විකිපීඩියා siwiki https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter මාධ්‍යය විශේෂ සාකච්ඡාව පරිශීලක පරිශීලක සාකච්ඡාව විකිපීඩියා විකිපීඩියා සාකච්ඡාව ගොනුව ගොනුව සාකච්ඡාව මාධ්‍යවිකි මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව සැකිල්ල සැකිලි සාකච්ඡාව උදවු උදවු සාකච්ඡාව ප්‍රවර්ගය ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව ද්වාරය ද්වාරය සාකච්ඡාව MOS MOS talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 19979 788469 760041 2026-04-25T04:21:44Z ~2026-25057-40 78653 788469 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:ජල චක්‍රය.jpg|thumb|'''ජල චක්‍රය''']] [[Image: Water_cycle.png |thumb|alt=tiny globe| ජල චක්‍රය ]] {{biogeochemical cycle sidebar|water}} [[File:Earth's Water Cycle.ogv|thumb|Video of the Earth's water cycle (NASA)<ref>{{Cite web |last=NASA |date=2012-01-12 |title=NASA Viz: The Water Cycle: Following The Water |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/vis/a010000/a010800/a010885/ |access-date=2022-09-28 |website=svs.gsfc.nasa.gov |language=en}}</ref>]] [[File:HydrologicalCycle1.png|thumb|upright=1.8| {{center|Processes leading to movements and phase changes in water}}]] ජල චක්‍රයට ආරම්භයක් හෝ අවසානයක් නොමැත. ජල චක්‍රය මෙහෙයවන සුර්යයා සාගරයේ ජලය උණුසුම් කරයි. එම ජලයෙන් කොටසක් ජල වාෂ්ප ලෙස වාෂ්පීකරණය වේ. අයිස් හා හිම ජලවාෂ්ප ලෙසට කෙලින්ම ඌර්ධව්‍යාප්තවේ. ඉහළ නගින වායු ධාරා ජල වාෂ්ප හා උත්ස්වේදනයෙන් ලැබුණු ජල වාෂ්ප (පසෙන් හා ශාක වලින් පිටවූ ජලය) ඉහළ වායුගෝලයට රැගෙන යයි. මෙම ජල වාෂ්ප ඉහළ අහසේදී සිසිල් උෂ්ණත්වය නිසා වළාකුළු බවට ඝනීභවනය වේ. වායුධාරා මඟින් වළාකුළු ලෝකය වටා සංසරණය වන අතර වළා අංශු ඝටනය වී, වර්ධනය වී වර්ෂාපතනය ලෙස අහසින් ලැබේ. මෙයින් කොටසක් හිම ලෙස ලැබෙන අතර ඒවා හිම වැස්ම හා ග්ලැසියර් ආකාරයට පත්ව වර්ෂ දහස් ගණනක් මිදුණු ජලය ගබඩා කර තබා ගනියි. වසන්ත සෘතුව වැනි උණුසුම් දේශගුණයේදී හිම දියවී ජලය ගොඩබිම මත ගලායයි. වර්ෂාපතනයෙන් වැඩි කොටසක් නැවතත් සාගරයට හෝ ගොඩබිමට එක්වන අතර ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් ගොඩබිම මතින් අතිරික්තය ගලා යයි. මෙම අතිරික්තයෙන් කොටසක් නිම්න වල පවතින ගංගාවලට ගලා යන අතර මෙම ගංගා ජලය යොමු වන්නේ සාගරය දෙසටයි. මෙම අතිරික්තය හා භූගත ජල කාන්දුවීම් නැවුම් ජලය ලෙස විල් වල ගබඩා වේ.මෙම ජල අතිකිර්තය සැම විටම ගංගාවකට ගලා නොයයි. එයින් සමහරක් පොළොව තුළට කාන්දුවේ. මෙලෙස ඇතුළට කාන්දුවන😍 ජලයෙන් කොටසක් ජලධර නැවත ජලයෙන් පුරවයි. මෙම ජලධර නැවුම් ජලය අති විශාල ප්‍රමාණයක් දීර්ඝ කාල පරිච්ඡේදයක් තිස්සේ රඳවා ගනියි. කාන්දුවීමෙන් කොටසක් පෘථිවියේ පෘෂ්ඨයට ආසන්නව තැන්පත් වී භූගත ජල කාන්දු ලෙස නැවතත් පෘෂ්ඨිය ජලය හා එක්වන අතර සමහර භූගත ජලය ගොඩබිමේ සිදුරු තුළින් උල්පත් ලෙස මතුවේ. එමඟින් ජල චක්‍රය නැවතත් ආරම්භ වේ. == ජල චක්‍රයේ වෙනස් ක්‍රියා == '''වර්ෂණය''' යනු ඝනීභවනය වු ජලවාෂ්ප පෘථිවි පෘෂ්ඨය මතට වැටීමයි. වර්ෂණය ලැබීමේ බහුලම ආකාරය වර්ෂාව වුවද හිම, අයිස් වැසි, මීදුම හා ශිතකර වැසි ආකාරයට ද ලැබේ. උපරිම වර්ෂාවකදී 505,000km3 ජලය වර්ෂණය ලෙස පොළොවට ලැබෙන අතර එම ජලයෙන් 398,000 km3 ම වැටෙන්නේ සාගරයටය. '''වියන් අතුරුවරනය''' යනු තුරුපියන් වල කොළ අතු මත පතිත වන වර්ෂාව පොළවට නොවැටී නැවත වායුගෝලයට වාෂ්පිකරණය වීමය. '''හිම දියවීම''' යනු හිමදියවිමෙන් ජලය ඇතිවීමය. '''ජලය ගලායාම''' ජලය පොළොව මතින් ගලා යන විවිධ ක්‍රම වේ. පෘෂ්ඨිය මතින් ගලායාම හා දිය පහරවල ගලායාම යන ක්‍රම දෙක මෙයට ඇතුළත් වේ. මෙසේ ගලා යන ජලය, පොළොව තුළට කාන්දු වීම, වාෂ්පිකරණය වීම, විල් හා ජලාශ වල තැන්පත් වීම හෝ කෘෂිකර්මය හා අනෙක් මනුෂ්‍ය අවශ්‍යතා සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගැනීම වැනි ඕනෑම කාර්යයකට දායක වේ. '''කාන්දුවීම''' යනු පෘෂ්ඨිය ජලය පොළොව තුළට ගලා යාමයි. මෙම ජලය පාංශු ජලය හෝ භූගත ජලය ආකාරයට පවතී. '''උපපෘෂ්ඨිය ගලායාම''' යනු කිඳුණු කලාප හෝ ජලධර ලෙස පොළව යට ජලය ගලා යාමයි. උපපෘෂ්ඨීය ජලය උල්පත් ලෙස හෝ පොම්ප කිරීම මඟින් නැවත ඉහළට පැමිණීම හෝ සාගරයට ගලායාම සිදුවේ.ගුරුත්වාකර්ෂණය, එමඟින් බලපෑමක් ඇති පීඩනයක් මඟින් ජලය කාන්දු වු ස්ථානයට වඩා උස් මට්ටමකට අඩු ස්ථානයකින් නැවත මතුවේ. භූගත ජලය ගලායාම මන්දගාමී වන අතර නැවත පිරවීමට ගතවන කාලයද මන්දගාමීය. එමනිසා එම ජලධරවල අවුරුදු දහස් ගණනක් පවතී. '''වාෂ්පීකරණය''' යනු පොළොව මතුපිට ගලා යන ජලය ද්‍රව අවස්ථාවේ සිට වායු අවස්ථාවට පත්වී වායුගෝලයට එකතුවිමයි. වාෂ්පීකරණය සඳහා බලය ප්‍රාථමිකව ලැබෙන්නේ සුර්ය විකිරණයෙනි. වාෂ්පීකරණයට ශාක වලින් ලැබෙන උත්ස්වේදනයද අයත් වේ. වාර්ෂික මුළු වාෂ්පීකරණ ප්‍රමාණය 505,000km3 පමණ වන අතර එයින් 434,000km3 ම වාෂ්ප වන්නේ සාගරයෙනි. '''ඌර්ද්වපාතනය''' යනු ඝන ජලය (හිම හෝ අයිස්) තත්ත්වයේ සිට කෙළින්ම ජල වාෂ්ප ලෙස සිදුවන අවස්ථා විපර්යාසයයි. '''අභිවහනය''' යනු ඝන, ද්‍රව හෝ වායු අවස්ථාවේ පවතින ජලය වායුගෝලය හරහා ගමන් කිරීමයි. අභිවහනයෙන් තොරව සාගරයෙන් වාෂ්ප වන ජලය නැවත ගොඩබිමට වර්ෂාව ලෙස ලැබීමට හැකියාවක් නොලැබේ. '''ඝනීභවනය''' යනු ජලවාෂ්ප, වාතයේ ද්‍රව ජල බින්දු බවට පත්වීම මඟින් වළාකුළු හෝ මීදුම ඇතිවීමයි. == ජල චක්‍රය කාලයත් සමඟ වෙනස්වීම == ජල චක්‍රය යනු ජලගෝලය හරහා ජලයේ චලනය පැහැදිලි කරන ක්‍රියාවලියයි. නමුත් ජල ප්‍රමාණයෙන් විශාල කොටසක් ජල චක්‍රය තුළින් ‍ගමන් නොකර දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ගබඩා වී පවතී. මෙම ජලයෙන් වැඩි කොටසක් ගබඩා කර තබාගන්නේ සාගරයේය. ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරය අනුව ඝන සැතපුම් 332,500,000(1,386,000Km3) ජල සැපයුමෙන් 321,000,000 ඝන සැතපුම් (1,338,000,000Km3) ජල ප්‍රමාණයක් හෙවත් 95% සාගර වල ගබඩා කර පවතී. තවද ජල චක්‍රයට සැපයෙන ජල වාෂ්ප වලින් 90% පමණ සැපයෙන්නේ සාගරයෙනි. ශීත දේශගුණ තත්ත්ව වලදි වැඩි හිම වැස්ම හා ග්ලැසියර ඇතිවන අතර, ගෝලීය ජල සැපයුමෙන් කොටසක් අයිස් බවට හැරවීමෙන් ජල චක්‍රයේ අනෙක් කොටස් වලට ලැබෙන ජල ප්‍රමාණය අඩු වේ. උණුසුම් කාලගුණයේදී මෙහි විරුද්ධ ආකාරය සිදුවේ. හිම යුගයේදී ලෝකයේ ගොඩබිම් ප්‍රමාණයෙන් 1/3 පමණ අයිස් වලින් වැසී තිබුණු අතර එම හේතුවෙන් සාගර ජලමට්ටම වර්තමාන ප්‍රමාණයට වඩා අඩි 400(122m) පමණ පහතින් තිබුණි. අවුරුදු 125,000 පමණ පෙර පෘථිවියේ අවසාන උණුසුම් අවධියේදී සාගර මට්ටම අඩි 18 (5'5m) දැනට වඩා ඉහළින් පිහිටා තිබුනි. අවුරුදු මිලියන 3 පමණ පෙර සාගරය දැනට වඩා අඩි 165 (50 m) පමණ ඉහළින් තිබු බවට විශ්වාස කෙරේ. 2007 පැවැති දේශගුණික විපර්යාස සඳහා වු අන්තර් රාජ්‍ය මණ්ඩලය (IPCC) ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී විද්‍යාඥයෝ ඒකමතිකව පිළිගත් කරුණක් වන්නේ ජල චක්‍රයේ ශ්‍රීඝ්‍රතාවය 21 වන ශතවර්ෂ පුරා වර්ධනය වන බවයි. නමුත් මෙහි අදහස් ලෝකයේ සියළුම කලාපවල වර්ෂාපතනය ඉහළ යන බව නොවේ. උපවර්තන කලාපයන්ට සාපේක්ෂව වියළි කාලගුණයක් පවතින ප්‍රදේශවලට 21 වන ශතවර්ෂයේදී වර්ෂාපතනයේ අඩු වීමක් පෙන්විය හැකිය. එමඟින් නියඟ ඇතිවීමක් පෙන්විය හැකි අතර නියඟ ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව ඉහල යයි. මෙම වියළි බාවය වර්ධනය ධ්‍රැවසාන්න උපනිවර්තන කලාප (උදා:- මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශය, දකුණු අප්‍රිකාව, දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාව, නිරිත දිග ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය) වල වඩා බලවත් වේ. වර්තමානයේදී තෙත් කාලගුණයක් පවතින සමක ආසන්න ප්‍රදේශවල ඉහළ යාමක් බලා‍පොරොත්තු වේ. මෙම මහාපරිමාණ දේශගුණික රටාව IPCC හි 4 වන ඇගයුමට අනුව ජාත්‍යන්තර පර්යේෂණායතන කිහිපයකම සිදුකල පර්යේෂණ වල ප්‍රතිඵල ලෙස ලැබුණි. ග්ලැසියර දියවීමද ජල චක්‍රයේ වෙනස්වීම සඳහා උදාහරණයකි. මෙහිදී වර්ෂාපතනයෙන් ග්ලැසියර වලට ලැබෙන ජලප්‍රමාණය, ඌර්ද්වපාතනය මඟින් හා දියවීම මඟින් සිදුවන ජලහානිය ප්‍රකෘතිමත් කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. 1850 සිට ග්ලැසියර දියවීම පුළුල්ව සිදු වී ඇත. * කෘෂිකර්මය * වායුගෝලීය රසායනික සංයුතිය වෙනස් කිරීම * වේලි තැනීම * වන හානිය හා වනරෝපණය * ගංගා සංගමනය * නාගරීකරණය '''දේශගුණික බලපෑම්''' ජල චක්‍රයට බලය සැපයෙන්නේ සුර්ය ශක්තියෙනි. ගෝලීය වාෂ්පීකරණයෙන් 86% ම සිදුවන සාගරයේ උෂ්ණත්වය වාෂ්පීකාර සිසිලනය හේතුවෙන් පහත වැටේ. වාෂ්පීකරණයෙන් වන සිසිලනය නැවතුන විට හරිතාගාර ආචරණය මඟින් පෘෂ්ඨිය උණුසුම සෙල්සියස් අංශක 67 C වැනි ඉහළ අගයක් විය හැකි අතර එමඟින් ලෝක ගෝලය වඩා උණුසුම් වේ. ==ජලයේ නේවාසික කාල සීමාවන් == යම් ප්‍රදේශයක් තුල ජලය රදා පවතින කාල සීමාව සඳහා ජලයේ නේවාසික කාල සීමාව යැයි කියනු ලැබේ.එය මනිනු ලබන්නේ ජලය යම් ප්‍රදේශයක් තුල ස්ථානගත වී පවතින කාලයේ සාමාන්‍ය ගණනය කිරීමෙනි. භූගත ජලය එම ස්ථානයෙන් පිට වීමට පෙර පෘථිවි අභයන්තරයේ වසර 10,000 පමණ කාලයක් ස්ථානගතව පවතී.විශේෂයෙන් පැරණි ජලය සඳහා [[පොසිල ජලය]](fossil water)යැයි කියනු ලැබේ.පාංශු ජලය රඳා පවතින කාල සීමාවද ඉතා කෙටිය.මක්නිසාදයත් පෘථිවිය වටා තුනී පැතිරීමක් එහි දක්නට ලැබෙන හෙයින් හා එය පහසුවන් වාෂ්පීකරණය හා උත්ස්වෙදනයට හසුවන බැවිනි.වර්ෂාව ලෙස පොළොවට පතිත වීමට පෙර වාෂ්පීකරණය වූ ජලය වායුගෝලය තුල දින 9 ක පමණ කාලයක් රැඳී පවතී. විශාල අයිස් තලාවන් ආශ්‍රිතව එනම් ග්රීන්ලන්තය,ඇලස්කාව වැනි ප්‍රදේශ වල දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ජලය රැඳී පවතී .අන්ටර්ක්ටිකාවේ පවතින ජලය මිට වසර 800,000 පෙර තැන්පත් වූ ඒවාය. ජල විද්‍යාවේදී ජලයේ නේවාසික කාලය ගණනය කරන ආකාර දෙකකි. '''ජලයේ නේවාසික කාල සීමා වල සාමාන්‍ය''' {| class="wikitable" |- ! ජලය රඳාපවතින ස්ථානය!! රඳා පවතින සාමාන්‍ය කාල සීමාව |- |ඇන්ටාක්ටිකාව || වසර 20,000 |- | සාගර || වසර 3,200 |- | ග්ලැසියර|| වසර 20 - 100 |- | සෘතුමය හිම වැස්ම || මාස 2 - 6 |- | පාංශු ජලය || මාස 1 - 2 |- | නොගැඹුරු භූ ගත ජලය || වසර 100 - 200 |- | ගැඹුරු භූගත ජලය || වසර 10,000 |- | විල් || වසර 50 - 100 |- | ගංගා || මාස 2 - 6 |- | වායු ගෝලය || දින 9 |} == අමතර අවධානයට == {{Portal|Water|Ecology}} * {{annotated link|Cryosphere}} * {{annotated link|Deep water cycle}} * {{annotated link|Ecohydrology}} * {{annotated link|Water resources}} * {{annotated link|Biotic pump}} == සටහන් == |[http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrologic_cycle#Changes_over_time Hydrologic_cycle Changes_over_time] |- {| {| |- |[http://en.wikipedia.org/wiki/Water_cycle#Description Water cycle Description] |} == මූලාශ්‍ර == {{Reflist}} == භාහිර සබැඳි == {{Commons category|Water cycle}} * [http://water.usgs.gov/edu/watercycle.html The Water Cycle], United States Geological Survey * [http://water.usgs.gov/edu/watercycle-kids.html The Water Cycle for Kids], United States Geological Survey * [https://svs.gsfc.nasa.gov/vis/a010000/a010800/a010885/ The Water Cycle: Following The Water] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323125433/https://svs.gsfc.nasa.gov/vis/a010000/a010800/a010885/ |date=2016-03-23 }} (NASA Visualization Explorer with videos) {{Water}} {{Biogeochemical cycle}} {{Authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:ජෛව භූරසායන චක්‍ර]] [[Category:Forms of water]] [[Category:Hydrology]] [[Category:Soil physics]] [[Category:Water]] [[Category:Articles containing video clips]] [[Category:Limnology]] [[Category:Oceanography]] [[Category:චක්‍ර]] [[Category:ජලය]] oslt3cbwje746yae84s3pshzd1splr2 788470 788469 2026-04-25T04:22:35Z Crushcrushcrush1 75419 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-25057-40|~2026-25057-40]] ([[User talk:~2026-25057-40|talk]]) to last version by Ttheek 788470 wikitext text/x-wiki [[ගොනුව:ජල චක්‍රය.jpg|thumb|'''ජල චක්‍රය''']] [[Image: Water_cycle.png |thumb|alt=tiny globe| ජල චක්‍රය ]] {{biogeochemical cycle sidebar|water}} [[File:Earth's Water Cycle.ogv|thumb|Video of the Earth's water cycle (NASA)<ref>{{Cite web |last=NASA |date=2012-01-12 |title=NASA Viz: The Water Cycle: Following The Water |url=https://svs.gsfc.nasa.gov/vis/a010000/a010800/a010885/ |access-date=2022-09-28 |website=svs.gsfc.nasa.gov |language=en}}</ref>]] [[File:HydrologicalCycle1.png|thumb|upright=1.8| {{center|Processes leading to movements and phase changes in water}}]] ජල චක්‍රයට ආරම්භයක් හෝ අවසානයක් නොමැත. ජල චක්‍රය මෙහෙයවන සුර්යයා සාගරයේ ජලය උණුසුම් කරයි. එම ජලයෙන් කොටසක් ජල වාෂ්ප ලෙස වාෂ්පීකරණය වේ. අයිස් හා හිම ජලවාෂ්ප ලෙසට කෙලින්ම ඌර්ධව්‍යාප්තවේ. ඉහළ නගින වායු ධාරා ජල වාෂ්ප හා උත්ස්වේදනයෙන් ලැබුණු ජල වාෂ්ප (පසෙන් හා ශාක වලින් පිටවූ ජලය) ඉහළ වායුගෝලයට රැගෙන යයි. මෙම ජල වාෂ්ප ඉහළ අහසේදී සිසිල් උෂ්ණත්වය නිසා වළාකුළු බවට ඝනීභවනය වේ. වායුධාරා මඟින් වළාකුළු ලෝකය වටා සංසරණය වන අතර වළා අංශු ඝටනය වී, වර්ධනය වී වර්ෂාපතනය ලෙස අහසින් ලැබේ. මෙයින් කොටසක් හිම ලෙස ලැබෙන අතර ඒවා හිම වැස්ම හා ග්ලැසියර් ආකාරයට පත්ව වර්ෂ දහස් ගණනක් මිදුණු ජලය ගබඩා කර තබා ගනියි. වසන්ත සෘතුව වැනි උණුසුම් දේශගුණයේදී හිම දියවී ජලය ගොඩබිම මත ගලායයි. වර්ෂාපතනයෙන් වැඩි කොටසක් නැවතත් සාගරයට හෝ ගොඩබිමට එක්වන අතර ගුරුත්වාකර්ෂණය හේතුවෙන් ගොඩබිම මතින් අතිරික්තය ගලා යයි. මෙම අතිරික්තයෙන් කොටසක් නිම්න වල පවතින ගංගාවලට ගලා යන අතර මෙම ගංගා ජලය යොමු වන්නේ සාගරය දෙසටයි. මෙම අතිරික්තය හා භූගත ජල කාන්දුවීම් නැවුම් ජලය ලෙස විල් වල ගබඩා වේ.මෙම ජල අතිකිර්තය සැම විටම ගංගාවකට ගලා නොයයි. එයින් සමහරක් පොළොව තුළට කාන්දුවේ. මෙලෙස ඇතුළට කාන්දුවන ජලයෙන් කොටසක් ජලධර නැවත ජලයෙන් පුරවයි. මෙම ජලධර නැවුම් ජලය අති විශාල ප්‍රමාණයක් දීර්ඝ කාල පරිච්ඡේදයක් තිස්සේ රඳවා ගනියි. කාන්දුවීමෙන් කොටසක් පෘථිවියේ පෘෂ්ඨයට ආසන්නව තැන්පත් වී භූගත ජල කාන්දු ලෙස නැවතත් පෘෂ්ඨිය ජලය හා එක්වන අතර සමහර භූගත ජලය ගොඩබිමේ සිදුරු තුළින් උල්පත් ලෙස මතුවේ. එමඟින් ජල චක්‍රය නැවතත් ආරම්භ වේ. == ජල චක්‍රයේ වෙනස් ක්‍රියා == '''වර්ෂණය''' යනු ඝනීභවනය වු ජලවාෂ්ප පෘථිවි පෘෂ්ඨය මතට වැටීමයි. වර්ෂණය ලැබීමේ බහුලම ආකාරය වර්ෂාව වුවද හිම, අයිස් වැසි, මීදුම හා ශිතකර වැසි ආකාරයට ද ලැබේ. උපරිම වර්ෂාවකදී 505,000km3 ජලය වර්ෂණය ලෙස පොළොවට ලැබෙන අතර එම ජලයෙන් 398,000 km3 ම වැටෙන්නේ සාගරයටය. '''වියන් අතුරුවරනය''' යනු තුරුපියන් වල කොළ අතු මත පතිත වන වර්ෂාව පොළවට නොවැටී නැවත වායුගෝලයට වාෂ්පිකරණය වීමය. '''හිම දියවීම''' යනු හිමදියවිමෙන් ජලය ඇතිවීමය. '''ජලය ගලායාම''' ජලය පොළොව මතින් ගලා යන විවිධ ක්‍රම වේ. පෘෂ්ඨිය මතින් ගලායාම හා දිය පහරවල ගලායාම යන ක්‍රම දෙක මෙයට ඇතුළත් වේ. මෙසේ ගලා යන ජලය, පොළොව තුළට කාන්දු වීම, වාෂ්පිකරණය වීම, විල් හා ජලාශ වල තැන්පත් වීම හෝ කෘෂිකර්මය හා අනෙක් මනුෂ්‍ය අවශ්‍යතා සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගැනීම වැනි ඕනෑම කාර්යයකට දායක වේ. '''කාන්දුවීම''' යනු පෘෂ්ඨිය ජලය පොළොව තුළට ගලා යාමයි. මෙම ජලය පාංශු ජලය හෝ භූගත ජලය ආකාරයට පවතී. '''උපපෘෂ්ඨිය ගලායාම''' යනු කිඳුණු කලාප හෝ ජලධර ලෙස පොළව යට ජලය ගලා යාමයි. උපපෘෂ්ඨීය ජලය උල්පත් ලෙස හෝ පොම්ප කිරීම මඟින් නැවත ඉහළට පැමිණීම හෝ සාගරයට ගලායාම සිදුවේ.ගුරුත්වාකර්ෂණය, එමඟින් බලපෑමක් ඇති පීඩනයක් මඟින් ජලය කාන්දු වු ස්ථානයට වඩා උස් මට්ටමකට අඩු ස්ථානයකින් නැවත මතුවේ. භූගත ජලය ගලායාම මන්දගාමී වන අතර නැවත පිරවීමට ගතවන කාලයද මන්දගාමීය. එමනිසා එම ජලධරවල අවුරුදු දහස් ගණනක් පවතී. '''වාෂ්පීකරණය''' යනු පොළොව මතුපිට ගලා යන ජලය ද්‍රව අවස්ථාවේ සිට වායු අවස්ථාවට පත්වී වායුගෝලයට එකතුවිමයි. වාෂ්පීකරණය සඳහා බලය ප්‍රාථමිකව ලැබෙන්නේ සුර්ය විකිරණයෙනි. වාෂ්පීකරණයට ශාක වලින් ලැබෙන උත්ස්වේදනයද අයත් වේ. වාර්ෂික මුළු වාෂ්පීකරණ ප්‍රමාණය 505,000km3 පමණ වන අතර එයින් 434,000km3 ම වාෂ්ප වන්නේ සාගරයෙනි. '''ඌර්ද්වපාතනය''' යනු ඝන ජලය (හිම හෝ අයිස්) තත්ත්වයේ සිට කෙළින්ම ජල වාෂ්ප ලෙස සිදුවන අවස්ථා විපර්යාසයයි. '''අභිවහනය''' යනු ඝන, ද්‍රව හෝ වායු අවස්ථාවේ පවතින ජලය වායුගෝලය හරහා ගමන් කිරීමයි. අභිවහනයෙන් තොරව සාගරයෙන් වාෂ්ප වන ජලය නැවත ගොඩබිමට වර්ෂාව ලෙස ලැබීමට හැකියාවක් නොලැබේ. '''ඝනීභවනය''' යනු ජලවාෂ්ප, වාතයේ ද්‍රව ජල බින්දු බවට පත්වීම මඟින් වළාකුළු හෝ මීදුම ඇතිවීමයි. == ජල චක්‍රය කාලයත් සමඟ වෙනස්වීම == ජල චක්‍රය යනු ජලගෝලය හරහා ජලයේ චලනය පැහැදිලි කරන ක්‍රියාවලියයි. නමුත් ජල ප්‍රමාණයෙන් විශාල කොටසක් ජල චක්‍රය තුළින් ‍ගමන් නොකර දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ගබඩා වී පවතී. මෙම ජලයෙන් වැඩි කොටසක් ගබඩා කර තබාගන්නේ සාගරයේය. ඇස්තමේන්තු කර ඇති ආකාරය අනුව ඝන සැතපුම් 332,500,000(1,386,000Km3) ජල සැපයුමෙන් 321,000,000 ඝන සැතපුම් (1,338,000,000Km3) ජල ප්‍රමාණයක් හෙවත් 95% සාගර වල ගබඩා කර පවතී. තවද ජල චක්‍රයට සැපයෙන ජල වාෂ්ප වලින් 90% පමණ සැපයෙන්නේ සාගරයෙනි. ශීත දේශගුණ තත්ත්ව වලදි වැඩි හිම වැස්ම හා ග්ලැසියර ඇතිවන අතර, ගෝලීය ජල සැපයුමෙන් කොටසක් අයිස් බවට හැරවීමෙන් ජල චක්‍රයේ අනෙක් කොටස් වලට ලැබෙන ජල ප්‍රමාණය අඩු වේ. උණුසුම් කාලගුණයේදී මෙහි විරුද්ධ ආකාරය සිදුවේ. හිම යුගයේදී ලෝකයේ ගොඩබිම් ප්‍රමාණයෙන් 1/3 පමණ අයිස් වලින් වැසී තිබුණු අතර එම හේතුවෙන් සාගර ජලමට්ටම වර්තමාන ප්‍රමාණයට වඩා අඩි 400(122m) පමණ පහතින් තිබුණි. අවුරුදු 125,000 පමණ පෙර පෘථිවියේ අවසාන උණුසුම් අවධියේදී සාගර මට්ටම අඩි 18 (5'5m) දැනට වඩා ඉහළින් පිහිටා තිබුනි. අවුරුදු මිලියන 3 පමණ පෙර සාගරය දැනට වඩා අඩි 165 (50 m) පමණ ඉහළින් තිබු බවට විශ්වාස කෙරේ. 2007 පැවැති දේශගුණික විපර්යාස සඳහා වු අන්තර් රාජ්‍ය මණ්ඩලය (IPCC) ප්‍රතිපත්ති සම්පාදනයේදී විද්‍යාඥයෝ ඒකමතිකව පිළිගත් කරුණක් වන්නේ ජල චක්‍රයේ ශ්‍රීඝ්‍රතාවය 21 වන ශතවර්ෂ පුරා වර්ධනය වන බවයි. නමුත් මෙහි අදහස් ලෝකයේ සියළුම කලාපවල වර්ෂාපතනය ඉහළ යන බව නොවේ. උපවර්තන කලාපයන්ට සාපේක්ෂව වියළි කාලගුණයක් පවතින ප්‍රදේශවලට 21 වන ශතවර්ෂයේදී වර්ෂාපතනයේ අඩු වීමක් පෙන්විය හැකිය. එමඟින් නියඟ ඇතිවීමක් පෙන්විය හැකි අතර නියඟ ඇතිවීමේ සම්භාවිතාව ඉහල යයි. මෙම වියළි බාවය වර්ධනය ධ්‍රැවසාන්න උපනිවර්තන කලාප (උදා:- මධ්‍යධරණී ප්‍රදේශය, දකුණු අප්‍රිකාව, දකුණු ඕස්ට්‍රේලියාව, නිරිත දිග ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය) වල වඩා බලවත් වේ. වර්තමානයේදී තෙත් කාලගුණයක් පවතින සමක ආසන්න ප්‍රදේශවල ඉහළ යාමක් බලා‍පොරොත්තු වේ. මෙම මහාපරිමාණ දේශගුණික රටාව IPCC හි 4 වන ඇගයුමට අනුව ජාත්‍යන්තර පර්යේෂණායතන කිහිපයකම සිදුකල පර්යේෂණ වල ප්‍රතිඵල ලෙස ලැබුණි. ග්ලැසියර දියවීමද ජල චක්‍රයේ වෙනස්වීම සඳහා උදාහරණයකි. මෙහිදී වර්ෂාපතනයෙන් ග්ලැසියර වලට ලැබෙන ජලප්‍රමාණය, ඌර්ද්වපාතනය මඟින් හා දියවීම මඟින් සිදුවන ජලහානිය ප්‍රකෘතිමත් කිරීමට ප්‍රමාණවත් නොවේ. 1850 සිට ග්ලැසියර දියවීම පුළුල්ව සිදු වී ඇත. * කෘෂිකර්මය * වායුගෝලීය රසායනික සංයුතිය වෙනස් කිරීම * වේලි තැනීම * වන හානිය හා වනරෝපණය * ගංගා සංගමනය * නාගරීකරණය '''දේශගුණික බලපෑම්''' ජල චක්‍රයට බලය සැපයෙන්නේ සුර්ය ශක්තියෙනි. ගෝලීය වාෂ්පීකරණයෙන් 86% ම සිදුවන සාගරයේ උෂ්ණත්වය වාෂ්පීකාර සිසිලනය හේතුවෙන් පහත වැටේ. වාෂ්පීකරණයෙන් වන සිසිලනය නැවතුන විට හරිතාගාර ආචරණය මඟින් පෘෂ්ඨිය උණුසුම සෙල්සියස් අංශක 67 C වැනි ඉහළ අගයක් විය හැකි අතර එමඟින් ලෝක ගෝලය වඩා උණුසුම් වේ. ==ජලයේ නේවාසික කාල සීමාවන් == යම් ප්‍රදේශයක් තුල ජලය රදා පවතින කාල සීමාව සඳහා ජලයේ නේවාසික කාල සීමාව යැයි කියනු ලැබේ.එය මනිනු ලබන්නේ ජලය යම් ප්‍රදේශයක් තුල ස්ථානගත වී පවතින කාලයේ සාමාන්‍ය ගණනය කිරීමෙනි. භූගත ජලය එම ස්ථානයෙන් පිට වීමට පෙර පෘථිවි අභයන්තරයේ වසර 10,000 පමණ කාලයක් ස්ථානගතව පවතී.විශේෂයෙන් පැරණි ජලය සඳහා [[පොසිල ජලය]](fossil water)යැයි කියනු ලැබේ.පාංශු ජලය රඳා පවතින කාල සීමාවද ඉතා කෙටිය.මක්නිසාදයත් පෘථිවිය වටා තුනී පැතිරීමක් එහි දක්නට ලැබෙන හෙයින් හා එය පහසුවන් වාෂ්පීකරණය හා උත්ස්වෙදනයට හසුවන බැවිනි.වර්ෂාව ලෙස පොළොවට පතිත වීමට පෙර වාෂ්පීකරණය වූ ජලය වායුගෝලය තුල දින 9 ක පමණ කාලයක් රැඳී පවතී. විශාල අයිස් තලාවන් ආශ්‍රිතව එනම් ග්රීන්ලන්තය,ඇලස්කාව වැනි ප්‍රදේශ වල දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ ජලය රැඳී පවතී .අන්ටර්ක්ටිකාවේ පවතින ජලය මිට වසර 800,000 පෙර තැන්පත් වූ ඒවාය. ජල විද්‍යාවේදී ජලයේ නේවාසික කාලය ගණනය කරන ආකාර දෙකකි. '''ජලයේ නේවාසික කාල සීමා වල සාමාන්‍ය''' {| class="wikitable" |- ! ජලය රඳාපවතින ස්ථානය!! රඳා පවතින සාමාන්‍ය කාල සීමාව |- |ඇන්ටාක්ටිකාව || වසර 20,000 |- | සාගර || වසර 3,200 |- | ග්ලැසියර|| වසර 20 - 100 |- | සෘතුමය හිම වැස්ම || මාස 2 - 6 |- | පාංශු ජලය || මාස 1 - 2 |- | නොගැඹුරු භූ ගත ජලය || වසර 100 - 200 |- | ගැඹුරු භූගත ජලය || වසර 10,000 |- | විල් || වසර 50 - 100 |- | ගංගා || මාස 2 - 6 |- | වායු ගෝලය || දින 9 |} == අමතර අවධානයට == {{Portal|Water|Ecology}} * {{annotated link|Cryosphere}} * {{annotated link|Deep water cycle}} * {{annotated link|Ecohydrology}} * {{annotated link|Water resources}} * {{annotated link|Biotic pump}} == සටහන් == |[http://en.wikipedia.org/wiki/Hydrologic_cycle#Changes_over_time Hydrologic_cycle Changes_over_time] |- {| {| |- |[http://en.wikipedia.org/wiki/Water_cycle#Description Water cycle Description] |} == මූලාශ්‍ර == {{Reflist}} == භාහිර සබැඳි == {{Commons category|Water cycle}} * [http://water.usgs.gov/edu/watercycle.html The Water Cycle], United States Geological Survey * [http://water.usgs.gov/edu/watercycle-kids.html The Water Cycle for Kids], United States Geological Survey * [https://svs.gsfc.nasa.gov/vis/a010000/a010800/a010885/ The Water Cycle: Following The Water] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160323125433/https://svs.gsfc.nasa.gov/vis/a010000/a010800/a010885/ |date=2016-03-23 }} (NASA Visualization Explorer with videos) {{Water}} {{Biogeochemical cycle}} {{Authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:ජෛව භූරසායන චක්‍ර]] [[Category:Forms of water]] [[Category:Hydrology]] [[Category:Soil physics]] [[Category:Water]] [[Category:Articles containing video clips]] [[Category:Limnology]] [[Category:Oceanography]] [[Category:චක්‍ර]] [[Category:ජලය]] n5m554fh6xs5pssdtllee4sl82yc7kb 0 87805 788434 518704 2026-04-24T14:51:06Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788434 wikitext text/x-wiki {{for|ඉන්දියානු දිස්ත්‍රික්කය|කෞශම්බි දිස්ත්‍රික්කය}} {{other uses}} {{Infobox settlement | settlement_type = නගරය | image_skyline = KausambiCastCopperCoin1stCenturyBCEInscribedKosabi.jpg | image_alt = කෝසම්බි | image_caption = කෝසම්බියෙහි තඹ කාසියක්. ක්‍රි.පූ. 1වන සියවස; මෙහි, 𑀓𑁄𑀲𑀩𑀺 ''කොසබි'' ලෙස මුදුනෙහි [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින් සටහන් කොට ඇත. [[බ්‍රිතාන්‍ය කෞතුකාගාරය]]. | pushpin_map = India#India Uttar Pradesh | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = කෝසම්බි | pushpin_relief = yes | coordinates = {{coord|25.338984|N|81.392899|E|display=inline,title}} | subdivision_type = රට | subdivision_name = ඉන්දියාව | today = {{flagicon|ඉන්දියාව}} [[උත්තර් ප්‍රදේශ්]] හි [[අලහබාද් කොට්ඨාසය]] | population_density_km2 = auto }} {{BuddhasHolySites}} '''කෝසම්බි''' ([[පාලි]]) හෙවත් '''කෞශම්බි''' ([[සංස්කෘත]]) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන ඉන්දියාවේ පැවති වැදගත් නගරයකි. එය සොළොස් [[මහාජනපද]]වලින් එකක් වූ [[වත්ස]] රාජධානියේ අගනුවරයි. මෙය පිහිටා ඇත්තේ [[යමුනා]] ගං ඉවුරේ ප්‍රයාගයෙහි (වර්තමාන [[අලහබාද්|ප්‍රයාග්රාජ්]]) [[ගංගා නම් ගඟ|ගංගා]] දෙමෝය සිට {{convert|56|km}} පමණ නිරිතදිගිනි. ==සටහන්== {{Reflist}} ==ආශ්‍රේයයන්== * [https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ Official website of Kaushambi district] * [https://web.archive.org/web/20070929124355/http://dli.iiit.ac.in/cgi-bin/Browse/scripts/use_scripts/advnew/aui/bookreader_india/1.cgi?barcode=2020050016851 Early history of Kausambi, IIT Delhi archive] * [http://www.palikanon.com/english/pali_names/ku/kosambii.htm Entry on '''Kosambi''' in the Buddhist Dictionary of Pali Proper Names] * Tripathi, Aruna; The Buddhist Art of Kausambi from 300 BC-AD 550, New Delhi, D.K. Printworld, 2003, {{ISBN|81-246-0226-3}} ==බාහිර සබැඳි== {{Portal|ඉන්දියාව}} {{ppn|ku/kosambii.htm|Kosambi}} {{RBK|34|Kausambi}} *[https://web.archive.org/web/20160513183352/http://kaushambhi.nic.in/ UP Government Website on Kausambi] [[Category:පුරාතන ඉන්දියානු නගර]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ් හි සංචාරක කර්මාන්තය]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ පැරණි අගනගර]] [[Category:ඉන්දු-ආර්ය පුරාවිද්‍යා අඩවි]] petyhp3nhwpl1p20ab6sj69qh85q62z 0 87875 788444 762722 2026-04-24T14:52:46Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788444 wikitext text/x-wiki {{Infobox_ancient_site | name = ධම්නාර් ලෙන් | native_name = ධම්නාර් ලෙන් | alternate_name = | image = Dhamnar Caves overview.jpg | imagealttext = මන්ද්සෞර් දිස්ත්‍රික්කයේ චන්ද්වාසා හි ධම්නාර් ලෙන් | caption = මන්ද්සෞර් දිස්ත්‍රික්කයේ චන්ද්වාසා හි ධම්නාර් ලෙන් | map_type = India |relief=yes | map_alt = | coordinates = {{coord|24|11|35|N|75|29|53|E|display=inline, title}} | location = | region = | type = බෞද්ධ ලෙන් | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = | abandoned = | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | public_access = | website = | notes = }} {{BuddhasHolySites}} '''ධම්නාර් ලෙන්''' පිහිටියේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මධ්‍ය ප්‍රදේශ්]] ප්‍රාන්තයේ [[මන්ද්සෞර් දිස්ත්‍රික්කය|මන්ද්සෞර් දිස්ත්‍රික්කයේ]] ධම්නාර් ගම්මානය තුළ ය. මෙහි ලෙන් 51ක් දක්නට ලැබෙන අතර, ක්‍රි.