | text = هن {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:828}}=ماڊيول|#default=سانچي}} جي [[وڪيپيڊيا:Template documentation|دستاويزڪاري]] '''نامڪمل، ناڪافي آهي يا ان جي ڪ... 374017 wikitext text/x-wiki {{SAFESUBST:<noinclude />#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B={{Ombox | type = content | name = Improve documentation | class = ambox-Refimprove | image = [[File:Edit-copy green with red question mark.svg|50x40px|link=|alt=Edit-copy green with red question mark]] | text = هن {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:828}}=ماڊيول|#default=سانچي}} جي [[وڪيپيڊيا:Template documentation|دستاويزڪاري]] '''نامڪمل، ناڪافي آهي يا ان جي ڪارڪردگي ۽ [[مدد:سانچو#پيراميٽر|پيرا ميٽرن]] کي صحيح نموني بيان نٿي ڪري۔''' {{#if:{{{reason|}}}|''(سبب: {{{reason}}})''|}} مهرباني ڪري [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}{{#ifexpr:{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/doc|1|0}} or {{yesno|1={{{linkdocsub|no}}}|yes=1|no=0}}|/doc}}|action=edit}} ان کي وڌائڻ ۽ بهتر ڪرڻ ۾ مدد ڪريو]۔ {{#if:{{{talk|{{{1|}}}}}} |تفصيل لاءِ [[{{TALKPAGENAME}}|ٽاڪ صفحو]] ڏسو۔|}} {{#if:{{{date|{{{2|}}}}}} |{{small|''({{{date}}})''}}}} }}<includeonly>{{#switch:{{SUBPAGENAME}}|doc|sandbox|testcases=|#default={{Dated maintenance category|||سانچا جن جي دستاويزڪاري نامڪمل يا غلط آهي}}}}</includeonly>}} <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> tnowyosc3nm07r4c3qyzrd3laxx29ni 374018 374017 2026-04-27T22:00:17Z Intisar Ali 8681 374018 wikitext text/x-wiki {{SAFESUBST:<noinclude />#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B={{Ombox | type = content | name = Improve documentation | class = ambox-Refimprove | image = [[File:Edit-copy green with red question mark.svg|50x40px|link=|alt=Edit-copy green with red question mark]] | text = هن {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:828}}=ماڊيول|#default=سانچي}} جي [[وڪيپيڊيا:سانچو دستاويزڪاري|دستاويزڪاري]] '''نامڪمل، ناڪافي آهي يا ان جي ڪارڪردگي ۽ [[مدد:سانچو#پيراميٽر|پيرا ميٽرن]] کي صحيح نموني بيان نٿي ڪري۔''' {{#if:{{{reason|}}}|''(سبب: {{{reason}}})''|}} مهرباني ڪري [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}{{#ifexpr:{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/doc|1|0}} or {{yesno|1={{{linkdocsub|no}}}|yes=1|no=0}}|/doc}}|action=edit}} ان کي وڌائڻ ۽ بهتر ڪرڻ ۾ مدد ڪريو]۔ {{#if:{{{talk|{{{1|}}}}}} |تفصيل لاءِ [[{{TALKPAGENAME}}|ٽاڪ صفحو]] ڏسو۔|}} {{#if:{{{date|{{{2|}}}}}} |{{small|''({{{date}}})''}}}} }}<includeonly>{{#switch:{{SUBPAGENAME}}|doc|sandbox|testcases=|#default={{Dated maintenance category|||سانچا جن جي دستاويزڪاري نامڪمل يا غلط آهي}}}}</includeonly>}} <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> d0n2q8m54vz4kdb6nnznyb1yxal5dt3 374019 374018 2026-04-27T22:01:14Z Intisar Ali 8681 374019 wikitext text/x-wiki {{SAFESUBST:<noinclude />#invoke:Unsubst||date=__DATE__ |$B={{Ombox | type = content | name = دستاويزڪاري سڌاريو | class = ambox-Refimprove | image = [[File:Edit-copy green with red question mark.svg|50x40px|link=|alt=Edit-copy green with red question mark]] | text = هن {{#switch:{{NAMESPACE}}|{{ns:828}}=ماڊيول|#default=سانچي}} جي [[وڪيپيڊيا:سانچو دستاويزڪاري|دستاويزڪاري]] '''نامڪمل، ناڪافي آهي يا ان جي ڪارڪردگي ۽ [[مدد:سانچو#پيراميٽر|پيرا ميٽرن]] کي صحيح نموني بيان نٿي ڪري۔''' {{#if:{{{reason|}}}|''(سبب: {{{reason}}})''|}} مهرباني ڪري [{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}{{#ifexpr:{{#ifexist:{{FULLPAGENAME}}/doc|1|0}} or {{yesno|1={{{linkdocsub|no}}}|yes=1|no=0}}|/doc}}|action=edit}} ان کي وڌائڻ ۽ بهتر ڪرڻ ۾ مدد ڪريو]۔ {{#if:{{{talk|{{{1|}}}}}} |تفصيل لاءِ [[{{TALKPAGENAME}}|ٽاڪ صفحو]] ڏسو۔|}} {{#if:{{{date|{{{2|}}}}}} |{{small|''({{{date}}})''}}}} }}<includeonly>{{#switch:{{SUBPAGENAME}}|doc|sandbox|testcases=|#default={{Dated maintenance category|||سانچا جن جي دستاويزڪاري نامڪمل يا غلط آهي}}}}</includeonly>}} <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> dprahysqlwgdffmpjljjtq7af9p6el5 10 95555 374020 2026-04-27T22:14:33Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <includeonly>{{Documentation | 1 = Template:Documentation constellation navbox | content = '''{{tl|{{#ifexist:Template:{{{1|}}}_(constellation)|{{{1|}}} (constellation)|{{{1|}}}}}}}''' هڪ {{tl|navbox}} تي ٻڌل سانچو آهي جيڪو [[شمسي نظام]] کان ٻاهر موجود [[فلڪياتي جسم]]ن بابت مضمونن جي آخر ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪي {{#ifexist:{{{1|}}}_(constellation)|{{{1|}}}_(constellation)... 374020 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{Documentation | 1 = Template:Documentation constellation navbox | content = '''{{tl|{{#ifexist:Template:{{{1|}}}_(constellation)|{{{1|}}} (constellation)|{{{1|}}}}}}}''' هڪ {{tl|navbox}} تي ٻڌل سانچو آهي جيڪو [[شمسي نظام]] کان ٻاهر موجود [[فلڪياتي جسم]]ن بابت مضمونن جي آخر ۾ استعمال ڪيو ويندو آهي، جيڪي [[{{#ifexist:{{{1|}}}_(constellation)|{{{1|}}}_(constellation)|{{{1|}}}}}|{{{1|}}}]] برج ۾ واقع آهن۔ هي سانچو مختلف قسمن ۾ ورهايل آهي: [[ستارو]]، [[ستارن جا جھرمٽ]]، [[Nebula|نيبيولا]]، [[exoplanet]]، [[Galaxy|گليڪسيون]]، [[galaxy cluster]] ۽ "ٻيا" وارو زمرو۔ == ڳاڙها لنڪ == مهرباني ڪري هن نيويگيشن باڪس ۾ ڳاڙها لنڪ يا ريڊائريڪٽ شامل ڪرڻ کان پاسو ڪريو، جيستائين توهان لاڳاپيل مضمون ٺاهڻ جو ارادو نه رکو۔ [[وڪيپيڊيا:Red link#Avoiding creation of certain types of red links|هدايتن مطابق]]: "{{xt|ڳاڙها لنڪ نيويگيشن سانچن ۾ استعمال ٿي سگهن ٿا، پر گهڻا نه هجڻ گهرجن۔ جيڪي ايڊيٽر گهڻا ڳاڙها لنڪ شامل ڪن ٿا، انهن کي انهن مضمونن تي ڪم ڪرڻ گهرجي، نه ته اهي لنڪ هٽايا ويندا۔}}" ==ڪولئپسبل آپشن== {{Collapsible option|nobase=on}} ==لاڳاپيل سانچا== {{Universe navboxes|stars}} [[زمرو:Constellation navigational boxes|{{{1|}}}]] }}</includeonly> <noinclude> {{Documentation}} </noinclude> 2aeye1cv7xqqwndhv8211lftkt5r4ry 10 95556 374021 2026-04-27T22:16:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} '''{{tl|Documentation constellation navbox}}''' هڪ گڏيل دستاويزڪاري صفحو آهي انهن سڀني navbox سانچن لاءِ جيڪي [[:زمرو:Constellation navboxes]] ۾ شامل آهن۔ اهو هر navbox جي الڳ دستاويزڪاري کي هڪ گڏيل، تبديل ٿيندڙ سانچي سان مٽائڻ لاءِ تيار ڪيو ويو آهي، جنهن ۾ لفظ ۽ لنڪس هڪ ئي پيرا ميٽر ذريعي... 374021 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} '''{{tl|Documentation constellation navbox}}''' هڪ گڏيل دستاويزڪاري صفحو آهي انهن سڀني navbox سانچن لاءِ جيڪي [[:زمرو:Constellation navboxes]] ۾ شامل آهن۔ اهو هر navbox جي الڳ دستاويزڪاري کي هڪ گڏيل، تبديل ٿيندڙ سانچي سان مٽائڻ لاءِ تيار ڪيو ويو آهي، جنهن ۾ لفظ ۽ لنڪس هڪ ئي پيرا ميٽر ذريعي تبديل ٿي سگهن ٿا۔ == استعمال == هن سانچي ۾ صرف هڪ پيرا ميٽر آهي، <code>1</code>، جنهن ۾ ڪنهن برج (constellation) جو نالو ڏنو ويندو آهي۔ مثال طور: <code><nowiki>{{Documentation constellation navbox|Andromeda}}</nowiki></code> اهو {{tl|Andromeda (constellation)}} لاءِ ترتيب ڏنل وضاحت ڏيکاريندو۔ صرف برج جو نالو ڏيڻ ضروري آهي، ڀلي سانچي جي نالي ۾ "(constellation)" شامل هجي يا نه هجي۔ هڪ [[mw:Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|<code><nowiki>{{#ifexist:}}</nowiki></code> پارسر فنڪشن]] استعمال ڪيو ويندو آهي ته ڏسي سگهجي ته ڇا "(constellation)" موجود آهي؛ جيڪڏهن آهي، ته پاڻمرادو صحيح لنڪ ٺاهي ٿو، جيئن [[سانچو:Andromeda (constellation)]] ۽ [[Andromeda (constellation)]]۔ هن سانچي کي برج navbox جي صفحي تي رکڻ لاءِ، هي ڪوڊ استعمال ڪريو: <code><nowiki>{{Documentation constellation navbox|1}}</nowiki></code> جتي <code>1</code> جي جاءِ تي مطلوبه برج جو نالو ڏنو وڃي، ۽ ان کي <code><nowiki><noinclude></nowiki></code> ٽيگن اندر رکيو وڃي۔ <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:Constellation navigational boxes|Δ]] [[زمرو:دستاويزي گڏيل مواد سانچا|constellation navbox]] }}</includeonly> inzaxxup3voq89uxr60n8nxg2vswjme 10 95557 374022 2026-04-27T22:18:16Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> '''{{tl|{{PAGENAME}}|nolink=yes}}''' [[Unicode]] ڪوڊ پوائنٽن جي فهرست مهيا ڪري ٿو، جيڪا '''{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|Unicode chart |}}''' بلاڪ ۾ شامل آهي۔ 374022 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> '''{{tl|{{PAGENAME}}|nolink=yes}}''' [[Unicode]] ڪوڊ پوائنٽن جي فهرست مهيا ڪري ٿو، جيڪا '''{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|Unicode chart |}}''' بلاڪ ۾ شامل آهي۔ 80tftaws63uofocrni9iw5mhfnkcq1d 374024 374022 2026-04-27T22:20:06Z Intisar Ali 8681 374024 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا صفحي جي هيٺان شامل ڪريو ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> '''{{tl|{{PAGENAME}}|nolink=yes}}''' [[Unicode]] ڪوڊ پوائنٽن جي فهرست مهيا ڪري ٿو، جيڪا '''{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|Unicode chart |}}''' بلاڪ ۾ شامل آهي۔ == استعمال == Unicode بلاڪ ڏيکارڻ لاءِ: : {{tlx|{{PAGENAME}}}} هي سانچو ڪو به پيرا ميٽر قبول نٿو ڪري۔ <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- زمرا هتي شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪس Wikidata تي رکو --> [[زمرو:Unicode charts|{{#invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|Unicode chart |}}]] }}</includeonly> 8uorara8atl7h24el0ay6fut54uga8d 10 95558 374025 2026-04-27T22:21:34Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#invoke:Documentation/sandbox|main|_content={{ {{#invoke:Documentation/sandbox|contentTitle}}}}}}<noinclude> <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو --> </noinclude> 374025 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Documentation/sandbox|main|_content={{ {{#invoke:Documentation/sandbox|contentTitle}}}}}}<noinclude> <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو --> </noinclude> 9h1ti5ue8zpdfq3ucdf4hyqferp568d 374026 374025 2026-04-27T22:25:21Z Intisar Ali 8681 374026 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{#invoke:Documentation/sandbox|main|_content={{ {{#invoke:Documentation/sandbox|contentTitle}}}}}} <noinclude> <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو --> </noinclude> 5e04avje17dmoz55j8g6aiyekvl2oxr 374027 374026 2026-04-27T22:26:17Z Intisar Ali 8681 374027 wikitext text/x-wiki {{#invoke:Documentation/sandbox|main|_content={{ {{#invoke:Documentation/sandbox|contentTitle}}}}}} <noinclude> <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو --> </noinclude> 9dm7l5ijwuguqwww3s26ykex2kcanig 374028 374027 2026-04-27T22:27:51Z Intisar Ali 8681 374028 wikitext text/x-wiki {{Documentation}} {{#invoke:Documentation/sandbox|main|_content={{ {{#invoke:Documentation/sandbox|contentTitle}}}}}} <noinclude> <!-- زمرا /doc ذيلي صفحي ۾ شامل ڪريو --> </noinclude> sxaniiddbk076t20yo1hi1zkjtb1wsu 828 95559 374029 2026-04-27T22:29:43Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: -- This module implements {{documentation}}. -- Get required modules. local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs -- Get the config table. local cfg = mw.loadData('Module:Documentation/config') local p = {} -- Often-used functions. local ugsub = mw.ustring.gsub local format = mw.ustring.format ---------------------------------------------------------------------------- -- Helper functions -- -- These are defined as local functions, but are made available in t... 374029 Scribunto text/plain -- This module implements {{documentation}}. -- Get required modules. local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs -- Get the config table. local cfg = mw.loadData('Module:Documentation/config') local p = {} -- Often-used functions. local ugsub = mw.ustring.gsub local format = mw.ustring.format ---------------------------------------------------------------------------- -- Helper functions -- -- These are defined as local functions, but are made available in the p -- table for testing purposes. ---------------------------------------------------------------------------- local function message(cfgKey, valArray, expectType) --[[ -- Gets a message from the cfg table and formats it if appropriate. -- The function raises an error if the value from the cfg table is not -- of the type expectType. The default type for expectType is 'string'. -- If the table valArray is present, strings such as $1, $2 etc. in the -- message are substituted with values from the table keys [1], [2] etc. -- For example, if the message "foo-message" had the value 'Foo $2 bar $1.', -- message('foo-message', {'baz', 'qux'}) would return "Foo qux bar baz." --]] local msg = cfg[cfgKey] expectType = expectType or 'string' if type(msg) ~= expectType then error('message: type error in message cfg.' .. cfgKey .. ' (' .. expectType .. ' expected, got ' .. type(msg) .. ')', 2) end if not valArray then return msg end local function getMessageVal(match) match = tonumber(match) return valArray[match] or error('message: no value found for key $' .. match .. ' in message cfg.' .. cfgKey, 4) end return ugsub(msg, '$([1-9][0-9]*)', getMessageVal) end p.message = message local function makeWikilink(page, display) if display then return format('[[%s|%s]]', page, display) else return format('[[%s]]', page) end end p.makeWikilink = makeWikilink local function makeCategoryLink(cat, sort) local catns = mw.site.namespaces[14].name return makeWikilink(catns .. ':' .. cat, sort) end p.makeCategoryLink = makeCategoryLink local function makeUrlLink(url, display) return format('[%s %s]', url, display) end p.makeUrlLink = makeUrlLink local function makeToolbar(...) local ret = {} local lim = select('#', ...) if lim < 1 then return nil end for i = 1, lim do ret[#ret + 1] = select(i, ...) end -- 'documentation-toolbar' return format( '<span class="%s">(%s)</span>', message('toolbar-class'), table.concat(ret, ' &#124; ') ) end p.makeToolbar = makeToolbar ---------------------------------------------------------------------------- -- Argument processing ---------------------------------------------------------------------------- local function makeInvokeFunc(funcName) return function (frame) local args = getArgs(frame, { valueFunc = function (key, value) if type(value) == 'string' then value = value:match('^%s*(.