ජපන් භාෂාව

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ජපන් භාෂාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5687</id>
    <revision>
      <id>788511</id>
      <parentid>619811</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T12:07:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25435-18</username>
        <id>78677</id>
      </contributor>
      <comment>තොරතුරු එක් කිරීම</comment>
      <origin>788511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4847" sha1="jtmlevo496ea9kvmccq70t77v6kw9mg" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = {{Unbulleted list|ජපන් භාෂාව|Japanese}}
| nativename = {{big|{{lang|ja|日本語}}}}&lt;br/&gt;''නිහොන්ගො(Nihongo)''
| pronunciation = {{nowrap|{{IPA|/nihoɴɡo/}}: {{IPA|[nihõŋɡo], [nihõŋŋo]}}}}
| states = [[Japan]]
| ethnicity = [[Japanese people|Japanese]] {{smaller|([[Yamato people|Yamato]])}}
| speakers=125 million&lt;!--(to nearest 5 million)--&gt; 
| date=2010 
| ref=ne2010
| familycolor=Isolate
|family=[[Japonic languages|Japonic]]
| ancestor=[[Old Japanese]] 
|ancestor2=[[Early Middle Japanese]] 
|ancestor3=[[Late Middle Japanese]] 
| script = {{ublist |{{nowrap|[[Chinese character]]s {{smaller|([[kanji]])}}}} |{{hlist|[[Kana]] {{smaller|([[hiragana]]}}|{{smaller|[[katakana]])}}}} |[[Japanese Braille]]}}
| nation={{flag|Japan}} (''de facto'')
| minority={{Flag|Angaur}}&lt;br&gt;({{Flag|Palau}})
| iso1=ja 
|iso2=jpn 
|iso3=jpn 
| lingua=45-CAA-a
| image=Nihongo.svg 
|imagesize=75px 
| imagecaption = {{longitem|&quot;''Nihongo''&quot; (&quot;Japanese&quot;)&lt;br/&gt;in [[Japanese writing system|Japanese script]]}}
|imageheader=
| notice = IPA
|ancestor4={{nowrap|[[Early Modern Japanese]]}}
| sign = [[Signed Japanese]]
| glotto=nucl1643
| glottoname=excluding [[Hachijo language|Hachijo]]
| glottorefname=Nuclear Japanese
}}

'''ජපන් භාෂාව''' ඈත අතීතයේ දී [[චීනය|චීනයේ]] සිට චීන භාෂාවෙන් පැවත ආ බව සැලකේ. එසේම අතීතයේ ජපන් ජාතිකයින් හට හෝඩියක් නොමැතිව සිටි අවස්ථාවේදී චීන වෙළෙන්දන්ගේ ව්‍යාපාර ජපානය හරහා සිදු කිරීමේදී මෙය ඇතිවිය. ජපන් භාෂාව, එම භාෂාවෙන් හඳුන්වන්නේ &quot;නිහොන්ගො&quot; &quot;日本語&quot; යන නමින් ය. තවමත් චීන අක්ෂර තරමක් වෙනස් වී කන්ජි අක්ෂර (Kanji) ”漢字”ලෙස ජපන් භාෂාවේ භාවිතයේ ඇත. ඊට අමතරව හිරගන (Hiragana) සහ කතකන (Katakana) යන අක්ෂර ද භාවිතා කරයි.

* කන්ජි	: සාම්ප්‍රදායික ජපන් වචන ලිවීමට භාවිතා කරයි. බොහෝ විට එක කන්ජියකින් එක වචනයක තේරුමක් ඇත. මෙවැනි කන්ජි 3000ක් පමණ ඇති නමුත් සාමාන්‍යයෙන් ඉන් කන්ජි 2500ක් පමණ භාවිතා කරයි.
          								
* හිරගන	: ජපන් භාෂාවට ආවේනික වචන ලිවීමට මෙය භාවිතා කරයි. මෙය අකුරු 46 න් සමන්විත වන අතර එක් අකුරකින් එක් ශබ්දයක් පමණක් උපද්දවයි.මෙය ජපානයේ කාන්තාවන් විසින් සොයාගෙන ඇති බව මූලශ්‍රවල දැක්වේ 
	  								
* කතකන 	: වෙනත් විදේශීය භාෂා වලින් ජපන් භාෂාවට පැමිණි වචන සහ නාමයන්, කතකනා අක්ෂර වලින් ලියයි. මෙය ද අකුරු 46 න් සමන්විතය.මෙය ජපානයේ පිරිමින් විසින් සොයාගෙන ඇති බව මූලශ්‍රවල දැක්වේ

*** ජපන් බස ඉගැනුම ආරම්භ කරන්නන්ගේ පහසුව සඳහා &quot;රෝමජි&quot; (Rōmaji)  &quot;ローマ字&quot;නමින්, ජපන් වචනයේ ශබ්දය ඉංග්‍රීසි අකුරු යොදා ලිවීමෙ ක්‍රමයක්ද ඇත.

හිරගන හෝඩිය

あ(අ) い(ඉ) う(උ) え(එ) お(ඔ) 

か(ක) き(කි) く(කු) け(කෙ) こ(කො)

さ(ස) し(ෂි) す(සු) せ(සෙ) そ(සො)

た(ත) ち(චි) つ(ට්සු) て(තෙ) と(තො)

な(න) に(නි) ぬ(නු) ね(නෙ) の(නො)

ま(ම) み(මි) む(මු) め(මෙ) も(මො)

は(හ) ひ(හි) ふ(ෆු) へ(හෙ) ほ(හො)

ら(ර) り(රි) る(රු) れ(රෙ) ろ(රො)

わ(ව) を(වො) や(ය) ゆ(යු) よ(යො) ん(න්)

==ආශ්‍රිත==
* [[ජපානය]]
* [[ජපානයේ දේශපාලන ආර්ථිකය]]

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

[[ප්‍රවර්ගය:ජපන් භාෂාව]]</text>
      <sha1>jtmlevo496ea9kvmccq70t77v6kw9mg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සූදකු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6785</id>
    <revision>
      <id>788542</id>
      <parentid>713023</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:58:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45051" sha1="jeuwak13067u8ptfc5l5lio7nbfscsu" xml:space="preserve">{{වෙනත්භාවිත4|කර්කශාස්ත්‍රානුකූල ප්‍රහේලිකාව|රෝගය|සෝදකු}}

[[ගොනුව:Sudoku-by-L2G-20050714.svg|thumb|right|250px|සූදකු ප්‍රහේලිකාවක්...]]
[[ගොනුව:Sudoku-by-L2G-20050714 solution.svg|right|thumb|250px|...රතු පැහැයෙන් දක්වා ඇති එහි විසඳුම් සංඛ්‍යා]]
{{නිහොන්ගෝ|'''''සූදකු'''''|数独|sūdoku}} ''{{ශ්‍රව්‍ය|Ja-Sudoku.oga|සවන්දෙන්න}}'' යනු  [[කර්ක ශාස්ත්‍රය]]-පදනම් කොටගෙන සංඛ්‍යා ස්ථානගත කිරීමේ [[ප්‍රහේලිකාව]]කි. මෙහි පරමාර්ථය වනුයේ  9×9 ජාලකයක්, එක් එක් සිරස් පේළිය, එක් එක් තිරස් පේළිය හා  එක් එක් 3×3 කොටු නවය (කොටස හෝ පෙදෙස ලෙසද හැඳින්වේ)තුල අංක 1 සිට 9 දක්වා ''එක්'' වරක් පමණක් අඩංගු වන පරිදි සම්පූර්ණ කිරීමය. ප්‍රහේලිකාව සකස්කොට ඉදිරිපත් කරන්නා විසින් භාගික වශයෙන් සම්පූර්ණ ජාලකයක් සපයනු ලැබේ.

විසඳා හමාර කරන ලද ''සූදකු'' ප්‍රහේලිකා [[ලතින් කොටු]] ගණයට අයත් වන මුත්, එක් එක් කොටස් හෝ ප්‍රදේශ වල අන්තර්ගතය පිළිබඳ පැනවුනු අමතර සංරෝධනයන් හේතුවෙන් ලතින් කොටු වලින් වෙනස් වේ. [[ලියොනාඩ් ඉයුලර්]] මෙම ප්‍රහේලිකාවේ නිර්මාතෘ ලෙස සාවද්‍ය ලෙස උපුටා දැක්වෙනුයේ ලතින් කොටු සම්බන්ධයෙන් ඔහු විසින් සිදුකරන ලද  ගණනයන්, විශ්ලේෂණ හා පර්යේෂණ හේතුවෙනි. .&lt;ref&gt;{{ජාල උපන්‍යාස
|යූආර්එල්=http://arxiv.org/abs/math.CO/0408230
|නාමය=මායා කොටු පිළිබඳ
|කතුවරයා=ලියොනාඩ් ඉයුලර්}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- ලතින් කොටු ප්‍රහේලිකා නොවන බැවින් සාවද්‍ය ලෙස. --&gt;

නූතන ප්‍රහේලිකාව, ඇමරිකානු වාස්තුවිද්‍යාඥ [[හොවාඩ් ගාන්ස්]] වෙතින් [[1979]] දී නිමැවී [[ඩෙල් සඟරා]] හි &quot;'''''අංක පෙදෙස'''''&quot; යන නම යටතේ ප්‍රකාශයට පත් විය. &lt;ref&gt;{{ජාල උපන්‍යාස |යූආර්එල්=http://www.maa.org/editorial/mathgames/mathgames_09_05_05.html
|නාමය=සූදකු ප්‍රභේදන}}&lt;/ref&gt;  මෙය [[1986]] දී  [[ජපානය|ජපානයේ]] ජනප්‍රිය භාවයට පත් වූයේ,  [[නිකෝලි (ප්‍රකාශකයා)| නිකෝලි]] විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරනු ලැබ, ''තනි අංකය'' යන අරුත් දනවන සූදකු යන නම ආරූඨ කිරීමෙන් අනතුරුවය.&lt;ref&gt;  {{උපන්‍යාස පොත | title=අන්වෙඩ් නම්බර්ස් (අවිවාහක අංක) | author=බ්‍රයන් හේස් | publisher=ඇමරිකන් සයන්ටිස්ට් | volume=94 | issue=1 | year=2006 | pages=12–15}} &lt;/ref&gt; එය [[2005]] දී ජාත්‍යන්තර ජනමෝදකයක් බවට පත් විය.

== හැඳින්වීම ==
''සූදකු (数独)'' යන නාමය &quot;සූජි වා දකුෂින් නි කගිරු&quot; යනුවෙන් උච්චාරණය වන හා &quot;සංඛ්‍යා හුදකලා විය යුතුයි&quot;, හෝ &quot;සංඛ්‍යා එක් වරක් පමණක් භාවිත විය යුතුයි&quot; යනුවෙන් අරුත් දනවන  &quot;数字は独身に限る&quot; යන්නට කෙටි පදයයි. &lt;ref name=Nikoli&gt;{{ ජාල උපන්‍යාස | යූආර්එල් = http://www.nikoli.co.jp/en/puzzles/sudoku/index_text.htm | නාමය = History of Sudoku in our site | accessmonthday = September 24 | accessyear = 2006 | author = Nikoli | work = Official Nikoli website}}&lt;/ref&gt; මෙම නාමය ප්‍රහේලිකාවේ  ප්‍රකාශක [[ජපානය|ජපානයේ]]සීමාසහිත [[නිකෝලි]] සමාගමේ [[වෙළෙඳ ලකුණ]]ක් වේ .&lt;ref name=&quot;Nikoli&quot;/&gt; [[ජපන් භාෂාව|ජපන් බසින්]], මෙම වචනය උච්චාරණය වනුයේ {{IPA2|sɯːdokɯ}} ලෙසය; [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසියෙන්]], එය සාමාන්‍යයෙන් උච්චාරණය වනුයේ {{IPAEng|səˈdoʊkuː}} යනුවෙනි. අනෙකුත් ජපන් ප්‍රකාශකයන් මෙම ප්‍රහේලිකාව හඳුන්වනුයේ, මුල් එ. ජ. නාමය වන  ''අංක පෙදෙස'' යනුවෙන් හෝ, කෙටියෙන් &quot;නන්පුරේ&quot;(ナンプレ) ලෙසිනි.&lt;ref name=&quot;Garns&quot;&gt;{{ ජාල උපන්‍යාස | යූආර්එල් = http://www.maa.org/editorial/mathgames/mathgames_09_05_05.html | නාමය = Ed Pegg Jr.'s Math Games: Sudoku Variations | accessmonthday = October 3 | accessyear = 2006 | last = Pegg | first = Ed, Jr. | date = 2005-09-15 | work = MAA Online | publisher = The Mathematical Association of America }}&lt;/ref&gt; සමහරක් ප්‍රකාශකයන් නාමය වහරන්නේ &quot;සූ දොකු&quot; ලෙසය.

''සූදකු'' ප්‍රහේලිකාවේ සංඛ්‍යාංක භාවික වනුයේ හුදෙක් පහසුව සඳහා වේ; සංඛ්‍යාංක අතර අංකගණිතමය බන්ධුතාවයන් අනාදාල වේ. අකුරු, හැඩ, හෝ වර්ණ වැනි කුමන හෝ ප්‍රභින්න සංකේත කට්ටලයක් මේ සඳහා සුදුසු වේ.  සත්‍යවශයෙන්ම, [[ඊඑස්පීඑන්]]  විසින් ප්‍රකාශිත සූදකු ප්‍රහේලිකාවන්හි 1 සිට 9 දක්වා සංඛ්‍යා වෙනුවට බේස්බෝල් පිටියක ස්ථාන ආදේශ කර තිබූ අතර, [[විස් (හාස්‍ය)|විස්]] සඟරාව විසින්, රූපවාහිනී කථා මාලාවේ පළමු ප්‍රමුඛ නළුවන් නව දෙනා සංඛ්‍යාංක නවය වෙනුවට යොදා ගනිමින්,  ක්‍රීඩාවේ [[ඩොක්ට හූ]] ප්‍රවාචනයක් ප්‍රකාශයට පත් කොට තිබුණි. ප්‍රහේලිකාවේ උත්පාදකයා වන [[ඩෙල් සඟරා]] විසින්, 1979 දී වූ පළමු ප්‍රකාශයේ සිට එහි සඟරාවන්හි ''අංක පෙදෙස'' සඳහා සංඛ්‍යාංක භාවිත කිරීම පුරුද්දක් කොට ගෙන තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Garns&quot;/&gt;

== මූලෝපායයන් ==
ප්‍රහේලිකාවක් විසඳීමෙහි මූලෝපායය, ක්‍රියාවලින් ත්‍රිත්වයක සංකලනයක් ලෙස සැලකේ: පරිලෝකනය, ලකුණු කිරීම, හා විශ්ලේෂණයThe approach to analysis may vary according to the concepts and the representations on which it is based.

[[ගොනුව:Cross-hatching.svg|thumb|left|200px|උඩ දකුණු පස පෙදෙස හෝ කොටස තුල අංක 5 අඩංගු විය යුතුය. මෙයින් පිටත අංක 5 ඒවා සටහන් වන අවස්ථා ඔස්සේ හරහට හා දිගු අතට කඩරේඛනය යෙදීමෙන්, ප්‍රහේලිකාව පසිඳින්නා විසින් අංක 5 අඩංගු විය නොහැකි හිස් කොටු තෝරා බේරා ගත හැක. මෙවිට ඉතිරි වන්නේ එක් වියහැකියාවක් පමණි (කොළ පාටින් වර්ණවත් කර ඇති).]]

=== පරිලෝකනය ===
පරිලෝකනය කරනු ලබන්නේ විසඳුම ආරම්භයෙහිදී හා අතරතුරදීය. විශ්ලේෂණයන් අතරතුරදී පරිලෝකනයන් සිදුකල යුත්තේ එක් වරක් පමණි. පරිලෝකනය ශිල්පක්‍රම දෙකකින් සමන්විත වේ:

* '''හරස්-කඩරේඛනය:''' මෙය තිරස් පේලි පරිලෝකනය කරමින් හා නොගැලපෙන කොටු බැහැර කිරීමේ ක්‍රියාවලියක් තුලින් යම් පෙදෙසක හෝ කොටසක කුමන පේලියක්  කිසියම් අංකයක් අඩංගු වීමට සුදුසුද යන්න සොයා බැලීමය. මෙම ක්‍රියාවලිය සිරස් පේළි සඳහාද පුනරාවර්තනය කරනු ලැබේ. 1– 9 දක්වා අංක සියල්ල විමසීමට ලක් කරමින්, මෙම ක්‍රියාවලිය ක්‍රමානුකූලව සිදු කිරීම ඉතා වැදගති. 
* '''අන්තර්ගත වී නොමැති අංක හඳුනාගැනීම සඳහා, ප්‍රදේශයන්හි, තිරස් පේළි, හා සිරස් පේළි වලදී 1–9 ගැන බැලීම.''' සොයාගත් අවසාන අංකය පදනම් කොට ගෙන මෙම ගැන බැලීම සිදු කිරීම, ගවේෂණය වේගවත් කිරීමට ඉවහල් විය හැක. විශේෂයෙන්, දුෂ්කර ප්‍රහේලිකාවන්හීදී, සිහි තබා ගත යුතු කරුණක් වනුයේ, යම් කොටුවක් සඳහා නියමිත අංකය නිශ්චය කිරීමේ හොඳම ක්‍රමය වනුයේ, පසුපසට ගැන බැලීම —එනම්, ''වියනොහැකි'' අගයයන් සොයාගැනීමට කොටුවක පෙදෙසල තිරස් පේළිය, හා සිරස් පේළිය පරිලෝකනය කොට, ඉතිරි වන්නේ කුමක් දැයි විමසා බැලීමයි. මෙම ආකාරයට සිදු කිරීමෙන්, කොටුවක් සඳහා විකල්පය එක් ප්‍රවේශනයක් දක්වා ලඝු කර ගැනීමෙන් සූදකු ක්‍රීඩාව වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම සිදුකල හැක. 

Advanced solvers look for &quot;contingencies&quot; while scanning, narrowing a numeral's location within a row, column, or region to two or three cells.  When those cells lie within the same row ''and'' region, they can be used for elimination during cross-hatching and counting. Puzzles solved by scanning alone without requiring the detection of contingencies are classified as &quot;easy&quot;; more difficult puzzles are not readily solved by basic scanning alone.    

[[ගොනුව:Sudoku analysis dot notation.svg|thumb|right|A method for marking likely numerals in a single cell with dots. To reduce marking, this would wait until as many numbers as possible have been added via scanning. Dots are erased as the numerals are eliminated as candidates.]]

[[ගොනුව:Sudoko-Row contingency.svg|thumb|right| The bottom middle sub-square needs a 3, 5, and 6 in the top row.  This creates a contingency which, although unresolved, reveals that the green square must be a 4.]]

=== Marking up ===
Scanning stops when no further numerals can be discovered, making it necessary to engage in logical analysis. One method to guide the analysis is to mark candidate numerals in the blank cells.

==== Subscript notation ====
In subscript notation, the candidate numerals are written in subscript in the cells. Because puzzles printed in a newspaper are too small to accommodate more than a few subscript digits of normal handwriting, solvers may create a larger copy of the puzzle. Using two colours, or mixing pencil and pen marks can be helpful.

==== Dot notation ====
The dot notation uses a pattern of dots in each square, where the dot position indicates a number from 1 to 9. The dot notation can be used on the original puzzle. Dexterity is required in placing the dots, since misplaced dots or inadvertent marks lead to confusion and may not be easily erased. 

Another technique is to mark the numerals that a cell ''cannot'' be. The cell starts empty and as more constraints become known, it slowly fills until only one mark is missing. Assuming no mistakes are made and the marks can be overwritten with the value of a cell, there is no longer a need for any erasures.

[[ගොනුව:Sudoku Analysis.gif|thumb|left|(click to enlarge) An analysis in superscript notation, with all possible values written in. There are three squares which contain only three values: 4, 6, and 8. If these numbers were written in any square where they are red, it would be impossible to complete the squares where they are blue. Therefore, the numbers in red can be erased.]]
{{-}}

=== විශ්ලේශණය ===
The two main approaches to analysis are &quot;candidate elimination&quot;&lt;ref name=candidate_elimination&gt;{{cite web | url = http://www.sudoku-grok.com/help.jsp | title = Goals of Sukoku-Grok | accessmonth = October 1 | accessyear = 2006 | year = 2005}}&lt;/ref&gt; and &quot;what-if&quot;.&lt;ref name=what_if&gt;{{cite web | url = http://www.learninghaven.com/articles/play-sudoku.html | title = Play Sudoku | accessmonthday = October 1 | accessyear = 2006 | work = Online Learning Haven}}&lt;/ref&gt;

==== Candidate elimination ====
In &quot;candidate elimination&quot;, progress  is made by successively eliminating candidate numerals to leave one choice for a given cell.  After each answer is found, another scan may be performed—usually checking to see the effect on contingencies.  In general, if entering a numeral prevents completion of other empty cells, then the numeral can be eliminated as a candidate. 

One method of candidate elimination works by identifying &quot;matched cell groups&quot;.  For instance, if precisely two cells within a scope (a particular row, column, or region) contain the same two candidate numerals (''p'',''q''), or if precisely three cells within a scope contain the same three candidate numerals (''p'',''q'',''r''), these cells are said to be matched.  The placement of those candidate numerals anywhere else within the same scope would make a solution impossible, allowing the numbers to be eliminated as candidates from those other cells.

==== What-if ====
In the &quot;what-if&quot; approach (also called &quot;guess-and-check&quot;, &quot;bifurcation&quot;, &quot;[[backtracking]]&quot; and &quot;[[Ariadne's thread (logic)|Ariadne's thread]]&quot;), a cell with two candidate numerals is selected, and a guess is made. The results are followed until a duplication is found or a cell is left without a candidate, in which case the alternative must have been the solution. For each cell's candidate, the question is posed: 'will entering a particular numeral prevent completion of the other placements of that numeral?' If 'yes', then that candidate can be eliminated. If the &quot;what-if&quot; exercises show that either candidate is possible, then another pair should be tried.  Alternatively, if the &quot;what-if&quot; exercises for both candidates imply an identical result, then that result is known.  The what-if approach requires a pencil and eraser or a good layout memory.

There are three kind of conflicts, which can appear during puzzle solving:

#basic conflicts - there are only N-1 different candidates in N cell in the area
#fish conflicts - when eliminating number from N rows/columns, it will disappear also from N+1 columns/rows.
#unique conflicts - this pattern means multiple solutions, all numbers in the pattern exist exactly two times in every area, row and column. If there is only one candidate in the cell, any virtual candidate can be added.

Encountering any of those would indicate that the puzzle is not uniquely solvable.  Encountering any of them as a consequence of &quot;what-if&quot; indicates that an untried alternative is correct.

=== Computer solutions ===
There are three general approaches taken in the creation of serious ''Sudoku''-solving programs: human solving methods, rapid-style methods, and pure brute-force algorithms. Human-style solvers will typically operate by maintaining a mark-up matrix, and search for contingencies, matched cells, and other elements that a human solver can use to determine and exclude cell values.

Many rapid-style solvers employ [[backtracking]] searches, with various pruning techniques in order to help reduce the size of the search tree. The term rapid-style may be misleading: Most human-style solvers run considerably faster than a rapid-style solver, although the latter takes less time to write and is more easily adapted to larger grids.  A purely brute-force algorithm is very simple and finds a solution to a puzzle essentially by &quot;counting&quot; upward until a string of eighty-one digits is constructed which satisfies the row, column, and box constraints of the puzzle. 

Rapid solvers are preferred for trial-and-error puzzle-creation algorithms, which allow for testing large numbers of partial problems for validity in a short time; human-style solvers can be employed by hand-crafting puzzlesmiths for their ability to rate the difficulty of a created puzzle and show the actual solving process their target audience can be expected to follow.

Although typical ''Sudoku'' puzzles (with 9×9 grid and 3×3 regions) can be solved quickly by computer,
the generalization to larger grids is known to be ''[[NP-complete]]''. Various optimization methods
have been proposed for large grids.
&lt;!-- earlier text here was partially incorrect and otherwise information-free --&gt;
&lt;!-- also, sudoku variants are first introduced later on this page --&gt;

Details of computer solutions may be found on the page on the [[Algorithmics of Sudoku]].

== Difficulty ratings ==
{{unreferenced-section|date=April 2008}}
The difficulty of a puzzle is based on the relevance and the positioning of the given numbers rather than their quantity. Surprisingly, the number of givens often does not reflect a puzzle's difficulty. Computer solvers can estimate the difficulty for a human to find the solution based on the complexity of the solving techniques required. Some online versions offer several difficulty levels.

Most publications sort their ''Sudoku'' puzzles into four or five rating levels, although the cut-off points and the names of the levels vary widely.  Typically, the levels are &quot;easy&quot;, &quot;intermediate&quot;, and &quot;hard&quot;. Extremely difficult puzzles are known as &quot;diabolical&quot; or &quot;evil&quot;. An easy puzzle can be solved using only scanning; an intermediate puzzle may take markup to solve; a hard puzzle will usually take analysis.

Another approach is to rely on the experience of a group of human test solvers. Puzzles can be published with a median solving time rather than an algorithmically defined difficulty level.

Difficulty is a very complex topic, subject to much debate on the Sudoku forums, because it may depend on the concepts and visual representations one is ready to use.

== Construction ==
Building a ''Sudoku'' puzzle can be performed by predetermining the locations of the givens and assigning them values only as needed to make deductive progress. This technique gives the constructor greater control over the flow of puzzle solving, leading the solver along the same path the compiler used in building the puzzle. Great caution is required, however, as failing to recognize where a number can be logically deduced at any point in construction—regardless of how tortuous that logic may be—can result in an unsolvable puzzle when defining a future given contradicts what has already been built.  Building a ''Sudoku'' with symmetrical givens is a simple matter of placing the undefined givens in a symmetrical pattern to begin with.

[[Nikoli]] ''Sudoku'' are hand-constructed, with the author being credited; the givens are always found in a symmetrical pattern.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Rules and history of Sudoku from Nikoli | url = http://www.nikoli.co.jp/en/puzzles/sudoku/index_text.htm }}&lt;/ref&gt; Dell ''Number Place Challenger'' (see Variants below) puzzles also list authors. The ''Sudoku'' puzzles printed in most UK newspapers are apparently computer-generated but employ symmetrical givens; ''The Guardian'' famously claimed that because they were hand-constructed, their puzzles would contain &quot;imperceptible [[witticism]]s&quot; that would be very unlikely in computer-generated ''Sudoku''.

== විවිධ වර්ග ==

[[ගොනුව:Nonomino Sudoku.svg|thumb|150px|A nonomino ''Sudoku'' puzzle, sometimes also known as a [[Jigsaw puzzle|Jigsaw]] Sudoku, for instance in the [[The Sunday Telegraph|Sunday Telegraph]]]]
[[ගොනුව:Nonomino Sudoku solution.svg|thumb|150px|Solution numbers in red for above puzzle]]

Although the 9×9 grid with 3×3 regions is by far the most common, variations abound.  Sample puzzles can be 4×4 grids with 2×2 regions; 5×5 grids with [[pentomino]] regions have been published under the name ''Logi-5''; the [[World Puzzle Championship]] has featured a 6×6 grid with 2×3 regions and a 7×7 grid with six [[heptomino]] regions and a disjoint region. Larger grids are also possible. The ''Times'' offers a 12×12-grid ''Dodeka sudoku'' with 12 regions of 4×3 squares. Dell regularly publishes 16×16 ''Number Place Challenger'' puzzles (the 16×16 variant often uses 1 through G rather than the 0 through F used in [[hexadecimal]]). Nikoli offers 25×25 ''Sudoku the Giant'' behemoths. 

Another common variant is to add restrictions on the placement of numbers beyond the usual row, column, and region requirements.  Often the restriction takes the form of an extra &quot;dimension&quot;; the most common is to require the numbers in the main diagonals of the grid also to be unique.  The aforementioned ''Number Place Challenger'' puzzles are all of this variant, as are the ''Sudoku X'' puzzles in the ''[[Daily Mail]]'', which use 6×6 grids.  

A variant named &quot;Mini Sudoku&quot; appears in the American newspaper ''[[USA Today]]'', which is played on a 6x6 grid with 3x2 regions. The object is the same as standard Sudoku, but the puzzle only uses the numbers 1 through 6.

Another variant is the combination of Sudoku with [[Kakuro]] on a 9 x 9 grid, called Cross Sums Sudoku, in which clues are given in terms of cross sums. The clues can also be given by cryptic [[alphametics]] in which each letter represents a single digit from 0 to 9. An excellent example is  NUMBER+NUMBER=KAKURO which has a unique solution 186925+186925=373850. Another example is SUDOKU=IS*FUNNY whose solution is 426972=34*12558. 

[[Killer Sudoku]] combines elements of Sudoku with Kakuro - usually no initial numbers are given, but the 9*9 grid is divided into regions, each with a number that the sum of all numbers in the region must add up to, with no repeated numerals. These must be filled in while obeying the standard rules of Sudoku.

[[ගොනුව:Oceans Hypersudoku18 Puzzle.svg|thumb|150px|[[Hypersudoku]] puzzle. As seen in [[The Age]] ]]
[[ගොනුව:Oceans Hypersudoku18 Solution.svg|thumb|150px|Solution to [[Hypersudoku]] puzzle.]]
Many newspapers include the popular [[Hypersudoku]] such as ''[[The Age]]''. The layout is identical to a normal Sudoku, but with additional interior areas defined in which the numbers 1 to 9 must appear. The solving algorithm is slightly different from the normal Sudoku puzzles because of the leverage on the overlapping squares. This overlap gives you more information to logically reduce the possibilities in the remaining squares. The approach to playing is still similar to sudoku but with possibly more emphasis on scanning the squares and overlap rather than columns and rows. 

Puzzles constructed from multiple Sudoku grids are common.  Five 9×9 grids which overlap at the corner regions in the shape of a [[quincunx]] is known in Japan as Gattai 5 (five merged) Sudoku. In ''[[The Times]]'', ''[[The Age]]'' and ''[[The Sydney Morning Herald]]'' this form of puzzle is known as ''Samurai SuDoku''. The [[Baltimore Sun]] publishes a puzzle of this variant (titled ''High Five'') in their sunday edition. Puzzles with twenty or more overlapping grids can be found in some Japanese publications. {{Fact|date=March 2008}}  Often, no givens are to be found in overlapping regions.  Sequential grids, as opposed to overlapping, are also published, with values in specific locations in grids needing to be transferred to others.

Alphabetical variations have emerged; there is no functional difference in the puzzle unless the letters spell something.  Some variants, such as in the ''[[TV Guide]]'', include a word reading along a main diagonal, row, or column once solved; determining the word in advance can be viewed as a solving aid.  A more loose variant on the sudoku concept is seen in [[Squaro]], wherein circles at the vertices of a grid are filled in to meet the requirements of numbers in that grid in a combination of sudoku and [[minesweeper (computer game)|minesweeper]].

A tabletop version of Sudoku can be played with a standard 81-card Set deck (see [[Set game]]).  A three-dimensional ''Sudoku'' puzzle was invented by [[Dion Church]] and published in the ''[[Daily Telegraph]]'' in May 2005. There is a Sudoku version of the [[Rubik's Cube]] named [[Sudokube]].

The 2005 U.S. Puzzle Championship included a variant called ''Digital Number Place'': rather than givens, most cells contain a partial given—a segment of a number, with the numbers drawn as if part of a [[seven-segment display]]. This version has also appeared in [[GAMES magazine]].

== සූදකු තුල ගණිතය ==
:{{මූලික|සූදකු තුල ගණිතය}}

A completed ''Sudoku'' grid is a special type of [[Latin square]] with the additional property of no repeated values in any partition of the 9×9 block into contiguous 3×3 blocks. The relationship between the two theories is now completely known, after Denis Berthier has proven in his recent book, &quot;The Hidden Logic of Sudoku&quot;, that a first order formula that does not mention blocks (also called boxes or regions) is valid for Sudoku if and only if it is valid for Latin Squares (this property is trivially true for the axioms and it can be extended to any formula).

The first known calculation of the number of classic 9×9 ''Sudoku'' solution grids was posted on a [[USENET]] newsgroup rec.puzzles in September of 2003&lt;ref name=QSCGZ_2003-3&gt;{{cite web | url = http://groups.google.co.uk/group/rec.puzzles/browse_thread/thread/3ba62ed2d76a052/94ce2b94b84f4e53?lnk=st&amp;q=6670903752021072936960++#94ce2b94b84f4e53 | title = Combinatorial question on 9x9 | accessmonthday = September | accessyear = 2003 | work = Google newsgroups archive }}&lt;/ref&gt; and is 6,670,903,752,021,072,936,960 {{OEIS|id=A107739}}. This is roughly 0.00012% the number of 9×9 Latin squares. A detailed calculation of this figure was provided by Bertram Felgenhauer and Frazer Jarvis in 2005&lt;ref name=Jarvis_2006-07-31&gt;{{cite web | url = http://www.afjarvis.staff.shef.ac.uk/sudoku/ | title = Sudoku enumeration problems | accessmonthday = September 16 | accessyear = 2006 | last = Jarvis | first = Frazer | date = 2006-07-31 | work = Frazer Jarvis's home page}}&lt;/ref&gt;. Various other grid sizes have also been enumerated—see the [[Mathematics of Sudoku#Enumeration results|main article]] for details.  The number of ''essentially different'' solutions, when [[symmetry|symmetries]] such as rotation, reflection and relabelling are taken into account, was shown by Ed Russell and Frazer Jarvis to be just 5,472,730,538&lt;ref name=Jarvis_and_Russell&gt;{{cite web | url = http://www.afjarvis.staff.shef.ac.uk/sudoku/sudgroup.html | title = There are 5472730538 essentially different Sudoku grids ... and the Sudoku symmetry group | accessmonthday = September 16 | accessyear = 2006 | last = Jarvis | first = Frazer | coauthors = Ed Russell | date = 2005-09-07 | work = Frazer Jarvis's home page}}&lt;/ref&gt; {{OEIS|id=A109741}}.   

The maximum number of givens provided while still not rendering a unique solution is four short of a full grid; if two instances of two numbers each are missing and the cells they are to occupy form the corners of an orthogonal rectangle, and exactly two of these cells are within one region, there are two ways the numbers can be assigned.  Since this applies to Latin squares in general, most variants of ''Sudoku'' have the same maximum.  The inverse problem—the fewest givens that render a solution unique—is [[unsolved problems in mathematics|unsolved]], although the lowest number yet found for the standard variation without a symmetry constraint is 17, a number of which have been found by Japanese puzzle enthusiasts,&lt;ref name=seventeen1&gt;{{cite web | url = http://www2.ic-net.or.jp/~takaken/auto/guest/bbs46.html | title = プログラミングパズルに関心のある人は雑談しましょう | accessmonthday = September 16 | accessyear = 2006 | work = プログラミングパズル雑談コーナー / Programming Puzzle Idle Talk Corner | language = Japanese }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=seventeen2&gt;{{cite web | url = http://www.csse.uwa.edu.au/~gordon/sudokumin.php | title = Minimum Sudoku | accessmonthday = September 16 | accessyear = 2006 | last = Royle | first = Gordon }}&lt;/ref&gt; and 18 with the givens in rotationally symmetric cells.  Over 47,000 examples of Sudokus with 17 givens resulting in a unique solution are known.

== History ==
[[ගොනුව:Sudoku.jpg|thumb|200px|right|Page from ''La France'' newspaper, July 6, 1895]]   

Number puzzles first appeared in newspapers in the late 19th century, when French puzzle setters began experimenting with removing numbers from [[magic squares]]. ''Le Siècle'', a Paris-based daily, published a partially completed 9×9 magic square with 3×3 sub-squares in 1892.&lt;ref name=La_Siècle_1892&gt;{{cite journal | last = Boyer | first = Christian | year = 2006 | month = May | title = Supplément de l’article « Les ancêtres français du sudoku » | journal = Pour la Science | pages = 1-6 | url = http://www.pourlascience.com/complement/pdf/Suppl%20Ancetres%20Sudoku.pdf | format = PDF | accessdate = 2006-09-16}}&lt;/ref&gt;  It was not a Sudoku because it contained double-digit numbers and required arithmetic rather than logic to solve, but it shared key characteristics: each row, column and sub-square added up to the same number.

Within three years ''Le Siècle's'' rival, ''La France'', refined the puzzle so that it was almost a modern Sudoku. It simplified the 9×9 magic square puzzle so that each row and column contained only the numbers 1–9, but did not mark the sub-squares. Although they are unmarked, each 3×3 sub-square does indeed comprise the numbers 1–9. However, the puzzle cannot be considered the first Sudoku because, under modern rules, it has two solutions. The puzzle setter ensured a unique solution by requiring 1–9 to appear in both diagonals.

These weekly puzzles were a feature of newspaper titles including ''L'Echo de Paris'' for about a decade but disappeared about the time of the [[First World War]].&lt;ref name=L'Echo_de_Paris&gt;{{cite news | first = Jack | last = Malvern | title = Les fiendish French beat us to Su Doku | url = http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2208881,00.html | work = Times Online | date = 2006-06-03 | accessdate = 2006-09-16 }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;   

According to [[Will Shortz]], the modern Sudoku was most likely designed anonymously by [[Howard Garns]], a 74-year-old retired architect and freelance puzzle constructor from [[Indiana]], and first published in 1979 by [[Dell Magazines]] as ''Number Place'' (the earliest known examples of modern Sudoku). Garns's name was always present on the list of contributors in issues of ''Dell Pencil Puzzles and Word Games'' that included ''Number Place'', and was always absent from issues that did not.&lt;ref name=&quot;Garns&quot;/&gt; He died in 1989 before getting a chance to see his creation as a worldwide phenomenon.&lt;ref name=&quot;Garns&quot;/&gt; It is unclear if Garns was familiar with any of the French newspapers listed above.
    
The puzzle was introduced in Japan by [[Nikoli]] in the paper ''Monthly Nikolist'' in April 1984&lt;ref name=&quot;Garns&quot;/&gt; as {{nihongo|''Suuji wa dokushin ni kagiru''|数字は独身に限る|}}, which can be translated as &quot;the digits must be single&quot; or &quot;the digits are limited to one occurrence.&quot; At a later date, the name was abbreviated to ''Sudoku'' by {{nihongo|[[Maki Kaji]]|鍜治 真起|Kaji Maki}}, taking only the first [[kanji]] of compound words to form a shorter version.&lt;ref name=&quot;Garns&quot;/&gt; In 1986, Nikoli introduced two innovations: the number of givens was restricted to no more than 32, and puzzles became &quot;symmetrical&quot; (meaning the givens were distributed in rotationally symmetric cells).&lt;ref name=Nikoli&gt; It is now published in mainstream Japanese periodicals, such as the ''[[Asahi Shimbun]]''. 

=== Popularity in the media ===

&lt;!--Please discuss any addition to this section on the talk page before adding it.--&gt;
In 1997, retired [[Hong Kong]] judge [[Wayne Gould]], 59, a [[New Zealand]]er, saw a partly completed puzzle in a Japanese bookshop. Over six years he developed a computer program to produce puzzles quickly.&lt;ref&gt;{{cite web | title = Wayne Gould's sudoku.com website | url = http://www.sudoku.com | accessmonthday = October 3 | accessyear = 2006}}&lt;/ref&gt; Knowing that British newspapers have a long history of publishing [[crossword]]s and other puzzles, he promoted ''Sudoku'' to ''[[The Times]]'' in Britain, which launched it on [[12 November]] [[2004]] (calling it ''Su Doku'').

The rapid rise of ''Sudoku'' in Britain from relative obscurity to a front-page feature in national newspapers attracted commentary in the media and parody (such as when ''The Guardian'''s ''G2'' section advertised itself as the first newspaper supplement with a ''Sudoku'' grid on every page&lt;ref name=G2&gt;{{cite news | title = G2, home of the discerning Sudoku addict | url = http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,,1482817,00.html | work = The Guardian | publisher = Guardian Newspapers Limited | date = 2005-05-13 | accessdate = 2006-09-16}}&lt;/ref&gt;). Recognizing the different psychological appeals of easy and difficult puzzles, ''The Times'' introduced both side by side on [[20 June]] [[2005]]. From July 2005, [[Channel 4]] included a daily ''Sudoku'' game in their [[Teletext]] service. On [[2 August]], the BBC's programme guide ''[[Radio Times]]'' featured a weekly Super Sudoku.

Even the Greeks owe the publication of their first Sudoku magazine to British influence. It was at Heathrow airport in the summer of 2005 that a [[Compupress|Greek computer magazine]] publisher first laid eyes on a British Sudoku magazine and - realizing the opportunity - proceeded to purchase the necessary software and quickly launch the first local Sudoku magazine that became an instant success.

In the United States, the first newspaper to publish a Sudoku puzzle by Wayne Gould was [[The Conway Daily Sun]] (New Hampshire), in 2004.&lt;ref&gt;''New York Times'' corrections column, [[April 2]], 2007, p. A2&lt;/ref&gt;
 
[[ගොනුව:SudokuLive2.jpg|thumb|250px|The world's first live TV ''Sudoku'' show, [[1 July]] [[2005]], Sky One.]]   
    
The world's first live TV ''Sudoku'' show, ''Sudoku Live'', was a [[puzzle contest]] first broadcast on [[1 July]] [[2005]] on [[Sky One]]. It was presented by [[Carol Vorderman]]. Nine teams of nine players (with one celebrity in each team) representing geographical regions competed to solve a puzzle. Each player had a hand-held device for entering numbers corresponding to answers for four cells. Phil Kollin of Winchelsea, England was the series grand prize winner taking home over £23,000 over a series of games. The audience at home was in a separate interactive competition, which was won by Hannah Withey of Cheshire.

Later in 2005, the [[BBC]] launched [[SUDO-Q]], a [[game show]] that combines Sudoku with general knowledge.  However, it uses only 4x4 and 6x6 puzzles.

Sudoku software is now also very popular on PCs, websites, and mobile phones. It comes with many distributions of Linux. It has also been released on portable video game handhelds such as the [[Nintendo DS]], [[PlayStation Portable]], the [[Game Boy Advance]], and even on several [[iPod]] models. One of the most popular video games featuring Sudoku is ''[[Brain Age: Train Your Brain in Minutes a Day!]]''. Critically and commercially well received, it generated particular praise for its Sudoku implementation[http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931667.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509105057/http://www.gamerankings.com/htmlpages2/931667.asp |date=2008-05-09 }}[http://www.gamespot.com/ds/puzzle/brainagetrainyourbraininminutesaday/review.html][http://ds.ign.com/articles/702/702057p1.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120811094239/http://ds.ign.com/articles/702/702057p1.html |date=2012-08-11 }} and sold more than 8 million copies worldwide.[http://www.gamespot.com/news/6160557.html] Due to its popularity, Nintendo made a second Brain Age game titled Brain Age&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, which has over 100 new sudoku puzzles and other activities.

== තරඟ ==
* පලමු ලෝක සුදෝකු ශුරතාවය ඉතාලියේ [[Lucca]]හිදි 2006 මාර්තු මස 10 දින 12 දින තෙක් පැවැත්වින. ජයාග්‍රාහිකාව වුයේ Czech ජනරජයේ Jana Tylova.&lt;ref name=first_world_championship&gt;{{cite news | title = Sudoku title for Czech accountant | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4797540.stm | format = Free | work = BBC NEWS | date = 2006-03-11 | accessdate = 2006-09-11}}&lt;/ref&gt; තරගයට විවිධ වර්ගයේ සුදොකු ප්‍රෙහෙලිකාවන් ඇතුලත්ව තිබිනි.&lt;ref&gt;{{cite web | title = World Sudoku Championship 2006 Instructions Booklet | url = http://news.bbc.co.uk/2/shared/bsp/hi/pdfs/10_03_06_sudoku.pdf | format = PDF}}&lt;/ref&gt;
* දෙවන ලෝක සුදෝකු ශුරතාවය [[Prague]] 2007 මාර්තු 28 සිට අප්‍රේල් 1 තෙක් පැවැත්වින. &lt;ref name=second_world_championship&gt;{{cite news | title = Report on the 8th General Assembly of the World Puzzle Federation | url = http://www.worldpuzzle.org/championships/2006/report.html | format = Free | work = WPF | date = 2006-10-30 | accessdate = 2006-11-15 | archive-date = 2007-09-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070926231538/http://www.worldpuzzle.org/championships/2006/report.html | url-status = deviated | archivedate = 2007-09-26 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926231538/http://www.worldpuzzle.org/championships/2006/report.html }}&lt;/ref&gt; කේවල තරගයෙන් ඇමරිකාවේ Thomas Snyder කන්ඩායම් තරගයෙන් ජපානය ද ජය ගන්නා ලදි.&lt;ref name=wsc2_resultsSummary&gt;{{cite news | title = Thomas Snyder wins World Sudoku Championship | url = http://wpc.puzzles.com/press/index.htm#2007-2 | work = US Puzzle Team | date = 2007-03-31 | accessdate = 2008-04-18 | archive-date = 2008-04-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080413071207/http://wpc.puzzles.com/press/index.htm#2007-2 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
*Hosted by renowned puzzle master Will Shortz, ''[[The Philadelphia Inquirer]] Sudoku National Championship'' was the first U.S. Sudoku Championship. Thomas Snyder was the winner of the expert division, receiving $10,000 and a spot on the U.S. National Sudoku Team at the 2008 World Sudoku Championship in India.&lt;ref name=Philadelphia_Inquirer_Sudoku_National_Championship_results&gt;{{cite news | title = Thomas Snyder, World Sudoku champion | url = http://www.philly.com/philly/comics_games/sudoku/Thomas_Snyder__World_Sudoku_champion.html | format = Free | work = Philadelphia Inquirer | date = 2007-10-21 | accessdate = 2007-10-21}}&lt;/ref&gt;
*The third World Sudoku Championship was held in Goa, India from April 14-16, 2008. Thomas Synder repeated as the individual overall championship, and also won the first ever Classic Trophy (a subset of the competition counting only classic Sudoku). The Czech Republic won the team competition.&lt;ref name=wsc3_summaryTimes&gt;{{cite news | title = It’s a puzzle but sun, sea and beer can’t compete with Sudoku for British team | url = http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/games_and_puzzles/article3761511.ece | work = TimesOnline | date = 2008-04-17 | accessdate = 2008-04-18 | archive-date = 2008-07-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080720182451/http://entertainment.timesonline.co.uk/tol/arts_and_entertainment/games_and_puzzles/article3761511.ece | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

== See also ==
&lt;div style=&quot;-moz-column-count:2; column-count:2;&quot;&gt; 
*[[Mathematics of Sudoku]]
* [[Algorithmics of sudoku|Algorithmics of Sudoku]]
*[[List of Sudoku terms and jargon]]
*[[Killer sudoku]]
*[[Sudokube]] (3D variant)
*[[Latin square]]
*[[Logic puzzle]]
*[[List of Nikoli puzzle types]]
*[[Kakuro]]
*[[Nonogram]] (aka Paint by numbers, O'ekaki)
*[[Futoshiki]]
*[[KenKen]]
&lt;/div&gt;

== ආශ්‍රිත ==
&lt;!-- NB: References are *not* the same thing as external links; they are resources used to write, or useful in verifying, the article's content --&gt;
&lt;div class=&quot;references-2column&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;


== External links ==
* {{dmoz|Games/Puzzles/Brain_Teasers/Sudoku/|''Sudoku''}} – An active listing of ''Sudoku'' links.
*[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6745433.stm Father of Sudoku puzzles next move] [[BBC]]

&lt;!--===========================({{subst:NoMoreLinks}})===============================--&gt;
&lt;!--| DO NOT ADD MORE LINKS TO THIS ARTICLE. WIKIPEDIA IS NOT A COLLECTION OF |--&gt;
&lt;!--| LINKS. If you think that your link might be useful, do not add it here, |--&gt;
&lt;!--| but put it on this article's discussion page first or submit your link  |--&gt;
&lt;!--| to the appropriate category at the Open Directory Project (www.dmoz.org)|--&gt;
&lt;!--| and link back to that category using the {{dmoz}} template.             |--&gt;
&lt;!--|                                                                         |--&gt;
&lt;!--|           Links that have not been verified WILL BE DELETED.            |--&gt;
&lt;!--|  See [[Wikipedia:External links]] and [[Wikipedia:Spam]] for details    |--&gt;
&lt;!--===========================({{subst:NoMoreLinks}})===============================--&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:English words and phrases of foreign origin]]
[[ප්‍රවර්ගය:Sudoku| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Mathematics and culture]]
[[ප්‍රවර්ගය:ගණිතය]]</text>
      <sha1>jeuwak13067u8ptfc5l5lio7nbfscsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කාම්බෝජය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7108</id>
    <revision>
      <id>788525</id>
      <parentid>780966</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T23:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22544" sha1="92zsanp3hgfq5m710k2nhcyarqpedwu" xml:space="preserve">{{Infobox country
| conventional_long_name = Kingdom of Cambodia
| common_name            = Cambodia
| native_name            = {{native name|km|ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា|italics=off}}&lt;br /&gt;{{small|{{transliteration|km|Preăh Réachéanachâkr Kâmpŭchéa}} ([[Romanization of Khmer#UNGEGN|UNGEGN]])}}
| image_flag             = Flag of Cambodia.svg
| image_coat             = Royal arms of Cambodia.svg
| symbol_type            = Royal arms
| national_motto         = {{lang|km|ជាតិ សាសនា មហាក្សត្រ}}&lt;br /&gt;{{transliteration|km|Chéatĕ, Sasânéa, Môhaksâtr}}&lt;br /&gt;(&quot;Nation, Religion, Monarch&quot;)
| national_anthem        = {{lang|km|បទនគររាជ}}&lt;br /&gt;{{transliteration|km|[[Nokor Reach|Nôkôr Réach]]}}&lt;br /&gt;(&quot;Majestic Kingdom&quot;){{parabr}}{{center|[[File:United States Navy Band - Nokoreach.ogg]]}}
| image_map              = {{Switcher|[[File:Cambodia on the globe (Cambodia centered).svg|frameless]]|Show globe|[[File:Location Cambodia ASEAN.svg|upright=1.15|frameless]]|Show map of Southeast Asia|default=1}}
| map_caption            = 
| capital                = [[Phnom Penh]]
| coordinates            = {{Coord|11.57|N|104.91|E|display=inline,title}}
| largest_city           = capital
| languages_type         = Official language&lt;br /&gt;{{nobold|and national language}}
| languages              = [[Khmer language|Khmer]]&lt;ref name=&quot;constitution&quot;&gt;{{cite web |title=Constitution of the Kingdom of Cambodia |url=https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539 |website=Office of the Council of Ministers |publisher=អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័ស |access-date=26 September 2020 |archive-date=14 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221214171717/https://pressocm.gov.kh/en/archives/9539/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| languages2_type        = Official script
| languages2             = [[Khmer script|Khmer]]&lt;ref name=&quot;constitution&quot; /&gt;
| ethnic_groups          = {{unbulleted list
 | 95.8% [[Khmer people|Khmer]]
 | 1.8% [[Chams|Chams]]
 | 0.6% [[Chinese Cambodians|Chinese]]
 | 0.5% [[Vietnamese Cambodians|Vietnamese]]
 | 1.3% [[Ethnic groups in Cambodia|others]]
}}
| ethnic_groups_year     = 2019&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf | title=General Population Census of Cambodia 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.nis.gov.kh/nis/Census2019/Ethnic%20Minorities.pdf | title=Ethnic Minorities, Census of Cambodia 2019 }}&lt;/ref&gt;
| religion               = {{unbulleted list
 | 97.1% [[Buddhism in Cambodia|Buddhism]] ([[state religion|official]])&lt;ref&gt;{{cite web |title=Constitution of the Kingdom of Cambodia |url=https://www.ccc.gov.kh/detail_info_en.php?_txtID=791 |website=Constitutional Council of Cambodia |access-date=11 April 2022 |at=p. 14 Article 43 |language=en |format=PDF |date=October 2015 |quote=&quot;Buddhism is State's religion&quot; |archive-date=16 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016033822/https://www.ccc.gov.kh/detail_info_en.php?_txtID=791 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
 | 2.0% [[Islam in Cambodia|Islam]]
 | 0.3% [[Catholic Church in Cambodia|Christianity]]
 | 0.5% [[Religion in Cambodia|other]]s
}}
| religion_year          = 2019&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://nis.gov.kh/nis/Census2019/Final%20General%20Population%20Census%202019-English.pdf | title=General Population Census of Cambodia 2019 }}&lt;/ref&gt;
| demonym                = {{hlist|[[Demographics of Cambodia|Cambodian]]|[[Khmer people|Khmer]]|[[Demographics of Cambodia|Kampuchean]] (historical)}}
| government_type        = Unitary parliamentary constitutional [[elective monarchy]] under an [[authoritarianism|authoritarian]] dictatorship&lt;ref name=&quot;:01&quot;&gt;{{cite news |title=What to expect from Cambodia's new 'dynastic' prime minister |url=https://www.dw.com/en/what-to-expect-from-cambodias-new-dynastic-prime-minister/a-66591627 |access-date=25 August 2023 |work=[[Deutsche Welle]] |date=8 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{cite magazine |last1=Syed |first1=Armani |title=What to Know About the Army Chief Who Will Be Cambodia's Next Leader |url=https://time.com/6298046/hun-manet-cambodia-leadership/ |access-date=25 August 2023 |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |date=26 July 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:03&quot;&gt;{{cite news |last1=Hunt |first1=Luke |title=Assessing Cambodia's New Political Leadership |url=https://thediplomat.com/2023/08/assessing-cambodias-new-political-leadership/ |access-date=25 August 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=23 August 2023}}&lt;/ref&gt;
| leader_title1          = [[Monarchy of Cambodia|Monarch]]
| leader_name1           = [[Norodom Sihamoni]]
| leader_title2          = [[Prime Minister of Cambodia|Prime Minister]]
| leader_name2           = [[Hun Manet]]
| leader_title4          = [[List of presidents of the National Assembly (Cambodia)|President of the National Assembly]]
| leader_name4           = [[Khuon Sodary]]
| leader_title3          = [[List of presidents of the Senate (Cambodia)|President of the Senate]]
| leader_name3           = [[Hun Sen]]
| legislature            = [[Parliament of Cambodia|Parliament]]
| upper_house            = [[Senate (Cambodia)|Senate]]
| lower_house            = [[National Assembly (Cambodia)|National Assembly]]
| sovereignty_type       = [[History of Cambodia|Formation]]
| established_event1     = [[Funan]]
| established_date1      = 68–550
| established_event2     = [[Chenla]]
| established_date2      = 550–802
| established_event3     = [[Khmer Empire]]
| established_date3      = 802–1431
| established_event4     = [[Post-Angkor period|Middle period]]
| established_date4      = 1431–1863
| established_event5     = [[French protectorate of Cambodia|French protectorate]]
| established_date5      = 11 August 1863
| established_event6     = [[Independence Day of Cambodia|Independence]] from [[French colonial empire|France]]
| established_date6      = 9 November 1953
| area_km2               = 181,035
| area_rank              = 88th
| area_sq_mi             = 69,898 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| percent_water          = 2.5
| population_estimate    = 17,091,464&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=https://www.nis.gov.kh/index.php/en/national-statistical-systems/official-statistics-of-cambodia |access-date=2024-05-12 |archive-date=2024-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520092640/http://www.nis.gov.kh/index.php/en/national-statistical-systems/official-statistics-of-cambodia }}&lt;/ref&gt;
| population_estimate_year = 2023
| population_estimate_rank = 72nd
| population_density_km2 = 94.4
| population_density_sq_mi = 211.8 &lt;!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--&gt;
| GDP_PPP                = {{increase}} $106.714 billion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.KH&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/October/weo-report?c=522,&amp;s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&amp;sy=2020&amp;ey=2028&amp;ssm=0&amp;scsm=1&amp;scc=0&amp;ssd=1&amp;ssc=0&amp;sic=0&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1 |title=World Economic Outlook Database, October 2023 Edition. (Cambodia) |publisher=[[International Monetary Fund]] |website=IMF.org |date=10 October 2023 |access-date=15 October 2023}}&lt;/ref&gt;
| GDP_PPP_year           = 2024
| GDP_PPP_rank           = 97th
| GDP_PPP_per_capita     = {{increase}} $6,541&lt;ref name=&quot;IMFWEO.KH&quot; /&gt;
| GDP_PPP_per_capita_rank = 144th
| GDP_nominal            = {{increase}} $33.233 billion&lt;ref name=&quot;IMFWEO.KH&quot; /&gt;
| GDP_nominal_year       = 2024
| GDP_nominal_rank       = 108th
| GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $2,037&lt;ref name=&quot;IMFWEO.KH&quot; /&gt;
| GDP_nominal_per_capita_rank = 151st
| Gini                   = 36.0 &lt;!--number only--&gt;
| Gini_year              = 2013
| Gini_change            = &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| Gini_ref               = &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hdr.undp.org/en/content/income-gini-coefficient |title=Income Gini coefficient |publisher=World Bank |website=hdr.undp.org |access-date=29 January 2020 |archive-date=10 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610232357/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2172.html |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| HDI                    = 0.600 &lt;!--number only--&gt;
| HDI_year               = 2022&lt;!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--&gt;
| HDI_change             = increase &lt;!--increase/decrease/steady--&gt;
| HDI_ref                = &lt;ref name=&quot;HDI&quot;&gt;{{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |language=en |publisher=[[United Nations Development Programme]] |date=8 September 2022 |access-date=8 September 2022 |archive-date=8 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220908114232/http://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| HDI_rank               = 146th
| currency               = {{unbulleted list |[[Cambodian riel|Riel]] (៛) ([[ISO 4217|KHR]]; ''de jure'' and ''de facto'')|[[United States dollar]] ($) ([[ISO 4217|USD]]; ''de facto'')}}&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Nay Im |first1=Tal |last2=Dabadie |first2=Michel |title=Dollarization in Cambodia |url=https://www.nbc.org.kh/download_files/publication/others_eng/NoteMD117-14_article_dollarization.pdf |website=National Bank of Cambodia |access-date=11 April 2022 |language=en |date=31 March 2007 |archive-date=11 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511203155/https://www.nbc.org.kh/download_files/publication/others_eng/NoteMD117-14_article_dollarization.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Nagumo |first1=Jada |title=Cambodia aims to wean off US dollar dependence with digital currency |url=https://asia.nikkei.com/Business/Markets/Currencies/Cambodia-aims-to-wean-off-US-dollar-dependence-with-digital-currency#:~:text=Cambodia%20runs%20a%20dual%2Dcurrency,of%20civil%20war%20and%20unrest. |access-date=11 April 2022 |publisher=Nikkei Asia |date=4 August 2021 |quote=&quot;Cambodia runs a dual-currency system, with the U.S. dollar widely circulating in its economy. The country's dollarization began in the 1980s and 90s, following years of civil war and unrest.&quot; |archive-date=15 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220415063706/https://asia.nikkei.com/Business/Markets/Currencies/Cambodia-aims-to-wean-off-US-dollar-dependence-with-digital-currency#:~:text=Cambodia%20runs%20a%20dual%2Dcurrency,of%20civil%20war%20and%20unrest. |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| utc_offset             = +07:00
| time_zone              = [[Indochina Time|ICT]]
| drives_on              = right
| calling_code           = [[Telephone numbers in Cambodia|+855]]
| cctld                  = [[.kh]]
}}
{{Contains special characters|Khmer|compact=yes}}