ව. 7වන සියවසට අයත් [[ස්තූප]], [[චෛත්‍යශාලා]], පැසේජ, සහ කුටි මෙහි දක්නට ලැබේ. මෙහි හිඳි සහ සැතපෙන බුද්ධ ප්‍රතිමා ද දක්නට ලැබේ.<ref name=Archaeological>{{cite web|last=Archaeological Survey of India, Bhopal Circle|title=Monument >> Mandsaur >> Dhamnar Buddhist caves No. 1 to 51|url=http://www.asibhopal.nic.in/monument/mandsaur_dhamnar_buddhistcavesn.html#des|publisher=Govt of India, Ministry of Culture|accessdate=1 December 2013}}</ref> උතුරු පෙදෙසෙහි ඇති ලෙන් දාහතර ඓතිහාසිකව වැදගත් වේ. ඉන් ''බාරි කචේරි'' (මහා අධිකරණ ශාලාව) සහ ''භීම බසාර්'' ‍යන ලෙන් වැදගත් වේ. බාරි කචේරි ලෙන අඩි 20 සමචතුරස්‍රයක් වන අතර, එහි ස්තූප දක්නට ලැබේ. එහි ද්වාර මණ්ඩපය ශෛලමය ගරාදි වැටකින් සමන්විත අතර, එය දැව ගෘහනිර්මාණ අංග අනුකරණය කරමින් තනා ඇත. භීම බසාර් ලෙන මෙම සමූහයේ පිහිටි විශාලතම ලෙන වන අතර, එහි මිනුම් අඩි 115 සහ 80 වේ. එහි විහාර ගෙයක් සහ ''චෛත්‍යගෘහයක්'' දක්නට ලැබේ. එහි පියස්ස දුර්වල මට්ටමකින් පවතියි.<ref name=Imperial>{{cite journal|title=DHAMPUR TAHSIL|journal=Imperial Gazetteer of India|volume=11|page=283|url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/text.html?objectid=DS405.1.I34_V11_289.gif|accessdate=1 December 2013|archive-date=3 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203012232/http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/text.html?objectid=DS405.1.I34_V11_289.gif|url-status=dead}}</ref> <gallery> File:ASI Dhamnar Caves plan.jpg|ධම්නාර් ලෙන් සැලැස්ම Dhamnar caves2.JPG|ලෙන් Dhamnar caves1.JPG| Dhamnar caves.JPG|ධම්නාර් ලෙන් Dhamnar caves3.JPG|බාඩි කචහාරි (ලෙන් -6) File:ASI Dhamnar Caves facade.jpg|ධම්නාර් ලෙන් මුහුණත File:ASI Dhamnar Caves stupas.jpg|ස්තූප </gallery> == මේවාත් බලන්න == *[[ධර්මරාජේශ්වර්]] ==වැඩිදුර කියවීමට== *{{cite book|last=Jain|first=Kailash Chand|title=Malwa Through the Ages, from the Earliest Times to 1305 A.D|year=1972|publisher=Motilal Banarsidass Pub|isbn=812080824X|pages=426–427|url=https://books.google.com/books?id=_3O7q7cU7k0C&q=dhamnar+caves&pg=PA426}} *{{cite book|last=Verma|first=Archana|title=Cultural and Visual Flux at Early Historical Bagh in Central India|publisher=Archaeopress British Archaeological Reports|isbn=978-1407301518|page=11|url=https://books.google.com/books?id=jy7UW-Ha5VUC&q=dhamnar+caves&pg=PA11|year=2007}} ==උද්ධෘත== {{Reflist}} {{Colossal Buddha statues}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි ලෙන්]] [[Category:දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමා]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] 7amksmdx0txgjtsoce2ukv678vxl6ib 0 87878 788466 518737 2026-04-24T14:56:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788466 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = සාරු මාරු | native_name = සාරු මාරු | alternate_name = | image = Saru Maru stupa.jpg | imagealttext = සාරු මාරු හි මහා ස්තූපය | caption = සාරු මාරු හි මහා ස්තූපය | map_type = India#India Madhya Pradesh | relief = yes | map_alt = | coordinates = {{coord|22.729949|N|77.519910|E|display=inline, title}} | location = | region = | type = බෞද්ධ ජනාවාසය, ස්තූප සහ ලෙන් | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = | abandoned = | epochs = | cultures = | dependency_of = පන්ගෝරාරියා | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | public_access = | website = | notes = }} '''සාරු මාරු''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන විහාර සංකීර්ණයකින් සහ [[බෞද්ධ]] ලෙන් සමූහයකින් යුත් පුරාවිද්‍යා අඩවියකි. මෙය පිහිටියේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මධ්‍ය ප්‍රදේශ්]] හි [[සෙහෝරේ දිස්ත්‍රික්කය|සෙහොරේ දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[බුධානි ටෙහ්සිල්]] හි පංගෝරාරියා ගම්මානය අසල ය.<ref name="Gupta">Gupta, The Origins of Indian Art, p.196</ref><ref name="ASI">[http://www.asibhopal.nic.in/monument/sehore_panguraria_sarcomprisedarea.html Archaeological Survey of India]</ref> මෙම ස්ථානය [[සාංචිය]]ට 120&nbsp;km පමණ දකුණින් පිහිටියේ ය. ==විස්තරය== මෙම ස්ථානයෙහි ස්තූප ගණනාවක් මෙන්ම භික්ෂූන්ගේ වාසයට භාවිතා කළ ස්වාභාවික ලෙන් ගණනාවක් ද දක්නට ලැබේ. ලෙන්වල [[ස්වස්තිකය]], [[ත්‍රිරත්න]], [[කලස]] යනාදී බෞද්ධ සංකේත දක්නට ලැබේ. ප්‍රධාන ලෙනෙහි [[අශෝක]] රජුගේ අභිලේඛන ද්විත්වයක් වේ: ඉන් එකක් [[අශෝකගේ ආඥා]]වක් වන [[සුළු ශිලා ආඥාව|සුළු ශිලා ආඥා]] අංක 1හිම ප්‍රභේදනයකි. අනෙක් අභිලේඛනයෙන් කියැවෙන්නේ පියදසි ([[අශෝක]] රජුගේ විරුද නාමයකි) ''මහාරාහකුමාර'' (කුමරුගේ) චාරිකාවක් පිළිබඳවයි.<ref name="Gupta" /><ref name="ASI" /> {{Quote|[[File:Panguraria Top View Closeup detail.jpg|thumb|100px|අනුස්මරණ අභිලේඛනය]] ''පියදසි නාම/ රාජකුමාල ව/ සංවාසමනෙ/ ඉමං දේසං පපුනිථ/ විහාර(ය)තාය්(ඒ)'' "(රාජාභිෂේකයෙන් පසුව) "පියදසි" නම් (වූ) රජ (වරෙක) සිය අවිවාහක බිසව සමඟ සිටි (පාලක) කුමාර අවධියේ විනෝද චාරිකාවක් සඳහා මෙම ස්ථානයට පැමිණියේ ය." | අශෝකගේ පැමිණීම අනුස්මරණය කරන අභිලේඛනය, සාරු මාරු. පරිවර්තනය ෆෝක් විසිනි.<ref>{{cite book |last1=Allen |first1=Charles |title=Ashoka: The Search for India's Lost Emperor |date=2012 |publisher=Little, Brown Book Group |isbn=978-1-4087-0388-5 |pages=154–155 |url=https://books.google.com/books?id=K4vHjbUtf_4C&pg=PT154 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Falk |first1=Harry |title=The Preamble at Panguraria |page=119 |url=https://www.academia.edu/26962426/The_Preamble_at_Panguraria |language=en}}</ref>}} එම අභිලේඛනයට අනුව [[අශෝක]] නෙම බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණය බැහැදැක ඇත්තේ කුමාර සමයේ [[මධ්‍ය ප්‍රදේශ්|මධ්‍ය ප්‍රදේශයේ]] පාලකයාව සිටි කාලයේ ය. එකල ඔහුගේ නිවහන වූයේ [[වීදිශා]]වයි.<ref name="Gupta" /> බෞද්ධ සම්ප්‍රදායයෙහි අශෝකගේ භාර්යාව වීදිශාදේවී ලෙස හඳුන්වනු ලබයි. <gallery widths="200px" heights="200px" perrow="4"> File:Saru Maru small stupas.jpg|සාරු මාරු කඳුගැටයේ කුඩා ස්තූප. File:Saru-Maru Ashoka inscription.jpg|thumb|සාරු මාරු ලෙනක ඇති අශෝක අභිලේඛනයක්. මෙය [[සුළු ශිලා ආඥා]] අංක 1 හි කොටසකි.<ref>{{cite book|last1=Sircar|first1=D. C.|title=Asokan studies|date=1979|others=Plate XVI|url=https://archive.org/stream/in.gov.ignca.67068/67068#page/n177/mode/2up}}</ref> File:Ashokan Inscription near Panguraria village, Madhya Pradesh.jpg|සුළු ආඥාවන් දිස්වන ආකාරය </gallery> {{clear}} ==සම්පූර්ණ අනුස්මරණ අභිලේඛනය== {| class="wikitable centre" |+ සාරු මාරු හි අශෝකගේ අනුස්මරණ ගිරි ලිපිය, [[මධ්‍ය ප්‍රදේශ්]]. |- ! scope="col" align=left| පරිවර්තනය<br /><small>(සිංහල)</small>!!ප්‍රතිලේඛනය!!ප්‍රතිලේඛනය<br /><small>([[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]])</small>!!අභිලේඛනය<br /><small>([[ප්‍රාකෘත]] බසින් බ්‍රාහ්මී අක්ෂරවලින්)</small> |- |align=center width="40%"| {{Quote|''(රාජාභිෂේකයෙන් පසුව) "පියදසි" නම් (වූ) රජ (වරෙක) සිය අවිවාහක බිසව සමඟ සිටි (පාලක) කුමාර අවධියේ විනෝද චාරිකාවක් සඳහා මෙම ස්ථානයට පැමිණියේ ය.'' | අශෝකගේ පැමිණීම අනුස්මරණය කරන අභිලේඛනය, සාරු මාරු. පරිවර්තනය ෆෝක් විසිනි.<ref name=CA154>{{cite book |last1=Allen |first1=Charles |title=Ashoka: The Search for India's Lost Emperor |date=2012 |publisher=Little, Brown Book Group |isbn=9781408703885 |pages=154–155 |url=https://books.google.com/books?id=K4vHjbUtf_4C&pg=PT154 |language=en}}</ref>}} | align=left width="25%"| {{quote| <poem> පියදසි නාම රාජකුමාල ව සංවසමනෙ ඉමං දේසං පපුනිථ විහාර(ය)තය්(ඒ) </poem>}} | align=left width="20%"| {{quote| <poem> <big>{{Script|Brah|[[ප්‍රියදසි|𑀧𑀺𑀬𑀤𑀲𑀺]] 𑀦𑀸𑀫}}</big> <big>{{Script|Brah|[[රජ|𑀭𑀸𑀚]]𑀓𑀼𑀫𑀮 𑀯}}</big> <big>{{Script|Brah|𑀲𑀁𑀯𑀲𑀫𑀦𑁂}}</big> <big>{{Script|Brah|𑀇𑀫𑀁 𑀤𑁂𑀲𑀁 𑀧𑀧𑀼𑀦𑀺𑀣}}</big> <big>{{Script|Brah|𑀯𑀺𑀳𑀭𑀬𑀢𑀬𑁂}}</big> </poem>}} |align=center width="10%"| [[File:Panguraria_Top_View_Closeup_detail.jpg|150px]] |} == ආශ්‍රේයයන් == {{Reflist}} == බාහිර සබැඳි == * [http://www.asibhopal.nic.in/monument/sehore_panguraria_sarcomprisedarea.html ASI Saru Maru page] {{Adjacent communities | title= අසල්වැසි බෞද්ධ ස්ථාන | Centre = [[සාංචි]] | N = | E = [[භෝජ්පූර් ස්තූපය]] | SE=[[අන්ධේර් ස්තූපය]] | S = සාරු මාරු |SW=[[සොනාරි ස්තූපය]] | W = [[සත්ධාරා]] }} {{Indian Buddhist Caves}} {{Edicts of Ashoka}} {{Portal|ඉතිහාසය|ඉන්දියාව}} {{Commons category|Saru Maru}} [[Category:මධ්‍ය ප්‍රදේශ් හි ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] kcvu4qk5ax074ter3eb1ev420ik2s1m 0 87884 788445 518715 2026-04-24T14:52:56Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788445 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = ධාන්ක් ලෙන් | photo =Dhank Caves.jpg | photo_caption =ධාන්ක් ලෙන්වල ජෛන කැටයම් | location = | depth = | length = | map = India#India Gujarat |relief=yes | map_width = | map_caption = ගුජරාටය තුළ පිහිටීම | label = ධාන්ක් ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} {{Jainism}} {{BuddhasHolySites}} '''ධාන්ක් ලෙන්''' පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ [[ගුජරාට්]] හි [[රාජ්කොට් දිස්ත්‍රික්කය|රාජ්කොට් දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[උප්ලේතා]] අසල ධාන්ක් ගම්මානයේ ය. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ [[බටහිර ක්ෂ්ත්‍රපයෝ|බටහිර ක්ෂ්ත්‍රප]] සමයේ [[චූර්ණමය|චූර්ණමය වැලිගලෙහි]] ය. මෙම ලෙන් [[බෞද්ධ]] සහ [[ජෛන]] සංස්කෘතීන් හි ආභාසය ලබා ඇත. බෞද්ධ ලෙන්වල [[බෝධිසත්ත්ව]] රූ දක්නට ලැබෙන අතර, [[ජෛන]] ලෙනෙහි [[ආදිනාත් ශිව|ආදිනාත්]], [[ශාන්තිනාත්]] සහ [[පාර්ශ්ව]]යන්ගේ ප්‍රතිමා දක්නට ලැබෙයි.<ref name=Archaeological>{{cite web|last=Archaeological Survey of India, Vadodara Circle|title=Dhank Caves|url=http://www.asivadodaracircle.in/sites/dhank-caves/about|publisher=Archaeological Survey of India|accessdate=1 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202235156/http://www.asivadodaracircle.in/sites/dhank-caves/about|archive-date=2 December 2013|url-status=dead}}</ref> මෙම ප්‍රතිමා [[කාථියාවාඩ්]] හි ආදිතම ජෛන ප්‍රතිමා ලෙස සැළකේ. ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} {{Jain Caves in India |state=expanded}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ගුජරාටයේ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:3වන සියවසේ ජෛන දේවස්ථාන]] {{India-struct-stub}} 1xkomlf2c94jytb37qvpilng09kexxa 0 87888 788453 592698 2026-04-24T14:54:16Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788453 wikitext text/x-wiki {{Infobox cave | name = බාවා ප්‍යාරා ලෙන් | photo = Baba Pyra caves.jpg | photo_caption = බාවා ප්‍යාරා ලෙන් | depth = | length = | map = India#India Gujarat | relief = yes | map_width = | map_caption = | label = සානා ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|21.519878|70.470133|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | pronunciation = }} [[File:Plan of Bava Pyara Caves, Junagadh, Gujarat, India.png|thumb| බාවා ප්‍යාරා ලෙන්වල සැලැස්ම]] {{BuddhasHolySites}} '''බාවා ප්‍යාරා ලෙන්''' (හෙවත් '''බාබා ප්‍යාරා ලෙන්''') යනුවෙන් හඳුන්වන්නේ මිනිසා විසින් නිර්මිත පුරාතන ලෙන් කුටි සමූහයකි. මෙම ලෙන් [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ගුජරාට්]] ප්‍රාන්තයේ [[ජූනාගධ්]] හි නැගෙනහිර පෙදෙසේ පිහිටි [[ජූනාගධ් බෞද්ධ ලෙන් සමූහ]]යට අයත් ය. බාවා ප්‍යාරා ලෙන්වල [[බුද්ධාගම]] සහ [[ජෛන ආගම]] යන ආගම් දෙකටම අයත් නිර්මාණ දක්නට ලැබේ. == පින්තූර ගැලරිය == <gallery mode="packed"> Bava Pyara caves 001.jpg|බාවා ප්‍යාරා ලෙන් Bava Pyara caves 002.jpg| බාවා ප්‍යාරා ලෙන් Bava Pyara caves 004.jpg| බාවා ප්‍යාරා ලෙන් Bava Pyara caves 005.jpg| බාවා ප්‍යාරා ලෙන් </gallery> == ආශ්‍රේයයන් == {{reflist}} == බාහිර සබැඳි == {{Portal|ඉන්දියාව}} {{Commons category|Bava Pyara Caves| බාවා ප්‍යාරා ලෙන්}} * [https://web.archive.org/web/20160804110641/http://www.discoveredindia.com/gujarat/attractions/caves/baba-pyara-junagadh.htm Baba Pyara Junagadh] * [http://www.gujarattourism.com/destination/details/6/247 Buddhist caves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160827000647/http://www.gujarattourism.com/destination/details/6/247 |date=2016-08-27 }} * [http://www.jainglory.com/research/baba-pyara History of Baba Pyara cave] * [https://web.archive.org/web/20131202222121/http://www.asivadodaracircle.in/sites/baba-pyare-khapra-kodia-caves/about Baba Pyare, Khapra Kodia Caves] {{Indian Buddhist Caves}} {{Jain Caves in India}} [[Category:ජෛන ආගම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ගුජරාටයේ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] pvwvtz6dxtafzwyvml747fz21zn2zqx 0 87889 788426 518696 2026-04-24T14:49:46Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788426 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = උපර්කෝට් ලෙන් | photo =Buddhist caves, Uperkot 02.jpg | photo_caption = උපර්කෝට් ලෙන්වල ඉහළ මහල | location = | depth = | length = | map = India#India Gujarat |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = උපර්කෝට් ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|21.5257426|70.4692992|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''උපර්කෝට් ලෙන්''', හෙවත් '''උපෙර්කෝට් ලෙන්''', ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ මිනිසා විසින් නිර්මිත පුරාතන ලෙන් කුටීර සමූහයකි. මේවා [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ගුජරාට්]] ප්‍රාන්තයේ නැගෙනහිර [[ජූනාගධ්]] හි පිහිටි [[ජූනාගධ් බෞද්ධ ලෙන් සමූහ]]යට අයත් ය. ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Portal|ඉන්දියාව}} {{commonscat|Uparkot caves|උපර්කෝට් ලෙන්}} {{Indian Buddhist Caves}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ගුජරාටයේ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] sqc10ie9dnx0m0inbsbefzavmtoriy8 0 87892 788428 518698 2026-04-24T14:50:06Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788428 wikitext text/x-wiki {{Infobox cave | name = කඩියා ඩුන්ගර් ලෙන් | photo = Kadia Dungar caves entrance.jpg | photo_caption = කඩියා ඩුන්ගර් ලෙනෙහි පිවිසුම | depth = | length = | map = India#India Gujarat | relief = yes | map_width = | map_caption = ගුජරාටය තුළ පිහිටීම | label = කඩියා ඩුන්ගර් ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | pronunciation = }} {{BuddhasHolySites}} '''කඩියා ඩුන්ගර් ලෙන්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ගුජරාට්]] ප්‍රාන්තයේ [[භාරුච් දිස්ත්‍රික්කය|භාරුච් දිස්ත්‍රික්කයේ]] සගාඩියා තාලුකා ගම්මානය අසල පිහිටි ලෙන් සමූහයකි. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 1වන සහ 2වන සියවස්වල දී ය. මෙහි ඒකශිලාමය සිංහ ස්තම්භ දෙකක් දක්නට ලැබේ. මෙම ලෙන්වල ගෘහනිර්මාණ ලක්ෂණ සැළකීමේ දී [[විහාර]] ශෛලියේ ලක්ෂණ දැකගත හැක. මෙහි කඳු පාමුල ගඩොල් [[ස්තූප]]යක් ද දක්නට ලැබේ.<ref name="Tourism Corporation">{{cite web |last=Tourism Corporation of Gujarat Limited |title=Kadia Dungar Caves |url=http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=208&webpartid=1693 |publisher=Gujarat Tourism, Govt. of Gujarat |accessdate=1 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111127061545/http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=208&webpartid=1693 |archive-date=27 November 2011 |url-status=dead }}</ref> මෙය [[බුද්ධාගම|බෞද්ධ]] ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයට අනුව නිමවා ඇත.<ref name="Bharuch">{{cite web |last=Bharuch District Panchayat |title=Kadia Dungar |url=http://bharuchdp.gujarat.gov.in/bharuch/english/jillavishe/historical-places/kadiya-dugar.htm |publisher=Gujarat Government |accessdate=1 December 2013}}</ref> ==ගැලරිය== <gallery> Kadiyadungar.jpg|කඩියා ඩුන්ගර් කඳුගැටය උදාසීන් අඛාදා ආශ්‍රමයට දිස්වන අයුරු Kadia Dungar caves inside.jpg|කඩියා ඩුන්ගර් ලෙනෙහි ඇතුළත. Kadia Dungar caves landmark.jpg|කඩියා ඩුන්ගර් ලෙන. බිම්සලකුණ. Kadia Dungar caves Buddha feet.jpg|කඩියා ඩුන්ගර් ලෙනෙහි ඇති බුද්ධ පාද. </gallery> == ආශ්‍රේයයන් == {{reflist}} {{Indian Buddhist Caves |state=expanded}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ගුජරාටයේ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] {{Buddhism-stub}} 5w9yzepll08ytnd8e7016l0o7xhpiaz 0 87893 788435 726074 2026-04-24T14:51:16Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788435 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name =ඛම්භාලීඩා ලෙන් | photo =Khambhalida Buddhist caves Gujarat.jpg | photo_caption =ඛම්භාලීඩා බෞද්ධ ලෙන්, ගුජරාටය | location = | depth = | length = | map = India#India Gujarat |relief=yes | map_width = | map_caption = ගුජරාටය තුළ පිහිටීම | label = ඛම්භාලීඩා ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} {{BuddhasHolySites}} '''ඛම්භාලීඩා ලෙන්''', හෙවත් '''රාජ්කෝට් ලෙන්''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ගුජරාට්]] හි [[රාජ්කෝට් දිස්ත්‍රික්කය|රාජ්කෝට් දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[ගොණ්ඩල්, ගුජරාටය|ගොණ්ඩල්]] අසල පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් ත්‍රිත්වයකි. ==ගෘහනිර්මාණය== ප්‍රකට පුරාවිද්‍යාඥ පී. පී. පාණ්ඩ්‍යා විසින් 1958 දී මෙම ලෙන් සොයාගන්නා ලදී. මෙම ලෙන් නඩත්තු කරනු ලබන්නේ ගුජරාට් ප්‍රාන්ත පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව විසිනි. ලෙන් පිහිටියේ දිය උල්පතක ඉවුරෙහි කුඩා කඳුගැටයක පාමුල ය. මෙය [[හුනුගල්|හුනුගලෙහි]] කැන ඇත. මෙහි ලෙන් තුනක් ඇති අතර, ඉන් මැද පිහිටි ලෙනෙහි ''[[ස්තුප]]''යක් ඇති නිසා එය ''චෛත්‍ය'' ලෙන ලෙස හැඳින්වේ. මෙම චෛත්‍ය ලෙනෙහි පිවිසුම දෙපස [[බෝධිසත්ත්ව]] ප්‍රතිමා ද්විත්වයක් වේ. ඉන් වම් පස ප්‍රතිමාව බොහෝවිට [[අශෝක ගස|අශෝක]] වැනි වෘක්ෂයක් යට සහායිකාවක සහ පරිවාර ජනයා පස්දෙනකු සමඟ සිටින [[පද්මපාණී]] රුව යැයි විශ්වාස කෙරේ. එහිම වම්පසට වන්නට භාජනයක් අතෙහි දරාගත් වාමන රුවක් දක්නට ලැබේ. පිවිසුමෙහි දකුණු පස ඇති ප්‍රතිමාව [[වජ්‍රපාණී]] යැයි විශ්වාස කෙරේ. මෙහ් ස්ත්‍රී රූපවල දක්නට ලැබෙන පුළුල් ඉණ පළඳනා ජූනාගධ් හි [[උපර්කෝට් ලෙන්]]වල කැටයම්වලට සමාන ය. මෙම කැටයම් පසුකාලීන [[කුෂාණ]] සිට [[බටහිර ක්ෂ්ත්‍රපයෝ|ක්ෂ්ත්‍රප]] යුගය දක්වා කාලයේ නිර්මාණය වූ ප්‍රතිමා මෙන්ම ආන්ධ්‍ර ප්‍රතිමාවලට ද සමානත්වයක් පෙන්වයි.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Nanavati|first=J. M.|last2=Dhaky|first2=M. A.|date=1969-01-01|title=The Maitraka and the Saindhava Temples of Gujarat|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.321094|journal=Artibus Asiae. Supplementum|volume=26|pages=15–17|doi=10.2307/1522666}}</ref> මෙම ලෙන් ක්‍රි.ව. 4වන හෝ 5වන සියවස්වල භාවිතා වන්නට ඇතැයි සිතිය හැක.<ref name="Gujarat Tourism">{{cite web|last=Tourism Corporation of Gujarat Limited |title=Khambhalida Caves |url=http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=166&webpartid=1690 |publisher=Gujarat Tourism, Govt. of Gujarat |accessdate=1 December 2013 |url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111127061525/http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=166&webpartid=1690 |archivedate=27 November 2011 |df= }}</ref> වම්ප ඇති අනෙක් ලෙන ගැඹුරු සහ විශාල එකක් වන අතර, එය ඉදිරියෙන් විවෘත ය. මෙය ඇතැම්විට භික්ෂූන්ගේ භාවනා කටයුතු සඳහා භාවිතා වන්නට ඇත.<ref name=":0"/><ref>{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.discoveredindia.com/gujarat/attractions/caves/khambhalid-caves-rajkot.htm |access-date=2021-01-02 |archive-date=2022-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220626181307/http://www.discoveredindia.com/gujarat/attractions/caves/khambhalid-caves-rajkot.htm }}</ref> ඛම්භාලීඩා ලෙන් අසල තවත් කුඩා ලෙන් 15 ක් ද හමුවන අතර, ඒවා බොහෝ විට [[හීනයාන]] බෞද්ධ නිකායයට අයත් වන බැව් පෙනේ.{{Citation needed|date=October 2017}} <gallery> Buddha Caves in Rajkot District.jpg|ලෙන් Khambhalida Buddhist Caves.jpg|ලෙන් </gallery> ==වෙනත් තොරතුරු== නූතන විශාල බෞද්ධ විහාරයක් මේ අසල ඉදිවෙමින් පවතියි. ==වැඩිදුර කියවීමට== * {{cite web|last=TNN|title=Buddha caves to draw tourists|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-02-09/rajkot/28545722_1_buddhist-caves-rajkot-district-tourist-destinations|accessdate=1 December 2013|newspaper=The Times of India|date=9 February 2011}} ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} {{commons category|Khambhalida caves|ඛම්භාලීඩා ලෙන්}} {{Indian Buddhist Caves |state=expanded}} {{coord|21.7753|70.7083}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ගුජරාටයේ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] {{Buddhism-stub}} d53lf2wtl0fizduq16cn5ddbjmpmg9c 0 87894 788465 518736 2026-04-24T14:56:16Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788465 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = සානා ලෙන් | photo =Sana caves.jpg | photo_caption =සානා ලෙන් | location = | depth = | length = | map = India#India Gujarat |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = සානා ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|20.9624188|N|71.2023475|E|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} [[File:Plan, section and drawings of pillars of Sana Buddhist Caves (Chaitya Cave and Bhima Chauri Vihara).png|thumb|සානා ලෙන්වල සැලැස්ම, හරස්කඩ සහ කුළුණු නිරූපිත සිතුවමක් (චෛත්‍ය ලෙන සහ භීම චෞරී විහාරය)]] {{BuddhasHolySites}} ශානා (හෙවත් සානා) යන නාමය සහිත බෞද්ධ ලෙන් සමූහ දෙකක් ස්ථාන දෙකකින් හමුවේ. ශානා ඩුන්ගර් බෞද්ධ ලෙන් හෙවත් සානා බෞද්ධ ලෙන් පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ [[ගුජරාට්]] හි [[ගිර් සෝම්නාත් දිස්ත්‍රික්කය|ගිර් සෝම්නාත් දිස්ත්‍රික්කයේ]] (මෑතක දී ජූනාගධ් දිස්ත්‍රික්කයෙන් වෙන්කරන ලද) උනා තාලුකා හි ශානා වංකියා නම් ස්ථානයේ ය. මෙ. අම්රේලි දිස්ත්‍රික්කයේ රාජුල තාලුකා ප්‍රදේශය ආසන්නයේ පවතියි.<ref name=Sagar>{{cite book|last=Sagar|first=Krishna Chandra|title=Foreign influence on ancient India|year=1992|publisher=Northern Book Centre|location=New Delhi|isbn=8172110286|page=150|url=https://books.google.com/books?id=0UA4rkm9MgkC&q=%22sana+caves+near+una%22&pg=PA150}}</ref> අනෙක් සානා බෞද්ධ ලෙන් පිහිටියේ සෝම්නාත් ප්‍රදේශයේ වේරාවාල් හි ය. මෙය ද නව ගිර් සෝම්නාත් දිස්ත්‍රික්කයේම පිහිටා ඇත. මෙම ලෙන් ප්‍රභාස් පතන් හි පුරාතන බෞද්ධ ලෙන් යනුවෙන් බහුලව හඳුන්වනු ලබයි. එසේවුවද, මාධ්‍ය තුළ මෙම ලෙන් සමූහ ද්විත්වයෙහි තොරතුරු මිශ්‍ර කොට ඇති ආකාරයක් පෙනෙයි. [[ප්‍රභාස් පතන්]] හි සානා ලෙන් පිහිටියේ වේරාවාල් සිට 7 km ගිනිකොණ දෙසින් සහ සෝම්නාත් මහාදේව් මන්දීර් සිට 2km ඊසානදිගිනි. වංකියා හි පිහිටි අනර්ඝ ශානා ඩුන්ගර් බෞද්ධ ලෙන් මෙම ලෙන්වලට 105 km පමණ නැගෙනහිරින් පිහිටා ඇත. ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist|30em}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ගුජරාටයේ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] 4hqu69k50k2bf5m6uhx1x626b1tumje 0 87896 788442 518712 2026-04-24T14:52:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788442 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = තලාජා ලෙන් | photo =Talaja caves.jpg | photo_caption =තලාජා ලෙන්, බාහිර පෙනුම. | location = | depth = | length = | map = India#India Gujarat |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = සානා ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|21.355474|N|72.032298|E|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} {{Jainism}} '''තලාජා ලෙන්''' පිහිටා ඇත්තේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ගුජරාට්]] ප්‍රාන්තයේ [[භාව්නගර් දිස්ත්‍රික්කය|භාව්නගර් දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[තලාජා, භාව්නගර්|තලාජා]] හි ය. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ කේතු ආකාර කන්දක ය. මෙම සමූහයේ ලෙන් 30ක් පමණ ඇති අතර, ඉන් 15ක ජල රැඳවුම් ඇත. මෙම ලෙනෙහි අනන්‍ය වූ ගෘහනිර්මාණ සැලැස්මක් ඇති අතර එය ''ඒභාල් මණ්ඩප'' යනුවෙන් හඳුන්වයි. මෙහි ශාලා චාම් ය. "එහි ප්‍රාසාද මුහුණතෙහි චෛත්‍ය කවුළු දක්නට ලැබේ." මෙහි වූ [[චෛත්‍ය]] සහ කුටි ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ [[බුද්ධාගම|බුද්ධාගමේ]] බලපෑම මත නිර්මාණය විය.