-)%s*$') -- Remove whitespace. if key == 'heading' or value ~= '' then return value else return nil end else return value end end }) return p[funcName](args) end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Entry points ---------------------------------------------------------------------------- function p.nonexistent(frame) if mw.title.getCurrentTitle().subpageText == 'testcases' then return frame:expandTemplate{title = 'module test cases notice'} else return p.main(frame) end end p.main = makeInvokeFunc('_main') function p._main(args) --[[ -- This function defines logic flow for the module. -- @args - table of arguments passed by the user --]] local env = p.getEnvironment(args) local root = mw.html.create() root :wikitext(p._getModuleWikitext(args, env)) :wikitext(p.protectionTemplate(env)) :wikitext(p.sandboxNotice(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-container' :addClass(message('container')) :attr('role', 'complementary') :attr('aria-labelledby', args.heading ~= '' and 'documentation-heading' or nil) :attr('aria-label', args.heading == '' and 'Documentation' or nil) :newline() :tag('div') -- 'documentation' :addClass(message('main-div-classes')) :newline() :wikitext(p._startBox(args, env)) :wikitext(p._content(args, env)) :tag('div') -- 'documentation-clear' :addClass(message('clear')) :done() :newline() :done() :wikitext(p._endBox(args, env)) :done() :wikitext(p.addTrackingCategories(env)) -- 'Module:Documentation/styles.css' return mw.getCurrentFrame():extensionTag ( 'templatestyles', '', {src=cfg['templatestyles'] }) .. tostring(root) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Environment settings ---------------------------------------------------------------------------- function p.getEnvironment(args) --[[ -- Returns a table with information about the environment, including title -- objects and other namespace- or path-related data. -- @args - table of arguments passed by the user -- -- Title objects include: -- env.title - the page we are making documentation for (usually the current title) -- env.templateTitle - the template (or module, file, etc.) -- env.docTitle - the /doc subpage. -- env.sandboxTitle - the /sandbox subpage. -- env.testcasesTitle - the /testcases subpage. -- -- Data includes: -- env.protectionLevels - the protection levels table of the title object. -- env.subjectSpace - the number of the title's subject namespace. -- env.docSpace - the number of the namespace the title puts its documentation in. -- env.docpageBase - the text of the base page of the /doc, /sandbox and /testcases pages, with namespace. -- env.compareUrl - URL of the Special:ComparePages page comparing the sandbox with the template. -- -- All table lookups are passed through pcall so that errors are caught. If an error occurs, the value -- returned will be nil. --]] local env, envFuncs = {}, {} -- Set up the metatable. If triggered we call the corresponding function in the envFuncs table. The value -- returned by that function is memoized in the env table so that we don't call any of the functions -- more than once. (Nils won't be memoized.) setmetatable(env, { __index = function (t, key) local envFunc = envFuncs[key] if envFunc then local success, val = pcall(envFunc) if success then env[key] = val -- Memoise the value. return val end end return nil end }) function envFuncs.title() -- The title object for the current page, or a test page passed with args.page. local title local titleArg = args.page if titleArg then title = mw.title.new(titleArg) else title = mw.title.getCurrentTitle() end return title end function envFuncs.templateTitle() --[[ -- The template (or module, etc.) title object. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local subpage = title.subpageText if subpage == message('sandbox-subpage') or subpage == message('testcases-subpage') or (subpage == message('doc-subpage') and mw.title.getCurrentTitle().namespace == env.docSpace) then return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.baseText) else return mw.title.makeTitle(subjectSpace, title.text) end end function envFuncs.docTitle() --[[ -- Title object of the /doc subpage. -- Messages: -- 'doc-subpage' --> 'doc' --]] local title = env.title local docname = args[1] -- User-specified doc page. local docpage if docname then docpage = docname else docpage = env.docpageBase .. '/' .. message('doc-subpage') end return mw.title.new(docpage) end function envFuncs.sandboxTitle() --[[ -- Title object for the /sandbox subpage. -- Messages: -- 'sandbox-subpage' --> 'sandbox' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('sandbox-subpage')) end function envFuncs.testcasesTitle() --[[ -- Title object for the /testcases subpage. -- Messages: -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' --]] return mw.title.new(env.docpageBase .. '/' .. message('testcases-subpage')) end function envFuncs.protectionLevels() -- The protection levels table of the title object. return env.title.protectionLevels end function envFuncs.subjectSpace() -- The subject namespace number. return mw.site.namespaces[env.title.namespace].subject.id end function envFuncs.docSpace() -- The documentation namespace number. For most namespaces this is the -- same as the subject namespace. However, pages in the Article, File, -- MediaWiki or Category namespaces must have their /doc, /sandbox and -- /testcases pages in talk space. local subjectSpace = env.subjectSpace if subjectSpace == 0 or subjectSpace == 6 or subjectSpace == 8 or subjectSpace == 14 then return subjectSpace + 1 else return subjectSpace end end function envFuncs.docpageBase() -- The base page of the /doc, /sandbox, and /testcases subpages. -- For some namespaces this is the talk page, rather than the template page. local templateTitle = env.templateTitle local docSpace = env.docSpace local docSpaceText = mw.site.namespaces[docSpace].name -- Assemble the link. docSpace is never the main namespace, so we can hardcode the colon. return docSpaceText .. ':' .. templateTitle.text end function envFuncs.compareUrl() -- Diff link between the sandbox and the main template using [[Special:ComparePages]]. local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle if templateTitle.exists and sandboxTitle.exists then local compareUrl = mw.uri.canonicalUrl( 'Special:ComparePages', { page1 = templateTitle.prefixedText, page2 = sandboxTitle.prefixedText} ) return tostring(compareUrl) else return nil end end return env end ---------------------------------------------------------------------------- -- Auxiliary templates ---------------------------------------------------------------------------- p.getModuleWikitext = makeInvokeFunc('_getModuleWikitext') function p._getModuleWikitext(args, env) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() if currentTitle.contentModel ~= 'Scribunto' then return end pcall(require, currentTitle.prefixedText) -- if it fails, we don't care local moduleWikitext = package.loaded["Module:Module wikitext"] if moduleWikitext then return moduleWikitext.main() end end function p.sandboxNotice(args, env) --[=[ -- Generates a sandbox notice for display above sandbox pages. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-notice-image' --> '[[File:Edit In Sandbox Icon - Color.svg|50px|alt=|link=]]' -- 'sandbox-notice-blurb' --> 'This is the $1 for $2.' -- 'sandbox-notice-diff-blurb' --> 'This is the $1 for $2 ($3).' -- 'sandbox-notice-pagetype-template' --> '[[Wikipedia:Template test cases|template sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-module' --> '[[Wikipedia:Template test cases|module sandbox]] page' -- 'sandbox-notice-pagetype-other' --> 'sandbox page' -- 'sandbox-notice-compare-link-display' --> 'diff' -- 'sandbox-notice-testcases-blurb' --> 'See also the companion subpage for $1.' -- 'sandbox-notice-testcases-link-display' --> 'test cases' -- 'sandbox-category' --> 'Template sandboxes' -- 'module-sandbox-category' --> 'Module sandboxes' -- 'other-sandbox-category' --> 'Sandboxes outside of template or module namespace' --]=] local title = env.title local sandboxTitle = env.sandboxTitle local templateTitle = env.templateTitle local subjectSpace = env.subjectSpace if not (subjectSpace and title and sandboxTitle and templateTitle and mw.title.equals(title, sandboxTitle)) then return nil end -- Build the table of arguments to pass to {{ombox}}. We need just two fields, "image" and "text". local omargs = {} omargs.image = message('sandbox-notice-image') -- Get the text. We start with the opening blurb, which is something like -- "This is the template sandbox for [[Template:Foo]] (diff)." local text = '__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__' local pagetype, sandboxCat if subjectSpace == 10 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-template') sandboxCat = message('sandbox-category') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-module') sandboxCat = message('module-sandbox-category') else pagetype = message('sandbox-notice-pagetype-other') sandboxCat = message('other-sandbox-category') end local templateLink = makeWikilink(templateTitle.prefixedText) local compareUrl = env.compareUrl if compareUrl then local compareDisplay = message('sandbox-notice-compare-link-display') local compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) text = text .. message('sandbox-notice-diff-blurb', {pagetype, templateLink, compareLink}) else text = text .. message('sandbox-notice-blurb', {pagetype, templateLink}) end -- Get the test cases page blurb if the page exists. This is something like -- "See also the companion subpage for [[Template:Foo/testcases|test cases]]." local testcasesTitle = env.testcasesTitle if testcasesTitle and testcasesTitle.exists then if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" then local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesRunLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-run-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-run-blurb', {testcasesLink, testcasesRunLink}) else local testcasesLinkDisplay = message('sandbox-notice-testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesTitle.prefixedText, testcasesLinkDisplay) text = text .. '<br />' .. message('sandbox-notice-testcases-blurb', {testcasesLink}) end end -- Add the sandbox to the sandbox category. omargs.text = text .. makeCategoryLink(sandboxCat) -- 'documentation-clear' return '<div class="' .. message('clear') .. '"></div>' .. require('Module:Message box').main('ombox', omargs) end function p.protectionTemplate(env) -- Generates the padlock icon in the top right. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'protection-template' --> 'pp-template' -- 'protection-template-args' --> {docusage = 'yes'} local protectionLevels = env.protectionLevels if not protectionLevels then return nil end local editProt = protectionLevels.edit and protectionLevels.edit[1] local moveProt = protectionLevels.move and protectionLevels.move[1] if editProt then -- The page is edit-protected. return require('Module:Protection banner')._main{ message('protection-reason-edit'), small = true } elseif moveProt and moveProt ~= 'autoconfirmed' then -- The page is move-protected but not edit-protected. Exclude move -- protection with the level "autoconfirmed", as this is equivalent to -- no move protection at all. return require('Module:Protection banner')._main{ action = 'move', small = true } else return nil end end ---------------------------------------------------------------------------- -- Start box ---------------------------------------------------------------------------- p.startBox = makeInvokeFunc('_startBox') function p._startBox(args, env) --[[ -- This function generates the start box. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- The actual work is done by p.makeStartBoxLinksData and p.renderStartBoxLinks which make -- the [view] [edit] [history] [purge] links, and by p.makeStartBoxData and p.renderStartBox -- which generate the box HTML. --]] env = env or p.getEnvironment(args) local links local content = args.content if not content or args[1] then -- No need to include the links if the documentation is on the template page itself. local linksData = p.makeStartBoxLinksData(args, env) if linksData then links = p.renderStartBoxLinks(linksData) end end -- Generate the start box html. local data = p.makeStartBoxData(args, env, links) if data then return p.renderStartBox(data) else -- User specified no heading. return nil end end function p.makeStartBoxLinksData(args, env) --[[ -- Does initial processing of data to make the [view] [edit] [history] [purge] links. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'view-link-display' --> 'view' -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'purge-link-display' --> 'purge' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'docpage-preload' --> 'Template:Documentation/preload' -- 'create-link-display' --> 'create' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local title = env.title local docTitle = env.docTitle if not title or not docTitle then return nil end if docTitle.isRedirect then docTitle = docTitle.redirectTarget end -- Create link if /doc doesn't exist. local preload = args.preload if not preload then if subjectSpace == 828 then -- Module namespace preload = message('module-preload') else preload = message('docpage-preload') end end return { title = title, docTitle = docTitle, -- View, display, edit, and purge links if /doc exists. viewLinkDisplay = message('view-link-display'), editLinkDisplay = message('edit-link-display'), historyLinkDisplay = message('history-link-display'), purgeLinkDisplay = message('purge-link-display'), preload = preload, createLinkDisplay = message('create-link-display') } end function p.renderStartBoxLinks(data) --[[ -- Generates the [view][edit][history][purge] or [create][purge] links from the data table. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxLinksData --]] local docTitle = data.docTitle -- yes, we do intend to purge the template page on which the documentation appears local purgeLink = makeWikilink("Special:Purge/" .. data.title.prefixedText, data.purgeLinkDisplay) if docTitle.exists then local viewLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, data.viewLinkDisplay) local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, data.editLinkDisplay) local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, data.historyLinkDisplay) return "&#91;" .. viewLink .. "&#93; &#91;" .. editLink .. "&#93; &#91;" .. historyLink .. "&#93; &#91;" .. purgeLink .. "&#93;" else local createLink = makeUrlLink(docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = data.preload}, data.createLinkDisplay) return "&#91;" .. createLink .. "&#93; &#91;" .. purgeLink .. "&#93;" end return ret end function p.makeStartBoxData(args, env, links) --[=[ -- Does initial processing of data to pass to the start-box render function, p.renderStartBox. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- @links - a string containing the [view][edit][history][purge] links - could be nil if there's an error. -- -- Messages: -- 'documentation-icon-wikitext' --> '[[File:Test Template Info-Icon - Version (2).svg|50px|link=|alt=]]' -- 'template-namespace-heading' --> 'Template documentation' -- 'module-namespace-heading' --> 'Module documentation' -- 'file-namespace-heading' --> 'Summary' -- 'other-namespaces-heading' --> 'Documentation' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' --]=] local subjectSpace = env.subjectSpace if not subjectSpace then -- Default to an "other namespaces" namespace, so that we get at least some output -- if an error occurs. subjectSpace = 2 end local data = {} -- Heading local heading = args.heading -- Blank values are not removed. if heading == '' then -- Don't display the start box if the heading arg is defined but blank. return nil end if heading then data.heading = heading elseif subjectSpace == 10 then -- Template namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('template-namespace-heading') elseif subjectSpace == 828 then -- Module namespace data.heading = message('documentation-icon-wikitext') .. ' ' .. message('module-namespace-heading') elseif subjectSpace == 6 then -- File namespace data.heading = message('file-namespace-heading') else data.heading = message('other-namespaces-heading') end -- Heading CSS local headingStyle = args['heading-style'] if headingStyle then data.headingStyleText = headingStyle else -- 'documentation-heading' data.headingClass = message('main-div-heading-class') end -- Data for the [view][edit][history][purge] or [create] links. if links then -- 'mw-editsection-like plainlinks' data.linksClass = message('start-box-link-classes') data.links = links end return data end function p.renderStartBox(data) -- Renders the start box html. -- @data - a table of data generated by p.makeStartBoxData. local sbox = mw.html.create('div') sbox -- 'documentation-startbox' :addClass(message('start-box-class')) :newline() :tag('span') :addClass(data.headingClass) :attr('id', 'documentation-heading') :cssText(data.headingStyleText) :wikitext(data.heading) local links = data.links if links then sbox:tag('span') :addClass(data.linksClass) :attr('id', data.linksId) :wikitext(links) end return tostring(sbox) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Documentation content ---------------------------------------------------------------------------- p.content = makeInvokeFunc('_content') function p._content(args, env) -- Displays the documentation contents -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle local content = args.content if not content and docTitle and docTitle.exists then content = args._content or mw.getCurrentFrame():expandTemplate{title = docTitle.prefixedText} end -- The line breaks below are necessary so that "=== Headings ===" at the start and end -- of docs are interpreted correctly. return '\n' .. (content or '') .. '\n' end p.contentTitle = makeInvokeFunc('_contentTitle') function p._contentTitle(args, env) env = env or p.getEnvironment(args) local docTitle = env.docTitle if not args.content and docTitle and docTitle.exists then return docTitle.prefixedText else return '' end end ---------------------------------------------------------------------------- -- End box ---------------------------------------------------------------------------- p.endBox = makeInvokeFunc('_endBox') function p._endBox(args, env) --[=[ -- This function generates the end box (also known as the link box). -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- --]=] -- Get environment data. env = env or p.getEnvironment(args) local subjectSpace = env.subjectSpace local docTitle = env.docTitle if not subjectSpace or not docTitle then return nil end -- Check whether we should output the end box at all. Add the end -- box by default if the documentation exists or if we are in the -- user, module or template namespaces. local linkBox = args['link box'] if linkBox == 'off' or not ( docTitle.exists or subjectSpace == 2 or subjectSpace == 828 or subjectSpace == 10 ) then return nil end -- Assemble the link box. local text = '' if linkBox then text = text .. linkBox else text = text .. (p.makeDocPageBlurb(args, env) or '') -- "This documentation is transcluded from [[Foo]]." if subjectSpace == 2 or subjectSpace == 10 or subjectSpace == 828 then -- We are in the user, template or module namespaces. -- Add sandbox and testcases links. -- "Editors can experiment in this template's sandbox and testcases pages." text = text .. (p.makeExperimentBlurb(args, env) or '') .. '<br />' if not args.content and not args[1] then -- "Please add categories to the /doc subpage." -- Don't show this message with inline docs or with an explicitly specified doc page, -- as then it is unclear where to add the categories. text = text .. (p.makeCategoriesBlurb(args, env) or '') end text = text .. ' ' .. (p.makeSubpagesBlurb(args, env) or '') --"Subpages of this template" end end local box = mw.html.create('div') -- 'documentation-metadata' box:attr('role', 'note') :addClass(message('end-box-class')) -- 'plainlinks' :addClass(message('end-box-plainlinks')) :wikitext(text) :done() return '\n' .. tostring(box) end function p.makeDocPageBlurb(args, env) --[=[ -- Makes the blurb "This documentation is transcluded from [[Template:Foo]] (edit, history)". -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'edit-link-display' --> 'edit' -- 'history-link-display' --> 'history' -- 'transcluded-from-blurb' --> -- 'The above [[Wikipedia:Template documentation|documentation]] -- is [[Help:Transclusion|transcluded]] from $1.' -- 'module-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-doc' -- 'create-link-display' --> 'create' -- 'create-module-doc-blurb' --> -- 'You might want to $1 a documentation page for this [[Wikipedia:Lua|Scribunto module]].' --]=] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end if docTitle.exists then -- /doc exists; link to it. local docLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText) local editDisplay = message('edit-link-display') local editLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. docTitle.prefixedText, editDisplay) local historyDisplay = message('history-link-display') local historyLink = makeWikilink("Special:PageHistory/" .. docTitle.prefixedText, historyDisplay) return message('transcluded-from-blurb', {docLink}) .. ' ' .. makeToolbar(editLink, historyLink) .. '<br />' elseif env.subjectSpace == 828 then -- /doc does not exist; ask to create it. local createUrl = docTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = message('module-preload')} local createDisplay = message('create-link-display') local createLink = makeUrlLink(createUrl, createDisplay) return message('create-module-doc-blurb', {createLink}) .. '<br />' end end function p.makeExperimentBlurb(args, env) --[[ -- Renders the text "Editors can experiment in this template's sandbox (edit | diff) and testcases (edit) pages." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- -- Messages: -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'sandbox-edit-link-display' --> 'edit' -- 'compare-link-display' --> 'diff' -- 'module-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-sandbox' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'sandbox-create-link-display' --> 'create' -- 'mirror-edit-summary' --> 'Create sandbox version of $1' -- 'mirror-link-display' --> 'mirror' -- 'mirror-link-preload' --> 'Template:Documentation/mirror' -- 'sandbox-link-display' --> 'sandbox' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display'--> 'edit' -- 'template-sandbox-preload' --> 'Template:Documentation/preload-sandbox' -- 'testcases-create-link-display' --> 'create' -- 'testcases-link-display' --> 'testcases' -- 'testcases-edit-link-display' --> 'edit' -- 'module-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-module-testcases' -- 'template-testcases-preload' --> 'Template:Documentation/preload-testcases' -- 'experiment-blurb-module' --> 'Editors can experiment in this module's $1 and $2 pages.' -- 'experiment-blurb-template' --> 'Editors can experiment in this template's $1 and $2 pages.' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle local sandboxTitle = env.sandboxTitle local testcasesTitle = env.testcasesTitle local templatePage = templateTitle.prefixedText if not subjectSpace or not templateTitle or not sandboxTitle or not testcasesTitle then return nil end -- Make links. local sandboxLinks, testcasesLinks if sandboxTitle.exists then local sandboxPage = sandboxTitle.prefixedText local sandboxDisplay = message('sandbox-link-display') local sandboxLink = makeWikilink(sandboxPage, sandboxDisplay) local sandboxEditDisplay = message('sandbox-edit-link-display') local sandboxEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. sandboxPage, sandboxEditDisplay) local compareUrl = env.compareUrl local compareLink if compareUrl then local compareDisplay = message('compare-link-display') compareLink = makeUrlLink(compareUrl, compareDisplay) end sandboxLinks = sandboxLink .. ' ' .. makeToolbar(sandboxEditLink, compareLink) else local sandboxPreload if subjectSpace == 828 then sandboxPreload = message('module-sandbox-preload') else sandboxPreload = message('template-sandbox-preload') end local sandboxCreateUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = sandboxPreload} local sandboxCreateDisplay = message('sandbox-create-link-display') local sandboxCreateLink = makeUrlLink(sandboxCreateUrl, sandboxCreateDisplay) local mirrorSummary = message('mirror-edit-summary', {makeWikilink(templatePage)}) local mirrorPreload = message('mirror-link-preload') local mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = mirrorPreload, summary = mirrorSummary} if subjectSpace == 828 then mirrorUrl = sandboxTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = templateTitle.prefixedText, summary = mirrorSummary} end local mirrorDisplay = message('mirror-link-display') local mirrorLink = makeUrlLink(mirrorUrl, mirrorDisplay) sandboxLinks = message('sandbox-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(sandboxCreateLink, mirrorLink) end if testcasesTitle.exists then local testcasesPage = testcasesTitle.prefixedText local testcasesDisplay = message('testcases-link-display') local testcasesLink = makeWikilink(testcasesPage, testcasesDisplay) local testcasesEditUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit'} local testcasesEditDisplay = message('testcases-edit-link-display') local testcasesEditLink = makeWikilink("Special:EditPage/" .. testcasesPage, testcasesEditDisplay) -- for Modules, add testcases run link if exists if testcasesTitle.contentModel == "Scribunto" and testcasesTitle.talkPageTitle and testcasesTitle.talkPageTitle.exists then local testcasesRunLinkDisplay = message('testcases-run-link-display') local testcasesRunLink = makeWikilink(testcasesTitle.talkPageTitle.prefixedText, testcasesRunLinkDisplay) testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink, testcasesRunLink) else testcasesLinks = testcasesLink .. ' ' .. makeToolbar(testcasesEditLink) end else local testcasesPreload if subjectSpace == 828 then testcasesPreload = message('module-testcases-preload') else testcasesPreload = message('template-testcases-preload') end local testcasesCreateUrl = testcasesTitle:canonicalUrl{action = 'edit', preload = testcasesPreload} local testcasesCreateDisplay = message('testcases-create-link-display') local testcasesCreateLink = makeUrlLink(testcasesCreateUrl, testcasesCreateDisplay) testcasesLinks = message('testcases-link-display') .. ' ' .. makeToolbar(testcasesCreateLink) end local messageName if subjectSpace == 828 then messageName = 'experiment-blurb-module' else messageName = 'experiment-blurb-template' end return message(messageName, {sandboxLinks, testcasesLinks}) end function p.makeCategoriesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the text "Please add categories to the /doc subpage." -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'doc-link-display' --> '/doc' -- 'add-categories-blurb' --> 'Please add categories to the $1 subpage.' --]] local docTitle = env.docTitle if not docTitle then return nil end local docPathLink = makeWikilink(docTitle.prefixedText, message('doc-link-display')) return message('add-categories-blurb', {docPathLink}) end function p.makeSubpagesBlurb(args, env) --[[ -- Generates the "Subpages of this template" link. -- @args - a table of arguments passed by the user -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'template-pagetype' --> 'template' -- 'module-pagetype' --> 'module' -- 'default-pagetype' --> 'page' -- 'subpages-link-display' --> 'Subpages of this $1' --]] local subjectSpace = env.subjectSpace local templateTitle = env.templateTitle if not subjectSpace or not templateTitle then return nil end local pagetype if subjectSpace == 10 then pagetype = message('template-pagetype') elseif subjectSpace == 828 then pagetype = message('module-pagetype') else pagetype = message('default-pagetype') end local subpagesLink = makeWikilink( 'Special:PrefixIndex/' .. templateTitle.prefixedText .. '/', message('subpages-link-display', {pagetype}) ) return message('subpages-blurb', {subpagesLink}) end ---------------------------------------------------------------------------- -- Tracking categories ---------------------------------------------------------------------------- function p.addTrackingCategories(env) --[[ -- Check if {{documentation}} is transcluded on a /doc or /testcases page. -- @env - environment table containing title objects, etc., generated with p.getEnvironment -- Messages: -- 'display-strange-usage-category' --> true -- 'doc-subpage' --> 'doc' -- 'testcases-subpage' --> 'testcases' -- 'strange-usage-category' --> 'Wikipedia pages with strange ((documentation)) usage' -- -- /testcases pages in the module namespace are not categorised, as they may have -- {{documentation}} transcluded automatically. --]] local title = env.title local subjectSpace = env.subjectSpace if not title or not subjectSpace then return nil end local subpage = title.subpageText if message('display-strange-usage-category', nil, 'boolean') and ( subpage == message('doc-subpage') or subjectSpace ~= 828 and subpage == message('testcases-subpage') ) then return makeCategoryLink(message('strange-usage-category')) end return '' end return p nkjx4nnhvj3mfth1pdu02zguizm8lmd 828 95560 374030 2026-04-27T22:31:06Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Used in system|in [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]], in [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-does-not-exist]]}} {{Module rating|protected}} {{Lua|Module:Documentation/config|Module:Arguments|Module:Message box|Module:Module wikitext|Module:Protection banner}} {{Uses TemplateStyles|Module:Documentation/styles.css}} هي ماڊيول هڪ سائي رنگ وارو باڪس ڏيکاري ٿو جنهن ۾ [[مدد:Template|سانچن]]، وڪيپيڊيا:Lua|Lua ماڊيول... 