[[Image:Flag_of_Cambodia.svg|thumb|alt=tiny globe|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;කොඩිය'''
{|
|'''ජාතික ගීය''' 
|Nokoreach රාජකීය රාජධානිය
|-
|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;සිතියම'''
|-
|colspan=&quot;2&quot; |[[ගොනුව:Location_Cambodia_ASEAN.svg|thumb|]]
|-
|'''අගනුවර සහ විශාලම නගරය''' 
|නොම් පෙනී  
|-
|
|උතුරු අක්ෂාංශ 11°33′  බටහිර දේෂාංශ 104°55′
|-
|'''රාජ්‍ය භාෂාව''' 
| ක්මර්
|-
|'''රාජ්‍ය ලේඛන'''			
|ක්මර් ලේඛන
|-
|'''රාජ්‍යය''' 
|ව්‍යවස්ථාදායකය මොනාච්, පාර්ලිමේන්තුව නියෝජිත ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදි 
|-
|'''රජු'''				
|නොරොඩොවි සිනාමොන්
|-
|'''අගමැති 	'''		
|හුන් සෙන්
|-
|'''නීති සම්පාදකයා'''		 
|පාර්ලිමේන්තුව 
|-
|'''උත්තරිතර සභාව (බලය ඇති පක්ෂය)''' 
|සභාව 
|-
|'''විපක්ෂය	'''		 
|ජාතික සමුහය
|-
|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;සැකැස්ම''' 
|-			
|'''ක්ෂිර අධිරාජ්‍යය'''
|802
|-
|'''ප්‍රංශ ජනපදකරණය''' 
|1863
|-
|'''නිදහස ප්‍රංශය සිට''' 		
|නොවැම්බර් 09,1953
|-
|'''මොනාචි අත්හැරීම'''		 
|මාර්තු 18,1970
|-
|'''මොනාචි ප්‍රතිසංස්කරණ'''
|සැප්තැම්බර් 24,1993
|-
|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;වර්ග ප්‍රමාණය'''
|-
|'''එකතුව'''	
|181,035 වර්ග කිලෝමීටර, 69,898 වර්ග සැතපුම්
|-
|'''ජලය (%)'''
| 10
|-
|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;ජනගහනය'''
|-
|'''2011 තක්සේරුව''' 		
|14,805,000
|-
|'''2008 ජන සංඛ්‍යාකය'''	
|15,388,910
|-
|'''ඝනත්වය'''	
|81.8 වර්ග කිලෝමීටර, 211.8 වර්ග සැතපුම්
|-
|'''දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP)'''
|2010 තක්සේරුව
|-
|'''එකතුව''' 
|50.181 ඩොලර් බිලියන  
|-
|'''සාමාන්‍ය''' 		
|2,470 ඩොලර්
|-
|'''දළ දේශීය නිෂ්පාදිතය (GDP) (සාමාන්‍ය)''' 			
|2010 තක්සේරුව
|-
|'''එකතුව''' 	
|11,629  ඩොලර් බිලියන
|-
|'''සාමාන්‍ය''' 	
|1,040ඩොලර්
|-
|'''මානව සංවර්ධන දර්ශකය (HDI) (2010)'''		
|0.494(මධ්‍යය)
|-
|'''මුදල්''' 	
|රියාල් සහ ඇමරිකානු ඩොලර්  (බැංකු නෝට්ටු)
|-
|'''මං තීරුව'''
| දකුණ
|-
|'''අන්තර්ජාල TLD'''
|.kh
|-
|'''දුරකථන සංකේත''' 
| +855
|}
]]
'''කාම්බෝජියා''' රාජධානිය ගිනිකොන ආසියාවේ පිහිටි රටකි. එය මායිම් වන්නේ බටහිරින් හා නිරිත දෙසින් තායිලන්තයෙන්ද, උතුරින් ලාඕසය, නැගෙනහිරින් හා ගිනිකොණින් විය‍ට්නාමයෙන්ද, දකුණින් තායිලන්ත ආගාධයට ද මායිම් වේ. කාම්බෝජියාවේ භූගෝලීය පසුබිම බැලු කල මීකොන්ග් ගංගාව ප්‍රධාන වේ. කාම්බෝජියාහි ව්‍යවස්ථාදායක රාජ්‍යතන්ත්‍රයක් තිබෙන අතර, නොම් පෙනේ එහි අගනුවර වෙයි. එය එරට විශාලතම නගරයද වේ. ආර්ථික, කර්මාන්න, වානිජ සහ සංස්කෘතික කේන්ද්‍ර ස්ථානයද මෙම නොම් පෙනේ නගරයයි . සියම් රීප් යනු පෞරාණික ප්‍රදේශයක් ලෙස ප්‍රකට අන්ගෝබොට් සහ අන්ගෝ ප්‍රදේශයට ඇති ප්‍රවේශය කාම්බෝජියාව සතු ප්‍රධාන සංචාරක මධ්‍යස්ථානයවේ. බටම්බන්ග් බටහිර කාම්බෝජියාවේ පිහිටි විශාලතම නගරයවේ. මෙහි සහල් නිෂ්පාදනයට මූලික තැනක් හිමිවේ. සිහනොක්විල් වෙරළබඩ නගරය එරට මුලික වරාය වේ. කෘෂිකර්මය කාම්බෝජියානු ආර්ථිකයේ ප්‍රධාන අංගයයි. ජනගහනයෙන් 59% ක් කෘෂිකර්මය, ඔවුන්ගේ ජිවනෝපාය බවට පත්කොට ගෙන තිබේ. ඇඟලුම්, සංචාරක හා ඉදිකිරීම් කර්මාන්තද එරට වැදගත් කර්මාන්ත අතර වේ. ඇන්කොබොට් වෙත ලඟාවෙන විදේශිකයන් ගණන මිලියන 4 ක් ලෙස 2005 වර්ෂයේ සඳහන් විය. තෙල් සහ ස්වාභාවික ගෑස් නිධි කාම්බෝජියාවේ ජලජ ප්‍රදේශවලින් හමු වී ඇත. වානිජ කැණීම් 2011 ආරම්භ වු පසු මෙම තෙල් නිධි කාම්බෝජියානු ආර්ථිකයට ගැඹුරු ලෙස බලපානු ඇත. නිරීක්ෂකයින් පවසන පරිදි මෙම නිධි මනා ලෙස ආරක්ෂා කර නොගතහොත් ඒවා බොහෝමයක් සංවර්ධිත රටවල්වලින් හා දේශපාලන බලවතුන් විසින් අත්කර ගනු ලබනු ඇත.

වර්ථමානයේ '''ඛ්මේර්''' රාජය ලෙස හදුන්වයි.{{තහවුරු​ කරන්න|date=මැයි 2024}}

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|Cambodia|Asia}}
* [[Index of Cambodia-related articles]]
* [[Outline of Cambodia]]
* [[Landmines in Cambodia]]

== මූලාශ්‍ර ==
=== උපහරණ ===
{{Reflist |colwidth = 32em }}
{{notelist}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links|voy=Cambodia|d=Q424}}
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cambodia/ Cambodia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210610095311/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cambodia/ |date=2021-06-10 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].
* [https://web.archive.org/web/20080703234535/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/cambodia.htm Cambodia] from UCB Libraries GovPubs (archived 3 July 2008)
* {{curlie|Regional/Asia/Cambodia}}
* [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-13006539 Cambodia profile] from the [[BBC News]]
* [https://www.britannica.com/EBchecked/topic/90520/Cambodia Cambodia] at ''[[Encyclopædia Britannica]]''
* {{Wikiatlas|Cambodia}}
* {{osmrelation-inline|49898}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=KH Key Development Forecasts for Cambodia] from [[International Futures]]

; රජය
* [http://www.norodomsihanouk.info/ King of Cambodia, Norodom Sihanouk] Official website of former King Norodom Sihanouk {{in lang|fr}}
* {{cite web |url=http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/home.frame.html |title=Cambodia.gov.kh |archive-url=https://web.archive.org/web/20061005044434/http://www.cambodia.gov.kh/unisql1/egov/english/home.view.html |archive-date=5 October 2006 |url-status=dead}} Official Royal Government of Cambodia Website (English Version)
* [http://www.mfaic.gov.kh/ Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation]
* [https://web.archive.org/web/20020202171903/http://www.mot.gov.kh/ Ministry of Tourism] (archived 2 February 2002)

'''සිවිල් සමාජය'''
* [http://ccc-cambodia.org/ Cooperation Committee for Cambodia)]
* [https://web.archive.org/web/20101230020740/http://www.adhoc-cambodia.org/ Cambodian Human Rights and Development Association] (archived 30 December 2010)
* [http://www.cchrcambodia.org/ Cambodian Center for Human Rights]
* [http://www.licadho-cambodia.org/ Cambodian League for the Promotion and Defense of Human Rights]
* [http://www.actioniec.org/ Action IEC Working For Cambodian Community Education Through Media and Culture]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&amp;year=2011&amp;country=8009 Freedom in the World 2011: Cambodia].{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023143655/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&amp;year=2011&amp;country=8009 |date=23 October 2011 }}.
* [http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=251&amp;year=2011&amp;country=8009 Freedom of the Press 2011: Cambodia]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120107104436/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=251&amp;year=2011&amp;country=8009 |date=7 January 2012 }}.

{{Cambodia topics}}
{{Navboxes
|title = කාම්බෝජය හා සබැඳි ලිපි
|list =
{{Countries of Asia}}
{{Countries and territories of Southeast Asia}}
{{Cambodia ties}}
{{Association of Southeast Asian Nations (ASEAN)}}
{{Shanghai Cooperation Organization}}
{{East Asia Summit (EAS)}}
{{La Francophonie|state=collapsed}}
{{Monarchies|state=collapsed}}
{{National personifications}}
{{Geographic location
|Centre    = {{CAM}}
|North     = {{THA}} {{LAO}}
|Northeast = {{VNM}}
|East      = {{VNM}}
|Southeast = {{VNM}}
|South     = [[Gulf of Thailand]]
|Southwest = {{THA}}&lt;br /&gt;[[Gulf of Thailand]]
|West      = {{THA}}
|Northwest = {{THA}}
}}
}}
{{Authority control}}

[[Category:Cambodia| ]]&lt;!--please leave the empty space as standard--&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:කාම්බෝජය| ]]&lt;!--please leave the empty space as standard--&gt;
[[Category:Former French colonies]]
[[ප්‍රවර්ගය:ඌන සංවර්ධිත රටවල්]]
[[Category:Member states of ASEAN]]
[[Category:Member states of the Organisation internationale de la Francophonie]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය]]
[[ප්‍රවර්ගය:අග්නි දිග ආසියානු රටවල්]]
[[Category:States and territories established in the 800s]]
[[Category:802 establishments]]
[[Category:States and territories established in 1953]]
[[Category:1953 establishments in Asia]]
[[Category:States and territories established in 1993]]
[[Category:1993 establishments in Asia]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආසියාව තුළ රටවල්]]
[[Category:Kingdoms]]
[[Category:Buddhist states]]</text>
      <sha1>92zsanp3hgfq5m710k2nhcyarqpedwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රාදේශිය සභා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7238</id>
    <revision>
      <id>788521</id>
      <parentid>461425</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T18:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25612-12</username>
        <id>78685</id>
      </contributor>
      <comment>/* බදු */</comment>
      <origin>788521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16720" sha1="0q7322yr1r4vmswhb8tae7spqwenrdu" xml:space="preserve">[[රූපය:Srilanka_flag.jpg|right|250px|link=Special:FilePath/Srilanka_flag.jpg]]
[[රූපය:Pradeshiya_Sabha_mulasthnaya.jpg|350px|right]]

==හැදින්වීම==

1987 අංක 15 දරන ප්‍රාදේශිය සභා පනත යටතේ ප්‍රාදේශිය සභා ස්ථාපිත කරන ලද අතර එය පළාත්පාලනආයතනයක් /ප්‍රාදේශිය ආණ්ඬුවක් ලෙස යම් කිසි නිශ්චිත නාගරික හෝ ග්‍රාමීය ප්‍රාදේශයක පරිපාලනය හා සංවර්ධනය අරමුණු පදනම් කොටගෙන ක්‍රියාත්මක වේ. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ ඒවා නිතිමය පද්ධතියක්තුළ ක්‍රියාත්මක වීමයි. මධ්‍යම රජයට හා පළාත් සභාවලට ප්‍රාදේශිය සභා ආයතනවල අධීක්ෂණ බලතල පවරා  ඇතත් එම අධීක්ෂණ කටයුතු කළ හැකි වන්නේ නිතියෙන් පැවරි ඇති සීමාවන්ට පමණි. මෙහිදී ප්‍රාදේශිය සභාක්‍රියාවලිය ක්‍රියාත්මක වන්නේ රාජ්‍ය ප්‍රතිපත්ති හා  පළාත් පාලන ආයතනවලට අණ පණත් වලින් පැවරි ඇතිබලතල යටතේ නිතිමය ව්‍යුහවලට අනුකුලවය.

	ප්‍රාදේශිය සභා දැක්ම 1987 අංක 15 දරන පනත තුළ අන්තර්ගත වන්නේ පහත අයුරිනි

		&quot;පරිපාලන සහ සංවර්ධන කටයුතුවලට අදාළව තිරණ ගැනිමේ ක්‍රියාවලියෙහි
		ජනතාව පළාත් මට්ටමින් ඵලදායි ලෙස සහභාගි විම සඳහා වැඩි අවස්ථා සලසා
		දිමේ අරමුණු ඇතිව ප්‍රාදේශිය සභා පිහිටු විම සඳහා ඳ එම සභාවල බලතල කාර්යයන්
		සහ කර්තව්‍යයන් නිශ්චය කිරිම සඳහාඳ පනතකි.

	 ප්‍රාදේශිය සභා වෙත පැවරි ඇති සියලු කාර්යයන් හා වගකිම් හා බලතල අයත් වන්නේ සංවර්ධනවිෂය ක්ෂේත්‍රයටය. මෙම සංවර්ධන කාර්යය ප්‍රාදේශිය මට්ටමෙන් පොදු පරිපාලන, මහජන උපයෝගිතා සේවා,මහජන සෞඛ්‍ය සේවා භෞතික සැලසුම් , මංමාවත්, ඉඩම් හා ගොඩනැගිලි, ජල සේවා, සුභ සාධක සේවා පහසුකම් යන ක්ෂේත්‍ර ගණනාවකට විහිදි ඇත.
	
	මෙම පරිපාලන සහ සංවර්ධන කටයුතු සිදු කිරිම මධ්‍යම රජයේ ප්‍රතිපාදන, පළාත් සභා අරමුදල්, වරිපනම්, බඳු මුදල් හා දේශිය ණය සංවර්ධන අරමුදලින් ණය හා මීට අමතරව රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන වලින්
ලැබෙන ආධාර යටතේ සිදු වේ.
		
		මෙහිදි ඒ ඒ ප්‍රාදේශිය සභා විසින් යෝග්‍ය වන්නේ යැයි අදහස් කරනු ලබන පරිදි තම බලතල විෂය ක්ෂේත්‍රය තුළ ක්‍රියාත්මක කිරිමට හැකියාව තිබේ. එසේ වුවත් මෙම ප්‍රාදේශිය සභා ස්වාභිමානය දෙයාකාරයකින් සීමා වි තිබේ.

		යම් සේවාවක් තමන් කැමති ආකාරයට ප්‍රවර්ධනය කිරිමට අවශ්‍ය සාමාන්‍ය බලතල ප්‍රාදේශිය සභා සතු නොවේ. ප්‍රාදේශිය සභාවට හිමිව තිබෙන්නේ නියමිත වුත් සිමිත වුත් ව්‍යවස්ථාපිත බලතල පමණි. තවද ඒවා මධ්‍යම හෝ දෙවැනි පෙළ ආණ්ඬු විසින් පාලනය කරනු ලැබේ. එසේ වුවත් රැකියා ප්‍රවර්ධන,ආදායම් ඉපැයිම හා ප්‍රාග්ධන ආයෝජනය යන කරැණු සලකා බලන විට ප්‍රාදේශිය සභාවලට වැඩි බලතල 
ප්‍රමාණයක් පවරා දී තිබෙන බව පෙනෙයි.


==ප්‍රාදේශිය සභා ස්ථාපිත කිරීම==

		&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;&lt;big&gt;'''''ප්‍රධාන ලිපිය - [[ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාදේශිය සභා ලැයිස්තුව]]'''''&lt;/big&gt;

		 ප්‍රාදේශිය සභා ස්ථාපිත කිරිමට ප්‍රථම ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනය අරමුණු කොටගෙන විවිධ යාන්ත්‍රණ පැවතිනි. මෙහිදි රාජ්‍ය පාලන සමය තුළ ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනය සඳහා  ගම්සභා ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වු බවට මහාවංශය,සෙල්ලිපි, ලෙන් ලිපි, ටැම් ලිපි, රොබට් නොක්ස් වාර්තා සාක්ෂි සපයයි. පසුව යටත් විජිත අවධිය තුළ ඩොනමෝර් සහ සොල්බරි යෝජනා තුළ ප්‍රාදේශිය සංවර්ධනය අරමුණු කොටගෙන විවිධ ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක විය. අනතුරුව නිදහසින් පසු (1948 න් පසු) මෙරට ග්‍රාමීය හා නාගරික අංශ අතර පවතින දැඩි ආර්ථික අසමතුලිතතාවය තුරන් කිරීම සහ ග්‍රාමීය ප්‍රාදේශිය ඌණ සංවර්ධනයේ අසමානතාව අවම කිරීම සඳහා විවිධ සංවර්ධන ප්‍රතිපත්ති පදනම් කොටගත් උත්සාහයන් දරනු ලැබිය. නමුත් රජය විසින් සංවර්ධනය සඳහා මෙසේ සැලසුම් සකස් කළද සැලසුම් සම්පාදන ක්‍රියාවලිය හා ආර්ථික තිරණ ගැනිම අතර සබඳතාවයන් නොමැතිකම තුළ මෙම සංවර්ධන සැලසුම් අසාර්ථක විය.


		අනතුරුව පසුගාමී සංවර්ධනය සහ සංවර්ධන ප්‍රතිථල අසමාන ලෙස බෙදීයාම සිදුවන්නේ මධ්‍යගත පාලන සංවර්ධන තුළින් හා මෙම මධ්‍යගත ආර්ථික සැලසුම්කරණය හා රාජ්‍ය මැදිහත් වීම ජාතික සංවර්ධන දෘෂ්ටියකින් සිදුවන අතර එය ක්‍රියාත්මක වීමේදී නාගරිකත්වයට පක්ෂපාතිබවක් දක්වන බව පැහැදිලිවු බැවින් ග්‍රාමීය මට්ටමේ සහභාගිත්වය ලබා ගැනීමේ හා සාර්ව ආර්ථික අසමතුලිතතාවයන් නැති කිරීම සඳහා
විමධ්‍යගතකරණ ලද සංවර්ධන වැඩසටහන් 1970 දශකයේදී රජය විසින් හදුන්වා දෙන ලදී. එවැනි වැඩසටහන් අතර ප්‍රාදේශිය සංවර්ධන මණ්ඩල, දිසා දේශපාලන අධිකාරී ක්‍රමය සහ විමධ්‍යගත අය වැය වැඩසටහන, ඒකාබද්ධ ග්‍රාමීය සංවර්ධන වැඩසටහන, දිස්ත්‍රික් අමාත්‍ය ක්‍රමය දිස්ත්‍රික් සංවර්ධන සභා වැඩසටහන් යනාදිය ප්‍රමුඛතාවක් ගනු ලැබේ. නමුත් මෙහිදී 1987 දී අංක 15 දරන ප්‍රාදේශිය පරිපාලන හා සංවර්ධන සම්බන්ධයෙන් ගත් වඩා ප්‍රමුඛතම වැඩසටහන ලෙස පෙන්වා දිය හැකිය. මෙහිදි ආණ්ඩුවේ බලතල වලින් සෑහෙන ප්‍රමාණයක් මධ්‍යයේ සිට පරිධිය දක්වා විතැන් වීමක් සිදුවිය.


[[රූපය:Devoloped.jpg|300px]]                               [[රූපය:bakoo.jpg|300px|right]]


ප්‍රාදේශිය සභාව ඔස්සේ සිදුකරන සංවර්ධන කටයුතු

==ප්‍රාදේශිය සභාවේ ආදායම් වර්ගීකරණය==

===බදු===

* ව්‍යාපාරික බදු

*වරිපනම් බදු

*අක්කර බදු

*විශේෂ බදු
===බලපත්‍ර ගාස්තු===

*වාහන සඳහා                                            

*වෙනත් - ව්‍යාපාර සඳහා (කර්මාන්ත බලපත්‍ර, වෙළඳ බලපත්‍ර)
===සේවා ගාස්තු===
*ලියාපදිංචි කිරිමේ ගාස්තු 
*අය කර ගත හැකි ගාස්තු

===වරෙන්තු ගාස්තු හා දඩ===
*පුස්තකාල දඩ
*උසාවි දඩ
	
===වෙනත් ආදායම්===
*පොළී
*විකුණුම් (පුවත් පත්)
*ක්‍රියාත්මක ආදායම්(මුද්දර ගාස්තු)

===ආදායම් ආධාර===
*පරිපාලන ප්‍රතිපුර්ණය

===කුලී===
*පදිංචි නිවාස
*වෙළඳ ස්ථාන (කඩ කුලී)
*බදු දීම (වැලි ව්‍යාපෘති)
*බදු දීම(ඉඩම්)
*කුලිය‍ට දීම(කාර්යාල ගොඩනැගිලි)
	
===විනෝද බදු===


=='''ප්‍රාදේශි සභාවේ වියදම් වර්ගීකරණය'''==

===වැටුප් හා දීමනා===
	
*වැටුප් හා වේතන
*අතිකාල හා නිවාඩු දින 	
*නිල ඇදුම් හා දීමනා                           
===වියදම්===
*පොදු පරිපාලන හා කාර්ය මණ්ඩල සේවා
*සෞඛ්‍ය සේවා
*ජල සේවා
*මහජන උපයෝගිතා සේවා
*භෞතික සැලසුම්
*මංමාවත් ඉඩම් හා ගොඩනැගිලි
*සුභසාධන සේවා සඳහා
	

===සැපයුම් හා උපකරණ===


*කාර්යාල උපකරණ
*ලිපි ද්‍රව්‍ය හා කාර්යාල උපකරණ
*ඉන්ධන
*රථවාහන නඩත්තු උපකරණ
*මන්ත්‍රි ආහාර සඳහා
*වෙනත්(සබන්,විෂබබීජ නාෂක ආදී)
*වෙනත් ගබඩා භාණ්ඩ (රථ වාහන තහඩු, විල්බැරෝ)
*සෞඛ්‍ය උපකරණ (ඉදල්, කොසු)
*මදුරු මර්ධනය සඳහා
*සුනඛයින් ඇල්ලීම සඳහා අවශ්‍ය ද්‍රවය
*ජලනල උපකරණ
*නල ලිං අලුත්වැඩියා
*වාර්ග ඉදිකිරීම් හා නඩත්තු උපකරණ
*ළදරු පාසල් උපකරණ
*පුස්තකාල ලී බඩු, පොත්
*ගොඩනැගිලි අලුත්වැඩියාව
*වෛද්‍ය උපකරණ
*විදුලි උපකරණ
*රුක් රෝපණ කටයුතු
*පුවත්පත් සඟරා, වාර ප්‍රකාශන
*කාණු අලුත්වැඩියා කිරීම හා නඩත්තු කිරීම

===ප්‍රාග්ධන වත්කම් හා අලුත්වැඩියා හා නඩත්තුව===

*වාහන යන්ත්‍ර සුත්‍ර අලුත්වැඩියා හා නඩත්තුව
*ගොඩනැගිලි පහසුකම් අලුත්වැඩියා හා නඩත්තුව
	

===ප්‍රවාහන සම්බන්ධතා, අවශ්‍යක හා වෙනත් සේවා===

*මුද්දර හා තැපැල් ගාස්තු
*දැන්විම් ගාස්තු
*රක්ෂණ ගාස්තු
*විදුලි හා දුරකථන ගාස්තු
*විගණන ගාස්තු
*තක්සේරු ගාස්තු
*නිතිඥ ගාස්තු
*බැංකු ගාස්තු
*උත්සව කටයුතු
*මැණුම් කටයුතු
*පිළිගැනීම් හා සංග්‍රහ සඳහා
*වරිපනම්, පරිසර බලපත්‍ර හා ජල බිල්පත්
*විදුලි පුවත්
*සුනඛයින් විනාශ කිරීමේ ගාස්තු
*මහජන සෞඛ්‍ය කටයුතු වෙනුවෙන් ගෙවිම්
*සායක ගෙවිම්

===පොළී ගෙවීම්===

===ආධාර මුදල් === 
*දායක මුදල්
*සහනාධාර
*සුභසාධන ගෙවීම්
*නිදහස් දුම්රිය බලපත්‍ර
*ප්‍රජා මණ්ඩල ආධාර
	

===විශ්‍රාම වැටුප් ===
*වැන්දඹු හා අනත්දරු
*විශ්‍රාම ප්‍රතිලාභ
*පාරිතෝෂික

	
==අඩවියෙන් බැහැර පිටු==
local government[http://www.country-studies.com/sri-lanka/local-government.html]

local government[http://www.ices.lk/research/introduction.shtml]
	

==ආශ්‍රිත ග්‍රන්ථ==	
1) අ‍බේරත්න, උපුල්, 2003, පළාත් පාලන ආයතන, විකල්ප ප්‍රතිපත්ති කේන්ද්‍රය, කොළඹ.
	
	2) දික්වැල්ල, රංජිත්, 2003, ශ්‍රි ලංකාවේ ප්‍රාදේශිය සංවර්ධන පරිපාලනය, ආරිය ප්‍රකාශන, ජයනි
	    ප්‍රින්ට් ග්‍රැෆික්, බෞද්ධ විද්‍යාල මාවත, වරකාපොල.
	
==වාර්තා==

	1) පළාත් පාලන ආයතන සඳහා කාර්යය පරිපාටි සංග්‍රාහය, 2002, රජයේ මුද්‍රණ දෙපාර්තමේන්තුව,
	    රජයේ ප්‍රකාශන කාර්යාලය, කොළඹ 01.</text>
      <sha1>0q7322yr1r4vmswhb8tae7spqwenrdu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10635</id>
    <revision>
      <id>788536</id>
      <parentid>780090</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:52:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24479" sha1="coe4u09unsdrz4gzt0ov98z95yi4rj1" xml:space="preserve">{{Infobox University
|name              = ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය
|image_name         = Sjplogo.png
|image_size         = 216px
|motto               = ''විජ්ජා උප්පතතං සෙට්ඨා''&lt;br /&gt;(උපන්නාවූ සියල්ල අතරින් විද්‍යාව ශ්‍රේෂ්ඨ වේ)
|established        = [[1959]] ([[විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලය]] ලෙස)
|city               = [[ගංගොඩවිල]][[නුගේගොඩ]]
|country             = [[ශ්‍රී ලංකාව]] {{flagicon|Sri Lanka}}
|campus             = ගංගොඩවිල ප්‍රධාන පරිශ්‍රය
හෝමාගම පිටිපන තාක්ෂණ පීඨය
රත්මලාන ඉංජිනේරු පීඨය
නු⁣ගේගොඩ බාහිර උපාධි අධ්‍යන පීඨය
|chancellor           =ශ්‍යාමෝපාලි වංශික මහා නිකායේ කෝට්ටේ ශ්‍රී කල්‍යාණි සාමාග්‍රී ධර්ම මහා සංඝසභාවේ ශ්‍රී මහා විහාර වංශාලංකාර විමලකීර්ති ශ්‍රී ධම්මාලෝක සාහිත්‍යශූර ආචාර්ය ඉත්තෑපානේ ධම්මාලංකාරාභිධාන මහනායක ස්වාමින්ද්‍රයන් වහන්සේ
|vice_chancellor     =උපකුලපති ජේෂ්ඨ මහාචාර්ය පද්මලාල් එම්. මානගේ මහතා
|coordinates  	    = {{coord|6|51|11.710|N|79|54|9.96|E|region:LK_type:edu}}
&lt;/table&gt;
|වෙබ් අඩවිය            = [http://www.sjp.ac.lk]
}}

'''ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය''', ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන පෙලේ ජාතික විශ්වවිද්‍යාල අතරින් එකකි. එය ලංකාවේ අගනුවර වන ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ නගරයට නුදුරින් නුගේගොඩ ගංගොඩවිල පිහිටා ඇත. ආචාර්ය ඉත්තෑපානේ ධම්මාලංකාර  ස්වාමීන් වහන්සේ කුලපති ධූරය හොබවන මෙහි වත්මන් උපකුලපති ධූරය දරන්නේ මහාචාර්ය පද්මලාල් එම් මානගේ මහතා ය. වත්මන් ස්ථීර ආචාර්ය මණ්ඩලය 350ක් පමණ වන මෙහි කළමනාකරණ හා වාණිජ විද්‍යා, ව්‍යවහාරික විද්‍යා,මානව ශාස්ත්‍ර හා සමාජීය විද්‍යා,වෛද්‍ය විද්‍යා,දන්ත ශල්‍ය,තාක්ෂණ, පශ්චාද් උපාධි අධ්‍යයන යන පීඨ  තුළ අභ්‍යන්තර ශිෂ්‍ය ශිෂ්‍යාවෝ 15000ක් පමණ අධ්‍යාපනය ලබති. ශ්‍රී ලංකාවේ උසස් අධ්‍යාපන ආයතන වර්ගීකරණය අනුව 2024 වර්ෂයේදී මෙම විශ්ව විද්‍යාලය මෙරට 3 වන ස්ථානය හිමිකරගෙන තිබෙන අතර, ලෝකයේ හොඳම විශ්වවිද්‍යාල වර්ගීකරණය අනුවස්‌ථානය හිමිකරගෙන තිබෙයි. &lt;ref&gt;http://www.lankauniversity-news.com/2015/04/sri-lanka-university-ranking-2015-2016.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160405151352/http://www.lankauniversity-news.com/2015/04/sri-lanka-university-ranking-2015-2016.html |date=2016-04-05 }} ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්ව විද්‍යාල වර්ගීකරණය 2015&lt;/ref&gt;

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:Sjp4.jpg|thumb|සුමංගල පිලිරුව]]
=== විද්‍යෝදය සමය ===
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය ශ්‍රී ලංකාවේ පැරණි ම විශ්වවිද්‍යාල අතරින් එකකි. වර්ෂ 1873 දී පූජ්‍ය හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල හිමිපාණන් විසින් ආරම්භ කරන ලද, එවකට ශ්‍රී ලංකාවේ දේශීය අධ්‍යාපනයේ කේන්‍ද්‍රස්ථානයක් වූ මාලිගාකන්දේ විද්‍යෝදය පිරිවෙණ වත්මන් විශ්වවිද්‍යාලයේ ආරම්භක අවස්ථාව විය. 1958 දී (1958 අංක 45 දරන විද්‍යෝදය හා විද්‍යාලංකාර විශ්වවිද්‍යාල පනත, දෙසැම්බර් 15) විශ්වවිද්‍යාලයක තත්ත්වයට උසස් කරන් ලද එම ආයතනය &quot;ශ්‍රී ලංකා විද්‍යෝදය විශ්වවිද්‍යාලය&quot; වශයෙන් 1959 පෙබරවාරි 18 දින සිට අධ්‍යයන කටයුතු ඇරඹිණ. 1961දී මාලිගාකන්දේ සිට ගංගොඩවිල වත්මන් පරිශ්‍රයට ගෙන එන ලද එහි පළමු විශ්වවිද්‍යාලයාධිපතිවරයා වූයේ අතිපූජ්‍ය ත්‍රිපිටක වාගීශ්වරාචාර්ය පණ්ඩිත වැලිවිටියේ ශ්‍රී සෝරත නාහිමිපාණෝ ය. 1966 අංක 20 දරණ උසස් අධ්‍යාපන පනත සැප්තැම්බර් 14 දින පාර්ලිමේන්තුවේ දී සම්මත වීමත් සමග විශ්වවිද්‍යාලය ජාතික උසස් අධ්‍යාපන සභාවේ පාලනය යටතට ගනු ලැබිණ. ඒ සමගම මුලින් ශිෂ්‍යයන්ට පමණක් විවෘතව තිබූ විශ්වවිද්‍යාලයට ප්‍රථම ශිෂ්‍යාවන් කණ්ඩායම ද බඳවා ගනු ලැබිණි.

== තේමා පාඨය ==

[[ගොනුව:Sjp5.jpg|thumb|සුමංගල ගොඩනැගිල්ල]]
'''''&lt;nowiki/&gt;'විජ්ජා උප්පත්තං සෙට්ඨා'''''' - උපන්නා වූ සියලු දෙය අතරින් විද්‍යාව ශ්‍රේෂ්ඨ වේ.

== පීඨ ==
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය කළමනාකරණ හා වාණිජ විද්‍යා, ව්‍යවහාරික විද්‍යා, ශාස්ත්‍ර, වෛද්‍ය විද්‍යා, පශ්චාද් උපාධි අධ්‍යයන, ඉංජිනේරු හා තාක්ෂණ යනුවෙන් පීඨ 7න් සමන්විත වේ.

=== ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨය ===
1962 දී එවකට පැවති විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය අංගසම්පූර්ණ කර ව්‍යවහාරික විද්‍යා පීඨය වශයෙන් උසස් කරන ලදී. වර්තමානයේ මෙය ශ්‍රී ලංකාවේ විශ්වවිද්‍යාල ශ්‍රේණිගත කිරීමේ දී භෞතීය විද්‍යා ධාරාවෙන් තෙවැනි ස්ථානයේ සිටින පීඨය වේ. මහාචාර්ය ලලීන් කරුණානායක මහතා මෙහි වත්මන් පීඨාධිපතිවරයා වේ.
[[ගොනුව:Sjp1.jpg|thumb|භෞතික විද්‍යා අධ්‍යයනාංශ ගොඩනැගිල්ල]] 
අධ්‍යයනාංශ 8න් සමන්විත මෙහි මතු දැක්වෙන්නේ එම අධ්‍යයනාංශ සහ ඒවායේ ප්‍රධානීන් ය.

* උද්භිද විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය එන්. සලීම් මහත්මිය
* ගණිත විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය මල්මිණි රණසිංහ මෙනෙවිය
* රසායන විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය එස්.අයි. සමරසිංහ මහතා
* භෞතික විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - එම්.ජී.සී. පීරිස් මහතා
* වන හා පාරිසරික විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය හිරාන් අමරසේකර මහතා
* සත්ත්ව විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය බී.ජී.ඩී.එන්.කේ. ද සිල්වා මහතා
* සංඛ්‍යාන හා පරිගණක විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - පී. ඩයස් මහතා
* ආහාර විද්‍යා හා තාක්‍ෂණ අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය ජගත් වන්සපාල

=== ශාස්ත්‍ර පීඨය ===

විශ්වවිද්‍යාලයේ පැරණිම පීඨය ශාස්ත්‍ර පීඨය වේ. මහාචාර්ය ශිරන්ත හීන්කෙන්ද මහතා මෙහි වත්මන් පීඨාධිපතිවරයා වේ. අධ්‍යයනාංශ    15කින් සමන්විත මෙහි මතු දැක්වෙන්නේ එම අධ්‍යයනාංශ සහ ඒවායේ ප්‍රධානීන් ය.

* අපරාධ විද්‍යා හා අපරාධ යුක්ති අධ්‍ය්‍යනාංශය - අනුරුද්ධිකා බුද්ධදාස මිය
*ආර්ථික විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය  ගාමිණී වීරසිංහ
* ඉතිහාසය හා පුරාවිද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය  ඇලෙක්සැන්ඩර් කපුකොටුව
*දර්ශනය හා මනෝවිද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය ඥානදාස පෙරේරා
*දේශපාලන විද්‍යා අධ්‍ය්‍යනාංශය - පී එල් ටී පුරසිංහ මහතා
*පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය  එළමල්දෙනියේ  සාරානන්ද  හිමි
* භාෂා හා සංස්කෘතික අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය ඩබ්ලිව් බී ඒ විතාරණ 
* භූගෝල විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය ආර් එම් කේ රත්නායක
* සමාජ විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මයුර තිලකසිරි සමරකෝන් මහතා
*මානව විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය යසාංජලී දේවිකා ජයතිලක
*සමාජ සංඛ්‍යාන අධ්‍යයනාංශය -  ඩී පී කේ මානෙල් මිය
* සිංහල හා ජනසන්නිවේදන අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය රත්නසිරි අරංගල
* ඉංග්‍රීසි හා වාග් විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය චිත්‍රා ජයතිලක මිය
* ඉංග්‍රීසි භාෂා ඒකකය - ඩී එල් එස් ආනන්ද මහතා
* සංගීතය හා නිර්මාණාත්මක තාක්ෂණවේදය අධ්‍යනාංශය - ආචාර්ය ප්‍රියන්ත තිලකසිරි මහතා

=== කළමනාකරණ හා වාණිජ විද්‍යා පීඨය ===

[[ගොනුව:Sjp7.jpg|thumb|කළමනාකරණ හා වාණිජ විද්‍යා පීඨය]]
1972 දී එවකට පැවති රාජ්‍ය පරිපාලන හා ව්‍යාපාර පරිපාලන අධ්‍යයනාංශය අංගසම්පූර්ණ කර කළමනාකරණ හා වාණිජ විද්‍යා පීඨය වශයෙන් උසස් කරන ලදී. ශ්‍රී ලංකාවේ කළමනාකරණ පීඨ අතුරින් ප්‍රධාන ස්ථානය ගන්නා මෙහි ඇතුළත් වීම සඳහා අ.පො.ස (උසස් පෙළ) වාණිජ අංශයෙන් ඉහළ ම ලකුණු ලබා ගන්නා සිසුන්හට අවස්ථාව ලැබේ. මහාචාර්ය පී.ඩී. නිමල් මහතා මහතා මෙහි වත්මන් පීඨාධිපතිවරයා වේ. අධ්‍යයනාංශ 12න් සමන්විත මෙහි මතු දැක්වෙන්නේ එම අධ්‍යයනාංශ සහ ඒවායේ ප්‍රධානීන් ය.

* ව්‍යාපාර පරිපාලන විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - පී.ඩී.එච්.ඩී. ගුණතිලක මෙනෙවිය
* රාජ්‍ය පරිපාලන විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය එච්.එම්.ඒ. හේරත් මහතා
* වාණිජ විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය එස්.ඩබ්. හිරන්ත මහතා
* දේපළ කළමනාකරණ හා තක්සේරුකරණ අධ්‍යයනාංශය - ආර්.ජී. ආරියවංශ මහතා
* ගණකාධිකරණ හා මූල්‍ය කළමනාකරණ අධ්‍යයනාංශය - කේ.බී.එම්. ෆොන්සේකා මහතා
* අලෙවි කළමනාකරණ අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය බී.එන්.එ‍ෆ්. වර්ණකුලසූරිය මහතා
* මානව සම්පත් කළමනාකරණ අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය එච්.එච්.ඩී.එන්.පී. ඕපාත මහතා
* ව්‍යාපාර ආර්ථික විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය සම්පත් අමරතුං ග මහතා
* මූල්‍ය අධ්‍යයනාංශය - කේ.එල්.ඩබ්. පෙරේරා මහතා
* තොරතුරු තාක්‍ෂණ අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය කේ.එම්.එස්.ඩී. කුලතුංග මහතා
* තීරණ විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ඩී.එස්.පී. ජයසූරිය මහතා
*ව්‍යවසායකත්ව අධ්‍යයනාංශය - එම්.වී.එස්.එස්. උදයංග මහතා

විශේෂ අංශ

* තොරතුරු තාක්ෂණ සම්පත් මධ්‍යස්ථානය (ITRC)

=== වෛද්‍ය විද්‍යා පීඨය ===
ශ්‍රී ලංකාවේ 6 වැනි වෛද්‍ය පීඪය ලෙසින් 1992 දී ආරම්භ විය. වෛද්‍ය පාඨමාලාවට අමතරව මානව ජීව විද්‍යාව, වෛද්‍ය රසායනාගාර, හෙද සහ ඖෂධවේදය යන උපාධි පාඨමාලා ද මෙහි පැවැත්වීම විශේෂත්වයකි. මහාචාර්ය විශේෂඥ ශල්‍ය ⁣වෛද්‍ය ආලෝක පතිරණ මහතා මෙහි වත්මන් පීඨාධිපතිවරයා වේ. අධ්‍යයනාංශ 16න් සමන්විත මෙහි මතු දැක්වෙන්නේ එම අධ්‍යයනාංශ සහ ඒවායේ ප්‍රධානීන් ය.

* ජෛවරසායන විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය හේමන්ත පීරිස්
* කායව්‍යච්ඡේද විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය එස්.ජී. යසවර්ධන මහත්මිය
* භෞතවේද අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය පී. හෙට්ටිආරච්චි මහත්මිය
* ව්‍යාධිවේද අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය කමනි සමරසිංහ මහත්මිය
* ක්ෂුද්‍රජීව විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය එස්.එස්.එන්. ප්‍රනාන්දු මහත්මිය
* පරපෝෂිත විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - ආචාර්ය රේණු වික්‍රමසිංහ මහත්මිය
* භිෂග්වේද අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය ගීතා ප්‍රනාන්දු මහත්මිය
* අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය අයි.එස්. ගුණසේකර මහත්මිය
* ප්‍රජා වෛද්‍ය විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය සී.එස්.ඊ. ගුණවර්ධන මහත්මිය
* වෛද්‍ය විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය [[එස්.ඩී. ජයරත්න]] මහතා
* ශල්‍යවෛද්‍ය විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය [[මොහාන් ද සිල්වා]] මහතා
* ප්‍රසව හා නාරිවේද විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය ආර්.පී. පතිරාජ මහත්මිය
* ළමා රෝග විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - වෛද්‍ය ඩී.කේ. සමරගේ මහත්මිය
* මනෝවෛද්‍ය විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය එස්.ටී. කත්‍රිආරච්චි මහත්මිය
* වෛද්‍ය අධ්‍යාපන හා සෞඛ්‍ය විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය එම්.ටී.එම්. ජිෆ්රි මහතා
* පවුල් වෛද්‍ය විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - මහාචාර්ය එම්.එස්.ඒ. පෙරේරා මහත්මිය

=== පශ්චාද් උපාධි අධ්‍යයන පීඨය ===
1996 දී පිහිටුවන ලද මෙය විශ්වවිද්‍යාලයේ සියලු ද්විතීයික උපාධි (M.Sc, M.A, MBA, Ph.D, D.Phill. . . .. .) මෙම පීඨය මගින් සම්බන්ධීකරණය කරනු ලබයි. වර්තමානයේ මෙහි පීඨාධිපති ධූරය මහාචාර්ය කුමුදු විජේවර්ධන මහත්මිය විසින් හොබවනු ලබයි.

=== තාක්ෂණ පීඨය ===
2016 වසරේ ආරම්භ කළ මෙම පීඨය විශ්වවිද්‍යාලයේ නවතම පීඨයයි. ශ්‍රී ලංකා අධ්‍යාපන ක්‍රමයට එක්වූ නව විෂය ධාරාවක් වන තාක්ෂණවේදය හා සම්බන්ධ උපාධි පාඨමාලා මෙමගින් පවත්වනු ලබන අතර ඉංජිනේරු තාක්ෂණවේදය (BET), ජෛවපද්ධති තාක්ෂණවේදය (BBST) සහ තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණවේදය (BICT) යනු පවත්වන්නා වූ එම උපාධි පාඨමාලා වේ. දැනට තාවකාලික ස්ථානයක (616, නුගේගොඩ) ස්ථාපනය කොට ඇති මෙම පීඨය, 2018 වසරේ දී හෝමාගම පිටිපන ප්‍රදේශයේ ඉදිවන තාක්ෂණ නගරයේ ස්ථාපනය වීමට නියමිතයි. මෙහි මතු දැක්වෙන්නේ එම අධ්‍යයනාංශ සහ ඒවායේ ප්‍රධානීන් ය.  
*[[ගොනුව:Technology faculty - University of Sri Jayewadenepura.png|thumb|‌616, නුගේගොඩ ඉදිකර ඇති තාක්ෂණ පීඨය]]පීඨාධිපති - මහාචාර්ය ප්‍රශාන්ත මණ්ඩාවල මහතා  
* ජෛවපද්ධති තාක්ෂණවේදය අධ්‍යනාංශය - ආචාර්ය ඒ.එච්.එල් නිල්මිනි මහත්මිය  
* ඉංජිනේරු තාක්ෂණවේදය අධ්‍යනාංශය - ආචාර්ය රන්දිකා විජේසිංහ මහත්මිය  
* තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණවේදය අධ්‍යනාංශය - ආචාර්ය නාලක ලංකාසේන මහතා  

== 2009 ස්වර්ණ ජයන්තිය ==
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ ස්වර්ණ ජයන්තිය 2009 වසරට යෙදී ඇති අතර ඒ වෙනුවෙන් 2009 වසර පුරා සංවත්සර උත්සව මාලාවක් පැවැත්වේ.

== බාහිර සබැඳුම් ==
* [http://www.sjp.ac.lk/ ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය - නිල වෙබ් අඩවිය]
* [http://www.dscs.sjp.ac.lk/ සංඛ්‍යාන හා පරිගණක විද්‍යා අධ්‍යයනාංශය - නිල වෙබ් අඩවිය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212203625/http://www.dscs.sjp.ac.lk/ |date=2009-02-12 }}
* [http://www.pim.lk/ කළමනාකරණ පශ්චාද් උපාධි ආයතනය]
* [http://tech.sjp.ac.lk තාක්ෂණ පීඨය]
* [http://www.ugc.ac.lk විශ්වවිද්‍යාල ප්‍රතිපාදන කොමිෂන් සභාව] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220411195829/http://www.ugc.ac.lk/ |date=2022-04-11 }}

{{Education in Sri Lanka}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාව තුළ පිහිටි විශ්වවිද්‍යාල]]</text>
      <sha1>coe4u09unsdrz4gzt0ov98z95yi4rj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16449</id>
    <revision>
      <id>788512</id>
      <parentid>771054</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:20:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25457-17</username>
        <id>78681</id>
      </contributor>
      <comment>story</comment>
      <origin>788512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70526" sha1="j0e52axoznbetfvun3s4k092psb0jwn" xml:space="preserve">ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය දකුණු ආසියාව මහාවංශය ,දීපවංශය,පාලි ,චූලවංශය,දිවයින සිංහල ජනයා, ලක්දිවෙන්  ලංකා ආසියා හා ඉන්දියානු සාගරය ඉන්දියන් සාගරය  ඇතුළු  ඉන්දියානු උප මහාද්වීපය  හා ඒ අවට ප්‍රදේශවල ඉතිහාසය සමඟ බැඳී බලං‌ගොඩ මානවයා පවතී.බලංගොඩ මානවයා.

හමු වී ඇති පැරණිතම මානව අවශේෂ වසර 125,000 ක් තරම් ඈත අතීතයකට දිව යයි .යාල ජාතික වනෝද්‍යානයේ බ්ලොක් 2 කොටසෙහි තවත් ටික දුරකට වන්නට ගොඩ බසින ලද අප්‍රිකානු චිම්පන්සියන්ගෙන් පරිනාමය වු හෝමෝසේපියන් වරුන්ගේ සාක්ෂිය. 

ශ්‍රී ලංකාව ජනාවාස වීම සම්බන්ධ තොරතුරු ඇතුළත් පැරණිතම ලියකියවිලි ලෙස  සහ වැනි  වංශකතා දැක්විය හැකිය. උතුරු ඉන්දියාවේ සිට සිංහල ජනතාවගේ පැමිණීමේ පටන් ඉතිහාසය එම වංශකතා මඟින් විස්තර කෙරේ.language hela, pali, Italian,sinhala}ක්‍රි.පූ. 6 වන සියවසේ දී තම්බපණ්ණි රාජධානිය  පිහිටුවීම.ලක්දිව රාජාවලිය.සිංහල රාජාවලියේ ආරම්භය යි. ක්‍රි. පූ. 4 වන සියවසේ දී රජකම් කළ  පණ්ඩුකාභය රජ.පණ්ඩුකාභය රජු   අනුරාධපුර රාජධානිය.අනුරාධපුර රාජධානියේ පළමු ශ්‍රී ලාංකීය පාලකයා ලෙස සැලකේ. මහින්දාගමනය මඟින් බුදු දහම රටට හඳුන්වා දීම සිදු වී ඇත්තේ ක්‍රි. පූ. 3 වන සියවසේ දී ය.

පසුව එළැඹුණු සියවස් වල දී සිදු වූ  චෝළ රාජවංශය චෝල ආක්‍රමණ  හමු වේ දිවයින වරින් වර කුඩා රාජධානි වලට බෙදී වෙන් වී යාම් සහ නැවත එක්සේසත් වීම් ද සිදු විය. අනුරාධපුර යුගයේ සිට සෙංකඩගල රාජධානිය මහනුවර යුගය. දක්වා ශ්‍රී ලංකාව රජවරුන් හා රැජිණියන් 181 දෙනෙකු විසින් පාලනය කර තිබේ. එමෙන්ම 16 වන සියවසේ පටන් රටේ ඇතැම් වෙරළබඩ ප්‍රදේශ පෘතුගීසි අධිරාජ්‍යය පෘතුගීසි , ලන්දේසි අධිරාජ්‍යය ලන්දේසි සහ බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය බ්‍රිතාන්‍යයන අධිරාජ්‍යයන් යටතේ පැවතුණි. 1597 සිට 1658 දක්වා කාලය තුළ දිවයිනේ සැලකිය යුතු කොටසක් පෘතුගීසින් යටතේ පාලනය විය.අසූ අවුරුදු යුද්ධයඅසූ අවුරුදු යුද්ධයේදී. ලන්දේසීන්ගේ මැදිහත් වීම හේතුවෙන් පෘතුගීසීන්ට සිය බල ප්‍රදේශ අහිමි විය. උඩරට සටන් වලින් අනතුරුව 1815 දී බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය යටතේ දිවයින නැවත එක්සේසත් විය.1818 හෙළයේ විමුක්ති අරගලයේ මර්මස්ථානයයි, ඌව උඩුකිඳ 1818 ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල  හා මාතලේ muslim කැරැල්ල.1848 මාතලේ කැරැල්ල ලෙස බ්‍රිතාන්‍යයන්ට එරෙහිව සන්නද්ධ නැගී සිටීම් දෙකක් ද සිදු විය. අවසානයේ 1948 වසරේ දී බ්‍රිතාන්‍යන් විසින් නිදහස් දිනය ශ්‍රී ලංකාව නිදහස ලබා දෙන ලද නමුත් 1972 වන තෙකරට බ්‍රිතාන්‍ය අධිරාජ්‍යය යටතේ ලංකා ඩොමීනියන් රාජ්‍යය ඩොමීනියන් තත්ත්වයේ පැවතුණි.

1972 දී ශ්‍රී ලංකාව ශ්‍රී ලංකාව ජනරජයක්  බවට පත් විය. අනතුරුව 1978 දී රටට නව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවක්  හඳුන්වා දෙනු ලැබූ අතර එමඟින් ශ්‍රී ලංකාවේ විධායක ඡනාධිපති ධූරය විධායක ජනාධිපතිවරයා රාජ්‍ය නායකයා බවට විය. 1971 ජවිපෙ කැරැල්ල
 1971 හා ශ්‍රී ලංකාවේ 1987-89 කැරැල්ල 1987  කැරැලි වලට අමතර ව 1983 දී ශ්‍රී ලංකානු සිවිල් යුද්ධය ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය  ආරම්භ වූ අතර වසර 25 ක් පුරා පැවති එය 2009 වසරේ දී අවසන් විය. 