<ref>{{Cite web|title=Talaja, Palitana - Shatrunjaya, Rajkot, Tourism Hubs, Gujarat, India|url=https://www.gujarattourism.com/destination/details/6/222|access-date=2020-08-14|website=www.gujarattourism.com}}</ref> ක්‍රි.ව. 2වන සියවසේ [[ක්ෂත්‍රපයෝ|ක්ෂත්‍රප]]' රාජ්‍ය සමයේ මෙම ශාලාවල සහ කුටිවල [[ජෛනාගම|ජෛනාගමික]] සංකේත කැටයම් කොට ඇත.<ref name="Archaeological">{{cite web|last=Archaeological Survey of India, Vadodara Circle|title=Talaja Caves|url=http://www.asivadodaracircle.in/sites/talaja-caves/about|publisher=Archaeological Survey of India|accessdate=1 December 2013|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131202235434/http://www.asivadodaracircle.in/sites/talaja-caves/about|archivedate=2 December 2013}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=FWS-9HXW-p0C&q=Talaja+jain+Caves&dq=Talaja+jain+Caves|title=Census of India, 1991: Kheda|date=1992|publisher=Government Photo Litho Press|language=en}}</ref> මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ [[මහාරාෂ්ට්‍ර]]යේ ශෛලකර්ම ගෘහනිර්මාණ ඇරඹීමට පෙර ය.<ref name="Gujarat Tourism">{{cite web|last=Tourism Corporation of Gujarat Limited|title=Talaja|url=http://www.gujarattourism.com/destination/details/10/222|publisher=Gujarat Tourism, Govt. of Gujarat|accessdate=1 December 2013}}</ref><ref name=Pia>{{cite book|last=Brancaccio|first=Pia|title=The caves at Aurangabad : Buddhist art in transformation|year=2010|publisher=Brill Publishers|location=Leiden|isbn=978-9004185258|page=63|url=https://books.google.com/books?id=m_4pXm7dD78C&pg=PA63&lpg=PA63&dq=talaja+caves#q=talaja%20caves}}</ref> <gallery> File:Inside view of Talaja Cave.JPG|තලාජා ලෙනක ඇතුළත </gallery> ==ආශ්‍රේයයන්== {{commons category|Talaja caves|තලාජා ලෙන්}} {{reflist}} ==වැඩිදුර කියවීමට== * {{cite book|last=Fergusson|first=James|title=The cave temples of India|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|isbn=978-1108055529|pages=201–202|url=https://books.google.com/books?id=bVXa9JyxOw4C&pg=PA201&lpg=PA201&dq=%22James%22+%22Talaja%22+%22caves%22#q=%22James%22%20%22Talaja%22%20%22caves%22|author2=Burgess, James |date=6 May 2013}} {{Indian Buddhist Caves |state=expanded}} {{Jain Caves in India}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ගුජරාටයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමයගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] c5ro9sq5039aot9b0kvv679dq13rkp8 0 87902 788443 518713 2026-04-24T14:52:36Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788443 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave |name = තුල්ජා ලෙන් |other_name =तुळजा लेणी |photo = Tulja lena caves group.jpg |photo_caption = තුල්ජා ලෙන් (तुळजा लेणी) |map=India |relief=yes |coords = {{Coord|19.2083|N|73.8356|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} |location = [[ජුන්නර්]] |geology = බැසෝල්ට් |entrance_count = }} '''තුල්ජා ගුහා''' ('''තුල්ජා ලෙන්''' तुळजा लेणी) පිහිටියේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ජුන්නර්]] සිට 4km පමණ බටහිරට වන්නට, [[ශිව්නේරි]] කඳුගැටය අසල ය.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=192|edition=1.}}</ref> ජුන්නර් නගරය වටා ඇති සෙසු ලෙන් වන්නේ: [[මන්මෝඩි ලෙන්]], [[ශිව්නේරි ලෙන්]] සහ [[ලෙන්‍යාද්‍රි|ලෙන්‍යාද්‍රි ලෙන්]] ය. මෙම ලෙනෙහි වෘත්තාකාර [[චෛත්‍ය]] ශාලාවක් පිහිටි අතර, එහිවූ [[ස්තූපය]] වටා අෂ්ටාස්‍රාර කුළුණු දොළහක් දක්නට ලැබේ.<ref>{{cite book|last=Dalal|first=Roshen|title=The religions of India : a concise guide to nine major faiths|year=2010|publisher=Penguin Books|location=New Delhi|isbn=978-0143415176|page=177|url=https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC&q=%22junnar%22+%22tulja%22&pg=PA177|edition=Rev.}}</ref> ක්‍රි.පූ. 50 අවට කනින ලද මෙම ලෙන් [[ජුන්නර්]] හි පැරණිතම ලෙන් අතර වේ. මෙම [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] සමූහයට ලෙන් 11ක් අයත් ය. ඉන් අංක 4 ලෙන [[හින්දු|හින්දූන්]] විසින් අත්පත් කරගෙන එහි [[තුල්ජා දේවී]] නම් දෙවඟන උදෙසා දේවාලයක් තනා ඇත.<ref name=AHIR /> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Commons category|Tulja Lena|තුල්ජා ලෙන}} {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://kevinstandagephotography.wordpress.com/2016/04/29/tulja-lena-caves/ Kevin Standage, An Indian Travel Photography Blog (Tulja Lena caves)] {{Adjacent communities |title=යාබද බෞද්ධ ස්ථාන | Centre = [[ජුන්නර්]] | N = [[ලෙන්‍යාද්‍රි|ලෙන්‍යාද්‍රි ලෙන්]] | E = |SE= | S = [[මන්මෝඩි ලෙන්]] |SW=[[ශිව්නේරි ලෙන්]] | W = තුල්ජා ලෙන් }} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} {{BuddhasHolySites}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූල]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] {{Buddhism-stub}} 6qngjdvcdx7utzmmr1qi9th95jmk3r4 0 87903 788464 518735 2026-04-24T14:56:06Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788464 wikitext text/x-wiki {{for|බලකොටුව|ශිව්නේරි}} {{Infobox Cave |name = ශිව්නේරි ලෙන් |other_name = |photo = Shivneri_East_facing_Group_2.jpg |photo_caption = ශිව්නේරි, බටහිර මුහුණත, 2වන සමූහයේ ලෙනකි. [[ජුන්නර්]], [[ඉන්දියාව]]. |map=India |relief=yes |coords = {{Coord|19.1990|N|73.8580|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} |location = [[ජුන්නර්]] |geology = බැසෝල්ට් |entrance_count = }} '''ශිව්නේරි ලෙන්''' (शिवनेरी लेणी) ‍යනු ක්‍රි.ව. 1වන සියවසේ දී [[බෞද්ධ]] භික්ෂූන් උදෙසා නිර්මාණය වූ කෘත්‍රිම ලෙන් සමූහයකි. ප්‍රකට සංචාරක ආකර්ෂණයක් වන මෙය [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ජුන්නර්]] සිට 2 km පමණ නිරිතදිගට වන්නට ශිව්නේරි කඳුගැටයේ පිහිටා තිබේ. ජුන්නර් නගරය අවට ඇති සෙසු ලෙන් වන්නේ: [[මන්මෝඩි ලෙන්]], [[ලෙන්‍යාද්‍රි]], සහ [[තුල්ජා ලෙන්]] ය. ==ආශ්‍රේයයන්== {{Commons category|Shivneri caves|ශිව්නේරි ලෙන්}} {{Reflist}} {{Adjacent communities |title= යාබද බෞද්ධ ස්ථාන | Centre = [[ජුන්නර්]] | N = [[ලෙන්‍යාද්‍රි|ලෙන්‍යාද්‍රි ලෙන්]] | E = |SE= | S = [[මන්මෝඩි ලෙන්]] |SW= ශිව්නේරි ලෙන් | W = [[තුල්ජා ලෙන්]] }} {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවෙව් බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] nixxoz1f8hrxzwpzlh1ycd4e69p01yr 0 87904 788456 518727 2026-04-24T14:54:46Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788456 wikitext text/x-wiki {{short description|ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්}} {{Infobox cave | name = මන්මෝඩි ලෙන් | other_name = मानमोडी लेणी | photo = Bhimasankar group Chaitya.jpg | photo_caption = මන්මෝඩි ලෙන්වල කොටසක් වන භීමශංකර් ලෙනෙහි ඇති [[චෛත්‍ය]]යක්, ජුන්නර්, ඉන්දියාව. | map = India#Maharashtra | relief = yes | coords = {{Coord|19.1859|N|73.8843|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} | location = [[ජුන්නර්]] | geology = බැසෝල්ට් | entrance_count = }} '''මන්මෝඩි ලෙන්''' (मानमोडी लेणी) ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ජුන්නර්]] නගරයට 3&nbsp;km පමණ දකුණින් පිහිටි කනින ලද ලෙන් සමූහයකි.<ref name="Brancaccio 34">{{cite book |last1=Brancaccio |first1=Pia |title=The Buddhist Caves at Aurangabad: Transformations in Art and Religion |date=2010 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-18525-8 |pages=34 |url=https://books.google.com/books?id=m_4pXm7dD78C&pg=PA34 |language=en}}</ref> ජුන්නර් ලෙන් වටා පිහිටි අනෙක් ලෙන් වන්නේ: [[තුල්ජා ලෙන්]], [[ශිව්නේරි ලෙන්]] සහ [[ලෙන්‍යාද්‍රි]] ලෙන් ය.<ref name="Brancaccio 34" /> == ආශ්‍රේයයන් == {{reflist}} == බාහිර සබැඳි == {{Commons category|Manmodi|මන්මෝඩි}} * [https://kevinstandagephotography.wordpress.com/2017/03/17/bhutalinga-caves-bhuta-linga-leni-caves/ Kevin Standage, An Indian Travel Photography Blog (Manmodi caves)] {{Adjacent communities | title=යාබද බෞද්ධ ස්ථාන | Centre = [[ජුන්නර්]] | N = [[ලෙන්‍යාද්‍රි]] ලෙන් | E = | SE= | S = මන්මෝඩි ලෙන් |SW=[[ශිව්නේරි ලෙන්]] | W = [[තුල්ජා ලෙන්]] }} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] nejnmo0iaf1cer5hycl1zd4ne7loqov 0 87905 788460 518731 2026-04-24T14:55:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788460 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = ලෙන්‍යාද්‍රි | photo = Lenyadri.jpg | photo_caption = ලෙන්‍යාද්‍රි සංකීර්ණය | location = [[ජුන්නර්]], [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], [[ඉන්දියාව]] | depth = | length = | coords = {{Coord|19|14|34|N|73|53|8|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} | survey = | map=India | relief=yes | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''ලෙන්‍යාද්‍රි''' ({{lang-mr|लेण्याद्री}}, Leṇyādri), හෙවත් ඇතැම් අවස්ථාවල දී '''ගණේෂ ලෙන''', '''ගණේෂ් පහාර්''' ලෙන් යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] ප්‍රාන්තයේ [[පූනේ දිස්ත්‍රික්කය|පූනේ දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[ජුන්නර්]] සිට {{convert|4.8|km|mi}} පමණ උතුරින් පිහිටි ලෙන් 30කින් යුත් [[බුද්ධාගම|බෞද්ධ]] ලෙන් සමූහයකි. ජුන්නර් නගරය අවට ඇති සෙසු ලෙන් වන්නේ: [[මන්මෝඩි ලෙන්]], [[ශිව්නේරි ලෙන්]] සහ [[තුල්ජා ලෙන්]] ය. මුලින් බෞද්ධ [[විහාර]]යක්ව තිබූ මෙහි ලෙන් අංක 7, පසුකාලීන [[ගණේෂ]] වන්දනය සඳහා වූ [[හින්දු දේවාල]]යක් බවට පත්ව ඇත. එය බටහිර මහාරාෂ්ට්‍රයේ ඇති ප්‍රධාන ගණේෂ දේවාල අටක් වන [[අෂ්ටවිනායක්]] දේවාල අතුරින් එකකි. ලෙන්වලින් විසිහයක් අංකනය කොට ඇත. දකුණට මුහුණලා ඇති ලෙන් නැගෙනහිර සිට බටහිර දිශාවට අංකනය කොට ඇත.<ref name ="asi"/><ref name=Gazetteer/><ref name=Edwardes/> ලෙන් අංක 6 සහ 14 are ''[[චෛත්‍යගෘහ]]'' වන අතර සෙසු ලෙන් ''[[විහාර]]'' (ආවාස ශාලා) වේ. ==ආශ්‍රේයයන්== {{Commons category|Lenyadri|ලෙන්‍යාද්‍රි}} {{reflist}} ; Books *{{Cite book |series=SUNY Series in Religious Studies |last=Grimes |first=John A. |title=Ganapati: Song of the Self |year=1995 |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=0-7914-2440-5|url = https://books.google.com/books?id=duOe-jM8kRIC&q=morgaon&pg=PA37|pages = 38–9}} * {{cite news|url=https://books.google.com/books?id=Cn7UK4y-FDUC&q=Morgav&pg=PA140|title=Connected places: region, pilgrimage, and geographical imagination in India|last=Anne Feldhaus|date=19 December 2003|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9781403963246|access-date=13 January 2010}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://kevinstandagephotography.wordpress.com/2016/05/03/lenyadri-caves-ganesha-lena-junnar/ Kevin Standage, An Indian Travel Photography Blog (Lenyadri caves)] {{Adjacent communities |title=යාබද බෞද්ධ ස්ථාන | Centre = [[ජුන්නර්]] | N = ලෙන්‍යාද්‍රි ලෙන් | E = |SE= | S = [[මන්මෝඩි ලෙන්]] |SW=[[ශිව්නේරි ලෙන්]] | W = [[තුල්ජා ලෙන්]] }} {{Hindu holy cities}} {{Ganesha}} {{Hindu temples in Maharashtra}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:පූනේ දිස්ත්‍රික්කයේ හින්දු දේවාල]] [[Category:ගණේෂ දේවාල]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:1වන සියවසේ හින්දු දේවාල]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පෞඅ]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] 5rucm8ja9ctnzlrwpn6szlqorflkz5y 0 87912 788427 602703 2026-04-24T14:49:56Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788427 wikitext text/x-wiki {{short description|මුම්බායි වරාය දූපතක පිහිටි ශෛව ලෙන් දේවාල සහ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවිය}} {{Infobox UNESCO World Heritage Site | image = Elephanta Caves Trimurti.jpg | caption = {{convert|6|m|ft}} උසැති ත්‍රිමූර්තිය | Location = [[එලිෆන්ටා දූපත]], [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], ඉන්දියාව | Criteria = සංස්කෘතික: i, iii | ID = 244 | Year = 1987 | coordinates = {{coord|18.96353606039862|72.93137752883608|format=dms|type: landmark_region:IN|display=inline, title}} | locmapin = India #India Maharashtra #Mumbai | map_caption = එලිෆන්ටා ලෙන්වල පිහිටීම }} '''එලිෆන්ටා ලෙන්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ප්‍රධාන වශයෙන් [[ශිව]] දෙවියන් උදෙසා කැපකළ ලෙන් දේවාල සමූහයක් වන අතර එය [[යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි]]යක් ද වේ.<ref name = "historic_places"/><ref name=britelephanta/><ref name="berkson3">{{cite book|author1=Carmel Berkson|author2=Wendy Doniger|author3=George Michell|title=Elephanta: The Cave of Śiva|url=https://books.google.com/books?id=_RYqq7um0hcC|year=1999|publisher=Princeton University Press (Motilal Banarsidass, Reprint)|isbn=978-81-208-1284-0|pages=3–5}}</ref> මේවා පිහිටියේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] [[ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත සහ භූමි|ප්‍රාන්තයේ]] [[මුම්බායි]] සිට {{convert|10|km|mi}} පමණ නැගෙනහිරින් [[මුම්බායි වරාය]] අසල පිහිටි [[එලිෆන්ටා දූපත]] හෙවත් ''ඝරපූරි'' (අර්ථය "ගිරි නගරය") හි ය. [[ජවහර්ලාල් නේරු වරාය]]ට {{convert|2|km}} පමණ බටහිරින් පිහිටි මෙම දූපතේ [[හින්දු ආගම|හින්දු]] ලෙන් පහක් සහ ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසට පමණ අයත් [[බුද්ධාගම්|බෞද්ධ]] ස්තූප නටබුන් ගොඩැලි කිහිපයක්<ref name="archive.org">"There are remains of a brick built Buddhist stupa nearby which may belong to circa second century BC. Around it are seven smaller stupas, which may be votive. " in {{cite book |last1=Dhavalikar |first1=M. K. (Madhukar Keshav) |title=Elephanta |date=2007 |publisher=Archaeological Survey of India |page=75 |url=https://archive.org/stream/elephanta00dhav#page/74}}</ref><ref name=britelephanta>[https://www.britannica.com/place/Elephanta-Island Elephanta Island], Encyclopedia Britannica</ref><ref name=geo/> මෙන්ම දිය පොකුණු සහිත කුඩා බෞද්ධ ලෙන් ද්විත්වයක් ද පිහිටා ඇත.<ref name="Encyclopedia of Sacred Places">{{cite book |last1=Brockman |first1=Norbert |title=Encyclopedia of Sacred Places |date=2011 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9781598846546 |page=153 |url=https://books.google.com/books?id=JkSk4euA-TEC&pg=PA153 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Brunn |first1=Stanley D. |title=The Changing World Religion Map: Sacred Places, Identities, Practices and Politics |date=2015 |publisher=Springer |isbn=9789401793766 |page=514 |url=https://books.google.com/books?id=CGh-BgAAQBAJ |language=en}}</ref> එලිෆන්ටා ලෙන්වල ඇති [[ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය|ශෛලකර්ම]] ගෘහනිර්මාණ සහ ප්‍රතිමා අංගවලින් හින්දු සහ බෞද්ධ සංකල්ප හා ප්‍රතිමා කලාවේ සම්මිශ්‍රණයක් පෙන්වයි.<ref name=geo/><ref name=unesco>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/244.pdf|title= Elephanta Caves|accessdate=10 February 2010|publisher=Unesco}}</ref><ref name=list>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/244|title=Elephanta Caves|accessdate=10 February 2010|publisher=Works Heritage: Unesco.org}}</ref> මෙම ලෙන් සාරා ඇත්තේ ඝන [[බැසෝල්ට්]] පාෂාණයෙහි ය. කිහිපයක් හැරුණුවිට මෙහි බොහෝ කලා නිර්මාණ විනාශ වී ඇත.<ref name="Kramrisch1988p443"/> ප්‍රධාන දෙවොලෙහි දිශානතිය සහ අනෙක් දේවාලවල සාපේක්ෂ පිහිටීම [[මණ්ඩල]] රටාවක් පෙන්වයි.<ref name=britelephanta/> මෙහි වූ කැටයම් මඟින් හින්දු පුරාණෝක්ති කථාවන් නිරූපණය වන අතර, එහි වූ විශාල ඒකශිලාමය {{convert|20|ft}} ත්‍රිමූර්ති සදාශිව, නටරාජ සහ යෝගීශ්වර කැටයම් ඉතා ප්‍රසිද්ධ ය.<ref name=britelephanta/><ref>{{cite book|author1=Constance Jones|author2=James D. Ryan|title=Encyclopedia of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC&pg=PA148 |year=2006|publisher=Infobase |isbn=978-0-8160-7564-5|pages=148–149}}</ref><ref>{{cite book|author=Stella Kramrisch|title=The Presence of Siva|url=https://books.google.com/books?id=cjqfkgD6YCAC&pg=PA443 |year=1988|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0491-3|pages=443–459}}</ref> ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist|30em}} ==බාහිර සබැඳි== {{Commons category|Elephanta Caves|එලිෆන්ටා ලෙන්}} {{Wikiquote}} *[https://web.archive.org/web/20081021063323/http://asi.nic.in/asi_monu_whs_elephanta.asp World Heritage Sites - Elephanta Caves], Archaeological Survey of India *[http://www.abhijna-emuseum.com/exhibition/elephanta-caves-where-the-lord-of-the-lords-resides/ Elephanta Caves], Abhijna Museum *[http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/dlSearch.do?query=any,contains,elephanta+caves&vid=BLVU1&institution=BL&search_scope=LSCOP-WEBSITE&tab=website_tab Archive of historic Elephanta Caves ruins photographs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210624201859/http://explore.bl.uk/primo_library/libweb/action/dlSearch.do?query=any,contains,elephanta+caves&vid=BLVU1&institution=BL&search_scope=LSCOP-WEBSITE&tab=website_tab |date=2021-06-24 }}, British Library *[https://collections.vam.ac.uk/place/elephanta/x43990/ Archive of historic Elephanta Caves sketches and paintings], V&A Museum *{{Wikivoyage-inline}} *[http://7thtraveler.com/elephanta-caves-history-ferry-timings-entry-fee-contact-information/ Elephanta Caves Timings & Ferry Timetable] {{Caves around Mumbai}} {{Hindu inscriptions and arts|state=autocollapse}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Hindudharma}} {{Shaivism}} {{World Heritage Sites in India}} {{Authority control}} [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෝක උරුම අඩවි]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ හින්දු දේවාල]] [[Category:ඉන්දියාවේ ශිව දේවාල]] [[Category:චාලුක්‍ය රාජවංශය]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ හින්දු ලෙන් දේවාල]] [[Category:ගුප්ත කලාව]] [[Category:ඉන්දියාවේ ලෝක උරුම අඩවි]] kreh2dfgqel2luejigklnqhl1g8wgfr 0 87913 788440 518710 2026-04-24T14:52:06Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788440 wikitext text/x-wiki {{short description|ඉන්දියාවේ මුම්බායි හි ලෙන්}} {{Infobox Cave | name = ජෝගේශ්වරී ලෙන් | photo = Jogeshwari_Caves_inside.jpg | photo_caption = ජෝගේශ්වරී ලෙන් ඇතුළත | location = ජෝගේශ්වරී, මුම්බායි | depth = | length = | coords = {{coord|19.1391|72.8568|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} | elevation = {{convert|15|m|ft|0|abbr=on|}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = 3 | entrance_list = | difficulty = පහසු | hazards = | access = }} '''ජෝගේශ්වරී ලෙන්''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ මුම්බායි ආසන්නයේ [[ජෝගේශ්වරී]] හි පිහිටි මුල්කාලීන බෞද්ධ ලෙන් විහාර සමූහයකි. මෙම ලෙන් ක්‍රි.ව. 520 සිට 550 දක්වා කාලයට අයත් වේ.{{cn|date=December 2017}} [[මහායාන|මහායාන බෞද්ධ]] ගෘහනිර්මාණ ශිල්පයේ අවසන් අවධියට අයත් මෙම ලෙන් පසුකාලීනව [[හින්දූන්]] විසින් අත්පත් කරගෙන තිබේ. ඉතිහාසඳ [[වෝල්ටර් ස්පින්ක්]] අනුව, ජෝගේශ්වරී ‍යනු (සම්පූර්ණ දිග සැළකූ විට) ඉන්දියාවේ පැරණි ප්‍රධාන ලෙන් විහාර අතර "විශාලතම" ලෙන් වේ.<ref name="SpinkStudies1967">{{cite book|author1=Walter M. Spink|author2=University of Michigan. Center for South and Southeast Asian Studies|title=Ajanta to Ellora|url=https://books.google.com/books?id=PwsNAQAAIAAJ|accessdate=19 April 2012|year=1967|publisher=Marg Publications}}</ref> ==ගැලරිය== <gallery widths="200" heights="200"> Image:Jogeshwari_Caves_carving.jpg|ජෝගේශ්වරී කැටයම් Image:Jogeshwari_Caves_entrance.jpg|ජෝගේශ්වරී ලෙන් පිවිසුම Image:Ganapati Mandir JogCaves.jpg|ජෝගේශ්වරී ලෙන්වල ගණේෂ දේවාලය Image:Hanuman Mandir JogCaves.jpg|ජෝගේශ්වරී ලෙන්වල හනුමාන් දේවාලය </gallery> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} ==බාහිර සබැඳි== {{commons category|Jogeshwari caves}} {{Indian Buddhist Caves |state=expanded}} {{Caves around Mumbai}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:මුම්බායි හි හින්දු දේවාල]] [[Category:ඉන්දියාවේ හින්දු ලෙන් දේවාල]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ගුප්ත කලාව]] {{Buddhism-stub}} {{India-religious-struct-stub}} 4kdobi3pip1xcu153mia3adxs0heb1y 0 87914 788457 518728 2026-04-24T14:54:56Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788457 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = කොණ්ඩවතී ලෙන් | photo = Mahakali caves.jpg | photo_caption = කොණ්ඩවතී ලෙන්, අංක 2. | location = [[අන්ධේරි]] (නැගෙනහිර), ලෙන් මාවත අසල, [[මුම්බායි]] | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | depth = | length = | coords = {{coord|19.130436|N|72.874133|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} | elevation = {{convert|70|m|ft|0|abbr=on|}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = බැසෝල්ට් | entrance_count = 20 | entrance_list = | difficulty = පහසු | hazards = | access = }} {{BuddhasHolySites}} '''කොණ්ඩවතී ලෙන්''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 1වන සියවස සහ ක්‍රි.ව. 6වන සියවස අතර කාලයේ නිර්මාණය වූ ලෙන් 19කින් යුත් සමූහයකි.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Ancient-caves-battle-neglect/articleshow/4770451.cms|title=Ancient caves battle neglect|last=Jaisinghani|first=Bella|date=13 July 2009|newspaper=[[ටයිම්ස් ඔෆ් ඉන්ඩියා|Times of India]]|accessdate=2009-10-28}}</ref> මෙම බෞද්ධ ආරාමය පිහිටියේ බටහිර [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මුම්බායි]] හි [[අන්ධේරි]] හි නැගෙනහිරට වන්නට ය. මෙහි ලෙන් සමූහ දෙකක් ඇති අතර, ඉන් ලෙන් 4කින් යුත් එක් කාණ්ඩයක් වයඹදිගට වන්නට ද, අනෙක් ලෙන් 15 ගිනිකොණදිගට වන්නට ද පිහිටා ඇත. මින් ලෙන් බොහෝමයක් [[විහාර]] ශාලා සහ ආවාස ශාලා වන අතර, ගිනිකොණදිග කාණ්ඩයෙහි වූ ලෙන් අංක 9 [[චෛත්‍ය]] ශාලාවකි. වයඹදිග ලෙන් ක්‍රි.ව. 4වන-5වන සියවස්වල නිර්මාණය වූ අතර, ගිනිකොණදිග සමූහය ඊටත් පෙර කාලයක ඉදිවී ඇත. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ඝන කළු [[බැසෝල්ට්]] පාෂාණයේ ය. කොණ්ඩවතී හි විශාලතම ලෙනවන ලෙන් අංක 9 තුළ බුද්ධ රූප සහ බෞද්ධ ප්‍රවාදයන්හි එන චරිත නිරූපිත කැටයම් සතක් දක්නට ලැබේ. අවාසනාවට මේ සියල්ල විකෘති කොට ඇත.<ref>{{cite news|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/fline/fl2615/stories/20090731261506600.htm|title=In a shambles|last=Bavadam|first=Lyla|date=18–31 July 2009|publisher=[[ෆ්‍රොන්ට්ලයින් (එ.ජ. රූපවාහිනී වැඩසටහන)|Frontline]]|accessdate=2009-10-28|url-status=dead|archiveurl=https://archive.is/20130125062548/http://www.hinduonnet.com/thehindu/fline/fl2615/stories/20090731261506600.htm|archivedate=2013-01-25}}</ref> <gallery class="center" caption="" widths="200px" heights="145px"> File:Mahakali caves 01.jpg|කොණ්ඩවතී ලෙන් File:Mahakali caves buddha stupa.jpg|ලෙන් අංක 9හි බෞද්ධ [[ස්තූප]]යක්. File:Kondivite cave.jpg|ලෙන් අංක 9හි පරිමා සැලැස්ම. </gallery> ==මේවාත් බලන්න== {{Portal|ඉන්දියාව}} * [[ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} ==බාහිර සබැඳි== {{commonscat-inline|Mahakali caves|මහාකාලී ලෙන්}} {{caves around Mumbai}} {{Indian Buddhist Caves}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] ka1e6lvidkjhxyzqfnj0t4beaxm32zc 0 87917 788455 518726 2026-04-24T14:54:36Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788455 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = මණ්ඩපේශ්වර් ලෙන් | photo = File:Mandapeshwar_Caves_Panorama_view.jpg | photo_caption = මණ්ඩපේශ්වර් ලෙන් | location = [[බෝරිවලි]], [[මුම්බායි]], [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], [[ඉන්දියාව]] | depth = | length = | coords = {{coord|19.2451|N|72.8537|E|display=inline,title}} | survey = |map=India |relief=yes | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = easy | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''මණ්ඩපේශ්වර් ලෙන්''' ({{lang-mr|मंडपेश्वर गुहा}}) ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] හි [[මුම්බායි]] අසල [[බෝරිවලි]] ප්‍රදේශයේ [[පොයින්සූර් කන්ද|පොයින්සූර් කඳුගැටයේ]] පිහිටි 8වන සියවට අයත් [[ශිව]]<ref name="Gaur"/> ලෙන් දේවාලයකි. මෙම ලෙන් මුලින් බෞද්ධ [[විහාර]] ලෙස පැවති බැව් පෙනේ.