374030 wikitext text/x-wiki {{Used in system|in [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]], in [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-does-not-exist]]}} {{Module rating|protected}} {{Lua|Module:Documentation/config|Module:Arguments|Module:Message box|Module:Module wikitext|Module:Protection banner}} {{Uses TemplateStyles|Module:Documentation/styles.css}} هي ماڊيول هڪ سائي رنگ وارو باڪس ڏيکاري ٿو جنهن ۾ [[مدد:Template|سانچن]]، [[وڪيپيڊيا:Lua|Lua ماڊيولن]] يا ٻين صفحن جي دستاويزڪاري شامل هوندي آهي۔ {{tl|documentation}} سانچو هن ماڊيول کي سڏيندو آهي۔ == عام استعمال == گهڻن حالتن ۾، توهان کي {{tl|documentation}} سانچو استعمال ڪرڻ گهرجي؛ ان جي استعمال ۽ پيرا ميٽرن بابت هدايتن لاءِ ان جي صفحي ڏسو۔ == ٻين ماڊيولن ۾ استعمال == هن ماڊيول کي ڪنهن ٻئي Lua ماڊيول مان استعمال ڪرڻ لاءِ، پهريان <code>require</code> سان لوڊ ڪريو: <syntaxhighlight lang="lua"> local documentation = require('Module:Documentation').main </syntaxhighlight> پوءِ توهان ان کي دليلن جي ٽيبل سان سڏي سگهو ٿا: <syntaxhighlight lang="lua"> documentation{content = 'ڪجهه دستاويز', ['link box'] = 'منهنجو ڪسٽم لنڪ باڪس'} </syntaxhighlight> استعمال جي هدايتن ۽ پيرا ميٽرن جي فهرست لاءِ [[Template:Documentation/doc|سانچي جي دستاويز]] ڏسو۔ == ٻين وڪين ڏانهن منتقلي == هن ماڊيول ۾ [[Module:Documentation/config]] نالي ترتيب (configuration) فائيل موجود آهي، جيڪو ٻين وڪين تي ترجمي ۽ منتقلي کي آسان بڻائڻ لاءِ ٺاهيو ويو آهي۔ مهرباني ڪري config صفحي ۾ ڏنل ڪوڊ تبصرن کي پڙهو۔ نوٽ: config ۾ وڪيپيڊيا ڏانهن لنڪس (مثال طور <code><nowiki>[[Wikipedia:Template documentation|documentation]]</nowiki></code>) ٻين وڪين تي ڪم نه ڪندا۔ انهن کي يا ته تبديل ڪيو وڃي، هٽايو وڃي، يا interwiki اڳياڙي سان لکيو وڃي، مثال: <code><nowiki>[[w:Wikipedia:Template documentation|documentation]]</nowiki></code>۔ جيڪڏهن توهان وٽ سوال هجن يا نئين خاصيت جي ضرورت هجي، ته مهرباني ڪري <span class="plainlinks">[https://en.wikipedia.org/wiki/Template_talk:Documentation Template talk:Documentation]</span> تي پيغام ڇڏيو۔ ماڊيول صفحن جي مٿان دستاويز ڏيکارڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ پيغامن ۾ شامل آهن: * [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-show]] * [[MediaWiki:Scribunto-doc-page-does-not-exist]] <noinclude> [[زمرو:ماڊيول دستاويزي صفحا]] </noinclude> ppj605f40hu62p2rl5hy15w0qxwvnhv 10 95561 374031 2026-04-27T22:33:56Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <noinclude>{{Short description|گڏيل دستاويزي صفحو}} <div style="border: 2px dashed #666666; padding:3rem;"> </noinclude><includeonly>{{Short description|ٽاڪ صفحن ۽ ايڊٽ نوٽيسز لاءِ}}</includeonly> {{#invoke:English variant notice|_main|variant = ''|nocat = yes}} {{documentation|Template:English_variant_notice/documentation|content= {{#switch:{{PAGENAME}} | British English | American English | Indian English | Canadian English = {{Hi... 374031 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Short description|گڏيل دستاويزي صفحو}} <div style="border: 2px dashed #666666; padding:3rem;"> </noinclude><includeonly>{{Short description|ٽاڪ صفحن ۽ ايڊٽ نوٽيسز لاءِ}}</includeonly> {{#invoke:English variant notice|_main|variant = ''|nocat = yes}} {{documentation|Template:English_variant_notice/documentation|content= {{#switch:{{PAGENAME}} | British English | American English | Indian English | Canadian English = {{High-use}} | British English Oxford spelling = {{wrapper|British English}} }} {{Lua|Module:English variant notice}} هي سانچو ٽاڪ صفحن يا ايڊٽ نوٽيسز تي شامل ڪري سگهجي ٿو ته جيئن ٻين ايڊيٽرن کي ٻڌايو وڃي ته لاڳاپيل مضمون [[{{{variant}}}]] ۾ لکيل آهي۔ عام طور تي مضمون يا ته هن طرز ۾ ترقي ڪئي هوندي آهي يا ڪنهن خاص انگريزي ڳالهائيندڙ ملڪ سان لاڳاپيل هوندو آهي۔ === ٽاڪ صفحي تي استعمال === هن سانچي کي مضمون جي ٽاڪ صفحي جي مٿان رکو: {{tlx|1={{PAGENAME}}}} ان جو نتيجو هيٺين وانگر ٿيندو: {{#invoke:English variant notice|_main|variant = ''|nocat = yes}} ننڍي صورت پڻ موجود آهي: {{tlx|1={{PAGENAME}}|2=small=yes}} {{#invoke:English variant notice|_main|small = yes|variant = ''|nocat = yes}} {{clear}} هن سانچي کي رکڻ سان صفحو [[:زمرو:Wikipedia articles that use {{{variant}}}]] ۾ شامل ٿيندو۔ === ايڊٽ نوٽيس استعمال === ايڊٽ نوٽيس لاءِ: {{tlx|1={{PAGENAME}}|2=form=editnotice}} {{#invoke:English variant notice|_main|form = editnotice|variant = ''|nocat = yes}} {{#if:{{{editnotice_cat|}}}|هن سان صفحو [[:زمرو:Pages with {{{variant}}} editnotice]] ۾ شامل ٿيندو۔}} ايڊٽ نوٽيس ٺاهڻ لاءِ: * عام صارف صرف پنهنجي صفحن لاءِ ٺاهي سگهن ٿا * ٻين صفحن لاءِ صرف [[وڪيپيڊيا:Administrators|ايڊمن]] يا [[وڪيپيڊيا:Template editor|سانچو ايڊيٽر]] درخواست لاءِ: {{tl|Edit template-protected}} === قسم === هن سانچي سان لاڳاپيل "Use X English" سانچا به استعمال ڪيا وڃن ٿا: {{English variant templates}} === پڻ ڏسو === * {{tlx|Langx|en}} {{div col}} * {{tl|English variant notice}} {{div col end}} }} <includeonly>{{Sandbox other|| [[زمرو:انگريزي ٻولين جا سانچا|{{First word|{{PAGENAME}}}}]] {{DEFAULTSORT:English}} {{#switch:{{First word|{{FULLPAGENAME}}}} |Template:American=[[زمرو:آمريڪا ٻولي سانچا]] |Template:British=[[زمرو:برطانيا ٻولي سانچا]] |Template:Canadian=[[زمرو:ڪينيڊا ٻولي سانچا]] |Template:Indian=[[زمرو:ڀارت سانچا]] |Template:Hiberno-English=[[زمرو:آئرلينڊ سانچا]] |Template:Australian=[[زمرو:آسٽريليا سماجي سانچا]] |Template:Scottish=[[زمرو:اسڪاٽلينڊ سماجي سانچا]] |Template:Pakistani=[[زمرو:پاڪستان سانچا]] |Template:Philippine=[[زمرو:فلپائن سماجي سانچا]] |#default={{#switch:{{FULLPAGENAME}} |Template:New Zealand English=[[زمرو:نيوزيلينڊ سماجي سانچا]] |Template:South African English=[[زمرو:ڏکڻ آفريڪا سانچا]] }} }} }}</includeonly> <noinclude> </div> {{Documentation|content= هي هڪ گڏيل دستاويزي صفحو آهي۔ }} [[زمرو:دستاويزي گڏيل مواد سانچا]] </noinclude> eu4dpf0kqy14yfqllwk317ruy7bh5up 828 95562 374032 2026-04-27T22:35:20Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: local p = {} local categoryHandler = require( 'Module:Category handler' ).main local yesno = require('Module:Yesno') local mArguments = require('Module:Arguments') local n function p.main (frame) local fulltitle = frame:getParent():getTitle() local templatetitle = string.sub(fulltitle, 10) local title = mw.title.getCurrentTitle() if mw.title.equals(title, mw.title.makeTitle('Template', title.rootText)) then --if it is on the main template page, load doc n = mArgume... 374032 Scribunto text/plain local p = {} local categoryHandler = require( 'Module:Category handler' ).main local yesno = require('Module:Yesno') local mArguments = require('Module:Arguments') local n function p.main (frame) local fulltitle = frame:getParent():getTitle() local templatetitle = string.sub(fulltitle, 10) local title = mw.title.getCurrentTitle() if mw.title.equals(title, mw.title.makeTitle('Template', title.rootText)) then --if it is on the main template page, load doc n = mArguments.getArgs(frame, {parentFirst = true}) n.variant = n.variant or templatetitle --automatically use title generated from template name if n.doc ~= 'no' then return frame:expandTemplate {title = 'English variant notice/documentation', args = n} end end return p._main (frame, templatetitle) end function p._main (frame, templatetitle) n = mArguments.getArgs(frame, {parentFirst = true}) n.variant = n.variant or templatetitle --automatically use title generated from template name n.category = '' n.spelling_examples = n.spelling_examples or n['spelling examples'] n.bid = not not n.id --bool of n.id, for making iupac and oxford not be added to the id if it doesn't exist --Generate the text if it isn't specified if not n.text then p.modify_text () p.base_text (frame) end p.cat ('Wikipedia articles that use '..n.variant) return p.style(frame)..(n.category or '') end function p.cat (category) category = string.format ('[[Category:%s]]', category) n.category = n.category..(categoryHandler{category, nocat = n.nocat, page = n.page, talk = category, template = category} or '') end function p.modify_text () n.spelling = '' n.extravariant = '' n.extraguide = '' bOxford = yesno(n.Oxford) bIUPAC = yesno(n.IUPAC) chemtext = "; ''aluminium'', ''sulfur'', ''caesium''" if bOxford then n.spelling_examples = "''colour'', ''realize'', ''organization'', ''analyse''; note that '''-ize''' is used instead of -ise" p.cat ('Wikipedia articles that use Oxford spelling') if n.bid then n.id = n.id..n.Oxford end if bIUPAC then n.extravariant = ' with [[Oxford spelling|Oxford]] and [[IUPAC]] spelling' n.spelling_examples= n.spelling_examples..chemtext p.IUPAC () return end n.extravariant = n.extravariant..' with [[Oxford spelling]]' return elseif bIUPAC then n.extravariant = ' with [[IUPAC]] spelling' n.spelling_examples = n.spelling_examples and n.spelling_examples..chemtext or "''aluminium'', ''sulfur'', ''caesium''" p.IUPAC () return end --only if there are spelling examples, put 'has its own spelling conventions' if n.spelling_examples then n.spelling = ', which has its own spelling conventions' end end function p.IUPAC () n.extraguide = ' and [[Wikipedia:Naming conventions (chemistry)|chemistry naming conventions]]' p.cat('Wikipedia articles that use IUPAC spelling') n.flag = 'no' if n.bid then n.id = n.id..'iupac' end end function p.base_text (frame) n.subjectspace = require('Module:Pagetype').main() n.spelling_examples = n.spelling_examples and string.format(' (%s)', n.spelling_examples) or '' n.terms = n[1] or n.terms n.terms = n.terms and string.format(' (including %s) ', n.terms) or '' n.compare = n.compare and (n.compare..' ') or '' n.text = string.format([=[This %s is '''written in [[%s]]%s'''%s%s and some terms may be different or absent from %sother [[List of dialects of English|varieties of English]]. According to the [[Wikipedia:Manual of Style#National varieties of English|relevant style guide]]%s, this should not be changed without [[Wikipedia:Consensus#Levels of consensus|broad consensus]].__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__]=], n.subjectspace, n.variant, n.extravariant, n.spelling, n.spelling_examples, n.terms, n.compare, n.extraguide) end function p.style (frame) local size if yesno(n.small) then size = '30px' elseif n.size then size = n.size else size = '50px' end if n.image then if n.flag == nil or yesno(n.flag) then n.image = string.format('[[File:%s|%s]]', n.image, size) else --check if the globe should be "color" instead of "colour" if yesno(n.color) then n.image = string.format('[[File:Globe spelling color.png|%s]]', size) else n.image = string.format('[[File:Globe spelling colour.svg|%s]]', size) end end end if n.form == 'editnotice' then if n.bid then n.id = n.id..'editnotice' end n.expiry = n.expiry or 'indefinite' --categorize editnotice if specified if yesno(n.editnotice_cat) then p.cat(string.format('Pages with %s editnotice', n.variant)) end return frame:expandTemplate{title = 'editnotice', args = n} else local message_box = require('Module:Message box').main if not n.image then n.image = 'none' end n['type'] = 'style' return message_box ('tmbox', n) end end return p 34xxx44cgkiqmwoeh2oh3084611mfpy 374034 374032 2026-04-27T22:40:36Z Intisar Ali 8681 374034 Scribunto text/plain local p = {} local categoryHandler = require( 'Module:Category handler' ).main local yesno = require('Module:Yesno') local mArguments = require('Module:Arguments') local n function p.main (frame) local fulltitle = frame:getParent():getTitle() local templatetitle = string.sub(fulltitle, 10) local title = mw.title.getCurrentTitle() if mw.title.equals(title, mw.title.makeTitle('Template', title.rootText)) then --جيڪڏهن هي مکيه سانچي جي صفحي تي هجي، ته دستاويز لوڊ ڪيو وڃي n = mArguments.getArgs(frame, {parentFirst = true}) n.variant = n.variant or templatetitle --سانچي جي نالي مان variant پاڻمرادو استعمال ڪيو وڃي if n.doc ~= 'no' then return frame:expandTemplate {title = 'English variant notice/documentation', args = n} end end return p._main (frame, templatetitle) end function p._main (frame, templatetitle) n = mArguments.getArgs(frame, {parentFirst = true}) n.variant = n.variant or templatetitle --سانچي جي نالي مان variant پاڻمرادو استعمال ڪيو وڃي n.category = '' n.spelling_examples = n.spelling_examples or n['spelling examples'] n.bid = not not n.id --n.id جو بولين قدر --جيڪڏهن متن نه ڏنو ويو هجي ته پاڻ ٺاهيو وڃي if not n.text then p.modify_text () p.base_text (frame) end p.cat ('Wikipedia articles that use '..n.variant) return p.style(frame)..(n.category or '') end function p.cat (category) category = string.format ('[[Category:%s]]', category) n.category = n.category..(categoryHandler{category, nocat = n.nocat, page = n.page, talk = category, template = category} or '') end function p.modify_text () n.spelling = '' n.extravariant = '' n.extraguide = '' bOxford = yesno(n.Oxford) bIUPAC = yesno(n.IUPAC) chemtext = "; ''aluminium'', ''sulfur'', ''caesium''" if bOxford then n.spelling_examples = "''colour'', ''realize'', ''organization'', ''analyse''; نوٽ ڪريو ته '''-ize''' بدران -ise استعمال ٿئي ٿو" p.cat ('Wikipedia articles that use Oxford spelling') if n.bid then n.id = n.id..n.Oxford end if bIUPAC then n.extravariant = ' with [[Oxford spelling|Oxford]] and [[IUPAC]] spelling' n.spelling_examples= n.spelling_examples..chemtext p.IUPAC () return end n.extravariant = n.extravariant..' with [[Oxford spelling]]' return elseif bIUPAC then n.extravariant = ' with [[IUPAC]] spelling' n.spelling_examples = n.spelling_examples and n.spelling_examples..chemtext or "''aluminium'', ''sulfur'', ''caesium''" p.IUPAC () return end --جيڪڏهن املا جا مثال موجود هجن if n.spelling_examples then n.spelling = ', جنهن جا پنهنجا املا جا اصول آهن' end end function p.IUPAC () n.extraguide = ' and [[Wikipedia:Naming conventions (chemistry)|chemistry naming conventions]]' p.cat('Wikipedia articles that use IUPAC spelling') n.flag = 'no' if n.bid then n.id = n.id..'iupac' end end function p.base_text (frame) n.subjectspace = require('Module:Pagetype').main() n.spelling_examples = n.spelling_examples and string.format(' (%s)', n.spelling_examples) or '' n.terms = n[1] or n.terms n.terms = n.terms and string.format(' (including %s) ', n.terms) or '' n.compare = n.compare and (n.compare..' ') or '' n.text = string.format([=[This %s is '''written in [[%s]]%s'''%s%s and some terms may be different or absent from %sother [[List of dialects of English|varieties of English]]. According to the [[Wikipedia:Manual of Style#National varieties of English|relevant style guide]]%s, this should not be changed without [[Wikipedia:Consensus#Levels of consensus|broad consensus]].