ගොනුව:Ceylon MKL Bd. 3 1890 128593274.jpn xtml.thumb right alt= ceylon ,Srilanka Map. ශ්‍රී ලංකා සිතියම

==ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගය==
{{ප්‍රධාන|ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඉතිහාසය}}

බලංගොඩ මානවයා මීට වසර 125,000 කට පමණ පෙර දිවයිනට පැමිණ ඇති බවට විශ්වාස කෙරේ. [[මෙසොලිතික්]] යුගයේ දී ගල් ගුහාවල විසූ [[දඩයක්කාර-ඵලවැලරැස්කරන්නා|දඩයක්කාර හා ඵලවැල රැස්කරන්නන්]] ලෙස ඔවුන්ව හඳුනාගෙන ඇත. එවැනි ලෙන් අතුරින් සුප්‍රසිද්ධ [[බටදොඹ ලෙන]] හා [[පාහියන් ලෙන|පාහියන්ගල ලෙන]] වැනි ස්ථාන වලින් දිවයිනේ මුල් පදිංචිකරුවන් ගේ යැයි සැලකෙන කෞතුක භාණ්ඩ හමු වී තිබේ.[[ගොනුව:ස්වභාවික_ශාඛ_සාරයෙන්_වර්‍ණ_ගැන්වූ_සිතුවම්.JPG|thumb|right|alt=ස්වභාවික_ශාඛ_සාරයෙන්_වර්‍ණ_ගැන්වූ_සිතුවම්|පාහියංගල වන සෙනසුන (සිතුවම්)]]
බලංගොඩ මානවයා විසින් ඇතැම් විට දඩයම් අල්ලා ගැනීම සඳහා ගස් පුළුස්සා දැමීම හේතුවෙන් මධ්‍යම කඳුකරයේ [[හෝර්ටන් තැන්න ජාතික උද්‍යානය|හෝර්ටන් තැන්න]] නිර්මාණය වන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, ක්‍රිස්තු පූර්ව 15,000 ට ආසන්න කාලයේ යැයි සැලකිය හැකි ඕට්ස් සහ බාර්ලි වගාවන්ට අදාළ සාක්ෂි එම ප්‍රදේශයෙන් සොයා ගැනීමෙන් ඇඟවෙන්නේ එම මුල් කාලය වන විටත් කෘෂිකර්මාන්තය දියුණු වී තිබූ බවකි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lankalibrary.com/geo/prehistory.htm |title=WWW Virtual Library: Prehistoric basis for the rise of civilisation in Sri Lanka and southern India |publisher=Lankalibrary.com |access-date=17 August 2012}}&lt;/ref&gt;

4 cm ක් පමණ දිගින් යුත් කුඩා පාෂාණ මෙවලම්, මැටි බඳුන්, දැව අවශේෂ සහ මැටි සොහොන් බඳුන් කිහිපයක් මෙසොලිතික් යුගයේ ඒවා බවට කාල නිර්ණය කර තිබේ. එමෙන්ම [[වාරණ රජ මහා විහාරය|වාරණ රජමහා විහාරය]] ආශ්‍රිත ගුහාවක සහ කලටුවාව ප්‍රදේශයේ මෑතක දී සිදු කරන ලද කැණීම් මඟින් ක්‍රිස්තු පූර්ව 6000 පමණ යැයි සැලකෙන මානව අවශේෂ ද සොයා ගනු ලැබ ඇත. 

ක්‍රිස්තු පූර්ව 1500 තරම් පැරණි, ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික [[කුරුඳු]] [[පුරාතන මිසරය|පුරාණ ඊජිප්තුවෙන්]] හමු වී ඇති අතර එමඟින් ශ්‍රී ලංකාව හා [[ඊජිප්තුව]] අතර ඈත අතීතයේ පටන් පැවති වෙළඳාම පිළිබඳව අදහසක් ලබා ගත හැකිය. 

ප්‍රාග් ඓතිහාසික යුගයේ දී (ක්‍රි.පූ. 1000-500) ශ්‍රී ලංකාව සංස්කෘතික අතින් [[දකුණු ඉන්දියාව]] සමඟ සමානකම් පෙන්වා තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://frontline.thehindu.com/other/article30208096.ece |title=Reading the past in a more inclusive way - Interview with Dr. Sudharshan Seneviratne |work=Frontline (2006) }}&lt;/ref&gt; මහා ශිලා සුසාන භූමි, පිඟන් මැටි, යකඩ තාක්‍ෂණය, ගොවිතැන් ක්‍රම සහ ශිලා ලිපි ඉන් සමහරකි.&lt;ref name=&quot;Seneviratne&quot;&gt;{{cite book |last=Seneviratne |first = Sudharshan|title=Social base of early Buddhism in south east India and Sri Lanka|date=1984 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Karunaratne&quot;&gt;{{cite book |last=Karunaratne |first = Priyantha|title=Secondary state formation during the early iron age on the island of Sri Lanka : the evolution of a periphery|date=2010 }}&lt;/ref&gt; [[ප්‍රාකෘත බස]] කතා කරන්නන්  සංක්‍රමණය වීමට පෙර [[වේලිර්]] වැනි ද්‍රවිඩ ජන වර්ග මඟින් මෙම සංස්කෘතික සමානකම ව්‍යාප්ත වන්නට ඇතැයි සැලකේ.&lt;ref name=&quot;Seneviratne&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Robin Conningham - Anuradhapura - The British-Sri Lankan Excavations at Anuradhapura Salgaha Watta 
Volumes 1 and 2 (1999/2006)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Sudharshan Seneviratne (1989) - Pre-State Chieftains And Servants of the State: A Case Study of Parumaka -http://dlib.pdn.ac.lk/handle/123456789/2078&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ [[යකඩ යුගය|යකඩ යුගයේ]] ආරම්භය පිළිබඳ පුරාවිද්‍යාත්මක සාධක ක්‍රිස්තු පූර්ව 900 ට පෙර ජනාවාස වී තිබූ හා අතීතයේ විශාල නගරයක් වූ [[අනුරාධපුර පෞරාණික නගරය|අනුරාධපුරයෙන්]] හමු වී තිබේ. ක්‍රිස්තු පූර්ව 900 දී එම ජනාවාසය හෙක්ටයාර 15 ක් පමණ වූ නමුත් ක්‍රිස්තු පූර්ව 700 වන විට එය හෙක්ටයාර 50 දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇත.&lt;ref&gt;Deraniyagala, S.U. (2003) [https://web.archive.org/web/20071110054930/http://www.arkeologi.uu.se/afr/symposium/abstracts/Deraniyagala1.htm THE URBAN PHENOMENON IN SOUTH ASIA: A SRI LANKAN PERSPECTIVE]. Urban Landscape Dynamics – symposium. Uppsala universitet&lt;/ref&gt; ඊට සමාන හා එම කාලවකවානුවටම අයත් තවත් ස්ථානයක් [[සීගිරිය]] අලිගල අවට ප්‍රදේශයෙන් ද සොයාගෙන තිබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dailynews.lk/2008/11/13/fea06.asp |title=Features &amp;#124; Online edition of Daily News – Lakehouse Newspapers |publisher=Dailynews.lk |date=13 November 2008 |access-date=17 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130321030956/http://www.dailynews.lk/2008/11/13/fea06.asp |archive-date=21 March 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

වන්නිල ඇත්තෝ නොහොත් [[වැදි ජනයා|වැදි ජනතාව]] ලෙස හැඳින්වෙන දඩයක්කාර හා ඵලවැල රැස්කරන්නෝ දැනටත් දිවයිනේ [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම]], [[ඌව පළාත|ඌව]] හා ඊසාන පෙදෙස්වල වාසය කරති. ඔවුන් බලන්ගොඩ මානවයාගෙන් ඍජුව පැවත එන්නන් විය හැකි බවට විශ්වාස කළ හැකිය. අතීත මානවයින් [[අප්‍රිකාව|අප්‍රිකාවේ]] සිට ඉන්දීය උප මහද්වීපයට ව්‍යාප්ත වූ කාලයේ දී ඔවුන් ද දිවයිනට සංක්‍රමණය වී ඇතැයි සැලකේ.

පසුකාලීනව සිංහල ශිෂ්ටාචාරය වර්ධනය වූයේ ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණිකයන්ගෙන් ය. සුවිසල් [[දාගැබ්]] නිර්මාණ ශිල්පය මෙන්ම පුරාතන ලෝකයේ බෙහෙවින් ම දියුණු වාරි තාක්ෂණය ද ඔවුන් ලැබූ ජයග්‍රහණ අතර වේ. ශ්‍රී ලංකාවට නිර්මල බෞද්ධ දර්ශනය හඳුන්වා දීම සිදු වූයේ ද ඒ අවධියේ දී ය.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Sri Lanka Reader: History, Culture, Politics|last=de Silva|first=Chandra Richard|date=2011|publisher=Duke University Press|others=Holt, John, 1948-|isbn=9780822394051|location=Durham [N.C.]|chapter=A hydraulic civilization|oclc=727325955}}&lt;/ref&gt;

බෞද්ධ ග්‍රන්ථ වල සඳහන් පරිදි බුදුරජාණන් වහන්සේ දිවයිනට තෙවරක් වැඩම කළ සේක. එහිදී උන් වහන්සේ එකල ශ්‍රී ලංකාවේ සිටි නාග රජවරුන් හට ධර්මය දේශනා කළ සේක. නාග ගෝත්‍රිකයන් යනු සිය අභිමතය පරිදි මිනිස් වෙස් ගත හැකි නාග විශේෂයක් බවට විශ්වාසයක් පවතී.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Ranwella |first=K |title=The so-called Tamil kingdom of jaffna |date=5–18 June 2000 |url=http://spur.asn.au/naga.htm |access-date=28 July 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211115802/http://spur.asn.au/naga.htm |archive-date=11 February 2009 }}&lt;/ref&gt;

දැනටත් සුරැකිව පවතින පැරණිතම වංශකතා දෙකක් වන දීපවංශයට හා මහාවංශයට අනුව ඉන්දු ආර්යයන්ගේ සංක්‍රමණයට පෙර [[යක්ෂ]], [[නාග]], [[රාක්ෂ]] සහ [[දේව]] ගෝත්‍රිකයන් දිවයිනේ වාසය කර තිබේ.

==පූර්ව අනුරාධපුර යුගය (ක්‍රි.පූ. 543–377)==
{{ප්‍රධාන|පූර්ව අනුරාධපුර යුගය}}

===ඉන්දු ආර්ය සංක්‍රමණය===
{{ප්‍රධාන|විජය රජ}}

මහාවංශය, දීපවංශය, [[ථූපවංශය]] හා චූලවංශය වැනි පාලි වංශකතා, [[මියන්මාරය|බුරුම]] වංශකතා මෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවේ හා [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] සෙල්ලිපි වාර්තා ඇසුරෙන් ක්‍රිස්තු පූර්ව 6 වන සියවසේ පටන් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය පිළිබඳ තොරතුරු ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;sila&quot;&gt;[[Paranavithana]] Epigraphics Zeylanica&lt;/ref&gt;&lt;ref name=G208 &gt;{{cite journal|author=Geiger, W.|title=The Trustworthiness of the Mahavamsa|journal=The Indian Historical Quarterly|year=1930|volume=6|issue=2|page=208|url=http://enlight.lib.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-ENG/gei.htm|access-date=2021-09-06|archive-date=2020-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126172146/http://enlight.lib.ntu.edu.tw/FULLTEXT/JR-ENG/gei.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ක්‍රි.ව. 400 දී පමණ මහානාම හිමියන් විසින් දීපවංශය, අට්ඨකථා සහ තවත් එවැනි ලිඛිත මූලාශ්‍ර උපයෝගී කරගනිමින් රචිත මහාවංශය, එම යුගයේ [[ඉන්දියාවේ ඉතිහාසය|ඉන්දියානු ඉතිහාසය]] සමඟ හොඳින් සහසම්බන්ධ වේ. [[අශෝක අධිරාජයා|අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ]] රාජ්‍ය පාලනය පිළිබඳව ද එහි වාර්තා පවතී. [[ගෞතම බුද්ධ පරිනිර්වාණය|බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන්]] වසර 218 කට පසු සිදු වූ අශෝක අධිරාජ්‍යයාගේ රාජාභිෂේකයට පෙර යුගය පිළිබඳව මහාවංශයේ සඳහන් වන විස්තර පුරාවෘත්තයක හැඩය ගනී. එම ඓතිහාසික වාර්තා ආරම්භ වන්නේ විජය කුමරු ඔහුගේ අනුගාමිකයන් 700 දෙනෙක් සමඟ [[වංග දේශය|වංග දේශයේ]] සිට පැමිණීමේ කතා වස්තුවෙන් වේ. එතැන් පටන් එම රාජවංශය පිළිබඳව විස්තරාත්මක සඳහනක් මහාවංශයේ ඇතුළත් වේ. විජය යනු ඉන්දියානු කුමාරයෙක් වන අතර [[සිංහබාහු රජ|සිංහබාහු රජුගේ]] සහ ඔහුගේ සහෝදරිය වන [[සිංහසීවලී|සිංහසීවලී රැජිනගේ]] වැඩිමහල් පුත්‍රයා ය. සිංහබාහු හා සිංහසිවලී යනු කල්පිත සිංහයකුට දාව මිනිස් කුමරියකට ඉපදුණු දරුවන් දෙදෙනෙක් යනුවෙන් මහාවංශයේ සඳහන් වේ. එමෙන්ම එහි වැඩිදුරටත් සඳහන් වන්නේ විජය කුමරු දිවයිනට පැමිණ ඇත්තේ බුද්ධ පරිනිර්වාණය සිදු වූ දිනයේ දී ම බවයි.&lt;ref&gt;https://www.sangam.org/2010/08/Lanka_Struggle_2.php?uid=4027&lt;/ref&gt;

මහාවංශයට අනුව විජය කුමරුගේ ගොඩ බැසීම සිදු ව ඇත්තේ මහාතිත්ත (මාතොට හෙවත් වර්තමානයේ [[මන්නාරම]]) ප්‍රදේශයට නුදුරිනි. එහිදී ඔවුන් විසින් දිවයිනට &quot;තම්බපණ්ණි&quot; යනුවෙන් නම් තබා ඇති අතර එහි අර්ථය තඹ පැහැති වැල්ල යන්නයි. එය [[ටොලමිගේ ලෝක සිතියම|ටොලමි ගේ පුරාණ ලෝක සිතියමෙන්]] ද තහවුරු වේ. බුදුරජාණන් වහන්සේ තෙවරක් දිවයිනට වැඩම කිරීම ද මහාවංශයේ විස්තර වේ. බුදුරදුන්ගේ දෙවන ලංකාගමනය මැණික් පුටුවක් සඳහා ගැටුමක් ඇති කරගෙන සිටි නාග රජෙකු සහ ඔහුගේ බෑණා සමගි කර රටේ සිදු වීමට ගිය විශාල ව්‍යසනයක් වළක්වාලනු පිණිස සිදු වී ඇත. තෙවන වර වැඩම කළ අවස්ථාවේ දී උන් වහන්සේගේ සිරි පතුල සමනල කඳු මුදුනේ පිහිටු වූ අතර එතැන් පටන් එය [[ශ්‍රී පාදස්ථානය]] යනුවෙන් හැඳින්වේ.

වත්මන් සිංහල ජනතාව ඉන්දු ආර්යයන්ගේ සහ ස්වදේශිකයන්ගේ එකතුවෙන් සෑදුණු ජන වර්ගයක් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/topic/Sinhalese|title=Sinhalese {{!}} people|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-02-02|language=en}}&lt;/ref&gt; ඉන්දු-ආර්ය භාෂාව, සංස්කෘතිය, [[ථේරවාදය|ථේරවාදී බුදුදහම]], ප්‍රවේණි විද්‍යාව සහ භෞතික මානව විද්‍යාව මත පදනම්ව සිංහල ජනයා අසල්වැසි දකුණු ඉන්දියාවේ අනෙකුත් ජන වර්ග වලින් වෙනස් ජනවාර්ගික සමූහයක් ලෙස පිළිගැනේ.

==අනුරාධපුර යුගය (ක්‍රි.පූ. 377-ක්‍රි.ව. 1017)==
{{ප්‍රධාන|අනුරාධපුර යුගය|රජරට රාජධානියේ අනුරාධපුර යුගය}}

අනුරාධපුර රාජධානියේ මුල් අවධියේ දී ආර්ථිකය ගොවිතැන මත පදනම් වූ අතර මුල් ජනාවාස ප්‍රධාන වශයෙන් පැතිරී ගොස් තිබුණේ නැගෙනහිර, උතුරු මැද සහ ඊසානදිග ගංගා ආශ්‍රිත ප්‍රදේශ වල ය. ඊට හේතුව වසර පුරාම ගොවිතැනට අවශ්‍ය ජලය පහසුවෙන් ලබා ගත හැකි වීමයි. රටේ පාලකයා රජු වූ අතර නීතිය හා හමුදාව ඔහුගේ වගකීම් අතර විය. එමෙන්ම ජනතාවගේ විශ්වාසය රැකගැනීම සඳහා ද ඔහු කටයුතු කළ යුතු විය. [[දේවානම්පිය තිස්ස රජ|දේවානම්පියතිස්ස]] (ක්‍රි.පූ. 250-210) සිංහල රජෙක් වූ අතර ඔහු ඉන්දියාවේ [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය|මෞර්ය වංශයේ]] [[අශෝක අධිරාජයා|අශෝක රජු]] සමඟ හිතවත් ව කටයුතු කර ඇත. ඔහුගේ එම සබඳතා වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ක්‍රි.පූ. 247 දී පමණ [[මිහිදු මහරහතන් වහන්සේ|මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ]] (ගිහි දිවියේ දී අශෝක රජුගේ පුත්‍රයා) විසින් බුදු දහම රටට හඳුන්වා දීම සිදු විය. අනතුරුව [[සංඝමිත්තා තෙරණිය|සංඝමිත්තා රහත් තෙරණිය]] විසින් (ගිහි දිවියේ දී අශෝක රජුගේ දියණිය) [[සිරි මහ බෝධිය, බුද්ධගයාව|ශ්‍රී මහා බෝධියේ]] [[ශ්‍රී මහා බෝධිය, අනුරාධපුර|දකුණු අංකුර ශාඛාව]] [[දඹකොළ පටුන|දඹකොළපටුන]] වරාය ([[කන්කසන්තුරේ|කන්කසන්තුරෙයිට]] බටහිරින්) හරහා වැඩම කරවීය. එම කාලය ථේරවාදී බුදු දහමේ ව්‍යාප්තියට හා ශ්‍රී ලංකාවට බෙහෙවින් වැදගත් කාලයක් විය.

[[ගොනුව:Ancient trisinhalaya-locator-map.png|thumb|alt=තුන් සිංහලේ සිතියම|තුන් සිංහලේ (රුහුණු, පිහිටි, මායා)]]

[[එළාර රජ|එළාර රජු]] (ක්‍රි.පූ. 205-161) යනු දකුණු ඉන්දියාවේ සිට පැමිණ ලක්දිව පාලනය කරමින් සිටි [[අසේල රජ|අසේල රජුව]] ඝාතනය කර [[පිහිටි රට]] හෙවත් මහවැලි ගඟට උතුරින් ශ්‍රී ලංකාවේ බලය අල්ලාගෙන පාලනය කළ දමිළ ආක්‍රමණිකයෙකි. එම කාලයේ දී [[මායා රට]] හෙවත් ශ්‍රී ලංකාවේ නිරිතදිග පෙදෙස [[කැළණිතිස්ස රජු]] විසින් පාලනය කරන ලද අතර [[රුහුණු රාජධානිය|රුහුණ]] හෙවත් ශ්‍රී ලංකාවේ ගිණිකොණ දිග පෙදෙස පාලනය කරන ලද්දේ [[කාවන්තිස්ස රජ|කාවන්තිස්ස රජු]] විසිනි. කාවන්තිස්ස රජුගේ වැඩිමල් පුත්‍රයා වූ [[දුටුගැමුණු රජ|දුටුගැමුණු රජු]] (ක්‍රි.පූ. 167-137) වයස අවුරුදු 25 දී [[විජිතපුර සටන|පළමු උත්සාහයෙන්]] ම එළාර රජු ව පැරදවීමට සමත් වූ බව මහාවංශයේ විස්තර කෙරේ. එමෙන්ම ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ ආශ්චර්යයක් ලෙස සැලකෙන [[රුවන්වැලිසෑය]] ඉදිකිරීම සිදු වී ඇත්තේ ද දුටුගැමුණු රජුගේ මග පෙන්වීමෙනි.

[[ගොනුව:Ruwanwelisaya.jpg|thumb|right|alt=රුවන්වැලිසෑය |රුවන්වැලිසෑය]]

ක්‍රි.පූ. 103 දී නැවත වතාවක් ද්‍රවිඩ ආක්‍රමණයක් සිදු වී ඇති අතර ඒ වන රජකම් කළ වළගම්බා රජු එම අවස්ථාවේ දී පසු බැස ගොස් වසර 14 කට පසුව සංවිධාන වී පැමිණ සිය රාජ්‍යත්වය නැවත අත්පත් කර ගෙන ඇත. එම වසර 14 තුළ [[පංච ද්‍රවිඩ|පංච ද්‍රවිඩයන්]] නමින් හැඳින්වෙන පාලකයන් පස් දෙනෙකු එකිනෙකා මරා ගනිමින් රාජ්‍ය පාලනය සිදු කර තිබේ. [[අනුරාධපුර මහා විහාරය|මහාවිහාර]] (ථේරවාදී) හා [[අභයගිරි විහාරය|අභයගිරි]] ([[මහායාන]]) පදනම් කරගනිමින් මූලධර්ම මත ගැටුම් ඇති වීම ද මේ අවධියේ දී සිදු වී තිබේ. [[වළගම්බා රජ|වළගම්බා රජුගේ]] (ක්‍රි.පූ. 89-77) කාලයේ දී  සිදු වූ වැදගත් ම සිදුවීමක් වන්නේ [[ත්‍රිපිටකය]] පාලි භාෂාවෙන් ග්‍රන්ථාරූඪ කිරීම යි. වළගම්බා රජුගේ පුත්‍රයෙක් වූ [[චෝර නාග රජු|චෝර නාග රජුගේ]] (ක්‍රි.පූ. 63-51) බිසව වූ අනුලා විසින් රජුට වස දී ඝාතනය කරනු ලැබ ඇත. චෝර නාගගේ හා [[කුඩා තිස්ස රජු|කුඩා තිස්සගේ]] වැන්දඹුව වූ [[අනුලා රැජිණ]] (ක්‍රි.පූ. 48-44) ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රථම රාජ්‍ය නායිකාව ලෙස සැලකේ. ඇය විසින් සිය පෙම්වතුන් කිහිප දෙනෙකුටම එසේ වස දී ඝාතනය කරනු ලැබ ඇති අතර [[කූටකන්න තිස්ස රජු]] (ක්‍රි.පූ. 44-22) විසින් අවසානයේ දී ඇයව ඝාතනය කර රාජ්‍යත්වය ලබා ගෙන ඇත. [[පළමුවන ලම්බකර්ණ රාජවංශය|ලම්බකර්ණ රාජ වංශයේ]] ආරම්භකයා වූ [[වසභ රජ|වසභ රජු]] (67-111) විශාල ප්‍රමාණයේ වැව් 11 ක් ඉදිකර ඇත. [[පළමුවන ගජබාහු රජ|පළමු ගජබාහු රජු]] (114-136) චෝල රාජධානිය ආක්‍රමණය කර එහි වහලුන් ලෙස රඳවා සිටි ශ්‍රී ලංකාවේ වැසියන් පිරිසක් නැවත රැගෙන පැමිණ ඇති අතර [[දළදා වහන්සේ|ශ්‍රී දන්ත ධාතූන් වහන්සේ]] නැවත ලබා ගැනීමට ද කටයුතු කර ඇත.

[[මහාසේන රජ|මහසෙන් රජුගේ]] (274-301) පාලන සමයේ දී ථේරවාදී මහා විහාර පාර්ශවයට වඩා මහායාන පාර්ශවයේ බලවත් වීමක් සිදු වී ඇත. නමුත් පසු කාලීනව මහසෙන් රජු ද මහා විහාර පාර්ශවය උදෙසා රාජ්‍ය අනුග්‍රහය දක්වා ඇත. ක්‍රි.ව. 436 සිට 452 දක්වා කාලයේ දී නැවත වරක් ආක්‍රමණික [[ෂඩ් ද්‍රවිඩයින්|ද්‍රවිඩ පාලකයන් 6 දෙනෙකු]] අතර රාජ්‍යත්වය හුවමාරු වී ඇති අතර එම පාලනයේ නිමාවත් සමඟ [[මෞර්ය රාජවංශය (අනුරාධපුර රාජධානිය)|මෞර්ය රාජවංශයේ]] ආරම්භය සිදු වී තිබේ. එහි පළමු පාලකයා වූයේ [[ධාතුසේන රජ|ධාතුසේන රජු]] (455-477) ය. [[කලා වැව]] ඔහුගේ රාජ්‍ය පාලන කාලයේ දී නිම වූවක් වන අතර [[සීගිරිය]] යනු ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ [[පළමුවන කාශ්‍යප රජ|කාශ්‍යප රජුගේ]] (477-495) මාළිගාව පිහිටි පර්වතය වේ. පැරණි සිංහල භාෂාවෙන් රචිත ඓතිහාසික කුරුටු ගී 700 ක් පමණ වර්තමානයේ දී එහි දැකගත හැකිය.

;පරිහානිය

ක්‍රි.ව. 993 දී [[පළමුවන රාජ රාජ චෝල රජ|රාජ රාජ චෝල රජු]] විසින් දැවැන්ත චෝල හමුදාවක් එවනු ලැබ අනුරාධපුර රාජධානිය උතුරු දෙසින් යටත් කර ගනිමින් චෝල අධිරාජ්‍යයේ ආධිපත්‍යයට නතු කර ගෙන ඇත.&lt;ref name=&quot;sastri1&quot;&gt;[[#Sastri|Sastri]], pp 172–173&lt;/ref&gt; අනතුරුව ඔහුගේ පුත්‍රයා වූ [[පළමු රාජේන්ද්‍ර චෝල රජු|රාජේන්ද්‍ර චෝල රජුගේ]] අවධියේ දී සමස්ත දිවයිනම චෝල අධිරාජ්‍යය යටතේ එක් පළාතක් ලෙස සලකා පාලනය කර තිබේ.&lt;ref name=&quot;Chattopadhyaya&quot;&gt;[[#Chattopadhyaya|Chattopadhyaya]], pp 7–9&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;South India&quot;, p. 59 in ''Indian History with Objective Questions and Historical Maps''. 26th ed. 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KulkeKesavapany2009&quot;&gt;{{cite book|author1=Kulke, Hermann |author2=Kesavapany, K |author3=Sakhuja, Vijay |title=Nagapattinam to Suvarnadwipa: Reflections on the Chola Naval Expeditions to Southeast Asia|url=https://books.google.com/books?id=2swhCXJVRzwC&amp;pg=PA195|year=2009|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=978-981-230-937-2|pages=195–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gunawardena2005&quot;&gt;{{cite book|author=Gunawardena, Charles A. |title=Encyclopedia of Sri Lanka|url=https://books.google.com/books?id=hWLQSMPddikC&amp;pg=PA71|year=2005|publisher=Sterling Publishers Pvt. Ltd|isbn=978-1-932705-48-5|pages=71–}}&lt;/ref&gt;

==පොළොන්නරු යුගය (1056–1232)==
{{ප්‍රධාන|පොළොන්නරු යුගය|රජරට රාජධානියේ පොළොන්නරු යුගය}}

පොළොන්නරුව රාජධානිය ශ්‍රී ලංකාවේ දෙවන ප්‍රධානතම රාජධානිය යි. අනුරාධපුර රාජධානිය චෝල ආක්‍රමණයන්ට නතු වීමෙන් අනතුරුව සිංහල රජවරුන් රුහුණු රාජධානියේ රජකම් කළ අතර [[පළමුවන විජයබාහු රජ|විජයබාහු රජු]] (1055-1110) විසින් වසර 17 ක උත්සාහයකින් අනතුරුව චෝලයන් රටින් පන්නා දමා නැවත වරක් දිවයින එක්සේසත් කර ඇත. අනතුරුව ඔහු විසින් සිය රාජධානිය ගොඩ නගා ඇත්තේ [[පොළොන්නරුව පෞරාණික නගරය|පොළොන්නරුව නගරය]] කේන්ද්‍ර කරගනිමින් ය.

විජයබාහු රජුගේ මුණුබුරෙකු වූ [[පළමුවන පරාක්‍රමබාහු රජ|පළමු පරාක්‍රමබාහු රජු]] (1153-1186) ඉතා බලවත් රජෙකු වූ අතර අතීත ශ්‍රී ලංකාවේ දැවැන්ත වාරි නිර්මාණයක් වූ [[පරාක්‍රම සමුද්‍රය]] ඔහුගේ පාලන සමයේ දී නිම කරන ලද්දකි.

අනතුරුව එළඹි කාලයේ දී නව රාජ වංශයක් ආරම්භ කරමින් [[නිශ්ශංක මල්ල රජ|නිශ්ශංකමල්ල රජු]] (1187-1196) බලය ලබා ගත් අතර පරාක්‍රමබාහු රජුගේ බිසව වූ [[ලීලාවතී රැජින]] (1153-1186, 1197-1200, 1209-1210, 1211-1212) සිව් වරක් රාජ්‍යත්වයට පත් වීය.

පොළොන්නරුව රාජධානියේ බිඳ වැටීම සිදු වූයේ [[කාලිංග මාඝ රජ|කාලිංග මාඝගේ]] (1215-1255) ආක්‍රමණය හේතුවෙනි. [[යාපනය රාජධානිය|යාපනය රාජධානියේ]] ආරම්භකයා වන්නට ඇත්තේ ද මාඝ බව විශ්වාස කෙරේ.

==සංක්‍රාන්ති යුගය (1232–1505)==
කාලිංග මාඝගේ ආක්‍රමණයෙන් පසුව සිංහල ජනතාව විශාල වශයෙන් දිවයිනේ දකුණු දෙසට සංක්‍රමණය වීමට පෙළඹී ඇත. එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස දිවයිනේ උතුරු ප්‍රදේශයේ යාපනය රාජධානිය සහ දකුණු ප්‍රදේශයේ කලින් කල බිහි වූ තවත් රාජධානි කිහිපයක් ලෙස පාලන කටයුතු සිදු විය.
===යාපනය රාජධානිය (1215-1624)===
{{ප්‍රධාන|යාපනය රාජධානිය}}
ශ්‍රී ලංකාවේ උතුරු ප්‍රදේශයේ යාපනය අර්ධද්වීපය වටා කේන්ද්‍ර වෙමින් බිහි වූ යාපනය රාජධානිය [[ආර්යචක්‍රවර්තී රාජවංශය|ආර්ය චක්‍රවර්තී රාජ වංශය]] ලෙස ද හැඳින්වේ. 1258 දී දකුණු ඉන්දියාවේ [[පාණ්ඩ්‍ය රාජධානිය|පාණ්ඩ්‍ය අධිරාජ්‍යයට]] කප්පම් ගෙවන යටත් විජිතයක් වශයෙන් යාපනය රාජධානිය පැවති ඇති අතර 1323 දී ඉන් නිදහස ලබා ස්වාධීන වී තිබේ. 14 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී උපරිම ලෙස බලවත් වීමට යාපනය අධිරාජ්‍යයට හැකි වූ අතර ඒ එකල පැවති සියළු ප්‍රාදේශීය පාලන ප්‍රදේශ යාපනය සිය ප්‍රධාන රාජධානිය ලෙස පිළිගැනීම හේතුවෙන් ය. කෙසේ වෙතත් 1450 දී කෝට්ටේ රාජධානියේ රජකළ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජුගේ උපදෙස් පරිදි [[සපුමල් කුමාරයා|සපුමල් කුමරු]] විසින් යාපනය රාජධානිය යටත් කරගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite book|title=A History of Sri Lanka|last=de Silva|pages=91–92}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book  | last = Pathmanathan  | first = S  | title = The Kingdom of Jaffna:Origins and early affiliations   | publisher = Ceylon Institute of Tamil Studies | year=  1974 | location = Colombo | page = 27  }}&lt;/ref&gt;
===දඹදෙණිය රාජධානිය (1120-1345)===
{{ප්‍රධාන|දඹදෙණිය රාජධානිය}}
[[තුන්වන විජයබාහු රජ|තුන්වන විජයබාහු රජු]] (1220-1224) විසින් පිහිටු වන ලදි. සංක්‍රාන්ති යුගයේ බිහි වූ විශිෂ්ඨ පාලකයෙක් ලෙස සැලකෙන ඔහුගේ පුත් [[දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජ|දෙවන පරාක්‍රමබාහු රජු]] (1234-1269) විසින් කාලිංග මාඝ ව පරාජයට පත් කරන ලදී.

මෙම කාලයේ දී දඹදෙණියට අමතර ව [[යාපහුව බලකොටුව|යාපහුව]], [[තුන්වන පරාක්‍රමබාහු රජ|පොළොන්නරුව]] සහ කුරුණෑගල යන නගර ද අගනගර කරගනිමින් රජවරුන් සිය පාලන කටයුතු මෙහෙයවා තිබේ.
===ගම්පොළ රාජධානිය (1341-1408)===
{{ප්‍රධාන|ගම්පොළ රාජධානිය}}
ගම්පොළ රාජධානිය සිව්වන බුවනෙකබාහු රජු විසින් ආරම්භ කරනු ලැබ ඇති අතර [[ගඩලාදෙණිය විහාරය|ගඩලාදෙණිය]] හා [[උඩුනුවර ලංකාතිලක විහාරය|ලංකාතිලක]] විහාර එම රාජධානි සමයට අයත් ඒවා වේ.
===කෝට්ටේ රාජධානිය (1412-1597)===
{{ප්‍රධාන|කෝට්ටේ රාජධානිය}}
ගම්පොළ රාජධානියෙන් පසු ව බිහි වූ කෝට්ටේ රාජධානියේ රජකළ [[ශ්‍රී ලංකාවේ හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු|හයවන පරාක්‍රමබාහු රජු]] විසින් යාපනය රාජධානිය යටත් කරගැනීමෙන් අනතුරුව දිවයින නැවත වරක් එක්සේසත් විය. කෝට්ටේ රාජධානියේ පිරිහීම සිදු වූයේ ප්‍රධාන වශයෙන් පෘතුගීසි ආක්‍රමණ හේතුවෙන් වන අතර සමකාලීනව බිහි වූ සීතාවක සහ මහනුවර රාජධානි ද කෝට්ටේ රාජධානියට විරුද්ධ ව කටයුතු කළේ කෝට්ටේ රජවරුන් පෘතුගීසින්ට දැක් වූ පක්ෂපාතී බව හේතුවෙනි.
===සීතාවක රාජධානිය (1521-1594)===
{{ප්‍රධාන|සීතාවක රාජධානිය}}
1521 වසරේ දී සිදු වූ [[විජයබා කොල්ලය|විජයබා කොල්ලයේ]] ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සීතාවක රාජධානිය බිහි විය. අනතුරුව එළඹි දශක හතක කාලය තුළ දිවයිනේ සැලකිය යුතු කොටසක් තම පාලනයට නතු කරගැනීමට සීතාවක රජවරුන්ට හැකියාව ලැබිණි. සීතාවක රාජධානිය පෘතුගීසින්ට එරෙහිව සාර්ථක සටන් කිහිපයකම නියැලී ඇති අතර මහනුවර රාජධානියේ නැගී සිටීමත් සමඟ පිරිහීමට ලක් විය.

==දහසයවන සියවසේ අර්බුදය (1505–1594)==
===පෘතුගීසි මැදිහත් වීම===
{{ප්‍රධාන|පෘතුගීසි ලංකාව}}

නූතන යුගයේ දී ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණි පළමු යුරෝපා ජාතිය වන්නේ [[පෘතුගීසි ජාතිය|පෘතුගීසීන්]] ය. 1505 දී පෘතුගීසි ජාතික [[ලොරෙන්සෝ ද අල්මේදා]] ගේ පැමිණීම සිදු වී ඇති අතර ඒ වන විට රාජධානි කිහිපයකට බෙදී වෙන් වී තිබූ දිවයිනට එම ආක්‍රමණිකයන් පළවා හැරීමට තිබූ අවස්ථා සීමිත විය. ඔවුන් විසින් 1517 දී [[කොළඹ වරාය|කොළඹ වරායට]] ආසන්නව [[කොළඹ කොටු‍ව|බලකොටුවක්]] ඉදි කරනු ලැබූ අතර අනතුරුව කෙමෙන් කෙමෙන් වෙරළබඩ ප්‍රදේශ කරා බලය ව්‍යාප්ත කිරීමට කටයුතු කර ඇත. 1592 වසර වන විට සිංහලයන් සිය අගනුවර ලෙස රට මධ්‍යයේ වූ [[මහනුවර|මහනුවර නගරයට]] රාජධානිය රැගෙන ගෙන ගිය අතර එය සතුරු ආක්‍රමණ වලට හොඳින් මුහුණ දිය හැකි ආරක්ෂිත ප්‍රදේශයක් විය. 16 වන සියවස පුරාවටම විවිධ සටන් දෙපාර්ශවය අතර පැවතී ඇත.

පෘතුගීසීන්ගේ ධර්මදූත ව්‍යාපාර හේතුවෙන් පහතරට සිංහලයන් බොහෝ දෙනෙක් ක්‍රිස්තියානි ආගම වැළඳ ගැනීමට යොමු වූ අතර එමඟින් බෞද්ධ ජනයා තුළ පෘතුගීසින්ගේ වර්ධනයට හා එහි බලපෑම් වලට තිබූ අකමැත්ත වඩාත් තීව්‍ර විය. එහි ප්‍රතිඵලය වූයේ පෘතුගීසීන්ගෙන් රට බේරා ගැනීමට හැකි ඕනෑම පිරිසක් සමඟ හිතවත් වීමට ඔවුන් පසුබට නොවීමයි. 1602 දී ලන්දේසි කපිතාන් [[ජොරිස් වෑන් ස්පිල්බර්ජන්]] දිවයිනට පැමිණි අවස්ථාවේ දී උඩරට රජු ඔහුගෙන් උදව් ඉල්ලා සිටීම මගින් ඒ බව තහවුරු වේ.&lt;ref&gt;Nira Wickramasinghe, ''Sri Lanka in the Modern Age: A History'' (2015).&lt;/ref&gt;

===ලන්දේසි මැදිහත් වීම===
{{ප්‍රධාන|ලන්දේසි ලංකාව}}

මහනුවර රජකම් කළ [[දෙවන රාජසිංහ රජ|දෙවෙනි රාජසිංහ රජු]] (1635-1687) විසින් 1638 දී වෙරළබඩ ප්‍රදේශ පාලනය කළ පෘතුගීසීන් රටින් පන්නා දැමීම සඳහා [[ලන්දේසි ජාතිය|ලන්දේසීන්]] සමඟ ගිවිසුමකට එළඹී ඇත. එහි ප්‍රධානම කොන්දේසිය වී ඇත්තේ ලන්දේසීන් විසින් අත්පත් කර ගන්නා වෙරළබඩ ප්‍රදේශ උඩරට රජුට භාර දී ඒ වෙනුවෙන් දිවයින පුරා ලන්දේසි වෙළඳ ඒකාධිකාරයක් සඳහා ඉඩකඩ ලබා දීමයි. නමුත් එම එකඟතාව දෙපාර්ශවය විසින්ම කඩ කිරීමට ලක් කර ඇත. ලන්දේසීන් විසින් 1656 දී කොළඹ හා 1658 දී යාපනය අත්පත් කරගනිමින් පෘතුගීසීන් සම්පූර්ණයෙන් ම රටින් පන්නා දැමුණු අතර 1660 වන විට ගොඩබිමට සීමා වූ මහනුවර රාජධානිය හැර දිවයිනේ අනෙකුත් ප්‍රදේශ සියල්ලම ලන්දේසීන් යටතට පත් වීම සිදු විය. [[රෙපරමාදු ආගම|රෙපරමාදු භක්තිකයන්]] වූ ඔවුන් විසින් [[කතෝලික ධර්මය|කතෝලික භක්තිකයින්]] හට සහ පෘතුගීසි පදිංචිකරුවන් හට හිංසා කරනු ලැබ ඇත. එමෙන්ම පෘතුගීසීන්ට වඩා ඔවුහු ජනතාවගෙන් අධික බදු මුදලක් අය කළ බවද සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;Nira Wickramasinghe, ''Sri Lanka in the Modern Age: A History'' (2015).&lt;/ref&gt;

==මහනුවර යුගය (1594–1815)==
{{ප්‍රධාන|සෙංකඩගල රාජධානිය}}

පෘතුගීසී පාලන සමයේ දී කෝණප්පු බණ්ඩාර විසින් සූක්ෂ්මව මෙහෙයවූ සටන් වලින් අනතුරුව මහනුවර රාජධානිය ශක්තිමත් වූ අතර ඔහු [[පළමුවන විමලධර්මසූරිය රජ|පළමු විමලධර්මසූරිය]] (1591-1604) නමින් රජකමට පත් විය.

මහනුවර රාජධානිය ආරම්භ වූ කාලයේ සිට අවසන් කාලය දක්වා ම පෘතුගීසි, ලන්දේසි හා ඉංග්‍රීසි යන ජාතීන් වලට විරුද්ධ ව සටන් කර තිබේ. මෙහි අගනුවර වූ [[මහනුවර|සෙංකඩගල නගරයේ]] සුවිශේෂී පිහිටීම හේතුවෙන් 19 වන සියවස තෙක්ම විදේශීය ආක්‍රමණ වලට හොඳින් මුහුණ දීම සඳහා අවශ්‍ය ශක්තිය ගොඩ නැගී තිබුණි.

මහනුවර රාජධානියේ අවසන් රජවරුන් දකුණු ඉන්දියානු සම්භවයක් සහිත [[මහනුවර නායක්කාරවරු|නායක්කාර් වංශිකයන්]] වූ අතර අවසන් රජු වූ [[ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජ|ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ]] රජුගේ (1798-1815) කාලයේ දී ඇති වූ අභ්‍යන්තර ගැටළු හේතුවෙන් රාජධානිය පිරිහීමට ලක් විය. එයින් අනතුරුව 1815 දී [[උඩරට ගිවිසුම]] නමින් උඩරට රදලයින් හා ඉංග්‍රීසීන් අතර ඇති කරගත් එකඟතාවයට අනුව සමස්ත දිවයින ම විදේශීය පාලනයට නතු වීම සිදු විය. එය වසර 2300 ක් පැවති සිංහල රාජවංශයේ අවසානය යි.

==යටත් විජිත ශ්‍රී ලංකාව (1815–1948)==
{{ප්‍රධාන|බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව}}බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයට දිවයින නතු වීමෙන් වසර තුනක් ඉක්ම යන්නටත් මත්තෙන් ඒ කෙරෙහි කලකිරුණු උඩරට නායකයින් විසින් [[ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල|1818 ඌව වෙල්ලස්ස කැරැල්ල]] ආරම්භ කළහ. ආරම්භයේ දී සාර්ථක බවක් පෙන්නුම් කළ ද බ්‍රිතාන්‍ය යුධ බලය හමුවේ එය අසාර්ථක විය. ඉන් අනතුරුව නැවත වරක් 1848 දී [[මාතලේ කැරැල්ල]] සිදු වූ අතර එය ද අසාර්ථක වූ නමුත් එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස බ්‍රිතාන්‍ය පාලනය දේශීය ජනයාගේ ඉල්ලීම් කිහිපයකට සාධනීය පිළිතුරු ලබා දීම සඳහා පෙළඹී තිබේ.

බ්‍රිතාන්‍ය පාලන සමයේ දී තේ, කෝපි හා රබර් වගාව, මහාමාර්ග හා දුම්රිය මාර්ග සංවර්ධනය සහ රෝහල් පිහිටුවීම වැනි රටට වැදගත් අංශ කිහිපයක් ම ආරම්භ කිරීම ද සිදු විය.

බෝග වගාවේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාව ආසියාවේ ධනවත් රටවල් වලින් එකක් විය. තේ වගා කිරීම සඳහා බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් [[බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාව|බ්‍රිතාන්‍ය ඉන්දියාවේ]] සිට [[ඉන්දියානු දෙමළ|දෙමළ ජාතික ජනතාව]] විශාල වශයෙන් කම්කරුවන් ලෙස රැගෙන ආ අතර එය ඒ වන විට දිවයිනේ වෙරළබඩ ප්‍රදේශ වල සිටි [[ශ්‍රී ලාංකික දෙමළ|දෙමළ ජනයාට]] සහ දෙමළ භාෂාව මව්බස ලෙස යොදා ගන්නා [[ශ‍්‍රී ලාංකික මුස්ලිම්|මුස්ලිම් ජනයාට]] එකතුවක් විය. එබැවින් [[සිංහල භාෂාව|සිංහල]] සහ [[දෙමළ භාෂාව|දෙමළ]] භාෂා අතර සබැඳි භාෂාවක් ලෙස [[ඉංග්‍රීසි භාෂාව|ඉංග්‍රීසි]] භාෂාව භාවිතා වන්නට විය.

20 වන සියවසේ මුල් භාගයේ දී සිදු වූ විවිධ ආණ්ඩුක්‍රම ප්‍රතිසංස්කරණ වල ප්‍රතිඵලයක් ලෙස 1948.02.04 දින පටන් බ්‍රිතාන්‍ය පාලනයෙන් [[නිදහස් දිනය (ශ්‍රී ලංකාව)|නිදහස් වීමට]] ශ්‍රී ලංකාවට හැකි විය. එය මෙතෙක් පැවති සන්නද්ධ සටන් වලට වඩා වෙනස් [[ශ්‍රී ලාංකික නිදහස් ව්‍යාපාරය|දේශපාලනික වශයෙන්]] ලැබූ ජයග්‍රහණයකි.

[[දෙවන ලෝක යුද්ධය|දෙවන ලෝක යුද්ධයට]] ශ්‍රී ලංකාව ඍජුව ම සම්බන්ධ නොවුවත් බ්‍රිතාන්‍යයන් විසින් [[ජපානය|ජපානයට]] එරෙහි පළමු පෙළ යුධ කඳවුරක් ලෙස පවත්වාගෙන ගිය හෙයින් ජපානය විසින් [[කොළඹ|කොළඹ නගරය]] ඉලක්ක කරගෙන බෝම්බ ප්‍රහාර එල්ල කර තිබේ. තව ද [[ත්‍රිකුණාමලය වරාය|ත්‍රීකුණාමල වරාය]] ඉන්දියන් සාගරයේ බ්‍රිතාන්‍ය යුධ කටයුතු සඳහා උපායමාර්ගික වශයෙන් වැදගත් කඳවුරක් ලෙස 1948 වන තෙක් ම භාවිතා විය.

==ශ්‍රී ලංකාව (1948-වර්තමානය)==
{{ප්‍රධාන|ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය (1948-වර්තමානය)}}

නිදහස ලැබීමෙන් අනතුරුව [[ශ්‍රී ලංකාව]] [[ලංකා ඩොමීනියන් රාජ්‍යය|ඩොමීනියන් තත්වයේ]] පැවතුන අතර තවදුරටත් රාජ්‍ය නායකයා ලෙස [[බ්‍රිතාන්‍ය රජ ලැයිස්තුව|බ්‍රිතාන්‍ය රජු හෝ රැජිණ]] ම පිළිගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://parliament.lk/si/heads-of-state]&lt;/ref&gt; ප්‍රධාන වශයෙන් [[එක්සත් ජාතික පක්‍ෂය|එක්සත් ජාතික පක්ෂය]] සහ එයින් බෙදී ගිය කණ්ඩායමක් වූ [[ශ්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂය]] මූලික කරගත් දේශපාලන කණ්ඩායම් අතර ආණ්ඩු බලය විටින් විට හුවමාරු වීම සිදු විය. නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ පළමු [[ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍ය|අග්‍රාමාත්‍යවරයා]] [[ඩී.එස්. සේනානායක|ඩී.එස්. සේනානායක මහතා]] වූ අතර [[සිරිමාවෝ බණ්ඩාරනායක]] රජය යටතේ 1972.05.22 වන දින සිට ශ්‍රී ලංකාව ජනරජයක් බවට පත් වී නව ව්‍යවස්ථාවක් යටතේ රාජ්‍ය නායකයා ලෙස [[ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරු ලැයිස්තුව|නාමිකව ජනාධිපතිවරයෙක්]] පත් කරගත්හ. ඒ වන තෙක් ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාණ්ඩුකාර තනතුර හෙබ වූ [[විලියම් ගොපල්ලව|විලියම් ගොපල්ලව මහතා]] එතැන් පටන් ජනාධිපති ධූරය ට පත් විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 1978.09.07 දින සිට ක්‍රියාත්මක වන නව [[ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව|ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව]] යටතේ රාජ්‍ය නායකයා ලෙස [[ශ්‍රී ලංකාවේ විධායක ඡනාධිපති ධූරය|විධායක ජනාධිපති ධූරය]] හඳුන්වා දෙනු ලැබිණි. ඒ වන විට අගමැති ධූරය හෙබ වූ [[ජේ.ආර්. ජයවර්ධන|ජේ.ආර්. ජයවර්ධන මහතා]] එතැන් පටන් විධායක ජනාධිපති ලෙස පත් විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; එතැන් පටන් 2020 වර්ෂය දක්වා එම ව්‍යවස්ථාවට වරින් වර සංශෝධන 20 ක් එක් කර තිබේ.&lt;ref&gt;[https://parliament.lk/constitution/main]&lt;/ref&gt;

[[1971 ජවිපෙ කැරැල්ල|1971]] වසරේ දී [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]] ශ්‍රී ලංකාණ්ඩුවට එරෙහි සන්නද්ධ අරගලයක නිරත විය. එය අසාර්ථක වූ අතර නැවත වරක් [[ශ්‍රී ලංකාවේ 1987-89 කැරැල්ල|1987]] වසරේ දී කැරැල්ලක් ආරම්භ කළහ. වසර දෙකක් පමණ පැවති එය ද අසාර්ථක වූ අතර එම සමය අවසානයේ දී දෙපාර්ශවයේම මිනිස් ජීවිත දස දහස් ගණනින් අහිමි වී ඇත.

නිදහස් ශ්‍රී ලංකාවේ වඩාත්ම කැපී පෙනෙන සිදුවීම් සමුදාය වූයේ [[ශ්‍රී ලංකානු සිවිල් යුද්ධය|ශ්‍රී ලංකාවේ සිවිල් යුද්ධය]] යි. දිවයිනේ උතුරු සහ නැගෙනහිර ප්‍රදේශ වල [[දෙමළ ඊළම|දෙමළ ඊළාම්]] නමින් වෙනම රාජ්‍යයක් බිහි කිරීම සඳහා [[දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි|දෙමළ ඊළාම් විමුක්ති කොටි හෙවත් LTTE සංවිධානය]] ශ්‍රී ලංකා රජයට එරෙහිව සටන් වැදුණු අතර 2009.05.19 වන දින රජයේ හමුදා වලට ජය අත් කර දෙමින් යුද්ධය අවසන් විය. වසර 25 කට වැඩි කාලයක් පැවති මෙමඟින් ද අවම වශයෙන් මිනිස් ජීවිත ලක්ෂයකට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අහිමි වී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Sri Lanka's war 10 years on: Finding Father Francis |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-48300279 |access-date=22 March 2021 |work=[[BBC News]] |date=18 May 2019 |location=London, U.K.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=UN rights chief seeks sanctions against Sri Lanka generals |url=https://www.france24.com/en/live-news/20210127-un-rights-chief-seeks-sanctions-against-sri-lanka-generals-1 |access-date=22 March 2021 |work=[[France 24]] |agency=[[Agence France-Presse]] |date=27 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Open Wounds and Mounting Dangers |url=https://www.hrw.org/report/2021/02/01/open-wounds-and-mounting-dangers/blocking-accountability-grave-abuses-sri-lanka |publisher=[[Human Rights Watch]] |access-date=22 March 2021 |location=New York, U.S.A. |date=1 February 2021}}&lt;/ref&gt;

වඩාත් මෑත කාලීනව සිදු වූ විශේෂ සිදුවීම් වනුයේ 2019.04.21 වන [[2019 ශ්‍රි ලංකාවේ බෝම්බ ප්‍රහාර|පාස්කු ඉරිදා දින එල්ල වූ ත්‍රස්ත ප්‍රහාරය]] සහ 2020-21 වසර වල දී රටට සෞඛ්‍ය හා ආර්ථික වශයෙන් ගැටළුවක් බවට පත් වූ [[කොවිඩ්-19 ව්‍යාප්ත වසංගතය|කොවිඩ්-19 වසංගත තත්ත්වය]] යි.

1978 දී හඳුන්වා දුන් ව්‍යවස්ථාවට අනුව වර්තමානයේ ශ්‍රී ලංකාව පාලනය වන්නේ [[ඒකීය රාජ්‍ය|ඒකීය]] අර්ධ-ජනාධිපතිමය ප්‍රජාතාන්ත්‍රික ජනරජයක් ලෙසින් වන අතර 2019 වසරේ නොවැම්බර් මාසයේ සිට ජනාධිපති ධූරයේ [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ|ගෝඨාභය රාජපක්ෂ මහතාත්]] අග්‍රාමාත්‍ය ධූරයේ ඔහුගේ වැඩිමල් සහෝදරයා වන [[මහින්ද රාජපක්ෂ|මහින්ද රාජපක්ෂ මහතාත්]] කටයුතු කරනු ලබයි


ලංකාව තුළ ඇති වූ දරැණු ආර්ථික අර්බුදය හමුවේ ඉන්ධන,ආහාර වැනි අත්‍යාවශය භාණ්ඩවල මිල ඉහළ යාම හා හිග වීම හේතු කොට ගෙන ගාලුමුවදර පිටිය මුල් කොට ගෙන ඇරබි අරගලයේ බලපෑම නිසා එවකට අගමැති ධුරය හෙබවූ මහින්ද රාජපක්ෂ මහතා ඉල්ලා අස්විය.ඒසමගම කැබිනට් මණ්ඩලයද අහෝසි විය. පසුව රටේ ඇති වූ ව්‍යාකූලත්වය සිදළීම සදහා 2022 මැයි12 වැනි දින රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා (සය වන වරටත්) අග්‍රාමාත්‍යය ධුරයට පත් විය.                                                                                                 

2022/07/09 දින ජනාධිපති ගොඨාභය රාජපක්ෂ මහතාට විරුද්ධව ඇති වූ විරෝධතා හේතුවෙන් ජනාධිපති ලේකම් කාර්යාලය, ජනාධිපති මන්දිරය හා [[අරලියගහ මන්දිරය]] විරෝධතාකරුවන් යටතට පත්විය. මෙම තත්වය යටතේ ජනාධිපති [[ගෝඨාභය රාජපක්ෂ]] මහතා රටින් පිටව ගිය අතර 2022/07/13 දින [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]] මහතා වැඩබලන ජනාධිපති බවට පත් විය. 2022/07/14 දින ගෝඨාභය රාජපක්ෂ ඉල්ලා අස් වීමෙන් අනතුරුව 2022/07/20 දින පාර්ලිමේන්තුවේ රහස් ඡන්දයකින් [[Ranil Wickremesinghe|රනිල් වික්‍රමසිංහ]] මහතා මෙරට 08 වන විධායක ජනාධිපති ලෙස තේරී පත් විය.  අනතුරුව ඔහු විසින්  2022/07/22 වන දින [[Dinesh Gunawardena|දිනේෂ් ගුණවර්ධන]] මහතා ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරයා ලෙස පත් කරනු ලැබීය.