<ref name="books.google.com">"An interesting example is the Mandapeshwar cave near Borivli which was once a Buddhist Vihara. It was later occupied by the Brahmans" {{cite book |last1=Kail |first1=Owen C. |title=Elephanta, the island of mystery |date=1984 |publisher=Taraporevala |page=21 |url=https://books.google.com/books?id=ylweAAAAMAAJ |language=en}}</ref> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Commonscat|Mandapeshwar Caves|මණ්ඩපේශ්වර් ලෙන්}} {{reflist}} ==වැඩිදුර කියවීමට== * Vakil, Kanaiyalal H. (1932) ''Rock-cut temples around Bombay at Elephanta and Jogeshwari, Mandapeshwar and Kanheri'', Bombay: D. B. Taraporevala Sons. {{Indian Buddhist Caves |state=expanded}} {{caves around Mumbai}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] jl385fwauvdqagh7jlashvy86ceumar 0 87918 788430 768133 2026-04-24T14:50:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788430 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave |name = කාන්හෙරී ලෙන් |other_name= කාණ්හෙරී-ගුහා |photo = Kanheri Caves prayer hall.JPG |photo_caption = [[චෛත්‍යා]] ශාලවක් සහ [[ස්තූප]]ය, ලෙන් අංක 3 |map=India |relief=yes |coords = {{Coord|19|12|30|N|72|54|23|E|type:landmark_region:IN-MH|display=inline,title}} |location = [[සංජේ ගාන්ධි ජාතික උද්‍යානය]] |geology = බැසෝල්ට් |entrance_count = 109 }} '''කාණ්හෙරී ලෙන්''' (''කාණ්හෙරී-ගුහා'') යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[මුම්බායි]] හි බටහිර පෙදෙසේ පැරණි [[සල්සෙට්]] දිවයිනේ [[සංජේ ගාන්ධි ජාතික උද්‍යානය|සංජේ ගාන්ධි ජාතික උද්‍යානයෙහි]] වූ විශාල [[බැසෝල්ට්]] කඳු ගැටයක පිහිටි ලෙන් සමූහයකි. මෙහි ක්‍රි.ව. 1වන සියවසේ සිට 10වන සියවස දක්වා කාලයට අයත් [[බෞද්ධ]] ප්‍රතිමා, කැටයම්, සිතුවම් සහ අභිලේඛන හමුවේ.<ref name="Ray">{{cite journal |last1=Ray |first1=Himanshu Prabha |title=Kanheri: The archaeology of an early Buddhist pilgrimage centre in western India |journal=World Archaeology |date=June 1994 |volume=26 |issue=1 |pages=35–46 |doi=10.1080/00438243.1994.9980259 |url=https://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/53293485/Kanheri_World_Archaeology.pdf?response-content-disposition=inline%3B%20filename%3DKanheri_World_Archaeology.pdf.pdf&X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&X-Amz-Credential=AKIAIWOWYYGZ2Y53UL3A%2F20200225%2Fus-east-1%2Fs3%2Faws4_request&X-Amz-Date=20200225T114011Z&X-Amz-Expires=3600&X-Amz-SignedHeaders=host&X-Amz-Signature=144f6a57049cde3670f26fd575489590fa4a5ad429b1f29b79c9aa9c64711f55 }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''කාණ්හෙරී'' යන වදන සම්භවය වී ඇත්තේ "[[කෘෂ්ණ|කළු]] කන්ද" යන අරුතැති ''කෘෂ්ණගිරි'' නම් සංස්කෘත වදනෙනි.<ref name=ancient>{{cite web|url=http://www.bhramanti.com/kanheri.html|title=Kanheri Caves|accessdate=2007-01-28}}</ref> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} ==වැඩිදුර කියවීමට== {{Commons category|Kanheri Caves|කාන්හෙරී ලෙන්}} * Nagaraju, S. (1981). ''Buddhist Architecture of Western India'', Delhi: Agam Kala Prakashan. ==බාහිර සබැඳි== {{Portal|ඉන්දියාව}} *[https://web.archive.org/web/20090122095004/http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_maha_kanhericaves.asp Archaeological Survey of India, "Kanheri Caves"] *[http://www.conflatingvisions.com/2015/08/kanheri-caves-a-walk-through-the-historical-timeline-of-buddhism/ Walking through the Historical Timeline of Buddhism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170816235516/http://www.conflatingvisions.com/2015/08/kanheri-caves-a-walk-through-the-historical-timeline-of-buddhism/ |date=2017-08-16 }} *[http://www.bhramanti.com/kanheri.html Kanheri Caves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090615084707/http://www.bhramanti.com/kanheri.html |date=2009-06-15 }} *[http://www.veoh.com/videos/v7071978efhj2aF6 Kanheri Caves Decoded is an online documentary video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221227165318/https://www.veoh.com/videos/v7071978efhj2aF6 |date=2022-12-27 }} *[https://web.archive.org/web/20170110234211/http://hikeden.com/customerexplore/details/220 A detailed Review of Kanheri Caves and Sanjay Gandhi National Park: Read this before you go.] {{Caves around Mumbai}} {{Tourist attractions in Mumbai}} {{Indian Buddhist Caves}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:දැවැන්ත බුද්ධ ප්‍රතිමා]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] aym0hyn22qmp08kf5eauvae7ghmhz73 0 87924 788424 518725 2026-04-24T14:49:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788424 wikitext text/x-wiki {{Infobox_ancient_site | name = ආම්බිවලී ලෙන් | native_name = | alternate_name = | image = Ambivali Caves.jpg | imagealttext = | caption = ආම්බිවලී ලෙන් | map_type = India |relief=yes | map_alt = | coordinates = {{coord|19.0186684|73.497052|display=inline, title}} | location = | region = | type = | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = | abandoned = | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | public_access = | website = | notes = }} {{BuddhasHolySites}} '''ආම්බිවලී ලෙන්''', හෙවත් '''ආම්බිවලී ලෙනී''', යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] ප්‍රාන්තයේ [[රායිගාද් දිස්ත්‍රික්කය|රායිගාද් දිස්ත්‍රික්කයේ]][[නෙරාල්, ඉන්දියාව|නෙරාල්]] අසල පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි. මෙය [[කල්‍යාන්]] සිට 8km ගිනිකොණ දෙසින් පිහිටා ඇත.<ref>{{cite book |last1=Brancaccio |first1=Pia |title=The Buddhist Caves at Aurangabad: Transformations in Art and Religion |date=2010 |publisher=BRILL |isbn=9004185259 |page=33 |url=https://books.google.com/books?id=m_4pXm7dD78C&pg=PA33 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |title=Maharashtra State Gazetteers |date=1964 |publisher=Directorate of Government Print., Stationery and Publications, Maharashtra State |page=709 |url=https://books.google.com/books?id=W2hDAAAAYAAJ |language=en}}</ref> මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ගංගාවක අවතල කොටසක වූ පහත් කඳුගැටයක ය.<ref>{{cite book |title=Bulletin of the Deccan College Research Institute |date=1982 |publisher=Dr. A. M. Ghatage, director, Deccan College Postgraduate and Research Institute |page=78 |url=https://books.google.com/books?id=WbmPutwfaocC |language=en}}</ref> මෙහි බරාඳ සහිත [[විහාර]] කුටි 12ක් සමඟ ජල පොකුණු කිහිපයක් දක්නට ලැබේ. මෙහි බරාඳයෙහි වූ කුළුණක [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]] සහිත අභිලේඛනයක් දක්නට ලැබේ. ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Portal|ඉන්දියාව}} {{Indian Buddhist Caves}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] hulz7t0dypwoohssd513rlzxb9oe797 0 87931 788454 741184 2026-04-24T14:54:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788454 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = බේඩ්සේ ලෙන් | photo = Bedsa Caves main vihara.jpg | photo_caption = ලෙනෙහි ඇති [[චෛත්‍ය]] ගෘහය | location = [[මාවාල්]] තාලුකාව, [[පූනේ දිස්ත්‍රික්කය]], [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], [[ඉන්දියාව]] | depth = | length = | coords = | map=India | relief=yes | survey = | survey_format = | discovery = | geology = බැසෝල්‍ට් | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = පහසු | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = බේඩ්සේ හෝ බේඩ්සා }} {{BuddhasHolySites}} '''බේඩ්සේ ලෙන්''' (හෙවත් '''බේඩ්සා ලෙන්''') ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] ප්‍රාන්තයේ [[පූනේ දිස්ත්‍රික්කය|පූනේ දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[මාවාල්]] තාලුකාව තුළ පිහිටි [[බෞද්ධ]] ලෙන් සමූහයකි. මෙම ලෙන්වල ඉතිහාසය [[සාතවාහන]] යුගය,<ref>Michell, 351</ref> එනම් ක්‍රි.පූ. වන සියවස තෙක් දිවෙයි.<ref>Harle, 54</ref> මේවා [[භාජා ලෙන්]]වල සිට 9 km පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රදේශයේ පිහිටි වෙනත් ලෙන් වන්නේ [[කාර්ලා ලෙන්]], [[පතන් බෞද්ධ ලෙන]] සහ [[නාසික් ලෙන්]] ය. ==සටහන්== {{Reflist}} ==ආශ්‍රේයයන්== *Harle, J.C., ''The Art and Architecture of the Indian Subcontinent'', 2nd edn. 1994, Yale University Press Pelican History of Art, {{ISBN|0300062176}} *Michell, George, ''The Penguin Guide to the Monuments of India, Volume 1: Buddhist, Jain, Hindu'', 1989, Penguin Books, {{ISBN|0140081445}} ==බාහිර සබැඳි== {{Portal|ඉන්දියාව}} {{Commons category|Bedse caves|බේඩ්සේ ලෙන්}} * [https://camppawna.com/place/bedse-caves/ Bedse Caves detail info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181009132332/https://camppawna.com/place/bedse-caves/ |date=2018-10-09 }} * [https://www.flickr.com/photos/himanshu_sarpotdar/sets/72157600281744703/ Photographs by Himanshu Sarpotdar] * [http://www.wondermondo.com/Countries/As/India/Maharashtra/Bedse.htm Bedse Caves - legendary cliff temples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180118201523/http://www.wondermondo.com/Countries/As/India/Maharashtra/Bedse.htm |date=2018-01-18 }} {{coord|18|44|51.75|N|73|31|57.5|E|region:IN|display=title}} {{Indian Buddhist Caves}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:පූනේ දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] ov2lorpoqvgyvjkcry16b3lgy5pwp9y 0 87953 788437 518707 2026-04-24T14:51:36Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788437 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ගාන්ධාර්පාලේ ලෙන් | image = Gandhapale_caves_front.jpg | caption = ගාන්ධාර්පාලේ ලෙන් | type = | locmapin = India | coordinates = {{Coord|18.086802|N|73.404100|E|display=title,inline}} | location = | area = | built = | architect = | architecture = | governing_body = ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණායතනය }} {{BuddhasHolySites}} '''ගාන්ධාර්පාලේ ලෙන්''', හෙවත් '''මහාඩ් ලෙන්''' හෝ '''පාණ්ඩව ලේණි''', යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[මුම්බායි]] සිට 105 km පමණ දකුණින් මුම්බායි-ගෝව අධිවේගී මාර්ගයේ [[මහාඩ්]] අසල පිහිටි ලෙන් 30කින් යුත් [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] විහාර සංකීර්ණයකි.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=198|edition=1.}}</ref> මෙහි වූ වැදගත් ලෙන් කිහිපයක් පහත පරිදි වේ:<ref name=AHIR /> *ලෙන් 1: මෙහි ඉදිරිපස බරාඳය අඩි 53ක් දිගැති අතර අඩි 8ක් පළල් ය. මෙහි [[බුද්ධ]] ප්‍රතිමාවක් සමඟ ධර්මචක්‍රයක් සහ මුවකුගේ රුවක් දැකගත හැක. *ලෙන් 8: උසැති දාගැබක් ඇත. *ලෙන් 15: දාගැබක් සහිත ය. *ලෙන් 21: හිඳි බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් සහ පරිවාර රූ සහිත ය. මෙහි වූ අභිලේඛන අනුව, වානිජකරුවන් සහ ගොවියන් විසින් [[සංඝ (බුද්ධාගම)|සංඝයාට]] සිදුකළ දානයන් පිළිබඳ සඳහන් වේ.<ref name=AHIR /> <gallery> Gandhapale caves.jpg|සාමාන්‍ය දර්ශනය File:Pandav Leni.jpg|ලෙන් Gandhapale caves entrances.jpg|ලෙන් පිවිසුම Gandhapale caves inside.jpg|අභ්‍යන්තරය Gandhapale caves inscription.jpg|දානමය අභිලේඛනයක් </gallery> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] {{Buddhism-stub}} hi4ienwcgd3n7sawt5bvkojat07u7r4 0 87954 788438 518708 2026-04-24T14:51:46Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788438 wikitext text/x-wiki {{Infobox historic site | name = ඝටෝත්කච ලෙන් | image = Ghatotkach cave.jpg | caption = ඝටෝත්කච ලෙන | map_relief = =yes | type = | locmapin = India | coordinates = {{Coord|20.552620|N|75.584977|E|display=title,inline}}<!-- {{Coord}} --> | location = | area = | built = | architect = | architecture = | governing_body = ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව }} {{BuddhasHolySites}} '''ඝටෝත්කච් ලෙන්''' පිහිටියේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[අජන්තා, මහාරාෂ්ට්‍ර|අජන්තා]] සිට 18&nbsp;km පමණ බටහිරින්, ජින්ජාලා ගම්මානය අසල ය.<ref name=AHIR /> මෙහි [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] ත්‍රිත්වයක් ඇති අතර, ඉන් එකක් [[චෛත්‍ය]]ශාලාවක් ද, අනෙක් දෙක [[විහාර]] ද වේ. මෙම ලෙන් කැන ඇත්තේ ක්‍රි.ව. 6වන සියවසෙහි [[මහායාන බුද්ධාගම|මහායාන බුද්ධාගමේ]] ආභාසය අනුව ය.<ref name=AHIR /> මෙම ලෙන්වල [[වාකාටක]] රාජවංශයේ [[හරිශේන]] රජුගේ (රාජ්‍ය පාලනය ක්‍රි.ව. 475 – 500 පමණ) අමාත්‍යවරයකු වූ වරාහදේව නැමැත්තකුගේ අභිලේඛනයක් ඇතුළත් ය.<ref name="SpinkVol5P180">{{cite book |last1=Spink |first1=Walter |title=Ajanta: History and Development, Volume 5 Cave by Cave |date=2006 |publisher=BRILL |isbn=9789047411871 |page=180 |url=https://books.google.com/books?id=UNOvCQAAQBAJ&pg=PA180&lpg=PA180 |language=en}}</ref> වරාහදේව විසින්ම [[අජන්තා ලෙන්]] අංක 16හි ඇති අභිලේඛනය ද කරවා ඇති අතර, ඔහු සැදැහැති බෞද්ධයකු වූ බැව් පෙනේ: "පූජනීය ධර්මය සිය එකම සගයා කරගනිමින්, (ඔහු) ලෝක ගුරු බුදුන් වහන්සේ කෙරෙහි පැහැදිණි".<ref name="SpinkVol5P180"/> ඝටෝත්කච ලෙනෙහි වූ අභිලේඛනයෙහි [[බුදුන්]], [[ධර්මය|දහම්]] සහ [[සංඝයා|සඟුන්]] පිළිබඳ විස්තර කෙරේ.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|pages=191–192|edition=1.}}</ref> එම අවස්ථාවේම වරාහදේව සිය හින්දු උරුමය පිළිබඳව ද සඳහන් කරයි.<ref name="SpinkVol5P180"/> {{multiple image|perrow=4|total_width=600|caption_align=center | align = center | direction =horizontal | header= | image1 = Ghatotkach caves.jpg | caption1 = ඝටෝත්කච ලෙන් සහ එහි පරිසරය | image2 = Plan of the Ghatotkacha cave.jpg | caption2 = ප්‍රධාන ලෙනෙහි සැලැස්ම | image3 = Ghatotkacha cave inscription.jpg | caption3 = ඝටෝත්කච ලෙන් අභිලේඛනය | image4 = Ghatotkacha cave inscription (translation, 1963).jpg | caption4 = ඝටෝත්කච ලෙන් අභිලේඛනය (පරිවර්තනය) | footer= }} ==බාහිර සබැඳි== * [https://www.youtube.com/watch?v=kA5oUHC0zHI Video of the caves] ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Portal|ඉන්දියාව}} {{Indian Buddhist Caves}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] {{Buddhism-stub}} 8j0s6jcym2ihnkeuq03orvftekz6u1h 0 87955 788439 518709 2026-04-24T14:51:56Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788439 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = ඝෝරාවාඩී ලෙන්<br>ඝෝරාදේශ්වර් ලෙන්<br>ශේලාර්වාඩී ලෙන් | photo =Ghoradeshwar (Shelarwadi) Leni.jpg | photo_caption =ලෙන්. | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = සානා ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|18.692251|73.704056|display=inline, title}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''ඝෝරාවාඩී ලෙන්''', හෙවත් '''ඝෝරාදේශ්වර් ලෙන්''' සහ '''ශේලාර්වාඩී ලෙන්''', ‍යන නම්වලින් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[පූනේ]] සිට 25&nbsp;km පමණ වයඹදිගින් පිහිටි ලෙන් සමූහයකි. මුල්කාලීනව බෞද්ධ ලෙන් වූ මේවායේ වර්තමානයෙහි බෞද්ධ මෙන්ම හින්දු දේව ප්‍රතිමා ද දක්නට ලැබේ. මෙය පූනේ සහ [[මුම්බායි]] යා කෙරෙන NH4 අධිවේගී මාර්ගය ආසන්නයේ පිහිටා ඇත. මෙම ලෙන් ක්‍රි.ව. 3වන සහ 4වන සියවස් අවට කාලයේ නිර්මාණය වී ඇති බව පෙනේ. මෙහි [[චෛත්‍යගෘහ]] හා සම්බන්ධ [[භාවනා]] ශාලා නවයක් ඇත. මෙහි එක් බිත්තියක වූ [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින් ලියූ අභිලේඛනයක මෙම [[චෛත්‍යගෘහය]] [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ|බුදුන්]] ඇතුළු [[සංඝ]]යා උදෙසා, "භදාන්ත්සිංහ"ගේ ශ්‍රාවකයකු වූ "ධාපර්"ගේ දියණියන් විසින් පූජා කළ බැව් දැක්වේ. මෙම චෛත්‍යගෘහය වර්තමානයේ [[ශ්‍රී ඝෝර්වාදේශ්වර් දේවාලය]] ලෙස හැඳින්වේ. ==බාහිර සබැඳි== {{Commons|Category:Ghoravadi Caves|ඝෝරාවාඩී ලෙන්}} {{Portal|ඉන්දියාව}} *[http://wikimapia.org/519107/ Ghorawdeshwar Temple] {{Suburbs of Pune}} {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] {{Maharashtra-geo-stub}} 6va7mqlhepcqnwq4hdgyhg1mq708uo3 0 87956 788431 671828 2026-04-24T14:50:36Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788431 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = කාර්ලා ලෙන් | photo = Karla caves Chaitya.jpg | photo_caption = කාර්ලාවේ මහා ස්තූපය, මහාරාෂ්ට්‍ර | location = [[කාර්ලි, ඉන්දියාව]] | depth = | length = | coords = | survey = | map=India | relief=yes | survey_format = | discovery = | geology = බැසෝල්ට් | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''කාර්ලා ලෙන්''', '''කාර්ලි ලෙන්''', '''කාර්ලේ ලෙන්''' හෙවත් '''කාර්ලා කුටි''', යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[මහාරාෂ්ට්‍ර]]යේ [[ලෝනාවාලා]] අසල [[කාර්ලි, ඉන්දියාව|කාර්ලි]] හි පිහිටි පුරාතන [[ඉන්දියානු ශෛලකර්ම ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය|ඉන්දියානු ශෛලකර්ම]] [[බෞද්ධ]] ලෙන් විහාර සමූහයකි. මෙය ලෝනාවාලා සිට කිලෝමීටර 10.9 පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. මෙම ප්‍රදේශයේ පවතින සෙසු ලෙන් වන්නේ [[භාජා ලෙන්]], [[පතන් බෞද්ධ ලෙන]], [[බේඩ්සේ ලෙන්]] සහ [[නාසික් ලෙන්]] ය. මෙහි වූ ස්මාරක ක්‍රි.පූ. 2වන සියවසේ සිට ක්‍රි.ව. 5වන සියවස දක්වා කාලය පුරා ඉදිවී ඇත. මෙහිවූ පැරණිතම ලෙන් විහාරය ක්‍රි.පූ. 160ට පමණ අයත් ය. මෙම ලෙන් [[අරාබි මුහුද|අරාබි මුහුදේ]] සිට [[ඩෙකෑන් සානුව|ඩෙකානය]] තෙක් විහිදුණු පුරාතන [[වෙළඳ මාර්ග]]යක පිහිටියේ ය. මහාරාෂ්ට්‍රයේ සෙසු ශෛලකර්ම බෞද්ධ ලෙන් හා සැසඳීමේ දී, කාර්ලාව පැරණි සහ ප්‍රමාණයෙන් කුඩා නමුත් එය වඩාත් ප්‍රකටව ඇත්තේ එහිවූ "මහා චෛත්‍යය" (ලෙන් අංක 8) නිසාවෙනි. එය මෙම යුගයට අයත්, "විශාලතම සහ වඩාත්ම හොඳින් සංරක්ෂණය වී පවත්නා" [[චෛත්‍ය]] ශාලාව වන අතර, එහි ප්‍රමාණයෙන් විශාල කැටයම් ගණනාවක් දක්නට ලැබේ.<ref>Michell, 374</ref> බොහෝ වෙළෙන්දන් සහ [[සාතවාහන]] පාලකයන් විසින් මෙම ලෙන් ඉදිකිරීමට අනුග්‍රහ දක්වා තිබේ. මහාරාෂ්ට්‍රය තුළ කාර්ලිය පිහිටා ඇත්තේ [[උතුරු ඉන්දියාව]] සහ [[දකුණු ඉන්දියාව]] මායිම්වන ස්ථානයක ය.<ref name="public">{{cite web |url=http://www.public.iastate.edu/~tart/arth382/lecture7.html |title=Later Andhra Period India |accessdate=2007-01-24 }}</ref> ප්‍රධාන වෙළඳ මාර්ග සමීපයෙහි පිහිටි බැවින් මෙම ආරාම සංචාරක වෙළඳුන් හට නවාතැන් පහසුකම් සපයන්නට ද ඇත.<ref name="keay">{{Cite book |last=Keay |first=John |author-link=John Keay |title=India: A History |year=2000 |publisher=Grove Press |location= New York, USA |isbn=0-8021-3797-0 | pages = 123–127| url=https://books.google.com/books?id=3aeQqmcXBhoC}}</ref> වර්තමානයෙහ්ජ්, මෙම ලෙන් සංකීර්ණය [[ඉන්දියාවේ පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණ ආයතනය]] විසින් ආරක්ෂිත ස්ථානයක් ලෙස නම්කොට ඇත.<ref>{{cite web |url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_maharashtra.asp|title= Karla Caves|publisher=NIC|accessdate=2012-05-19}}</ref> ==Mමේවාත් බලන්න== {{Portal|ඉන්දියාව}} * [[භාජා ලෙන්]] * [[බේඩ්සේ ලෙන්]] ==ආශ්‍රේයයන්== {{BuddhasHolySites}} {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== {{commons category|Karla caves|කාර්ලා ලෙන්}} * [http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_maha_karlacaves.asp Archaeological Survey of India, "Karla Caves"] * [http://www.karlacaves.com Karla Caves - Ancient Buddhist rock-cut cave ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210124204702/http://www.karlacaves.com/ |date=2021-01-24 }} * [https://web.archive.org/web/20100210052002/http://flonnet.com/fl2419/stories/20071005505506600.htm Flonnet.com article on caves of Western India] * [https://www.youtube.com/watch?v=lELou4aaEts Kanheri Caves Decoded] – YouTube * [http://indiathatwas.com/inscriptions-in-the-karla-caves-maharashtra/ Inscriptions at the Karla Caves] * Epigraphia Indica Vol. 7 [https://archive.org/stream/epigraphiaindica014351mbp Karle Cave inscription p.47ff] * [https://kevinstandagephotography.wordpress.com/2015/04/05/karla-caves/ Kevin Standage, An Indian Travel Photography Blog (Karla caves)] * [https://www.photodharma.net/India/Satdhara-Stupas/Satdhara-Stupas.htm Photodharma photographs] {{Coord|18|47|00|N|73|28|14|E|region:IN_type:landmark_source:dewiki|display=title}} {{Indian Buddhist Caves |state=expanded}} [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:පූමේ දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයම්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] j3g0w4cxx9r1mosyj708ziqneqa321i 0 87973 788446 518716 2026-04-24T14:53:06Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788446 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = නේනාවලී ලෙන්<BR>ඛඩ්සාම්බ්ලේ ලෙන් | photo = | photo_caption = | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = නේනාවලී ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|18.506954|73.335075|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''නේනාවලී ලෙන්''', හෙවත් '''ඛඩ්සාම්බ්ලේ ලෙන්''' පිහිටා ඇත්තේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[රායිගාඩ් දිස්ත්‍රික්කය|රායිගාඩ්]] හි සුධාගාඩ් නම් ප්‍රදේශයේ ය. [[බෞද්ධ]] ලෙන් 37කින් යුත් මෙම සමූහය පාලි සිට 35&nbsp;km පමණ දුරින් පිහිටියේ ය. මෙම ලෙන් ක්‍රි.පූ. පළමු සියවසට අයත් යැයි සැලකේ.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=200|edition=1.}}</ref> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] {{Buddhism-stub}} fm2hq9yv70dcyghhknjy02hdk6jokgl 0 87974 788432 518702 2026-04-24T14:50:46Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788432 wikitext text/x-wiki {{short description|ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්}} {{Infobox Cave | name = කුඩා ලෙන් | photo =Kuda-caves-15.JPG | photo_caption =කුඩා ලෙන් | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra | map_width = | map_caption = |relief=yes | label = කුඩා ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|18.285214|73.073175|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} {{BuddhasHolySites}} '''කුඩා ලෙන්''' පිහිටා ඇත්තේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] දකුණු [[කොන්කන්]] හි [[මුරුද්-ජන්ජීරා]] උතුරු වෙරළ තීරයෙහි නැගෙනහිර පස වූ කුඩා නම් ගම්මානයේ ය. මෙහි ඇති [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] පහළොව කුඩා සහ සරල අත. එය ක්‍රි.පූ. පළමුවන සියවසේ දී නිර්මාණය කොට ඇත.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|pages=197–198|edition=1.}}</ref> මෙහි [[චෛත්‍ය]] ගෘහයෙහි වූ බරාඳයෙහි [[බුදුන් වහන්සේ]] කැටයම් කිහිපයක් දක්නට ලැබෙන අතර, එහි පද්මය, ධර්ම චක්‍රය සහ [[නාග]] සංකේත ද දක්නට ලැබෙයි. පසුකාලීනව 5වන/6වන සියවස්වල දී මෙම ලෙන් [[මහායාන]] නිකායට නතුවූ අතර, එම නිකායයට අයත් ප්‍රතිමා නිර්මාණය විය.<ref name=AHIR /> මෙහු පළමු ලෙනෙහි බිත්තියේ පුරාතන සෙල්ලිපියක් දක්නට ලැබේ. සයවන ලෙනෙහි හස්ති රූප දැකගත හැක.<ref>{{cite book|last=Gunaji|first=Milind|title=Offbeat tracks in Maharashtra|year=2010|publisher=Popular Prakashan|location=Mumbai|isbn=8179915786|pages=222–223|edition=2nd}}</ref> මෙහිවූ අභිලේඛනය තිහ මඟින් ගිහියන්ගේ සහ පැවිද්දන්ගේ දානයන් විස්තර කරයි. මෙහි සෙඖ දායකයන් අතර යකඩකරුවන්, උද්‍යාන පාලකයකු, බැංකුකරුවකු, ලේඛකයකු, වෛද්‍යවරයකු, මල් වෙළෙන්දකු සහ අමාත්‍යවරයකු ද වේ.<ref name=AHIR /> <gallery> Kuda-caves-01.JPG|ස්තූපය Kuda-caves-02.JPG|අභිලේඛන Kuda-caves-03.JPG|කැටයම් Kuda-caves-04.JPG|කැටයම් Kuda-caves-05.JPG|කැටයම් Kuda-caves-06.JPG|කැටයම් Kuda-caves-07.JPG|කැටයම් Kuda-caves-08.JPG|හස්ති කැටයම් Kuda-caves-09.JPG </gallery> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} ==බාහිර සබැඳි== {{commonscat-inline|Kuda caves|කුඩා ලෙන්}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] {{Buddhism-stub}} kdzahwl1n4wypaa1ol8fnv2013tn5qs 0 87975 788433 518703 2026-04-24T14:50:56Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788433 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = කෝණ්ඩානා ලෙන්<br>කෝණ්ඩානේ ලෙන් | photo = Archaic archtecture of Kondana caves.jpg | photo_caption = කෝණ්ඩානා ලෙන්, මහාරාෂ්ට්‍ර | location = [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], ඉන්දියාව | depth = | length = | coords = {{coord|18.839291|73.384370|region:IN_type:landmark|display=inline, title}} | survey = | map=India#India Maharashtra | relief=yes | survey_format = | discovery = | geology = බැසෝල්‍ට් | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''කෝණ්ඩානා ලෙන්''' පිහිටියේ [[ලෝනාවාලා]]වට 33 km පමණ උතුරින්, [[කාර්ලා ලෙන්]]වලට 16 km පමණ වයඹදිගින් කෝණ්ඩානා නම් කුඩා ගම්මානයේ ය. මෙහි [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] 16ක් ඇත. මෙම ලෙන් මුලින්ම නිර්මාණය වී ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. පළමු සියවසේ පමණ ය. එහි දැවමය ගෘහනිර්මාණ අනුකරණය කරමින් තැනූ අංග දැකගත හැක.