__EXPECTUNUSEDTEMPLATE__]=], n.subjectspace, n.variant, n.extravariant, n.spelling, n.spelling_examples, n.terms, n.compare, n.extraguide) end function p.style (frame) local size if yesno(n.small) then size = '30px' elseif n.size then size = n.size else size = '50px' end if n.image then if n.flag == nil or yesno(n.flag) then n.image = string.format('[[File:%s|%s]]', n.image, size) else --چيڪ ڪيو وڃي ته globe لاءِ "color" يا "colour" استعمال ٿئي if yesno(n.color) then n.image = string.format('[[File:Globe spelling color.png|%s]]', size) else n.image = string.format('[[File:Globe spelling colour.svg|%s]]', size) end end end if n.form == 'editnotice' then if n.bid then n.id = n.id..'editnotice' end n.expiry = n.expiry or 'indefinite' --جيڪڏهن چيو وڃي ته editnotice کي زمري ۾ شامل ڪيو وڃي if yesno(n.editnotice_cat) then p.cat(string.format('Pages with %s editnotice', n.variant)) end return frame:expandTemplate{title = 'editnotice', args = n} else local message_box = require('Module:Message box').main if not n.image then n.image = 'none' end n['type'] = 'style' return message_box ('tmbox', n) end end return p qwvmbg4e7z5qmydmsrga3m1hmrv5fcp 828 95563 374033 2026-04-27T22:36:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{high use}} هي ماڊيول مختلف انگريزي ٻولي جي قسمن (variants) بابت اطلاعي سانچا ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ اهو پاڻمرادو "variant" کي انهيءَ سانچي جي نالي مان ڪڍي ٿو جيڪو ان کي سڏيندو آهي (مثال طور، جيڪڏهن "Template:American English" مان سڏيو وڃي ته "American English" پاڻمرادو variant بڻجي ويندو)۔ هن... 374033 wikitext text/x-wiki {{high use}} هي ماڊيول مختلف انگريزي ٻولي جي قسمن (variants) بابت اطلاعي سانچا ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندو آهي۔ اهو پاڻمرادو "variant" کي انهيءَ سانچي جي نالي مان ڪڍي ٿو جيڪو ان کي سڏيندو آهي (مثال طور، جيڪڏهن "Template:American English" مان سڏيو وڃي ته "American English" پاڻمرادو variant بڻجي ويندو)۔ هن ماڊيول کي استعمال ڪندڙ سڀئي سانچا {{para|Oxford}} (Oxford املا لاءِ) ۽ {{para|IUPAC}} کي پڻ سپورٽ ڪن ٿا۔ == استعمال == * '''small'''، '''form''' ۽ '''including''' – عام طور سانچن ۾ استعمال ڪرڻ جي ضرورت ناهي (ٽاڪ صفحن مان پاڻ اچي وڃن ٿا) * '''id''' – HTML id جيڪو editnotice ۾ استعمال ٿيندو؛ "editnotice" پاڻمرادو شامل ڪيو ويندو * '''image''' – تصوير جو نالو (File: اڳياڙي کان سواءِ) * '''variant''' – ڊفالٽ طور سانچي جو نالو؛ انگريزي جو قسم، جيڪو وڪيپيڊيا مضمون هجڻ گهرجي * '''spelling examples''' – قوسين ۾ املا جا مثال ڏيکاري ٿو * '''compare''' – ٻين انگريزي قسمن سان ڀيٽ * '''text''' – ڪسٽم متن (صرف جڏهن ڊفالٽ کان مختلف هجي) * '''doc''' – جيڪڏهن "no" رکيو وڃي ته پاڻمرادو دستاويز لوڊ نه ٿيندو * '''editnotice_cat''' – جيڪڏهن "yes" هجي ته edit notice زمري ۾ شامل ڪندو * '''nocat''' – جيڪڏهن true هجي ته زمرا بند ڪندو * '''size''' – تصوير جي سائيز (مثال: {{para|size|60px}}) === مثال === مارچ 2018 تائين، [[Template:Hiberno-English]] هي پيرا ميٽر استعمال ڪري ٿو: <pre>{{#invoke:English variant notice|main | id = hie | image = Four Provinces Flag.svg{{!}}border | spelling_examples = ''colour'', ''realise'', ''travelled'' | compare = [[British English|English]], [[Scottish English|Scottish]] and }} </pre> جنهن جو نتيجو هي آهي: {{#invoke:English variant notice|main | id = hie | image = Four Provinces Flag.svg{{!}}border | spelling_examples = ''colour'', ''realise'', ''travelled'' | compare = [[British English|English]], [[Scottish English|Scottish]] and | variant = Hiberno-English }} == پڻ ڏسو == * <nowiki>{{</nowiki>[[Template:Use X English|Use {{var|X}} English]]<nowiki>}}</nowiki> سانچا <noinclude> [[زمرو:ماڊيول دستاويزي صفحا]] </noinclude> 8pmr59o4mnafqm4jj0ij7zm3prwxt0j 10 95564 374035 2026-04-27T22:44:13Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <includeonly><div class="template-documentation"></includeonly> {{xambox|text=This page is documentation for the {{ASSTTEXT}} assistant.}} {{#if:{{{nocat|<noinclude>x</noinclude>}}}||{{AssistantCat}}}} <includeonly></div></includeonly> <noinclude> {{documentation}} {{hidden use|Template:Xambox}} {{hidden use|Template:AssistantCat}} {{hidden use|Template:ASSTTEXT}} </noinclude> 374035 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="template-documentation"></includeonly> {{xambox|text=This page is documentation for the {{ASSTTEXT}} assistant.}} {{#if:{{{nocat|<noinclude>x</noinclude>}}}||{{AssistantCat}}}} <includeonly></div></includeonly> <noinclude> {{documentation}} {{hidden use|Template:Xambox}} {{hidden use|Template:AssistantCat}} {{hidden use|Template:ASSTTEXT}} </noinclude> lgkmeq2ci3vcx9pqo13mhdtm2qbv4n7 10 95565 374036 2026-04-27T22:45:25Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو --> === استعمال === جيڪڏهن ڪو صفحو ڪنهن [[{{SITENAME}}:Assistant|اسسٽنٽ]] جي دستاويزڪاري ڪري ٿو ۽ اهو template نيم اسپيس ۾ ناهي، ته هن سانچي کي صفحي جي مٿان هن طريقي سان رکو: :<code><nowiki>{{</nowiki>{{lc:{{#titleparts:{{PAGENAME}}|2}}}}<... 374036 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو --> === استعمال === جيڪڏهن ڪو صفحو ڪنهن [[{{SITENAME}}:Assistant|اسسٽنٽ]] جي دستاويزڪاري ڪري ٿو ۽ اهو template نيم اسپيس ۾ ناهي، ته هن سانچي کي صفحي جي مٿان هن طريقي سان رکو: :<code><nowiki>{{</nowiki>{{lc:{{#titleparts:{{PAGENAME}}|2}}}}<nowiki>}}</nowiki></code> انهن صفحن لاءِ جيڪي اسسٽنٽ ۾ [[{{SITENAME}}:Dialog/do/doc#Verb: view|ڏسڻ لائق]] آهن، ڏسو {{tl|assistant/viewable}}۔ اسسٽنٽ ۾ سانچن لاءِ ڏسو {{tl|assistant/template}}۔ ڊائلاگ ايڊٽ فارم لاءِ ڏسو {{tl|assistant/form}}۔ === پڻ ڏسو === * [[{{SITENAME}}:Assistant#Conventions]] * [[:زمرو:Interactive assistants documentation]] <includeonly> <!-- زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس هتي شامل ڪريو --> [[زمرو:Interactive assistants documentation| documentation]] </includeonly> gds4oac5lx50klca0iepnvqsy99610n 10 95566 374037 2026-04-27T22:50:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <includeonly> {{#if:{{#if:{{{dialog|}}}|{{#ifeq:{{{dialog}}}|no|x|}}|{{#ifeq:{{#titleparts:{{PAGENAME}}||-1}}|doc|x|}}}}|{{xambox|text=This is an [[Help:Dialog|interactive dialog]] documentation page for '''{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}|{{{2}}}]]|{{{2}}}}}|[[{{{1|{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|-1}}}}}]]}}'''.}}{{#if:{{{nocat|}}}||[[Category:Dialog documentation]]}} |{{xambox|text=This page contains [[Help:Dialog|interactive dialog]]. {{#ifexist:{{#if:{{{1|}}}|{... 374037 wikitext text/x-wiki <includeonly> {{#if:{{#if:{{{dialog|}}}|{{#ifeq:{{{dialog}}}|no|x|}}|{{#ifeq:{{#titleparts:{{PAGENAME}}||-1}}|doc|x|}}}}|{{xambox|text=This is an [[Help:Dialog|interactive dialog]] documentation page for '''{{#if:{{{2|}}}|{{#if:{{{1|}}}|[[{{{1}}}|{{{2}}}]]|{{{2}}}}}|[[{{{1|{{#titleparts:{{FULLPAGENAME}}|-1}}}}}]]}}'''.}}{{#if:{{{nocat|}}}||[[Category:Dialog documentation]]}} |{{xambox|text=This page contains [[Help:Dialog|interactive dialog]]. {{#ifexist:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{FULLPAGENAME}}/doc}} |The dialog is documented [[{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{FULLPAGENAME}}/doc}}|here]]. |Documentation for the dialog may be created {{plainlinks|{{fullurl:{{#if:{{{1|}}}|{{{1}}}|{{FULLPAGENAME}}/doc}}|action=edit&preload=Template:Dialog/documentation/preload&summary=create}}|here}}.{{hidden use|Template:Dialog/documentation/preload}}</p> }}}}}} </includeonly><noinclude> {{documentation}} </noinclude> m53ca5hihum95g8z32fkmr4k2wlifns 10 95567 374038 2026-04-27T22:51:18Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو --> === استعمال === جيڪڏهن ڪنهن صفحي ۾ انٽرايڪٽو ڊائلاگ موجود هجي جنهن جي دستاويزڪاري ڪرڻي هجي، ۽ اهو ڪنهن [[WN:assistant|اسسٽنٽ]] جو حصو نه هجي، ته هن سانچي کي ڊائلاگ صفحي جي '''هيٺان''' ۽ دستاويزي صفح... 374038 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو --> === استعمال === جيڪڏهن ڪنهن صفحي ۾ انٽرايڪٽو ڊائلاگ موجود هجي جنهن جي دستاويزڪاري ڪرڻي هجي، ۽ اهو ڪنهن [[WN:assistant|اسسٽنٽ]] جو حصو نه هجي، ته هن سانچي کي ڊائلاگ صفحي جي '''هيٺان''' ۽ دستاويزي صفحي جي '''مٿان''' رکو۔ هي سانچو پاڻ طئي ڪري ٿو ته اهو ڪهڙي قسم جي صفحي تي آهي، ان لاءِ ڏسي ٿو ته ڇا موجوده صفحي جو نالو <code>/doc</code> سان ختم ٿئي ٿو يا نه۔ جيڪڏهن هن طريقي کي تبديل ڪرڻو هجي، ته <code>dialog</code> پيرا ميٽر استعمال ڪيو وڃي: * <code>dialog=no</code> → صفحو دستاويز طور ورتو ويندو * <code>dialog</code> (ڪو به ٻيو قدر) → صفحو ڊائلاگ طور ورتو ويندو عام طور، هي سانچو سمجهي ٿو ته دستاويزي صفحي جو نالو ڊائلاگ صفحي جي نالي سان گڏ <code>/doc</code> شامل ڪري ٺهندو آهي۔ ان کي تبديل ڪرڻ لاءِ: * ڊائلاگ صفحي تي: هڪ بغير نالي وارو پيرا ميٽر ڏيو (دستاويزي صفحي جو نالو) * دستاويزي صفحي تي: * هڪ پيرا ميٽر → ڊائلاگ صفحي جو نالو * ٻه غير خالي پيرا ميٽر → ڊائلاگ صفحو + لنڪ جو ليبل * پهريون خالي ۽ ٻيو ڀريل → بغير لنڪ جي وضاحت === مثال === ==== ڊائلاگ صفحي تي ==== : <code><nowiki>{{dialog/documentation|foo}}</nowiki></code> {{dialog/documentation|foo|nocat=1|dialog=yes}} : <code><nowiki>{{dialog/documentation|foo|bar}}</nowiki></code> {{dialog/documentation|foo|bar|nocat=1|dialog=yes}} : <code><nowiki>{{dialog/documentation||bar}}</nowiki></code> {{dialog/documentation||bar|nocat=1|dialog=yes}} ==== دستاويزي صفحي تي ==== : <code><nowiki>{{dialog/documentation|foo}}</nowiki></code> {{dialog/documentation|foo|nocat=1|dialog=no}} : <code><nowiki>{{dialog/documentation|foo|bar}}</nowiki></code> {{dialog/documentation|foo|bar|nocat=1|dialog=no}} : <code><nowiki>{{dialog/documentation||bar}}</nowiki></code> {{dialog/documentation||bar|nocat=1|dialog=no}} ==== موجوده صفحي تي ڊفالٽ ==== ڊفالٽ طور، هي سانچو هن صفحي کي {{#ifeq:{{#titleparts:{{PAGENAME}}||-1}}|doc|دستاويز|ڊائلاگ}} صفحي طور وٺندو۔ : <code><nowiki>{{dialog/documentation|foo}}</nowiki></code> {{dialog/documentation|foo|nocat=1}} : <code><nowiki>{{dialog/documentation|foo|bar}}</nowiki></code> {{dialog/documentation|foo|bar|nocat=1}} : <code><nowiki>{{dialog/documentation||bar}}</nowiki></code> {{dialog/documentation||bar|nocat=1}} === پڻ ڏسو === * [[Special:WhatLinksHere/{{FULLPAGENAME}}|اهي صفحا جيڪي هن سانچي کي استعمال ڪن ٿا]] * [[سانچو:Dialog/documentation/preload]] <includeonly> <!-- زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪس هتي شامل ڪريو --> [[زمرو:Dialog documentation| documentation]] </includeonly> 7m4vhc68rwl1e0un00y24yj5ano13z2 10 95568 374039 2026-04-27T22:54:04Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <noinclude>{{ROOT/Template Documentation}}</noinclude>هي هڪ سانچو آهي جيڪو ڪتاب [[ROOT]] لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ اهو سانچي جي دستاويزي صفحن کي نشان لڳائڻ لاءِ استعمال ڪيو وڃي۔ 374039 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{ROOT/Template Documentation}}</noinclude>هي هڪ سانچو آهي جيڪو ڪتاب [[ROOT]] لاءِ تيار ڪيو ويو آهي۔ اهو سانچي جي دستاويزي صفحن کي نشان لڳائڻ لاءِ استعمال ڪيو وڃي۔ rhh8wo9f4g7gc3hy56idetyunuggj0x 10 95569 374040 2026-04-27T22:57:21Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو وا... 374040 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ --> 2ar93jt8zs8r6fkq78u4nka3d7wo7t5 374041 374040 2026-04-27T22:58:40Z Intisar Ali 8681 374041 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ === &#123;&#123; Documentation &#125;&#125; خاندان === *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> tn3qz6bbvkmjnnne8nvh4vc73q8kroj 374042 374041 2026-04-27T22:59:16Z Intisar Ali 8681 374042 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ === &#123;&#123; Documentation&#125;&#125; خاندان === *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> h6yk930gkm4u3nbd24zxh4zvkwjqt9g 374043 374042 2026-04-27T23:00:31Z Intisar Ali 8681 374043 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ === &#123;&#123; دستاويزڪاري &#125;&#125; خاندان === *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> 1c8p7mpx3vfj6prp2qh48h5mu6sp30a 374044 374043 2026-04-27T23:01:21Z Intisar Ali 8681 374044 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ === &#123;&#123;&#125;&#125;دستاويزڪاري خاندان === *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> s3clna9saaenwhrjkvd1jsmkl8zbu35 374045 374044 2026-04-27T23:01:41Z Intisar Ali 8681 374045 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ ===&#123;&#123;&#125;&#125;دستاويزڪاري خاندان === *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> 01q2jwkw0lmcjs1rq96vier6qmdzyxn 374046 374045 2026-04-27T23:01:58Z Intisar Ali 8681 374046 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ ===دستاويزڪاري خاندان === *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> inni87q6lgms3cl9x9b64x76qyz9w8d 374047 374046 2026-04-27T23:02:27Z Intisar Ali 8681 374047 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ ==دستاويزڪاري خاندان == *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> a807ekblkok1694m1fpwhq1tzoi5v54 374048 374047 2026-04-27T23:02:42Z Intisar Ali 8681 374048 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ *[[سانچو:Documentation]] **[[سانچو:Documentation/doc]] **[[سانچو:Documentation/doc/see also]] *[[سانچو:Documentation subpage]] <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> bnhhyrczbrymy6an5xl2f4vfd4flvmy 374049 374048 2026-04-27T23:04:34Z Intisar Ali 8681 374049 wikitext text/x-wiki <!-- هي ذيلي صفحو ڪيترن ئي /doc ذيلي صفحن ۾ شامل ڪيو ويندو آهي ته جيئن انهن سانچن جا ويجها لاڳاپا، پري لاڳاپا ۽ اڳواڻ (ancestor) سڃاڻپ ڪري سگهجن جيڪي هن صفحي کي شامل ڪن ٿا۔ غير لاڳاپيل سانچن کي شامل ڪرڻ لاءِ، انهن کي هيٺان سيڪشن هيڊرن سان شامل ڪيو وڃي، جتي انهن جو لاڳاپو واضح طور بيان ڪيو وڃي۔ مهرباني، [[User:ConradPino]] 00:50، 19 نومبر 2007 (UTC)۔ *{{Documentation}} **{{Documentation/doc}} **{{Documentation see also}} *{{Documentation subpage}} <noinclude>[[زمرو:سانچو دستاويزڪاري|{{PAGENAME}}]]</noinclude> --> e2t7yv7hkbe5p5uraga4n8ckfiwhfwj 10 95570 374050 2026-04-27T23:06:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <noinclude> {{Warning|هن صفحي کي ڪنهن به اهڙي صفحي تي استعمال ڪرڻ جي ڪوشش نه ڪريو جيڪو سانچي جي دستاويزڪاري نه هجي۔ اهو ڪم نه ڪندو۔ <br />'''نوٽ:''' جڏهن هي سانچو سبسٽيوٽ ڪيو ويندو ته شامل نه ٿيندو۔