== ආශ්‍රිත ==
{{div col|colwidth=22em}}
* [[History of Asia|ආසියාවේ ඉතිහාසය]]
* [[Outline of South Asian history]]
* [[Mahavamsa|මහාවංශය]]
* [[Architecture of ancient Sri Lanka|පුරාණ ශ්‍රී ලංකාවේ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය]]
* [[Ancient constructions of Sri Lanka]]
* [[Irrigation works in ancient Sri Lanka]]
* [[Politics of Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ දේශපාලනය]]
* [[List of presidents of Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ ජනාධිපතිවරු ලැයිස්තුව]]
* [[List of prime ministers of Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍රාමාත්‍යවරු ලැයිස්තුව]]
* [[Velupillai Prabakaran|වේළුපිල්ලේ ප‍්‍රභාකරන්]]
{{div col end}}

== මූලාශ්‍රය ==
{{reflist}}

{{History of Sri Lanka bar}}
{{Sinhalese Monarchy}}
{{Sri Lankan chronicles}}
{{Sri Lanka topics}}
{{History of Asia}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ ඉතිහාසය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අතීතය]]</text>
      <sha1>j0e52axoznbetfvun3s4k092psb0jwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>788526</id>
      <parentid>788221</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T23:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58042" sha1="fcj7b1ag8qs5fbyrg4dc0hxr1xeasz2" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>fcj7b1ag8qs5fbyrg4dc0hxr1xeasz2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිම් කාඩ් පත</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27405</id>
    <revision>
      <id>788541</id>
      <parentid>654145</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T11:12:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7626" sha1="5mqkr3e69gelwrjh9m0mf966a9p07d0" xml:space="preserve">{{refimprove|date=ජූනි 2010}}
&lt;!-- Image with unknown copyright status removed: [[Image:vzsim.jpg|thumb|A dual-branded [[Verizon Wireless]]/[[Vodafone]] [[SIM card]] for [[CDMA]]/[[GSM]] [[dual-mode phone]]s.]] --&gt;
[[ගොනුව:SIM Card Holder.jpg|thumb| [[නෝකියා 6233]] තුල එහි විද්‍යුත් සම්බන්ධකයන් යාබදව තබා ඇති සිඟිති-සිම් කාඩ් පතක්.]]
ජංගම [[දුරකථන ක්‍රමය|දුරකථන]] උපකරණයක් ( [[ජංගම දුරකථනය|ජංගම දුරකථන]] සහ [[පරිගණකය|පරිගණක]] වැනි) භාවිතා කරන ග්‍රාහකයෙකු හඳුනාගැනීම සඳහා, ඉවත් කළ හැකි  '''සිම් කාඩ් පත'''ක් තුල ඇති  '''ග්‍රාහක අනන්‍යනතා මොඩියුලය''' ('''සිම්''') තුල [[ජාත්‍යන්තර ජංගම ග්‍රාහක අනන්‍යනතාව|ග්‍රාහක-සේවා යතුර (IMSI)]] සුරක්ෂිත ලෙසින් ගබඩා කර තැබෙයි. හුදෙක් එක් ජංගම දුරකථනයක් වෙතින් සිම් කාඩ් පත ඉවත් කොට එය වෙනත් ජංගම දුරකතනයක් හෝ පළල්කලාප දුරකථන උපකරණයක් හෝ තුල බහාලීම තුලින් පමණක්, දුරකථන උපකරණ මාරුකිරීමට,  සිම් කාඩ් පත විසින් ග්‍රාහකයන්ට අවකාශ සලසයි.

සිම් කාඩ් පතක් තුල,  එහි අනන්‍ය අනුක්‍රමික අංකය, ජංගම දුරකථන ග්‍රාහකයා පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර ලෙසින් අනන්‍ය අංකයක් ([[IMSI]]), ආරක්ෂණ සත්‍යාපන සහ කේතාංකන තොරතුරු, පෙදෙසි ජාලය ආශ්‍රිත තාවකාලික තොරතුරු, ග්‍රාහකයා හට ප්‍රවේශය විය හැකි සේවාවන් ලැයිස්තුවක් සහ මුරපද දෙකක් (සාමාන්‍ය භාවිතය සඳහා [[පුද්ගලික හැඳුනුම් අංකය|PIN]] සහ වැලකුම් ඉවත් කෙරුම සඳහා [[පුද්ගලික නිරාවැරුම් ‍කේතය|PUK]]) අඩංගු වෙයි.

සිම් කාඩ් පත් සම්මත ප්‍රමාණ තුනකින් ලබාගත හැක. පළමුවැන්න [[ක්‍රෙඩිට් කාඩ් පත|ක්‍රෙඩිට් කාඩ් පතක]] (85.60&amp;nbsp;මිමී × 53.98&amp;nbsp;මිමී x 0.76&amp;nbsp;මිමී) ප්‍රමාණය ගනියි. නවතම, ඉමහත් ජනප්‍රිය  සිඟිති අනුවාදය එම ඝනකමම සහිත වුවද, 25&amp;nbsp;මිමී දිගක් සහ  15&amp;nbsp;මිමී පළලක් සහිතව, එහි එක් කොණක් ලෝපනය (සපරම් කිරීම) කර ඇත්තේ වැරදි ඇතුළු කිරීම වැලැක්වීමට‍ය. 3FF හෝ ක්ෂුද්‍ර-සිම් ලෙස හැඳින්වෙන නවීනතම මූර්තියෙහි මානයන් 15&amp;nbsp;මිමී × 12&amp;nbsp;මිමී ලෙසින් වෙයි. කුඩා ප්‍රමාණ දෙකෙහි කාඩ් බොහෝ විට සපයනු ලැබන්නේ, කුඩා කාඩය ප්ලාස්ටික් සබැඳි කිහිපයක් භාවිතයෙන් නියමිත ස්ථානයෙහි රඳවමින් පූර්ණ-ප්‍රමාණ කාඩයක් නිමවමිනි; කුඩා ප්‍රමාණ සිම් භාවිතා කරන උපකරණයක් තුල භාවිතා කිරීමට මෙය මහත් පහසුවෙන් කඩා වෙන් කර ගත හැක.

පළමු සිම් කාඩ් පත  1991 දී තනන ලද්දේ මියුනික්හී  යස පත් (ස්මාට් කාඩ් පත්) නිවැවුම්කරු  [[ගෙයිසෙකේ සහ ඩෙව්රියන්ට්]] විසින් වන අතර, ෆින්ලන්ත නොරැහැන් (වයර්ලස්) ජාල ක්‍රියාකරු  [[රේඩියෝලින්ජා]] වෙත හෙතෙම පළමු සිම් කාඩ් 300 අලෙවි කලේය.&lt;ref name=&quot;test&quot;&gt;{{Citation |title=හිස්ට්‍රි ඔෆ් ගෙයිසෙකේ ඇන්ඩ් ඩෙව්රියන්ට් |url=http://www.gi-de.com/portal/page?_pageid=44,62528&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL |access-date=2010-11-21 |archive-date=2007-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071104210703/http://www.gi-de.com/portal/page?_pageid=44,62528&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Image with unknown copyright status removed: [[Image:First Radiolinja SIM card.jpg|thumb|The First SIM Card made in 1991, Munich smart card maker Giesecke &amp; Devrient sold the first 300 SIM cards to Finnish wireless network operator Elisa (ex. Radiolinja).]] --&gt;


== ආශ්‍රිත ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [http://pda.etsi.org/pda/AQuery.asp?qSEARCH_STRING=102+221&amp;qSEARCH_Type=EXACT&amp;submit1=Search&amp;qNB_TO_DISPLAY=10&amp;qOFFSET=0&amp;qSORT=DEFAULT ETSI  ස්මාට් කාඩ් ස්ටෑන්ඩර්ඩ්ස් (102 221)]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.3gpp.org/ftp/specs/html-info/1111.htm GSM 11.11] - ස්පෙසිෆිකේෂන් ඔෆ් ද සබ්ස්ක්‍රයිබර් අයිඩෙන්ටිටි මොඩියුල් - මොබයිල් ඉක්විප්මන්ට් (SIM - ME) ඉන්ටර්ෆේස්.
* [http://www.3gpp.org/ftp/specs/html-info/1114.htm GSM 11.14] - ස්පෙසිෆිකේෂන්  ඔෆ් සිම් ඇප්ලිකේෂන් ටූල් කිට් ෆො ද සබ්ස්ක්‍රයිබර් අයිබෙන්ටිටි මොඩියුල් - මොබයිල් ඉක්විප්මන්ට් (SIM - ME) ඉන්ටර්ෆේස්
* [http://www.itu.int/rec/T-REC-E.118-200605-I/en ITU-T E.118] - දි ඉන්ටර්නැෂනල් ටෙලිකොමියුනිකේෂන් චාජ් කාඩ්. 2006 ITU-T.
* [http://www.learntelecom.com/telephony/gsm/subscriber-identity-module ලර්න් එබවුට් සිම්] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101208083013/http://www.learntelecom.com/telephony/gsm/subscriber-identity-module |date=2010-12-08 }}
{{ජංගම දුරකතන}}

[[ප්‍රවර්ගය:Mobile phone standards]]
[[ප්‍රවර්ගය:Authentication methods]]
[[ප්‍රවර්ගය:Cryptographic hardware]]
[[ප්‍රවර්ගය:Smart cards]]</text>
      <sha1>5mqkr3e69gelwrjh9m0mf966a9p07d0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මලීෂ වගන්තිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32262</id>
    <revision>
      <id>788531</id>
      <parentid>788223</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T05:44:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37124" sha1="kjhi1n0eqa2krpmeoyt72yf2nqbjrb8" xml:space="preserve">{{autobiography|date=සැප්තැම්බර් 2011}}
&lt;!-- Please do not remove or change this AfD message until the issue is settled --&gt;
&lt;!-- The nomination page for this article already existed when this tag was added.  If this was because the article had been nominated for deletion before, and you wish to renominate it, please replace &quot;page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri&quot; with &quot;page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri (2nd nomination)&quot; below before proceeding with the nomination.
--&gt;{{AfDM|page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri|year=2011|month=සැප්තැම්බර්|day=1|substed=yes|help=off}}
&lt;!-- For administrator use only: {{Old AfD multi|page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri|date=1 සැප්තැම්බර් 2011|result='''keep'''}} --&gt;
&lt;!-- End of AfD message, feel free to edit beyond this point --&gt;
'''තද පැහැති අකුරු පෙළ'''==රෙවෝ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Revo Pathum Weeramanthri==

[[ගොනුව:උදාහරණ.jpg]]

'''කෙට් චිත්‍රපට නිර්මාණකරැවෙක්'''&lt;nowiki&gt; වශයෙන් ජංගම දුරකථනය භාවිතා කරමින් විකල්ප සිනමා  මාධ්‍ය තුළින් කේෂ්ත්‍රයට පිවිසුනු අයෙකි. 2008 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත් වූ Digital Stories - 2008 තරගයේ  අවසන් වටයේ හොදම නිර්මාණ අතරට නිර්මාණ දෙකක් ජයහණය කරන අතර {{&lt;/nowiki&gt;http://www.adicsrilanka.org/Digital_stories_2011_Home.html}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;nowiki/&gt;} 2009 වසරේ ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ කෙටි චිත්‍රපට උළලේ දෙවන ස්ථානය හා විශිෂ්ටතා සම්මාන {{http://www.lightofasiafoundation.com/index.php/light-of-asia-projects/buddhist-film-festival}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;nowiki/&gt;}හිමිකර ගනියි.  2011 වසරේද පළමු ස්ථානය හා විශිෂ්ටතා සම්මානයක් දිනාගැනීමට හැකිවිය[Light of Asia foundation |http://ylanka.com/lightofasia/wesak.php]ආසියාලෝකය{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} පදනම- ජාතික චිත්‍රරපට සංස්ථාව හා බීඑම්අයිසීඑච් යන ආයතන තරග සංවිධානය කෙරින. 2013 වසරේද ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ වාර්ෂික කෙටි චිත්‍රපට තරගයේද ඔහුගේ ‘‘කවුද?“ කෙටි චිත්‍රපටයට ජයග්‍රහණයක් හිමි විය.</text>
      <sha1>kjhi1n0eqa2krpmeoyt72yf2nqbjrb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්වීඩනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33434</id>
    <revision>
      <id>788540</id>
      <parentid>781225</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11244" sha1="g9frvt6tlrrcwdxfghkrwwmqe42sb55" xml:space="preserve">[[Image:        Flag_of_Sweden.svg|thumb|alt=tiny globe|'''ජාතික කොඩිය'''
{|
|'''ආදර්ශ පාඨය''' 
|&quot;För Sverige i tiden&quot; &quot;කාලය සමඟ ස්වීඩනය වෙනුවෙන්(For Sweden – With the Times)&quot; 
|-
|'''ජාතික ගීය''' 
|Du gamla, Du fria Thou ancient, thou free, Kungssången The Song of the King
|-
|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;සිතියම'''
|-
|colspan=&quot;4&quot; |[[ගොනුව:EU-Sweden.svg|thumb|]]
|-
|'''අගනුවර සහ විශාලම නගරය''' 
|ස්ටොක්හෝම්
|-
|
|උතුරු අක්ෂාංශ 59°21′ නැගෙනහිර දේෂාංශ 18°4′
|-
|'''රාජ්‍ය භාෂාව''' 
|ස්වීඩන් භාෂාව 
|-
|'''ජන වර්ග''' 	
|82.1% ස්වීඩන්, 5.1% ෆයින්ස්, 12.5% වෙනත්
|-
|'''රාජ්‍ය'''
|පාර්ලිමේන්තු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ව්‍යවස්ථා රාජාණ්ඩුව
|-
|'''අධිරාජ්‍ය'''			 
|කාල් XVI ගුස්ටාන් රජු
|-
|'''අගමැති''' 			
|උල්ෆ් ක්‍රිස්ටසන්
|-
|'''කථානායක''' 			
|පර් ෆෙස්ර්බර්ජ්
|-
|'''පෞද්ගලික''' 			
|ජුනි 17, 1397
|-
|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;වර්ග ප්‍රමාණය'''
|-
|'''එකතුව'''	
|වර්ග කිලෝමීටර 449 964  
|-
|
|වර්ග සැතපුම් 173 745
|-
|'''ජලය (%)'''
|8.7
|-
|'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;ජනගහනය'''
|-
|'''2009 තක්සේරුව''' 		
|9 340 682
|-
|'''ඝනත්වය'''	
|වර්ග කිලෝමීටර	20.6 			
|-
|
|වර්ග සැතපුම් 53.3
|-
|'''දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය'''
|2008 තක්සේරුව
|-
|'''එකතුව''' 			
|ඩොලර්  342.682 (බිලියන) 
|-
|'''සාමාන්‍ය''' 		
|ඩොලර් 37 333
|-
|'''දළ ජාතික නිෂ්පාදිතය (සාමාන්‍ය)''' 			
|2008 තක්සේරුව
|- 
|'''එකතුව''' 	
|ඩොලර් 478.961 (බිලියන)  
|-
|'''සාමාන්‍ය''' 	
|ඩොලර් 52 180
|-

|'''ගිනී දර්ශකය(2005)''' 
|50.9 (පහළ)
|-
|'''මානව සංවර්ධන දර්ශකය HDI (2007)'''		
|0.963(ඉතා ඉහළ)
|-
|'''මුදල්''' 	
|ස්විඩිෂ් ක්‍රොනා(SEK)
|-
|'''මං තීරුව'''
|දකුණ
|-
|'''අන්තර්ජාල TLD'''
|.se
|-
|'''දුරකථන සංකේත''' 
|46
|}
]]

ස්වීඩන රාජධානිය උතුරු යු‍රෝපයේ ස්කැන්ඩිනේවියානු අර්ධද්විපයේ පිහිටි රටකි. එහි මායිම් බටහිරින් නොර්වේ, ඊසානෙන් ෆින්ලන්තය, දකුණට මායිම් වන්නේ ඩෙන්මාර්ක් ජර්මනිය සහ පෝලන්තය වන අතර නැගෙනහිරින් එස්ටෝනියා, ලැම්බියා, ලිතුවේනියා හා රුසියාව වේ. ස්වීඩනය ඩෙන්මාර්කයට ඔරෙසන්ඩ් තුලින් පාලම් උමගයකින් සම්බන්ධ වේ. වර්ග කි.මී. 450,295 කින් යුරෝපියානු සංගමයේ තුන්වන විශාලතම රටවන අතර ජනගහනය මිලියන 9.2 කි. ස්වීඩනයට අඩු ජනගහණ ඝනත්වයක් තිබෙන අතර එය වර්ග කි.මී. වැසියන් 21 වන අතර රටේ දකුණු ප්‍රදේශයේ ජනගහණ ඝනත්වය වැඩි වන අතර එය නාගරිකව 85% ක් පමණ වේ. නාගරීකරණය සමඟ මෙම සංඛ්‍යාව ඉහල යනු ඇතැයි සැලකේ. අගනුවර වන්නේ ස්ටොක්හෝම් ය. මෙය රටේ විශාලතම නගරය වන අතර නාගරිකව ජනගහනය මිලියන 1.3 කි. ස්ටොක්හෝම් නගරය අවට මිලියන 2ක් පදිංචිව සිටිති. 17 ශතවර්ෂවලදී ස්කැන්ඩිනේවියානු අර්ධද්විපයෙන් පිටත ප්‍රදේශ අහිමිවීම සහ 1809 දී වර්තමානයේ ෆින්ලන්තය වන නැගෙනහිර ස්වීඩනයේ කොටස් රුසියාවට අයත් විය. ස්වීඩනයේ මුලික මැදිහත්වීමෙන් කල අවසන් සටන 1814 වන අතර ස්වීඩනය හමුදාමය තැනකින් නෝර්වේ හට පුද්ගලික සංගමයකට එළඹගත් අතර එය 1905 වර්ෂය තෙක් පැවතුනි. ස්වීඩනය සාමය පැවතුන කාලයේ නොබැදි විදේශිය පනතක් අනුගමනය කල අතර යුධ සමයේ දී මධ්‍යස්ථ රටක් විය. වර්තමානයේ ස්වීඩනය ව්‍යවස්ථාදායක රාජාණ්ඩුවකින් හා පාර්ලිමේන්තු පද්ධතියකින් හා ඉහල වර්ධනය වු ආර්ථිකයකින් යුක්තය. ආර්ථික ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සටහනේ එය ලෝකයේ පළමු තැන සිටියි. ස්වීඩනය 1995 ජනවාරි 01 දා සිට යුරෝපානු සංගමයේ සාමාජිකයෙක් වන අතර ආර්ථික සහයෝගය හා සංවර්ධනය පිළිබඳ සංවිධානය (OECD) හි සාමාජිකත්වය ද දරයි.

== ආශ්‍රිත==
{{Portal|Sweden}}
*[[List of Sweden-related topics]]
* [[Outline of Sweden]]
* [[329 Svea]]

== සටහන් ==
{{notelist}}
{{Reflist|group=nb}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links|Sweden}}
{{Wikivoyage}}
* [https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sweden/ Sweden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110083823/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sweden |date=2021-01-10 }}. ''[[The World Factbook]]''. [[Central Intelligence Agency]].
* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/576478/Sweden Sweden] entry at ''[[Britannica.com]]''
* {{cite EB9 |wstitle = Sweden |volume= XXII |last= Gosse |first= Edmund William |author-link= Edmund Gosse  | pages = 736&amp;ndash;758 |short=1}}
* {{Cite EB1911|wstitle= Sweden | volume= 26 |last1= Gosse |first1= Edmund William |author1-link= Edmund Gosse | last2= and four others| pages = 188&amp;ndash;221 |short= 1}}
* {{Cite EB1922 |wstitle= Sweden |volume= 32 |last= Hildebrand |first= Karl |author-link= Karl Hildebrand |short= 1}}
* [https://web.archive.org/web/20090125101315/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/sweden.htm Sweden] from ''UCB Libraries GovPubs''
* {{curlie|Regional/Europe/Sweden}}
* [https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17955808 Sweden profile] from the [[BBC News]]
* {{Wikiatlas|Sweden}}
* {{osmrelation-inline|52822}}
* [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=SE Key Development Forecasts for Sweden] from [[International Futures]]
* [http://www.studyinsweden.se/ Study in Sweden] – official guide to studying in Sweden
* [https://web.archive.org/web/20141230162402/http://www.circle.lu.se/upload/CIRCLE/workingpapers/200906_Schoen.pdf Wayback Machine] Technological Waves and Economic Growth in Sweden 1850–2005
* [https://web.archive.org/web/20150928122527/http://eh.net/encyclopedia/sweden-economic-growth-and-structural-change-1800-2000/ Sweden – Economic Growth and Structural Change, 1800–2000] — EH.Net Encyclopedia
* [https://web.archive.org/web/20131207061449/http://www.vifanord.de/index.php?id=1&amp;L=1&amp;rd=243343734 vifanord] – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole

'''Public sector'''
* [https://sweden.se/ Sweden.se] — Sweden's official portal
* [http://www.riksdagen.se/en/ The Swedish Parliament] – official website
* [http://www.government.se/ The Government of Sweden] – official website
* [http://www.kungahuset.se/royalcourt.4.367010ad11497db6cba800054503.html The Royal Court] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161011091836/http://www.kungahuset.se/royalcourt.4.367010ad11497db6cba800054503.html |date=11 October 2016 }} – official website of the Swedish Monarchy

'''News media'''
* [http://www.radiosweden.org/ Radio Sweden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511191705/http://www.radiosweden.org/ |date=2008-05-11 }} – public service
* [http://www.svt.se/ Sveriges Television] {{in lang|sv}} – public service
* [http://www.dn.se/ Dagens Nyheter] {{in lang|sv}}
* [http://www.svd.se/ Svenska Dagbladet] {{in lang|sv}}
* [http://www.thelocal.se/ The Local – Sweden's news in English] – independent English language news site

'''Trade'''
* [http://wits.worldbank.org/CountryProfile/Country/SWE/Year/2012/Summary World Bank Summary Trade Statistics Sweden]

'''Travel'''
* [http://www.visitsweden.com/ VisitSweden.com] – official travel and tourism website for Sweden

{{Sweden topics}}
{{Navboxes
|title = Articles related to Sweden
|list =
{{Sovereign states of Europe}}
{{Nordic countries}}
{{Countries bordering the Baltic Sea}}
{{Nordic Council}}
{{Member states of the European Union}}
{{European Economic Area (EEA)}}
{{Council of Europe}}
{{OSCE}}
{{Sweden ties}}
}}
{{Authority control}}

{{Coord|63|N|16|E|type:country_region:SE|display=title}}

[[ප්‍රවර්ගය:ස්වීඩනය| ]]&lt;!-- Please keep Sweden at the TOP of its category list --&gt;
[[Category:Members of the Nordic Council]]
[[ප්‍රවර්ගය:යුරෝපා සංගමයේ සාමාජික රාජ්‍යයෝ]]
[[Category:Member states of the Union for the Mediterranean]]
[[ප්‍රවර්ගය:එක්සත් ජාතීන්ගේ සාමාජික රාජ්‍ය]]
[[Category:Kingdom of Sweden]]
[[Category:Scandinavian countries]]
[[ප්‍රවර්ගය:යුරෝපය තුළ රටවල්]]
[[Category:States and territories established in the 12th century]]
[[Category:Christian states]]
[[Category:Swedish-speaking countries and territories]]
[[Category:OECD members]]</text>
      <sha1>g9frvt6tlrrcwdxfghkrwwmqe42sb55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඓතිහාසික සිදුවීම් ලැයිස්තුව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36989</id>
    <revision>
      <id>788524</id>
      <parentid>591578</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T23:18:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2372" sha1="1q0v27hfbp68oknorpp7l4bynk7doxd" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
[[ග්‍රෙගරි දින දසුන]] අනුව සකසන ලද '''ඓතිහාසික සිදුවීම් ලැයිස්තුව'''.ක් මෙහි දැක්වේ. 

{{months}}
{| align=&quot;center&quot;
{{Calendar}}
|}

==External links and resources==
{{commons|{{#time:F j}}}}
* [http://crufc.ca/category/history/ Today in Aviation History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111110164709/http://crufc.ca/category/history/ |date=2011-11-10 }}
* [http://www.thefreedictionary.com/_/archive.htm Daily Content Archive]
* [http://www.malc.eu/history/year.index.html World History Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903184525/http://www.malc.eu/history/year.index.html |date=2014-09-03 }} 
* [[History Channel]] (US): [http://www.history.com/tdih.do This Day in History]
* [[History Channel]] (UK): [http://www.thehistorychannel.co.uk/this-day-in-history.html This Day in History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110308220208/http://www.thehistorychannel.co.uk/this-day-in-history.html |date=2011-03-08 }}
* [http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/index.html ''The New York Times'': On This Day]
* [http://www.on-this-day.com/ On-This-Day.com]
* The [[Internet Movie Database]]: [http://www.imdb.com/OnThisDay This Day in Movie History]
* [[Associated Press]]: [http://story.news.yahoo.com/news?tmpl=story&amp;u=/ap/history Today In History]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [[BBC]]: [http://news.bbc.co.uk/onthisday/ On This Day]
* [http://www.history.navy.mil/wars/dates.htm Dates in American Naval History]
* [http://www.today.wmit.net.au Today in Australian History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180913160209/http://www.today.wmit.net.au/ |date=2018-09-13 }}
* [http://www.nzhistory.net.nz/timeline Today in New Zealand History]
* [http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/today Smithsonian magazine's Today in History]
* [http://www.iranianshistoryonthisday.com Iranians' History on This Day]
* [[Library of Congress]] [[American Memory]]'s [http://memory.loc.gov/ammem/today/today.html Today in History]

&lt;div class=&quot;plainlinks selfreference&quot;&gt;{{Contents pages (footer box)}}&lt;/div&gt;

[[Category:Reference material lists]]</text>
      <sha1>1q0v27hfbp68oknorpp7l4bynk7doxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්වයං වින්දනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45162</id>
    <revision>
      <id>788539</id>
      <parentid>780348</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33281" sha1="sxtydinqcf0dlracgsktaedsj3ezs3y" xml:space="preserve">{{pp-semi-protected|small=yes}}
[[ගොනුව:Caucasian man masturbating.jpg|thumb|ස්වයං වින්දනය - පිරිමි]]
ලිංගික ආශ්වාදයක් ලැබීමට, තමා විසින්ම ලිංගේන්ද්‍රිය හෝ උපකරණ භාවිතයෙන් (බොහෝ අවස්ථාවලදී [[සුරාන්තය]] දක්වා) උත්තේජනය කිරීම '''ස්වයං වින්දනය''' යනුවෙන් හැඳින් වේ. ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම හේතුවෙන් කායික හෝ මානසික හෝ ගැටලු ඇතිවන බවට සාධක නොපවතින අතර නවීන වෛද්‍ය විද්‍යාවට අනුව ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම යහපත් බව පිළිගනී.

සාමාන්‍ය අයෙකු ලිංගික උත්තේජනයට සංවේදී පෙදෙස් උත්තේජනය කරමින් තෘප්තියක් ලැබීම අරඹන්නේ වයස අවුරුදු 2 - 4 පමණ කාලයේ පටන් ය​. නමුත් දෙමාපිය විරෝධය වැනි හේතු සාධක නිසා යටපත්ව යන එම ක්‍රියාකාරකම් වැඩිවිය පැමිණීමත් සමඟ ම නැවත ඉස්මතු වේ.

පිරිමි ස්වයං වින්දනය= &quot;අතේ ගැසීම &quot;
නමද භාවිතා කරයි

කාන්තා ස්වයං වින්දනය = &quot;අගිල්ල ගැසීම &quot;
නමද භාවිතා කරයි.

== හැඳින්වීමට භාවිත යෙදුම් ==
[[ගොනුව:Masturbation1.jpg|thumb|ඇඟිලි වලින් පිරිමදිමින් ස්ත්‍රීන් ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම.]]
ස්වයං වින්දනය යන්න ''Masturbation'' යන ඉංගිරිසි වදනේ සිංහලයට අනුරූප වචනය යයි සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා වේ. ඉංගිරිසි ''Masturbation'' යන වචනයට ''ලිංගික එක් වීමකින් තොරව ලිංගේන්ද්‍රිය උත්තේජනය කිරීම (Non-penetrative sex)'' යන අරුත ද පවතී.

== භාවිත වන ක්‍රම ==
කිසියම් තැනැත්තෙකු සිය ලිංගික ප්‍රදේශය ස්පර්ශ කිරීම, මිරිකීම, ඇතිල්ලීම හෝ සම්බාහනය කිරීම හෝ කොට්ටයක් වැනි යම්කිසි වස්තුවක් මත තෙරපීමෙන් ඒ සිදු කිරීමත් ගුදය තුළට හෝ යෝනිය තුළට ඇඟිළි හෝ යම්කිසි වස්තුවක් ඇතුළු කිරීම සහ ශිෂ්ණය හෝ භගය හෙවත් යෝනි මුව (vulva) විද්‍යුත් ස්ථන්දකයක් (electric vibrator) ආධාරයෙන් උද්දීපනය කිරීමත් (මෙය යෝනිය තුළට හෝ ගුදය තුළටද ඇතුල් කළ හැකිය.) ස්වයං වින්දනය සඳහා භාවිත වන ක්‍රමවේද ලෙස හඳුනාගත හැකිය. එමෙන් ම ස්වයං වින්දනය අතරතුර තනපුඩු හෝ වෙනත් ශෘංගාරෝද්දීපක කලාපයන් ස්පර්ශ කිරීම, ඇතිල්ලීම හෝ කෙනිත්තීම ද සිදු විය හැකි ය. ගැහැනු පිරිමි දෙපිරිස ම සංවේදනය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ලිහිසි ද්‍රව්‍යයන් ද භාවිතා කරති.

කාමෝද්දීපක ප්‍රකාශන නැරඹීමේ දී හෝ කියවීමේ දීත්, ලිංගිකමය මෙනෙහි කිරීම් හෝ පරිකල්පනයන් නිසාත්, වෙන යම් ශෘංගාරාත්මක උත්තේජනයනුත් විසින් ඇතිකරන ලිංගික ආවේගයන් මුදාහැරීම පිණිස ස්වයං වින්දනයට යොමු විය හැකි ය.

සමහරු මූත්‍ර මාර්ගයට [[Urethral sounding|urethral sounds]] වැනි උපකරණ ඇතුළු කර ගැනීමෙන් ද ලිංගික වින්දනය අත් කරගනිති. අනතුරුදායක ක්‍රියාවක් වුවත් ඇතැම් විට බෝල් පොයින්ට් පෑන් සහ උණකටු ද භාවිත කළ හැකි ය. ලිංගික සංසර්ගය සමරූපණය කරන (ව්‍යාජ/මනහ්කල්පිත සංසර්ගයකට ඉඩ සලසන) යාන්ත්‍රික මෙවලම් ද ඇතැම් අය විසින් භාවිතා කරති. 

=== '''පුරුෂයන්''' ===
ශිෂ්ණය ලිහිල් ව මිටින් ගෙන අත ඉහළ පහළ යැවීම පිරිමින් අතර වඩාත් ම ප්‍රචලිත ස්වයං වින්දන උපක්‍රමයයි. මෙයාකාරයෙන් උත්තේජනය කිරීමෙන් බොහෝවිට සුරතාන්තයත් ශුක්‍ර මෝචනයත් ළඟාකරගත හැකි ය. ශුක්‍ර මෝචනයට ආසන්න වත් ම හස්ත චලනයේ වේගය වැඩිවීම සහ ශුක්‍ර මෝචනයේ දී මෝචනය හේතුවෙන් ම වේගය බාල වීම සාමාන්‍යයෙන් සිදුවුවත් හස්ත චලනයේ වේගය විවිධ විය හැකි ය.

[[ගොනුව:Masturbating man2.JPG|thumb| [[ශිෂ්නය]] අතින් ඉහළ පහළ පිරිමදිමින් පිරිමින් ස්වයං වින්දනයේ යෙදීම.]]

චර්මඡේදනය කර තිබීම හෝ නොතිබීම මත පිරිමින්ගේ ස්වයං වින්දන උපක්‍රම එකිනෙකාගෙන් වෙනස් විය හැකි ය. එකකුගේ උපක්‍රමයේ යෙදීම තවකකුට දුෂ්කර වීමට හෝ සුවපහසුවෙන් තොර වූවක් වීමටත් පුළුවන. චර්මඡේදනයට ලක් නොවූ පිරිමින්ගේ ශිෂ්ණය බොහෝවිට උත්තේජනය වන්නේ පෙරසම ''දිවවීමෙනි'' (pumping). එනම් ශිෂ්ණ මුණ්ඩය ක්ෂණික ව පෙරසමින් වැසීයාම සහ යළි නිරාවරණය වීම සිදුවන පරිදි පෙරසම ශිෂ්ණ මුණ්ඩය දිගේ අතින් ඉහළ පහළ යැවීම ය. පෙරසමේ දිග ප්‍රමාණය මත ශිෂ්ණ මුණ්ඩය මුළුමනින් ම හෝ අඩ වශයෙන් වැසී යාම සිදු විය හැකි ය. 
=== '''ස්ත්‍රීන්''' ===
දබරැඟිල්ල සහ මැදැඟිල්ල හෝ ඉන් එක් ඇඟිල්ලක් යොදාගනිමින් ගැහැනියක විසින් සිය බාහිර ලිංගික ප්‍රදේශය (විශේෂයෙන් ම ඇයගේ භගමණිය) සෙමෙන් පිරිමැදීම හෝ දැඩි ව ඇතිල්ලීම ස්ත්‍රී ස්වයං වින්දනයට අයත් වේ. ජී-ලපය පිහිටා තිබෙන යෝනියේ ඉදිරිපස බිත්තිය පිරිමැදීම පිණිස ඇඟිල්ලක් හෝ කිහිපයක් යෝනියට ඇතුල් කිරීම ද ඇතැම්විට දැකිය හැකි ය. ස්ඵන්දකයන්, ඩිල්ඩෝවන් හෝ [[Ben Wa balls]] වැනි ස්වයං වින්දන මෙවලම් ද යෝනිය සහ භගමණිය උත්තේජනය කිරීමට දායක කර ගත හැකි ය. බොහෝ ස්ත්‍රීන් ස්වයං වින්දනය අතරතුර සිය නිදහස් අතින් පියයුරු සුරතල් කිරීම හෝ තනපුඩුවක් උත්තේජනය කරගැනීම සේ ම සමහරු ගුදීය  උත්තේජනය තුළින් ආස්වාදනයට පත්වීම ද දැකිය හැකි ය.

ඇතැම්විට ස්වයං වින්දනයේ දී (වෙසෙසින් ම අන්තර්ග්‍රාහනයක් සිදුවන විට) ලිහිසි ද්‍රව්‍යයන්/ස්නේහකයන් භාවිත වේ. නමුත් මෙය සැමට පොදු නොවන අතර බොහෝ ස්ත්‍රීන්ට සිය ස්වාභාවික ස්‍රාවයන් ප්‍රමාණවත් වෙයි.

උඩුකුරු ව හෝ යටිකුරු ව දිගාවීම,  හිඳගැනීම, උක්කුටික ව සිටීම, දනින් වැටී සිටීම හෝ සිටගෙන සිටීම සාමාන්‍යයෙන් දැකිය හැකි ඉරියව් වෙයි. ස්නානය කිරීමේ දී ගැහැනුන් කරාමයෙන් හෝ ෂවරයෙන් නික්මෙන දියපහර සිය භගමණිය සහ බාහිර ලිංගික ප්‍රදේශය වෙතට විද ගනිති. යටිකුරු ව දිගා වී හිඳිමින් ස්වයං වින්දනයේ යෙදීමේ දී ඇතැම් අය කලවා අතර දෑත් ඔබා ගැනීම, කොට්ටයක් සිරකර ගැනීම, ඇඳෙහි මිට්ටමකට තදකිරීම, සහකරුවකුගේ පයක් හෝ ගුලිකරගත් රෙදි පොට්ටනියක් ඔබාගැනීමත් බාහිර ලිංගික ප්‍රදේශය සහ භගමණිය ඒ මත තෙරපීමෙන් සහ ඇතිල්ලීමෙන් ලිංගික වින්දනය ලබාගැනීමත් (Dry humping) සිදුකරති.

සිටගෙන සිටින අතරතුර ස්වයං වින්දනයේ යෙදීමේ දී පුටුවක්, ගෘහ භාණ්ඩයක කෙළවරක්, හෝ රෙදි සෝදන යන්ත්‍රයක් පවා භගමණිය උත්තේජනය කිරීමට යොදාගත හැකිය. සමහරු භගමණිය එක එල්ලේ ම ස්පර්ශ කිරීමෙන් වැළකී ඒ මතට පීඩනයක් යෙදීමෙන් ද ස්වයං වින්දනයේ යෙදෙති. නිදසුනක් ලෙස යටඇඳුම මත අත්ල තෙරපීම දැක්විය හැකි ය.

එවක මැහුම්කාරියන් පයින් පාගන මහන මැෂින් ක්‍රියාකරවන අතරතුර මහන යන්ත්‍රයට ආසන්න වන පරිදි සිය පුටුවල අද්දරින්  අසුන්ගනිමින් සුරතාන්තය ළඟාකරගත් බව හැව්ලොක් එලිස් 1920දී සඳහන් කළේය.

සිය දෙපා එකිනෙක තදින් පටලවා ගැනීමත් ලිංගික ප්‍රදේශයන් පීඩනයට ලක් වන පරිදි දෙපාවල මාංශ පේශී මිරිකීමට ලක්කිරීමත් තුළින් ගැහැනුන්ට ඒ සඳහා විශේෂයෙන් යොමුවීමකින් තොර ව ලිංගික ව උත්තේජනය විය හැකි ය. මෙමගින් අවට සිටින අයට නොපෙනෙන පරිදි ප්‍රසිද්ධ ස්ථානක දී වුව ද ඔවුනට ස්වයං වින්දනය ලැබිය හැකිය. 

සිතුවිලි, විචිත්‍ර චින්තාවන් සහ පසුගිය අත්දැකීම් පිළිබඳ මතකයන් විසින් ලිංගික උද්දීපනයන් ඇතිවිය හැකි ය. සමහරු සිය අභිමතයකින් තොර ව හිටිවන ම සුරතාන්තයට පත්වුවත් ශාරීරික වශයෙන් උත්තේජනය කරගැනීමක් සිදු නොවන බැවින් මෙය ස්වයං වින්දනයක් ලෙස සැලකීම යුතු නැත.

== අනෝන්‍ය ස්වං වින්දනය ==
[[ගොනුව:A handjob.jpg|thumb|අනෝන්‍ය ස්වං වින්දනය.ස්ත්‍රියක් විසින් පුරුෂයෙකුගේ ශිශ්නය පිරිමැදීමෙන් උත්තේජනය ලබාදීම.]]
අනෝන්‍ය ස්වං වින්දනය යනු පුද්ගලයින් දෙදෙනකු හෝ ඊට වැඩි පිරිසක් එක්වී තම අත්වලින් අනෙකාගේ ලිංගික අවයව උත්තේජනය කිරීමයි.මෙය විරුද්ධ ලිංගිකයන් දෙදෙනකු අතර හෝ විරුද්ධ ලිංගිකයන් පිරිසක් අතර මෙන්ම සමලිංගික දෙදෙනකු හෝ පිරිසක් අතර වුවද සිදුවිය හැක.ඇතැම්විට එකිනෙකා සම්මුඛයේ එහෙත් එකිනෙකා ස්පර්ශ කිරීමකින් තොරව ස්වං විදනය කිරීම ද මෙයට අයත්ය.ස්ත්‍රියක හා පුරුෂයෙකු එකිනෙකාට සම්මුඛව හිදිමින් ස්වං වින්දනය සිදුකල හැකිය.කන්‍යාභාවය ආරක්ෂා කරගැනීම,ගැබ්ගැනීම් වළක්වා ගැනීම හා ලිංගිකව සම්ප්‍රේෂණය වන රෝග වලින් වැළකී සිටීමේ අරමුණින් බොහෝ විට මෙසේ එකිනෙකා ස්පර්ශයෙන් තොරව අනොන්‍ය ස්වං වින්දනයේ යෙදෙයි.කෙසේ වෙතත් එකිනෙකා ස්පර්ශ කරගනිමින් සිදුකරන ස්වං වින්දනයෙන් පවා කන්‍යාභාවයට ගර්භනීවීමකට හෝ ලිංගික රෝග ව්‍යාප්තියකට ඍජුව බලපාන්නේ නැත.මෙය ආරක්ෂාකාරී ලිංගික චර්‍යාවකි.


== ආගමික පසුබිම ==

=== '''බුදුදහම''' ===
ස්වයං වින්දනය පවක් ලෙස නොසැලකේ.&lt;ref&gt;[http://www.buddhanet.net/winton_s.htm බෞද්ධාගමික ලිංගික ආචාර ධර්ම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070121042026/http://www.buddhanet.net/winton_s.htm |date=2007-01-21 }}​, වින්ටන් හිගින්ස්&lt;/ref&gt; නමුත් උපසම්පදා භික්ෂූන්ට එය ඇවතක් වශයෙන් දක්වා ඇත.

=== ක්‍රිස්තියානි ආගම ===
ස්වයං වින්දනය පවක් වශයෙන් හැදින්වේ.{{තහවුරු කරන්න}}

=== මුස්ලිම් ආගම් ===
ෂියා ඉස්ලාම් නිකායට අනුව ස්වයං වින්දනය හරාම් (අකැප) ය.&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.al-islam.org/marriage-and-morals-islam-sayyid-muhammad-rizvi/chapter-three-islamic-sexual-morality-2-its#b-masturbation|chapter=3. The Islamic Sexual Morality (2) Its Structure|title=Marriage and Morals in Islam|first=Muhammad|last=Rizvi|date=1994|place=Scarborough, ON, Canada|publisher=Islamic Education and Information Center}}&lt;/ref&gt; සුන්නි ඉස්ලාම් දහමේ, මේ පිළිබඳව නොයෙක් මත පවතී. ඉමාම් මලික්ට අනුව එය සුන්නි දහමේ ද හරාම් ය.&lt;ref&gt;The Lawful And The Prohibited In Islam, Yusuf Al-Qardawi - 1997&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The New Arab Man: Emergent Masculinities, Technologies, and Islam in the Middle East, p 168, Marcia C. Inhorn - 2012&lt;/ref&gt;  නමුත් අනෙක් ඉමාම්වරු තිදෙනාට අනුව ස්වයං වින්දනය, කාම මිථ්‍යාචාරයෙන් වැළකීමේ උපක්‍රමයක් ලෙස භාවිතා කරන්නේ නම් කැප ය​. කවරාකාරී හෝ ශුක්‍ර විමෝචනයකින් පසු ස්නානය අනිවාර් ය වේ.

=== හින්දු ආගම ===
හින්දු දහමට අනුව ගිහි සැප සෙවීම, මනුෂ්‍ය ජිවීතයේ ප්‍රධාන අරමුණු සතරෙන් එකකි.

කාම සූත්‍රය කිසි සේත්ම ස්වයං වින්දනය හෙළා දැක නොමැති අතර එය ස්වයං වින්දනයේ යෙදිය හැකි උපක්‍රම විස්තර කරයි.&lt;ref&gt;[http://books.google.co.in/books?id=cTx11dAXV3AC&amp;pg=PA125 How to Raise Kids Who Won't Hate You] ඇලන් තික් විසිනි.; පි.125&lt;/ref&gt;

== {{anchor|Health and psychological effects}}සෞඛ්‍යමය බලපෑම ==
වෙෙද්‍යමය පොදු එකඟතාව නම් ස්වයං වින්දනය යනු වෙෙද්‍ය විද්‍යාත්මකව සෞඛ්‍යමත් සහ මනෝවිද්‍යාත්මකව සාමාන්‍ය හැසිරීම් රටාවක් වේ.&lt;ref name=&quot;Merck&quot;&gt;{{cite book|year=2011|chapter=165 පරිච්චේදය. සෙක්ෂුවලිටි අැන්ඩ් සෙක්ෂුවල් ඩිසෝඩර්ස්
|chapterurl=http://www.merckmanuals.com/home/mental_health_disorders/sexuality/overview_of_sexuality.html|editor1-last=Porter|editor1-first=රොබට් එස්.|editor2-last=කැප්ලන්|editor2-first=ජස්ටින් එල්.|title=ද මර්ක් මැනුවල් ඔෆ් ඩයග්නොසිස් ඇන්ඩ් තෙරපි|edition=19th|location=වයිට්හවුස් සටේෂන්, NJ|publisher=මර්ක් ෂාර්ප් ඇන්ඩ් ඩොමී කොර්ප්., අ සබිසිඩයරි ඔෆ් මර්ක් ඇන්ඩ් ක., ඉන්කෝ.|isbn=978-0-911910-19-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Shpancer2010&quot;&gt;{{cite web|last=Shpancer|first=Noah|date=29 සැප්තැම්බර් 2010|title=දා මස්ටබේෂන් ගැප්. ද පේයින්ඩ් හිස්ට්‍රි ඔෆ් සෙල්ෆ් ප්ලෙෂර් |journal=සයිකොලොජි ටුඩේ|location=නිව්යොර්ක් සිටි|publisher=සසෙක්ස් පබිලිෂර්ස්|accessdate=27 ජූනි 2013|url=http://www.psychologytoday.com/blog/insight-therapy/201009/the-masturbation-gap|quote=කින්සී'ස් ඇන්ඩ් මාස්ටර්ස්ගේ ප්‍රකාශනය සහ ජොන්සන්ගේ සමීක්ෂණය, ස්වයං වින්දනය පොදු හා හානි රහිත බැව් හොළිදරව් කොට තිබේ. මෙම ප්‍රාථමික සත්‍යය බොහොමයක් අධ්‍යයන තුලින් තහවුරු කොට තිබෙන අතර තවදුරටත් ඒවායින් හෙළිදරව් කොට ඇත්තේ ස්වයං වින්දනය &quot;සැබෑ&quot; සම්බෝගය කෙරේ ආදේශකයක් නොවන බව හා අවධානම් සම්බෝගය පහසු නොකරවන්නක් බවයි.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Coon2010&quot;&gt;{{cite book|last1=කූන්|first1=ඩෙනිස්|authorlink1=|last2=මිටටර්|first2=ජෝන් O.|authorlink2=|title=ඉන්ට්‍රොඩක්ෂන් ටු සයිකොලොජි: ගේටවෙයිස් ටු මයින්ඩ් ඇන්ඩ් බිහේවියර්|edition=14|chapter=11. ජෙන්ඩර් ඇන්ඩ් සෙක්ෂුවලිටි|chapterurl=https://books.google.com/books?id=-4jCBAAAQBAJ&amp;pg=PA363|date=1 ජනවාරි 2015|publisher=සෙන්ගේජ් ලර්නිං|isbn=978-1-305-54500-7|page=363|quote=ස්වයං වින්දනය, හානිදායක හේතුකාරකයක් විය හැකි කුමන හෝ මාර්ගයක් තිබේද? වසර හැත්තෑවකට පෙර, ස්වයං වින්දනය සිහිවිකල්වීමට, වඳ භාවයට හෝ වෙනයම් එවැනි විකාර සහිත තත්වයන්ට ලක්වීමට හේතුකාරක විය හැකි බවට දරුවෙකුට පවසා තිබිය හැක. &quot;ස්වයං-දූෂණය,&quot; ලෙස එකල හඳුනාගත් එය, දීර්ඝ සහ අවාසනාවන්ත ආගමික හා වෙෙද්‍යමය අනනුමතියට ලක්වූ ඉතිහාසයක් සමග වැජඹී තිබිණි (කැරොල්, 2013). ස්වයං වින්දනය යනු සාමාන්‍ය ලිංගික හැසිරීම් රටාවක් බැව් නූතන අදහස වේ (Hogarth &amp; Ingham, 2009). අවබෝධාත්මක දෙමාපියන් මේ කරුණ සම්බන්ධව හොඳින් දැනුවත්ය. සිය රහස් අවයව ස්පර්ෂය, තවමත් බොහෝ දරුවන් දඬුවමට හෝ තමන් සිදුකලේ වැරැද්දක් යන්න සංවේදනයට ලක්කිරීම සිදුකෙරේ. මෙය අවාසනාවක් වන්නේ ස්වයං වින්දනය හානිකර නොවන දෙයක් නිසාවෙනි. මූලික ලෙසම මෙහි වූ එකම ඍණාත්මක බලපෑම් වන්නේ බිය ඇතිවීම, වැරදිකාරී බව, හෝ ස්වයං වින්දනය යනු &quot;නරක&quot; හෝ &quot;වැරදි&quot; දෙයක් ලෙස සිතීමට ඉගෙනගැනීම නිසා ඇතිවන වියවුල් සහිත බව වැනි දේ වේ. ජනයා &quot;ආරක්ෂිත සංසර්ග ක්‍රම&quot; අනුගමනය කෙරේ දිරිමත් කරනු ලබන අදාල වයස්හීදී, ස්වයං වින්දනය සියල්ලටම වඩා ආරක්ෂාකාරීම ආකාරය ලෙස ඉතිරිව පවතී.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sigel2004&quot;&gt;{{cite journal|last=Sigel|first=Lisa Z.|date=සමර් 2004|title=මස්ටර්බේෂන්: ද හිස්ට්‍ර ඔෆ් ද ග්‍රේට් ටෙරර් බයි ජීන් ස්ටෙන්ර්ස්ජ; Ann Van Neck; Kathryn Hoffmann|journal=ජර්නල් ඔෆ් සෝෂල් හිස්ට්‍රි|volume=37|series= |issue=4|pages=1065–1066|location=Oxford|publisher=ඔක්ස්ෆර්ඩ් යුනිවර්සිටි ප්‍රෙස්|issn=0022-4529|accessdate=|quote=|jstor=3790078|doi=10.1353/jsh.2004.0065}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wood2005&quot;&gt;{{cite journal|last=Wood|first=Kate|date=මාර්තු 2005|title=මස්ටර්බේෂන් ඈස් අ මීන්ස් ඔෆ් ඇචීවින් සෙක්ෂුවල් හෙල්ත් බයි වොල්ටර් බොක්ටිං; ඇලී කොල්මන්|journal=කල්චර්, හෙල්ත් ඇන්ඩ් සෙක්ෂුවලිටි|volume=7|series= |issue=2|pages=182–184|location=ලන්ඩන්|publisher=ටේලර් ඇන්ඩ් ෆ්‍රැන්සිස්, ලිමිටඩ්.|jstor=4005453|issn=1369-1058|accessdate=|quote=}}&lt;/ref&gt; මර්ක් මැනුවල් ඔෆ් ඩයනොසිස් ඇන්ඩ් තෙරපි (Merck Manual of Diagnosis and Therapy) වෙෙද්‍ය ග්‍රන්ථයට අනූව, &quot;partner-oriented හැසිරීම නිෂේදනය කිරීම, ප්‍රසිද්ධියේ සිදුකිරීම, හෝ පීඩාවට හේතුවන තරම් අත්හල නොහැකි භාවය, ස්වයං වින්දනයේ අසාමාන්‍ය තත්වයන් ලෙස සැලකේ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.merckmanuals.com/home/mental-health-disorders/sexuality/overview-of-sexuality|title=ඕවර්වීව් ඔෆ් සෙක්ෂුවලිටි|author=George R. Brown, MD|work=මර්ක් මැනුවල්ස් ප්‍රොෆෙෂන්ල් වර්ෂන්|accessdate=16 නොවැම්බර් 2015}}&lt;/ref&gt;

ස්වයං වින්දනය මගින් [[නොමේරූ ශුක්‍රාණු]] නිපදවීම සිදු නොකරයි.&lt;ref name=&quot;Strassberg2015&quot;&gt;{{cite book|last1=Strassberg|first1=Donald S.|last3=පෙරල්මන්|first3=මයිකල් ඒ.|last2=මැකරෝනිස්|first2=ජූලියා ඊ.|year=2015|chapter=සෙක්ෂුවල් ඩිස්ෆන්ක්ෂන්ස්|chapterurl=https://books.google.nl/books?id=VoEZBAAAQBAJ&amp;pg=PA442&amp;lpg=PA442&amp;focus=viewport&amp;dq=editions:n7U-Dq0ClTsC&amp;hl=nl|editor1-last=බ්ලේනි|editor1-first=පෝල් එච්.|editor3-last=මිලන්|editor3-first=Theodore|editor2-last=Krueger|editor2-first=රොබට් එෆ්.|edition=තුන්වන|title=ඔක්ස්ෆෝඩ් ටෙක්ස් බුක් ඔෆ් සයිකොපැතොලොජි |location=NY|publisher=ඔක්ස්ෆොර්ඩ් යුනිවසිටි ප්‍රෙස්|pages=441–442|isbn=978-0-19-981177-9|oclc=879552995|accessdate=21 ඔක්තෝම්බර් 2015}}&lt;/ref&gt;

එක්සත් ජනපද, අමෙරිකානු මනෝ චිකිත්සක සංගමයේ ඩයනොස්ටික් ඇන්ඩ් ස්ටැටිස්ටිකල් මැනුවල් ඔෆ් මෙන්ටල් ඩිසෝඩර්ස් (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM)) II (1968) යන ප්‍රකාශනය තෙක්, ස්වයං වින්දනය චිකිත්සාවට ලක් කල හැකි මානසික තත්වයක් විය.&lt;ref name=&quot;Ley2014&quot;&gt;{{cite book|author=David J. Ley|title=ද මිත් ඔෆ් සෙක්ස් ඇඩික්ෂන් |url=https://books.google.com/books?id=YlBQ8G56X7YC&amp;pg=PA12|date=10 ජූලි 2014|publisher=රෝමාන් ඇන්ඩ් ලිටිල්ෆීල්ඩ්|isbn=978-1-4422-1305-0|page=12}}&lt;/ref&gt; 1972 වර්ෂයේදී [[අමෙරිකානු වෙෙද්‍ය සංගමය]] විසින් ස්වයං වින්දනය කිරීම සාමාන්‍ය කරුණක් ලෙස ඒකමතිකව ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=ප්ලෑන්ඩ් පෙරන්ට්හුඩ් ෆෙඩරේෂන් ඔෆ් අමෙරිකා|first1=|author-link1=ප්ලෑන්ඩ් පෙරන්ට්හුඩ්|date=මාර්තු 2003|title=මස්ටර්බේෂන්: ෆ්‍රොම් මිත් ටු සෙක්ෂ්වල් හෙල්ත්|journal=කන්ටෙම්පරරි සෙක්ෂුවලිටි|location=මවුන්ට වර්නන්, IA|publisher=අමෙරිකන් ඇසෝසියේෂන් ඔෆ් සෙක්ස් එඩියුකේටර්ස්, කවුන්සිලර්ස්, ඇන්ඩ් තෙරපිස්ට්ස්|volume=37|issue=3|page=v|issn=1094-5725|oclc=37229308|quote=අවසානයේ අමෙරිකානු වෙෙද්‍ය ප්‍රජාව, ස්වයං වින්දනය සාමාන්‍ය කරුණකි යන්න 1972 අමෙරිකානු වෙෙද්‍ය සංගම ''හියුමන් සෙක්ෂුවලිටි'' ප්‍රකාශනයෙහි නිශ්චිතකොට ඇත, (රෝවන්, 2000).}}&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න ==
{{commons|Masturbation|ස්වයං වින්දනය}}
* [[ස්වප්න මෝචනය]]
* [[මුල් ළමාවියේ වින්දන හැසිරීම්]]
* [[ස්ත්‍රී ස්වයං වින්දනය]]
* [[ශුක්‍රාණු දන්දීම]]

== මූලාශ්‍ර​ ==
=== සටහන් ===
{{reflist|2}}
=== වැඩිදුර පරිශීලනය​ ===
&lt;!-- Eventually make all these into refs --&gt;== අඩවියෙන් බැහැර පිටු ==
* [http://www.newscientist.com/news/news.jsp?id=ns99993942 Masturbating may protect against prostate cancer], ''New Scientist'', July 16, 2003.
* [http://www.aboutmasturbation.com/ Masturbation Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080228000100/http://www.aboutmasturbation.com/ |date=2008-02-28 }} Masturbation articles by sexologists
* [http://sexuality.about.com/od/masturbation/p/masturbation_fx.htm Health benefits of masturbation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090527142713/http://sexuality.about.com/od/masturbation/p/masturbation_fx.htm |date=2009-05-27 }}
* [http://www.afraidtoask.com/masturbate/History.htm History of Masturbation]
* [http://www.clitical.com/ Clitical.com] An educational site devoted to female masturbation
* [http://www.jackinworld.com JackinWorld]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} An educational site devoted to male masturbation
* [http://advancedmasturbation.com Male Masturbation Techniques] Illustrations and written descriptions.
*[https://www.youtube.com/watch?v=zOB4xTkSEpI ස්වයන්වින්දන්ය] 

{{Template group
|list =
{{Sex}}
}}

&lt;!--Categories--&gt;
&lt;!--Interwikis--&gt;

[[ප්‍රවර්ගය:ස්වයං වින්දනය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:පුරුදු]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලිංගිකත්වය]]
[[ප්‍රවර්ගය:මනෝ වෛද්‍යවේදය]]
[[ප්‍රවර්ගය:මනෝවේදය]]</text>
      <sha1>sxtydinqcf0dlracgsktaedsj3ezs3y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අපරැක්කේ පුඤ්ඤානන්ද තෙරණුවෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64387</id>
    <revision>
      <id>788537</id>
      <parentid>358277</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T09:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HarunHimanka</username>
        <id>78689</id>
      </contributor>
      <origin>788537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1837" sha1="9wpvw8dct6ikemmv0lr58figenrnvy1" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පාම
| honorific-prefix = [[ගරු]]
| name = අපරැක්කේ පුඤ්ඤානන්ද තෙරණුවෝ
| honorific-suffix = [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරයා |පාම]]
| image = 
| constituency_MP = [[ගම්පහ මැතිවරණ දිස්ත්‍රික්කය |ගම්පහ දිස්ත්‍රික්කය]]
| parliament = ශ්‍රී ලංකාව
| parliament_adj = ශ්‍රී ලංකාවෙහි
| majority = 
| predecessor = 
| successor = 
| term_start = 2004
| term_end = 2010
| birth_date = 
| birth_place = 
| death_date =
| death_place =
| nationality = 
| spouse =
| party = [[ජාතික හෙළ උරුමය]]
| otherparty = [[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]
| relations =
| children =
| residence = 
| alma_mater = 
| occupation = බෞද්ධ භික්ෂුව
| profession = 
| religion = 
| signature =
| website = 
| footnotes =
}}

'''අපරැක්කේ පුඤ්ඤානන්ද තෙරණුවෝ''' යනු,  [[ශ්‍රී ලංකාව|ශ්‍රී ලාංකික]] දේශපාලනඥයෙක් සහ  [[ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුව|ශ්‍රී ලංකාවේ පාර්ලිමේන්තුවේ]] හිටපු මන්ත්‍රීවරයෙක් වෙයි.