<ref name=AHIR /> රාජ්මාචි ගම්මානයේ සිට පහළට පැමිණීමෙන් මෙම ස්ථානයට ප්‍රවේශ විය හැක.<ref>{{cite book|last=Kapadia|first=Harish|title=Trek the Sahyadris|year=2003|publisher=Indus Publ.|location=New Delhi|isbn=8173871515|page=122|edition=5.}}</ref> මෙහි [[චෛත්‍ය]] ගෘහය ඉදිරිපස එක් අභිලේඛනයක් පමණක් දක්නට ලැබෙන අතර එහි දානපතියන් පිළිබඳ සඳහන් වේ.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=197|edition=1.}}</ref> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Commons category|Kondane Caves|කෝණ්ඩානා ලෙන්}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} {{BuddhasHolySites}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] 2g8ucyo56s7fj4v8di0t9q9ms19tsv6 0 87976 788436 518706 2026-04-24T14:51:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788436 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = ඛේද් ලෙන් | photo =Khed caves.jpg | photo_caption =ඛේද් ලෙන් | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = ඛේද් ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|17.721544|73.398402|display=inline, title}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''ඛේද් ලෙන්''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] ප්‍රාන්තයේ [[ඛේද්, රත්නගිරි|ඛේද්]] නගරය අසල පිහිටි පුරාතන බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි.<ref name=AD/><ref>{{cite book |last1=Nairne |first1=Alexander Kyd |title=History of the Konkan |date=1988 |publisher=Asian Educational Services |isbn=9788120602755 |page=9 |url=https://books.google.com/books?id=nzPCcILP-XwC&pg=PA9 |language=en}}</ref> මෙම ලෙන් සමූහයට විශාල [[විහාර]] ශාලාවක්, භික්ෂූන් සඳහා වූ කුටි තුනක්, සහ දිගටි ශාලාවක පිහිටි [[ස්තූප]]යක් අයත් වේ.<ref name=AD>{{cite book |last1=Deshpande |first1=Aruna |title=Buddhist India Rediscovered |date=2013 |publisher=Jaico Publishing House |isbn=9788184952476 |page=222 |url=https://books.google.com/books?id=nbUQAgAAQBAJ&pg=PT222 |language=en}}</ref> එසේම කුඩා ලෙන් හතරක් ද මෙම සමූහයට අයත් ය.<ref name=AD/> මෙම ලෙන් ඇත්තේ අතිශය කනගාටුදායක තත්ත්වයක ය. ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== * [https://goo.gl/maps/d1ycExb3n7n Google images] {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] {{Buddhism-stub}} 0m4u7psgd2d6tlifn0i91x4j4ghwugp 0 87977 788429 518699 2026-04-24T14:50:16Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788429 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = කරාඩ් ලෙන් | photo =Karad caves Agashiv Leni.jpg | photo_caption =කරාඩ් ලෙන්, අගශිව් ලේනී. | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = සානා ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|17.2352778|74.1522222|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} {{BuddhasHolySites}} {{commonscat|Karad caves|කරාඩ් ලෙන්}} '''කරාඩ් ලෙන්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[කෝයිනා ගඟ]] අසල [[කරාඩ්]] සිට කිලෝමීටර 5ක් නිරිත දෙසින් ජාඛින්වාඩි ගම්මානය අසල පිහිටි [[ලෙන්]] 66කින් යුත් [[බෞද්ධ]] ස්මාරක සමූහයකි.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India: history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=197|edition=1.}}</ref> මෙයට අයත් ලෙන් කාණ්ඩ වන්නේ: * අගශිව් ලෙන් {{coord|17.2352778|74.1522222|display=inline}} * භෛරව් ලෙන් {{coord|17.239268|74.148289|display=inline}} * දෝන්ග්‍රායි ලෙන් {{coord|17.2551854|74.1634643|display=inline}}) මෙහි ඇතැම් ලෙන් අගශිව් කඳුගැටයේ ද, සමහර ලෙන් ජාඛින්වාඩි අවට ද පිහිටා ඇත. මෙහි දකුණට මුහුණලා පිහිටි ලෙන් වැදගත් වේ. මෙහි නිම්නයේ ද ලෙන් පිහිටා ඇත. මෙහි එක් ලෙනක [[චෝඛාමේල]] අවුරුදු 8ක් වාසය කළ හෙයින් එම ලෙන ඔහුගේ නමින් හැඳින්වේ.<ref>{{cite journal|last=Frere|first=H. B. E.|title=Memorandum of some Buddhist Excavations near Karadh|journal=Journal of the Bombay Branch of the Royal Asiatic Society|year=1851|volume=3|pages=108–117|publisher=The Society}}</ref> ක්‍රි.ක්‍රි.පූ. පළමුවන සියවසේ කැන ඇති මෙහි ලෙන් ඉතා චාම් ය.<ref name=AHIR /> *ලෙන් අංක 5 - ආදිතම බෞද්ධ සංකේත දක්නට ලැබේ. *ලෙන් අංක 30 - බෞද්ධ සංකේත මෙහි වූ අභිලේඛනයෙහි මෙය ''ගෝපාල''ගේ පුත් ''සංඝමිත්‍ර''ගේ දානයක් බැව් සඳහන් වේ.<ref name=AHIR /> <gallery> File:Karad caves Dongrai Leni.jpg|කරාඩ් ලෙන්, දෝන්ග්‍රායි ලේනී. File:Agashiv cave.jpg|කරාඩ් ලෙන්, අගශිව් ලෙන්වලින් එකක්. File:Buddhist Cave 7, Jakhinwadi, Karad.jpg|බෞද්ධ ලෙන අංක 7, ජාඛින්වාසි, කරාඩ්. File:Buddhist Cave 9, Jakhinwadi, Karad.jpg| බෞද්ධ ලෙන අංක 9, ජාඛින්වාසි, කරාඩ්. </gallery> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} ==බාහිර සබැඳි== {{Portal|ඉන්දියාව}} * [https://archive.is/20130920185746/http://panunkashmir.org/blog/pilgrimage/exploration-at-karad/ Exploration at Karad] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] {{Buddhism-stub}} 927fie8r42v5qz870kvv0b869ji1fji 0 87990 788458 518729 2026-04-24T14:55:06Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788458 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = යේර්ඵාල් ලෙන් | photo =Yerphale stupa.jpg | photo_caption = යේර්ඵාල් ලෙන්වල බෞද්ධ ස්තූපයක නටබුන් | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = යේර්ඵාල් ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|17.382077|73.942973|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''යේර්ඵාල් ලෙන්''', හෙවත් '''යේර්ඵාලේ ලෙන්''', ‍යනු [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] ප්‍රාන්තයේ උම්බ්‍රාජ් අසල පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි. මෙම යළි ලෙන් සොයාගනු ලැබූයේ ඉතා මෑතක දී, 1979 පමණ ය.<ref>{{cite book |last1=Qureshi |first1=Dulari |title=The Rock-cut Temples of Western India |date=2010 |publisher=Bharatiya Kala Prakashan |isbn=9788180902024 |page=346 |url=https://books.google.com/books?id=7GVEAQAAIAAJ |language=en}}</ref> මෙම ලෙන් [[කරාඩ් ලෙන්]]වල නුදුරින් පිහිටා ඇත (25&nbsp;km පමණ). මෙම සමූහයේ [[ස්තූප]]යක් සහිත කුඩා චෛත්‍ය ගෘහයක් ඇත.<ref>{{cite book |last1=Rujivacharakul |first1=Vimalin |last2=Hahn |first2=H. Hazel |last3=Oshima |first3=Ken Tadashi |last4=Christensen |first4=Peter |title=Architecturalized Asia: Mapping a Continent through History |date=2013 |publisher=Hong Kong University Press |isbn=9789888208050 |page=141 |url=https://books.google.com/books?id=FCoWAgAAQBAJ&pg=PA141 |language=en}}</ref><ref name=MA/> මෙහි තවත් කුටි දෙකක් සහ වැඩ නිම නොකළ ලෙනක් ද වේ. මෙම ලෙන් ක්‍රි.ව. දෙවන සියවසේ මුල් බාගයට අයත් වේ.<ref name=MA>{{cite web |title=Yerphal monastery, (towards) Umbraj, Maharashtra, IN - Mapping Buddhist Monasteries |url=http://monastic-asia.wikidot.com/yerphal |website=monastic-asia.wikidot.com |language=en}}</ref> ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] {{Buddhism-stub}} {{India-struct-stub}} k8c9vtqhkxidhm0bw5aqo42zq396sjj 0 87991 788461 518732 2026-04-24T14:55:36Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788461 wikitext text/x-wiki {{Infobox_ancient_site | name = වායී ලෙන් | native_name = | alternate_name = | image = Wai caves Pandavgad Leni Dhavadi.jpg | imagealttext = | caption = වායී ලෙන්වල පාණ්ඩව්ගාඩ් ලෙන | map_type = India#India Maharashtra |relief=yes | map_alt = | coordinates = {{coord|17.997386|73.8624306|display=inline, title}} | location = | region = | type = බෞද්ධ ලෙන් | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = | abandoned = | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | public_access = | website = | notes = }} '''වායී ලෙන්''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[මහාරාෂ්ට්‍ර]]යේ [[වායී, මහාරාෂ්ට්‍ර|වායී]] සිට 7 km පමණ උතුරින් [[ලෝනාරා]] ප්‍රදේශයේ පිහිටි [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] 9කින් යුත් සමූහයකි.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=201|edition=1.}}</ref> මෙහි [[චෛත්‍ය]] ශාලාවෙහි වූ [[ස්තූප]]ය [[ශිව]] දේවාලයක් බවට පත්කොට ඇත.<ref name=AHIR /> <gallery> Wai caves Pandavgad Leni entrance.jpg|වායී ලෙන්, පාණ්ඩවගාඩ් ලෙනෙහි පිවිසුම. Wai caves Lohare Leni.jpg|වායී ලෙන්, ලෝහාරේ ලෙන ({{coord|17.993732|73.916158|display=inline}}). </gallery> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] {{Buddhism-stub}} {{India-struct-stub}} ch90v7pj4t0hp4hvusdj247c2sh1epg 0 87992 788441 518711 2026-04-24T14:52:16Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788441 wikitext text/x-wiki {{short description|ඉන්දියාවේ මහාරාෂ්ට්‍රයේ බෞද්ධ ලෙන්}} {{Infobox_ancient_site | name = නාඩ්සූර්/ ඨානාලේ ලෙන් | native_name = | alternate_name = | image = [[File:Thanale Caves.jpg|250px]]<br><br>[[File:Nadsur Vihara cave.jpg|250px]] | imagealttext = | caption = නාඩ්සූර්/ඨානාලේ ලෙන්, සහ විහාර අංක 7 ඇතුළත | map_type = India Maharashtra# India |relief=yes | map_alt = | coordinates = {{coord|18.569222|73.319068|display=inline, title}} | location = | region = | type = බෞද්ධ ලෙන් | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = | material = | built = | abandoned = | epochs = | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | public_access = | website = | notes = }} {{BuddhasHolySites}} '''ඨානාලේ ලෙන්''' හෙවත් '''නාඩ්සූර් ලෙන්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] බටහිර [[මහාරාෂ්ට්‍ර]]යේ [[මුම්බායි]] සිට {{cvt|72|km}} පමණ ගිනිකොණදිගට වන්නට පිහිටි [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] 23කින් යුත් සමූහයකි. මෙය [[රායිගාඩ් දිස්ත්‍රික්කය|රායිගාඩ්]] හි සූධාගාඩ් තාලුකාවේ ඨානාලේ ගම්මානයේ පිහිටියේ ය.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|pages=201-201|edition=1.}}</ref> මෙම ලෙන් නිර්මාණය කොට ඇත්තේ ක්‍රි.පූ. පළමු සියවසේ දී ය.<ref name=AHIR /> එහි [[චෛත්‍ය ගෘහ]] ද්විත්වයක්, [[ස්තූප]] ද්විත්වයක් සහ [[විහාර]] ශාලා දක්නට ලැබේ.<ref name=BLO/> ඉන්දියාවේ පිහිටි පැරණිතම කනින ලද ලෙන්වලින් එකක් විය හැකි මෙය, පුරාතන චෞල් වෙළඳ මාර්ගයෙහි පිහිටියේ ය. මෙහි වූ මුල්ම ලෙන් ක්‍රි.පූ. 70 සහ 50 අතර කාලයේ නිර්මාණය වන්නට ඇති බව, මෙහි වූ සෙල්ලිපි අනුව පෙනී යයි.<ref name=BLO>{{cite web |last1=Wright |first1=Colin |title=Interior of Buddhist vihara, Cave VII, Nadsur 10032616 |url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/i/019pho000001003u02616000.html |website=www.bl.uk |language=en}} {{PD-notice}}</ref> මෙම ලෙන් [[භාරතීය පුරාතත්ත්ව සර්වේක්ෂණය|භාරතීය පුරාවිද්‍යා සමීක්ෂණායතනය]] විසින් ආරක්ෂිත ස්මාරකයක් ලෙස නම්කොට ඇත. <gallery> File:Nadsur caves.jpg|නාඩ්සූර්/ඨානාලේ ලෙන් Thanale.jpg|සාමාන්‍ය දර්ශනය Stoop at Thanale Caves.jpg|ලෙන් තුළ ඇති ස්තූපයක් </gallery> ==ආශ්‍රේයය්න්== {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:ඉන්දියාවේ ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] {{Buddhism-stub}} cywxi0elfo0wmogcuvu00dofpq6sr58 0 87993 788463 518734 2026-04-24T14:55:56Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788463 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = ශිර්වල් ලෙන් | photo =Shirwal cave.jpg | photo_caption =ශිර්වල් ලෙන් | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = ශිර්වල් ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|18.1433937|73.939501|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''ශිර්වල් ලෙන්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[පූනේ]] සිට 48 km පමණ දකුණට වන්නට [[ශ්‍රීවල්]] නම් කුඩා ගම්මානයේ පිහිටි [[බෞද්ධ ලෙන්]] 15කින් යුත් සංකීර්ණයකි.<ref name=AHIR>{{cite book|last=Ahir|first=D. C.|title=Buddhist sites and shrines in India : history, art, and architecture|year=2003|publisher=Sri Satguru Publ.|location=Delhi|isbn=8170307740|page=201|edition=1.}}</ref> මෙහි එක් [[චෛත්‍ය]] ගෘහයක් සහ [[විහාර]] ශාලා 14ක් ඇත. මෙම ලෙන් චාම් වන අතර, මුල්කාලීන [[බෞද්ධ]] සම්ප්‍රදායයන් අනුව නිර්මාණය කොට ඇති බව පෙනේ.<ref name=AHIR /> ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} {{Portal|ඉන්දියාව}} {{Buddhism-stub}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] e0die8f0t6xe3xy1x632wyiuw6nu4tg 0 88000 788447 726242 2026-04-24T14:53:16Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788447 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = පන්හාලාකාජී ලෙන් | photo =पन्हाळेकाजी_लेणी.jpg | photo_caption =පන්හාලාකාජී ලෙන් | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = පන්හාලාකාජී ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|17.645678|73.245072|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''පන්හාලාකාජී ලෙන්''' පිහිටා ඇත්තේ ඉන්දියාවේ [[මහාරාෂ්ට්‍ර]] ප්‍රාන්තයේ [[රත්නගිරි]] දිස්ත්‍රික්කය තුළ, [[මුම්බායි]] සිට 160km පමණ දකුණට වන්නට ය. මෙය [[බෞද්ධ]] [[ලෙන්]] 30කින් පමණ සමන්විත ‍ය.<ref name="ET Bureau">{{cite news|last=ET Bureau|title=Quick getaway: Dapoli, Saharanpur, Nanjagud|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-04-18/news/38617616_1_saharanpur-lord-shiva-temples|accessdate=10 November 2013|newspaper=Economic Times|date=18 April 2013|agency=Bennett, Coleman & Co. Ltd.|archive-date=10 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110114858/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-04-18/news/38617616_1_saharanpur-lord-shiva-temples|url-status=dead}}</ref> ක්‍රි.ව. 3වන සියවසේ පමණ [[හීනයාන]] බෞද්ධ නිකායයෙහි ආභාසය අනුව නිර්මාණය වූ මෙහි මුල්කාලීන ලෙන් අංක 5 හි [[ස්තූපය]] ඉදිවී තිබේ.<ref name=Mitra /> මෙම ලෙන්වල [[බ්‍රාහ්මී]] සහ [[දේවනාගරී]] අක්ෂරවලින් යුත් අභිලේඛන තිබේ.<ref name="ET Bureau" /> ක්‍රි.ව. 10-11වන සියවස වන විට, [[වජ්‍රයාන]] බෞද්ධයන් විසින් ලෙන් අංක 10 නිර්මාණය කොට තිබේ. එහි ''අක්ෂෝභ්‍ය'' සහ ''මහාචන්දරෝෂණ'' වැනි වජ්‍රයාන දේවතා රූ දක්නට ලැබේ. [[සිල්හාරා]] පාලන සමයේ දී ''ශෛව'' සහ ''ගණාපත්‍ය'' ආගමිකයන් මෙහි පුදපූජා කටයුතු ආරම්භ කොට තිබේ.<ref name=Mitra /> මෙහි ඇති ලෙන් 29න් 28ක්ම පිහිටා ඇත්තේ කොට්ජායි කඳුකර දියපහරේ දකුණු ඉවුරේ ය. මෙහි වූ වැදගත් ලෙන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ:<ref name=Mitra>{{cite book|last=Mitra|first=Debala|title=India Archaeology 1981-82|year=1984|publisher=Archaeological Survey of India, Government of India|location=New Delhi|pages=97, 98|url=http://asi.nic.in/nmma_reviews/Indian%20Archaeology%201981-82%20A%20Review.pdf|accessdate=10 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131126135547/http://asi.nic.in/nmma_reviews/Indian%20Archaeology%201981-82%20A%20Review.pdf|archive-date=26 November 2013|url-status=dead}}</ref> *ලෙන් අංක 10 තුළ ''මහා-චන්ද්‍රරෝෂණ'' දේව රුවක් දක්නට ලැබේ. මෙම දේවතාවා [[ස්තූපය]] මත දක්නට ලැබෙන අතර, එය රත්නගිරිය සහ [[ඔරිස්සා, ඉන්දියාව|ඔරිස්සා]]වේ පුරාතන බෞද්ධ විහාර සිහිගන්වයි. *ලෙන් අංක 14 තුළ ''නාථ් පන්ථ'' දේව රූ සහිත ය. *ලෙන් අංක 19 තුඅල ශුවලිංගයක් දක්නට ලැබේ. එහි සිවිලිමේ හින්දු සූත්‍ර දක්නට ලැබේ. *ලෙන් අංක 29 ''නාථ් පන්ථ'' විසින් භාවිතයට ගෙන ඇති අතර, එය ''ගෞර් ලෙන'' ලෙස නම්කොට ඇත. <gallery> File:Cave_temple_at_panhaalekaji.jpg|කුළුණු File:Shilppatta.jpg|හස්ති කැටයම් File:Panhalakaji Caves.jpg|ශෛලමය කුළුණු File:Panhalakaji Caves1.jpg|ශෛලමය කැටයම් <!-- Deleted image removed: File:Panhalakaji Caves2.jpg|thumb|100px|Ganesh. --> File:Panhalakaji Caves3.jpg|ශෛලමය කැටයම් </gallery> ==ප්‍රවේශ විය හැකි ආකාර== *දුම්රියෙන්: ආසන්නතම දුම්රිය ස්ථානය පිහිටියේ [[ඛේද්, ‍රත්නගිරි]] හි ය.<ref name="ET Bureau" /> *මහා මාර්ග: [[දාපෝලි]] හි NH 4 අධිවේගී මාර්ගය අසල ය.<ref name="ET Bureau" /> ==බාහිර සබැඳි== {{Portal|ඉන්දියාව}} {{Commons cat|Panhalakaji Caves|පන්හාලාකාජී ලෙන්}} * [http://www.asimumbaicircle.com/images/rat_panhal-kaji-cavesmap_imgbig.jpg Map of Panhalakaji Caves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923175313/http://www.asimumbaicircle.com/images/rat_panhal-kaji-cavesmap_imgbig.jpg |date=2015-09-23 }} ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:රත්නගිරි දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්]] {{Buddhism-stub}} 4g4j45jenw54xrquuo3vx6k8uy9z4oa 0 88001 788448 592566 2026-04-24T14:53:26Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788448 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = පාටන් ලෙන් | photo = Patan Leni.jpg | photo_caption = පාටන් හි තම්කානේ අසල වූ ලෙනක් {{coord|17.415278|N|73.870556|E|display=inline}} | coords ={{coord|17.415198|N|73.870929|E|region:IN-MH_type:landmark_source:kolossus-dewiki|display=inline,title}} | location = [[පාටන්, මහාරාෂ්ට්‍ර]] | map=India | relief=yes | depth = | length = | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''පාටන් බෞද්ධ ලෙන්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[සතාරා දිස්ත්‍රික්කය|සතාරා දිස්ත්‍රික්කයේ]] [[පාටන්, මහාරාෂ්ට්‍ර|පාටන්]] අසලින් මෑතක දී සොයාගන්නා ලද ලෙන් සමූහයකි. මෙසේ ලෙන් එකොළහක් සොයාගන්නා ලද අතර, ඒවා පාටන් හි තක්මානේ, යේර්ඵාල්, යේරාද්වාඩි වැනි විවිධ ස්ථාන හතරක පිහිටා ඇත.<ref name="SG">{{cite book |last1=Ganvir |first1=Shrikant |title=Newly Discovered Buddhist Rock-cut Caves of Maharashtra: An Appraisal |url=https://www.academia.edu/33794798/Newly_Discovered_Buddhist_Rock-cut_Caves_of_Maharashtra_An_Appraisal |language=en |access-date=2021-01-06 |archive-date=2020-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403014734/https://www.academia.edu/33794798/Newly_Discovered_Buddhist_Rock-cut_Caves_of_Maharashtra_An_Appraisal |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Dutt |first1=Sukumar |title=Buddhist Monks and Monasteries of India: Their History and Their Contribution to Indian Culture |date=1988 |publisher=Motilal Banarsidass Publishe |isbn=978-81-208-0498-2 |page=141 |url=https://books.google.com/books?id=lxRHYFd0fB4C&pg=PA141 |language=en}}</ref> මෙම ලෙන් ක්‍රි.ව. දෙවන සියවසේ මුල් බාගයට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරේ.<ref name="SG"/> <gallery> Yerphale Buddhist cave in Patan.jpg|පාටන් හි යේර්ඵාල් බෞද්ධ ලෙන් {{coord|17.415198|N|73.870929|E|display=inline}} </gallery> ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} {{Indian Buddhist Caves |state=expanded}} [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:සතාරා දිස්ත්‍රික්කය]] mdpastnzh5j5jreg1ljov2or8hdeu2j 0 88003 788452 518722 2026-04-24T14:54:06Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788452 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cave | name = පෝහාලේ ලෙන් | photo =Pohale Caves.jpg | photo_caption =පෝහාලේ ලෙන් | location = | depth = | length = | map = India#India Maharashtra |relief=yes | map_width = | map_caption = | label = පෝහාලේ ලෙන් | map_alt = | coords = {{coord|16.790872|74.191172|display=inline, title|region:IN_type:landmark}} | survey = | survey_format = | discovery = | geology = | entrance_count = | entrance_list = | difficulty = | hazards = | access = | translation = | language = | pronunciation = }} '''පෝහාලේ ලෙන්''', හෙවත් '''පෝහාලා ලෙන්''' නැතහොත් '''පාවාලා ලෙන්''', ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[මහාරාෂ්ට්‍ර]]යේ [[කොල්හාපූර් දිස්ත්‍රික්කය]] තුළ පිහිටි බෞද්ධ ලෙන් සමූහයකි. මෙය [[කොල්හපූර්]] සිට 15km පමණ ඊසානදිගින් පිහිටා ඇත.<ref name=BUR>{{cite book |title=Revised Lists Of Antiquarian Remains In The Bombay Presidency |date=1897 |page=285 |url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.53162/2015.53162.Revised-Lists-Of-Antiquarian-Remains-In-The-Bombay-Presidency#page/n341/search/pohala}}</ref><ref name=ASI>{{cite web |title=ASI Mumbai Circle |url=http://www.asimumbaicircle.com/m_kolhapur.html |website=www.asimumbaicircle.com}}</ref> ලෙන් සරල අයුරින් නිමවා ඇති අතර, ඒවා [[ජ්‍යෝතිබා]] හි කඳුගැටය අසල කැන ඇත.<ref name=BUR/><ref name=ASI/> මෙහි අඩි 34 පමණ වූ විශාල [[විහාර]] ශාලාවක් ඇති අතර, එහි පැති තුනෙහි කුළුණු 14ක් ඇති අතර, ප්‍රධාන ශාලාව වටා කුටි 22ක් දක්නට ලැබේ.<ref name=BUR/><ref name=BUR/><ref name=ASI/> ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} {{Indian Buddhist Caves}} {{BuddhasHolySites}} {{Portal|ඉන්දියාව}} [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ලෙන්]] [[Category:මහාරාෂ්ට්‍රයේ ලෙන්]] [[Category:ඉන්දියානු ශෛලමය ගෘහනිර්මාණ ශිල්පය]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ විහාර]] [[Category:රත්නගිරි දිස්ත්‍රික්කයේ සංචාරක ආකර්ෂණයන්]] {{Buddhism-stub}} 59sm2zpzq92sb19my2i8vsxz3q39zo0 0 88011 788462 518733 2026-04-24T14:55:46Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788462 wikitext text/x-wiki {{For|මෙම නාමයම සහිත දිස්ත්‍රික්කය|ශ්‍රාවස්තී දිස්ත්‍රික්කය}} {{Infobox ancient site |native_name = {{lang|sa|श्रावस्ती}} |alternate_name = |image = Mulagandhakuti.jpg |alt = |caption = මූලගන්ධිකුටි; ජේතවනාරාමයේ බුදුන් වහන්සේගේ කුටියෙහි නටබුන්. |map_type = Uttar Pradesh#India |map_alt = |coordinates = {{coord|27|31|1.5|N|82|3|2.2|E|display=inline,title}} |location = [[උත්තර් ප්‍රදේශ්]], [[ඉන්දියාව]] |region = |type = අගනගරය |part_of = |length = |width = |area = [[ශ්‍රාවස්තී දිස්ත්‍රික්කය]] |height = |builder = |material = |built = |abandoned = |epochs = |cultures = |dependency_of = |occupants = |event = |excavations = |condition = |ownership = |management = |public_access = |website = |notes = |relief=1}} {{BuddhasHolySites}} '''ශ්‍රාවස්තී''' ({{IAST3|Śrāvastī}}; [[පාලි]]: '''{{IAST|සාවත්ථී}}''') යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන [[ඉන්දියාව|ඉන්දියානු]] නගරයක් වන අතර, එය [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]]ගේ සමයේ ඉන්දියාවේ පැවති විශාලතම නගර සය අතුරින් එකකි. නගරය පිහිටා තිබූයේ සශ්‍රීක [[ගංගා තැන්න|ගංගා තැන්නේ]] වර්තමාන [[ශ්‍රාවස්තී දිස්ත්‍රික්කය]]ට අයත් ප්‍රදේශයේ ය. එය මෙය [[උත්තර් ප්‍රදේශ්]] හි [[දේවීපාටන් කොට්ඨාසය|දේවීපාටන්]] කොට්ඨාසයේ [[බල්රාම්පූර්]] අසල පිහිටි අතර, [[ලක්නව්]] සිට {{convert|175|km|mi|0}} පමණ ඊසානදිගින් පිහිටියේ ය. මින් පෙර, මෙය [[බහ්රායිච් දිස්ත්‍රික්කය|බහ්රායිච් දිස්ත්‍රික්කය]]ට අයත්ව තිබූ නමුත්, වර්තමානයෙහි පරිපාලන හේතූන් මත එය බෙදා වෙන්කොට ඇත. ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== {{Wikiquote}} {{Portal|ඉන්දියාව}} {{commons category|Shravasti|ශ්‍රාවස්තී}} {{ppn|sa/saavatthi.htm|Savatthi}} {{RBK|20|Shravasti}} {{Suttas|Shravasti|savatthi|mn/mn.086.than.html#savatthi Angulimala Sutta - About Angulimala|mn/mn.062.than.html#savatthi Maha-Rahulovada Sutta - The Greater Exhortation to Rahula}} * [https://maps.google.com/maps?ll=27.500106,82.052357&spn=0.006014,0.013078&t=h&z=17&vpsrc=0&lci=com.panoramio.all maps.google The place where Lord Buddha show Twin Miracle (Pali:Yamaka Patihara). - Shravasti] * [https://maps.google.com/maps?ll=27.334641,79.27434&spn=0.024094,0.052314&t=h&z=15&vpsrc=6&lci=com.panoramio.all maps.google The place where Lord Buddha came down from Daowadung. - Sankisa] {{Buddhism topics}} {{Devipatan division topics}} [[Category:ශ්‍රාවස්තී| ]] [[Category:පුරාතන ඉන්දියානු නගර]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ් හි ඉතිහාසය]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:රාමායණයෙහි එන ස්ථාන]] [[Category:ගොන්ඩා, උත්තර් ප්‍රදේශ්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ් හි බෞද්ධ අඩවි]] [[Category:ඉන්දු-ආර්ය පුරාවිද්‍යා අඩවි]] 54wvoop809wgpf1huuoyadet8j8ce4j 0 88028 788449 518719 2026-04-24T14:53:36Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788449 wikitext text/x-wiki {{See also|පාටලීපුත්‍ර (ලෝක් සභා බලප්‍රදේශය)}} {{Infobox ancient site | name = පාටලීපුත්‍ර | alternate_name = පාටලීපුත්ත (පාලි) | image = Pataliputra6.jpg | caption = පාටලීපුත්‍රයෙහි සැලැස්ම වර්තමන [[පැට්නා]] සමඟ සැසඳීමේ දී | map_type = India#India Bihar | relief = yes | altitude_m = 53 | coordinates = {{coord|25|36|45|N|85|7|42|E|display=inline,title}} | location = [[පැට්නා දිස්ත්‍රික්කය]], [[බිහාර්]], [[ඉන්දියාව]] | region = [[දකුණු ආසියාව]] | length = {{convert|14.5|km|mi|abbr=on}} | width = {{convert|2.4|km|mi|abbr=on}} | builder = [[අජාතශතෘ]] | built = ක්‍රි.