}} </noinclude> {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪري... 374050 wikitext text/x-wiki <noinclude> {{Warning|هن صفحي کي ڪنهن به اهڙي صفحي تي استعمال ڪرڻ جي ڪوشش نه ڪريو جيڪو سانچي جي دستاويزڪاري نه هجي۔ اهو ڪم نه ڪندو۔ <br />'''نوٽ:''' جڏهن هي سانچو سبسٽيوٽ ڪيو ويندو ته شامل نه ٿيندو۔}} </noinclude> {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪ وڪي ڊيٽا ۾ پڻ شامل ڪريو۔ --> 9dknxs8zljxa6jig4zfxy9wspfzqwf9 374052 374050 2026-04-27T23:09:20Z Intisar Ali 8681 374052 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <noinclude> {{Warning|هن صفحي کي ڪنهن به اهڙي صفحي تي استعمال ڪرڻ جي ڪوشش نه ڪريو جيڪو سانچي جي دستاويزڪاري نه هجي۔ اهو ڪم نه ڪندو۔ <br />'''نوٽ:''' جڏهن هي سانچو سبسٽيوٽ ڪيو ويندو ته شامل نه ٿيندو۔}} </noinclude> <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪ وڪي ڊيٽا ۾ پڻ شامل ڪريو۔ --> m1hrc10wnkkxp10av43b140es83uzm1 10 95571 374051 2026-04-27T23:08:26Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪ وڪي ڊيٽا ۾ پڻ شامل ڪريو۔ --> === استعمال === {{subst only}} <includeonly> <!-- زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هتي شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪ وڪي ڊيٽا ۾ پڻ شامل ڪريو۔ --> </includeonly> <noinclude> زمرو:سانچي:Subst only documentat... 374051 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪ وڪي ڊيٽا ۾ پڻ شامل ڪريو۔ --> === استعمال === {{subst only}} <includeonly> <!-- زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هتي شامل ڪريو، ۽ انٽر وڪي لنڪ وڪي ڊيٽا ۾ پڻ شامل ڪريو۔ --> </includeonly> <noinclude> [[زمرو:سانچي:Subst only documentation سان ٺهيل دستاويزي صفحا]] </noinclude> cag0x1itffrmg5usmjddtssudp00jmn 10 95572 374053 2026-04-27T23:14:02Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{documentation|content=هي سانچو هڪ يا وڌيڪ [[w:playing card|راند جا ڪارڊ]] ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جيڪي [[w:suit (cards)|سوٽ]] [[w:{{{2}}} (suit)|{{{2}}}]] سان لاڳاپيل هجن۔ ===استعمال=== هيٺ ڏنل سڀ برابر آهن: #{{Tl|♦}}, {{Tl|diamonds}}۔ #{{Tl|♣}}, {{Tl|clubs}}۔ #{{Tl|♠}}, {{Tl|spades}}۔ #{{Tl|♥}}, {{Tl|hearts}}۔ === مثال === ;صرف سوٽ:<code... 374053 wikitext text/x-wiki {{documentation|content=هي سانچو هڪ يا وڌيڪ [[w:playing card|راند جا ڪارڊ]] ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جيڪي [[w:suit (cards)|سوٽ]] [[w:{{{2}}} (suit)|{{{2}}}]] سان لاڳاپيل هجن۔ ===استعمال=== هيٺ ڏنل سڀ برابر آهن: #{{Tl|♦}}, {{Tl|diamonds}}۔ #{{Tl|♣}}, {{Tl|clubs}}۔ #{{Tl|♠}}, {{Tl|spades}}۔ #{{Tl|♥}}, {{Tl|hearts}}۔ === مثال === ;صرف سوٽ:<code><nowiki>{{</nowiki>{{{1}}}<nowiki>}}</nowiki></code> نتيجو ڏيندو: {{ {{{1}}} }} ;هڪ ڪارڊ:<code><nowiki>{{</nowiki>{{{1}}}<nowiki>|A}}</nowiki></code> نتيجو ڏيندو: {{ {{{1}}} | A}} ;گهڻا ڪارڊ:<code><nowiki>{{</nowiki>{{{1}}}<nowiki>|AKQJ}}</nowiki></code> نتيجو ڏيندو: {{ {{{1}}} | AKQJ}} |link box=هي مرڪزي دستاويزڪاري [[Template:Suit template documentation]] ذريعي تيار ڪئي وئي آهي۔ }}<includeonly> [[زمرو:ڪارڊ راند سانچا|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[زمرو:سانچا نيم اسپيس سانچا|{{PAGENAME}}]] </noinclude> qmauwewowgrfaftnkfzl46mr7x461lx 374054 374053 2026-04-27T23:20:48Z Intisar Ali 8681 374054 wikitext text/x-wiki {{documentation|content=هي سانچو هڪ يا وڌيڪ [[w:playing card|تاس راند جا پتا]] ظاهر ڪرڻ لاءِ استعمال ڪري سگهجي ٿو، جيڪي [[w:suit (پتا)|تاس]] [[w:{{{2}}} (suit)|{{{2}}}]] سان لاڳاپيل هجن۔ ===استعمال=== هيٺ ڏنل سڀ برابر آهن: #{{Tl|♦}}, {{Tl|ايٽ}}۔ #{{Tl|♣}}, {{Tl|چڙي}}۔ #{{Tl|♠}}, {{Tl|حڪم}}۔ #{{Tl|♥}}, {{Tl|پان}}۔ === مثال === ;صرف سوٽ:<code><nowiki>{{</nowiki>{{{1}}}<nowiki>}}</nowiki></code> نتيجو ڏيندو: {{ {{{1}}} }} ;هڪ پتو:<code><nowiki>{{</nowiki>{{{1}}}<nowiki>|A}}</nowiki></code> نتيجو ڏيندو: {{ {{{1}}} | A}} ;گهڻا ڪارڊ:<code><nowiki>{{</nowiki>{{{1}}}<nowiki>|AKQJ}}</nowiki></code> نتيجو ڏيندو: {{ {{{1}}} | AKQJ}} |link box=هي مرڪزي دستاويزڪاري [[Template:Suit template documentation]] ذريعي تيار ڪئي وئي آهي۔ }}<includeonly> [[زمرو:تاس راند سانچا|{{PAGENAME}}]] </includeonly><noinclude> [[زمرو:سانچا نيم اسپيس سانچا|{{PAGENAME}}]] </noinclude> buzhbeq7gr8nlsmtqr4p18k9lk3pzxg 10 95573 374055 2026-04-27T23:24:39Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{#switch: {{SUBJECTSPACE}} | {{ns:0}} | {{ns:File}} | {{ns:MediaWiki}} | {{ns:Category}} = {{TALKSPACE}} | #default = {{SUBJECTSPACE}} }}<noinclude> {{documentation|content= This subtemplate of {{tl|documentation}} is used to determine the namespace of the documentation page. }}</noinclude> 374055 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{SUBJECTSPACE}} | {{ns:0}} | {{ns:File}} | {{ns:MediaWiki}} | {{ns:Category}} = {{TALKSPACE}} | #default = {{SUBJECTSPACE}} }}<noinclude> {{documentation|content= This subtemplate of {{tl|documentation}} is used to determine the namespace of the documentation page. }}</noinclude> 7f8iymss9sr4v7f4t5pza1arwjogrv3 10 95574 374056 2026-04-27T23:27:35Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: /* {{pp|small=yes}} */ .documentation, .documentation-metadata { border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #ecfcf4; clear: both; } .documentation { margin: 1em 0 0 0; padding: 1em; } .documentation-metadata { margin: 0.2em 0; /* same margin left-right as .documentation */ font-style: italic; padding: 0.4em 1em; /* same padding left-right as .documentation */ } .documentation-startbox { padding-bottom: 3px; border-bottom: 1px solid #aaa; margin-botto... 374056 sanitized-css text/css /* {{pp|small=yes}} */ .documentation, .documentation-metadata { border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #ecfcf4; clear: both; } .documentation { margin: 1em 0 0 0; padding: 1em; } .documentation-metadata { margin: 0.2em 0; /* same margin left-right as .documentation */ font-style: italic; padding: 0.4em 1em; /* same padding left-right as .documentation */ } .documentation-startbox { padding-bottom: 3px; border-bottom: 1px solid #aaa; margin-bottom: 1ex; } .documentation-heading { font-weight: bold; font-size: 125%; } .documentation-clear { /* Don't want things to stick out where they shouldn't. */ clear: both; } .documentation-toolbar { font-style: normal; font-size: 85%; } @media screen { html.skin-theme-clientpref-night .documentation, html.skin-theme-clientpref-night .documentation-metadata { background-color: #0b1e1c; } } @media screen and ( prefers-color-scheme: dark) { html.skin-theme-clientpref-os .documentation, html.skin-theme-clientpref-os .documentation-metadata { background-color: #0b1e1c; } } 3igw4iwzymtlarkxz89qi8dgj0mdzjy 10 95575 374057 2026-04-27T23:40:03Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: <div class="metadata noprint" style="border: 1px solid #BBCCEE; background-color: #99AACC;color:white; width: 100%;"> <table style="width:100%; background-color: #99AACC;color:white;"> <tr><td rowspan=2 style="text-align:center;"> <span style="color:white"><small>وڪي بُڪ:</small></span><br> <div style="font-size: 200%;"><span style="color:white">ڪنٽرول سسٽمز</span></div> <span style="color:white"><small>۽ ڪنٽرول انجنيئرنگ</small></span> </... 374057 wikitext text/x-wiki <div class="metadata noprint" style="border: 1px solid #BBCCEE; background-color: #99AACC;color:white; width: 100%;"> <table style="width:100%; background-color: #99AACC;color:white;"> <tr><td rowspan=2 style="text-align:center;"> <span style="color:white"><small>وڪي بُڪ:</small></span><br> <div style="font-size: 200%;"><span style="color:white">ڪنٽرول سسٽمز</span></div> <span style="color:white"><small>۽ ڪنٽرول انجنيئرنگ</small></span> </td> <td>[[Control Systems|<span style="color:white">مواد جي فهرست</span>]]</td> <td>[[Control Systems/All Versions|<span style="color:white">سڀئي نسخا</span>]]</td> <td>[[:Image:Control Systems.pdf|<span style="color:white">PDF نسخو</span>]]</td> </tr><tr> <td>{{#if: {{{1|}}} | [[Control Systems/{{{1|}}}|<span style="color:white">&larr; {{{1|}}}</span>]]|}}</td> <td>{{#if: {{{2|}}} | [[Control Systems/{{{2|}}}|<span style="color:white">{{{2|}}} &rarr;</span>]]|}} </td> <td>[[Control Systems/Glossary|<span style="color:white">لغت</span>]]</td> </table> </div> <noinclude>''هي سانچو [[Control Systems]] وڪي بُڪ لاءِ عام TOC (مواد جي فهرست) سانچو آهي۔ هي سانچو ڪتاب جي مکيه صفحي تي ظاهر ٿيندو ۽ هر صفحي جي مٿان به ڏيکاريو ويندو، تنهنڪري ان کي مختصر رکڻ گهرجي۔''[[زمرو:ڇپائي ۾ شامل نه ڪيا ويندڙ|{{PAGENAME}}]]</noinclude>{{BookCat}} tlw83xbq6wl221vxlh6fzv5hlswi7nr 374058 374057 2026-04-27T23:43:43Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو:Control systems/Page]] کي [[سانچو:Control Systems/Page]] ڏانھن چوريو: غلط ھجي سان عنوان 374057 wikitext text/x-wiki <div class="metadata noprint" style="border: 1px solid #BBCCEE; background-color: #99AACC;color:white; width: 100%;"> <table style="width:100%; background-color: #99AACC;color:white;"> <tr><td rowspan=2 style="text-align:center;"> <span style="color:white"><small>وڪي بُڪ:</small></span><br> <div style="font-size: 200%;"><span style="color:white">ڪنٽرول سسٽمز</span></div> <span style="color:white"><small>۽ ڪنٽرول انجنيئرنگ</small></span> </td> <td>[[Control Systems|<span style="color:white">مواد جي فهرست</span>]]</td> <td>[[Control Systems/All Versions|<span style="color:white">سڀئي نسخا</span>]]</td> <td>[[:Image:Control Systems.pdf|<span style="color:white">PDF نسخو</span>]]</td> </tr><tr> <td>{{#if: {{{1|}}} | [[Control Systems/{{{1|}}}|<span style="color:white">&larr; {{{1|}}}</span>]]|}}</td> <td>{{#if: {{{2|}}} | [[Control Systems/{{{2|}}}|<span style="color:white">{{{2|}}} &rarr;</span>]]|}} </td> <td>[[Control Systems/Glossary|<span style="color:white">لغت</span>]]</td> </table> </div> <noinclude>''هي سانچو [[Control Systems]] وڪي بُڪ لاءِ عام TOC (مواد جي فهرست) سانچو آهي۔ هي سانچو ڪتاب جي مکيه صفحي تي ظاهر ٿيندو ۽ هر صفحي جي مٿان به ڏيکاريو ويندو، تنهنڪري ان کي مختصر رکڻ گهرجي۔''[[زمرو:ڇپائي ۾ شامل نه ڪيا ويندڙ|{{PAGENAME}}]]</noinclude>{{BookCat}} tlw83xbq6wl221vxlh6fzv5hlswi7nr 10 95576 374059 2026-04-27T23:43:43Z Intisar Ali 8681 Intisar Ali صفحي [[سانچو:Control systems/Page]] کي [[سانچو:Control Systems/Page]] ڏانھن چوريو: غلط ھجي سان عنوان 374059 wikitext text/x-wiki #چوريو [[سانچو:Control Systems/Page]] lnvm8uwgkwt13d6ak0399g1f173j6ei 10 95577 374060 2026-04-27T23:46:39Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{{{{|safesubst:}}}#invoke:Book|getBookName}}<noinclude> {{توضیحات}} </noinclude> 374060 wikitext text/x-wiki {{{{{|safesubst:}}}#invoke:Book|getBookName}}<noinclude> {{توضیحات}} </noinclude> rbluvt0yjxc77uv4pd15pgk5oehsyze 374061 374060 2026-04-27T23:46:56Z Intisar Ali 8681 374061 wikitext text/x-wiki {{{{{|safesubst:}}}#invoke:Book|getBookName}}<noinclude> {{Documentation}} </noinclude> ed1sm5uifuwf13bwpp4keh3gl909q6h 10 95578 374062 2026-04-27T23:48:29Z Intisar Ali 8681 نئون صفحو: {{Documentation subpage}} {{possible-risk}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو --> هي سانچو انهي ڪتاب جو نالو واپس ڏئي ٿو جيڪو ان صفحي سان لاڳاپيل آهي جنهن تي اهو استعمال ڪيو وڃي ٿو، ڪجهه نالي رکڻ جي ضابطن کي نظر ۾ رکندي۔ {{tl|SUBJECTNAME}} سان ڀيٽ ڪريو۔ __NOTOC__ === استعما... 374062 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{possible-risk}} <!-- مهرباني ڪري زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هن صفحي جي آخر ۾ شامل ڪريو --> هي سانچو انهي ڪتاب جو نالو واپس ڏئي ٿو جيڪو ان صفحي سان لاڳاپيل آهي جنهن تي اهو استعمال ڪيو وڃي ٿو، ڪجهه نالي رکڻ جي ضابطن کي نظر ۾ رکندي۔ {{tl|SUBJECTNAME}} سان ڀيٽ ڪريو۔ __NOTOC__ === استعمال === صرف <code><nowiki>{{BOOKNAME}}</nowiki></code> ڪنهن صفحي تي رکو ته جيئن نتيجو حاصل ٿئي۔ جڏهن هي زمري، سانچي، يوزر يا ڳالهه ٻولهه وارن صفحن تي استعمال ٿئي ٿو، ته اهو نالي رکڻ جي ضابطن مان لاڳاپيل ڪتاب جو نالو ڪڍي ڏيکاري ٿو۔ ٻي صورت ۾ اهو {{tl|NAIVEBOOKNAME}} واپس ڏئي ٿو۔ اختياري طور، توهان ڪنهن ٻئي صفحي لاءِ نتيجو ڏسڻ لاءِ هڪ صفحو پيراميٽر طور ڏئي سگهو ٿا: :<code><nowiki>{{BOOKNAME|&lt;پورو صفحو نالو&gt;}}</nowiki></code> هي سانچو سبسٽيوٽ (يعني <code>[[mw:Help:Substitution|subst:]]</code> ذريعي) پڻ ڪري سگهجي ٿو، ٽرانسڪلوڊ ڪرڻ بدران۔ === مثال === {{magic word templates/book page examples}} === اندروني ڪم === هي سانچو پاڻ رڳو نيم اسپيس ۽ صفحي جي نالي کي ترتيب ڏيڻ جي منطق تي مشتمل آهي؛ انهن ڊيٽا مان لاڳاپيل ڪتاب جو نالو ڪڍڻ جو ڪم پوءِ {{tl|BOOKNAME/core}} حوالي ڪيو وڃي ٿو۔ === پڻ ڏسو === {{magic word templates/book page see also}} {{magic word templates/subject page see also}} <includeonly> <!-- زمرا ۽ انٽر وڪي لنڪ هتي شامل ڪريو --> [[زمرو:ميجڪ ورڊ سانچا|{{PAGENAME}}]] </includeonly> nyi2663c4o5iy7kbpdw4rc3z7pn0u8t 0 95579 374074 2026-04-28T07:21:51Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: فزڪس ۽ رياضيات ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي "طول و عرض" (Dimension) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل بيهڪن جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي. اهڙيءَ طرح، هڪ لڪير جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (1D) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ... 374074 wikitext text/x-wiki فزڪس ۽ رياضيات ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي "طول و عرض" (Dimension) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل بيهڪن جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي. اهڙيءَ طرح، هڪ لڪير جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (1D) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. مثال طور. هڪ نمبر لائن تي 5 تي نقطو. هڪ مٿاڇري (جهڙوڪ سلنڈر يا گولي جي حد) جو طول و عرض ٻه (2D) آهي. ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه ڪوآرڊينيٽس جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ويڪرائي ڦاڪ ۽ طول و عرض ٻنهي جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-dimensional Euclidean خلا جهاز تي هڪ ٻه-dimensional خلا آهي. هڪ ڪعب (هڪ سلنڈر يا گولي) جو اندريون حصو ٽي-dimensional (3D) آهي. ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي ڪوآرڊينيٽس جي ضرورت آهي. eyidr9n0tkxbmbl8kez5zxikl0829yr 374075 374074 2026-04-28T07:34:23Z Ibne maryam 17680 374075 wikitext text/x-wiki فزڪس ۽ رياضيات ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي "طول و عرض" (Dimension) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل بيهڪن جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي. اهڙيءَ طرح، هڪ لڪير جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (1D) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ مٿاڇري، جهڙوڪ سلنڊر (cylinder) يا گولي (sphere) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (2D) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ويڪرائي ڦاڪ ۽ ڊگهائي ڦاڪ، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول و عرض واري اقليدسي جڳھ (2-dimentionllv Euclidean space) سطح (plane) تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (2D) جڳھ آهي. هڪ ڪعبي (هڪ سلنڊر يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو (3D) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بره بيهڪون جي ضرورت آهي. i8c6rvekikullgo4m1p4udz557exlfs 374076 374075 2026-04-28T07:43:24Z Ibne maryam 17680 374076 wikitext text/x-wiki [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (Dimension) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي. اهڙيءَ طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (1D) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (cylinder) يا [[گول|گولي]] (sphere) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (2D) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول و عرض واري اقليدسي جڳھ (2-dimentional Euclidean space) سطح (plane) تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (2D) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو (3D) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. gq10d2lvkxuyov9ou7ov7w818q5kb91 374077 374076 2026-04-28T07:47:09Z Ibne maryam 17680 374077 wikitext text/x-wiki [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي. اهڙيءَ طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. rx5ovjfmrfjm2huqwm223zn7gypmd0d 374078 374077 2026-04-28T07:49:32Z Ibne maryam 17680 374078 wikitext text/x-wiki [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي. اهڙيءَ طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. {{Short description|Property of a mathematical space}} {{About|the dimension of a space|the dimension of an object|size|the dimension of a quantity|Dimensional analysis|other uses|Dimension (disambiguation)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|From left to right: a [[square (geometry)|square]], a [[cube]] and a [[tesseract]]. The square is two-dimensional (2D) and bounded by one-dimensional [[line segment]]s; the cube is three-dimensional (3D) and bounded by two-dimensional squares; the tesseract is four-dimensional (4D) and bounded by three-dimensional cubes. ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| The first four spatial dimensions, represented in a two-dimensional picture. {{ordered list | Two points <!--(These and subsequent points not identified in diagram:) A and B--> can be connected to create a [[line segment]]. | Two parallel line segments <!--AB and CD--> can be connected to form a [[square]]<!-- (corners marked ABCD)-->. | Two parallel squares <!--ABCD and EFGH--> can be connected to form a [[cube]]<!-- (corners marked as ABCDEFGH)-->. | Two parallel cubes <!--ABCDEFGH and IJKLMNOP--> can be connected to form a [[tesseract]]<!-- (corners marked as ABCDEFGHIJKLMNOP)-->. }} ]] {{General geometry|concepts}} In [[physics]] and [[mathematics]], the '''dimension''' of a [[Space (mathematics)|mathematical space]] (or [[Mathematical object|object]]) is informally defined as the minimum number of [[coordinates]] needed to specify any [[Point (geometry)|point]] within it.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> Thus, a [[Line (geometry)|line]] has a [[One-dimensional space|dimension of one]] (1D) because only one coordinate is needed to specify a point on it{{spndash}}for example, the point at 5 on a number line. A [[Surface (mathematics)|surface]], such as the [[Boundary (mathematics)|boundary]] of a [[Cylinder (geometry)|cylinder]] or [[sphere]], has a [[Two-dimensional space|dimension of two]] (2D) because two coordinates are needed to specify a point on it{{spndash}}for example, both a [[latitude]] and [[longitude]] are required to locate a point on the surface of a sphere. A [[two-dimensional Euclidean space]] is a two-dimensional space on the [[Euclidean plane|plane]]. The inside of a [[cube]], a cylinder or a sphere is [[three-dimensional]] (3D) because three coordinates are needed to locate a point within these spaces. In [[classical mechanics]], [[space]] and [[time]] are different categories and refer to [[absolute space and time]]. That conception of the world is a [[four-dimensional space]] but not the one that was found necessary to describe [[electromagnetism]]. The four dimensions (4D) of [[spacetime]] consist of [[event (relativity)|events]] that are not absolutely defined spatially and temporally, but rather are known relative to the motion of an [[observer (special relativity)|observer]]. [[Minkowski space]] first approximates the universe without [[gravity]]; the [[pseudo-Riemannian manifold]]s of [[general relativity]] describe spacetime with matter and gravity. 10 dimensions are used to describe [[superstring theory]] (6D [[hyperspace]] + 4D), 11 dimensions can describe [[supergravity]] and [[M-theory]] (7D hyperspace + 4D), and the state-space of [[quantum mechanics]] is an infinite-dimensional [[function space]]. The concept of dimension is not restricted to physical objects. '''{{vanchor|High-dimensional space|space|n dimensional space}}s''' frequently occur in mathematics and the [[science]]s. They may be [[Euclidean space]]s or more general [[parameter space]]s or [[Configuration space (mathematics)|configuration spaces]] such as in [[Lagrangian mechanics|Lagrangian]] or [[Hamiltonian mechanics]]; these are [[space (mathematics)|abstract spaces]], independent of the [[physical space]]. 36ivg4o5u4i0ym0wqswijmqajzhzrj8 374079 374078 2026-04-28T08:23:35Z Ibne maryam 17680 374079 wikitext text/x-wiki [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. {{Short description|Property of a mathematical space}} {{About|the dimension of a space|the dimension of an object|size|the dimension of a quantity|Dimensional analysis|other uses|Dimension (disambiguation)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|From left to right: a [[square (geometry)|square]], a [[cube]] and a [[tesseract]]. The square is two-dimensional (2D) and bounded by one-dimensional [[line segment]]s; the cube is three-dimensional (3D) and bounded by two-dimensional squares; the tesseract is four-dimensional (4D) and bounded by three-dimensional cubes. ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، جڳھ ۽ وقت مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) خلا آهي، پر اهو نه جيڪو برقناطيسيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. خلائي وقت جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو ڪشش ثقل کان سواءِ ڪائنات جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، مادي ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (6D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪرڻ لاءِ 10 طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، 11 طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (7D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ ڪوانٽم ميڪانيات جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر رياضيات ۽ سائنس ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي وٿي يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل == حوالا == == وڌيڪ پڙهڻ == == ٻاهريان ڳنڍڻا == ctxs6q6vbo34wj7nixibbe3ic6ibnb7 374080 374079 2026-04-28T08:25:14Z Ibne maryam 17680 374080 wikitext text/x-wiki {{Short description|Property of a mathematical space}} {{About|the dimension of a space|the dimension of an object|size|the dimension of a quantity|Dimensional analysis|other uses|Dimension (disambiguation)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|From left to right: a [[square (geometry)|square]], a [[cube]] and a [[tesseract]]. The square is two-dimensional (2D) and bounded by one-dimensional [[line segment]]s; the cube is three-dimensional (3D) and bounded by two-dimensional squares; the tesseract is four-dimensional (4D) and bounded by three-dimensional cubes. ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، جڳھ ۽ وقت مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) خلا آهي، پر اهو نه جيڪو برقناطيسيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. خلائي وقت جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو ڪشش ثقل کان سواءِ ڪائنات جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، مادي ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (6D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪرڻ لاءِ 10 طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، 11 طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (7D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ ڪوانٽم ميڪانيات جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر رياضيات ۽ سائنس ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي وٿي يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل == حوالا == == وڌيڪ پڙهڻ == == ٻاهريان ڳنڍڻا == h7v6r9pa07f9a0vtdual70d7mhx4l8u 374081 374080 2026-04-28T08:40:26Z Ibne maryam 17680 374081 wikitext text/x-wiki {{Short description|رياضياتي جاءِ جي خصوصيت }} {{About|هڪ جڳھ جو طول و عرض|هڪ شئي جو طول و عرض|سائيز|هڪ مقدار جو طول و عرض|طول و عرض وارو تجزيو|ٻيا استعمال|طول و عرض (سلجھائپ)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|<small>کاٻي کان ساڄي طرف: هڪ [[جاميٽري|چورس]]، هڪ [[جاميٽري|مڪعب]] ۽ هڪ [[جاميٽري|ٽيسريڪٽ]]. چورس ٻه-طول عرض وارو (2D) آهي ۽ هڪ-طول عرض واري (one dimensional) [[جاميٽري|لائن سيگمينٽ]] سان ڳنڍيل آهي؛ ڪعب ٽي-طول و عرض وارو (3D) آهي ۽ ٻه-طول عرض واري (2D)</small> <small>چورس سان ڳنڍيل آهي؛ ٽيسريڪٽ چار-طول عرض وارو (4D) آهي ۽ ٽي-طول عرض واري (3D) ڪعب سان ڳنڍيل آهي.</small> ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، جڳھ ۽ وقت مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) خلا آهي، پر اهو نه جيڪو برقناطيسيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. خلائي وقت جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو ڪشش ثقل کان سواءِ ڪائنات جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، مادي ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (6D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪرڻ لاءِ 10 طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، 11 طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (7D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ ڪوانٽم ميڪانيات جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر رياضيات ۽ سائنس ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي وٿي يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل == حوالا == == وڌيڪ پڙهڻ == == ٻاهريان ڳنڍڻا == hbcu1jnv9b69n70jp6ed7sipeebksn6 374082 374081 2026-04-28T08:42:00Z Ibne maryam 17680 /* حوالا */ 374082 wikitext text/x-wiki {{Short description|رياضياتي جاءِ جي خصوصيت }} {{About|هڪ جڳھ جو طول و عرض|هڪ شئي جو طول و عرض|سائيز|هڪ مقدار جو طول و عرض|طول و عرض وارو تجزيو|ٻيا استعمال|طول و عرض (سلجھائپ)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|<small>کاٻي کان ساڄي طرف: هڪ [[جاميٽري|چورس]]، هڪ [[جاميٽري|مڪعب]] ۽ هڪ [[جاميٽري|ٽيسريڪٽ]]. چورس ٻه-طول عرض وارو (2D) آهي ۽ هڪ-طول عرض واري (one dimensional) [[جاميٽري|لائن سيگمينٽ]] سان ڳنڍيل آهي؛ ڪعب ٽي-طول و عرض وارو (3D) آهي ۽ ٻه-طول عرض واري (2D)</small> <small>چورس سان ڳنڍيل آهي؛ ٽيسريڪٽ چار-طول عرض وارو (4D) آهي ۽ ٽي-طول عرض واري (3D) ڪعب سان ڳنڍيل آهي.</small> ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، جڳھ ۽ وقت مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) خلا آهي، پر اهو نه جيڪو برقناطيسيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. خلائي وقت جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو ڪشش ثقل کان سواءِ ڪائنات جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، مادي ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (6D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪرڻ لاءِ 10 طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، 11 طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (7D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ ڪوانٽم ميڪانيات جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر رياضيات ۽ سائنس ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي وٿي يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل ==حوالا== {{حوالا}} == وڌيڪ پڙهڻ == == ٻاهريان ڳنڍڻا == 6c8p4qopimsqx92dpr6uk9y0hwms5qd 374083 374082 2026-04-28T08:47:44Z Ibne maryam 17680 374083 wikitext text/x-wiki {{Short description|رياضياتي جاءِ جي خصوصيت }} {{About|هڪ جڳھ جو طول و عرض|هڪ شئي جو طول و عرض|سائيز|هڪ مقدار جو طول و عرض|طول و عرض وارو تجزيو|ٻيا استعمال|طول و عرض (سلجھائپ)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|<small>کاٻي کان ساڄي طرف: هڪ [[جاميٽري|چورس]]، هڪ [[جاميٽري|مڪعب]] ۽ هڪ [[جاميٽري|ٽيسريڪٽ]]. چورس ٻه-طول عرض وارو (2D) آهي ۽ هڪ-طول عرض واري (one dimensional) [[جاميٽري|لائن سيگمينٽ]] سان ڳنڍيل آهي؛ ڪعب ٽي-طول و عرض وارو (3D) آهي ۽ ٻه-طول عرض واري (2D)</small> <small>چورس سان ڳنڍيل آهي؛ ٽيسريڪٽ چار-طول عرض وارو (4D) آهي ۽ ٽي-طول عرض واري (3D) ڪعب سان ڳنڍيل آهي.</small> ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، جڳھ ۽ وقت مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) خلا آهي، پر اهو نه جيڪو برقناطيسيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. خلائي وقت جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو ڪشش ثقل کان سواءِ ڪائنات جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، مادي ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (6D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪرڻ لاءِ 10 طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، 11 طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (7D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ ڪوانٽم ميڪانيات جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر رياضيات ۽ سائنس ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي وٿي يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل ==حوالا== {{حوالا}} == وڌيڪ پڙهڻ == ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Wikiquote}} {{Commonscat|Dimensions}} {{EB1911 poster|Dimension}} * {{cite web |last=Copeland |first=Ed |title=Extra Dimensions |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/dimensions.htm |website=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |year=2009}} {{Authority control}} [[زمرو:طول و عرض]] [[زمرو:طبيعي مقدارون]] [[زمرو:تجريدي آلجبرا]] [[زمرو:جاميٽري جا ماپ]] [[زمرو:رياضياتي تصور]] azag49e79mp20lrhedzkwd2wapqym7f 374088 374083 2026-04-28T08:51:48Z Ibne maryam 17680 374088 wikitext text/x-wiki {{Short description|رياضياتي جاءِ جي خصوصيت }} {{About|هڪ جڳھ جو طول و عرض|هڪ شئي جو طول و عرض|سائيز|هڪ مقدار جو طول و عرض|طول و عرض وارو تجزيو|ٻيا استعمال|طول و عرض (سلجھائپ)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|<small>کاٻي کان ساڄي طرف: هڪ [[جاميٽري|چورس]]، هڪ [[جاميٽري|مڪعب]] ۽ هڪ [[جاميٽري|ٽيسريڪٽ]]. چورس ٻه-طول عرض وارو (2D) آهي ۽ هڪ-طول عرض واري (one dimensional) [[جاميٽري|لائن سيگمينٽ]] سان ڳنڍيل آهي؛ ڪعب ٽي-طول و عرض وارو (3D) آهي ۽ ٻه-طول عرض واري (2D)</small> <small>چورس سان ڳنڍيل آهي؛ ٽيسريڪٽ چار-طول عرض وارو (4D) آهي ۽ ٽي-طول عرض واري (3D) ڪعب سان ڳنڍيل آهي.