මතභේදාත්මක - තම විහාරස්ථානයේ පැවිද්ද බලාපොරොත්තුවෙන් සිටි කුඩා ඇබිත්ත නමවල් කිහිප දෙනෙක්ට ලිංගික අතවර කලැයි චෝදනා ලැබීය්</text>
      <sha1>9wpvw8dct6ikemmv0lr58figenrnvy1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශබ්ද දූෂණය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68554</id>
    <revision>
      <id>788535</id>
      <parentid>670633</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:46:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4759" sha1="bms72q9r4aykkxszp7ybh6jsun8u8us" xml:space="preserve">[[File:Qantas b747 over houses arp.jpg|thumb|upright=1.2|[[Heathrow Airport|ලන්ඩනයේ හීතෲ ගුවන්තොටුපල]] වෙත ගොඩ බැසීමට ආසන්නයේ දී [[Qantas]] [[Boeing 747-400|බෝයිං 747-400]] යානයක් නිවාස කිහිපයක් අසලින් ගමන් කරන ආකාරය]]
[[File:Traffic jam Sao Paulo 09 2006 30a.jpg|thumb|upright=1.2|[[São Paulo]] වැනි නගරවල [[roadway noise|ඝෝෂා]] දූෂණය සිදු කරන ප්‍රධාන ප්‍රභවය මෙහි දක්වා ඇති ආකාරයේ [[Traffic|මාර්ග තදබදය]] වෙයි.]]
{{Pollution sidebar|Noise}}

මිනිස් හෝ සත්ත්ව ජීවිතයෙහි ක්‍රියාකාරිත්වය හෝ සංතුලිතය හෝ වෙත හානි පැමිණවිය හැකි  කරදරකාරී හෝ අධිමාත්‍ර [[ඝෝෂාව]],  '''ශබ්ද දූෂණය''', '''ඝෝෂා දූෂණය''' හෝ  '''ඝෝෂා කරදරය''' ({{en|Noise pollution හෝ sound pollution}}) ලෙසින් හැඳින්වෙයි. ලොව පුරා බොහෝ ගෙපිට ඝෝෂාවෙහි මූලාශ්‍රය සලසන්නේ [[යන්ත්‍ර]] සහ [[ගමනාගමනය|ගමනාගමන පද්ධති]], [[මෝටර් රථය|මෝටර් රථ]], [[ගුවන්යානය|ගුවන්යානා]], සහ  [[දුම්රිය]] විසිනි.

== අමතර අවධානයට ==
{{div col |colwidth=27em}}
*[[Acoustical engineering]]
*[[Aircraft noise pollution]]
*[[Buy Quiet]]
*[[Environmental hazard]]
*[[Environmental noise]]
*[[Health effects from noise]]
*[[International Noise Awareness Day]]
*[[Light pollution]]
*[[Loud music]]
*[[Loudspeakers in mosques]]
*[[NIMBY]]
*[[Noise Abatement Society]]
*[[Noise and vibration on maritime vessels]]
*[[Noise calculation]]
*[[Noise control]]
*[[Noise measurement]]
*[[Noise map]]
*[[Noise regulation]]
*[[Occupational noise]]
*[[Safe listening]]
*[[World Hearing Day]]
{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}

== ග්‍රන්ථ නාමාවලිය ==
* {{citation |series=Exchange Bibliography |publisher=Council of Planning Librarians |location=US |author= Robert Bartholomew|author-link=Robert Bartholomew (sociologist) |number= 565 |title= Sonic environment and human behavior |url=https://archive.org/details/sonicenvironment565bart |via=Internet Archive |year= 1974
}} {{free access}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons category}}
*[https://www.nonoise.org/ Noise Pollution Clearinghouse]
*[https://vimeo.com/155891645 Noise effects. Beyond annoyance]
* {{curlie|Society/Issues/Environment/Noise_Pollution/}}
* [https://www.who.int/docstore/peh/noise/Comnoise-1.pdf World Health Organization – Guidelines for Community Noise]
* [http://www.bioneurologics.gr/astheneies/neurology-psychiatry/the-effects-of-noisy-urban-environment-may-cause-the-loss-of-memory-to-elderly-person/ The effects of noisy urban environment may cause the loss of memory to elderly person (abstract published in 1st World Congress of Health and Urban Environment book.)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230322164241/http://www.bioneurologics.gr/astheneies/neurology-psychiatry/the-effects-of-noisy-urban-environment-may-cause-the-loss-of-memory-to-elderly-person/ |date=2023-03-22 }}
* [https://www.wired.com/2008/05/st-thompson-22/ Clive Thompson on How Man-Made Noise May Be Altering Earth's Ecology]
* [https://www.eea.europa.eu/media/newsreleases/eea-draws-the-first-map-of-europe2019s-noise-exposure EEA draws the first map of Europe's noise exposure – All press releases — EEA]
*[https://www.scientificamerican.com/article/ask-the-brains-background-noise/ Scientific American: How does background noise affect our concentration?] (2010-01-04)
*[https://noise-planet.org/noisecapture.html Noise-Planet: app  to make an open source noise map of environmental noise]
*[https://www.sciencealert.com/noise-pollution-hurts-animals-heres-how-to-turn-the-volume-down Noise Pollution Hurts Animals. Here's How to Turn The Volume Down]. ''[[ScienceAlert]]''. August 23, 2022.

{{Pollution}}
{{Noise|state=uncollapsed}}

{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ශබ්ද දූෂණය| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:පරිසර දූෂණය]]
[[Category:Audiology]]
[[Category:Sounds by type]]
[[ප්‍රවර්ගය:නාගරීකරණය]]
[[Category:Urban planning]]
[[Category:Acoustics]]</text>
      <sha1>bms72q9r4aykkxszp7ybh6jsun8u8us</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලියු ෂියාබෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>77832</id>
    <revision>
      <id>788532</id>
      <parentid>715884</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11488" sha1="p29n95g49c0nhtntuaj1muacqtvcksc" xml:space="preserve">[[File:Portrait of Liu Xiaobo by Wang Liming (2017, cropped).jpg|thumb|250px|ලියු_ෂියාබෝගේ ප්රතිමූර්තිය]]
'''ලියු ෂියාබෝ''' (චීන: 刘晓波, දෙසැම්බර් 1955 - ජූලි 13 2017) චීන ජාතික සාහිත්ය විචාරකයකු, කවියෙකු, මානව හිමිකම් ක්රියාකාරිකයෙකු හා නොබෙල් සාම ත්යාග ලාභියෙක් දේශපාලන ප්රතිසංස්කරණ සඳහා කැඳවූ අතර කොමියුනිස්ට් තනි පක්ෂ පාලන සමය අවසන් කිරීම සඳහා උද්ඝෝෂනයක නිරත විය. . ඔහු සමහර අවස්ථාවලදී චීනයේ නෙල්සන් මැන්ඩෙලා ලෙස හඳුන්වනු ලැබීය. ඔහු සිරියානු දේශපාලන සිරකරුවෙකු ලෙස ලින්ඩින් හි ජින්ෂුෂ් හි සිරගත කර සිටියේය. 2017 ජූනි මස 26 වන දින, ටර්මිනල් අක්මා පිළිකා රෝගය හඳුනා ගැනීමෙන් පසු වෛද්ය වරයකුට ලබා දී ඇති අතර 2017 ජූලි මස 13 වන දින රෝහලේදී ඔහු මිය ගියේය.

ලියුගේ සාහිත්ය විචාරයන් සමඟ සාහිත්ය කවයන් තුල කීර්තියට පත් වූ ලියු අතර ඔහු විදේශීය විශ්ව විද්යාල කිහිපයක සංචාරය කළ විද්වතෙක් බවට පත්විය. 1989 දී ටියනාන්මෙන් චතුරස්රයේ විරෝධතාවන්ට සහාය දීම සඳහා ඔහු 1989 දී නැවතත් 1989 සිට 1991 දක්වා නැවත වරක් බන්ධනාගාර ගත කරන ලදී. 1995 සිට 1996 දක්වා නැවතත් 1996 සිට 1999 දක්වා කාලය තුළ ප්රජාතන්ත්රවාදය හා මානව හිමිකම් ව්යාපාරය සමඟ සම්බන්ධ වීම සඳහා ඔහු නැවත වරක් සිරගත විය. ඔහු 2003 සිට 2007 දක්වා ස්වාධීන චීන PEN මධ්යස්ථානයේ සභාපති ලෙස සේවය කළේය. 1990 දශකයේ මැද භාගයේ සිට මින්ෂු ෂොන්ග්ගෝඕ (ප්රජාතන්ත්රවාදී චීනය) සඟරාවේ සභාපතිවරයා විය. 2008 වසරේ දෙසැම්බර් 8 වන දින දිවුරුම් ප්රකාශය 08 සමඟ ප්රකාශයට පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් ලියු රඳවා ගනු ලැබීය. &quot;රාජ්ය බලය කඩාකප්පල් කිරීම&quot; පිලිබඳ සැකය හේතුවෙන් 2009 ජුනි 23 දින නිල වශයෙන් ඔහු අත්අඩංගුවට ගනු ලැබීය. 2009 දෙසැම්බර් 23 දින එම චෝදනාවලට ඔහුට එරෙහිව නඩු පවරා ඇති අතර 2009 දෙසැම්බර් 25 වන දින දේශපාලන සිරකරුවන්ගේ වසර 11 ක සිරදඬුවමක් හා අවුරුදු දෙකක සිරදඬුවමක් ද නියම විය.

ඔහුගේ සිව්වන සිර දඬුවම් කාලය තුළදී, ලියු &quot;2010 දී චීනයේ මූලික මිනිස් අයිතිවාසිකම් සඳහා ඔහුගේ දිගුකාලීන හා ප්රචණ්ඩකාරී අරගලය සඳහා නොබෙල් සාම ත්යාගයෙන් පිදුම් ලැබීය.&quot;

චීනයේ පදිංචිව සිටියදී නොබෙල් ත්යාගය පිරිනැමූ ප්රථම චීන පුරවැසියාව ලියු විය. ජර්මන් කාල් වොන් ඔසීට්ස්කි (1935) හා බුරුමයේ අවුන් සාන් සූ කී (1991) විසින් නොබෙල් සාම ත්යාගය පිරිනැමූ තුන්වන පුද්ගලයා ඔහු බන්ධනාගාරයේ හෝ රඳවා තැබීමෙන් පසුවය. ඔහු වෙනුවෙන් නොබෙල් ත්යාගය මෙන්ම සිරභාරයේ සිටියදී මියයාම සඳහා දෙවන අයිතිය අහිමි වූ දෙවන පුද්ගලයා ඔහු විය. ඔහු ප්රථම වරට බර්ලින්-ෂාලෝටෙන්බර්ග්හි වෙඩර්ඩ්ස් රෝහලේ දී මිය ගිය ඕසිට්ස්කි නාසි ගාල් කඳවුර. නෝර්වීජියානු නොබෙල් කමිටුවේ සභාපති බෙරීට් රීස්-ඇන්ඩර්සන්, ඔහුගේ මරණය වෙනුවෙන් චීන කොමියුනිස්ට් තන්ත්රයට දෝෂාරෝපනය කරමින් කියා සිටියේ &quot;චීනයේ කොමියුනිස්ට් තන්ත්රයේ පීඩාකාරී ක්රියාවන්ට එරෙහිව ඔහුගේ නොසංසුන් විරෝධය නොතකා ප්රචණ්ඩත්වයකින් තොරව ජනතාවගේ ජන කොටස්වලට දායක විය. &quot;&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1656918/Liu-Xiaobo]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://ppd.cecc.gov/QueryResultsDetail.aspx?PrisonerNum=3114 |access-date=2018-03-01 |archive-date=2012-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016224848/http://ppd.cecc.gov/QueryResultsDetail.aspx?PrisonerNum=3114 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.aolnews.com/2010/11/18/liu-xiaobo-isnt-the-first-nobel-laureate-barred-from-accepting/ |access-date=2018-03-01 |archive-date=2010-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101221234853/http://www.aolnews.com/2010/11/18/liu-xiaobo-isnt-the-first-nobel-laureate-barred-from-accepting/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/news/world-asia-40403416]&lt;/ref&gt;
==References==
{{reflist}}

== External links ==
{{Wikiquote}}
{{Commons category|Liu Xiaobo}}
{{Wikinews|Nobel Peace Prize winning Chinese dissident Liu Xiaobo dies, aged 61}}
; Liu's verdict and articles cited as evidence of Liu's guilt in the verdict
* [https://archive.is/20121204190146/http://www.hrichina.org/public/contents/172713 Liu Xiaobo's 2009 criminal verdict]
* [https://web.archive.org/web/20120127203701/http://www.hrichina.org/crf/article/3197 &quot;The Communist Party of China’s Dictatorial Patriotism&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20120127224214/http://www.hrichina.org/crf/article/3199 &quot;Can It Be that the Chinese People Deserve Only Party-Led Democracy?&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20120127213705/http://www.hrichina.org/crf/article/3200 &quot;Changing the Regime by Changing Society&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20120127235425/http://www.hrichina.org/crf/article/3202 The Negative Effects of the Rise of Dictatorship on World Democratization&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20120127211142/http://www.hrichina.org/crf/article/3201 &quot;Further Questions about Child Slavery in China's Kilns&quot;]
* [https://web.archive.org/web/20120127192616/http://www.hrichina.org/crf/article/3203 ''Charter 08'']

; Other items written by Liu Xiaobo
* [https://web.archive.org/web/20120127084928/http://www.hrichina.org/crf/article/3215 Letter from Liu Xiaobo to Liao Yiwu] (2000)
* [https://web.archive.org/web/20100715064321/http://www.hrichina.org/public/PDFs/CRF.3.2003/Liu_Xiaobo.pdf &quot;The Rise of Civil Society in China&quot;] (2003)
* [https://web.archive.org/web/20100714225414/http://www.hrichina.org/public/PDFs/CRF.1.2005/1.2005AtopAVolcano.pdf &quot;Atop a Volcano&quot;] (2004)
* [https://web.archive.org/web/20090729194745/http://www.hrichina.org/public/PDFs/CRF.4.2005/CRF-2005-4_June4.pdf &quot;Remembering June 4th for China's Future&quot;] (2005)
* [http://www.nybooks.com/articles/22704 The Poet in an Unknown Prison] letter by Liu from ''[[The New York Review of Books]]'' (2009)
* [http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674061477 ''No Enemies, No Hatred: Selected Essays and Poems''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204235217/http://www.hup.harvard.edu/catalog.php?isbn=9780674061477 |date=2012-02-04 }} (2011)
*[http://www.guernicamag.com/features/liu_1_1_12/ &quot;Behind ''The Rise of the Great Powers''] in Guernica Magazine, January 2012
* Huang, Zheping; Huang, Echo (17 July 2017). &quot;[https://qz.com/1030768/liu-xiaobos-last-love-letter-to-his-wife-liu-xia/ Dying in custody, a Nobel prize-winning Chinese dissident wrote this last love letter to his wife]&quot;. ''Quartz''.
* [http://www.tsquare.tv/film/charac.01.html#LXB English language articles and interviews]
* [http://www.tsquare.tv/film/xiaobo.php#2 Film Excerpts of Liu Xiaobo] from ''[[The Gate of Heavenly Peace]]''
* {{YouTube|2QJGuPOMPvE|Interview with Liu Xiaobo (English and Chinese) by PEN American Center}}

; Other items related to Liu Xiaobo
* {{YouTube|2_pcpak05F8|30 September 2009 floor debate in U.S. Congress on the Liu Xiaobo resolution}}
* [http://www.democracynow.org/2010/10/8/jailed_chinese_dissident_liu_xiaobo_awarded Jailed Chinese Dissident Liu Xiaobo Awarded Nobel Peace Prize]—video report by [[Democracy Now!]]
* [https://www.nytimes.com/2012/01/01/books/review/liu-xiaobos-plea-for-the-human-spirit.html &quot;Liu Xiaobo’s Plea for the Human Spirit&quot;]—essay by Jonathan Mirsky in the Sunday Book Review in ''[[The New York Times]]'' 30 December 2011
* [https://purl.fdlp.gov/GPO/gpo19038 Nobel Peace Prize Laureate Liu Xiaobo and the Future of Political Reform in China: Hearing before the Congressional-Executive Commission on China, One Hundred Eleventh Congress, Second Session, November 9, 2010]
* [https://purl.fdlp.gov/GPO/gpo35620 Two Years Later: The Ongoing Detentions of Nobel Peace Prize Laureate Liu Xiaobo and his Wife Liu Xia: Hearing before the Congressional-Executive Commission on China, One Hundred Twelfth Congress, Second Session, December 12, 2012]
* [http://www.worldwide-reading.com/archiv-en/aufruf-zu-einer-weltweiten-lesung-fuer-die-freilassung-von-liu-xiaobo-am-20.-maerz-2012-en?set_language=en A worldwide reading organized for Liu Xiaobo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190707081313/http://www.worldwide-reading.com/archiv-en/aufruf-zu-einer-weltweiten-lesung-fuer-die-freilassung-von-liu-xiaobo-am-20.-maerz-2012-en?set_language=en |date=2019-07-07 }} by the [[Berlin International Literature Festival|international literature festival berlin]]</text>
      <sha1>p29n95g49c0nhtntuaj1muacqtvcksc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hepburn romanization</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94842</id>
    <revision>
      <id>788523</id>
      <parentid>510720</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T21:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1927" sha1="g43fhcljfmdj9hcd596w9e4h5a9k46o" xml:space="preserve">[[File:James Curtis Hepburn.jpg|thumb|[[James Curtis Hepburn]], originator of Hepburn romanization]]
{{Japanese writing}}

{{nihongo|'''Hepburn romanization'''|ヘボン式ローマ字|Hebon-shiki rōmaji|{{lit.|Hepburn-style [[Latin alphabet|Roman letters]]|lk=yes}}}} යනු ජපන් වදන් රෝම අකුරුවලි ලිවීමට භාවිතා වන ක්‍රමවේදය කි. 1867 දී ඇමෙරිකානු මිෂනාරි වරයෙකු වූ [[James Curtis Hepburn]] විසින් හඳුන්වා දෙන ලද්දකි.
== ඉතිහාසය ==
{{empty section}}

[[File:Toyooka Station Sign (cropped).jpg|thumb|250px|Former [[Japan National Railways]]-style board of [[Toyooka Station (Hyōgo)|Toyooka Station]]. Between the two adjacent stations, &quot;[[Gembudō Station|GEMBUDŌ]]&quot; follows the Hepburn romanization system, but &quot;[[Kokufu Station|KOKUHU]]&quot; follows the [[Nihon-shiki romanization|Nihon-shiki]]/[[Kunrei-shiki romanization]] system.]]

== ආශ්‍රිත ==
{{Portal|Japan|Language}}
* [[List of ISO romanizations]]

==මූලාශ්‍ර==
===මූලාශ්‍ර===
{{Reflist}}

== භාහිර සබැඳි ==
*[http://www.ab.cyberhome.ne.jp/~kaizu/roomazi/doc/hep1.html Preface of first edition of Hepburn's original dictionary, explaining romanization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022012354/http://www.ab.cyberhome.ne.jp/~kaizu/roomazi/doc/hep1.html |date=2016-10-22 }}
*[http://www.ab.cyberhome.ne.jp/~kaizu/roomazi/doc/hep3.html Preface of third edition of Hepburn's original dictionary, explaining romanization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022013225/http://www.ab.cyberhome.ne.jp/~kaizu/roomazi/doc/hep3.html |date=2016-10-22 }}

{{Japanese romanization}}
{{Japanese language}}

[[Category:Romanization of Japanese]]
[[Category:Japanese writing system]]</text>
      <sha1>g43fhcljfmdj9hcd596w9e4h5a9k46o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලුවා (ක්‍රමලේඛන භාෂාව)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100231</id>
    <revision>
      <id>788533</id>
      <parentid>681398</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T07:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6927" sha1="d0zyqy8lg58u72o1vpleso5wukp0cg6" xml:space="preserve">{{Self reference|මෙම ලිපිය Lua පරිගණක භාෂාව පිළිබඳව වේ. එහි විකිපීඩියා භාවිතය සඳහා, [[:විකිපීඩියා:Lua]] යොමු වන්න.|hat}}
{{Infobox programming language
| name = Lua
| logo = [[File:Lua-Logo.svg|128px]]
| paradigm = [[Multi-paradigm]]: [[scripting language|scripting]], [[imperative programming|imperative]] ([[procedural programming|procedural]], [[prototype-based programming|prototype-based]], [[object-oriented programming|object-oriented]]), [[functional programming|functional]], [[metaprogramming|meta]], [[reflective programming|reflective]]
| year = {{Start date and age|df=yes|1993}}
| designer = [[Roberto Ierusalimschy]]&lt;br /&gt; Waldemar Celes&lt;br /&gt; Luiz Henrique de Figueiredo
| developer = 
| latest_release_version = {{wikidata|property|reference|edit| Q207316 |P348}}
| latest_release_date = {{start date and age|{{wikidata|qualifier| Q207316 |P348|P577}}}}
| latest preview version = 
| latest preview date = 
| typing = [[Dynamic typing|Dynamic]], [[Strong and weak typing|weak]], [[Duck typing|duck]]
| implementations = [//www.lua.org/download.html Lua], [[LuaJIT]], [//eliasdaler.github.io/luavela/ LuaVela], 
[https://www.moonsharp.org/ MoonSharp], [//luvit.io Luvit], [//www.luart.org LuaRT], [https://luau-lang.org Luau]
| programming_language = [[ANSI C]]
| dialects = [http://metalua.luaforge.net/ Metalua&lt;!--{{dead link |date=July 2018}}--&gt;], [http://idle.thomaslauer.com Idle], [https://www.nongnu.org/gsl-shell/ GSL Shell]
| influenced_by = [[C++]], [[CLU (programming language)|CLU]], [[Modula-2|Modula]], [[Scheme (programming language)|Scheme]], [[SNOBOL]]
| influenced = [[GameMonkey Script|GameMonkey]]&lt;!--2003--&gt;, [[Io (programming language)|Io]]&lt;!--2002--&gt;, [[JavaScript]]{{Citation needed|date=November 2022}}, [[Julia (programming language)|Julia]]&lt;!--2012--&gt;, MiniD&lt;!--2006--&gt;, [[Red (programming language)|Red]], [[Ring_(programming_language)|Ring]],&lt;ref name=&quot;The Ring programming language and other languages&quot;&gt;{{cite web |url=http://ring-lang.sourceforge.net/doc1.6/introduction.html#ring-and-other-languages |title=The Ring programming language and other languages |author=Ring Team |date=5 December 2017 |work=ring-lang.net }}&lt;/ref&gt; [[Ruby (programming language)|Ruby]]{{Citation needed|date=November 2022}}, [[Squirrel (programming language)|Squirrel]]&lt;!--2003--&gt;, MoonScript&lt;!--2011--&gt;, [[C--]]
| operating_system = [[Cross-platform]]
| license = [[MIT License]]
| website = {{official URL}}
| file ext = &lt;code&gt;.lua&lt;/code&gt;
| wikibooks = 
}}

'''ලුවා''' ({{en|Lua}}, {{IPAc-en|ˈ|l|uː|ə}} {{Respell|LOO|ə}}; බිඳී ඒම {{Lang-pt|[[wikt:lua#Portuguese|lua]]}} {{IPA-pt|ˈlu.(w)ɐ|}} අර්ථය ''[[moon|චන්ද්‍රයා]]'') යනු පරිගණක යෙදුම් වල [[Scripting language|එම්බෙඩඩ් භාවිතය]] සඳහා ප්‍රධාන කොට ම නිර්මාණය කර ඇති [[lightweight programming language|සැහැල්ලු]], [[High-level programming language|ඉහළ-මට්ටමේ]], [[multi-paradigm පරිගණක භාෂාවකි]].&lt;ref name=&quot;luaspe&quot;/&gt; Lua හි [[Compiler|කම්පයිල් කරන ලද]] [[bytecode|බයිට් කේතයේ]] [[Interpreter (computing)|ඉන්ටප්‍රිටරය]] ලියා ඇත්තේ [[ANSI C]],&lt;ref name=luaabout/&gt; වලින් හෙයින් Lua, [[cross-platform]] වන අතර පරිගණක යෙදුම් වල භාවිතය සඳහා සාපේක්ෂව ගත් කළ සරළ C [[API]] එකක් Lua සතුව ඇත.&lt;ref name=&quot;foreignaffairs.com&quot;/&gt;

== ඉතිහාසය ==
Lua, 1993 දී [[Roberto Ierusalimschy]], Luiz Henrique de Figueiredo, සහ Waldemar Celes, එනම් [[Brazil|බ්‍රසීලයේ]] [[Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro]] හි Computer Graphics Technology Group (Tecgraf) හි සාමාජිකයන් විසින් නිර්මාණය කරන ලදී.

== ආශ්‍රිත ==
* [[Comparison of programming languages]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|30em|refs=
&lt;ref name=&quot;luaspe&quot;&gt;{{cite journal|last1=Ierusalimschy|first1=Roberto|last2=de Figueiredo|first2=Luiz Henrique|last3=Filho|first3=Waldemar Celes|title=Lua—An Extensible Extension Language|journal=Software: Practice and Experience|date=June 1996|volume=26|issue=6|pages=635–652|doi=10.1002/(SICI)1097-024X(199606)26:6&lt;635::AID-SPE26&gt;3.0.CO;2-P|s2cid=61066194 |url=https://www.lua.org/spe.html|access-date=24 October 2015}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=luaabout&gt;{{cite web| url = https://www.lua.org/about.html#why| title = About Lua| publisher = Lua.org| access-date = 2011-08-11}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;foreignaffairs.com&quot;&gt;{{cite magazine |url=https://www.foreignaffairs.com/articles/139332/yuri-takhteyev/from-brazil-to-wikipedia?page=2 |title=From Brazil to Wikipedia |work=[[Foreign Affairs]] |author=Yuri Takhteyev |date=21 April 2013 |access-date=25 April 2013}}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Sister project links|display=Lua|b = Lua Programming|v = Lua|wikt = no|q = no|s = no|commons = no}}

* {{Official website}}
* [http://lua-users.org/ Lua Users] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101216084624/http://lua-users.org/ |date=2010-12-16 }}, ප්‍රජාව
* [https://luaforum.com Lua Forum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210928172635/https://www.luaforum.com/ |date=28 September 2021 }}
* [https://luadist.org LuaDist]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://luarocks.org/ Lua Rocks - Package manager]
* [https://web.archive.org/web/20070202005230/http://luaforge.net/ Projects in Lua]

{{Lua programming language}}
{{FOSS}}
{{Programming languages}}
{{Authority control}}
{{Portal bar|Free and open-source software|Computer programming}}

[[Category:Lua (programming language)| ]]
[[Category:Articles with example C code]]
[[ප්‍රවර්ගය:බ්‍රසීල නව නිපැයුම්]]
[[Category:Cross-platform free software]]
[[Category:Cross-platform software]]
[[Category:Dynamic programming languages]]
[[Category:Dynamically typed programming languages]]
[[Category:Embedded systems]]
[[Category:Free compilers and interpreters]]
[[Category:Free computer libraries]]
[[Category:Free software programmed in C]]
[[Category:Object-oriented programming languages]]
[[Category:Pontifical Catholic University of Rio de Janeiro]]
[[Category:Programming languages]]
[[Category:Programming languages created in 1993]]
[[Category:Prototype-based programming languages]]
[[Category:Register-based virtual machines]]
[[Category:Scripting languages]]
[[Category:Software using the MIT license]]</text>
      <sha1>d0zyqy8lg58u72o1vpleso5wukp0cg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ධනංජය ද සිල්වා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103085</id>
    <revision>
      <id>788520</id>
      <parentid>780737</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T17:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25508-31</username>
        <id>78683</id>
      </contributor>
      <comment>I changed vandalized post with help of gemini.</comment>
      <origin>788520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42268" sha1="eiap5g078fy6jg53ph2xkpfh9fm18s3" xml:space="preserve">&lt;ref name=&quot;Bio&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Dhananjaya de Silva |url=https://www.espncricinfo.com/player/dhananjaya-de-silva-465793 |access-date=24 November 2022 |website=[[ESPNcricinfo]] |publisher=[[ESPN Inc.]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Best17&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Gunaratne wins big at SLC's annual awards |url=https://www.espncricinfo.com/story/asela-gunaratne-wins-big-at-slc-s-annual-awards-1125203 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;ධනංජය මදුරංග ද සිල්වා (උපත 1991 සැප්තැම්බර් 6) යනු ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ සියලුම ආකෘතීන් සඳහා ක්‍රීඩා කරන වෘත්තීය ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයෙකි. ඔහු ශ්‍රී ලංකා ටෙස්ට් ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ වර්තමාන නායකයා ලෙස කටයුතු කරන අතර දේශීය ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවේදී ටැමිල් යූනියන් කණ්ඩායම නියෝජනය කරයි. 2017 වසරේදී ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් වාර්ෂික සම්මාන උළෙලේදී ඔහු වසරේ ටෙස්ට් පිතිකරුවා ලෙස ද පිදුම් ලැබීය.

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
ද සිල්වා 1991 සැප්තැම්බර් 6 වැනිදා හම්බන්තොටදී සහෝදරයන් තිදෙනෙකුගෙන් යුත් පවුලක දෙවැනි පුත්‍රයා ලෙස උපත ලැබීය. ද සිල්වා සිය ක්‍රිකට් දිවිය ආරම්භ කළේ [[හම්බන්තොට]] තිස්සමහාරාම දෙබරවැව ජාතික පාසලෙනි. ඔහු [[ගාල්ල|ගාල්ලට]] ගිය පසු, ඔහු කෙටි කලක් කොළඹ මහානාම විද්‍යාලයට ඇතුළත් වූ අතර පසුව [[රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලය|ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයට]] ගියේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.pressreader.com/sri-lanka/sunday-times-sri-lanka/20170618/283910227896315|title=New practice cricket strips for Debarawewa NS|date=18 June 2017|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|via=[[PressReader]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු ගාල්ල රිච්මන්ඩ් විද්‍යාලයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ පාසල් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා කළ අතර 2010/2011 වාරයේ රිච්මන්ඩ් පළමු XI ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ නායකයා විය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://archives.sundayobserver.lk/2011/03/20/spo11.asp|title=Richmond with balanced team|date=20 March 2011|work=[[Sunday Observer (Sri Lanka)|Sunday Observer]]|access-date=24 November 2022}}&lt;/ref&gt;

ද සිල්වාගේ පියා රංජන් ද සිල්වා දේශපාලනඥයෙකි. 2018 මැයි 25 දින රත්මලාන ඔවුන්ගේ නිවස ඉදිරිපිටදී නාඳුනන තුවක්කුකරුවෙකු විසින් ඔහුගේ පියා ඝාතනය කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/father-of-sri-lankan-cricketer-dhananjaya-de-silva-shot-dead/article23984843.ece|title=Father of Sri Lankan cricketer Dhananjaya de Silva shot dead|date=25 May 2018|work=[[The Hindu]]|access-date=24 November 2022|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ පියාගේ හදිසි අභාවයත් සමඟ ද සිල්වා බටහිර ඉන්දීය කොදෙව් සංචාරය සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා සංචිතයෙන් ඉවත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=24 May 2018 |title=Dhananjaya de Silva withdraws from West Indies tour after father killed by gunman |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/23595725/dhananjaya-de-silva-withdraws-west-indies-tour-father-killed-gunman |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත් ඔහු දෙවැනි තරගයේ සිට සංචාරයට සහභාගි විය. &lt;ref name=&quot;DdS2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=3 June 2018 |title=Dhananjaya to return for West Indies tour following father's funeral |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/23682564/dhananjaya-de-silva-return-west-indies-tour-following-father-funeral |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

== ගෘහස්ථ වෘත්තිය ==
2018 මාර්තු මාසයේදී, ද සිල්වා 2017-18 සුපර් ෆෝ පළාත් තරඟාවලිය සඳහා කොළඹ සංචිතයේ උප නායකයා ලෙස නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.sundaytimes.lk/article/1041112/cricket-mixed-opinions-on-provincial-tournament|title=Cricket: Mixed opinions on Provincial tournament|date=26 March 2018|work=[[The Sunday Times (Sri Lanka)|The Sunday Times]]|access-date=24 November 2022|archive-date=27 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327035550/http://www.sundaytimes.lk/article/1041112/cricket-mixed-opinions-on-provincial-tournament|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://dailysports.lk/all-you-need-to-know-about-the-sl-super-provincial-tournament/|title=All you need to know about the SL Super Provincial Tournament|date=26 March 2018|access-date=27 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180327213128/https://dailysports.lk/all-you-need-to-know-about-the-sl-super-provincial-tournament/|archive-date=27 March 2018|publisher=Daily Sports}}&lt;/ref&gt; ඊළඟ මාසයේ, ඔහු 2018 සුපිරි පළාත් එක්දින තරඟාවලිය සඳහා කොළඹ සංචිතයට ද නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thepapare.com/slc-super-provincial-50-tournament-squads-fixtures/|title=SLC Super Provincial 50 over tournament squads and fixtures|last=Weerasinghe|first=Damith|date=27 April 2018|work=The Papare|access-date=24 November 2022}}&lt;/ref&gt;

2018 අගෝස්තු මාසයේදී, ද සිල්වා 2018 SLC T20 ලීගයේ ගාල්ල සංචිතයට නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thepapare.com/slc-t20-league-2018-squads-finalized/|title=SLC T20 League 2018 squads finalized|date=16 August 2018|work=The Papare|access-date=24 November 2022}}&lt;/ref&gt; 2019 මාර්තු මාසයේදී, ඔහු 2019 සුපිරි පළාත් එක්දින තරඟාවලිය සඳහා ගාල්ල සංචිතයට නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Weerasinghe |first=Damith |date=19 March 2019 |title=Squads, Fixtures announced for SLC Provincial 50 Overs Tournament |url=https://www.thepapare.com/squads-fixtures-announced-for-slc-provincial-50-overs-tournament-2019/ |access-date=24 November 2022 |website=The Papare}}&lt;/ref&gt; තරඟය අවසන් වීමෙන් පසුව ඔහු තරඟාවලියේ ක්‍රීඩකයා ලෙස නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=11 April 2019 |title=Rain spoils Provincial Final after Thirimanne century |url=https://www.thepapare.com/slc-super-provincial-one-day-2019-final-colombo-galle-report-scorecard/ |access-date=24 November 2022 |website=The Papare}}&lt;/ref&gt; 2020 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, [[ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග්|ලංකා ප්‍රිමියර් ලීගයේ]] [[2020 ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග්|සමාරම්භක සංස්කරණය]] සඳහා [[ජැෆ්නා කින්ග්ස්|යාපනය ස්ටැලියන්ස්]] විසින් ඔහුව කෙටුම්පත් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=19 October 2020 |title=Chris Gayle, Andre Russell and Shahid Afridi among big names taken at LPL draft |url=https://www.espncricinfo.com/story/lanka-premier-league-2020-chris-gayle-andre-russell-and-shahid-afridi-among-big-names-taken-in-lpl-draft-1236545 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; 2021 අගෝස්තු මාසයේදී, ඔහු 2021 SLC ආරාධිත T20 ලීග් තරඟාවලිය සඳහා SLC Blues කණ්ඩායමේ නායකයා ලෙස නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Weerasinghe |first=Damith |date=9 August 2019 |title=Sri Lanka Cricket announce Invitational T20 squads and schedule |url=https://www.thepapare.com/slc-invitational-t20-league-2021-squads-schedule/ |access-date=24 November 2022 |website=The Papare}}&lt;/ref&gt; 2022 ජූලි මාසයේදී, ඔහු [[ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග්]] [[2022 ලංකා ප්‍රිමියර් ලීග්|තුන්වන සංස්කරණය]] සඳහා [[ජැෆ්නා කින්ග්ස්|යාපනය කිංග්ස්]] විසින් අත්සන් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Balasuriya |first=Madushka |date=6 July 2022 |title=LPL 2022 draft: Kandy Falcons sign Hasaranga; Rajapaksa to turn out for Dambulla Giants |url=https://www.espncricinfo.com/story/lpl-2022-draft-kandy-falcons-sign-wanindu-hasaranga-bhanuka-rajapaksa-to-turn-out-for-dambulla-giants-1323338 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

== ජාත්‍යන්තර වෘත්තිය ==

=== ජාත්‍යන්තර මංගලාවතරණය ===
2015 ජූලි මාසයේදී, ද සිල්වා [[2015දී පකිස්තානු ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරය|පකිස්ථානයට එරෙහි]] තරඟාවලිය සඳහා ශ්‍රී ලංකා විස්සයි20 ජාත්‍යන්තර (T20I) සංචිතයට නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 July 2015 |title=Five uncapped players in SL squad for Pakistan T20s |url=https://www.espncricinfo.com/story/five-uncapped-players-in-sl-squad-for-pakistan-t20s-902465 |access-date=24 November 2022 |website=[[ESPNcricinfo]] |publisher=[[ESPN Inc.]]}}&lt;/ref&gt; ඔහු 2015 ජූලි 30 වන දින ඔහුගේ පළමු T20I ක්‍රීඩා කළේය. ඔහු සිය මංගල තරගයේදී ලකුණු 31ක් රැස් කළ අතර එය ශ්‍රී ලංකාව පරාජයට පත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=30 July 2015 |title=Pakistan tour of Sri Lanka, 1st T20I: Sri Lanka v Pakistan at Colombo (RPS), Jul 30, 2015 |url=https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-tour-of-sri-lanka-2015-860091/sri-lanka-vs-pakistan-1st-t20i-860279/full-scorecard |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

ද සිල්වා 2016 ජුනි 16 වන දින අයර්ලන්තයට එරෙහිව සිය මංගල ජාත්‍යන්තර එක්දින ජාත්‍යන්තර (ODI) ක්‍රීඩා කළ අතර 169 වැනි ශ්‍රී ලංකා එක්දින කැප් එක ලබා ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=16 June 2016 |title=Sri Lanka tour of England and Ireland, 1st ODI: Ireland v Sri Lanka at Dublin (Malahide), Jun 16, 2016 |url=https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-tour-of-england-and-ireland-2016-913581/ireland-vs-sri-lanka-1st-odi-913619/full-scorecard |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

2016 ජූලි මාසයේදී, ඕස්ට්‍රේලියාවට එරෙහි තරඟාවලිය සඳහා ශ්‍රී ලංකා [[ටෙස්ට්]] සංචිතයට ද සිල්වා නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=21 July 2016 |title=Siriwardana left out of Sri Lanka squad for first Test |url=https://www.espncricinfo.com/story/milinda-siriwardana-left-out-of-sri-lanka-squad-for-first-test-against-australia-in-pallekele-1037223 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; 2016 ජුලි 26 වෙනිදා ඔහු ඕස්ට්‍රේලියාවට එරෙහිව ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් සිය මංගල ටෙස්ට් තරගයට පිවිසියේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Australia tour of Sri Lanka, 1st Test: Sri Lanka v Australia at Pallekele, Jul 26–30, 2016 |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-sri-lanka-2016-995431/sri-lanka-vs-australia-1st-test-995451/full-scorecard |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; ඔහු ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් ටෙස්ට් තරගයකදී හයේ පහරක් සහ සමස්ත පස්වැනියා ලෙස ලකුණු අතරට පැමිණි පළමු ක්‍රීඩකයා බවට පත්විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Seervi |first=Bharath |date=26 July 2016 |title=Sri Lanka's shortest innings after electing to bat |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lanka-s-shortest-innings-after-electing-to-bat-1039567 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.cricket.com.au/news/dhananjaya-de-silva-sri-lanka-six-first-scoring-shot-debut-first-test-australia-kandy-highlights/2016-07-27|title=Debutant de Silva joins exclusive club|date=27 July 2016|access-date=24 November 2022|publisher=[[Cricket Australia]]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.couriermail.com.au/sport/cricket/sri-lanka-v-australia-debutant-dhananjaya-de-silva-joins-exclusive-club/news-story/00ea3342ca7ccccb0618b37962e25839|title=Six and in: Debutant's rare feat against Aussies|date=26 July 2016|work=[[The Courier Mail]]|access-date=24 November 2022}}&lt;/ref&gt; ඔහු තරගයේ දෙවැනි ඉනිමේදී පීටර් නෙවිල් දවාලමින් සිය පළමු ටෙස්ට් කඩුල්ල දවාගත්තේය.

=== ස්ථාවර වීම ===
ද සිල්වාගේ මංගල ටෙස්ට් ශතකය වාර්තා වූයේ එම ඔස්ට්‍රේලියානු තරගාවලියේ තෙවැනි ටෙස්ට් තරගයේදීය. ද සිල්වා දිනේෂ් චන්දිමාල් සමග එක්වන විට 5/26 දී ශ්‍රී ලංකාව අසීරුතාවයකට පත් විය. ඔවුන් දෙදෙනා ශතක සබඳතාවක් ගොඩනැගූ අතර ද සිල්වා සිය ක්‍රිකට් දිවියේ මංගල ශතකය වාර්තා කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Coverdale |first=Brydon |date=13 August 2016 |title=De Silva and Chandimal lead Sri Lanka fightback |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-sri-lanka-2016-995431/sri-lanka-vs-australia-3rd-test-995455/match-report-1 |access-date=24 November 2022 |website=[[ESPNcricinfo]] |publisher=[[ESPN Inc.]]}}&lt;/ref&gt; ද සිල්වා ශතකයක් සහ එක් අර්ධ ශතකයක් ඇතුළුව ලකුණු 325ක් ලබා ගනිමින් තරඟාවලියේ වැඩිම ලකුණු ලාභියා වූයේ සාමාන්‍ය 65.00ක් ලෙසිනි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=13 August 2016 |title=Records / Warne-Muralitharan Trophy, 2016 / Most runs |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?id=11093;type=series |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; ශ්‍රී ලංකාව පළමු වරට ඔස්ට්‍රේලියාව වයිට් වොෂ් කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Coverdale |first=Brydon |date=17 August 2016 |title=Herath bowls Sri Lanka to historic whitewash |url=https://www.espncricinfo.com/series/australia-tour-of-sri-lanka-2016-995431/sri-lanka-vs-australia-3rd-test-995455/match-report-5 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

ශ්‍රී ලංකාවේ [[තිලකරත්න ඩිල්ශාන්|තිලකරත්න ඩිල්ෂාන්]] එක්දින පිටියෙන් විශ්‍රාම ගැනීමෙන් පසුව, ද සිල්වා ඔහුගේ ආරම්භක ස්ථානය දක්වා උසස් කරන ලදී. ඔහු ප්‍රථම වරට පන්දුවට පහරදීමෙන් අනතුරුව ලකුණු 76ක් රැස් කළේය. මෙම ලකුණු සංඛ්‍යාව 2004 වසරේ සමන් ජයන්ත රැස් කළ ලකුණු 74 අභිබවා යමින් ශ්‍රී ලංකා ක්‍රීඩකයකු ප්‍රථම වරට පිතිකරණය ආරම්භ කළ ඉහළම ලකුණු සංඛ්‍යාව ලෙසින් සටහන් වේ. දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව ඔහුගේ දුර්වල දස්කම් නිසා ඔහු ආරම්භක ස්ථානයෙන් ඉවත් වූ නමුත් මැද පෙළ පිතිකරුවෙකු ලෙස ක්‍රීඩා කළේය.

ද සිල්වා සිම්බාබ්වේ සමග පැවති ටෙස්ට් තරඟ දෙක පුරාවටම ඔහුගේ හොඳ දස්කම් දිගටම කරගෙන ගියේය. පළමු තරගයේදී ඔහු අර්ධ ශතකයක් ලබා ගත්තේය. සිම්බාබ්වේ හඹා යද්දී ලකුණු 411ක් රැස් කළ අතර, එම තරගයේ ජය ශ්‍රී ලංකාවට හිමි විය. දෙවැනි ටෙස්ට් තරගයේදී ද සිල්වා [[උපුල් තරංග]] සමඟින් ලකුණු 142ක සබඳතාවක් ගොඩනැගුවේය. තරංග ස්ලිප්හිදී දැවී ගිය අතර ද සිල්වා සිය ඉනිම දිගටම කරගෙන ගියේ ඔහුගේ ක්‍රිකට් දිවියේ පස්වැනි ටෙස්ට් තරගයේදී ඔහුගේ දෙවැනි ටෙස්ට් ශතකය වාර්තා කරමිනි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Kishore |first=Shashank |date=6 November 2016 |title=Dhananjaya ton leaves Sri Lanka ahead on absorbing first day |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-tour-of-zimbabwe-2016-17-1059701/zimbabwe-vs-sri-lanka-2nd-test-1059703/match-report-1 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

=== ඉහළ පහළ ===
දකුණු අප්‍රිකාවේ දුර්වල දස්කම් හේතුවෙන් ද සිල්වා සියලු සංචිතවලින් ඉවත් කරන ලදී. 2017 ICC චැම්පියන්ස් කුසලානය සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා එක්දින සංචිතයට ඔහු මුලින් ඇතුළත් කර නොතිබුණි. කෙසේ වෙතත්, [[කුසල් පෙරේරා]] ආබාධයකට ලක්ව තරගාවලියෙන් ඉවත් වූ අතර, ද සිල්වා සංචිතයට කැඳවනු ලැබුවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=10 June 2017 |title=Kusal Perera ruled out of Champions Trophy, Dhananjaya returns |url=https://www.espncricinfo.com/story/kusal-perera-ruled-out-of-champions-trophy-dhananjaya-de-silva-returns-1102561 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; නමුත් ඔහුට සංචිතයේ ඔහුගේ සුදුසුකම් ප්‍රයෝජනයට ගැනීමට නොහැකි වූ අතර චැම්පියන්ස් කුසලානයෙන් පසු ඔහු ශ්‍රී ලංකා සංචිතයෙන් ඉවත් කරන ලදී.