පූ. 490 | abandoned = වර්තමාන [[පැට්නා]] බවට පත් විය | occupants = [[හරියංක රාජවංශය|හරියංකයෝ]], [[නන්ද රාජවංශය|නන්දයෝ]], [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය|මෞර්යයෝ]], [[ශුංග රාජවංශය|ශුංගයෝ]], [[ගුප්ත රාජවංශය|ගුප්තයෝ]], [[පාල අධිරාජ්‍යය|පාලයෝ]], [[ශේර් ෂා සූරි]] | management = [[භාරතීය පුරාතත්ත්ව සර්වේක්ෂණය]] }} නූතන [[පැට්නා]]වට යාබදව පිහිටි '''පාටලීපුත්‍ර''' ([[IAST]]: {{IAST|Pāṭaliputra}}) [[පුරාතන ඉන්දියාව|පුරාතන ඉන්දියාවේ]] පැවති නගරයකි. ක්‍රි.පූ. 490 පමණ මගධයේ පාලක [[උදයින්]] විසින් කුඩා බලකොටුවක් (පාටලීග්‍රාම) ලෙස ගොඩනැගූ මෙය [[ගංගා නදිය|ගංගා]] නදිය අසල පිහිටියේ ය.<ref name="A History of India">{{Citation |last1 = Kulke |first1 = Hermann |last2 = Rothermund |first2 = Dietmar |year = 2004 |title = A History of India |publisher = 4th edition. Routledge, Pp. xii, 448 |isbn = 978-0-415-32920-0}}.</ref> {{BuddhasHolySites}} මෙය [[ශිශුනාග රාජවංශය|ශිශුනාග අධිරාජ්‍යය]] (ක්‍රි.පූ.. 413–345), [[නන්ද අධිරාජ්‍යය]] (ක්‍රි.පූ. 460 හෝ 420–325), [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]] (ක්‍රි.පූ. 320–180), [[ගුප්ත අධිරාජ්‍යය]] (ක්‍රි.ව. 320–550), සහ [[පාල අධිරාජ්‍යය]] (ක්‍රි.ව. 750–1200) වැනි බලවත් රාජ්‍ය යටතේ අගනගරයක් ලෙස පැවතී ඇත. මෞර්ය යුගයේ දී, මෙම නගරය [[ඉතිහාසය පුරා විශාලතම නගර ලැයිස්තුව|ලොව විශාලතම නගරවලින් එකක්]] ලෙස සැලකිණි. ග්‍රීක තානාපති, දේශාටක සහ ඉතිහාසඥ [[මෙගස්තීනිස්]]ට අනුව, මෞර්ය අධිරාජ්‍ය සමයේ (ක්‍රි.පූ.. 320–180 පමණ) මෙය ලොව වඩාත් සඵල [[ස්වයං පාලනය|ප්‍රාදේශීය ස්වයං පාලන තන්ත්‍රයක්]] පැවති මුල්ම නගර අතුරින් එකකි.<ref>{{cite book |last1=Schwanbeck |first1=E.A. |title=Ancient India as described by Megasthenes and Arrian (First published 1657) |date=4 October 2008 |publisher=Bibliolife |edition=23 }}</ref> ක්‍රි.ව. 7වන සියවසේ සිට පරිහානියට පත්වෙමින් පැවති පාටලීපුත්‍රය [[ශේර් ෂා සූරි]] (1538–1545) පාලන සමයේ දී යළි පුනර්ජීවයක් ලද අතර, එය ''පැට්නා'' ලෙස නම් කෙරිණි. නූතන පැට්නා පරිශ්‍රයෙහි පුරාවිද්‍යා කැනීම් ගණනාවක් සිදුකොට තිබේ.<ref>"Patna". Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica Inc., 2013. Web. 13 Dec. 2013 <{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/446536/Patna |title=Patna &#124; India |access-date=2011-01-30 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111130062709/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/446536/Patna |archive-date=30 November 2011}}>.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1160204/jsp/bihar/story_67304.jsp|title=Heritage wall for Metro corridor plan|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122154335/http://www.telegraphindia.com/1160204/jsp/bihar/story_67304.jsp|archive-date=22 November 2016}}</ref> 20වන සියවස අවට කාලයේ පැට්නාවේ සිදුකරන ලද කැනීම්වලින් දැවමය ආධාරක යොදා සවිබල ගැන්වූ විශාල ප්‍රාකාරයක නටබුන් හමු විය.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/A-relic-of-Mauryan-era/articleshow/14035973.cms|title=A relic of Mauryan era|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171127032306/https://timesofindia.indiatimes.com/city/patna/A-relic-of-Mauryan-era/articleshow/14035973.cms|archive-date=27 November 2017}}</ref><ref>[[වැලරී හැන්සන්|Valerie Hansen]] ''Voyages in World History, Volume 1 to 1600, 2e, Volume 1'' pp. 69 [[සෙන්ගේජ් ලර්නිං|Cengage Learning]], 2012</ref> ==ආශ්‍රේයයන්== {{commons category|Pataliputra|පාටලීපුත්‍ර}} {{reflist}} ==මූලාශ්‍ර== * {{citation |last=Kosmin |first=Paul J. |author-link=පෝල් ජේ. කොස්මින් |title=The Land of the Elephant Kings: Space, Territory, and Ideology in Seleucid Empire |url=https://books.google.com/books?id=9UWdAwAAQBAJ |publisher=[[හාවර්ඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්|Harvard University Press]] |date=2014 |isbn=978-0-674-72882-0 }} * {{citation |editor-last=Sastri |editor-first=Kallidaikurichi Aiyah Nilakanta |editor-link=කේ. ඒ. නීලකාන්ත ශාස්ත්‍රී |title=Age of the Nandas and Mauryas |url=https://books.google.com/books?id=YoAwor58utYC |date=1988 |orig-year=1967 |publisher=[[මෝතිලාල් බනාර්සිදාස්|Motilal Banarsidass]] |location=[[දිල්ලි|Delhi]] |isbn=978-81-208-0465-4 |edition=Second }} ==වැඩිදුර කියවීමට== * Bernstein, Richard (2001). ''Ultimate Journey: Retracing the Path of an Ancient Buddhist Monk (Xuanzang) who crossed Asia in Search of Enlightenment''. Alfred A. Knopf, New York. {{ISBN|0-375-40009-5}} {{Patna}} {{Patna Division topics}} [[Category:පැට්නාවේ ඉතිහාසය]] [[Category:පැට්නා]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන්]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ පැරණි අගනගර]] [[Category:ඉන්දු-ආර්ය පුරාවිද්‍යා අඩවි]] [[Category:ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය]] [[Category:මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]] [[Category:මෞර්ය රාජවංශය]] [[Category:මෞර්ය කලාව]] [[Category:පුරාතන ඉන්දියාව]] mh1e9823iotbty5kj2zi49kjqod5ul3 0 88029 788450 518720 2026-04-24T14:53:46Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788450 wikitext text/x-wiki {{About|උත්තර් ප්‍රදේශ් හි බෞද්ධ අඩවිය||පාවා (වක්‍රෝක්තිහරණය)}} [[File:pava.jpg|thumb|right|325px|පුරාතන පාවා හි චුන්දගේ නිවස තිබූ ස්ථානයෙහි දක්නට ඇති ස්තූපය.]] {{BuddhasHolySites}} '''පාවා''' (වර්තමාන [[පාද්‍රෞනා]]) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පුරාතන [[ඉන්දියාව|ඉන්දියානු]] නගරයක් වන අතර, එය [[මහාවීර]] සහ [[ගෞතම බුදුන් වහන්සේ]]ගේ සමයේ වැදගත්කමක් ඉසිලී ය. [[මල්ල (ඉන්දියාව)|මල්ල]] රජ දරුවන්ගේ නගරයක් වූ මෙම ස්ථානය වෙත බුදුන් වහන්සේ සිය අවසන් චාරිකාවෙහි දී පැමිණ තිබේ. එහි දී භෝගගාමයේ සිට පැමිණි උන් වහන්සේ [[චුන්ද (බුද්ධාගම)|චුන්ද]]යන්ගේ අඹ වනයේ විවේක ගෙන තිබේ. පාවාව පිහිටියේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[උත්තර් ප්‍රදේශ්]] හි [[කුෂිනගර්]] සිට කිලෝමීටර 15 පමණ නැගෙනහිරට් වන්නට ය. පාවාවේ විසූ චුන්ද බුදුන් වහන්සේට අවසන් දානය පිළිගැන්වී ය. මෙම අවස්ථාවේ දී චුන්ද සූත්‍රය දේශනා කරන ලදී.<ref>SNA.i. 159</ref> පාවා සිට බුදුන් වහන්සේ කක්කුට්ඨ ගඟ තරණය කොට කුෂිනගර් වෙත වැඩම කළහ.<ref>D.ii.126 ff.; Ud.viii.5; the road from Pava to Kushinagar is mentioned several times in the books Vin.ii.284; D.ii.162.</ref> [[සංගීති සූත්‍රය]] අනුව, බුදුන් වහන්සේ පාවා හි වැඩසිටින සමයේ මල්ලයන් විසින් සිය උබ්භතක නම් ශාලාව විවෘත කළ අතර, බුදුන් වහන්සේ එහි ප්‍රථම වරට ධර්ම දේශනයක් කොට තිබේ. බුදුන් වහන්සේගේ දේශනයෙන් පසු, [[සාරිපුත්ත]] රහතන් වහන්සේ විසින් [[දීඝ නිකාය|සංගීති සූත්‍රය]] සජ්ඣායනය කොට ඇත. ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} ==බාහිර සබැඳි== {{Portal|ඉන්දියාව}} {{commons category|Pava|පාවා}} {{ppn|pa/pava.htm|Pava}} {{suttas|Pava|pasenadi|an/an10/an10.176.than.html Cunda Kammaraputta Sutta - To Cunda the Silversmith|dn/dn.16.1-6.vaji.html#chap4 Section of the Maha-parinibbana Sutta on Buddha's Last Meal}} {{Buddhism topics}} [[Category:පුරාතන ඉන්දියානු නගර]] [[Category:උත්තර් ප්‍රදේශ් හි බෞද්ධ අඩවි]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] f7bfcqc120o8xv0j9t9jkcomb29dsv5 0 88044 788459 726315 2026-04-24T14:55:16Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788459 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ලලිතගිරි | native_name = | image = File:Mahastupha_at_Lalitgiri.jpg | caption = ලලිතගිරි මහා ස්තූපය | map_type = India | location = ඉන්දියාව | coordinates = {{coord|20.5894|86.2506|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[බුද්ධාගම]] | rite = | region = වෙරළබඩ | state = [[ඔඩිෂා]] | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | circle = | municipality = | consecration_year = | status = | functional_status = සංරක්ෂිත | heritage_designation = | leadership = | website = | architecture = | architect = | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} {{BuddhasHolySites}} '''ලලිතගිරි''' ({{Lang-or|ଲଳିତଗିରି}}) (හෙවත් '''නාල්තීගිරි''') යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[ඔඩිෂා]] [[ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත සහ බලප්‍රදේශ|ප්‍රාන්තයේ]] පිහිටි ප්‍රධාන [[බෞද්ධ]] විහාර සංකීර්ණයකි. මහා [[ස්තූප]], බුද්ධ ප්‍රතිමා, සහ ආරාමවලින් සමන්විත වන මෙය, ප්‍රදේශයේ පවත්නා පැරණිතම ස්ථානයකි.{{Sfn|Hoiberg|Ramchandani|2000|pp=175&ndash;176}}<ref name="ASI">{{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_orissa_es_lalitagiri.asp|title=Excavated Buddhist site, Laitagiri|publisher=Archaeological Survey of India|access-date=9 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20140926160922/http://asi.nic.in/asi_monu_tktd_orissa_es_lalitagiri.asp|archive-date=26 September 2014|url-status=dead}}</ref>{{Sfn|Goldberg|Decary2012|p=387}} මෙම විහාරස්ථානයෙහි [[බුදුන් වහන්සේ]]ගේ ධාතූන් තැන්පත් කොට ඇතැයි පැවසේ.{{Sfn|Goldberg|Decary2012|p=387}} මෙහි තන්ත්‍රික බෞද්ධ පිළිවෙත් පැවතී ඇත.{{Sfn|Biswas|2014|p=58}} මෙය සහ ඒ ආසන්නයෙහි ඇති [[රත්නගිරි, ඔඩිෂා|රත්නගිරි]] සහ [[උදයගිරි, ඔඩිෂා|උදයගිරි]] යන බෞද්ධ විහාරස්ථාන එක්ව ගත්කල "වජ්‍රමය ත්‍රිකෝණය" ලෙස සැළකේ.<ref name=Department>{{Cite web|url=http://www.orissatourism.gov.in/new/lalitgiri.html|title=Lalitgiri|publisher=Government of Odisha: Department of Tourism|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924061707/http://www.orissatourism.gov.in/new/lalitgiri.html|archivedate=2015-09-24}}</ref><ref name=Kumar>{{Cite news|last=Kumar|first=Arjun|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-22/news/31224944_1_cuttack-buddhist-heritage-monastery|title=Sounds of silence at Buddhist sites in Odisha, Ratnagiri-Udayagiri-Lalitgiri|date=22 March 2012|newspaper=Economic times|access-date=2021-01-08|archive-date=2016-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312183004/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-22/news/31224944_1_cuttack-buddhist-heritage-monastery|url-status=dead}}</ref> අතීතයේ විශ්වාස කෙරුණේ මෙය පුරාතන වාර්තාවන්හි එන [[පුෂ්පගිරි විහාරය]]ට අයත් බවයි.{{Sfn|Hoiberg| Ramchandani|2000|pp=175&ndash;176}} නමුත් වර්තමානයේ මෙය වෙනමම ස්ථානයක් ලෙස සැලකේ. ==ආශ්‍රේයයන්== {{Reflist|30em}} ==ග්‍රන්ථාවලිය== *{{cite book|last= Biswas |first=Subhash C |title=India the Land of Gods|url=https://books.google.com/books?id=hKQOBQAAQBAJ&pg=PA58|date=29 September 2014|publisher=PartridgeIndia|isbn=978-1-4828-3655-4|ref=harv}} *{{cite book|last1= Goldberg |first1=Kory |last2= Decary |first2=Michelle |title=Along the Path: The Meditator's Companion to the Buddha's Land|url=https://books.google.com/books?id=zQmsAAAAQBAJ&pg=PA387|date=26 June 2012|publisher=Pariyatti|isbn=978-1-928706-56-4|ref=harv}} *{{cite book|last1= Hoiberg|first1= Dale |last2= Ramchandani |first2=Indu |title=Students' Britannica India|url=https://books.google.com/books?id=DPP7O3nb3g0C&pg=PA176|year=2000|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-0-85229-760-5|ref=harv}} *{{cite book|last=Session|first=Indian Art History Congress|title=Proceedings of Indian Art History Congress|url=https://books.google.com/books?id=Hh5NAAAAYAAJ|year=2000|publisher=Indian Art History Congress|ref=harv}} *{{cite book|last1= Sinha |first1=Chitta Ranjan Prasad |last2= Das |first2=Harish Chandra |title=Proceedings of the Indian Art History Congress, 4th Session, Patna – 1996|url=https://books.google.com/books?id=9o_WAAAAMAAJ|date=1996|publisher=Indian Art History Congress|ref=harv}} ==වැඩිදුර කියවීමට== * Donaldson, Thomas Eugene, ''Iconography of the Buddhist Sculpture of Odisha'', 2001, Abhinav Publications, {{ISBN|81-7017-375-2}}, [https://books.google.co.uk/books?id=DbxE8zOuRbUC&printsec=frontcover Volume 1 is the text], given page references, and [https://books.google.co.uk/books?id=PvevNuX6c04C&pg=PT71Volume 2 the plates], given figure numbers. ==බාහිර සබැඳි== {{commonscat|Lalitgiri|ලලිතගිරි}} *[https://www.flickr.com/photos/nbg90455/sets/72157626004121829/detail/ Photos of Lalitgiri] {{Odisha}} {{Buddhism topics}} {{Ancient Dharmic centres of Higher Learning}} {{Portal bar|Religion|India}} [[Category:ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවි]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන විශ්වවිද්‍යාල]] [[Category:බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජි]] [[Category:ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි]] [[Category:පැරණි බෞද්ධ විහාර]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඔඩිෂාවේ ඉතිහාසය]] [[Category:ඉන්දියාවේ නටබුන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] [[Category:ඔඩිෂාවේ බුද්ධාගම]] [[Category:ඉන්දියානු බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව]] 0hw8cz8vu4d3jrjwk48zw8va0q4rfqq 0 88045 788451 518721 2026-04-24T14:53:56Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788451 wikitext text/x-wiki {{Short description|ඉන්දියාවේ ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවිය}} {{Other uses|පුෂ්පගිරි (වක්‍රෝක්තිහරණය){{!}}පුෂ්පගිරි}} {{Infobox religious building | building_name = පුෂ්පගිරි | native_name = | image = Pushpagiri (Langudi Hill) - Jajpur - Odisha - Buddhist site - Rock-Cut Stupas - 2.JPG | image_size = 250px | alt = | caption = ගිරි මුහුණතෙහි වූ කැටයම් | map_type = India Odisha#India | map_size = 250 | location =ඉන්දියාව | coordinates = {{coord|20.722739|86.190338|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[බුද්ධාගම]] | rite = | region = | state = [[ඔඩිෂා]] | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = | functional_status = සංරක්ෂිත | heritage_designation = | leadership = | website = | architecture = | architect = | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} {{BuddhasHolySites}} '''පුෂ්පගිරි''' ([[ඔඩියා භාෂාව|ඔඩියා]]: ପୁଷ୍ପଗିରି) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[ඔඩිෂා]] හි [[ජාජ්පූර් දිස්ත්‍රික්කය|ජාජ්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ]] ''ලංගුඩි'' කඳුගැටයේ පිහිටි පුරාතන බෞද්ධ [[විහාර|මහාවිහාර]] සංකීර්ණයකි. චීන දේශාටක [[හියුංසාං]]ගේ ({{circa|602|664}}) සහ වෙනත් මූලාශ්‍රවල පුෂ්පගිරි විහාරය පිළිබඳ සඳහන් වේ. 1990 දශකය තෙක්ම විශ්වාස කෙරුණේ ජාජ්පූර් දිස්ත්‍රික්කයේ පිහිටි [[ලලිත්ගිරි]]-[[රත්නගිරි, ඔඩිෂා|රත්නගිරි]]-[[උදයගිරි, ඔඩිෂා|උදයගිරි]] විහාර සමූහයම හෝ ඉන් එකක් හෝ පුෂ්පගිරි විහාරයට අයත් බවයි. මෙම ස්ථානවල බොහෝ ගොඩනැගිලි, විවිධ ප්‍රමාණවලින් යුත් [[ස්තූප]], ප්‍රතිමා සහ අනෙකුත් කලාකෘති ගණනාවක්ම දක්නට ලැබේ. කෙසේනමුත්, 1996-2006 අතර කාලයේ ලංගුඩි කඳුවල සිදුකළ පුරාවිද්‍යාත්මක කැනීම්වල දී ''පුෂ්ප සභාර් ගිරිය'' යනුවෙන් අභිලේඛනවල සඳහන් වන මෙම විහාරය සොයාගැනිණි. මෙය පුෂ්පගිරිය බව වර්තමාන විද්වතුන්ගේ මතයයි. මේ වනවිට මෙම අඩවිය, සංචාරක කර්මාන්තයට විවෘත කොට ඇත. ==ආශ්‍රේයයන්== {{commons category|Puphagiri|පුෂ්පගිරි}} {{Reflist}} {{Odisha}} {{Buddhism topics}} {{Ancient Dharmic centres of Higher Learning}} {{Portal bar|ආගම|ඉන්දියාව}} {{Authority control}} [[Category:ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවි]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන විශ්වවිද්‍යාල]] [[Category:බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජි]] [[Category:ඔඩිෂාවේ අධ්‍යාපනය]] [[Category:පැරණි බෞද්ධ විහාර]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියාවේ නටබුන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] [[Category:ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක]] [[Category:ඔඩිෂාවේ බුද්ධාගම]] 2ob97ci4y106pn1h6ajy9u7iwc4wb0k 0 88046 788425 726057 2026-04-24T14:49:36Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category ඉන්දියාවේ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788425 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = උදයගිරි | native_name = | image = Udayagiri WIKI.JPG | image_size = 250px | alt = |relief=yes | caption = මහා ස්තූපය | map_type = India#India Odisha | map_size = 250 | location = ඉන්දියාව | coordinates = {{coord|20.6416|86.2692|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[බුද්ධාගම]] | rite = | region = | state = [[ඔඩිෂා]] | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = | functional_status = සංරක්ෂිත | heritage_designation = | leadership = | website = | architecture = | architect = | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | dome_quantity = | dome_height_outer = | dome_height_inner = | dome_dia_outer = | dome_dia_inner = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} {{BuddhasHolySites}} '''උදයගිරි''' ([[ඔඩියා භාෂාව|ඔඩියා]]: ଉଦୟଗିରି) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඉන්දියාවේ [[ඔඩිෂා]] ප්‍රාන්තයේ පිහිටි විශාලතම [[බෞද්ධ]] විහාරාරාම සංකීර්ණයයි.<ref name=Department>{{Cite web|url=http://www.orissatourism.gov.in/new/udaygiri.html|title=Udayagiri|publisher=Government of Odisha, Department of Tourism}}</ref> මෙයට ප්‍රධාන [[ස්තූප]] සහ ආරාම ඇතුළත් වේ. මෙය සහ යාබදව පිහිටි [[ලලිත්ගිරි]] හා [[රත්නගිරි, ඔඩිෂා|රත්නගිරි]] යන බෞද්ධ විහාරස්ථාන එක්ව ගත්කල "රත්නගිරි-උදයගිරි-ලලිත්ගිරි" "වජ්‍රමය ත්‍රිකෝණය" ලෙස හඳුන්වයි.<ref name=Kumar>{{Cite news|last=Kumar|first=Arjun|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-22/news/31224944_1_cuttack-buddhist-heritage-monastery|title=Sounds of silence at Buddhist sites in Odisha, Ratnagiri-Udayagiri-Lalitgiri|date=22 March 2012|newspaper=Economic times|access-date=2021-01-08|archive-date=2016-03-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312183004/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-22/news/31224944_1_cuttack-buddhist-heritage-monastery|url-status=dead}}</ref> මුලින් විශ්වාස කෙරුණේ මේ සියල්ල පුරාතන මූලාශ්‍රයන් හි එන [[පුෂ්පගිරි විහාරය]]ම බවයි.{{Sfn|Hoiberg| Ramchandani|2000|pp=175&ndash;176}} නමුත් වර්තමානයෙහි ඒවා වෙනමම ස්ථාන ලෙස සැළකේ. මෙම ස්ථානයෙන් හමුවන අභිලේඛනමය සාධක අනුව, උදයගිරියෙහි අතීත නාමය වන්නේ "මාධවපුර මහාවිහාරය" යන්නයි.<ref name="ASI">{{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_exca_2005_orissa.asp|title= Excavations – 2000–2005 – Orissa|work= Various Udaygiri-2, dt. Jajpur|accessdate=9 April 2015|publisher=Archaeological Survey of India}}</ref> මෙම බෞද්ධ විහාර සංකීර්ණය ක්‍රි.ව. 7වන සහ 12වන සියවස් අතර කාලයේ සක්‍රීයව පැවති බව පෙනේ.<ref name=Department/> ==ආශ්‍රේයයන්== {{reflist}} ==ග්‍රන්ථාවලිය== *{{cite book|last1=Hoiberg|first1= Dale |last2= Ramchandani |first2=Indu |title=Students' Britannica India|url=https://books.google.com/books?id=DPP7O3nb3g0C&pg=PA176|year=2000|publisher=Popular Prakashan|isbn=978-0-85229-760-5|ref=harv}} *{{cite book|last=Session|first=Indian Art History Congress|title=Proceedings of Indian Art History Congress|url=https://books.google.com/books?id=Hh5NAAAAYAAJ|year=2000|publisher=Indian Art History Congress|ref=harv}} ==වැඩිදුර කියවීමට== * Donaldson, Thomas Eugene, ''Iconography of the Buddhist Sculpture of Odisha'', 2001, Abhinav Publications, {{ISBN|81-7017-375-2}}, [https://books.google.co.uk/books?id=DbxE8zOuRbUC&printsec=frontcover Volume 1 is the text], given page references, and [https://books.google.co.uk/books?id=PvevNuX6c04C&pg=PT71Volume 2 the plates], given figure numbers. ==බාහිර සබැඳි== *[https://www.flickr.com/photos/nbg90455/sets/72157625978915251/detail/ Flickr.com: Photos of Udayagiri Complex] {{commons category|position=left|Udayagiri Buddhist Complex}} {{Odisha}} {{Buddhism topics}} {{Ancient Dharmic centres of Higher Learning}} {{Portal bar|ආගම|ඉන්දියාව}} {{Authority control}} [[Category:ඔඩිෂාවේ බෞද්ධ අඩවි]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ ආරාම]] [[Category:ඉන්දියාවේ බෞද්ධ වන්දනා ස්ථාන]] [[Category:ඉන්දියානු උපමහාද්වීපයේ පුරාතන විශ්වවිද්‍යාල]] [[Category:බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ කොලීජි]] [[Category:ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා අඩවි]] [[Category:ඔඩිෂාවේ අධ්‍යාපනය]] [[Category:පැරණි බෞද්ධ විහාර]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:ඔඩිෂාවේ ඉතිහාසය]] [[Category:ඉන්දියාවේ නටබුන්]] [[Category:ඉන්දියාවේ ස්තූප]] [[Category:ඔඩිෂාවේ පුරාවිද්‍යා ස්මාරක]] [[Category:ඔඩිෂාවේ බුද්ධාගම]] [[Category:ඉන්දියානු බෞද්ධ ප්‍රතිමා කලාව]] otksejm2151p7dls59kzydfepxzh9lc 0 94487 788399 785753 2026-04-24T14:28:36Z Lee 85 788399 wikitext text/x-wiki {{Infobox zoo |zoo_name = හිගශියමා සත්වෝද්‍යානය සහ උද්භිත උද්‍යානය |image = Higashiyama botanical gardens-01.jpg |image_caption = හිගශියමා සත්වෝද්‍යානය සහ උද්භිත උද්‍යානය |location = [[Chikusa-ku, Nagoya|Chikusa-ku]], [[නගොයා]], [[Japan|ජපානය]] |coordinates = {{coord|35|9|30|N|136|58|40|E |type:landmark_region:JP-23 |display=inline,title}} | module = {{Infobox mapframe | stroke-color = #C60C30 | marker = zoo | marker-color = #1F2F57 | zoom = 4 }}}} [[Image:Higashiyamashokubutu4.JPG|thumb|right|250px|Botanical Gardens]] {{nihongo|'''හිගශියමා සත්වෝද්‍යානය සහ උද්භිත උද්‍යානය'''|東山動植物園|හිගශියමා දෝශොකුබුට්සුඑන්, {{en|Higashiyama Zoo and Botanical Gardens}}}} යනු [[Japan|ජපානයේ]] [[නගොයා|නගොයාහි]] [[Chikusa-ku, Nagoya|චිකුසකු]] වල පිහිටා ඇති ඒකාබද්ධ [[zoo|සත්ව]] සහ [[botanical garden|උද්භිත උද්‍යානයක්]] වේ. සාමාන්‍ය ඇතුල්වීමේ ගාස්තුවක් අයකරන එය සඳුදා හැර සෑම දිනක ම විවෘතව පවතී. == අමතර අවධානයට == * [[ජපානයේ උද්භිද උද්‍යාන ලැයිස්තුව]] == මූලාශ්‍ර == {{reflist}} {{Commons category|Higashiyama Zoo and Botanical Gardens|හිගශියමා සත්වෝද්‍යානය සහ උද්භිත උද්‍යානය}} * {{cite web |url=https://www.higashiyama.city.nagoya.jp/ |title=හිගශියමා සත්වෝද්‍යානය සහ උද්භිත උද්‍යානය |lang=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114072708/https://www.higashiyama.city.nagoya.jp/ |archive-date=2026-01-14 |url-status=live }} * {{cite web |url=https://www.higashiyama.city.nagoya.jp/english/ |title=හිගශියමා සත්වෝද්‍යානය සහ උද්භිත උද්‍යානය පිළිබඳ තොරතුරු |archive-url=https://web.archive.org/web/20251127102656/https://www.higashiyama.city.nagoya.jp/english/ |archive-date=2025-11-27 |lang=en }} * {{cite web |url=https://tools.bgci.org/garden.php?id=512 |title=BGCI ප්‍රවේශය }} * {{cite web |url=http://www.city.nagoya.jp/en/cmsfiles/contents/0000032/32724/14_higasiyama_back.pdf |title=ඉංග්‍රීසි සිතියම }} {{Zoos of Japan}} {{authority control}} [[ප්‍රවර්ගය:චිකුසකු, නගොයා]] [[ප්‍රවර්ගය:නගොයා තුළ වනෝද්‍යාන සහ ගෘහෝද්‍යාන]] [[ප්‍රවර්ගය:ජපානය තුළ උද්භිත උද්‍යාන]] [[ප්‍රවර්ගය:ජපානය තුළ සත්වෝද්‍යාන]] [[ප්‍රවර්ගය:අයිචි කෙන් තුළ උද්‍යාන]] [[ප්‍රවර්ගය:1937 වසර තුළ සංස්ථාපිත සත්වෝද්‍යාන]] [[ප්‍රවර්ගය:ජපානය තුළ 1937 වසර තුළ සංස්ථාපන]] [[Category:Articles needing infobox zoo]] {{Japan-garden-stub}} k44crxvjip21yymxn9b41pnlwreoxpr 14 104554 788418 586224 2026-04-24T14:48:24Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|ජනාවාසිත ස්ථාන]] 788418 wikitext text/x-wiki {{Container category}} [[ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන]] [[ප්‍රවර්ගය:පිහිටි ස්ථානය අනුව ප්‍රවර්ග| Populated place]] j00ih8sy9fnvs4v4stxhpebzn8ot8t2 14 105164 788419 557326 2026-04-24T14:48:34Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|ජනාවාසිත ස්ථාන]] 788419 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia category|hidden=yes|container=yes}} {{Eponymous category}} [[Category:Eponymous categories|Populated places]] [[ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|Ω]] <!