</small> ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، جڳھ ۽ وقت مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) خلا آهي، پر اهو نه جيڪو برقناطيسيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. خلائي وقت جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو ڪشش ثقل کان سواءِ ڪائنات جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، مادي ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (6D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪرڻ لاءِ 10 طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، 11 طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (7D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ ڪوانٽم ميڪانيات جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر رياضيات ۽ سائنس ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي وٿي يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل ==حوالا== {{حوالا}} == وڌيڪ پڙهڻ == ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Wikiquote}} {{Commonscat|Dimensions}} {{EB1911 poster|Dimension}} * {{cite web |last=Copeland |first=Ed |title=Extra Dimensions |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/dimensions.htm |website=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |year=2009}} {{Authority control}} [[زمرو:طبعيات]] [[زمرو:طول و عرض]] [[زمرو:طبيعي مقدارون]] [[زمرو:تجريدي آلجبرا]] [[زمرو:جاميٽري جا ماپ]] [[زمرو:رياضياتي تصور]] 6q3nfluhiy7syywodwgvbyuqa3bkjsy 374089 374088 2026-04-28T08:53:20Z Ibne maryam 17680 374089 wikitext text/x-wiki {{Short description|رياضياتي جاءِ جي خصوصيت }} {{About|هڪ جڳھ جو طول و عرض|هڪ شئي جو طول و عرض|سائيز|هڪ مقدار جو طول و عرض|طول و عرض وارو تجزيو|ٻيا استعمال|طول و عرض (سلجھائپ)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|<small>کاٻي کان ساڄي طرف: هڪ [[جاميٽري|چورس]]، هڪ [[جاميٽري|مڪعب]] ۽ هڪ [[جاميٽري|ٽيسريڪٽ]]. چورس ٻه-طول عرض وارو (2D) آهي ۽ هڪ-طول عرض واري (one dimensional) [[جاميٽري|لائن سيگمينٽ]] سان ڳنڍيل آهي؛ ڪعب ٽي-طول و عرض وارو (3D) آهي ۽ ٻه-طول عرض واري (2D)</small> <small>چورس سان ڳنڍيل آهي؛ ٽيسريڪٽ چار-طول عرض وارو (4D) آهي ۽ ٽي-طول عرض واري (3D) ڪعب سان ڳنڍيل آهي.</small> ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. ڪلاسيڪل ميڪانيات ۾، جڳھ ۽ وقت مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) خلا آهي، پر اهو نه جيڪو برقناطيسيت کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. خلائي وقت جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو ڪشش ثقل کان سواءِ ڪائنات جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، مادي ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (6D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪرڻ لاءِ 10 طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، 11 طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (7D هائپر اسپيس + 4D) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ ڪوانٽم ميڪانيات جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر رياضيات ۽ سائنس ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي وٿي يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل ==حوالا== {{حوالا}} == وڌيڪ پڙهڻ == ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Wikiquote}} {{Commonscat|Dimensions}} {{EB1911 poster|Dimension}} * {{cite web |last=Copeland |first=Ed |title=Extra Dimensions |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/dimensions.htm |website=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |year=2009}} {{Authority control}} [[زمرو:طول و عرض]] [[زمرو:طبعيات]] [[زمرو:فلڪيات]] [[زمرو:رياضيات]] [[زمرو:طبيعي مقدارون]] [[زمرو:تجريدي آلجبرا]] [[زمرو:جاميٽري جا ماپ]] [[زمرو:رياضياتي تصور]] fnlx3b1bp0kth6zh0edmfgdqyqbysvg 374090 374089 2026-04-28T09:01:30Z Ibne maryam 17680 374090 wikitext text/x-wiki {{Short description|رياضياتي جاءِ جي خصوصيت }} {{About|هڪ جڳھ جو طول و عرض|هڪ شئي جو طول و عرض|سائيز|هڪ مقدار جو طول و عرض|طول و عرض وارو تجزيو|ٻيا استعمال|طول و عرض (سلجھائپ)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|<small>کاٻي کان ساڄي طرف: هڪ [[جاميٽري|چورس]]، هڪ [[جاميٽري|مڪعب]] ۽ هڪ [[جاميٽري|ٽيسريڪٽ]]. چورس ٻه-طول عرض وارو (2D) آهي ۽ هڪ-طول عرض واري (one dimensional) [[جاميٽري|لائن سيگمينٽ]] سان ڳنڍيل آهي؛ ڪعب ٽي-طول و عرض وارو (3D) آهي ۽ ٻه-طول عرض واري (2D)</small> <small>چورس سان ڳنڍيل آهي؛ ٽيسريڪٽ چار-طول عرض وارو (4D) آهي ۽ ٽي-طول عرض واري (3D) ڪعب سان ڳنڍيل آهي.</small> ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. [[ڪلاسيڪل ميڪانيات]] ۾، [[وٿي|جڳھ]] ۽ [[وقت]] جا مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) [[وٿي|خلا]] آهي، پر اهو نه جيڪو [[برقناطيسيت]] کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. [[خلا-وقت تسلسل]] جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو [[ڪشش ثقل]] کان سواءِ [[ڪائنات]] جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، [[مادو|مادي]] ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (<small>6D</small> هائپر اسپيس + <small>4D</small>) کي بيان ڪرڻ لاءِ <small>10</small> طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، <small>11</small> طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (<small>7D</small> هائپر اسپيس+<small>4D</small>) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ [[ڪوانٽم مڪينڪس|<small>'''ڪوانٽم ميڪانيات'''</small>]] جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر [[علم رياضيات|رياضيات]] ۽ [[سائنس]] ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي [[وٿي]] يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> جاميٽري * نظريو رشتيداري. * وقت-خلا تسلسل ==حوالا== {{حوالا}} == وڌيڪ پڙهڻ == ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Wikiquote}} {{Commonscat|Dimensions}} {{EB1911 poster|Dimension}} * {{cite web |last=Copeland |first=Ed |title=Extra Dimensions |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/dimensions.htm |website=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |year=2009}} {{Authority control}} [[زمرو:طول و عرض]] [[زمرو:طبعيات]] [[زمرو:فلڪيات]] [[زمرو:رياضيات]] [[زمرو:طبيعي مقدارون]] [[زمرو:تجريدي آلجبرا]] [[زمرو:جاميٽري جا ماپ]] [[زمرو:رياضياتي تصور]] 1ulghvuvcv4rcvty3xfhdbrohtjjoyg 374091 374090 2026-04-28T09:08:29Z Ibne maryam 17680 374091 wikitext text/x-wiki {{Short description|رياضياتي جاءِ جي خصوصيت }} {{About|هڪ جڳھ جو طول و عرض|هڪ شئي جو طول و عرض|سائيز|هڪ مقدار جو طول و عرض|طول و عرض وارو تجزيو|ٻيا استعمال|طول و عرض (سلجھائپ)}} [[File:Squarecubetesseract.png|thumb|upright=1.2|<small>کاٻي کان ساڄي طرف: هڪ [[جاميٽري|چورس]]، هڪ [[جاميٽري|مڪعب]] ۽ هڪ [[جاميٽري|ٽيسريڪٽ]]. چورس ٻه-طول عرض وارو (2D) آهي ۽ هڪ-طول عرض واري (one dimensional) [[جاميٽري|لائن سيگمينٽ]] سان ڳنڍيل آهي؛ ڪعب ٽي-طول و عرض وارو (3D) آهي ۽ ٻه-طول عرض واري (2D)</small> <small>چورس سان ڳنڍيل آهي؛ ٽيسريڪٽ چار-طول عرض وارو (4D) آهي ۽ ٽي-طول عرض واري (3D) ڪعب سان ڳنڍيل آهي.</small> ]] [[File:Dimension levels.svg|thumb|upright=1.2| <small>پهرين چار فضائي</small> <small>(spatial) طول عرض جي هڪ ٻه-طول عرض واري (2-dimensional) تصوير ۾ نمائندگي ڪئي وئي آهي.</small> {{ordered list |ٻه نقطا هڪ لڪير جو حصو ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي لڪير جا حصا هڪ چورس ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي چورس هڪ ڪعب ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.|ٻه متوازي ڪعب هڪ ٽيسريڪٽ (4D) ٺاهڻ لاءِ ڳنڍي سگهجن ٿا.}} ]] [[طبيعيات|فزڪس]] ۽ [[علم رياضيات|رياضيات]] ۾، رياضياتي جڳھ (يا شئي) جي '''طول و عرض''' يا '''ڊائيمينشن''' (<small>Dimension</small>) کي غير رسمي طور تي، ان جي اندر ڪنهن به [[جاميٽري|نقطي]] کي بيان ڪرڻ لاءِ گهربل [[جاگرافيائي بيھڪ نظام|بيهڪن]] جي گهٽ ۾ گهٽ تعداد سان بيان ڪيو ويندو آهي.<ref>{{cite web|author=Dave Kornreich|date=January 1999|url=https://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |title=Curious About Astronomy |publisher=astro.[[cornell.edu]] |access-date=2014-03-03 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140111191053/http://curious.astro.cornell.edu/question.php?number=4 |archive-date=2014-01-11 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |title=MathWorld: Dimension |publisher=[[wolfram.com]] |date=2014-02-27 |access-date=2014-03-03 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140325220941/http://mathworld.wolfram.com/Dimension.html |archive-date=2014-03-25 }}</ref> اهڙي طرح، هڪ [[جاميٽري|لڪير]] جو طول و عرض هڪ طول و عرض وارو (<small>1D</small>) آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ صرف هڪ بيهڪ جي ضرورت هوندي آهي. هڪ [[ايراضي|مٿاڇري]]، جهڙوڪ [[سلينڊر]] (<small>cylinder</small>) يا [[گول|گولي]] (<small>sphere</small>) جي مٿاڇري جو طول و عرض ٻه طول و عرض وارو (<small>2D</small>) هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته ان تي هڪ نقطي کي بيان ڪرڻ لاءِ ٻه بيهڪن جي ضرورت آهي. مثال طور، هڪ گولي جي مٿاڇري تي هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ [[ويڪرائي ڦاڪ]] ۽ [[ڊگهائي ڦاڪ]]، ٻنهي بيهڪن جي ضرورت آهي. هڪ ٻه-طول عرض واري اقليدسي جڳھ <small>(2-dimentional Euclidean space)</small> سطح <small>(plane)</small> تي هڪ ٻه-طول و عرض واري (<small>2D</small>) جڳھ آهي. هڪ [[جاميٽري|ڪعبي]] (هڪ [[سلينڊر|سلنڊر]] يا گولو) جو اندريون حصو ٽي-طول و عرض وارو <small>(3D)</small> هوندو آهي، ڇاڪاڻ ته انهن جڳهن اندر هڪ نقطي کي ڳولڻ لاءِ ٽي بيهڪن جي ضرورت هوندي آهي. [[ڪلاسيڪل ميڪانيات]] ۾، [[وٿي|جڳھ]] ۽ [[وقت]] جا مختلف درجا آهن ۽ مطلق جڳھ ۽ وقت جو حوالو ڏين ٿا. دنيا جو اهو تصور هڪ چار-طول و عرض وارو (4-dimentional) [[وٿي|خلا]] آهي، پر اهو نه جيڪو [[برقناطيسيت]] کي بيان ڪرڻ لاءِ ضروري سمجهيو ويو هو. [[خلا-وقت تسلسل]] جا چار طول و عرض (4D) واقعن تي مشتمل آهن، جيڪي مڪمل طور تي خلائي (spatial) ۽ وقتي (temporal) طور تي بيان نه ڪيا ويا آهن، بلڪه هڪ مبصر جي حرڪت جي نسبت سان سڃاتل آهن. منڪووسڪي خلا پهريون ڀيرو [[ڪشش ثقل]] کان سواءِ [[ڪائنات]] جي ويجهو پهچي ٿو، عام نسبت جا سيوڊو-ريمنين مينيفولڊ، [[مادو|مادي]] ۽ ڪشش ثقل سان خلا-وقت کي بيان ڪيو. سپر اسٽرنگ ٿيوري (<small>6D</small> هائپر اسپيس + <small>4D</small>) کي بيان ڪرڻ لاءِ <small>10</small> طول و عرض استعمال ڪيا ويا آهن، <small>11</small> طول و عرض سپر گريوٽي ۽ ايم-ٿيوري (<small>7D</small> هائپر اسپيس+<small>4D</small>) کي بيان ڪري سگھن ٿا ۽ [[ڪوانٽم مڪينڪس|<small>'''ڪوانٽم ميڪانيات'''</small>]] جي ساڪت جڳھ هڪ لامحدود-طول و عرض واري (infinite dimensional) فنڪشن اسپيس آهي. طول و عرض جو تصور طبعي يا محسوس شين تائين محدود ناهي. اعليٰ طول و عرض واريون جڳھون اڪثر [[علم رياضيات|رياضيات]] ۽ [[سائنس]] ۾ استعمال ٿينديون آهن. اهي اقليدسي [[وٿي]] يا وڌيڪ عام پيراميٽر واري يا ترتيب واريون جڳھون ٿي سگهن ٿيون، جهڙوڪ لگرانجين يا هيميلٽونين ميڪانيات ۾، اها طبعي جڳھ کان آزاد، تجريدي جڳھون آهن. == رياضي ۾ == == فزڪس ۾ == == ڪمپيوٽر گرافڪس ۽ اسپاٽيئل ڊيٽا ۾ == == وڌيڪ طول و عرض == == طول و عرض جي لحاظ کان موضوعن جي فهرست == == پڻ ڏسو == <nowiki>*</nowiki> [[جاميٽري]] <nowiki>*</nowiki> [[نسبت جو نظريو]] <nowiki>*</nowiki> [[خلا-وقت تسلسل|وقت-خلا تسلسل]] ==حوالا== {{حوالا}} == وڌيڪ پڙهڻ == ==ٻاهريان ڳنڍڻا== {{Wikiquote}} {{Commonscat|Dimensions}} {{EB1911 poster|Dimension}} * {{cite web |last=Copeland |first=Ed |title=Extra Dimensions |url=http://www.sixtysymbols.com/videos/dimensions.htm |website=Sixty Symbols |publisher=[[Brady Haran]] for the [[University of Nottingham]] |year=2009}} {{Authority control}} [[زمرو:طول و عرض]] [[زمرو:طبعيات]] [[زمرو:فلڪيات]] [[زمرو:رياضيات]] [[زمرو:طبيعي مقدارون]] [[زمرو:تجريدي آلجبرا]] [[زمرو:جاميٽري جا ماپ]] [[زمرو:رياضياتي تصور]] 0ly4gqstixp2w358asdc8t4hhshofd4 14 95580 374084 2026-04-28T08:48:23Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:طبيعي مقدارون]] [[زمرو:تجريدي آلجبرا]] [[زمرو:جاميٽري جا ماپ]] [[زمرو:رياضياتي تصور]] 374084 wikitext text/x-wiki [[زمرو:طبيعي مقدارون]] [[زمرو:تجريدي آلجبرا]] [[زمرو:جاميٽري جا ماپ]] [[زمرو:رياضياتي تصور]] dmpcemm2xymnog5yp2ln8tfwsm8yiab 14 95581 374085 2026-04-28T08:48:48Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:آلجبرا]] 374085 wikitext text/x-wiki [[زمرو:آلجبرا]] qotywm1hmar9o5m9xfdrcd66srngk9i 14 95582 374086 2026-04-28T08:49:48Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:جاميٽري]] [[زمرو:پيمائش]] 374086 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جاميٽري]] [[زمرو:پيمائش]] k2gsgc1yibkp95olotj0y860o4kd0wv 14 95583 374087 2026-04-28T08:50:28Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:تصور]] [[زمرو:رياضيات]] 374087 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تصور]] [[زمرو:رياضيات]] 0rfuxdah2j5uo31do9xr252hpqd0ph7 14 95584 374096 2026-04-28T09:20:36Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:انساني جسم]] [[زمرو:تنتي سرشتي جو علم]] 374096 wikitext text/x-wiki [[زمرو:انساني جسم]] [[زمرو:تنتي سرشتي جو علم]] ryoekq0mfo7n12gng87njenx3891668 14 95585 374098 2026-04-28T09:23:14Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:دماغ]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] 374098 wikitext text/x-wiki [[زمرو:دماغ]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] 50yty2rzj323o6ilt14pf4yqxcw0b66 14 95586 374100 2026-04-28T09:25:47Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:جيو گهرڙا]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] 374100 wikitext text/x-wiki [[زمرو:جيو گهرڙا]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] rx0v4yp3fruvzpgbeuqpmx0sgyqrm2o 14 95587 374101 2026-04-28T09:26:41Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:زندگي]] [[زمرو:حياتيات]] 374101 wikitext text/x-wiki [[زمرو:زندگي]] [[زمرو:حياتيات]] slqa28lih2fdy4ex6mui3x1kt1ryy7b 14 95588 374103 2026-04-28T09:31:13Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:نيوران]] [[زمرو:انساني جسم]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:پيريفيرل تنتي سرشتو]] 374103 wikitext text/x-wiki [[زمرو:نيوران]] [[زمرو:انساني جسم]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:پيريفيرل تنتي سرشتو]] ptnx35yyofbn66s36epc556pqildtes 14 95589 374104 2026-04-28T09:31:31Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:تنتي سرشتو]] 374104 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تنتي سرشتو]] 9japtf8svfo9nepoqqkhjc9bjaqde17 14 95590 374106 2026-04-28T09:35:17Z Ibne maryam 17680 نئون صفحو: [[زمرو:تنتون]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:پيريفيرل تنتي سرشتو]] [[زمرو:تنتي سرشتي جو علم]] 374106 wikitext text/x-wiki [[زمرو:تنتون]] [[زمرو:تنتي سرشتو]] [[زمرو:پيريفيرل تنتي سرشتو]] [[زمرو:تنتي سرشتي جو علم]] iwi9nmdhcw161hsq3bnby8bf2rqjjjg 14 95591 374118 2026-04-28T11:51:48Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:علم موجودات]] 374118 wikitext text/x-wiki [[زمرو:علم موجودات]] n1so4t59dp28jtuy1ocfdqv73whi7l4 14 95592 374119 2026-04-28T11:53:00Z Memon2025 21315 نئون صفحو: [[زمرو:استدلال]] 374119 wikitext text/x-wiki [[زمرو:استدلال]] 7lh1f5sfslqgzo3kl597jonsdf8e7oz