ද සිල්වා ඉන්දියාවට එරෙහිව පැවැත්වෙන එක්දින තරගාවලියට යළි කැදවනු ලැබුවා. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Balasuriya |first=Madushka |date=5 December 2017 |title=Kusal Perera back in Sri Lanka ODI squad |url=https://www.espncricinfo.com/story/kusal-perera-back-in-sri-lanka-odi-squad-1128575 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; ද සිල්වා 2017 දී [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ඉන්දීය සංචාරය 2017-18|ඉන්දියාවට එරෙහිව]] තුන්වන ටෙස්ට් තරඟය සඳහා ටෙස්ට් සංචිතයට නැවත කැඳවන ලදී. ඔහු පළමු ඉනිමේදී තනි ලකුණකට දැවී ගියේය. කෙසේ වෙතත් දෙවැනි ඉනිමේදී ද සිල්වා සිය තෙවැනි ටෙස්ට් ශතකය වාර්තා කළේය. ටික වේලාවකට පසු ද සිල්වා පිටියෙන් ඉවත් වූයේ කලවායේ ආබාධයක් ඇතිවය. තරගය සම විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Krishnaswamy |first=Karthik |date=6 December 2017 |title=Dhananjaya, Roshen deny India 2–0 |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-in-india-2017-18-1122718/india-vs-sri-lanka-3rd-test-1122725/match-report-5 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ නොදැවී ලබාගත් ලකුණු 119, ඉන්දියාවේ සංචාරක පිතිකරුවෙකු විසින් සිවුවැනි ඉනිමේ ලබාගත් ඉහළම ලකුණු සංඛ්‍යාව විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Seervi |first=Bharath |date=6 December 2017 |title=India's record streak of nine consecutive series wins |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-s-record-streak-of-nine-series-wins-dhananjaya-s-record-fight-1128687 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

බංග්ලාදේශයට එරෙහිව චිතගොං හි පැවැති පළමු ටෙස්ට් තරගයේදී ද සිල්වා සිය සිවුවැනි ටෙස්ට් ශතකය වාර්තා කළ අතර එය පෙර වසරේ ඉන්දියාවට එරෙහිව පැවැති දිල්ලි ටෙස්ට් තරගයෙන් පසුව ඔහු ලබාගත් දෙවැනි ශතකය විය. ඔහු [[කුසල් මෙන්ඩිස්]] සමග එක්ව තරගයේ දෙවැනි දිනය අවසානයේ නොදැවී ලකුණු 187ක සබඳතාවක් ගොඩනැගුවේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=1 February 2018 |title=Dhananjaya, Mendis lead strong Sri Lanka reply |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-in-bdesh-2017-18-1130733/bangladesh-vs-sri-lanka-1st-test-1130744/match-report-2 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=1 February 2018 |title=Mendis and Dhananjaya battle adversity to keep Sri Lanka afloat |url=https://www.espncricinfo.com/story/mendis-and-dhananjaya-battle-adversity-to-keep-sri-lanka-afloat-1135121 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; තෙවැනි දිනයේදී ඔවුන් දෙදෙනා ලකුණු 308ක සබඳතාවක් ගොඩනැගූ අතර මුස්තාෆිසුර් රහ්මාන්ගේ පන්දුවකට ද සිල්වා ලකුණු 173කට දැවී ගියේය. මෙය ඔහුගේ ඉහළම ටෙස්ට් ලකුණු සංඛ්‍යාව වූ අතර ඔහු තරගය අතරතුරදී ඔහුගේ 23 වැනි ඉනිමේදී ටෙස්ට් ලකුණු 1,000 පසු කළේය, [[රෝයි ඩයස්]] සහ මයිකල් වැන්ඩෝට් සමඟ එක්ව ටෙස්ට් ලකුණු 1,000කට ළඟා වූ ශ්‍රී ලංකා වේගවත්ම පිතිකරුවා බවට පත්විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=2 February 2018 |title=Sri Lanka pile on the runs and eye big lead |url=https://www.espncricinfo.com/series/sl-in-bdesh-2017-18-1130733/bangladesh-vs-sri-lanka-1st-test-1130744/match-report-3 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; 2018 මැයි මාසයේදී, ඔහු 2018-19 වාරයට පෙර [[ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට් (ආයතනය)|ශ්‍රී ලංකා ක්‍රිකට්]] විසින් ජාතික කොන්ත්‍රාත්තුවක් ලබා දුන් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයින් 33 දෙනාගෙන් කෙනෙකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=22 May 2018 |title=Sri Lanka assign 33 national contracts with pay hike |url=https://www.icc-cricket.com/news/692671 |access-date=24 November 2022 |publisher=International Cricket Council}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=22 May 2018 |title=Sri Lankan players to receive pay hike |url=https://www.espncricinfo.com/story/sri-lankan-players-to-receive-pay-hike-1147340 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

=== නැවත වි20ජා පැත්තට ===
ද සිල්වා 2015 වසරේ පකිස්තානයට එරෙහිව විස්සයි20 සංචිතයට ඇතුළත් වූ දා සිට සෑම විටම ක්‍රීඩා කළේය. කෙසේ වෙතත්, ටෙස්ට් සහ එක්දින තරඟ වල ප්‍රබල දස්කම් වලින් පසුව, ධනංජය 2018 අගෝස්තු 14 වන දින දකුණු අප්‍රිකාවට එරෙහිව එක්-විස්සයි 20 තරඟයට ඇතුළත් කරන ලදී. තරගයේ දී, ඔහු තුන් ඉරියව් දස්කම් පෙන්වූ අතර, දකුණු අප්‍රිකාව ලකුණු 99කට දැවී ගිය අතර, එය T20I හි ඔවුන්ගේ අඩුම ලකුණු සංඛ්‍යාව විය. හඹා යාමේදී දිනේෂ් චන්දිමාල් සමගින් ලකුණු 53ක සබඳතාවක් ගොඩනැගුවේ කණ්ඩායම ජයග්‍රහණය කරා රැගෙන යමිනි. ද සිල්වාගේ තුන් ඉරියව් දස්කම් හේතුවෙන් තරගයේ වීරයා සම්මානය ද සිල්වාට හිමිවිය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Moonda |first=Firdose |date=14 August 2018 |title=Dinesh Chandimal guides Sri Lanka home in low-scoring thriller |url=http://www.espncricinfo.com/series/18629/report/1142589/sri-lanka-vs-south-africa-only-t20i-sa-in-sl-2018 |access-date=24 November 2022 |website=[[ESPNcricinfo]] |publisher=[[ESPN Inc.]]}}&lt;/ref&gt;

=== ස්ථිර මැද පෙළ ===
2019 අප්‍රේල් මාසයේදී ද සිල්වා [[2019 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය]] සඳහා වන [[2019 ක්‍රිකට් ලෝක කුසලානය කණ්ඩායම් සංචිත|ශ්‍රී ලංකා සංචිතයට]] නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=18 April 2019 |title=Thirimanne, Siriwardana, Vandersay picked in World Cup squad |url=https://www.espncricinfo.com/story/lahiru-thirimanne-milinda-siriwardana-jeffrey-vandersay-picked-in-sri-lanka-s-world-cup-squad-1181293 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=18 April 2019 |title=Jeevan Mendis, Siriwardana, Vandersay make comebacks in Sri Lanka World Cup squad |url=https://www.icc-cricket.com/news/1187360 |access-date=24 November 2022 |website=International Cricket Council}}&lt;/ref&gt; එංගලන්තයට එරෙහි තරගයේදී ඔහු පන්දු 9කදී කඩුලු 3ක් දවාගනිමින් එංගලන්තයට එරෙහිව ලකුණු 20ක ජයක් ලබා දුන්නේය. මෙය ශ්‍රී ලංකාව ලෝක කුසලාන තරඟාවලියකදී එංගලන්තයට එරෙහිව අඛණ්ඩව ලැබූ සිව්වන ජයග්‍රහණයයි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Gardner |first=Alan |date=21 June 2019 |title='On slower wickets, we can beat any team' - Dhananjaya de Silva |url=https://www.espncricinfo.com/story/on-slower-wickets-we-can-beat-any-team-dhananjaya-de-silva-1190131 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

2019 දෙසැම්බර් 15 වන දින, පකිස්ථානයට එරෙහි පළමු ටෙස්ට් තරඟයේදී ද සිල්වා සිය හයවන ටෙස්ට් ශතකය ලබා ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=15 December 2019 |title=Dhananjaya de Silva rates Rawalpindi hundred his second best in Tests |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28303763/dhananjaya-de-silva-rates-rawalpindi-hundred-second-best-tests |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ නොදැවී ලබාගත් ශතකයත් සමඟ වර්ෂාවෙන් බාධා එල්ල වූ තරගයකදී ශ්‍රී ලංකාව පළමු ඉනිමට ලකුණු 308ක් රැස් කළ අතර තරගය ජය පරාජයෙන් තොරව අවසන් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=15 December 2019 |title=Abid Ali, Babar Azam provide rousing finish to dank Test |url=https://www.espncricinfo.com/series/19430/report/1206635/day/5/pakistan-vs-sri-lanka-1st-test-icc-world-test-championship |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

2020 මාර්තු 1 වන දින, බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහි තුන්වන එක්දින තරඟයේදී, ද සිල්වා තරඟය අතරතුර ඔහුගේ මැණික් කටුවෙහි තුවාල විය. පසුව ඔහු බටහිර ඉන්දීය කොදෙව්වන්ට එරෙහි T20I තරඟාවලියෙන් ඉවත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2 March 2020 |title=Nuwan Pradeep, Dhananjaya de Silva out of West Indies T20Is |url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28821140/nuwan-pradeep-dhananjaya-de-silva-west-indies-t20is |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; 2020 දෙසැම්බරයේදී ඔහු ටෙස්ට් තරග දෙකකින් සමන්විත තරගාවලියක් සඳහා දකුණු අප්‍රිකාවේ සංචාරය කළේය . බොක්සිං ඩේ ටෙස්ට් තරගයේදී ඔහු සිය හත්වැනි ලකුණු 50 ලබා ගනිමින් දිනේෂ් චන්දිමාල් සමඟ එක්ව පළමු ඉනිම ශක්තිමත් කළේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=26 December 2020 |title=Dhananjaya de Silva and Dinesh Chandimal's contrasting half-centuries put Sri Lanka in box seat |url=https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-sa-2020-21-1237354/south-africa-vs-sri-lanka-1st-test-1237356/match-report-1 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ඔහු 79 වන විට දැඩි අපහසුතාවයක් පෙන්වමින්, බිම ඇද වැටීමෙන් පසු රිදවා විශ්‍රාම ගියේය, සහ පිටියෙන් පිටත සහ ඇඳුම් පැළඳුම් කාමරයට උදව් කිරීමට සිදු විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=26 December 2020 |title=Dhananjaya de Silva doubtful for rest of series after retiring hurt |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-vs-sri-lanka-1st-test-dhananjaya-de-silva-doubtful-for-rest-of-series-after-retiring-hurt-1245352 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; ක්‍රීඩාව අවසන් වීමෙන් පසු MRI ස්කෑන් පරීක්ෂණයකින් පසු, ඔහු 20% හෝ 30% ක කඳුළු සලමින් සිටින බව තහවුරු කළ අතර යථා තත්ත්වයට පත් වීමට සති දෙකක් අවශ්‍ය විය. ඔහු වහාම මාලාවේ ඉතිරි කොටස් වලින් නිදහස් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=27 December 2020 |title=Dhananjaya de Silva suffers torn thigh and will play no further part in South Africa Tests |url=https://www.espncricinfo.com/story/1st-test-sl-vs-sa-dhananjaya-de-silva-suffers-torn-thigh-and-will-play-no-further-part-in-south-africa-tests-1245411 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

2021 මැයි මාසයේදී [[බංග්ලාදේශ ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා සංචාරය, 2020–21|බංග්ලාදේශයට එරෙහිව]] පැවති පළමු ටෙස්ට් තරගයේදී ද සිල්වා සිය හත්වැනි ටෙස්ට් ශතකය ලබා ගත්තේය. ඔහු ශ්‍රී ලංකා නායක [[දිමුත් කරුණාරත්න]] සමගින් සිව්වැනි දිනය පුරාවටම කඩුල්ලක් නොදැවී පන්දුවට පහර දෙමින් වාර්තාගත සබඳතාවක් පිහිටුවීය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=25 April 2021 |title=Dimuth Karunaratne and Dhananjaya de Silva power Sri Lanka to 512/3 - Sentinelassam |url=https://www.sentinelassam.com/sports-news/dimuth-karunaratne-and-dhananjaya-de-silva-power-sri-lanka-to-5123-535365 |access-date=24 November 2022 |website=www.sentinelassam.com}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්ගේ සබඳතාව මහනුවර ටෙස්ට් තරගයකදී ඕනෑම කඩුල්ලක් සඳහා වූ වාර්තාවකි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=24 April 2021 |title=Sri Lanka's Dimuth Karunaratne hits 234no vs Bangladesh, shares record stand with Dhananjaya de Silva |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12285505/sri-lankas-dimuth-karunaratne-hits-234no-vs-bangladesh-shares-record-stand-with-dhananjaya-de-silva |access-date=24 November 2022 |website=Sky Sports}}&lt;/ref&gt; 2021 සැප්තැම්බර් මාසයේදී ද සිල්වා [[වි20 ලෝක කුසලානය 2021|2021 ICC පිරිමි T20 ලෝක කුසලානය]] සඳහා වන ශ්‍රී ලංකා සංචිතයට නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Fernando |first=Andrew Fidel |date=10 September 2021 |title=Theekshana and Rajapaksa surprise picks in Sri Lanka's T20 World Cup squad |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-2021-theekshana-and-rajapaksa-surprise-picks-in-sri-lanka-s-squad-1277263 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt; 2022 ජුනි මාසයේදී, ඕස්ට්‍රේලියානු ශ්‍රී [[ඕස්ට්‍රේලියා ක්‍රිකට් කණ්ඩායමේ ශ්‍රී ලංකා තරග සංචාරය 2022|ලංකා සංචාරයේදී]] ඕස්ට්‍රේලියානු A කණ්ඩායමට එරෙහිව ඔවුන්ගේ තරඟ සඳහා ශ්‍රී ලංකා A සංචිතයට ඔහු නම් කරන ලදී. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Sanjeewa |first=Kanishka |date=7 June 2022 |title=Sri Lanka 'A' squads announced for Australia 'A' games |url=https://www.thepapare.com/dhananjaya-de-silva-to-lead-15-member-sri-lanka-a-squad/ |access-date=24 November 2022 |website=The Papare}}&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියාවට එරෙහි ටෙස්ට් තරඟාවලිය අතරතුර, ධනංජයට [[කොවිඩ්-19|COVID-19]] ආසාදනය වූ අතර සෙසු ක්‍රීඩකයින් වන අසිත ප්‍රනාන්දු සහ ජෙෆ්රි වැන්ඩර්සේ සමඟ ගාල්ලේ පැවති දෙවන ටෙස්ට් තරඟයෙන් ඉවත් විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=7 July 2022 |title=Dhananjaya, Asitha and Vandersay join Sri Lanka's Covid-19 list |url=https://www.espncricinfo.com/story/sl-vs-aus-2nd-test-2022-dhananjaya-de-silva-asitha-fernando-and-jeffrey-vandersay-join-sri-lanka-covid-19-list-1323495 |access-date=24 November 2022 |website=ESPNcricinfo |publisher=ESPN Inc.}}&lt;/ref&gt;

2022 නොවැම්බර් 1 වන දින ද සිල්වා පනස් ශතකයක් ලබා ගත් අතර එම නිසා ශ්‍රී ලංකාව ඇෆ්ගනිස්ථානයට වඩා කඩුලු හයකින් ඉදිරියෙන් සිටියේය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=1 November 2022 |title=T20 World Cup: Wanindu Hasaranga, Dhananjaya de Silva Keep Sri Lanka's Semifinals Hopes Alive |url=https://sports.ndtv.com/t20-world-cup-2022/t20-world-cup-wanindu-hasaranga-dhananjaya-de-silva-keep-sri-lankas-semifinals-hopes-alive-3479398 |access-date=24 November 2022 |agency=[[NDTV]]}}&lt;/ref&gt;

2023 මාර්තු 20 වැනිදා වෙලින්ටන්හිදී [[නව සීලන්තය|නවසීලන්තයට]] එරෙහිව ද සිල්වා අර්ධ ශතකයක් ලබා ගත්තේය. ඔහුට ඔහුගේ 10 වැනි ටෙස්ට් ශතකය අහිමි වන්නේ ලකුණු 2ක් පමණි. මෙම ඉනිමේදී ඔහු ලකුණු 98ක් රැස් කළේය.

== යොමු කිරීම් ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකීය ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1991 උපත්]]</text>
      <sha1>eiap5g078fy6jg53ph2xkpfh9fm18s3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්පන්දන තරු</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109350</id>
    <revision>
      <id>788538</id>
      <parentid>681235</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T10:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8212" sha1="ej3s8c97bpklaldrn4261ws0aubgkzk" xml:space="preserve">[[File:PIA18848-PSRB1509-58-ChandraXRay-WiseIR-20141023.jpg|thumb|right|223x223px|[[PSR B1509−58]] – [[X-ray]]s from [[Chandra X-ray Observatory|Chandra]] are gold; [[Infrared]] from [[Wide-field Infrared Survey Explorer|WISE]] in red, green and blue/max.]]
[[File:Pulsar anim.ogv|thumb|right|Animation of a rotating pulsar. The sphere in the middle represents the neutron star, the curves indicate the magnetic field lines and the protruding cones represent the emission zones.]]
[[File:Lightsmall-optimised.gif|thumb|Illustration of the &quot;[[lighthouse]]&quot; effect produced by a pulsar.]]

'''ස්පන්දන තරු''' එසේත් නැත්නම් '''පල්සාර''' ({{en|pulsar}}) යනු ඒවායේ [[Poles of astronomical bodies#Magnetic poles|චුම්බක ධ්‍රැවවලින්]] [[electromagnetic radiation|විද්‍යුත් චුම්භක විකිරණ]] කදම්බ නිකුත් කරන, මෙන්ම ඉහළ චුම්බක ගුණ සහිත, භ්‍රමණය වන [[neutron star|න්‍යුට්‍රෝන තරු]] වේ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/nasa-s-nicer-delivers-best-ever-pulsar-measurements-1st-surface-map|title=NASA's NICER Delivers Best-ever Pulsar Measurements, 1st Surface Map|date=11 December 2019}}&lt;/ref&gt; මෙම විකිරණ නිරීක්ෂණය කළ හැක්කේ විමෝචන කදම්භය පෘථිවිය දෙසට යොමු වන විට පමණි. එනම් යම් [[lighthouse|ප්‍රදීපාගාරයක්]] දැකිය හැක්කේ නිරීක්ෂකයෙකුගේ දිශාවට ආලෝකය යොමු වන විට පමණක් වන්නා සේය. එම සිදුවීම මෙම තරුවලට ස්පන්දන පෙනුමක් ලබා දෙයි. ඉතා [[density|දැඩි]] වස්තු විශේෂයක් වන න්‍යුට්‍රෝන තරු සතුව කෙටි, නිත්‍ය භ්‍රමණ [[Period (physics)|කාලච්ඡෙද]] ඇත. ඒ හේතුකොට ගෙන මේවා මිලි තත්පර ගණනක සිට තත්පර ගණන් දක්වා පරාසයක ස්පන්දන අතර ඉතා නිරවද්‍ය පරතරයක් ඇතිව ජනිත කරයි. ස්පන්දන තරු [[ultra-high-energy cosmic ray|අතිශය අධි ශක්ති කොස්මික් කිරණ]] ප්‍රභව සඳහා උදාහරණ විමට ඉඩ ඇති වස්තු වේ. ([[centrifugal mechanism of acceleration|ත්වරණයේ කේන්ද්‍රාපසාරී යාන්ත්‍රණය]] ද බලන්න.)

== නිරුක්තිය ==
ඉංග්‍රීසි, '''පල්සාරය''' (pulsar) යන වදන '''ස්පන්දන රේඩියෝ ප්‍රභව''' යන අරුත් ඇති ('''''pulsa'''ting '''r'''adio source'' - පල්සේටිං රේඩියෝ සෝස්)&lt;ref&gt;{{cite book |title=Handbook of Pulsar Astronomy |author1=Nora Roberts |author2=D. R. Lorimer |author3=M. Kramer |edition=illustrated, herdruk |publisher=Cambridge University Press |year=2005 |isbn=9780521828239 |page=249 |url=https://books.google.com/books?id=OZ8tdN6qJcsC}} [https://books.google.com/books?id=OZ8tdN6qJcsC&amp;pg=PA249 Extract of page 249] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221116004442/https://books.google.com/books?id=OZ8tdN6qJcsC&amp;pg=PA249 |date=2022-11-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/pulsar|title=Definition of PULSAR|website=www.merriam-webster.com|date=31 May 2023 }}&lt;/ref&gt; යන්නේන් බිහිවී ඇතැයි සැලකෙයි.

== ආශ්‍රිත ලිපි ==
{{columns-list|colwidth=22em|
* [[Anomalous X-ray pulsar]]
* [[Black hole|කළු කුහර]]
* [[PSR J0737−3039|Double pulsar]]
* [[Magnetar|චුම්බක තරු]]
* [[Neutron star|න්‍යුට්‍රෝන තරු]]
* [[Optical pulsar]]
* [[Pulsar clock]]
* [[Pulsar planet]]
* [[Pulsar timing array]]
* [[Pulsar wind nebula]]
* [[Radio astronomy]]
* [[Radio star]]
* [[Rotating radio transient]]
* [[Soft gamma repeater]]
* [[Supernova remnant]]
* [[X-ray pulsar]]
}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|colwidth=30em|refs=

}}

== වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා ==
* {{cite book
| author = Lorimer, Duncan R.
| author2 = Kramer, Michael
| title = Handbook of Pulsar Astronomy
| date = 2004
| publisher = Cambridge University Press
| isbn = 978-0-521-82823-9
| url = https://books.google.com/books?id=OZ8tdN6qJcsC
|ref= Lorimer2004
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons category|Pulsars}}
* &quot;[https://web.archive.org/web/20120324071011/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/44540/title/Pinning_down_a_pulsar%E2%80%99s_age Pinning Down a Pulsar’s Age]&quot;. ''Science News''.
* &quot;[http://www.astronomynow.com/090610Astronomicalwhirlingdervisheshidetheiragewell.html Astronomical whirling dervishes hide their age well]&quot;. ''Astronomy Now''.
* [https://web.archive.org/web/20080227232705/http://www.einstein-online.info/de/images/einsteiger/pulsar.gif Animation of a Pulsar]. Einstein.com, 17 January 2008.
* &quot;[https://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A882218 The Discovery of Pulsars]&quot;. BBC, 23 December 2002.
* &quot;[http://www.aip.org/history/mod/ A Pulsar Discovery: First Optical Pulsar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071003093545/http://www.aip.org/history/mod/ |date=2007-10-03 }}&quot;. ''Moments of Discovery'', American Institute of Physics, 2007 (Includes audio and teachers guides).
* [http://www.jodcast.net/archive/200706/20070601-jodcast-interview-high.mp3 Discovery of Pulsars]: Interview with Jocelyn Bell Burnell. Jodcast, June 2007 ([http://www.jodcast.net/archive/200706/20070601-jodcast-interview-low.mp3 Low Quality Version]).
* [http://www.astronomycast.com/astronomy/stars/compact-objects/ep-158-pulsars/ Audio: Cain/Gay – Astronomy Cast. Pulsars – Nov 2009]
* {{cite simbad | title=PSR B1919+21 }}
* Australia National Telescope Facility: [http://www.atnf.csiro.au/research/pulsar/psrcat/ Pulsar Catalogue]
* Johnston, William Robert. &quot;[http://www.johnstonsarchive.net/relativity/binpulstable.html List of Pulsars in Binary Systems]&quot;. Johnston Archive, 22 March 2005.
* Staff Writers. &quot;[http://www.spacedaily.com/reports/Scientists_Can_Predict_Pulsar_Starquakes.html Scientists Can Predict Pulsar Starquakes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606175120/http://www.spacedaily.com/reports/Scientists_Can_Predict_Pulsar_Starquakes.html |date=2011-06-06 }}&quot;. ''Space Daily'', 7 June 2006.
* Staff Writers. &quot;[http://www.spacedaily.com/reports/XMM_Newton_Makes_New_Discoveries_About_Old_Pulsars_999.html XMM-Newton Makes New Discoveries About Old Pulsars]&quot;. ''Space Daily'', 27 July 2006.
* Than, Ker. &quot;[http://www.space.com/scienceastronomy/060727_dead_stars.html Hot New Idea: How Dead Stars Go Cold]&quot;. Space.com, 27 July 2006.
* [http://www.cosmosmagazine.com/news/2260/new-kind-pulsar-discovered &quot;New Kind of Pulsar Discovered&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021083513/http://www.cosmosmagazine.com/news/2260/new-kind-pulsar-discovered |date=2008-10-21 }}. Cosmos Online.
*  [http://www.zmescience.com/science/news-science/white-dwarf-pulsar-discovered/ &quot;Astronomers discover the first white dwarf pulsar in history&quot;]. zmescience.com.

{{Neutron star}}
{{White dwarf}}
{{Stellar core collapse}}
{{Star}}
{{Variable star topics}}
{{Supernovae}}
{{Radio surveys}}
{{Portal bar|Astronomy|තාරකා|Spaceflight|අභ්‍යවකාශය|සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:ස්පන්දන තරු| ]]
[[ප්‍රවර්ගය:වීඩියෝ ක්ලිප ඇතුළත් ලිපි]]
[[Category:Radio astronomy]]
[[Category:Star types]]
[[Category:Stellar phenomena]]</text>
      <sha1>ej3s8c97bpklaldrn4261ws0aubgkzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Airtight Games</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141080</id>
    <revision>
      <id>788522</id>
      <parentid>643495</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T20:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1309" sha1="ditc5xg2ltdkdby6v0xd203i37b5de9" xml:space="preserve">Airtight Games යනු FASA Studio, Will Vinton Studios, Microsoft සහ අනෙකුත් චිත්‍රාගාරවල හිටපු සේවකයින් විසින් 2004 දී ආරම්භ කරන ලද ස්වාධීන වීඩියෝ ක්‍රීඩා සංවර්ධකයෙකි.

== සමාගම වසා දැමීම ==
2014 ජූලි 2 වන දින, සූදු මාධ්‍ය වාර්තාවලට අනුව, චිත්‍රාගාරය වසා දැමුණි - එහි අවසන් ක්‍රීඩාව නිකුත් වී සති කිහිපයකට පසුව, ඝාතනය: ආත්මය සැක කරන ලදී.

== නිර්මාණය කරන ලද ක්‍රීඩා ==

* අඳුරු හිස්
* ක්වොන්ටම් ප්‍රහේලිකාව
* පික්ස්ල්ඩ්
* ඩර්ප් බයික්
* සෝල් ෆ්ජෝර්ඩ්
* ඝාතනය: ආත්ම සැකකරු

== බාහිර සබැඳි ==

* [https://airtightgames.com/ සමාගමේ නිල වෙබ් අඩවිය]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</text>
      <sha1>ditc5xg2ltdkdby6v0xd203i37b5de9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විශාලතම හා බරම සතුන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176562</id>
    <revision>
      <id>788534</id>
      <parentid>786346</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T08:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="174049" sha1="p67jtbrbhgfeeerrwpmd7k9b15r13jm" xml:space="preserve">{{Short description|None}}
{{translate}}
{{Multiple image
  |perrow=2/2/2
  |total_width=275
  |image1=African Bush Elephant.jpg
  |image2=Anim1754 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg
  |image3=Colossal squid at Te Papa.jpg
|footer=ඉහළ වමේ සිට දක්ෂිණාවර්තව: අප්‍රිකානු පඳුරු අලියෙක්, දැනට පවතින විශාලතම භූමිෂ්ඨ සත්වයා; නිල් තල්මසා, මෙතෙක් සිටි විශාලතම සත්වයා; සහ දැවැන්ත දැල්ලන්, විශාලතම අපෘෂ්ඨවංශිකයා
}}
දැනට ජීවතුන් අතර සිටින විශාලතම සත්වයා [[නිල් තල්මහ]] ය. වාර්තාගත උපරිම බර {{convert|27.6|m|ft}}යක නිදර්ශකයක් සඳහා ටොන් 190 (එක්සත් ජනපද ටොන් 209) වන අතර, {{convert|33|m|ft}} දක්වා දිග ඒවා වාර්තා කර ඇති නමුත් බර කර නොමැත.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;&gt;Wood, Gerald ''The Guinness Book of Animal Facts and Feats'' (1983) {{ISBN|978-0-85112-235-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Davies|first1=Ella|title=The longest animal alive may be one you never thought of|url=http://www.bbc.com/earth/story/20160420-the-longest-animal-alive-may-not-be-the-blue-whale|website=BBC Earth|access-date=14 February 2018|language=en|date=20 April 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-mammal|title=Largest mammal|website=Guinness World Records}}&lt;/ref&gt; It is estimated that this individual could have a mass of 250 [[tonne]]s or more.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Motani |first1=Ryosuke |last2=Pyenson |first2=Nicholas D. |title=Downsizing a heavyweight: factors and methods that revise weight estimates of the giant fossil whale Perucetus colossus |journal=PeerJ |date=29 February 2024 |volume=12 |pages=e16978 |doi=10.7717/peerj.16978 |doi-access=free |pmid=38436015 |pmc=10909350 |language=en |issn=2167-8359}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=qGK6a6_tQEI| archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211111/qGK6a6_tQEI| archive-date=11 November 2021 | url-status=live|title=How Large Are Blue Whales Really? Size Comparison| date=22 February 2019|access-date=18 October 2019|via=www.youtube.com}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | url=https://www.deviantart.com/palaeozoologist/journal/How-big-are-blue-whales-And-what-does-big-mean-430992285 |title = How big are blue whales? And what does 'big' mean? By palaeozoologist on DeviantArt| date=February 2014 }}&lt;/ref&gt; The longest non-[[colonial animal]] is the [[lion's mane jellyfish]] ({{cvt|120|ft|m|order=flip|disp=comma}}).&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = McClain | first1 = Craig R. | last2 = Balk | first2 = Meghan A. | last3 = Benfield | first3 = Mark C. | last4 = Branch | first4 = Trevor A. | last5 = Chen | first5 = Catherine | last6 = Cosgrove | first6 = James | last7 = Dove | first7 = Alistair DM | last8 = Gaskins | first8 = Leo C. | last9 = Helm | first9 = Rebecca R. | date = 13 January 2015 | title = Sizing ocean giants: patterns of intraspecific size variation in marine megafauna | journal = PeerJ | language = en | volume = 3 | pages = E715 |doi = 10.7717/peerj.715 | issn = 2167-8359 | pmc = 4304853 | pmid= 25649000 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

In 2023, paleontologists estimated that the extinct whale ''[[Perucetus]]'', discovered in Peru, may have outweighed the blue whale, with a mass of {{cvt|85|to(-)|340|t|ST LT}}.&lt;ref name=&quot;BianucciEtAl&quot;&gt;{{cite journal |last1=Bianucci |first1=Giovanni |last2=Lambert |first2=Olivier |last3=Urbina |first3=Mario |last4=Merella |first4=Marco |last5=Collareta |first5=Alberto |last6=Bennion |first6=Rebecca |last7=Salas-Gismondi |first7=Roberto |last8=Benites-Palomino |first8=Aldo |last9=Post |first9=Klaas |last10=de Muizon |first10=Christian |last11=Bosio |first11=Giulia |last12=Di Celma |first12=Claudio |last13=Malinverno |first13=Elisa |last14=Paolo Pierantoni |first14=Pietro |last15=Maria Villa |first15=Igor |last16=Amson |first16=Eli |title=A heavyweight early whale pushes the boundaries of vertebrate morphology |journal=Nature |date=2 August 2023 |volume=620 |issue=7975 |pages=824–829 |doi=10.1038/s41586-023-06381-1 |pmid=37532931 |bibcode=2023Natur.620..824B |s2cid=260433513 | url= https://www.nature.com/articles/s41586-023-06381-1 | access-date=2 August 2023}}&lt;/ref&gt; However, more recent studies suggest this whale was much smaller than previous estimates putting its weight at 60 to 113 tonnes.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Pester |first1=Patrick |date=8 March 2024 |title=Colossus the enormous 'oddball' whale is not the biggest animal to ever live, scientists say |url=https://www.livescience.com/animals/extinct-species/colossus-the-enormous-oddball-whale-is-not-the-biggest-animal-to-ever-live-scientists-say |work=Lve Science |access-date=11 March 2024}}&lt;/ref&gt; While controversial, estimates for the weight of the [[sauropod]] ''[[Bruhathkayosaurus]]'' suggest it was around 110–170 tons, with the highest estimate being 240 tons, if scaled with ''[[Patagotitan]]'', although actual fossil remains no longer exist, and that estimation is based on described dimensions in 1987.&lt;ref name=&quot;Bruhathkayosaurus2023&quot;/&gt; In April 2024, ''[[Ichthyotitan severnensis]]'' was established as a valid [[shastasaurid]] taxon and is considered both the largest marine reptile ever discovered and the largest macropredator ever discovered. The Lilstock specimen was estimated to be around {{convert|26|m|ft}} whilst the Aust specimen was an even more impressive {{convert|30|to|35|m|ft}} in length. Whilst no weight estimates was made as of yet, Ichthyotitan would have easily rivalled or surpassed the blue whale.&lt;ref name=&quot;SciNews2018&quot;&gt;{{Cite news |author=News Staff |date=11 April 2018 |title=Giant Triassic Ichthyosaur is One of Biggest Animals Ever {{!}} Paleontology {{!}} Sci-News.com |url=https://www.sci.news/paleontology/giant-triassic-ichthyosaur-05901.html |access-date=20 April 2024 |language=en-US |website=SciNews |archive-date=20 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240420161626/https://www.sci.news/paleontology/giant-triassic-ichthyosaur-05901.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=NewsScientist&gt;{{Cite news |last=Marshall |first=Michael |date=29 December 2022 |title=Largest ever animal may have been Triassic ichthyosaur super-predator |url=https://www.newscientist.com/article/mg25634180-900-largest-ever-animal-may-have-been-triassic-ichthyosaur-super-predator/ |access-date=22 April 2024 |language=en-US |website=NewsScientist |archive-date=18 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418073048/https://www.newscientist.com/article/mg25634180-900-largest-ever-animal-may-have-been-triassic-ichthyosaur-super-predator/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; The upper estimates of weight for these prehistoric animals would have easily rivaled or exceeded the largest rorquals and sauropods.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/animals/why-the-blue-whale-might-not-be-the-largest-animal-in-history.html|title=Why the Blue Whale Might Not Be the Largest Animal in History|website=World Atlas|date=January 2024 }}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;

The [[African bush elephant]] (''Loxodonta africana'') is the largest living land animal. A native of various open habitats in sub-Saharan Africa, males weigh about {{convert|6.0|tonne|lb}} on average.&lt;ref&gt;{{cite book |doi=10.1002/9780470344484.ch16 |chapter=Neonatal Care and Hand Rearing |title=Biology, Medicine, and Surgery of Elephants |year=2006 |last1=Emanuelson |first1=Karen |pages=223–241 |isbn=978-0-470-34448-4 }}&lt;/ref&gt; The largest elephant ever recorded was shot in [[Angola]] in 1974. It was a male measuring {{convert|10.67|m|ft}} from trunk to tail and {{convert|4.17|m|ft}} lying on its side in a projected line from the highest point of the shoulder, to the base of the forefoot, indicating a standing shoulder height of {{convert|3.96|m|ft}}. This male had a computed weight of 10.4 to 12.25 tonnes.&lt;ref name=&quot;Wood&quot;/&gt;

== ජීවත්වන බරම සතුන් ==
ජීවත්වන බරම සතුන් සියල්ල තල්මසුන්ය. විශාල තල්මසෙකුගේ මුළු සිරුරම කිසිදු තරාදියකට සවි කළ නොහැකි බැවින්, බොහෝමයක් කොටස් මගින් බර කර ඇත.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ස්ථානය
! සත්වයා
! සාමාන්‍ය ස්කන්ධය&lt;br /&gt;[ටොන්]
! උපරිම ස්කන්ධය&lt;br /&gt;[ටොන්]
! සාමාන්‍ය මුළු දිග&lt;br /&gt;[මී (අඩි)]
|-
| 1 || [[නිල් තල්මහ|නිල් තල්මසා]]&lt;ref name=&quot;NYT-20240229&quot;&gt;{{cite news |last=Zimmer |first=Carl |authorlink=Carl Zimmer |title=Researchers Dispute Claim That Ancient Whale Was Heaviest Animal Ever - A new study argues that Perucetus, an ancient whale species, was certainly big, but not as big as today's blue whales. |url=https://www.nytimes.com/2024/02/29/science/giant-whale-perucetus.html |date=29 February 2024 |work=[[The New York Times]] |url-status=live |archiveurl=https://archive.today/20240229131654/https://www.nytimes.com/2024/02/29/science/giant-whale-perucetus.html |archivedate=29 February 2024 |accessdate=2 March 2024 }}&lt;/ref&gt; || 110&lt;ref name=&quot;IWC&quot;&gt;Mark Tandy. [http://iwcoffice.org/lives Lives of Whales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170616172845/http://iwcoffice.org/lives |date=16 June 2017 }}. Iwcoffice.org&lt;/ref&gt;|| 190&lt;ref name=&quot;Wood&quot; /&gt;|| 24 (79)&lt;ref&gt;[http://www.marinemammalcenter.org/education/marine-mammal-information/cetaceans/blue-whale.html Blue Whale]. The Marine Mammal Center&lt;/ref&gt;
|-
| 2 || [[North Pacific right whale]] || 60&lt;ref&gt;[http://seagrant.uaf.edu/marine-ed/mm/fieldguide/right-whale.html North Pacific Right Whale &amp;#124; Marine education &amp;#124; Alaska Sea Grant]. Seagrant.uaf.edu (15 February 2008)&lt;/ref&gt; || 120&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 15.5 (51)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;
|-
| 3 || [[Southern right whale]] || 58&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt; || 110&lt;ref name= Stewart&gt;Stewart, et al, ''National Audubon Society Guide to Marine Mammals of the World''. Knofp (2002), {{ISBN|978-0-375-41141-0}}&lt;/ref&gt; || 15.25 (50)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;
|-
| 4 || [[Fin whale]] || 57&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt; || 120&lt;ref name= Stewart/&gt; || 19.5 (64)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;
|-
| 5 || [[Bowhead whale]] || 54.5&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://marinebio.org/species.asp?id=278 Bowhead Whales, Balaena mysticetus]. Marinebio.org (30 September 2011)&lt;/ref&gt; || 120&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 15 (49)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;
|-
| 6 || [[North Atlantic right whale]] || 54&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.maine.gov/ifw/wildlife/species/endangered_species/northern_right_whale/index.htm Maine Department of Inland Fisheries and Wildlife – Maine Endangered Species Program/Northern Right Whale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110908022814/http://www.maine.gov/ifw/wildlife/species/endangered_species/northern_right_whale/index.htm |date=8 September 2011 }}. Maine.gov&lt;/ref&gt; || 110&lt;ref name=&quot;Stewart&quot;/&gt;&lt;ref name= Euba&gt;[http://www.animalinfo.org/species/cetacean/eubaglac.htm#Weight North Atlantic Right Whale]. Animal Info (2 November 2005)&lt;/ref&gt; || 15 (49)&lt;ref name= IWC/&gt;&lt;ref name= Euba/&gt;
|-
| 7 || [[Sperm whale]] || 31.25&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;&lt;ref name= Whitehead&gt;Whitehead, H. (2002). ''Sperm whale Physeter macrocephalus''. In Perrin, W., Würsig B. and Thewissen, J.. Encyclopedia of Marine Mammals. Academic Press. pp. 1165–1172. {{ISBN|0-12-551340-2}}&lt;/ref&gt; || 57&lt;ref&gt;[https://uk.whales.org/whales-dolphins/species-guide/sperm-whale/ WDC - Sperm Whale]&lt;/ref&gt; || 13.25 (43.5)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;&lt;ref name= Whitehead/&gt;
|-
| 8 || [[Humpback whale]] || 29&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.animalinfo.org/species/cetacean/meganova.htm Humpback Whale]. Animal Info (1 February 2005)&lt;/ref&gt; || 48&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=QdlJ3SbwUIgC&amp;pg=PA225|title=The mammals of Texas|author1=David J. Schmidly |author2=William B. Davis |publisher=University of Texas Press|year=2004|isbn=9780292702417}}&lt;/ref&gt; || 13.5 (44)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;
|-
| 9 || [[Sei whale]] || 22.5&lt;ref name = &quot;IWC&quot;/&gt; || 45&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uk.whales.org/species-guide/sei-whale |title=Sei Whale Species Guide |publisher=Whale and Dolphin Conservation (WDC)|access-date=2 March 2016}}&lt;/ref&gt; || 14.8 (49)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;
|-
| 10 || [[Gray whale]] || 19.5&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt; || 45&lt;ref&gt;{{cite book|author1=Bernd G. Würsig|author2=J. G. M. Thewissen|title=Encyclopedia of Marine Mammals|url=https://books.google.com/books?id=TwFUimDtz7sC&amp;pg=PA70|year=2002|publisher=Gulf Professional Publishing|isbn=978-0-12-551340-1|page=70}}&lt;/ref&gt; || 13.5 (44)&lt;ref name=&quot;IWC&quot;/&gt;
|}
[[File:Marine megafauna Infographic.jpg|thumb|[[Infographic]] showing the size of marine [[megafauna]].]]

[[File:Blue Whale 001 body bw.jpg|thumb|The [[blue whale]] is the heaviest living animal.]]

==බරම භූමිෂ්ඨ සතුන්==
බරම ගොඩබිම සතුන් සියල්ලම ක්ෂීරපායින් වේ. අප්‍රිකානු අලියා දැන් විශේෂ දෙකක් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත, අප්‍රිකානු පඳුරු අලි සහ අප්‍රිකානු වනාන්තර අලි, ඔවුන් දැන් සාමාන්‍යයෙන් වෙනම විශේෂ දෙකක් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20101224161928/http://news.nationalgeographic.com/news/2010/12/101222-african-elephants-two-species-new-science/ African Elephant Really Two Wildly Different Species]. News.nationalgeographic.com (22 December 2010)&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! ස්ථානය
! සත්වයා
! සාමාන්‍ය ස්කන්ධය&lt;br /&gt;[ටොන්]
! උපරිම ස්කන්ධය&lt;br /&gt;[ටොන්]
! සාමාන්‍ය මුළු දිග&lt;br /&gt;[මී (අඩි)]
|-
| 1 || [[අප්‍රිකානු පඳුරු අලියා]]
 || 6&lt;ref&gt;[http://animaldiversity.org/site/accounts/information/Loxodonta_africana.html ADW: Loxodonta africana: Information]. Animaldiversity.ummz.umich.edu&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Georges Frei. [http://www.upali.ch/weight_en.html Weight and Size of elephants in zoo and circus]. Upali.ch&lt;/ref&gt; || 10.4&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Larramendi | first1 = A. | year = 2016 | title = Shoulder height, body mass and shape of proboscideans | journal = Acta Palaeontologica Polonica | volume = 61 | doi = 10.4202/app.00136.2014 | s2cid = 2092950 | url = https://www.app.pan.pl/archive/published/app61/app001362014.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20160824042509/http://www.app.pan.pl/archive/published/app61/app001362014.pdf | archive-date = 24 August 2016 | url-status = live | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;|| 7 (23)&lt;ref&gt;[http://www.theanimalfiles.com/mammals/elephants/african_elephant.html African Elephant]. The Animal Files&lt;/ref&gt;
|-
| 2 || [[ආසියානු අලියා]] || 4.5&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;&lt;ref name=Elephas&gt;[[Jeheskel Shoshani|Shoshani, J]]. and Eisenberg, J. F. [http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-182-01-0001.pdf Elephas maximus]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430131057/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-182-01-0001.pdf |date=30 April 2013 }} Mammalian Species (1982) 182:1–8&lt;/ref&gt; || 8.15&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 6.8 (22.3)&lt;ref name= Elephas/&gt;
|-
| 3 || [[අප්‍රිකානු වනාන්තර අලියා]] || 2.7&lt;ref name=&quot;arkive.org&quot;&gt;[http://www.arkive.org/forest-elephant/loxodonta-cyclotis/ Forest elephant videos, photos and facts – Loxodonta cyclotis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141024160446/http://www.arkive.org/forest-elephant/loxodonta-cyclotis/ |date=24 October 2014 }}. ARKive&lt;/ref&gt; || 6.0&lt;ref name=&quot;arkive.org&quot;/&gt; || 6.2 (20.3)&lt;ref&gt;[http://wildpro.twycrosszoo.org/S/0MProboscidae/Elephantidae/Loxodonta/Loxodonta_cyclotis/01LoxCycAMWtHt.htm Forest Elephant Loxodonta cyclotis – Appearance/Morphology: Measurement and Weight (Literature Reports)]. Wildpro.twycrosszoo.org {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130511023426/http://wildpro.twycrosszoo.org/S/0MProboscidae/Elephantidae/Loxodonta/Loxodonta_cyclotis/01LoxCycAMWtHt.htm |date=11 May 2013 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 4 || [[සුදු රයිනෝසිරස්]] || 2&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.worldwildlife.org/species/white-rhino|title=White Rhino - Species - WWF|website=World Wildlife Fund|access-date=14 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.arkive.org/white-rhinoceros/ceratotherium-simum/#text=Facts White rhinoceros videos, photos and facts – Ceratotherium simum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150509053256/http://www.arkive.org/white-rhinoceros/ceratotherium-simum/#text=Facts |date=9 May 2015 }}. ARKive (6 August 2004)&lt;/ref&gt; || 4.5&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.viuzza.net/travel/viuzza-wildlife-rhinoceros.htm|title=African Rhinoceros|website=viuzza.net|access-date=14 June 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150714162027/http://www.viuzza.net/travel/viuzza-wildlife-rhinoceros.htm|archive-date=14 July 2015}}&lt;/ref&gt; || 4.4 (14.4)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100203072615/http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/white-rhinoceros White Rhinoceroses, White Rhinoceros Pictures, White Rhinoceros Facts]. Animals.nationalgeographic.com&lt;/ref&gt;
|-
| 5 || [[ඉන්දියානු රයිනෝසිරස්]] || 1.9&lt;ref&gt;[http://www.arkive.org/indian-rhinoceros/rhinoceros-unicornis/ Indian rhinoceros videos, photos and facts – Rhinoceros unicornis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111004205550/http://www.arkive.org/indian-rhinoceros/rhinoceros-unicornis/ |date=4 October 2011 }}. ARKive&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Laurie, W. A.; Lang, E. M. and Groves, C. P. [http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-211-01-0001.pdf Rhinocerus unicorns] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629025307/http://www.science.smith.edu/msi/pdf/i0076-3519-211-01-0001.pdf |date=29 June 2017 }}. Mammalian Species (1983) 211:1–6&lt;/ref&gt; || 4.0&lt;ref name=&quot;BoitaniLuigi&quot;&gt;Boitani, Luigi, ''Simon &amp; Schuster's Guide to Mammals''. Simon &amp; Schuster/Touchstone Books (1984), {{ISBN|978-0-671-42805-1}}&lt;/ref&gt; || 4.2 (13.8)&lt;ref&gt;[http://www.ultimateungulate.com/Perissodactyla/Rhinoceros_unicornis.html Indian rhinoceros] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110926233017/http://www.ultimateungulate.com/Perissodactyla/Rhinoceros_unicornis.html |date=26 September 2011 }}. Ultimateungulate.com&lt;/ref&gt;
|-
| 6 || [[හිපපොටේමස්]] || 1.8&lt;ref&gt;Eltringham, S.K. (1999). ''The Hippos''. Poyser Natural History Series. London: Academic Press. {{ISBN|0-85661-131-X}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.learnanimals.com/hippopotamus/ Hippopotamus]. Learnanimals.com&lt;/ref&gt; || 4.5&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hippopotamus amphibius (hippopotamus)|url=http://animaldiversity.org/accounts/Hippopotamus_amphibius/|website=Animal Diversity Web}}&lt;/ref&gt; || 5.05 (16.5)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100114002745/http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/hippopotamus/ Hippopotamuses, Hippopotamus Pictures, Hippopotamus Facts]. Animals.nationalgeographic.com&lt;/ref&gt;
|-
| 7 || [[ජාවා රයිනෝසිරස්]] || 1.75&lt;ref&gt;[http://www.animalinfo.org/species/artiperi/rhinsond.htm Javan Rhinoceros]. Animal Info (26 November 2005)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://onehornedrhino.org/info/javan_rhino.htm Javan Rhino]. Onehornedrhino.org {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111013140033/http://onehornedrhino.org/info/javan_rhino.htm |date=13 October 2011 }}&lt;/ref&gt; || 2.3&lt;ref&gt;[http://www.arkive.org/javan-rhinoceros/rhinoceros-sondaicus/#text=Facts Javan rhinoceros videos, photos and facts – Rhinoceros sondaicus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927210453/http://www.arkive.org/javan-rhinoceros/rhinoceros-sondaicus/#text=Facts |date=27 September 2011 }}. ARKive&lt;/ref&gt; || 3.8 (12.5)&lt;ref&gt;[http://www.edgeofexistence.org/mammals/species_info.php?id=11 EDGE :: Mammal Species Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171108202706/http://www.edgeofexistence.org/mammals/species_info.php?id=11 |date=8 November 2017 }} Edgeofexistence.org (12 November 2010)&lt;/ref&gt;
|-
| 8 || [[කළු රයිනෝසිරස්]] || 1.1&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100207180019/http://animals.nationalgeographic.com/animals/mammals/black-rhinoceros/ Black Rhinoceroses, Black Rhinoceros Pictures, Black Rhinoceros Facts]. Animals.nationalgeographic.com&lt;/ref&gt; || 2.9&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Hillman-Smith |first1=A. K. Kes |last2=Groves |first2=Colin P. |title=Diceros bicornis |journal=Mammalian Species |date=1994 |issue=455 |pages=1–8 |doi=10.2307/3504292 |jstor=3504292 |s2cid=253955264 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; || 4 (13.1)&lt;ref name=&quot;ref141&quot;&gt;[http://animaldiversity.org/site/accounts/information/Diceros_bicornis.html ADW: Diceros bicornis: Information]. (9 April 2009)&lt;/ref&gt;
|-
| 9 || [[ජිරාෆ්]] || 1.0&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 2&lt;ref&gt;Owen-Smith, R. Norman, ''Megaherbivores: The Influence of Very Large Body Size on Ecology''. Cambridge University Press (1992), {{ISBN|978-0-521-42637-4}}&lt;/ref&gt; || 5.15 (16.9)&lt;ref name=&quot;theanimalfiles&quot;&gt;[http://www.theanimalfiles.com/mammals/hoofed_mammals/giraffe.html Giraffe]. The Animal Files&lt;/ref&gt;
|-
| 10 || [[Gaur]] || 0.95&lt;ref name= China&gt;Smith, A. T., Xie, Y. (eds.) (2008) [https://books.google.com/books?id=ka-9f68nPT4C&amp;pg=PA472 ''A Guide to the Mammals of China'']. Princeton University Press, Princeton Oxfordshire. p. 472 {{ISBN|0691099847}}&lt;/ref&gt; || 1.5&lt;ref name=China/&gt; || 3.8 (12.5)&lt;ref name= Seaworld&gt;[https://seaworld.org/en/animal-info/animal-infobooks/walrus/physical-characteristics Walrus: Physical Characteristics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181120080459/https://seaworld.org/en/animal-info/animal-infobooks/walrus/physical-characteristics |date=20 November 2018 }}. Seaworld.org&lt;/ref&gt;
|}

==Vertebrates==

===Mammals (Mammalia)===
{{main|List of largest mammals}}
[[File:Rhino sizes English.png|thumb|right|Size of ''[[Paraceratherium]]'' (dark grey) compared to a human and other rhinos (though one study suggests ''[[Palaeoloxodon namadicus]]'' may have been a larger land mammal)]]
The [[blue whale]] is the largest [[mammal]] of all time, with the longest known specimen being {{convert|33|m|ft|1|abbr=on}} long and the heaviest weighted specimen being 190 tonnes.&lt;ref name=&quot;NYT-20240229&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/largest-mammal | title=Largest mammal }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://animaldiversity.org/accounts/Balaenoptera_musculus/ | title=Balaenoptera musculus (Blue whale) | website=[[Animal Diversity Web]] }}&lt;/ref&gt; The extinct whale species ''[[Perucetus|Perucetus colossus]]'' was shorter than the blue whale, at 17.0–20.1 meters (55.8–65.9&amp;nbsp;ft) but it is estimated to have rivaled or surpassed it in weight, at 85–340 tonnes. At the highest estimates, this would make ''Perucetus'' the heaviest known animal in history.&lt;ref name=&quot;BianucciEtAl&quot; /&gt;

The largest land mammal extant today is the [[African bush elephant]]. The largest extinct land mammal known was long considered to be ''[[Paraceratherium]] orgosensis'', a rhinoceros relative thought to have stood up to {{convert|4.8|m|ft|1|abbr=on}} tall, measured over {{convert|7.4|m|ft|1|abbr=on}} long and may have weighed about 17 tonnes.&lt;ref name=probos_mass/&gt;&lt;ref name=&quot;Fortelius&quot;&gt;{{Cite journal | doi = 10.1111/j.1096-3642.1993.tb02560.x| title = The largest land mammal ever imagined| journal = Zoological Journal of the Linnean Society| volume = 108| pages = 85–101| year = 1993| last = Fortelius | first = M.; Kappelman, J. }}&lt;/ref&gt; In 2015, a study suggested that the extinct elephant ''[[Palaeoloxodon namadicus]]'' may have been the largest land mammal ever, based on a fragmentary femur estimated to belong to an individual with maximum weight of 22 tonnes. This author also suggested that the extinct mastodon ''[[&quot;Mammut&quot; borsoni]]'' may have rivalled ''P. namadicus'' in size.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://mentalfloss.com/article/66361/ancient-elephant-may-have-been-biggest-land-mammal-ever|title=An Ancient Elephant May Have Been Biggest Land Mammal Ever|date=17 July 2015|access-date=21 April 2017|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=probos_mass&gt;{{Cite journal | last1 = Larramendi | first1 = A. | year = 2016 | title = Shoulder height, body mass and shape of proboscideans | journal = Acta Palaeontologica Polonica | volume = 61 | doi = 10.4202/app.00136.2014 | s2cid = 2092950 | url = https://www.app.pan.pl/archive/published/app61/app001362014.pdf | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

===Stem-mammals (Synapsida)===
[[File:Lisowicia Size Comparison.svg|thumb|''[[Lisowicia|Lisowicia bojani]]'', likely the biggest non-mammal synapsid ever, compared to a human]]
The [[Late Triassic]] ''[[Lisowicia|Lisowicia bojani]]'', from what is now southern [[Poland]], probably was the largest of all non-mammalian [[synapsid]]s (most of which became extinct 250 million years ago), at {{convert|4.5|m|ft|abbr=on}} in length, {{convert|2.6|m|ft|abbr=on}} in height and {{cvt|9|t|lb}} in weight.&lt;ref name=&quot;NYT-20190104&quot; /&gt; However, one study suggested a more conservative weight of 4.87 tonnes to 7.02 tonnes for the adult taxon, with an average body mass of 5.88 tonnes.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Romano|first1=Marco|last2=Manucci|first2=Fabio|date=14 June 2019|title=Resizing Lisowicia bojani: volumetric body mass estimate and 3D reconstruction of the giant Late Triassic dicynodont|journal=Historical Biology|volume=33|issue=4|pages=474–479|doi=10.1080/08912963.2019.1631819|s2cid=196679837|issn=0891-2963}}&lt;/ref&gt; The largest carnivorous synapsid was ''[[Anteosaurus]]'' at {{convert|5|–|6|m|ft|abbr=on}} and {{convert|500|–|600|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name=Anteosaurus&gt;[http://palaeos.com/vertebrates/therapsida/anteosauridae.html#Anteosaurus Anteosaurus]. Palaeos.com&lt;/ref&gt;
;Caseasaurs (Caseasauria)
:The herbivorous ''[[Alierasaurus]]'' was the largest [[Caseidae|caseid]] and the largest [[amniote]] to have lived at the time, with an estimated length around {{cvt|6-7|m|0}}.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Romano |first1=Marco |last2=Citton |first2=Paolo |last3=Maganuco |first3=Simone |last4=Sacchi |first4=Eva |last5=Caratelli |first5=Martina |last6=Ronchi |first6=Ausonio |last7=Nicosia |first7=Umberto |date=2019 |editor-last=Somerville |editor-first=I. D. |title=New basal synapsid discovery at the P outcrop of Torre del Porticciolo ( A lghero, I taly) |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/gj.3250 |journal=Geological Journal |language=en |volume=54 |issue=3 |pages=1554–1566 |doi=10.1002/gj.3250 |s2cid=133755506 |issn=0072-1050}}&lt;/ref&gt; Another huge caseasaur is ''[[Cotylorhynchus|Cotylorhynchus hancocki]]'', with an estimated length and weight of at least {{cvt|6|m|0}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://permian.stratigraphy.org/files/20180825094514307.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203104036/http://permian.stratigraphy.org/files/20180825094514307.pdf|url-status=live|archive-date=3 December 2018|title=Permian Stratigraphy – International Commission on Stratigraphy International Union of Geological Sciences|access-date=15 September 2022}}&lt;/ref&gt; and more than {{cvt|500|kg}}.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Oldest Caseid Synapsid from the Late Pennsylvanian of Kansas, and the Evolution of Herbivory in Terrestrial Vertebrates|first1=Robert R.|last1=Reisz|first2=Jörg|last2=Fröbisch|date=16 April 2014|journal=PLOS ONE|volume=9|issue=4|pages = e94518|doi=10.1371/journal.pone.0094518|pmid=24739998|pmc=3989228|bibcode = 2014PLoSO...994518R|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
;Sphenacodontids (Sphenacodontidae)
:The biggest carnivorous synapsid of [[Early Permian]] was ''[[Dimetrodon]]'', which could reach {{cvt|4.6|m|0}} and {{cvt|250|kg}}.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Berman |first=D.S. |author2=Reisz, R.R. |author3=Martens, T. |author4= Henrici, A.C.  |year=2001 |title=A new species of ''Dimetrodon'' (Synapsida: Sphenacodontidae) from the Lower Permian of Germany records first occurrence of genus outside of North America |journal=Canadian Journal of Earth Sciences |volume=38|issue=5 |pages=803–812 |doi=10.1139/cjes-38-5-803 |url=http://www.stuartsumida.com/BIOL680-09/BermanEtAl2001.pdf|bibcode=2001CaJES..38..803B }}&lt;/ref&gt; The largest members of the genus ''Dimetrodon'' were also the world's first fully terrestrial [[apex predator]]s.&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=Hidden dental diversity in the oldest terrestrial apex predator Dimetrodon|first1=Kirstin S.|last1=Brink|first2=Robert R.|last2=Reisz|date=16 October 2014|journal=Nature Communications|volume=5|pages=3269|doi=10.1038/ncomms4269|pmid=24509889|bibcode = 2014NatCo...5.3269B|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;
;Tappenosaurids (Tappenosauridae)
:The [[Middle Permian]] ''[[Tappenosaurus]]'' was estimated at {{cvt|5.5|m}} in length which is comparable in size with the largest [[dinocephalia]]ns.&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Olson |first=E.C. |year=1955 |title=Parallelism in the evolution of the Permian reptilian faunas of the Old and New Worlds |journal=Fieldiana |volume=37 |issue=13 |pages=395 |url=https://archive.org/stream/parallelisminevo3713olso#page/n5/mode/2up |access-date=15 September 2022}}&lt;/ref&gt;
;Therapsids (Therapsida)
:The plant-eating [[dicynodont]] ''[[Lisowicia|Lisowicia bojani]]'' is the largest-known of all non-mammalian [[Synapsida|synapsids]], at {{cvt|4.5|m}} and {{cvt|9000|kg}}.&lt;ref name=&quot;NYT-20190104&quot;&gt;{{cite news |last=St. Fleur |first=Nicholas |title=An Elephant-Size Relative of Mammals That Grazed Alongside Dinosaurs |url=https://www.nytimes.com/2019/01/04/science/dicynodonts-fossils-poland.html |date=4 January 2019 |work=[[The New York Times]] |access-date=7 January 2019 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SM-20190104&quot;&gt;{{cite journal |last1=Sulej |first1=Tomasz |last2=Niedzwiedzki |first2=Grzegorz |title=An elephant-sized Late Triassic synapsid with erect limbs |date=4 January 2019 |journal=[[Science (journal)|Science]] |volume=363 |issue=6422 |pages=78–80 |doi=10.1126/science.aal4853|pmid=30467179 |bibcode=2019Sci...363...78S |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SD-20181123&quot;&gt;{{cite web |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |title=Gigantic mammal 'cousin' discovered |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2018/11/181123134400.htm |date=23 November 2018 |work=[[Science Daily]] |access-date=7 January 2019 }}&lt;/ref&gt; The largest carnivorous therapsid was the aforementioned ''[[Anteosaurus]]'' from what is now South Africa during [[Guadalupian|Middle Permian]] epoch. It reached {{convert|5|–|6|m|ft|abbr=on}} long, and about {{convert|500|–|600|kg|lb|abbr=on}} in weight.&lt;ref name=Anteosaurus/&gt;