-- --> 6425afoygkgv3ncsvevusa9ukt7q9zu 14 108575 788416 787629 2026-04-24T14:48:04Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|ජනාවාසිත ස්ථාන]] 788416 wikitext text/x-wiki {{containercat}} [[ප්‍රවර්ගය:පිහිටි ස්ථානය අනුව ප්‍රවර්ග]] [[Category:Places by location]] [[ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන| ]] kbusccixtrze6vmlsv1qfqusdmwhaj2 14 114969 788420 587428 2026-04-24T14:48:44Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|ජනාවාසිත ස්ථාන]] 788420 wikitext text/x-wiki {{Cat main|Space station}} {{Commons category}} A [[space station]] is a man-made structure that is designed for people to live on. A space station is distinguished from other manned spacecraft by its lack of major propulsion or landing facilities - instead, other vehicles are used as transport to and from the station. This category also includes [[space habitat]]s, which is a space structure intended for colonies. [[ප්‍රවර්ගය:අභ්‍යවකාශ යානා]] [[ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන]] [[ප්‍රවර්ගය:මානව වාසස්ථාන]] [[Category:Space colonization]] [[Category:Space-based economy|Stations]] cj8j32mthqa5wysxx5t0ziv5pq9jepn 14 117674 788413 788378 2026-04-24T14:47:23Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Former populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788413 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Container}} [[Category:History by topic and country]] [[ප්‍රවර්ගය:රට අනුව ජනාවාසිත ස්ථාන| Former]] [[ප්‍රවර්ගය:පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන| Country]] {{CatAutoTOC}} 6tdap1pabntut38xnro5qcv7lu2n3yi 14 151284 788414 661430 2026-04-24T14:47:43Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Former populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788414 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Lost cities}} {{cat main|Lost city}} {{distinguish|Ghost town}} [[ප්‍රවර්ගය:පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:Former cities|*Lost cities]] [[Category:Former towns|*Lost towns]] [[Category:Lost places]] fsq8hn1t9qq8cosd9v5qwmex4eef2w0 14 173574 788417 774477 2026-04-24T14:48:14Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|ජනාවාසිත ස්ථාන]] 788417 wikitext text/x-wiki {{Container category}} ==Category guidelines== Where reliable foundation dates exist, articles describing populated places (including cities, towns and villages) should be categorised by year for 1500 and later, by decade from the 1200s to the 1490s, by century from the 10th century BC to the 13th century and by millennium for the 2nd millennium BC and earlier. Prior to 1500, where greater dating accuracy exists, articles should also be placed in the appropriate Establishments by year category. For any period in history, if reliable information does not narrow down the point of foundation beyond a given time period then articles should only be categorised by the most specific time period (i.e. decade, century or millennium) as indicated by reliable sources and without breaking the aforementioned scheme. Details such as when a place was first mentioned in historical records, was incorporated or otherwise underwent a reorganization of its local government are not considered as dates of foundation. [[ප්‍රවර්ගය:කාලය අනුව සංස්ථාපන]] [[Category:Geography by period]] [[ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|/]] f5mw8b9mvl78i4n4q2j9zisz1noihri 0 174655 788423 718336 2026-04-24T14:49:15Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Former populated places in India with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788423 wikitext text/x-wiki {{වෙනස්|සිංගප්පූරුව}} '''සිංහ පුර''' එසේත් නැත්නම් '''සිංහපුර''' යනු [[සිංහබාහු රජ|සිංහබාහු රජුගේ]] අගනුවර වෙයි. == මූලාශ්‍ර == {{Reflist}} {{Sinhalese Monarchy}} {{Portal|India}} [[ප්‍රවර්ගය:සිංහ පුර]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] {{අසම්පූර්ණ}} tolpnlomc8i4jcr7wgmcr0ea3smj15d 4 185268 788471 785325 2026-04-25T09:29:30Z Lee 85 [[Special:Contributions/Kudabandara ilukpitiya|Kudabandara ilukpitiya]] මගින් සිදුකල [[Special:Diff/776929|776929]] සංශෝධනය අහෝසි කරන්න ([[User talk:Kudabandara ilukpitiya|සාකච්ඡා]]) 788471 wikitext text/x-wiki ශ්‍රී ලංකාව ශ්‍රී ලංකාව(හෙළයින්ගේ දිවයින,හෙළද්වීපය,හෙලය) අවුරුදු විසිපන්දහසකට එහා ගිය ඉතිහාසයක් තිබෙන හෙළ දිවයිනේ ප්‍රජාවගේ ජීවිතයත් සමග බැඳුනු විශ්ව කර්ම වෛද්‍ය විද්‍යාව හෙළ වෙදකමයි.අද වන විට සමහරුන් අවුරුදු තුන්දහසක් පමණ ඉතිහාසයක් තිබෙන ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාව සහ අවුරුදු දෙදහස් පන්සීයටත් අඩු ඉතිහාසයක් තිබෙන යුරෝපියානු වෛද්‍ය විද්‍යාව සමග සසඳන්නට යාමම මෙම හෙළ වෙදකම විනාශය කරා යොමු වීමට එක් හේතුවකි. මෙම හෙළ වෙදකම පැවත එන්නේ පරපුරෙන් පරපුරට .අදත් ඒ ආරක්ෂාකාරීව සමහරුන් තැන්වල රැඳී පවතී.නමුත් ශ්‍රී ලංකාව තුළ එම වෛද්‍යවරුන් ආරක්‍ෂා කර ගැනීමට හෝ අනාගත පැවැත්මට සංරක්ෂණය කිරීමට කිසිදු වැඩපිළිවෙලක් තාමත් නැත.එය සමහර පාලනයන් විසින් ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාව ලෙසින් නම් කොට පටලවාගෙන සිටිති. මේ සටහන තබන අප පරපුරද හෙළයේ එම මහා විද්‍යාව මොහොත් හෙලවෙදකම පරපුරෙන් පරපුරට දායාද කොටගෙන අදටත් සමාජයට එමඟින් සේවය කරන පරපුරකි. ඇස් වෙදකම ,ගෙඩි වෙදකම , ස්නායු වෙදකම,සර්ප වෙදකම,යන්ත්‍ර මන්ත්‍ර හදි හූනියම්,1970 , 1980 දශක වනතුරු අප පරපුර තුළ සුරක්ෂිතව පැවතුණත් අද වන විට සර්ප වෙදකම සහ ස්නායු වෙදකම පවතී.අප පරපුර ඇහැළපොළ වරදමුණ වික්‍රමසිංහ චන්ද්‍රසේකර ඉලූක්පිටිය නින්දගම් ලත් විජයසුන්දර මුදියාන්සේලාගේ පරපුරයි.සර්ප වෙදකම අදටත් ඉලුක්පිටිය වලව්වේ කුඩා බණ්ඩාර ඉලූක්පිටිය ,සේන විජය සුන්දර යන වෙද මහත්වරු විසින් සිදුකරයි.කෙසේ වෙතත් විශ්මිත හෙළ වෛද්‍ය ක්‍රමය රැක ගැනීම අනිවාර්ය වේ.එය හෙළයේ මහාතිලකයයි. පාරම්පරික හෙළ සර්ප විෂ වෛද්‍ය(සිංහල වෙද මහතා) විජයසුන්දර මුදියන්සේලාගේ චන්දික කුඩා බණ්ඩාර ඉලුප්පිටිය. ඉලූක්පිටිය වලව්ව මාරබේ ගැගැටහැත්ත ශ්‍රි ලංකාව.. https://www.facebook.com/share/1HJsiJXtT3/ == [[/Applied arts and sciences|Applied arts and sciences]] == * [[/Applied arts and sciences#Agriculture|Agriculture]] * [[/Applied arts and sciences/Architecture|Architecture]] * [[/Applied arts and sciences#Communications|Communications]] * [[/Applied arts and sciences/Computer science, computing, and Internet|Computer science, computing, and Internet]] * [[/Applied arts and sciences#Design|Design]] * [[/Applied_arts_and_sciences/Education|Education, schools, colleges, and universities]] * [[/Applied arts and sciences/Electronics|Electronics]] * [[/Applied arts and sciences/Engineering|Engineering]] * [[/Applied arts and sciences#Fishing, fisheries, and aquaculture|Fishing, fisheries, and aquaculture]] * [[/Applied arts and sciences#Flags, coat of arms, logos and trademarks|Flags, coat of arms, logos and trademarks]] * [[/Applied arts and sciences/Law|Law, law enforcement and crime]] * [[/Applied arts and sciences#Library science|Library science]] * [[/Applied arts and sciences/Technology and tools|Technology and tools]] * [[/Applied arts and sciences/Transport|Transportation]] == [[/Arts and entertainment|Arts and entertainment]] == * [[/Arts and entertainment#Design|Design]] * [[/Arts and entertainment/Fashion|Fashion]] * [[/Arts and entertainment/Film, radio and television|Film, radio and television]] ** [[:en:China Radio International]] - http://sinhalese.cri.cn/ * [[/Helidarawwa]] * [[/Arts and entertainment#Food, drink, and nutrition|Food, drink, and nutrition]] * [[/Arts and entertainment/Internet and tech culture|Internet and tech culture]] * [[/Arts and entertainment/Literature|Literature, books]] * [[/Arts and entertainment#Media networks and organizations|Media networks and organizations]] * [[/Arts and entertainment#Museums|Museums]] * [[/Arts and entertainment#National or ethnic cultures|National or ethnic cultures]] * [[/Arts and entertainment/Performing arts|Performing arts]] * [[/Arts and entertainment/Print media|Print media]] * [[/Arts and entertainment#Recreation and hobbies|Recreation, hobbies, games]] * [[/Arts and entertainment#Surrealism|Surrealism]] * [[/Arts and entertainment#Theory|Theory]] * [[/Arts and entertainment#Tourism|Tourism]] * [[/Arts and entertainment/Visual arts|Visual arts]] == [[/Biography|Biography]] == * [[/Biography/By profession|By profession]] ** [[:en:Dani Rodrik]] (Turkish economist) {{Done}} * [[/Biography/By nationality|By nationality]] * [[Wikipedia:WikiProject Women in Red|Women in Red]] (Biographies of women) == [[/Business and economics|Business and economics]] == * [[/Business and economics/Organizations|Associations]] * [[/Business and economics#Business|Business]] * [[/Business and economics/Companies|Companies]] ** [[:en:Finnair]] {{Done}} * [[/Business and economics#Econometrics|Econometrics]] * [[/Business and economics/Economic theory and history|Economic theory and history]] * [[/Business and economics/Economic theory and history|Economic policy]] * [[/Business and economics/Economic theory and history|Economic problems]] * [[/Business and economics#Economics|Economics]] * [[/Business and economics#Economists|Economists]] * [[/Business and economics/Finance|Finance]] * [[/Business and economics/Companies|Law firms]] * [[/Business and economics/Organizations|Non-profit organizations]] * [[/Business and economics/People in business|People in business]] * [[/Business and economics#Terminology (business) and others|Terminology (business)]] * [[/Business and economics/Economics terminology|Terminology (economics)]] == [[/Mathematics|Mathematics]] == * [[/Mathematics/Logic|Logic]] * [[/Mathematics|Mathematics]] ==[[/Medicine|Medicine]]== * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Anatomy;_physiology|Anatomy]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Associations|Medical associations]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Breastfeeding|Breastfeeding]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Careers|Medical careers]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine/Dentistry|Dentistry]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Diseases;_conditions;_signs;_symptoms|Diseases]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#History|History of medicine]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Hospitals;_medical_centers|Hospitals]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Journals;_websites|Medical journals]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Medical_administration|Medical administration]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Medical_devices;_tests|Medical technology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Microbiology;_cell_biology|Microbiology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Neurology|Neurology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Oncology|Oncology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Ophthalmology|Ophthalmology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Orthopaedics|Orthopaedics]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Pathology|Pathology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine/People_in_medicine|Notable people in medicine]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine/Pharmacology|Pharmacology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Positions|Physical positions]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Psychiatry|Psychiatry]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Radiology|Radiology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Research_terms|Research terms]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Sex_(including_obstetrics_and_gynaecology)|Sex]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Treatments;_procedures|Treatment]] * [[Wikipedia:Requested articles/Medicine/Veterinary|Veterinary medicine]] == [[/music|Music]] == * [[/music/Albums|Albums]] * [[/music/Performers, bands and songwriters|Bands, performers and songwriters]] * [[/music#Chamber ensembles|Chamber ensembles]] * [[/music#Classical composers|Classical composers]] * [[/music#Classical compositions|Classical compositions]] * [[/music#Conductors|Conductors]] * [[/music#Critics, historians, journalists, and publications|Critics, historians, journalists and publications]] * [[/music#Festivals, concerts and awards|Festivals, concerts and awards]] * [[/music#Genres|Genres]] * [[/music#Musical_instruments|Instruments]] * [[/music#Music theory|Music theory]] * [[/music#Orchestras|Orchestras]] * [[/music#Organizations|Organizations]] * [[/music#Producers, sound engineers, etc.|Producers, sound engineers, etc.]] * [[/music#Record labels|Record labels]] * [[/music#Schools and music education|Schools and music education]] * [[/music/Songs|Songs]] * [[/music#Stage musicals|Stage musicals]] * [[/music#Technical and business terms|Technical and business terms]] == [[/Natural sciences|Natural sciences]] == * [[/Natural sciences#Astronomy and cosmology|Astronomy and cosmology]] * [[/Natural sciences/Biology|Biology]] * [[/Natural sciences/Chemistry|Chemistry, chemicals and labs]] * [[/Natural sciences/Environment and geology|Environment and geology]] * [[/Natural sciences#Journals and trade publications|Journals and trade publications]] * [[/Natural sciences#Materials science|Materials science]] * [[/Natural sciences/Neuroscience|Neuroscience]] * [[/Natural sciences#Physical science|Physical science]] * [[/Natural sciences/Physics|Physics]] * [[/Natural sciences#Scientists and people in science|Scientists and people in science]] * [[/Natural sciences#Other|Other]] == [[/Philosophy|Philosophy]] == * [[/Philosophy#Aesthetics|Aesthetics]] * [[/Philosophy#Epistemology|Epistemology]] * [[/Philosophy#Ethics|Ethics]] * [[/Philosophy#Logic|Logic]] * [[/Philosophy#Metaphysics|Metaphysics]] * [[/Philosophy#Other|Other]] == [[/Social sciences|Social sciences]] == * [[/Social sciences#Archaeology|Archaeology]] * [[/Social sciences#Genealogy|Genealogy]] * [[/Social sciences/Geography, cities, regions and named places|Geography, cities, regions and named places]] **[[:en:Maskeliya]] **[[:en:Door County, Wisconsin]] (ආරම්භ කළේ [[විකිපීඩියා:වැලිපිල්ල]]) **[[:en:Saddam Hussein Nagar, Sri Lanka]] {{Done}} * [[/Social sciences#Historic places|Historic places]] * [[/Social sciences/History|History]] **[[:en:Burning of Jaffna library]] **[[:en:Chencholai bombing]] * [[/Social sciences#LGBTQ (lesbian, gay, bisexual, transgender, queer)|LGBTQ (lesbian, gay, bisexual, transgender, queer)]] * [[/Social sciences#Linguistics|Linguistics]] * [[/Social sciences/Military and military history|Military and military history]] * [[/Social sciences/Mythology|Mythology]] * [[/Social sciences/Politics and government|Politics and government]] **[[:en:Ministry of Civil Aviation (Sri Lanka)]] **[[:en:Civil Aviation Authority of Sri Lanka]] * [[/Social sciences/Psychology|Psychology]] * [[/Social sciences/Religion|Religion]] * [[/Social sciences#Sociology|Sociology]] * [[/Social sciences#Urban studies|Urban Studies]] * [[/Social sciences#Other social sciences topics|Other social sciences topics]] == [[/Sports|Sports]] == * [[/Sports/|Sports and sportspeople]] * [[/Sports/American football|American football]] * [[/Sports/Association football (soccer)|Association football (soccer)]] * [[Wikipedia:WikiProject_Football/Women's_football_task_force/Open_tasks#Requested_articles|Women's football (soccer)]] * [[Wikipedia:WikiProject_Australian_rules_football/Players/ToDo|Australian rules football]] * [[/Sports/Baseball|Baseball]] * [[/Sports/Basketball|Basketball]] * [[Wikipedia:WikiProject_Chess#..._to_create|Chess]] * [[/Sports/Gymnastics|Gymnastics]] * [[/Sports/Motor_sports|Motor sports]] * [[/Sports/Rugby_league|Rugby league]] * [[/Sports/Rugby_union|Rugby union]] == [[/Wikipedia|Wikipedia]] == * [[Wikipedia:Requested templates|Templates]] * [[Wikipedia:WikiProject Council/Proposals|WikiProjects]] ==Images needing articles== See [[Wikipedia:Requested articles/Images]] == Other categories == * [[/By country|By country]] * [[/Other|Other or unknown topic]] == See also == {{Sisterlinks |wikt=Wiktionary:Requested entries |b=Wikibooks:Requested books |q=Wikiquote:Requested entries |s=Wikisource:Requested texts |commons=Commons:Requested audio and video |n=Wikinews:Requested articles |v=Wikiversity:Requested articles }} * [[Wikipedia:WikiProject Requested articles|WikiProject Requested articles]] * [[Wikipedia:Most-wanted articles]] (most linked to) * [[Wikipedia:WikiProject Missing encyclopedic articles]] * Many [[:Category:WikiProjects|WikiProjects]] and [[:Category:Regional Wikipedian notice boards|notice boards]] have requests for new articles pertaining to a specific topic. * [[Wikipedia:WikiProject Red Link Recovery]] * [[Wikipedia:Articles for creation]] - allows unregistered and new users to create new articles with the assistance of experienced Wikipedians. * [[:Category:Stubs]] lists very short preliminary articles that have not yet been developed. * [[:Category:All articles to be expanded]] and [[:Category:Wikipedia pages with to-do lists]] list more established articles which need expansion, by section or by specific coverage, respectively. * [[:Category:Redirects with possibilities]] lists many redirects with good potential to become future articles. * [[Portal:Current events]] - displays newsworthy topics{{mdash}} even brief entries for those are very helpful. They have the advantage of already having a reference webpage, and would have been verified in most cases by the news media. (see also [[Wikinews]]) * [[Wikipedia:Requested lists]] * [[Wikipedia:Requested pictures]] and [[commons:Commons:Picture requests|Commons:Picture requests]] * [[Wikipedia:Requested recordings]] * [[Wikipedia:Requested templates]] * [[Wikipedia:Translation]] * [[User:Emijrp/All Human Knowledge]] ===Historical=== * [[Wikipedia:Most wanted stubs]] * [[Wikipedia:Articles requested for more than a year]] * [[Special:WantedPages]] * [[Wikipedia:Drawing board]] - a noticeboard for discussing new article ideas. (Inactive) * [[Wikipedia:Requests for expansion/Archive]] {{Requested content}} {{Wikipedia community|state=collapsed}} [[Category:Wikipedia backlog|Requested articles]] [[Category:Wikipedia requested articles| ]] [[Category:Wikipedia maintenance|Requested articles]] e24h25sk7v4j20b77ynqjs1yg6bge66 788472 788471 2026-04-25T09:30:01Z Lee 85 [[Special:Contributions/Kudabandara ilukpitiya|Kudabandara ilukpitiya]] මගින් සිදුකල [[Special:Diff/776928|776928]] සංශෝධනය අහෝසි කරන්න ([[User talk:Kudabandara ilukpitiya|සාකච්ඡා]]) 788472 wikitext text/x-wiki {{Short description|none}} {{pp-protected|small=yes}} {{ඉංග්‍රීසි ව්‍යාපෘතියේ සිට ආයාත කළ පිටුව}} {{shortcut|WP:RA|WP:REQ|WP:REQUEST|WP:SUGGEST}} {{hatnote|"WP:RA" redirects here. You may have been looking for [[Wikipedia:Recent additions]], [[Wikipedia:WikiProject Requested articles]], [[Wikipedia:Role accounts]], or [[Wikipedia:Requests for adminship]].}} {{redirect|WP:SUGGEST|text=You may be looking for [[User:SuggestBot]]}} {{redirect|WP:REQ|text=You may have been looking for [[Wikipedia:Requests]], a general directory of Wikipedia request pages, or [[Wikipedia:WikiProject Resource Exchange/Resource Request]] for requesting copies of articles in paywalled publications.}} {{/Header}}{{Article creation}} <!