===Reptiles (Reptilia)===
{{main|List of largest reptiles}}
[[File:SaltwaterCrocodile('Maximo').jpg|thumb|The [[saltwater crocodile]] is the largest living reptile.]]
The largest living [[reptile]], a representative of the order [[Crocodilia]], is the [[saltwater crocodile]] (''Crocodylus porosus'') of Southern Asia and Australia, with adult males being typically {{convert|3.9|–|5.5|m|ft|abbr=on}} long. The largest confirmed saltwater crocodile on record was {{convert|6.32|m|ft|1|abbr=on}} long, and weighed about {{convert|1,360|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;Wood&quot;/&gt; Unconfirmed reports of much larger crocodiles exist, but examinations of incomplete remains have never suggested a length greater than {{convert|7|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.flmnh.ufl.edu/cnhc/cbd-faq-q2.htm Crocodilian Biology Database – FAQ – Which is the largest species of crocodile?] Flmnh.ufl.edu&lt;/ref&gt; Also, a living specimen estimated at {{convert|7|m|ft|abbr=on}} and {{convert|2,000|kg|lb|abbr=on}} has been accepted by the Guinness Book of World Records.&lt;ref name= Salty&gt;[http://news.boloji.com/200701/00800.htm Boloji.com – A Study in Diversity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101230162011/http://news.boloji.com/200701/00800.htm |date=30 December 2010 }}. News.boloji.com&lt;/ref&gt; However, due to the difficulty of trapping and measuring a very large living crocodile, the accuracy of these dimensions has yet to be verified. A specimen named [[Lolong]] caught alive in the Philippines in 2011 (died February 2013) was found to have measured {{convert|6.17|m|ft|abbr=on}} in length.&lt;ref name=pawb&gt;{{cite web|title=&quot;Lolong&quot; holds world record as largest croc in the world |url=http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=480:lolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&amp;catid=22:news&amp;Itemid=131 |work=Protected Areas and Wildlife Bureau |access-date=23 June 2012 |date=17 November 2011 |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120419075200/http://www.pawb.gov.ph/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=480%3Alolong-holds-world-record-as-largest-croc-in-the-world&amp;catid=22%3Anews&amp;Itemid=131 |archive-date=19 April 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=crocodilian&gt;{{cite web|last=Britton|first=Adam|title=Accurate length measurement for Lolong|url=http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html|work=Croc Blog|access-date=23 June 2012|date=12 November 2011|archive-date=26 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126054039/http://crocodilian.blogspot.com.au/2011/11/accurate-length-measurement-for-lolong.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=gma&gt;{{cite news|title=NatGeo team confirms Lolong the croc is world's longest|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/237992/news/nation/natgeo-team-confirms-lolong-the-croc-is-world-s-longest|access-date=23 June 2012|publisher=GMA News Online|date=9 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Philippine town claims world's largest crocodile title|url=https://www.telegraph.co.uk/earth/wildlife/8879042/Philippine-town-claims-worlds-largest-crocodile-title.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20111110145205/http://www.telegraph.co.uk/earth/wildlife/8879042/Philippine-town-claims-worlds-largest-crocodile-title.html|url-status=dead|archive-date=10 November 2011|access-date=23 June 2012|newspaper=The Telegraph|date=9 November 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title='Lolong' claims world's largest croc title |url=http://www.abs-cbnnews.com/nation/regions/11/09/11/lolong-claims-worlds-largest-croc-title |access-date=23 June 2012 |publisher=ABS-CBNnews.com |date=9 November 2011 |agency=Agence France-Presse |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150104023240/http://www.abs-cbnnews.com/nation/regions/11/09/11/lolong-claims-worlds-largest-croc-title |archive-date= 4 January 2015 }}&lt;/ref&gt;

The [[Komodo dragon]] (''Varanus komodoensis''), also known as the &quot;Komodo monitor&quot;, is a large species of [[lizard]] found in the [[Indonesia]]n islands of [[Komodo (island)|Komodo]], [[Rinca]], [[Flores]], [[Gili Motang]], [[Lesser Sunda Islands|Nusa kode]] and [[Lesser Sunda Islands|Padar]]. A member of the [[monitor lizard]] family ([[Varanidae]]), it is the largest living species of lizard, growing to a maximum length of more than {{convert|3|m|ft|abbr=off}} in rare cases and weighing up to approximately {{convert|166|kg|lb|abbr=off}}.&lt;ref name=&quot;sciam&quot;&gt;{{cite journal|author=Ciofi, Claudio|date=March 1999 |journal=Scientific American|volume=280|issue=3|pages=84–91 |title=The Komodo Dragon|doi=10.1038/scientificamerican0399-84|bibcode=1999SciAm.280c..84C}}&lt;/ref&gt;

Nevertheless, current extant reptiles are still dwarfed by their prehistoric ancestors. The largest non-dinosaurian terrestrial reptile to have ever lived were crocodilomorphs such as ''[[Deinosuchus]], [[Sarcosuchus]]'' and ''[[Purussaurus]]'', each have weight varying between 5-10 metric tons.&lt;ref name=&quot;schwimmer-size&quot;&gt;{{cite book |title=King of the Crocodylians: The Paleobiology of Deinosuchus |last=Schwimmer |first=David R. |publisher=[[Indiana University Press]] |pages=42–63 |chapter=The Size of ''Deinosuchus'' |year=2002 |url=https://books.google.com/books?id=0OsPJnC4CCwC |isbn=978-0-253-34087-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Farlowetal2005&gt;{{cite journal|title=Femoral dimensions and body size of Alligator mississippiensis: estimating the size of extinct mesoeucrocodylians|journal=Journal of Vertebrate Paleontology|year=2005|volume=25|issue=2|author=Farlow|doi=10.1671/0272-4634(2005)025[0354:FDABSO]2.0.CO;2|display-authors=etal|pages=354–369|s2cid=49386389 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Paiva |first1=Ana Laura S. |last2=Godoy |first2=Pedro L. |last3=Souza |first3=Ray B. B. |last4=Klein |first4=Wilfried |last5=Hsiou |first5=Annie S. |date=13 August 2022 |title=Body size estimation of Caimaninae specimens from the miocene of South America |journal=Journal of South American Earth Sciences |volume=118 |language=en |pages=103970 |doi=10.1016/j.jsames.2022.103970 |bibcode=2022JSAES.11803970P |s2cid=251560425 |issn=0895-9811|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; The largest snake to have ever lived was ''[[Titanoboa]]'' which could grow up to {{convert|12.8|–|14.3 |m|ft|abbr=on}} and weigh up to {{convert|730|-|1,135|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref&gt;{{cite journal|first1=A. |last1=Feldman |first2=N. |last2=Sabath |first3=R.A. |last3=Pyron |first4=I. |last4=Mayrose |first5=S. |last5=Meiri |year=2016|title=Body sizes and diversification rates of lizards, snakes, amphisbaenians and the tuatara|journal=Global Ecology and Biogeography|volume=25|issue=2|pages=187–197|doi=10.1111/geb.12398|bibcode=2016GloEB..25..187F |s2cid=25049185}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Head13&gt;{{citation |last1=Head |first1=Jason |last2=Bloch |first2=Jonathan |last3=Moreno Bernal |first3=Jorge |last4=Rincón Burbano |first4=Aldo Fernando |last5=Bourque |first5=Jason |year=2013 |title=Cranial osteology, body size, systematics, and ecology of the giant Paleocene snake Titanoboa cerrejonensis |url=https://www.researchgate.net/publication/280610583 |publisher=[[Journal of Vertebrate Paleontology|Society of Vertebrate Paleontology]] |pages=140–141 |accessdate=22 May 2017}}&lt;/ref&gt; Prehistoric marine reptiles from the [[Mesozoic]] were even larger. ''[[Archelon]]'' was the largest [[testudines]], being around {{cvt|4.6|m|ft}} long from head to tail and {{cvt|2.2|-|3.2|MT|ST}} in weight.&lt;ref name=derstler&gt;{{cite journal|last1=Derstler|first1=K.|first2=A. D.|last2=Leitch|first3=P. L.|last3=Larson|first4=C.|last4=Finsley|first5=L.|last5=Hill|year=1993|title=The World's Largest Turtles - The Vienna ''Archelon'' (4.6 m) and the Dallas ''Protostega'' (4.2 m), Upper Cretaceous of South Dakota and Texas|journal=Journal of Vertebrate Paleontology|volume=13|number=3|page=33A}}&lt;/ref&gt; ''[[Mosasaurus hoffmanni]]'' was the largest [[squamate]] lizard to have ever lived, with a length of {{convert|11|m|ft|sp=us}} and a body mass of {{convert|10|MT|ST}}&lt;ref name=Fantietal&gt;{{cite journal|author1=Fedrico Fanti|author2=Andrea Cau|author3=Alessandra Negri|title=A giant mosasaur (Reptilia, Squamata) with an unusually twisted dentition from the Argille Scagliose Complex (late Campanian) of Northern Italy|year=2014|journal=Cretaceous Research|volume=49|issue=2014|pages=91–104|doi=10.1016/j.cretres.2014.01.003|bibcode=2014CrRes..49...91F |url=https://www.disva.univpm.it/sites/www.disva.univpm.it/files/disva/news_dipartimento/cretaceus%20research.pdf}}&lt;/ref&gt; However, the largest reptiles, period, were the [[shastasaurids]], specifically ''[[Ichthyotitan]]'', which approached lengths rivalling to exceeding those of a [[blue whale]], at around {{convert|26|–|35 |m|ft|abbr=on}} in length.&lt;ref name=&quot;SciNews2018&quot;/&gt;&lt;ref name=NewsScientist/&gt;

====Largest living reptiles====
The following is a list of the largest living reptile species ranked by average weight, which is dominated by the crocodilians. Unlike mammals, birds, or fish, the mass of large reptiles is frequently poorly documented and many are subject to conjecture and estimation.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Rank
! Animal
! Average mass&lt;br /&gt;[kg (lb)]
! Maximum mass&lt;br /&gt;[kg (lb)]
! Average total length&lt;br /&gt;[m (ft)]
|-
| 1 || [[Saltwater crocodile]] || 450 (1,000)&lt;ref name=&quot;Saltwater Crocodile&quot;&gt;{{cite web|url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/saltwater-crocodile/?source=A-to-Z|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521042225/http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/saltwater-crocodile/?source=A-to-Z|url-status=dead|archive-date=21 May 2011|title=Saltwater Crocodile|work=National Geographic|date=11 November 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=AuGovernment&gt;{{cite web |url=http://www.environment.gov.au/cgi-bin/sprat/public/publicspecies.pl?taxon_id=1774 |title=Crocodylus porosus- Salt-water Crocodile, Estuarine Crocodile |publisher=Australian Government- Department of the Environment |access-date=3 June 2015}}&lt;/ref&gt; || 2,000 (4,409 lbs)&lt;ref name=EnvironmentAU&gt;{{cite web |url=http://www.environment.gov.au/system/files/pages/dc11235d-8b3b-43f7-b991-8429f477a1d4/files/40-fauna-2a-crocodylia-morphology.pdf|title=Morphology &amp; Physiology of Crocodylia|author=Grigg, G.|author2=Gans, C.|name-list-style=amp|publisher=Australian Government- Department of the Environment |access-date=17 May 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://ourplnt.com/worlds-5-largest-crocodiles-ever-recorded/|title=World's Top 5 Largest Crocodiles Ever Recorded|work=Our Planet|date=16 December 2017}}&lt;/ref&gt; || 4.5 (14.8)&lt;ref name=&quot;Saltwater Crocodile&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Webb, G. J. 1991&quot;&gt;{{cite journal|author=Webb, G. J.|author2=Hollis, G. J.|author3=Manolis, S. C.|name-list-style=amp |year=1991|title=Feeding, growth, and food conversion rates of wild juvenile saltwater crocodiles (''Crocodylus porosus'')|journal=Journal of Herpetology|pages= 462–473|jstor=1564770|volume=25|issue=4|doi=10.2307/1564770}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2 || [[Nile crocodile]] || 410 (900)&lt;ref name=autogenerated2&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.co.uk/nature/life/Nile_crocodile|title=BBC Nature - Nile crocodile videos, news and facts}}&lt;/ref&gt; || 1,090 (2,400)&lt;ref name=&quot;Wood&quot;/&gt; || 4.2 (13.8)&lt;ref name=autogenerated2 /&gt;
|-
| 3 || [[Orinoco crocodile]] || 380 (840){{Citation needed|date=January 2021}} || 1,100 (2,400){{citation needed|date=May 2013}} || 4.1 (13.5)&lt;ref name=Orinoco&gt;[http://www.arkive.org/orinoco-crocodile/crocodylus-intermedius/ Orinoco crocodile videos, photos and facts – Crocodylus intermedius] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190205063756/http://www.arkive.org/orinoco-crocodile/crocodylus-intermedius/ |date=5 February 2019 }}. ARKive&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.waza.org/en/zoo/choose-a-species/reptiles/crocodiles/crocodylus-intermedius|title=Orinoco Crocodile|author=WAZA|access-date=2 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131110142610/http://www.waza.org/en/zoo/choose-a-species/reptiles/crocodiles/crocodylus-intermedius|archive-date=10 November 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 4 || [[Leatherback sea turtle]] || 364 (800)&lt;ref&gt;[http://www.euroturtle.org/outline/Leatherback%20Sea%20Turtle.pdf Leatherback Sea Turtle]. euroturtle.org {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120403001455/http://www.euroturtle.org/outline/Leatherback%20Sea%20Turtle.pdf |date=3 April 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vanaqua.org/education/aquafacts/leatherbacks.html|title=Client Validation|website=www.vanaqua.org|access-date=14 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20110907073934/http://www.vanaqua.org/education/aquafacts/leatherbacks.html|archive-date=7 September 2011|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; || 932 (2,050)&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 2.0 (6.6)&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
|-
| 5 || [[American crocodile]] || 336 (740)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://animaldiversity.ummz.umich.edu/accounts/Crocodylus_acutus/|title=ADW: ''Crocodylus acutus'': Information|author=Jake Fishman|work=Animal Diversity Web}}&lt;/ref&gt; || 1,000 (2,200)&lt;ref&gt;[http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/reptilia/crocodylia/american-crocodile.htm Animal Bytes – American Crocodile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102023906/http://seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/reptilia/crocodylia/american-crocodile.htm |date=2 November 2013 }}. Seaworld.org&lt;/ref&gt; || 4.0 (13.1)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/american-crocodile/?source=A-to-Z|archive-url=https://web.archive.org/web/20110521012154/http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/american-crocodile/?source=A-to-Z|url-status=dead|archive-date=21 May 2011|title=American Crocodile|work=National Geographic|date=10 September 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mazzotti |first=Frank J. |date=1999 |title=American Crocodiles (Crocodylus acutus) in Florida |url=http://www.myfwc.com/media/664081/AmericanCrocodilesinFL.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160507033325/http://www.myfwc.com/media/664081/AmericanCrocodilesinFL.pdf |archive-date=7 May 2016 |website=[[Institute of Food and Agricultural Sciences|UF/IFAS Extension]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| 6 || [[Black caiman]] || 300 (661){{Citation needed|date=January 2021}} || 1,000 (2,200){{Citation needed|date=January 2021}}|| 3.9 (12.8)&lt;ref&gt;[http://crocodilian.com/cnhc/csp_mnig.htm Crocodilian Species – Black Caiman (''Melanosucus niger'')]. Crocodilian.com&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arkive.org/black-caiman/melanosuchus-niger/|title=Black caiman videos, photos and facts - Melanosuchus niger - ARKive|access-date=2 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130204182551/http://www.arkive.org/black-caiman/melanosuchus-niger/|archive-date=4 February 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/reptilia/crocodylia/caimans.htm|title=Caimans|author=SeaWorld Parks|author2=Entertainment|name-list-style=amp|access-date=3 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731082306/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/reptilia/crocodylia/caimans.htm|archive-date=31 July 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Thorbjarnarson |first=J.B. |date=2010 |title=Black Caiman ''Melanosuchus niger'' |url=http://www.iucncsg.org/365_docs/attachments/protarea/06_M-24b37cab.pdf |journal=Crocodiles. Status Survey and Conservation Action Plan |edition=3rd |publisher=ed. by S.C. Manolis and C. Stevenson |pages=29–39}}&lt;/ref&gt;
|-
| 7 || [[Gharial]] || 250 (550)&lt;ref name=&quot;Ghar&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wwfindia.org/about_wwf/priority_species/gharial/ |title=Gharial |access-date=26 September 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111018085525/http://wwfindia.org/about_wwf/priority_species/gharial/ |archive-date=18 October 2011 }}&lt;/ref&gt; || 1,000 (2,200)&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070625033007/http://animals.nationalgeographic.com/animals/reptiles/gavial.html Gavials (Gharials), Gavial (Gharial) Pictures, Gavial (Gharial) Facts]. Animals.nationalgeographic.com&lt;/ref&gt; || 4.5 (14.8)&lt;ref name= Ghar/&gt;
|-
| 8 || [[American alligator]] || 240 (530)&lt;ref name=&quot;sciencedaily.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/articles/a/american_alligator.htm|title=American Alligator|work=ScienceDaily|access-date=28 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318173004/http://www.sciencedaily.com/articles/a/american_alligator.htm|archive-date=18 March 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nationalzoo.si.edu&quot;&gt;{{cite web|url=http://nationalzoo.si.edu/animals/reptilesamphibians/facts/factsheets/americanalligator.cfm|title=American Alligator|date=25 April 2016}}&lt;/ref&gt; || 1,000 (2,200)&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 3.4 (11.2)&lt;ref name=&quot;nationalzoo.si.edu&quot;/&gt;
|-
| 9 || [[Mugger crocodile]] || 225 (495)&lt;ref name=&quot;sciencedaily.com&quot;/&gt; || 700 (1,500)&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Lang | first1 = J. W. | last2 = Andrews | first2 = H. | last3 = Whitaker | first3 = R. | year = 1989 | title = Sex determination and sex ratios in Crocodylus palustris | journal = American Zoologist | volume = 29 | issue = 3| pages = 935–952 | doi=10.1093/icb/29.3.935| doi-access = free }}&lt;/ref&gt; || 3.3 (10.8)&lt;ref name=&quot;nationalzoo.si.edu&quot;/&gt;
|-
| 10 || [[False gharial]] || 210 (460)&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Mathew |first1=Abraham |last2=Ganesan |first2=M. |last3=Majid |first3=Rozwan A. |last4=Beastall |first4=Claire |title=Breeding of False Gharial (''Tomistoma schlegelii'') at Zoo Negara, Malaysia |url=https://www.zoonegara.my/RPFalseGharial.pdf |access-date=21 June 2024 |website=[[National Zoo of Malaysia|Zoo Negara, Malaysia]]}}&lt;/ref&gt;|| 590 (1,300)&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahmad |first1=A. A. |last2=Dorrestein |first2=G. M. |last3=Oh |first3=S. J. W. Y. |last4=Hsu |first4=C. D. |title=Multi-organ Metastasis of Fibrolamellar Hepatocellular Carcinoma in a Malayan Gharial (Tomistoma schlegelii) |journal=Journal of Comparative Pathology |date=1 August 2017 |volume=157 |issue=2 |pages=80–84 |doi=10.1016/j.jcpa.2017.06.007 |pmid=28942308 |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0021997517301408 |language=en |issn=0021-9975}}&lt;/ref&gt; || 4.0 (13.1)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://tomistoma.org/pa/|title=Tomistoma Task Force|website=tomistoma.org|access-date=2 September 2022|archive-date=14 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014003920/http://tomistoma.org/pa/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 11 || [[Aldabra giant tortoise]] || 205 (450)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://animaldiversity.ummz.umich.edu/accounts/Dipsochelys_dussumieri/|title=ADW: ''Dipsochelys dussumieri'': Information|author=Chris Ng|work=Animal Diversity Web}}&lt;/ref&gt; || 360 (790)&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 1.4 (4.6)&lt;ref name=&quot;pmid5160860&quot;&gt;{{Cite journal 
| last1 = Hughes | first1 = G. M. 
| last2 = Gaymer | first2 = R. 
| last3 = Moore | first3 = M. 
| last4 = Woakes | first4 = A. J. 
| title = Respiratory exchange and body size in the Aldabra giant tortoise 
| journal = The Journal of Experimental Biology 
| volume = 55 
| issue = 3 
| pages = 651–665 
| year = 1971 
| doi = 10.1242/jeb.55.3.651 
| pmid = 5160860
}}&lt;/ref&gt;
|-
| 12 || [[Loggerhead sea turtle]] || 200 (441){{citation needed|date=November 2018}} || 545 (1,202){{citation needed|date=November 2018}}|| 0.95 (3.2)&lt;ref name=&quot;pmid5160860&quot;/&gt;
|-
| 13 || [[Green sea turtle]] || 190 (418.9)&lt;ref name=autogenerated4&gt;{{Cite web|url=https://conserveturtles.org/information-sea-turtles-green-sea-turtle/|title=Information About Sea Turtles: Green Sea Turtle – Sea Turtle Conservancy|access-date=18 October 2019}}&lt;/ref&gt;|| 395 (870.8)&lt;ref name=autogenerated2 /&gt;|| 1.12 (3.67)&lt;ref name=autogenerated2 /&gt;
|-
| 14 || [[Slender-snouted crocodile]] || 180 (400)&lt;ref name=&quot;marylandzoo.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.marylandzoo.org/animals-conservation/reptiles/african-slender-snouted-crocodile/|title=African Slender-Snouted Crocodile - The Maryland Zoo in Baltimore|work=The Maryland Zoo in Baltimore}}&lt;/ref&gt; || 325 (720)&lt;ref name=&quot;marylandzoo.org&quot;/&gt; || 3.3 (10.8)&lt;ref name=&quot;marylandzoo.org&quot;/&gt;
|-
| 15 || [[Galápagos tortoise|Galapagos tortoise]] || 175 (390)&lt;ref&gt;[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Geochelone_nigra.html ADW: Geochelone nigra: Information]. Animaldiversity.ummz.umich.edu&lt;/ref&gt; || 417 (919)&lt;ref name=&quot;Ebersbach&quot;&gt;White Matt (18 August 2015). &quot;[http://www.guinnessworldrecords.com/news/60at60/2015/8/2002-largest-tortoise-392870 2002: Largest Tortoise]&quot;. Official Guinness World Records. Retrieved 27 November 2015.&lt;/ref&gt;|| 1.5 (4.9)&lt;ref&gt;[http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-galapagos_tortoise.html San Diego Zoo's Animal Bytes: Galápagos Tortoise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200603034110/http://animals.sandiegozoo.org/ |date=2020-06-03 }}. Sandiegozoo.org&lt;/ref&gt;
|}

===Dinosaurs (Dinosauria)===
{{Main|Dinosaur size}}
{{see also|Largest prehistoric animals}}
[[File:Bruhathkayosaurus matleyi updated.png|right|thumb|320px|''[[Bruhathkayosaurus matleyi]]'', potentially the largest animal to have walked the earth.]]
[[File:Longest dinosaur by clade.svg|alt=|thumb|320x320px|A human and the longest known dinosaurs of the five major clades. Each grid section represents 1 square meter.
{{legend|#B3464A|Sauropoda (''Supersaurus vivianae'')}}
{{legend|#CC48CC|Ornithopoda (''Shantungosaurus giganteus'')}}
{{legend|#58BD67|Theropoda (''Spinosaurus aegyptiacus'')}}
{{legend|#F59331|Thyreophora (''Stegosaurus ungulatus'')}}
{{legend|#73A9D5|Marginocephalia (''Triceratops prorsus'')}}]]

Dinosaurs are now extinct, except for birds, which are theropods.{{citation needed|date=October 2024}}

;Sauropods ([[Sauropoda]])
:The largest dinosaurs, and the largest animals to ever live on land, were the plant-eating, long-necked [[Sauropoda]]. The tallest and heaviest sauropod known from a complete skeleton is a specimen of an immature ''[[Giraffatitan]]'' discovered in [[Tanzania]] between 1907 and 1912, now mounted in the [[Museum für Naturkunde]] of Berlin. It is {{convert|12-13.27|m|ft|abbr=on}} tall and weighed 23.3–39.5 tonnes.&lt;ref name=Mazzettaetal2004&gt;{{cite journal|last=Mazzetta|first=G.V.|title=Giants and bizarres: Body size of some southern South American Cretaceous dinosaurs.|journal=Historical Biology|year=2004|pages=1–13|display-authors=etal|doi=10.1080/08912960410001715132|volume=16|issue=2–4|bibcode=2004HBio...16...71M |citeseerx=10.1.1.694.1650|s2cid=56028251 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Janensch|first=W.|title=The skeleton reconstruction of ''Brachiosaurus brancai''.|year=1950|pages=97–103}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=paul1988&gt;{{cite journal | last1 = Paul | first1 = G.S. | year = 1988 | title = The brachiosaur giants of the Morrison and Tendaguru with a description of a new subgenus, ''Giraffatitan'', and a comparison of the world's largest dinosaurs | journal = Hunteria | volume = 2 | issue = 3| pages = 1–14 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bensonetal2014&quot;&gt;{{Cite journal | doi = 10.1371/journal.pbio.1001853| title = Rates of dinosaur body mass evolution indicate 170 million years of sustained ecological innovation on the avian stem lineage| journal = PLOS Biology| volume = 12| issue = 5| pages = e1001853| year = 2014| last1 = Benson | first1 = R. B. J. | last2 = Campione | first2 = N. S. E. | last3 = Carrano | first3 = M. T. | last4 = Mannion | first4 = P. D. | last5 = Sullivan | first5 = C. | last6 = Upchurch | first6 = P. | last7 = Evans | first7 = D. C. | pmid=24802911 | pmc=4011683| doi-access = free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=taylor2009&gt;{{cite journal | last1 = Taylor | first1 = M.P. | year = 2009 | title = A re-evaluation of ''Brachiosaurus altithorax'' Riggs 1903 (Dinosauria, Sauropod) and its generic separation from ''Giraffatitan brancai'' (Janensch 1914) | url = http://www.miketaylor.org.uk/dino/pubs/taylor2009/Taylor2009-brachiosaurus-and-giraffatitan.pdf | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 29 | issue = 3| pages = 787–806 | doi=10.1671/039.029.0309| bibcode = 2009JVPal..29..787T | s2cid = 15220647 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.museumfuernaturkunde.berlin/en/museum/ausstellungen/world-dinosaurs|title=The World of Dinosaurs|work=Museum für Naturkunde|access-date=18 November 2018|language=en|archive-date=16 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181116215935/https://www.museumfuernaturkunde.berlin/en/museum/ausstellungen/world-dinosaurs|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; The longest is a {{convert|25|m|ft|abbr=on}} long specimen of ''[[Diplodocus]]'' discovered in [[Wyoming]], and mounted in [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]]'s [[Carnegie Natural History Museum]] in 1907. A ''[[Patagotitan]]'' specimen found in Argentina in 2014 is estimated to have been {{convert|37-40|m|ft|abbr=on}} long and {{convert|20|m|ft|abbr=on}} tall, with a weight of 69–77 tonnes.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-27441156|title=BBC News - 'Biggest dinosaur ever' discovered|newspaper=BBC News|access-date=30 September 2014|date=17 May 2014|last1=Morgan|first1=James}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-40889321|title=Giant dinosaur slims down... a bit|date=10 August 2017|work=BBC News|access-date=18 November 2018|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
:There were larger sauropods, but they are known only from a few bones. The current record-holders include ''[[Argentinosaurus]]'', which may have weighed 100 tonnes; ''[[Supersaurus]]'' which might have reached {{convert|34|m|ft|abbr=on}} in length and ''[[Sauroposeidon]]'' which might have been {{convert|18|m|ft|abbr=on}} tall. Some abnormal specimens such as specimen BYU 9024 of the ''[[Barosaurus]]/[[Supersaurus]]'' genus could reach an astounding 45-50 meters long,&lt;ref name=DinosaurBehaviour&gt;{{Cite book|last1=Benton|first1=Michael|date=31 October 2023 |title=Dinosaur Behavior: An Illustrated Guide|publisher=Princeton University Press|language=en |isbn=9780691244297|pages=94–95}}&lt;/ref&gt; with mass varying from the 'modest' 60-66 tons to the more immense 92-120 tons.&lt;ref name=&quot;seebacher2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Henderson2013&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;thesauropodomorphlair&quot;/&gt; Two other such sauropods include ''[[Bruhathkayosaurus]]'' and ''[[Maraapunisaurus]]''. Both are known only from fragments that no longer exist. ''Bruhathkayosaurus'' might have been between {{convert|40|–|45|m|ft|abbr=on}} in length and 175–220 tonnes in weight according to some estimates, with recent estimates being place between 110-170 tons.&lt;ref name=DinosaurBehaviour/&gt;&lt;ref name=&quot;mortimer2001a&quot;&gt;Mortimer, M. (2001), [http://dml.cmnh.org/2001Jun/msg00665.html &quot;Re: Bruhathkayosaurus&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170522105714/http://dml.cmnh.org/2001Jun/msg00665.html |date=22 May 2017 }}, discussion group, The Dinosaur Mailing List, 19 June 2001. Accessed 23 May 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bruhathkayosaurus2023&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Paul |first1=Gregory S. |last2=Larramendi |first2=Asier |date=11 April 2023 |title=Body mass estimate of ''Bruhathkayosaurus'' and other fragmentary sauropod remains suggest the largest land animals were about as big as the greatest whales |journal=Lethaia |language=en |volume=56 |issue=2 |pages=1–11 |doi=10.18261/let.56.2.5 |bibcode=2023Letha..56..2.5P |s2cid=259782734 |issn=0024-1164}}&lt;/ref&gt; ''Maraapunisaurus'' might have been approximately 35–40&amp;nbsp;m long and 80–120 tonnes or more.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Paul|first=Gregory S.|date=2019|title=Determining the largest known land animal: A critical comparison of differing methods for restoring the volume and mass of extinct animals|url=http://www.gspauldino.com/Titanomass.pdf|journal=Annals of the Carnegie Museum|volume=85|issue=4|pages=335–358|doi=10.2992/007.085.0403|s2cid=210840060}}&lt;/ref&gt; Each of these two 'super-sauropods' would have easily rivalled the largest blue whale in size.&lt;ref name=&quot;Bruhathkayosaurus2023&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;NYT-20240229&quot; /&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Rank
! Animal
! Average mass&lt;br /&gt;[tonnes]
! Maximum mass&lt;br /&gt;[tonnes]
! Average total length&lt;br /&gt;[m (ft)]
|-
| 1 || ''[[Bruhathkayosaurus matleyi]]''|| 110-170&lt;ref name=&quot;Bruhathkayosaurus2023&quot;/&gt; || 240&lt;ref name=&quot;Bruhathkayosaurus2023&quot;/&gt; || 44.1-45 (144.6-148)&lt;ref&gt;Mortimer, M. (2001), [http://dml.cmnh.org/2001Jun/msg00665.html &quot;Re: Bruhathkayosaurus&quot;], discussion group, The Dinosaur Mailing List, 19 June 2001. Accessed 23 May 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mortimer2004&quot;&gt;Mortimer, M. (2004), [http://dml.cmnh.org/2004Sep/msg00086.html &quot;Re: Largest Dinosaurs&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190913171408/http://dml.cmnh.org/2004Sep/msg00086.html |date=13 September 2019 }}, discussion group, The Dinosaur Mailing List, 7 September 2004. Accessed 23 May 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=DinosaurBehaviour/&gt;
|-
| 2 || ''[[Maraapunisaurus fragillimus]]'' || 80-120&lt;ref name=&quot;Maraapunisaurus&quot;&gt;{{Cite journal|last=Paul|first=Gregory S.|date=2019|title=Determining the largest known land animal: A critical comparison of differing methods for restoring the volume and mass of extinct animals|url=http://www.gspauldino.com/Titanomass.pdf|journal=Annals of the Carnegie Museum|volume=85|issue=4|pages=335–358|doi=10.2992/007.085.0403|s2cid=210840060 }}&lt;/ref&gt; || 150&lt;ref name=&quot;carpenter2006&quot;&gt;Carpenter, K. (2006). &quot;[https://web.archive.org/web/20190307212428/http://pdfs.semanticscholar.org/dd15/6c0abe4328abf1ee83fe43433205eb723f3c.pdf Biggest of the big: a critical re-evaluation of the mega-sauropod ''Amphicoelias fragillimus''].&quot; In Foster, J.R. and Lucas, S.G., eds., 2006, ''Paleontology and Geology of the Upper Jurassic Morrison Formation.'' New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin '''36''': 131–138.&lt;br /&gt;&lt;/ref&gt; || 35-40 (115–131)&lt;ref name=&quot;Maraapunisaurus&quot;/&gt;
|-
| 3 || ''[[Barosaurus lentus]]/[[Supersaurus vivianae]]'' BYU 9024 || 60-66&lt;ref name=&quot;seebacher2001&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Henderson2013&quot;&gt;{{cite journal |last=Henderson |first=Donald |year=2013 |title=Sauropod Necks: Are They Really for Heat Loss? |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=10 |pages=e77108 |doi=10.1371/journal.pone.0077108|pmid=24204747 |pmc=3812985 |bibcode=2013PLoSO...877108H |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=G.S.Paul2016&gt;Paul, G.S., 2016, ''The Princeton Field Guide to Dinosaurs 2nd edition'', Princeton University Press p. 213&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Barosaurus&quot;&gt;{{Cite web|url=https://svpow.com/2019/06/16/supersaurus-ultrasaurus-and-dystylosaurus-in-2019-part-2b-the-size-of-the-byu-9024-animal/|title=The size of the BYU 9024 animal|date=16 June 2019|website=svpow.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20220416135446/https://svpow.com/2019/06/16/supersaurus-ultrasaurus-and-dystylosaurus-in-2019-part-2b-the-size-of-the-byu-9024-animal/|archive-date=16 April 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; || 92-120&lt;ref name=&quot;thesauropodomorphlair&quot;&gt;{{Cite web|url=https://thesauropodomorphlair.wordpress.com/2020/01/28/volumetric-analysis-of-barosaurus-size/|title=Volumetric analysis of Barosaurus' size|date=28 January 2020|website=thesauropodomorphlair}}&lt;/ref&gt; || 45-50 (148–160)&lt;ref name=&quot;Barosaurus&quot;/&gt;&lt;ref name=DinosaurBehaviour/&gt;
|-
| 4 || ''[[Argentinosaurus huinculensis]]'' || 75-80&lt;ref name=&quot;Bensonetal2014&quot;/&gt; || 100&lt;ref name=&quot;Bensonetal2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;noto2016&quot; /&gt; || 35–39.7 (115–130)&lt;ref name=&quot;Bensonetal2014&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Paul1997&quot;&gt;{{cite conference |last=Paul |first=G.S. |editor1=Wolberg, D.L. |editor2=Stump, E. |editor3=Rosenberg, G.D. |year=1997 |book-title=DinoFest International Proceedings |conference=Dinofest International |title=Dinosaur models: the good, the bad, and using them to estimate the mass of dinosaurs |pages=129–154 |publisher=The Academy of Natural Sciences |url=http://gspauldino.com/Models.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304084114/http://gspauldino.com/Models.pdf |archive-date=4 March 2016 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| 5 || ''[[Mamenchisaurus]]'' || 50-80&lt;ref name=&quot;Mamenchisaurus&quot;/&gt; || 80&lt;ref name=&quot;Mamenchisaurus&quot;/&gt; || 26–35 (85–115)&lt;ref name=&quot;Mamenchisaurus&quot;&gt;{{Cite journal|last=Paul|first=Gregory S.|date=2019|title=Determining the largest known land animal: A critical comparison of differing methods for restoring the volume and mass of extinct animals|url=http://www.gspauldino.com/Titanomass.pdf|journal=Annals of the Carnegie Museum|volume=85|issue=4|pages=335–358|via=|doi=10.2992/007.085.0403|s2cid=210840060 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 6 || ''[[Notocolossus gonzalezparejasi]]'' ||  44.9–75.9&lt;ref name=&quot;noto2016&quot; /&gt; || 75.9&lt;ref name=&quot;noto2016&quot; /&gt; || 28 (92)&lt;ref name=&quot;noto2016&quot;&gt;{{cite journal | last1 = González Riga | first1 = Bernardo J. | last2 = Lamanna | first2 = Matthew C. | last3 = Ortiz David | first3 = Leonardo D. | last4 = Calvo | first4 = Jorge O. | last5 = Coria | first5 = Juan P. | year = 2016 | title = A gigantic new dinosaur from Argentina and the evolution of the sauropod hind foot | journal = Scientific Reports | volume = 6 | issue = | page = 19165 | doi = 10.1038/srep19165 | bibcode = 2016NatSR...619165G | pmid=26777391 | pmc=4725985}}&lt;/ref&gt;
|-
| 7 || ''[[Patagotitan mayorum]]'' || 55-69&lt;ref name=&quot;desc&quot;/&gt; || 77&lt;ref name=&quot;desc&quot;/&gt; || 33–37 (108–121)&lt;ref name=&quot;desc&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Carballido | first1 = José L. | last2 = Pol | first2 = Diego | last3 = Otero | first3 = Alejandro | last4 = Cerda | first4 = Ignacio A. | last5 = Salgado | first5 = Leonardo | last6 = Garrido | first6 = Alberto C. | last7 = Ramezani | first7 = Jahandar | last8 = Cúneo | first8 = Néstor R. | last9 = Krause | first9 = Javier M. | year = 1860 | title = A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs | url = | journal = Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences | volume = 284 | issue = 1860| page = 20171219 | doi = 10.1098/rspb.2017.1219 | pmid = 28794222 | pmc = 5563814 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 8 || ''[[Puertasaurus reuili]]'' || 50-60&lt;ref name=G.S.Paul2010&gt;Paul, G.S. (2016) ''The Princeton Field Guide to Dinosaurs''. 2nd ed. [[Princeton University Press]] p. 206&lt;/ref&gt; || 60 || 27-30 (89–98)&lt;ref name=&quot;Holtz2012&quot;&gt;Holtz, Tom (2012) [https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf Genus List for Holtz (2007) ''Dinosaurs'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/appendix.html|title=Supplementary Information to Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages|last=Holtz|first=Thomas R.|date=2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hartman 2013&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.skeletaldrawing.com/home/2013/06/the-biggest-of-big.html |title=The biggest of the big|last=Hartman|first=Scott|date=2013|website=Skeletal Drawing|access-date=4 November 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| 9 || ''[[Sauroposeidon proteles]]'' || 40-60&lt;ref name=&quot;Wedeletal2000b&quot;/&gt; || 60&lt;ref name=&quot;Wedeletal2000b&quot;/&gt; || 27–34 (89–112)&lt;ref name=&quot;Wedeletal2000b&quot;&gt;{{cite journal|last=Wedel|first=Mathew J.|author2=Cifelli, R.L.|author3=Sanders, R..K.|year=2000|title=Osteology, paleobiology, and relationships of the sauropod dinosaur ''Sauroposeidon''|journal=Acta Palaeontologica Polonica|volume=45|pages=343–388|url=http://sauroposeidon.net/Wedel-et-al_2000b_sauroposeidon.pdf|access-date=27 July 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20080705145747/http://sauroposeidon.net/Wedel-et-al_2000b_sauroposeidon.pdf|archive-date=5 July 2008|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;G.S.Paul2010&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Wedel&amp;Cifelli2005&quot;&gt;{{cite journal|last=Wedel |first=Mathew J. |author2=Cifelli, Richard L. |date=Summer 2005 |title=''Sauroposeidon'': Oklahoma's Native Giant |journal=Oklahoma Geology Notes |volume=65 |issue=2 |pages=40–57 |url=http://sauroposeidon.net/Wedel-Cifelli_2005_native-giant.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080920233732/http://sauroposeidon.net/Wedel-Cifelli_2005_native-giant.pdf |archivedate=20 September 2008 }}&lt;/ref&gt;
|-
| 10 || ''[[Dreadnoughtus schrani]]'' || 22.1–59.3&lt;ref name=&quot;downsize&quot;/&gt; || 59.3&lt;ref name=&quot;downsize&quot;/&gt; || 26 (85)&lt;ref name=&quot;noto2016&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;downsize&quot;&gt;{{cite journal|last1=Bates|first1=Karl T.|last2=Falkingham|first2=Peter L.|last3=Macaulay|first3=Sophie|last4=Brassey|first4=Charlotte|last5=Maidment|first5=Susannah C.R.|year=2015|title=Downsizing a giant: re-evaluating Dreadnoughtus body mass|journal=Biol Lett|volume=11|issue=6|pages=20150215|doi=10.1098/rsbl.2015.0215|pmid=26063751|pmc=4528471}}&lt;/ref&gt;
|}

;Theropods ([[Theropoda]])
:The largest [[theropod]] known from a nearly complete skeleton is the most complete ''[[Tyrannosaurus]]'' ''rex'' specimen, nicknamed &quot;[[Sue (dinosaur)|Sue]]&quot;, which was discovered in [[South Dakota]] in 1990 and now mounted in the [[Field Museum]] of Chicago at a total length of {{convert|12.3|m|ft|abbr=on}}. Body mass estimates have reached over 9,500&amp;nbsp;kg,&lt;ref name=&quot;Hutchinsonetal2011&quot;&gt;{{cite journal |title=A computational analysis of limb and body dimensions in ''Tyrannosaurus rex'' with implications for locomotion, ontogeny, and growth |journal=PLOS ONE |year=2011 |last1=Hutchinson |first1=John R. |last2=Bates |first2=Karl T. |last3=Molnar |first3=Julia |last4=Allen |first4=Vivian |last5=Makovicky |first5=Peter J. |volume=6 |issue=10 |pages=1–20 |doi=10.1371/journal.pone.0026037 |bibcode=2011PLoSO...626037H |pmid=22022500 |pmc=3192160|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; though other figures, such as Hartman's 2013 estimate of 8,400&amp;nbsp;kg,&lt;ref name=&quot;Hartman2013&quot;&gt;{{cite web |url= http://www.skeletaldrawing.com/home/mass-estimates-north-vs-south-redux772013 |title=Mass estimates: North vs South redux |last=Hartman |first=Scott |date=7 July 2013 |access-date=17 August 2015 }}&lt;/ref&gt; have been lower.
:Another giant theropod is ''[[Spinosaurus]] aegyptiacus'' from the mid-Cretaceous of North Africa. Size estimates have been fluctuating far more over the years, with length estimates ranging from 12.6 to 18 m and mass estimates from 7 to 20.9 t.&lt;ref name=&quot;dalsassoetal2005&quot;&gt;{{cite journal |title=New information on the skull of the enigmatic theropod ''Spinosaurus'', with remarks on its size and affinities |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |year=2005 |last1=Dal Sasso |first1=Christiano |last2=Maganuco |first2=Simone |last3=Buffetaut |first3=Eric |last4=Mendez |first4=Marco A. |volume=25 |issue=4 |pages=888–896 |url=http://www.reocities.com/Athens/bridge/4602/spinoskull.pdf |access-date=17 August 2015 |doi=10.1671/0272-4634(2005)025[0888:niotso]2.0.co;2 |s2cid=85702490 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429015542/http://reocities.com/Athens/bridge/4602/spinoskull.pdf |archive-date=29 April 2011 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=TH07&gt;{{cite journal |last=Therrien |first=F. |author2=Henderson, D.M. |year=2007 |title=My theropod is bigger than yours...or not: estimating body size from skull length in theropods |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |volume=27 |issue=1 |pages=108–115 |doi=10.1671/0272-4634(2007)27[108:MTIBTY]2.0.CO;2 |s2cid=86025320 |issn=0272-4634}}&lt;/ref&gt; Recent findings favor a length exceeding 15 m &lt;ref name=&quot;ibrahimetal2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Ibrahim|first1=Nizar|author-link=Nizar Ibrahim|last2=Sereno|first2=Paul C.|last3=Dal Sasso|first3=Christiano|last4=Maganuco|first4=Simone|display-authors=etal|year=2014|title=Semiaquatic adaptations in a giant predatory dinosaur|url=https://researchportal.port.ac.uk/portal/en/publications/semiaquatic-adaptations-in-a-giant-predatory-dinosaur(8f11a1ce-3265-4b3b-8c81-6f576856a87f).html|journal=Science|volume=345|issue=6204|pages=1613–1616|bibcode=2014Sci...345.1613I|doi=10.1126/science.1258750|pmid=25213375|s2cid=34421257|doi-access=free}}&lt;!--|access-date=2015-08-17 --&gt;&lt;/ref&gt; and a body mass of 7.5 tons.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://paulsereno.uchicago.edu/discoveries/spinosaurus_aegyptiacus/|title=Discoveries - Paul Sereno - Paleontologist - The University of Chicago|website=paulsereno.uchicago.edu|access-date=14 June 2017}}&lt;/ref&gt;
:Other contenders known from partial skeletons include ''[[Giganotosaurus]] carolinii'' (est. 12.2–13.2 m and 6-13.8 tonnes) and ''[[Carcharodontosaurus]] saharicus'' (est. 12-13.3 m and 6.2-15.1 tonnes).&lt;ref name=&quot;TH07&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Coria1995&quot;&gt;{{cite journal | last1 = Coria | first1 = R. A. | last2 = Salgado | first2 = L. | year = 1995 | title = A new giant carnivorous dinosaur from the Cretaceous of Patagonia. | journal = Nature | volume = 377 | issue = 6546| pages = 225–226 | doi=10.1038/377224a0| bibcode = 1995Natur.377..224C | s2cid = 30701725 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;coria2006&quot;&gt;Coria, R. A. and Currie, P. J. (2006). &quot;A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina&quot;. ''Geodiversitas'', '''28''' (1): 71–118. [http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/7653_g06n1a4.pdf pdf link]  {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131002120231/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/7653_g06n1a4.pdf |date=2 October 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Holtz2008&quot;&gt;Holtz, Thomas R. Jr. (2012) ''Dinosaurs: The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages,'' [http://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf Winter 2011 Appendix].&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;serenoetal1996&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Sereno | first1 = P. C. | last2 = Dutheil | first2 = D. B. | last3 = Iarochene | first3 = M. | last4 = Larsson | first4 = H. C. E. | last5 = Lyon | first5 = G. H. | last6 = Magwene | first6 = P. M. | last7 = Sidor | first7 = C. A. | last8 = Varricchio | first8 = D. J. | last9 = Wilson | first9 = J. A. | doi = 10.1126/science.272.5264.986 | title = Predatory dinosaurs from the Sahara and Late Cretaceous faunal differentiation | journal = Science | volume = 272 | issue = 5264 | pages = 986–991 | year = 1996 | pmid =  8662584| bibcode = 1996Sci...272..986S | s2cid = 39658297 | url = http://doc.rero.ch/record/13893/files/PAL_E831.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;seebacher2001&quot;&gt;{{cite journal | doi = 10.1671/0272-4634(2001)021[0051:ANMTCA]2.0.CO;2 | last1 = Seebacher | first1 = F. | year = 2001 | title = A new method to calculate allometric length-mass relationships of dinosaurs | journal = Journal of Vertebrate Paleontology | volume = 21 | issue = 1| pages = 51–60 | issn = 0272-4634 | citeseerx = 10.1.1.462.255 | s2cid = 53446536 }}&lt;/ref&gt; ''Saurophaganax maximus'' is another contender for largest theropod since the bones of the largest specimens (tibia, centrum and atlas) are reportedly as large or even larger than the same bones in ''Giganotosaurus'', though these remains are yet to be properly described.&lt;ref name=&quot;Thecodontia&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.thecodontia.com/blog/the-largest-theropod-dinosaur-known-to-science/|title= The largest theropod known to science... ...and how certain can we be?|date=12 April 2023|access-date=5 May 2024|website=thecodontia|author=Dan Folkes}}&lt;/ref&gt;
:The largest [[extant taxon|extant]] theropod is the [[common ostrich]] (see birds, below).
;Armored dinosaurs ([[Thyreophora]])
:The largest [[thyreophora]]ns were ''[[Ankylosaurus]]'' and ''[[Stegosaurus]]'', from the Late Cretaceous and Late Jurassic periods (respectively) of what is now North America, both measuring up to {{convert|9|m|ft|abbr=on}} in length and estimated to weigh up to 6 tonnes.&lt;ref&gt;[http://www.chemistrydaily.com/chemistry/Stegosaurus Chemistry - Stegosaurus]. Chemistrydaily.com {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160126054040/http://www.chemistrydaily.com/chemistry/Stegosaurus |date=26 January 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.sciencekids.co.nz/sciencefacts/dinosaurs/ankylosaurus.html Ankylosaurus Facts]. sciencekids.co.nz&lt;/ref&gt;
;Ornithopods ([[Ornithopoda]])
:The largest ornithopods were the [[hadrosaur]]ids ''[[Shantungosaurus]]'', a late Cretaceous dinosaur found in the Shandong Peninsula of China, and ''[[Magnapaulia]]'' from the late Cretaceous of North America. Both species are known from fragmentary remains but are estimated to have reached over {{convert|15|m|ft|abbr=on}} in length&lt;ref name=XZetal07&gt;{{Cite journal | last1 = Zhao | first1 = M. Z. | last2 = Zhang | first2 = H. Z. | doi = 10.1007/s10114-005-0808-x | title = The weighted transience and recurrence of Markov processes | journal = Acta Mathematica Sinica, English Series | volume = 23 | pages = 111–126 | year = 2006 | s2cid = 119700784 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=WJM81&gt;{{cite journal|last=Morris |first=William J. |year=1981 |title=A new species of hadrosaurian dinosaur from the Upper Cretaceous of Baja California: ''Lambeosaurus laticaudus'' |jstor=1304231|journal=Journal of Paleontology |volume=55 |issue=2 |pages=453–462}}&lt;/ref&gt; and were likely the heaviest non-sauropod dinosaurs, estimated at over 23&amp;nbsp;tonnes.&lt;ref name=WJM81/&gt;
;Ceratopsians ([[Ceratopsia]])
:The largest [[ceratopsia]]ns were ''[[Triceratops]]'' and its ancestor ''[[Eotriceratops]]'' from the late Cretaceous of North America. Both estimated to have reached about {{convert|9|m|ft|abbr=on}} in length&lt;ref name=&quot;Dodhorned&quot;&gt;{{cite book|title=The Horned Dinosaurs|year=1996|author=Dodson, P.|publisher=Princeton University Press, Princeton, New Jersey|isbn=978-0-691-02882-8|url=https://archive.org/details/horneddinosaursn00dods_0}}&lt;/ref&gt; and weighed 12&amp;nbsp;tonnes.&lt;ref name=&quot;Alexander&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Alexander | first1 = R. M. | doi = 10.1111/j.1096-3642.1985.tb00871.x | title = Mechanics of posture and gait of some large dinosaurs | journal = Zoological Journal of the Linnean Society | volume = 83 | pages = 1–25| year = 1985 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wuetal2007&quot;&gt;{{Cite journal | last1 = Wu | first1 = X. C. | last2 = Brinkman | first2 = D. B. | last3 = Eberth | first3 = D. A. | last4 = Braman | first4 = D. R. | title = A new ceratopsid dinosaur (Ornithischia) from the uppermost Horseshoe Canyon Formation (upper Maastrichtian), Alberta, Canada | doi = 10.1139/E07-011 | journal = Canadian Journal of Earth Sciences | volume = 44 | issue = 9 | pages = 1243–1265 | year = 2007 | bibcode = 2007CaJES..44.1243W }}&lt;/ref&gt;

====Birds (Aves)====
{{main|List of largest birds}}
[[File:Strauss m Tanzania.jpg|thumb|The [[common ostrich]] is the largest living bird.]]
The largest living [[bird]], a member of the [[Struthioniformes]], is the [[common ostrich]] (''Struthio camelus''), from the plains of [[Africa]]. A large male ostrich can reach a height of {{convert|2.8|m|ft|abbr=on}} and weigh over {{convert|156|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;birding&quot;&gt;[http://www.birding.com/birdrecords1.asp birding.com] records {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20070302004911/http://www.birding.com/birdrecords1.asp |date=2 March 2007 }}&lt;/ref&gt; A mass of {{convert|200|kg|lb|abbr=on}} has been cited for the common ostrich but no wild ostriches of this weight have been verified.&lt;ref name=autogenerated3&gt;[http://www.avianmedicine.net/ampa/48.pdf Avian Medicine: Principles and Application]. avianmedicine.net {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090419061330/http://www.avianmedicine.net/ampa/48.pdf |date=19 April 2009 }}&lt;/ref&gt; Eggs laid by the ostrich can weigh {{convert|1.4|kg|lb|abbr=on}} and are the largest eggs in the world today.{{Citation needed|date=January 2021}}

The largest bird in the fossil record may be the extinct [[elephant bird]]s (Aepyornithidae) of Madagascar, which were related to the [[Kiwi (bird)|kiwis]]. ''[[Aepyornis]]'' exceeded {{convert|3|m|ft|abbr=on}} in height and {{convert|500|kg|lb|abbr=on}}, while ''[[Vorombe]]'' could reach a similar height and a mass of {{convert|732|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;Hansford2018b&quot;&gt;{{cite journal|last1= Hansford|first1=J. P.|last2= Turvey|first2=S. T.|title= Unexpected diversity within the extinct elephant birds (Aves: Aepyornithidae) and a new identity for the world's largest bird|journal= [[Royal Society Open Science]]|volume= 5|issue= 9|date= 26 September 2018|page= 181295|doi=10.1098/rsos.181295|pmc= 6170582|pmid= 30839722|bibcode=2018RSOS....581295H}}&lt;/ref&gt; The last of the elephant birds became extinct about 300 years ago. Of almost exactly the same upper proportions as the largest elephant birds was ''[[Dromornis stirtoni]]'' of [[Australia]], part of a 26,000-year-old group called [[mihirung]]s of the family [[Dromornithidae]].&lt;ref&gt;Murray, Peter F.; Vickers-Rich, Patricia (2004). ''Magnificent Mihirungs: The Colossal Flightless Birds of the Australian Dreamtime''. Indiana University Press. {{ISBN|978-0-253-34282-9}}&lt;/ref&gt; The largest carnivorous bird was ''[[Brontornis]]'', an extinct flightless bird from [[South America]] which reached a weight of {{convert|350|to|400|kg|lb|abbr=on}} and a height of about {{convert|2.8|m|ftin|abbr=on}}.&lt;ref&gt;Alvarenga, H.; Chiappe, L.; Bertelle, S. (3 May 2011), ''Phorusrhacids: the Terror Birds'', in Dyke, G.; Kaiser, G., Living Dinosaurs: The Evolutionary History of Modern Birds, Wiley, pp. 187–208, {{ISBN|978-0-470-65666-2}}&lt;/ref&gt; The tallest carnivorous bird was ''[[Kelenken]]'', which could reach 3 to 3.2 meters in height and 220 to 250 kilograms. The tallest bird ever was the [[giant moa]] (''Dinornis maximus''), part of the moa family of [[New Zealand]] that went [[extinct]] around 1500 AD. This particular species of moa stood up to {{convert|3.7|m|ft|abbr=on}} tall,&lt;ref name=birding/&gt; but weighed about half as much as a large elephant bird or [[mihirung]] due to its comparatively slender frame.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