--Please do not request articles on this page itself, use one of the sub-pages listed instead--> {{anchor|toc}} == [[/Applied arts and sciences|Applied arts and sciences]] == * [[/Applied arts and sciences#Agriculture|Agriculture]] * [[/Applied arts and sciences/Architecture|Architecture]] * [[/Applied arts and sciences#Communications|Communications]] * [[/Applied arts and sciences/Computer science, computing, and Internet|Computer science, computing, and Internet]] * [[/Applied arts and sciences#Design|Design]] * [[/Applied_arts_and_sciences/Education|Education, schools, colleges, and universities]] * [[/Applied arts and sciences/Electronics|Electronics]] * [[/Applied arts and sciences/Engineering|Engineering]] * [[/Applied arts and sciences#Fishing, fisheries, and aquaculture|Fishing, fisheries, and aquaculture]] * [[/Applied arts and sciences#Flags, coat of arms, logos and trademarks|Flags, coat of arms, logos and trademarks]] * [[/Applied arts and sciences/Law|Law, law enforcement and crime]] * [[/Applied arts and sciences#Library science|Library science]] * [[/Applied arts and sciences/Technology and tools|Technology and tools]] * [[/Applied arts and sciences/Transport|Transportation]] == [[/Arts and entertainment|Arts and entertainment]] == * [[/Arts and entertainment#Design|Design]] * [[/Arts and entertainment/Fashion|Fashion]] * [[/Arts and entertainment/Film, radio and television|Film, radio and television]] ** [[:en:China Radio International]] - http://sinhalese.cri.cn/ * [[/Helidarawwa]] * [[/Arts and entertainment#Food, drink, and nutrition|Food, drink, and nutrition]] * [[/Arts and entertainment/Internet and tech culture|Internet and tech culture]] * [[/Arts and entertainment/Literature|Literature, books]] * [[/Arts and entertainment#Media networks and organizations|Media networks and organizations]] * [[/Arts and entertainment#Museums|Museums]] * [[/Arts and entertainment#National or ethnic cultures|National or ethnic cultures]] * [[/Arts and entertainment/Performing arts|Performing arts]] * [[/Arts and entertainment/Print media|Print media]] * [[/Arts and entertainment#Recreation and hobbies|Recreation, hobbies, games]] * [[/Arts and entertainment#Surrealism|Surrealism]] * [[/Arts and entertainment#Theory|Theory]] * [[/Arts and entertainment#Tourism|Tourism]] * [[/Arts and entertainment/Visual arts|Visual arts]] == [[/Biography|Biography]] == * [[/Biography/By profession|By profession]] ** [[:en:Dani Rodrik]] (Turkish economist) {{Done}} * [[/Biography/By nationality|By nationality]] * [[Wikipedia:WikiProject Women in Red|Women in Red]] (Biographies of women) == [[/Business and economics|Business and economics]] == * [[/Business and economics/Organizations|Associations]] * [[/Business and economics#Business|Business]] * [[/Business and economics/Companies|Companies]] ** [[:en:Finnair]] {{Done}} * [[/Business and economics#Econometrics|Econometrics]] * [[/Business and economics/Economic theory and history|Economic theory and history]] * [[/Business and economics/Economic theory and history|Economic policy]] * [[/Business and economics/Economic theory and history|Economic problems]] * [[/Business and economics#Economics|Economics]] * [[/Business and economics#Economists|Economists]] * [[/Business and economics/Finance|Finance]] * [[/Business and economics/Companies|Law firms]] * [[/Business and economics/Organizations|Non-profit organizations]] * [[/Business and economics/People in business|People in business]] * [[/Business and economics#Terminology (business) and others|Terminology (business)]] * [[/Business and economics/Economics terminology|Terminology (economics)]] == [[/Mathematics|Mathematics]] == * [[/Mathematics/Logic|Logic]] * [[/Mathematics|Mathematics]] ==[[/Medicine|Medicine]]== * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Anatomy;_physiology|Anatomy]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Associations|Medical associations]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Breastfeeding|Breastfeeding]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Careers|Medical careers]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine/Dentistry|Dentistry]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Diseases;_conditions;_signs;_symptoms|Diseases]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#History|History of medicine]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Hospitals;_medical_centers|Hospitals]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Journals;_websites|Medical journals]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Medical_administration|Medical administration]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Medical_devices;_tests|Medical technology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Microbiology;_cell_biology|Microbiology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Neurology|Neurology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Oncology|Oncology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Ophthalmology|Ophthalmology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Orthopaedics|Orthopaedics]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Pathology|Pathology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine/People_in_medicine|Notable people in medicine]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine/Pharmacology|Pharmacology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Positions|Physical positions]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Psychiatry|Psychiatry]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Radiology|Radiology]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Research_terms|Research terms]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Sex_(including_obstetrics_and_gynaecology)|Sex]] * [[Wikipedia:Requested_articles/Medicine#Treatments;_procedures|Treatment]] * [[Wikipedia:Requested articles/Medicine/Veterinary|Veterinary medicine]] == [[/music|Music]] == * [[/music/Albums|Albums]] * [[/music/Performers, bands and songwriters|Bands, performers and songwriters]] * [[/music#Chamber ensembles|Chamber ensembles]] * [[/music#Classical composers|Classical composers]] * [[/music#Classical compositions|Classical compositions]] * [[/music#Conductors|Conductors]] * [[/music#Critics, historians, journalists, and publications|Critics, historians, journalists and publications]] * [[/music#Festivals, concerts and awards|Festivals, concerts and awards]] * [[/music#Genres|Genres]] * [[/music#Musical_instruments|Instruments]] * [[/music#Music theory|Music theory]] * [[/music#Orchestras|Orchestras]] * [[/music#Organizations|Organizations]] * [[/music#Producers, sound engineers, etc.|Producers, sound engineers, etc.]] * [[/music#Record labels|Record labels]] * [[/music#Schools and music education|Schools and music education]] * [[/music/Songs|Songs]] * [[/music#Stage musicals|Stage musicals]] * [[/music#Technical and business terms|Technical and business terms]] == [[/Natural sciences|Natural sciences]] == * [[/Natural sciences#Astronomy and cosmology|Astronomy and cosmology]] * [[/Natural sciences/Biology|Biology]] * [[/Natural sciences/Chemistry|Chemistry, chemicals and labs]] * [[/Natural sciences/Environment and geology|Environment and geology]] * [[/Natural sciences#Journals and trade publications|Journals and trade publications]] * [[/Natural sciences#Materials science|Materials science]] * [[/Natural sciences/Neuroscience|Neuroscience]] * [[/Natural sciences#Physical science|Physical science]] * [[/Natural sciences/Physics|Physics]] * [[/Natural sciences#Scientists and people in science|Scientists and people in science]] * [[/Natural sciences#Other|Other]] == [[/Philosophy|Philosophy]] == * [[/Philosophy#Aesthetics|Aesthetics]] * [[/Philosophy#Epistemology|Epistemology]] * [[/Philosophy#Ethics|Ethics]] * [[/Philosophy#Logic|Logic]] * [[/Philosophy#Metaphysics|Metaphysics]] * [[/Philosophy#Other|Other]] == [[/Social sciences|Social sciences]] == * [[/Social sciences#Archaeology|Archaeology]] * [[/Social sciences#Genealogy|Genealogy]] * [[/Social sciences/Geography, cities, regions and named places|Geography, cities, regions and named places]] **[[:en:Maskeliya]] **[[:en:Door County, Wisconsin]] (ආරම්භ කළේ [[විකිපීඩියා:වැලිපිල්ල]]) **[[:en:Saddam Hussein Nagar, Sri Lanka]] {{Done}} * [[/Social sciences#Historic places|Historic places]] * [[/Social sciences/History|History]] **[[:en:Burning of Jaffna library]] **[[:en:Chencholai bombing]] * [[/Social sciences#LGBTQ (lesbian, gay, bisexual, transgender, queer)|LGBTQ (lesbian, gay, bisexual, transgender, queer)]] * [[/Social sciences#Linguistics|Linguistics]] * [[/Social sciences/Military and military history|Military and military history]] * [[/Social sciences/Mythology|Mythology]] * [[/Social sciences/Politics and government|Politics and government]] **[[:en:Ministry of Civil Aviation (Sri Lanka)]] **[[:en:Civil Aviation Authority of Sri Lanka]] * [[/Social sciences/Psychology|Psychology]] * [[/Social sciences/Religion|Religion]] * [[/Social sciences#Sociology|Sociology]] * [[/Social sciences#Urban studies|Urban Studies]] * [[/Social sciences#Other social sciences topics|Other social sciences topics]] == [[/Sports|Sports]] == * [[/Sports/|Sports and sportspeople]] * [[/Sports/American football|American football]] * [[/Sports/Association football (soccer)|Association football (soccer)]] * [[Wikipedia:WikiProject_Football/Women's_football_task_force/Open_tasks#Requested_articles|Women's football (soccer)]] * [[Wikipedia:WikiProject_Australian_rules_football/Players/ToDo|Australian rules football]] * [[/Sports/Baseball|Baseball]] * [[/Sports/Basketball|Basketball]] * [[Wikipedia:WikiProject_Chess#..._to_create|Chess]] * [[/Sports/Gymnastics|Gymnastics]] * [[/Sports/Motor_sports|Motor sports]] * [[/Sports/Rugby_league|Rugby league]] * [[/Sports/Rugby_union|Rugby union]] == [[/Wikipedia|Wikipedia]] == * [[Wikipedia:Requested templates|Templates]] * [[Wikipedia:WikiProject Council/Proposals|WikiProjects]] ==Images needing articles== See [[Wikipedia:Requested articles/Images]] == Other categories == * [[/By country|By country]] * [[/Other|Other or unknown topic]] == See also == {{Sisterlinks |wikt=Wiktionary:Requested entries |b=Wikibooks:Requested books |q=Wikiquote:Requested entries |s=Wikisource:Requested texts |commons=Commons:Requested audio and video |n=Wikinews:Requested articles |v=Wikiversity:Requested articles }} * [[Wikipedia:WikiProject Requested articles|WikiProject Requested articles]] * [[Wikipedia:Most-wanted articles]] (most linked to) * [[Wikipedia:WikiProject Missing encyclopedic articles]] * Many [[:Category:WikiProjects|WikiProjects]] and [[:Category:Regional Wikipedian notice boards|notice boards]] have requests for new articles pertaining to a specific topic. * [[Wikipedia:WikiProject Red Link Recovery]] * [[Wikipedia:Articles for creation]] - allows unregistered and new users to create new articles with the assistance of experienced Wikipedians. * [[:Category:Stubs]] lists very short preliminary articles that have not yet been developed. * [[:Category:All articles to be expanded]] and [[:Category:Wikipedia pages with to-do lists]] list more established articles which need expansion, by section or by specific coverage, respectively. * [[:Category:Redirects with possibilities]] lists many redirects with good potential to become future articles. * [[Portal:Current events]] - displays newsworthy topics{{mdash}} even brief entries for those are very helpful. They have the advantage of already having a reference webpage, and would have been verified in most cases by the news media. (see also [[Wikinews]]) * [[Wikipedia:Requested lists]] * [[Wikipedia:Requested pictures]] and [[commons:Commons:Picture requests|Commons:Picture requests]] * [[Wikipedia:Requested recordings]] * [[Wikipedia:Requested templates]] * [[Wikipedia:Translation]] * [[User:Emijrp/All Human Knowledge]] ===Historical=== * [[Wikipedia:Most wanted stubs]] * [[Wikipedia:Articles requested for more than a year]] * [[Special:WantedPages]] * [[Wikipedia:Drawing board]] - a noticeboard for discussing new article ideas. (Inactive) * [[Wikipedia:Requests for expansion/Archive]] {{Requested content}} {{Wikipedia community|state=collapsed}} [[Category:Wikipedia backlog|Requested articles]] [[Category:Wikipedia requested articles| ]] [[Category:Wikipedia maintenance|Requested articles]] 0nfp8hiqhn8xyypxj0aa1ghvs0fxw1j 14 189058 788415 784286 2026-04-24T14:47:54Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|ජනාවාසිත ස්ථාන]] 788415 wikitext text/x-wiki {{Commons category}} {{Category more|Settlement hierarchy}} {{Category see also|Types of populated places}} [[ප්‍රවර්ගය:වර්ගය අනුව ප්‍රවර්ග]] [[ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන| ]] [[Category:Types of communities]] aovncfvhsojfrtichqp9qea056daz4n 0 191780 788422 788346 2026-04-24T14:49:05Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Former populated places in India with [[:ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788422 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = Sannati | native_name = | native_name_lang = | other_name = Sannati | nickname = | settlement_type = Village | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map =#India#India Karnataka | pushpin_relief = yes | pushpin_label_position = right | | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|16.835433|N|76.932541|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[Karnataka]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[Kalaburagi district|Kalaburagi]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = 1.5 | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = 2001 | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 585218 | area_code_type = Telephone code | area_code = 08474 | registration_plate = | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = Chitapur | website = | footnotes = }} {{buddhism}} '''කනගනහල්ලි''' ({{en|Kanaganahalli}}), යනු ඉන්දියාවේ කර්නාටක ප්‍රාන්තයේ පිහිටි බෞද්ධ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථානයකි.<ref>{{cite web |url=https://www.researchgate.net/publication/373272341_Kanaganahalli_or_Sannathi |title=Kanaganahalli (or Sannathi) |access-date=2026-04-09 }}</ref> == අමතර අවධානයට == {{Portal|India}} * [[Sannati|සන්නති]] * [[Kanakagiri]] * [[Mauryan Empire|මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]] == බාහිර සබැඳි == * [https://web.archive.org/web/20130909160017/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-03-22/spiritual-destinations/30606797_1_emperor-ashoka-neem-tree-amartya-sen Rediscovering Ashoka, Vithal C Nadkarni, The Times of India, 22 March 2012] * [http://www.thefreelibrary.com/Narrative+reliefs+in+Kanaganahalli%3A+their+importance+for+Buddhist...-a0271884982 Kanaganahalli - the Buddhist site] * [http://www.deccanherald.com/content/226903/sannathis-smiling-buddha.html Kanaganahalli Sannati conservation] * [http://www.thehindu.com/life-and-style/metroplus/article3784940.ece Relics of an emperor, LAKSHMI SHARATH, The Hindu, 26 October 2012] * [https://archive.today/20130103192534/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-12/bangalore/33166992_1_yadgir-lord-buddha-gulbarga-district Buddha circuit in Gulbarga ] * [http://www.luczanits.net/gallery3/index.php/docu/Kanganhalli Photographic documentation of the Kanaganahalli Stupa site] - over 1,000 photos by C. Luczanits. == සටහන් == <references/> {{Gulbarga topics}} {{Buddhism topics}} [[ප්‍රවර්ගය:ක්‍රිස්තු පූර්ව 1 වන සියවස තුළ දී වැඩ නිමවුනු ගොඩනැගිලි සහ ව්‍යුහ]] [[Category:Buildings and structures in Kalaburagi district]] [[Category:Archaeological sites in Karnataka]] [[ප්‍රවර්ගය:ඉන්දියාව තුළ පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] [[Category:Stupas in India]] [[Category:Buddhist temples in India]] [[Category:Buddhist holy sites in Karnataka]] [[Category:Mauryan art]] {{අසම්පූර්ණ}} 76z5l8deyocol4vlrzbutg76qj6gb2z 14 193252 788421 788231 2026-04-24T14:48:54Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන|ජනාවාසිත ස්ථාන]] 788421 wikitext text/x-wiki {{Portal|Geography|Modern history}} {{Commons category}} '''Former populated places''' category contains populated places that have ceased to exist through human or natural causes. In some cases, a new and distinct populated place may have been established on or near the site of the old one. This is mainly a parent category containing related categories distinguished by topic or geography. [[Category:Former places|populated places]] [[ප්‍රවර්ගය:ජනාවාසිත ස්ථාන]] 50hgjggp9wnbx0aoypa7dosiasprnc2 14 193262 788411 788374 2026-04-24T14:47:03Z Pinthura 45635 Bot: Replacing category Former populated places with [[:ප්‍රවර්ගය:පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන|පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන]] 788411 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Formerly populated places by continent}} {{Container}} [[ප්‍රවර්ගය:පැරණි ජනාවාස පැවති ස්ථාන| Continent]] [[ප්‍රවර්ගය:මහාද්වීපය අනුව ජනාවාසිත ස්ථාන| Former]] [[Category:History by topic and continent]] 3i480ut6eypl1j6v9mfyz6xcewk4lgh 2 193305 788468 788349 2026-04-24T21:48:01Z Maris Dreshmanis 78643 Update babel to lv|ru-4 (remove en-3, de-1) 788468 wikitext text/x-wiki {{#babel:lv|ru-4}} == Maris Dreshmanis == Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata. * '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,400+ edits * '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (27 national registries + ESCO, 57,000+ occupation entries, 26,991 Wikidata items, 152,000+ multilingual labels across 53 languages) * '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 27 source languages [[Category:Wikipedians]] 1tm661nfud90u9uzogktjy8qwfpriv4 14 193307 788400 2016-03-28T15:34:02Z en>Cplakidas 0 [[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Ancient Greek fortifications|Greece]] [[Category:Fortifications in Greece]]' 788400 wikitext text/x-wiki [[Category:Ancient Greek fortifications|Greece]] [[Category:Fortifications in Greece]] ivm50dphi64vbl4vo3o61d83xwol2sv 788401 788400 2026-04-24T14:32:03Z Lee 85 [[:en:Category:Ancient_Greek_fortifications_in_Greece]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක් 788400 wikitext text/x-wiki [[Category:Ancient Greek fortifications|Greece]] [[Category:Fortifications in Greece]] ivm50dphi64vbl4vo3o61d83xwol2sv 14 193308 788402 2019-09-27T22:28:52Z en>Mike Peel 0 Changing the Commons category from "Category:Fortresses in Greece" to "Category:Fortifications in Greece" 788402 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Fortifications in Greece}} [[Category:Buildings and structures in Greece by type]] [[Category:Fortifications by country|Greece]] [[Category:Fortifications in Europe by country|Gree]] 9th2y6j3olfjg3dextmtf6m2cc6hjps 788403 788402 2026-04-24T14:33:41Z Lee 85 [[:en:Category:Fortifications_in_Greece]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක් 788402 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Fortifications in Greece}} [[Category:Buildings and structures in Greece by type]] [[Category:Fortifications by country|Greece]] [[Category:Fortifications in Europe by country|Gree]] 9th2y6j3olfjg3dextmtf6m2cc6hjps 15 193309 788404 2026-04-24T14:45:56Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Ancient Greek fortifications]] 788404 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 690501924 || 2015-11-13T20:16:35Z || Cplakidas || <nowiki>[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Ancient Greek architecture|Fortifications]] [[Category:Fortifications by builder]]'</nowiki> |} 028nxly0ebcjo3eiky45ul9ak76j02o 14 193310 788405 2026-04-24T14:46:06Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Ancient Greek fortifications]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Ancient Greek fortifications|history]]) 788405 wikitext text/x-wiki [[Category:Ancient Greek architecture|Fortifications]] [[Category:Fortifications by builder]] bdilnq61ft27ds8w7men7fl837bxwat 15 193311 788406 2026-04-24T14:46:16Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Buildings and structures in Greece by type]] 788406 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 815729237 || 2017-12-16T19:06:53Z || Hmains || <nowiki>add/change/refine category; MOS fixes; all included cat using [[Project:AWB|AWB]]</nowiki> |---- | 780265969 || 2017-05-13T23:35:10Z || Hmains || <nowiki>add/change/refine category; MOS fixes using [[Project:AWB|AWB]]</nowiki> |---- | 776558658 || 2017-04-21T19:14:59Z || Hmains || <nowiki>category refine</nowiki> |} fymynetr361yd7jfw8gw3mezol5p80v 14 193312 788407 2026-04-24T14:46:26Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Buildings and structures in Greece by type]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Buildings and structures in Greece by type|history]]) 788407 wikitext text/x-wiki {{containercat}} [[Category:Buildings and structures in Greece| Type]] [[Category:Buildings and structures by country and type|Greece]] m2r547e9ab5yisxaxc7t2bvac69bnof 15 193313 788408 2026-04-24T14:46:36Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Fortifications by country]] 788408 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1264426458 || 2024-12-21T23:34:35Z || Robby || <nowiki>link to Commons is now defined on wikidata</nowiki> |---- | 910749432 || 2019-08-14T05:41:52Z || Hmains || <nowiki>removed [[Category:Military installations by country]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 743623509 || 2016-10-10T12:49:18Z || Laurel Lodged || <nowiki>removed [[Category:Fortification]]; added [[Category:Fortifications]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 698113769 || 2016-01-04T02:21:49Z || Hmains || <nowiki>copyedit,refine category structure, general fixes using AWB using [[Project:AWB|AWB]]</nowiki> |---- | 689596258 || 2015-11-08T05:43:27Z || Giso6150 || <nowiki>added [[Category:Building and structure types by country]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 606573302 || 2014-05-01T03:38:27Z || Cydebot || <nowiki>Robot: Moved from Category:Fortification by country. Authors: Warairarepano&Guaicaipuro, Djr13, Addbot, KLBot2, Mddkpp, The Bushranger, Hugo999, ساجد امجد ساجد, VolkovBot</nowiki> |---- | 606270823 || 2014-04-29T02:21:57Z || The Bushranger || <nowiki>Nominated for speedy renaming; see [[WP:CFDS|Categories for discussion/Speedy]]. ([[WP:TW|TW]])</nowiki> |---- | 565841211 || 2013-07-26T03:03:29Z || Djr13 || <nowiki>add [[Template:Commons category]]</nowiki> |---- | 547602761 || 2013-03-29T11:57:41Z || KLBot2 || <nowiki>Bot: Migrating 1 interwiki links, now provided by [[Wikidata]] on [[:d:Q91530]]</nowiki> |---- | 546306458 || 2013-03-22T15:05:03Z || Addbot || <nowiki>[[User:Addbot|Bot:]] Migrating 2 interwiki links, now provided by [[Wikipedia:Wikidata|Wikidata]] on [[d:q91530]]</nowiki> |---- | 536399832 || 2013-02-03T19:36:05Z || Warairarepano&Guaicaipuro || <nowiki></nowiki> |---- | 518969386 || 2012-10-21T04:08:54Z || Hugo999 || <nowiki></nowiki> |---- | 496280054 || 2012-06-06T14:35:00Z || ساجد امجد ساجد || <nowiki></nowiki> |---- | 493684211 || 2012-05-21T16:46:46Z || VolkovBot || <nowiki>r2.7.2) (Robot: Adding [[pl:Kategoria:Fortyfikacje według kraju]]</nowiki> |---- | 478949694 || 2012-02-26T14:26:04Z || Mddkpp || <nowiki>new key for [[Category:Fortification]]: " Country" using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 478948943 || 2012-02-26T14:19:37Z || Mddkpp || <nowiki>[[WP:AES|←]]Created page with '[[Category:Fortification]]'</nowiki> |} obhuqrmzzuakvg9twtbyhaf7i6xv5zp 14 193314 788409 2026-04-24T14:46:46Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Fortifications by country]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Fortifications by country|history]]) 788409 wikitext text/x-wiki {{containercat}} {{Commons category}} [[Category:Fortifications| Country]] [[Category:Building and structure types by country]] dkoi9j7wt1pswerjkdg43wsgtikf3uw 15 193315 788410 2026-04-24T14:46:56Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Fortifications in Europe by country]] 788410 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" ! oldid || date/time || username || edit summary |---- | 1007896114 || 2021-02-20T14:02:54Z || DB1729 || <nowiki>added [[Category:Fortifications by country]] using [[WP:HC|HotCat]]</nowiki> |---- | 881219704 || 2019-02-01T04:45:34Z || Hmains || <nowiki>category create</nowiki> |} fv3ictnzis0ncjg3rjb8504ilo86r7u 14 193316 788412 2026-04-24T14:47:06Z Pinthura 45635 Moved page from [[en:Category:Fortifications in Europe by country]] ([[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Fortifications in Europe by country|history]]) 788412 wikitext text/x-wiki {{container category}} [[Category:Fortifications in Europe| Country]] [[Category:Buildings and structures in Europe by country| Fort]] [[Category:Fortifications by country|+]] 17nacitmmhooxojolymatqo8uhc0g0p 0 193317 788467 2026-04-24T20:52:11Z ~2026-25301-32 78650 'assanjuka' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි 788467 wikitext text/x-wiki assanjuka 7cfc21byljnuc0e05tytpm3j4z7q01y