The heaviest bird ever capable of flight was ''[[Argentavis magnificens]]'', the largest member of the now extinct [[family (biology)|family]] [[Teratornithidae]], found in Miocene-aged fossil beds of Argentina, with a wingspan up to {{convert|5.5|m|ft|abbr=on}}, a length of up to {{convert|1.25|m|ft|abbr=on}}, a height on the ground of up to {{convert|1.75|m|ft|abbr=on}} and a body weight of at least {{convert|71|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Chatterjee | first1 = S. | last2 = Templin | first2 = R. J. | last3 = Campbell | first3 = K. E. | doi = 10.1073/pnas.0702040104 | title = The aerodynamics of Argentavis, the world's largest flying bird from the Miocene of Argentina | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences | volume = 104 | issue = 30 | pages = 12398–12403 | year = 2007 | pmid = 17609382| pmc = 1906724| bibcode = 2007PNAS..10412398C | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ksepka 10624–10629&quot;&gt;{{cite journal|title=Flight performance of the largest volant bird|first=Daniel T.|last=Ksepka|date=22 July 2014|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=111|issue=29|pages=10624–10629|doi=10.1073/pnas.1320297111|pmid=25002475|pmc=4115518|bibcode=2014PNAS..11110624K|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ''[[Pelagornis sandersi]]'' is thought to have had an even larger wingspan of about {{convert|6.1|-|7.4|m|ft|abbr=on}}, but is only about {{convert|22|-|40|kg|lb|abbr=on}}, half the mass of the former.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.uk/pelagornis-sandersi-worlds-biggest-bird-was-twice-big-albatross-24ft-wingspan-1455666|title=Pelagornis Sandersi: World's Biggest Bird Was Twice as Big as Albatross with 24ft Wingspan|first=Hannah|last=Osborne|date=7 July 2014|website=ibtimes.co.uk|access-date=14 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Ksepka 10624–10629&quot;/&gt;

=====Heaviest living bird species=====
The following is a list of the heaviest living bird species based on maximum reported or reliable mass, but average weight is also given for comparison. These species are almost all flightless, which allows for these particular birds to have denser bones and heavier bodies. Flightless birds comprise less than 2% of all living bird species.{{Citation needed|date=January 2021}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Rank
! Animal
! Binomial name
! Average mass&lt;br /&gt;[kg (lb)]
! Maximum mass&lt;br /&gt;[kg (lb)]
! Average total length&lt;br /&gt;[cm (ft)]
! [[Bird flight|Flighted]]
|-
| 1 || [[Common ostrich]] ||''Struthio camelus''|| 104 (230)&lt;ref name= Davies&gt;Davies, Stephen, ''Ratites and Tinamous''. Oxford University Press (2002), {{ISBN|978-0-19-854996-3}}&lt;/ref&gt; || 156.8 (346)&lt;ref name= Davies/&gt; || 210 (6.9)&lt;ref name= Handbook1&gt;del Hoyo, et al.,''Handbook of the Birds of the World. Volume 1: Ostrich to Ducks''. Lynx Edicons (1992), {{ISBN|978-84-87334-10-8}}&lt;/ref&gt; || No
|-
| 2 || [[Somali ostrich]] ||''Struthio molybdophanes''|| 90 (200)&lt;ref name= Davies/&gt; || 130 (287){{Citation needed|date=May 2016}} || 200 (6.6)&lt;ref name= Davies/&gt; || No
|-
| 3 || [[Southern cassowary]] ||''Casuarius casuarius''|| 45 (99)&lt;ref name= Davies/&gt; || 85 (190)&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Kofron | first1 = Christopher P. | year = 1999 | title = Attacks to humans and domestic animals by the southern cassowary (Casuarius casuarius johnsonii) in Queensland, Australia | journal = Journal of Zoology | volume = 249 | issue = 4| pages = 375–381 | doi = 10.1111/j.1469-7998.1999.tb01206.x }}&lt;/ref&gt; || 155 (5.1)&lt;ref name= Davies/&gt; || No
|-
| 4 || [[Northern cassowary]] ||''Casuarius unappendiculatus''|| 44 (97)&lt;ref name= Davies/&gt; || 75 (170)&lt;ref name= Davies/&gt; || 149 (4.9)&lt;ref name= Handbook1/&gt; || No
|-
| 5 || [[Emu]] ||''Dromaius novaehollandiae''|| 33 (73)&lt;ref name= Davies/&gt;&lt;ref name = &quot;CRC&quot;&gt;''CRC Handbook of Avian Body Masses'' by John B. Dunning Jr. (Editor). CRC Press (1992), {{ISBN|978-0-8493-4258-5}}.&lt;/ref&gt; || 70 (150){{Citation needed|date=May 2016}} || 153 (5)&lt;ref name= Davies/&gt; || No
|-
| 6 || [[Emperor penguin]] ||''Aptenodytes forsteri''|| 31.5 (69)&lt;ref name= Handbook1/&gt;&lt;ref name= Penguin&gt;Marion, Remi, ''Penguins: A Worldwide Guide''. Sterling Publishing Co. (1999), {{ISBN|0-8069-4232-0}}&lt;/ref&gt; || 46 (100)&lt;ref name= Handbook1/&gt; || 114 (3.7)&lt;ref name= Handbook1/&gt; || No
|-
| 7 || [[Greater rhea]] ||''Rhea americana''|| 23 (51)&lt;ref name = &quot;CRC&quot;/&gt; || 40 (88)&lt;ref name= Handbook1/&gt; || 134 (4.4)&lt;ref name= Davies/&gt; || No
|-
| 8 || [[Domestic turkey|Domestic turkey/wild turkey]] ||''Meleagris gallopavo''|| 13.5 (29.8) &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/how-big-turkeys-were-then-and-now-2015-11|title=The turkeys we eat today weigh twice as much as they did a few decades ago|first=Tanya Lewis, Lydia|last=Ramsey|website=Business Insider}}&lt;/ref&gt; || 39 (86)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://extension.illinois.edu/turkey/turkey_facts.cfm|title=Turkey Facts - Turkey for Holidays - University of Illinois Extension|website=extension.illinois.edu|access-date=2 September 2022|archive-date=8 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180708042633/http://extension.illinois.edu/turkey/turkey_facts.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|| 100 - 124.9 (3.3 – 4.1){{Citation needed|date=May 2016}} || Yes
|-
| 9 || [[Dwarf cassowary]] ||''Casuarius bennetti''|| 19.7 (43)&lt;ref name= Davies/&gt; || 34 (75)&lt;ref name= Davies/&gt; || 105 (3.4){{Citation needed|date=May 2016}} || No
|-
| 10 || [[Lesser rhea]] ||''Rhea pennata''|| 19.6 (43)&lt;ref name= Davies/&gt; || 28.6 (63)&lt;ref name= Davies/&gt; || 96 (3.2)&lt;ref name= Handbook1/&gt; || No
|-
| 11 || [[Mute swan]] ||''Cygnus olor''|| 11.87 (26.2) || 23 (51) || 100-130 (3.3 - 4.3)&lt;ref name=&quot;Hoyo, J 1996&quot;/&gt; || Yes
|-
| 12 || [[Great bustard]] ||''Otis tarda''|| 10.6 (23.4){{Citation needed|date=May 2016}} || 21 (46)&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; || 115 (3.8){{Citation needed|date=May 2016}} || Yes
|-
| 13 || [[King penguin]] ||''Aptenodytes patagonicus''|| 13.6 (30)&lt;ref name= Handbook1/&gt;&lt;ref name = Penguin/&gt; || 20 (44)&lt;ref&gt;[http://www.authorstream.com/Presentation/dawnvea09-169623-Leopard-Seals-group-Penguin-Slideshow-g-Entertainment-ppt-powerpoint/ Leopard Seals Group Penguin Slideshow Ppt Presentation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180218024251/http://www.authorstream.com/Presentation/dawnvea09-169623-Leopard-Seals-group-Penguin-Slideshow-g-Entertainment-ppt-powerpoint/ |date=18 February 2018 }}. Authorstream.com (31 March 2009)&lt;/ref&gt; || 92 (3){{Citation needed|date=May 2016}} || No
|-
| 14 || [[Kori bustard]] ||''Ardeotis kori''|| 11.4 (25.1)&lt;ref name= Handbook1/&gt; || 20 (44.1){{Citation needed|date=May 2016}} || 150 (5)&lt;ref name= Handbook1/&gt; || Yes
|-
| 15 || [[Trumpeter swan]] ||''Cygnus buccinator''|| 11.6 (25.1) || 17.2 (38) || 138 - 165 (4.5 - 5.4) || Yes
|-
| 16 || [[Wandering albatross]] ||''Diomedea exulans''|| 11.9 (24) || 16.1 (38)&lt;ref&gt;Wood, Gerald (1983). The Guinness Book of Animal Facts and Feats. {{ISBN|978-0-85112-235-9}}.&lt;/ref&gt; || 107 - 135 (3.5 - 4.4) || Yes
|-
| 17 || [[Whooper swan]] ||''Cygnus cygnus''|| 11.4 (25) || 15.5 (32) || 140 - 165 (4.5 - 5.4) || Yes
|-
| 18 || [[Dalmatian pelican]] ||''Pelecanus crispus''|| 11.5 (25) || 15 (33.1){{Citation needed|date=May 2016}} || 183 (6){{Citation needed|date=May 2016}} || Yes
|-
| 19 || [[Andean condor]] ||''Vultur gryphus''|| 11.3 (25)&lt;ref name=&quot;Hoyo, J 1996&quot;&gt;del Hoyo, J; Elliot, A; Sargatal, J (1996). Handbook of the Birds of the World 3. Barcelona: Lynx Edicions. {{ISBN|84-87334-20-2}}.&lt;/ref&gt; || 14.9 (33)&lt;ref name=&quot;Hoyo, J 1996&quot;/&gt; || 100 - 130 (3.3 - 4.3)&lt;ref name=&quot;Hoyo, J 1996&quot;/&gt; || Yes
|}

===Amphibians (Amphibia)===
[[File:Andrias japonicus cropped.jpg|thumb|A [[giant salamander]], the largest living [[amphibian]].]]
The largest living [[amphibian]] is the [[South China giant salamander]] (''Andrias sligoi''). Formerly considered [[conspecific]] with the [[Chinese giant salamander]] (''A. davidianus''), the maximum size of this nearly human-sized river-dweller is {{convert|64|kg|lb|abbr=on}} and almost {{convert|1.83|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; Before [[amniote]]s became the dominant [[tetrapod]]s, several giant amphibian proto-tetrapods existed and were certainly the dominant animals in their ecosystems. The largest known was the [[crocodile]]-like ''[[Prionosuchus]]'', which reached a length of {{convert|9|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Cox, C. B. |author2=Hutchinson, P. |year=1991 |title=Fishes and amphibians from the Late Permian Pedrado Fogo Formation of northern Brazil |journal=Palaeontology |volume=34 |pages=561–573 |id={{INIST|19854877}} |url=http://palaeontology.palass-pubs.org/pdf/Vol%2034/Pages%20561-573.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120324051815/http://palaeontology.palass-pubs.org/pdf/Vol%2034/Pages%20561-573.pdf |archive-date=24 March 2012 }}&lt;/ref&gt;

;Frogs ([[Frog|Anura]])
[[File:Cane-toad.jpg|thumb|The massive and destructive [[cane toad]] ranks as the largest toad in the world.]]
:The largest member of the largest order of [[amphibian]]s is the African [[goliath frog]] (''Conraua goliath''). The maximum size this species is verified to attain is a weight of {{convert|3.8|kg|lb|abbr=on}} and a snout-to-vent length of {{convert|39|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest of the [[toad]]s, the [[cane toad]] (''Rhinella marina''), is also the second largest member of the frog order. This infamous, often invasive species can grow to maximum mass of {{convert|2.65|kg|lb|abbr=on}} and measure a maximum of {{convert|33|cm|in|abbr=on}} from snout-to-vent.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; Rivaling the previous two species, the [[African bullfrog]] (''Pyxicephalus adspersus'') can range up to a weight of {{convert|2|kg|lb|abbr=on}} and {{convert|25.5|cm|in|abbr=on}} from snout to vent.&lt;ref&gt;[http://www.honoluluzoo.org/african_bullfrog.htm African Bullfrog]. Honoluluzoo.org {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110903062023/http://www.honoluluzoo.org/african_bullfrog.htm |date=3 September 2011 }}&lt;/ref&gt; Another large frog is the largest frog in [[North America]], the [[American bullfrog]], which can reach weights of up to {{convert|0.8|kg|lb|abbr=on}} and snout-to-vent-length (SVL) of {{convert|20|cm|in|abbr=on}}. However, the toad ''[[Beelzebufo ampinga]]'', found in fossil from the [[Cretaceous]] era in what is now Madagascar, was estimated to grow to {{convert|41|cm|in|abbr=on}} long and weigh up to {{convert|4.5|kg|lb|abbr=on}}, making it the largest frog ever known.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080220010642/http://news.nationalgeographic.com/news/2008/02/080218-giant-frog.html Giant &quot;Frog From Hell&quot; Fossil Found in Madagascar]. News.nationalgeographic.com (28 October 2010)&lt;/ref&gt; But in more recent studies, animals of this species have been estimated to have grown to at least {{convert|23.2|cm|in|1|abbr=on}} (snout-vent length), which is around the size a modern [[African bullfrog]] can reach.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Evans |first1=Susan E. |last2=Groenke |first2=Joseph R. |last3=Jones |first3=Marc E. H. |last4=Turner |first4=Alan H. |last5=Krause |first5=David W. |title=New Material of Beelzebufo, a Hyperossified Frog (Amphibia: Anura) from the Late Cretaceous of Madagascar |journal=PLOS ONE |date=28 January 2014 |volume=9 |issue=1 |pages=e87236 |doi=10.1371/journal.pone.0087236 |pmid=24489877 |pmc=3905036 |bibcode=2014PLoSO...987236E |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;  The largest [[Hylidae|tree frog]] is the Australasian [[white-lipped tree frog]] (''Litoria infrafrenata''), the females of which can reach a length of {{convert|14|cm|in|abbr=on}} from snout to vent and can weigh up to {{convert|115|g|oz|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.theanimalfiles.com/amphibians/frogs/white_lipped_tree_frog.html White Lipped Tree Frog]. The Animal Files&lt;/ref&gt; The family Leptodactylidae, one of the most diverse anuran families, also has some very large members. The largest is the [[Surinam horned frog]] (''Ceratophrys cornuta''), which can reach {{convert|20|cm|in|abbr=on}} in length from snout to vent and weigh up to {{convert|0.48|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://bullafina.com/video/videos/dCN4QaGtDoE/1/1/-leptodactylidae/Surinam-horned-frog-(Ceratophrys-cornuta) Surinam horned frog (Ceratophrys cornuta) – Videos Peru – Peru Videos]. Bullafina.com (11 June 2008) {{dead link|date=May 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt; While not quite as large as ''Ceratophrys cornuta'', ''[[Leptodactylus pentadactylus]]'' is often heavier; it can reach {{convert|18.5|cm|in|abbr=on}} long and weigh {{convert|0.60|kg|lb|abbr=off}}. The largest [[Dendrobatidae|dendrobatid]] is the Colombian [[golden poison frog]] (''Phyllobates terribilis''), which can attain a length of {{convert|6|cm|in|abbr=on}} and nearly {{convert|28.3|g|oz|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100207174351/http://animals.nationalgeographic.com/animals/amphibians/golden-poison-dart-frog/ Golden Poison Dart Frogs, Golden Poison Dart Frog Pictures, Golden Poison Dart Frog Facts]. Animals.nationalgeographic.com&lt;/ref&gt; Most frogs are classified under the suborder [[Neobatrachia]], although nearly 200 species are part of the suborder [[Mesobatrachia]], or ancient frogs. The largest of these are the little-known ''[[Brachytarsophrys]]'' or Karin Hills frogs, of South Asia, which can grow to a maximum snout-to-vent length of {{convert|17|cm|in|abbr=on}} and a maximum weight of {{convert|0.54|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref&gt;Zweifel, Richard G. (1998). Cogger, H. G. and Zweifel, R. G.. ed. ''Encyclopedia of Reptiles and Amphibians''. San Diego: Academic Press. {{ISBN|0-12-178560-2}}.&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Rank
!Binomial name
!Maximum mass
!Maximum snout-vent length
!Family
|-
|1
|[[Goliath frog|Conraua goliath]]
|3.3kg (7.3lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Goliath Frog {{!}} San Diego Zoo Animals &amp; Plants |url=https://animals.sandiegozoo.org/animals/goliath-frog |access-date=2024-09-23 |website=animals.sandiegozoo.org}}&lt;/ref&gt;
|35cm (14 in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Conraua|Conrauidae]]
|-
|2
|[[Calyptocephalella|Calyptocephalella gayi]]
|3kg (6.6lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2016-12-19 |title=Helmeted Water Toad (Calyptocephalella gayi) - |url=https://gonefroggin.com/2016/12/19/helmeted-water-toad-calyptocephalella-gayi/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|32cm (12.5in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Calyptocephalellidae|Calyptocephalella]]
|-
|3
|[[Telmatobius macrostomus]]
|2kg (5lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Junín Giant Frog (Telmatobius macrostomus) |url=https://www.inaturalist.org/taxa/135145-Telmatobius-macrostomus |access-date=2024-09-23 |website=iNaturalist |language=en}}&lt;/ref&gt;
|30cm (12in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Telmatobius|Telmatobiidae]]
|-
|4
|[[Blyth's river frog|Limnonectes blythii]]
|1.8kg (3.8lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Blyth's River Frog (Limnonectes blythii) |url=https://uk.inaturalist.org/taxa/25938-Limnonectes-blythii |access-date=2024-09-23 |website=iNaturalist United Kingdom |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|25cm (10in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Dicroglossidae]]
|-
|5
|[[Cane toad|Rhinella marina]]
|1.5kg (3.3lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pacific |first=Aquarium of the |title=Cane Toad |url=https://www.aquariumofpacific.org/onlinelearningcenter/species/cane_toad/#:~:text=sides,%20and%20legs.-,Females%20are%20about%2010-18%20cm%20(4-7%20in,the%20size%20of%20their%20mouths. |access-date=2024-09-23 |website=www.aquariumofpacific.org |language=en}}&lt;/ref&gt;
|23cm (9.4in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[True toad|Bufonidae]]
|-
|6
|[[African bullfrog|Pyxicephalus adspursus]]
|1.4kg (3lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=African bullfrog |url=https://kids.britannica.com/kids/article/African-bullfrog/601948 |access-date=2024-09-23 |website=Britannica Kids |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|22cm (9in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Pyxicephalidae]]
|-
|7
|[[Leptodactylus fallax|Leptodactylus falax]]
|1kg (2.2b)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mountain Chicken |url=https://stlzoo.org/animals/amphibians/frogs-toads/mountain-chicken#:~:text=Mountain%20chickens%20are%20frogs!,they%20secrete%20for%20their%20eggs. |access-date=2024-09-23 |website=Saint Louis Zoo |language=en}}&lt;/ref&gt;
|22cm (9in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Leptodactylidae]]
|-
|8
|[[American bullfrog|Lithobates catesbeianus]]
|0.8kg (1.7lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2010-10-10 |title=American Bullfrog {{!}} National Geographic |url=https://www.nationalgeographic.com/animals/amphibians/facts/american-bullfrog |access-date=2024-09-23 |website=Animals |language=en}}&lt;/ref&gt;
|20cm (8in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[True frog|Ranidae]]
|-
|9
|[[Surinam horned frog|Ceratophrys cornuta]]
|0.5kg (1.1lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.theanimalfacts.com/amphibians/surinam-horned-frog/ |access-date=2024-09-23 |website=www.theanimalfacts.com}}&lt;/ref&gt;
|20cm (8in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Ceratophryidae]]
|-
|10
|[[Smoky jungle frog|Lepdodactylus pentadactylus]]
|0.4kg (0.8lb)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Smoky Jungle Frog |url=https://binderparkzoo.org/animal/smoky-jungle-frog/ |access-date=2024-09-23 |website=Binder Park Zoo |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|17cm (7in)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |title=10 Largest Frogs and Toads in the World - |url=https://gonefroggin.com/2017/01/22/10-largest-frogs-and-toads-in-the-world/ |access-date=2024-09-23 |website=gonefroggin.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|[[Leptodactylidae|Leptodacylidae]]
|}
:
;Caecilians ([[Gymnophiona]])
:The largest of the worm-like [[caecilians]] is the Colombian Thompson's caecilian (''[[Caecilia thompsoni]]''), which reaches a length of {{convert|1.5|m|ft|abbr=on}}, a width of about {{convert|4.6|cm|in|abbr=on}} and can weigh up to about {{convert|1|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Salamanders ([[Urodela]])
:Besides the previously mentioned Chinese and South China giant salamanders, the closely related [[Japanese giant salamander]] (''Andrias japonicus'') is also sometimes cited as the largest living amphibian, but salamanders of a greater size than {{convert|1.53|m|ft|abbr=on}} and {{convert|36|kg|lb|abbr=on}} have never been verified for this species. Another giant of the amphibian world is the North American [[hellbender]] (''Cryptobranchus alleganiensis''), which can measure up to {{convert|0.76|m|ft|abbr=on}}. The recently described [[Siren reticulata|reticulated siren]] of the southeastern United States rivals the hellbender in size, although it is more lean in build.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://blogs.scientificamerican.com/extinction-countdown/swampy-thing-the-giant-new-salamander-species-discovered-in-florida-and-alabama/|title=Swampy Thing: The Giant New Salamander Species Discovered in Florida and Alabama|last=Platt|first=John R.|website=Scientific American Blog Network|language=en|access-date=19 December 2018}}&lt;/ref&gt; The largest of the newts is the [[Iberian ribbed newt]] (''Pleurodeles waltl''), which can grow up to {{convert|30|cm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20080720131540/http://www.buzzle.com/articles/the-largest-newt-as-a-pet.html The Largest Newt As a Pet]}}. Buzzle.com&lt;/ref&gt;

===Fish===
{{main|List of largest fish}}

==Invertebrate chordates==

===Tunicates (Tunicata)===
{{further|Tunicata}}
The largest tunicate is ''[[Synoicum pulmonaria]]'', found at depths of {{convert|20|and|40|m|ft|0}}, and are up to 14 centimetres (6&amp;nbsp;in) in diameter. It is also present in the northwestern Atlantic Ocean, around the coasts of Greenland and Newfoundland, but is less common here than in the east, and occurs only at depths between {{convert|10|and|13|m|ft|0}}.&lt;ref name=DORIS&gt;{{cite web |url=http://doris.ffessm.fr/fiche2.asp?fiche_numero=2797 |title=''Synoicum pulmonaria'' (Ellis &amp; Solander, 1786) |author1=André, Frédéric |author2=Tourenne, Murielle |author3=Foveau, Aurélie |date=8 August 2011 |publisher=DORIS |language=fr |access-date=26 July 2015}}&lt;/ref&gt;

;Entergonas ([[Enterogona]])
:The largest entergona is ''[[Synoicum pulmonaria]]'' it is usually found at depths between about {{convert|20|and|40|m|ft|0}} and can grow to over a metre (yard) in length. It is also present in the northwestern Atlantic Ocean, around the coasts of Greenland and Newfoundland, but is less common here than in the east, and occurs only at depths between {{convert|10|and|13|m|ft|0}}.&lt;ref name=DORIS /&gt;
;Pleurogonas ([[Pleurogona]])
:The largest pleurogona is ''[[Pyura pachydermatina]]'' .&lt;ref name=Lambert&gt;{{cite journal |author1=Lambert, Gretchen |author2=Lambert, Charles C. |year=1996 |title=Spicule Formation in the New Zealand Ascidian ''Pyura pachydermatina'' (Chordata, Ascidiacea) |journal=Connective Tissue Research |volume=34 |issue=4 |pages=263–269 |doi=10.3109/03008209609005270|pmid=9084635 }}&lt;/ref&gt; In colour it is off-white or a garish shade of reddish-purple. The stalk is two thirds to three quarters the length of the whole animal which helps distinguish it from certain [[Invasive species|invasive]] tunicates not native to New Zealand such as ''[[Styela clava]]'' and ''[[Pyura stolonifera]]''.&lt;ref name=MPI&gt;{{cite web |url=http://www.biosecurity.govt.nz/pests/pyura |title=''Pyura'' |work=Biosecurity in New Zealand |publisher=Ministry for Primary Industries, New Zealand Government |access-date=19 April 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130209200618/http://www.biosecurity.govt.nz/pests/pyura |archive-date=9 February 2013 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; It is one of the largest species of tunicates and can grow to over a metre (yard) in length.&lt;ref name=Ruppert&gt;{{cite book |title=Invertebrate Zoology |edition=7th |last1=Ruppert |first1=Edward E. |last2=Fox |first2=Richard, S. |last3=Barnes |first3=Robert D. |year=2004 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-81-315-0104-7 |page=941 }}&lt;/ref&gt;
;Aspiraculates ([[Aspiraculata]])
:The largest aspiraculate is ''[[Oligotrema]]'' large and surrounded by six large lobes; the cloacal syphon is small. They live exclusively in deep water and range in size from less than one inch (2 cm) to 2.4 inches (6 cm).

====Thaliacea====
[[File:Pyrosoma_atlanticum.JPG|thumb|right|The ''[[Pyrosoma atlanticum]]'' is the largest thaliacean.]]
The largest [[thaliacea]]n, ''[[Pyrosoma atlanticum]]'', is cylindrical and can grow up to 60&amp;nbsp;cm (2&amp;nbsp;ft) long and 4–6&amp;nbsp;cm wide. The constituent [[zooid]]s form a rigid tube, which may be pale pink, yellowish, or bluish. One end of the tube is narrower and is closed, while the other is open and has a strong diaphragm. The outer surface or test is gelatinised and dimpled with backward-pointing, blunt processes. The individual zooids are up to {{cvt|8.5|mm|in}} long and have a broad, rounded branchial sac with [[gill]] slits. Along the side of the branchial sac runs the [[endostyle]], which produces [[mucus]] filters. Water is moved through the gill slits into the centre of the cylinder by [[Cilium|cilia]] pulsating rhythmically. [[Plankton]] and other food particles are caught in mucus filters in the processes as the colony is propelled through the water. ''P. atlanticum'' is bioluminescent and can generate a brilliant blue-green light when stimulated.&lt;ref name=JelliesZone/&gt;&lt;ref&gt;[http://species-identification.org/species.php?species_group=zmns&amp;id=588 ''Pyrosoma atlanticum''] Marine Species Identification Portal. Retrieved 11 November 2011.&lt;/ref&gt;

;Doliolida ([[Doliolida]])
:The largest doliolida is ''[[Doliolida]]'' &lt;ref&gt;[http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&amp;id=137212 Doliolida] World Register of Marine Species. Retrieved 17 November 2011.&lt;/ref&gt; The doliolid body is small, typically 1–2&amp;nbsp;cm long, and barrel-shaped; it features two wide [[siphon]]s, one at the front and the other at the back end, and eight or nine circular [[muscle]] strands reminiscent of barrel bands. Like all [[tunicate]]s, they are [[filter feeder]]s. They are free-floating; the same forced flow of water through their bodies with which they gather [[plankton]] is used for propulsion - not unlike a tiny [[ramjet]] engine. Doliolids are capable of quick movement. They have a complicated [[biological life cycle|lifecycle]] consisting of sexual and asexual generations. They are nearly exclusively tropical animals, although a few species are found as far north as northern [[California]].{{Citation needed|date=January 2021}}
;Salps ([[Salpida]])
:The largest salp is ''[[Cyclosalpa bakeri]]'' 15cm (6ins) long. There are openings at the anterior and posterior ends of the cylinder which can be opened or closed as needed. The bodies have seven transverse bands of muscle interspersed by white, translucent patches. A stolon grows from near the endostyle (an elongated glandular structure producing mucus for trapping food particles). The stolon is a ribbon-like organ on which a batch of aggregate forms of the animal are produced by [[budding]]. The aggregate is the second, colonial form of the salp and is also gelatinous, transparent and flabby. It takes the shape of a radial whorl of individuals up to about 20cm (4in) in diameter. It is formed of approximately 12 [[zooid]]s linked side by side in a shape that resembles a crown.&lt;ref name=JelliesZone&gt;[http://jellieszone.com/pelagic-tunicates/cyclosalpa-bakeri/ ''Cyclosalpa bakeri'' - Ritter, 1905] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160321094842/http://jellieszone.com/pelagic-tunicates/cyclosalpa-bakeri/ |date=21 March 2016 }} JelliesZone, by David Wrobel. Retrieved 10 April 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Salps&gt;[http://jellieszone.com/pelagic-tunicates/ Pelagic Tunicates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160623020144/http://jellieszone.com/pelagic-tunicates/ |date=23 June 2016 }} JelliesZone, by David Wrobel. Retrieved 10 April 2016.&lt;/ref&gt; are largest thetyses: ''[[Thetys vagina]]'' Individuals can reach up to {{convert|30|cm|in|abbr=on}} long.{{Citation needed|date=January 2021}}
;Larvaceans ([[Larvacea]])
:The largest larvacean is ''[[Larvacea|Appendicularia]]'' {{convert|1|cm|abbr=on}} in body length (excluding the tail).{{Citation needed|date=January 2021}}

===Cephalochordates (Leptocardii)===
{{further|Leptocardii}}
The largest lancelet is the [[Branchiostoma lanceolatum|European lancelet]] (''Branchiostoma lanceolatum'') &quot;primitive fish&quot;. It can grow up to 6&amp;nbsp;cm (2.5&amp;nbsp;in) long.&lt;ref&gt;[http://species-identification.org/species.php?species_group=zmns&amp;id=589 ''Branchiostoma lanceolatum''] Marine Species Information Portal. Retrieved 14 November 2011.&lt;/ref&gt;

==Invertebrate non-chordates==

===Echinoderms (Echinodermata)===
[[Image:Reef1118 - Flickr - NOAA Photo Library.jpg|thumb|At up to {{convert|3|m|ft|abbr=on}} long, the sea cucumber ''[[Synapta maculata]]'' is the longest known echinoderm.]]
The largest species of [[echinoderm]] in terms of bulk is probably the [[starfish]] species ''[[Thromidia gigas]]'', of the class [[Asteroidea]], which reaches a weight of over {{convert|6|kg|lb|abbr=on}},&lt;ref name=&quot;Mah Largest&quot;&gt;{{cite web |url=http://echinoblog.blogspot.fr/2008/07/what-are-worlds-largest-starfish.html |title=What Are the World's LARGEST Starfish? |last1=Mah |first1=Christopher |date= 27 July 2008|website=The Echinoblog }}&lt;/ref&gt; but it might be beaten by some giant sea cucumbers such as ''[[Thelenota anax]]''. However, at a maximum span of {{convert|63|cm|in|abbr=on}}, ''Thromidia gigas'' is quite a bit shorter than some other echinoderms.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The longest echinoderm known is the conspicuous sea cucumber ''[[Synapta maculata]]'', with a slender body that can extend up to {{convert|3|m|ft|abbr=on}}. In comparison, the biggest sea star is the brisingid sea star ''[[Midgardia xandaros]]'', reaching a span of {{convert|1.4|m|ft|abbr=on}}, despite being quite slender.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; ''[[Evasterias echinosoma]]'' is another giant echinoderm and can measure up to {{convert|1|m|ft|abbr=on}} across and weigh {{convert|5.1|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

;Crinoids ([[Crinoidea]])
:The largest species of [[crinoid]] is the unstalked feather-star ''[[Heliometra glacialis]]'', reaching a total width of {{convert|78|cm|in|abbr=on}} and an individual arm length of {{convert|35|cm|in|abbr=on}}. A width of {{convert|91.4|cm|in|abbr=on}} was claimed for one unstalked feather-star but is not confirmed.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The genus ''[[Metacrinus]]'' has a stalk span of {{convert|61|cm|in|abbr=on}} but, due to its bulk and multiple arms, it is heavier than ''[[Heliometra]]''.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; In the past, [[crinoids]] grew much larger, and stalk lengths up to {{convert|40|m|ft|abbr=on}} have been found in the fossil record.&lt;ref&gt;Ponsonby, David and Dussart, George ''The Anatomy of the Sea'', Raincoast Books (2005) {{ISBN|0-8118-4633-4}} p. 129&lt;/ref&gt;
;Sea urchins and allies ([[Echinoidea]])
:The largest [[sea urchin]] is the species ''[[Sperosoma giganteum]]'' from the deep northwest Pacific Ocean, which can reach a [[Test (biology)|shell]] width of about {{convert|30|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name=echino&gt;{{cite book|title=Echinoderms - Starfish, Urchins, and Other Echinoderms|author=Gilpin, D.|year=2006|page=[https://archive.org/details/starfishurchinso0000gilp/page/41 41]|publisher=Capstone |isbn=978-0-7565-1611-6|url=https://archive.org/details/starfishurchinso0000gilp/page/41}}&lt;/ref&gt; Another deep sea species ''[[Hygrosoma hoplacantha]]'' is only slightly smaller.&lt;ref name=echino/&gt; The largest species found along the North America coast is the Pacific [[red sea urchin]] (''Mesocentrotus franciscanus'') where the shell can reach {{convert|19|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Strongylocentrotus franciscanus|url=http://animaldiversity.org/accounts/Strongylocentrotus_franciscanus/|publisher=Animal Diversity Web|access-date=2 December 2016}}&lt;/ref&gt; If the spines enter into count, the biggest species may be a [[Diadematidae]] like ''[[Diadema setosum]]'', with a test up to {{convert|10|cm|in|abbr=on}} only, but its spines can reach up to {{convert|30|cm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Long-spined black sea urchin|url=http://www.wildsingapore.com/wildfacts/echinodermata/echinoidea/urchin/diadema.htm|publisher=Wild Singapore|access-date=2 December 2016}}&lt;/ref&gt;
;Sea cucumbers ([[Holothuroidea]])
:The bulkiest species of [[sea cucumber]] are ''[[Stichopus|Stichopus variegatus]]'' and ''[[Thelenota anax]]'', weighing several pounds, being about {{convert|21|cm|in|abbr=on}} in diameter, and reaching a length of {{convert|1|m|ft|abbr=on}} when fully extended. ''[[Synapta maculata]]'' can reach an extended length of {{convert|3|m|ft|abbr=on}}, but is extremely slender (3-5cm) and weigh much less than Stichopodids.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Brittle stars ([[Ophiuroidea]])
:The largest known specimen of [[brittle star]] is the basket star ''[[Gorgonocephalidae|Astrotoma]] agassizii''. This species can grow to have a span of {{convert|1|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; Sometimes, ''Gorgonocephalus stimpsoni'' is considered the largest but the maximum this species is can measure {{convert|70|cm|in|abbr=on}} and a disk diameter of about {{convert|14.3|cm|in|abbr=on}}. Outside from [[Euryalida|euryalids]], the biggest ophiurid brittle star may be ''[[Ophiopsammus maculata]]'' (6–7 inches).&lt;ref name=&quot;Mah brittle&quot;&gt;{{cite web |url=http://echinoblog.blogspot.fr/2009/04/the-worlds-biggest-brittle-stars.html |title=The World's BIGGEST Brittle Stars! |last1=Mah |first1=Christopher |date= 27 April 2009|website=The Echinoblog }}&lt;/ref&gt;
;Sea stars ([[Asteroidea]])
:The heaviest sea star is ''[[Thromidia gigas]]'' from the [[Indo-Pacific]], which can surpass {{convert|6|kg|lb|abbr=on}} in weight, but only has a diameter of about {{convert|65|cm|ft|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;Mah Largest&quot;/&gt;&lt;ref name=echino/&gt; Despite its relatively small disk and weight, the long slender arms of ''[[Midgardia xandaros]]'' from the [[Gulf of California]] makes it the sea star with the largest diameter at about {{convert|4.5|ft|m|abbr=on|order=flip}}.&lt;ref name=echino/&gt; ''[[Mithrodia clavigera]]'' may also become wider than {{convert|1|m|in|abbr=on}} in some cases, with stout arms.{{citation needed|date=December 2016}}

===Flatworms (Platyhelminthes)===
{{further|Platyhelminthes}}
;Monogenean flatworms ([[Monogenea]])
:The largest known members of this group of very small parasites are among the genus of [[capsalids]], ''[[Listrocephalos]]'', reaching a length of {{convert|2|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;{{cite journal|url=http://www.actaparasitologica.pan.pl/archive/PDF/Kearn.pdf|title=Neoentobdella gen. nov for species of Entobdella Blainville in Lamarck, 1818 (Monogenea, Capsalidae, Entobdellinae) from stingray hosts, with descriptions of two new species|journal=Acta Parasitologica|year= 2005|volume=50|issue=1|pages=32–48}}&lt;/ref&gt;
;Flukes ([[Trematoda]])
:The largest known species of [[Trematoda|fluke]] is ''[[Fasciolopsis buski]]'', which most often attacks [[human]]s and [[livestock]]. One of these flukes can be up to {{convert|7.5|cm|in|abbr=on}} long and {{convert|2|cm|in|abbr=on}} thick.&lt;ref&gt;[http://dpd.cdc.gov/dpdx/html/Fasciolopsiasis.htm DPDx – Fasciolopsiasis]. Dpd.cdc.gov {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110927063213/http://dpd.cdc.gov/dpdx/html/Fasciolopsiasis.htm |date=27 September 2011 }}&lt;/ref&gt;
;Tapeworms ([[Cestoda]])
:The largest known species of [[tapeworm]] is the whale tapeworm, ''[[Polygonoporus giganticus]]'', which can grow to over {{convert|30|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref name=&quot;time-1957&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20080627143218/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,809356-1,00.html The Persistent Parasites]. [[Time Magazine]] (8 April 1957)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hargis&quot;&gt;Hargis, William J. [http://spo.nwr.noaa.gov/tr25opt.pdf Parasitology and pathology of marine organisms of the world ocean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015132455/http://spo.nwr.noaa.gov/tr25opt.pdf |date=15 October 2011 }}. [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] (1985)&lt;/ref&gt;

===Segmented worms (Annelida)===
The largest of the [[segmented worm]]s (including earthworms, leeches, and polychaetes) is the [[Microchaetus rappi|African giant earthworm]] (''Microchaetus rappi''). Although it averages about {{convert|1.36|m|ft|abbr=on}} in length, this huge worm can reach a length of as much as {{convert|6.7|m|ft|abbr=on}} and can weigh over {{convert|1.5|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.wormdigest.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=102&amp;Itemid=2 The Mighty Worm]. Worm Digest (2 October 2005) {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090219141951/http://www.wormdigest.org/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=102&amp;Itemid=2 |date=19 February 2009 }}&lt;/ref&gt; Only the [[giant Gippsland earthworm]], ''Megascolides australis'', and a few giant [[polychaete]]s, including the notorious ''[[Eunice aphroditois]]'', reach nearly comparable sizes, reaching {{convert|4|and|3.6|m|ft|abbr=on}}, respectively.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

===Ribbon worms (Nemertea)===
The largest [[nemertean]] is the [[bootlace worm]], ''Lineus longissimus''. A specimen found washed ashore on a beach in [[St. Andrews]], [[Scotland]] in 1864 was recorded at a length of {{convert|55|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[[Mark Carwardine|Carwardine, M.]] 1995. ''The Guinness Book of Animal Records''. Guinness Publishing. p. 232.&lt;/ref&gt;

===Mollusks (Mollusca)===
[[File:Giant squid melb aquarium03.jpg|thumb|320px|A {{convert|7|m|ft|abbr=on}} giant squid, the second largest of all invertebrates, encased in ice in the [[Melbourne Aquarium]].]]
Both the largest mollusks and the largest of all [[invertebrate]]s (in terms of mass) are the largest squids. The [[colossal squid]] (''Mesonychoteuthis hamiltoni'') is projected to be the largest invertebrate.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070225081846/http://news.nationalgeographic.com/news/2007/02/070222-squid-pictures.html Photo in the News: Colossal Squid Caught off Antarctica]. News.nationalgeographic.com (28 October 2010)&lt;/ref&gt; Current estimates put its maximum size at {{convert|12|to|14|m|ft|abbr=on}} long and {{convert|750|kg|lb|abbr=on}},&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.unmuseum.org/colossalsquid.htm|title=The UnMuseum - The Colossal Squid|website=www.unmuseum.org|access-date=14 June 2017}}&lt;/ref&gt; based on analysis of smaller specimens. In 2007, authorities in New Zealand announced the capture of the largest known colossal squid specimen. It was initially thought to be {{convert|10|m|ft|abbr=on}} and {{convert|450|kg|lb|abbr=on}}. It was later measured at {{convert|4.2|m|ft|abbr=on}} long and {{convert|495|kg|lb|abbr=on}} in weight. The mantle was {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} long when measured.&lt;ref name=&quot;NZ_Herald_10430435&quot;&gt;Kathy Marks. [http://www.nzherald.co.nz/section/1/story.cfm?c_id=1&amp;objectid=10430435 NZ's colossal squid to be microwaved] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929125549/http://www.nzherald.co.nz/section/1/story.cfm?c_id=1&amp;objectid=10430435 |date=29 September 2007 }}. [[The New Zealand Herald]] (23 March 2007)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://squid.tepapa.govt.nz/the-squid-files/article/how-big-is-the-colossal-squid|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217062907/http://squid.tepapa.govt.nz/the-squid-files/article/how-big-is-the-colossal-squid|url-status=dead|archive-date=17 December 2008|website=Te papa|title=How big is the colossal squid?}}&lt;/ref&gt;

The [[giant squid]] (''Architeuthis dux'') was previously thought to be the largest squid, and while it is less massive and has a smaller mantle than the colossal squid, it may exceed the colossal squid in overall length including tentacles. One giant squid specimen that washed ashore in 1878 in [[Newfoundland (island)|Newfoundland]] reportedly measured {{convert|16.8|m|ft|abbr=on}} in total length (from the tip of the mantle to the end of the long tentacles), head and body length {{convert|6.1|m|ft|abbr=on}}, {{convert|4.6|m|ft|abbr=on}} in circumference at the thickest part of mantle, and weighed about {{convert|900|kg|lb|abbr=on}}. This specimen is still often cited as the largest invertebrate that has ever been examined.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[http://marinebio.org/species.asp?id=156 Giant Squids, Architeuthis dux]. Marinebio.org&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100116185537/http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/giant-squid Giant Squid, Giant Squid Pictures, Giant Squid Facts]. Animals.nationalgeographic.com (4 December 2006)&lt;/ref&gt; However, no animals approaching this size have been scientifically documented and, according to giant squid expert [[Steve O'Shea]], such lengths were likely achieved by greatly stretching the two tentacles like elastic bands.&lt;ref name=OShea&gt;O'Shea, S. 2003. [http://www.tonmo.com/science/public/giantsquidfacts.php &quot;Giant Squid and Colossal Squid Fact Sheet&quot;.] The Octopus News Magazine Online.&lt;/ref&gt;

;Aplacophorans (Aplacophora)
:The largest known of these worm-like, shell-less [[mollusk]]s are represented in the genus ''[[Epimenia]]'', which can reach {{convert|30|cm|in|abbr=on}} long. Most aplacophorans are less than {{convert|5|cm|in|abbr=on}} long.&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Salvini-Plawen | first1 = L. V. | title = Systematic Revision of the Epimeniidae (Mollusca: Solenogastres) | doi = 10.1093/mollus/63.2.131 | journal = Journal of Molluscan Studies | volume = 63 | issue = 2 | pages = 131–155 | year = 1997 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;
;Chitons (Polyplacophora)
:The largest of the [[chiton]]s is the [[gumboot chiton]], ''Cryptochiton stelleri'', which can reach a length of {{convert|33|cm|in|abbr=on}} and weigh over {{convert|2|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.adfg.alaska.gov/static/species/speciesinfo/_aknhp/Gumboot_Chiton.pdf Gumboot Chiton]. alaska.gov&lt;/ref&gt;
[[File:Giant clam black&amp;white komodo.jpg|thumb|200px|The mouth of a mostly hidden [[giant clam]], the largest bivalve]]
;Bivalves (Bivalvia)
:The largest of the [[bivalve]] [[mollusk]]s is the [[giant clam]], ''Tridacna gigas''. Although even larger sizes have been reported for this passive animal, the top verified size was for a specimen from the [[Great Barrier Reef]]. This creature weighed {{convert|270|kg|lb|abbr=on}}, had an axial length of {{convert|1.14|m|ft|abbr=on}} and depth of {{convert|0.75|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest bivalve ever was ''[[Platyceramus platinus]]'', a [[Cretaceous]] giant that reached an axial length of up to 3&amp;nbsp;m (nearly 10&amp;nbsp;ft).&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Kauffman | first1 = E. G. | last2 = Harries | first2 = P. J. | last3 = Meyer | first3 = C. | last4 = Villamil | first4 = T. | last5 = Arango | first5 = C. | last6 = Jaecks | first6 = G. | title = Paleoecology of Giant Inoceramidae (Platyceramus) on a Santonian (Cretaceous) Seafloor in Colorado | journal = Journal of Paleontology | volume = 81 | pages = 64–81 | year = 2007 | doi = 10.1666/0022-3360(2007)81[64:POGIPO]2.0.CO;2 | s2cid = 130048023 }}&lt;/ref&gt;
;Gastropods ([[Gastropoda]])
:The &quot;largest&quot; of this most diverse and successful [[mollusk]] class of [[slug]]s and [[snail]]s can be defined in various ways.
:The living gastropod species that has the largest (longest) shell is ''[[Syrinx aruanus]]'' with a maximum shell length of {{convert|0.91|m|ft|abbr=on}}, a weight of {{convert|18|kg|lb|abbr=on}} and a width of {{convert|96|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;John D. Taylor and Emily A. Glover. [https://web.archive.org/web/20110721184302/http://wamuseum.com.au/dampier/documents/pdf/taylor-glovergiants.pdf Food of giants – field observations on the diet of Syrinx aruanus (Linnaeus, 1758) (Turbinellidae) the largest living gastropod], in F. E. Wells, D. I. Walker and D. S. Jones (eds.) 2003. The Marine Flora and Fauna of Dampier, Western Australia. Western Australian Museum, Perth.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://largestfastestsmartest.co.uk/largest-insects-in-the-world-giant-african-snail/ Largest snails in the world – Giant African snail]. largestfastestsmartest.co.uk&lt;/ref&gt; Another giant species is ''[[Melo amphora]]'', which in a 1974 specimen from Western Australia, measured {{convert|0.71|m|ft|abbr=on}} long, had a maximum girth of {{convert|0.97|m|ft|abbr=on}} and weighed {{convert|16|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
:The largest shell-less gastropod is the giant black [[sea hare]] (''[[Aplysia vaccaria]]'') at {{convert|0.99|m|ft|abbr=on}} in length and almost {{convert|14|kg|lb|abbr=on}} in weight.
:The largest of the land snails is the [[Achatina achatina|giant African snail]] (''Achatina achatina'') at up to {{convert|1|kg|lb|abbr=on}} and {{convert|35|cm|in|abbr=on}} long.
;Cephalopods ([[Cephalopoda]])
:(See [[Cephalopod size]].) While generally much smaller than the giant ''[[Architeuthis]]'' and ''[[Mesonychoteuthis]]'', the largest of the octopuses, the [[Enteroctopus dofleini|giant Pacific octopus]] (''Enteroctopus dofleini''), can grow to be very large. The largest confirmed weight of a giant octopus is {{convert|74|kg|lb|abbr=on}},&lt;ref&gt;{{cite thesis |last1=Cosgrove |first1=James Albert |title=Aspects of the natural history of ''Octopus dofleini'', the giant Pacific octopus |date=1987 |hdl=1828/12155 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt; with a {{convert|7|m|ft|abbr=on}} arm span (with the tentacles fully extended) and a head-to-tentacle-tip length of {{convert|3.9|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[Octopus – Species].{{full citation needed|date=November 2021}}&lt;/ref&gt; Specimens have been reported up to {{convert|125|kg|lb|abbr=on}} but are unverified. A weight of 10 - 50kg is a much more common size.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

===Roundworms (Nematoda)===
[[File:Placentonema gigantissima from Dailey 1985.png|thumb|''[[Placentonema gigantissima]]'', the largest roundworm]]
The largest [[roundworm]], ''[[Placentonema gigantissima]]'',&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gubanov |first1=NM |title=Гигантская нематода из плаценты китообразных Placentonema gigantissima nov. gen., nov. sp |trans-title=Giant nematoda from the placenta of Cetacea; Placentonema gigantissima nov. gen., nov. sp |language=ru |journal=Doklady Akademii Nauk SSSR |date=21 April 1951 |volume=77 |issue=6 |pages=1123–1125 |pmid=14822893 |url=http://www.mactode.com/page21/files/Placentonema_gigantissima.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20131215144805/http://www.mactode.com/page21/files/Placentonema_gigantissima.pdf |archive-date=15 December 2013 }}&lt;/ref&gt; is a [[parasite]] found in the [[placenta]]s of [[sperm whale]]s which can reach up to {{convert|9|m|ft|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;[http://www.nhc.ed.ac.uk/index.php?page=24.25.333.369 Natural History Collections: Nematoda]. Nhc.ed.ac.uk&lt;/ref&gt;

===Velvet worms (Onychophora)===
The largest [[Onychophora|velvet worm]] known is Solórzano's velvet worm (''[[Peripatus solorzanoi]]''). An adult female was recorded to have a body length of 22&amp;nbsp;cm (approximately 8.7 in).&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Morera-Brenes|first1=B.|last2=Monge-Nájera|first2=J.|title=A new giant species of placented worm and the mechanism by which onychophorans weave their nets (Onychophora: Peripatidae)|journal=Revista de Biología Tropical|date=2010|volume=58|issue=4|pages=1127–1142|doi=10.15517/rbt.v58i4.5398|pmid=21246983|arxiv=1511.00983|s2cid=6456946}}&lt;/ref&gt;

===Arthropods (Arthropoda)===
[[File:Japanese spider crab.jpg|thumb|200px|[[Japanese spider crab]].]]
The largest arthropod known to have existed is the [[eurypterid]] (sea scorpion) ''[[Jaekelopterus]]'', reaching up to {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}} in body length, followed by the millipede relative ''[[Arthropleura]]'' at around {{convert|2.1|m|ft|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;{{Cite journal | last1 = Tetlie | first1 = O. E. | last2 = Poschmann | first2 = M. | last3 = Braddy | first3 = S. J. | doi = 10.1098/rsbl.2007.0491 | title = Giant claw reveals the largest ever arthropod | journal = Biology Letters | volume = 4 | issue = 1 | pages = 106–109 | year = 2008 | pmid = 18029297| pmc =2412931 }}&lt;/ref&gt; Among living arthropods, the [[Japanese spider crab]] (''Macrocheira kaempferi'') is the largest in overall size, the record specimen, caught in 1921, had an extended arm span of {{convert|3.8|m|ft|abbr=on}} and weighed about {{convert|19|kg|lb|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The heaviest is the [[American lobster]] (''Homarus americanus''), the largest verified specimen, caught in 1977 off of [[Nova Scotia]] weighed {{convert|20|kg|lb|abbr=on}} and its body length was {{convert|1.1|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest land arthropod and the largest land invertebrate is the [[coconut crab]] (''Birgus latro''), up to {{convert|40|cm|ft|abbr=on}} long and weighing up to {{convert|4|kg|lb|abbr=on}} on average. Its legs may span {{convert|1|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

====Arachnids (Arachnida)====
Both spiders and scorpions include contenders for the largest arachnids.
[[File:Heteropoda maxima 1.jpg|thumb|200px|[[Giant huntsman spider]]]]
;Spiders ([[Araneae]])
:The largest species of arachnid by length is probably the [[giant huntsman spider]] (''Heteropoda maxima'') of Laos, which in 2008 replaced the [[Goliath birdeater]] (''Theraphosa blondi'') of northern South America as the largest known spider by leg-span.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/greatermekong/discovering_the_greater_mekong/species/new_species/first_contact/|title=First Contact|website=panda.org|access-date=14 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170224124106/http://wwf.panda.org/what_we_do/where_we_work/greatermekong/discovering_the_greater_mekong/species/new_species/first_contact/|archive-date=24 February 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; However the most massive arachnids, of comparable dimensions and possibly even greater mass, are the [[Chaco golden knee]] (''Grammostola pulchripes''), and the [[Brazilian salmon pink]] (''Lasiodora parahybana''). The huntsman spider may span up to {{convert|29|cm|in|abbr=on}} across the legs, while in the [[New World]] tarantulas like ''Theraphosa'' can range up to {{convert|26|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; In ''Grammostola'', ''Theraphosa'' and ''Lasiodora'', the weight is projected to be up to at least {{convert|150|g|oz|abbr=on}} and body length is up to {{convert|10|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090305114809/http://library.thinkquest.org/C007974/2_4tar.htm Poisonous Animals: Tarantula (Grammostola, Phrixothrichus)]. Library.thinkquest.org&lt;/ref&gt;
;Scorpions ([[Scorpiones]])
:The largest of the [[scorpion]]s is the species ''[[Heterometrus swammerdami]]'' of the Indian subcontinent, which have a maximum length of {{convert|29.2|cm|in|abbr=on}} and weigh around {{convert|60|g|oz|abbr=on}}. Another extremely large scorpion is the African [[emperor scorpion]] (''Pandinus imperator''), which can weigh {{convert|57|g|oz|abbr=on}} but is not known to exceed a length of {{convert|23|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; However, they were dwarfed by ''[[Pulmonoscorpius kirktonensis]]'', a giant extinct species of scorpion from Scotland, at an estimated length of {{convert|0.7|m|ft|abbr=on}},&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Jeram |first=Andrew J. |date=1993 |title=Scorpions from the Viséan of East Kirkton, West Lothian, Scotland, with a revision of the infraorder Mesoscorpionina |url=https://www.cambridge.org/core/journals/earth-and-environmental-science-transactions-of-royal-society-of-edinburgh/article/abs/scorpions-from-the-visean-of-east-kirkton-west-lothian-scotland-with-a-revision-of-the-infraorder-mesoscorpionina/4FE8E1C63AD52A4CC48528B1B7A541C4 |journal=Earth and Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh |language=en |volume=84 |issue=3–4 |pages=283–299 |doi=10.1017/S0263593300006106 |bibcode=1993EESTR..84..283J |s2cid=131416804 |issn=1755-6929}}&lt;/ref&gt; and the aquatic ''[[Brontoscorpio]]'', at up to {{convert|94|cm|ft|abbr=on}} which is only known from a free finger.&lt;ref&gt;{{cite journal|jstor=1302906|title=Brontoscorpio anglicus: A Gigantic Lower Paleozoic Scorpion from Central England| author= Erik N. Kjellesvig-Waering|journal=Journal of Paleontology|year= 1972|volume=46|issue=1|pages=39–42}}&lt;/ref&gt;
;Pseudoscorpions ([[Pseudoscorpiones]])
: The largest pseudoscorpion is ''[[Garypus titanius]]'', from Ascension island, which can be {{convert|12|mm|in|abbr=on}} long.&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Jan Beccaloni |year=2009 |title=Arachnids |publisher=[[Natural History Museum, London|Natural History Museum]] |isbn=978-0-520-26140-2 |chapter=Pseudoscorpiones |page=271}}&lt;/ref&gt;

====Crustaceans (Crustacea)====
The largest crustacean is the [[Tasmanian giant crab]] (''Pseudocarcinus gigas''), with a weight of {{convert|13|kg}} and a [[carapace]] width of up to {{convert|46|cm}}. It is the only species in the genus '''''Pseudocarcinus'''''.&lt;ref&gt;{{cite journal|journal=[[Raffles Bulletin of Zoology]] |year=2008 |volume=17 |pages=1–286 |title=Systema Brachyurorum: Part I. An annotated checklist of extant Brachyuran crabs of the world |author1=P. K. L. Ng |author2=D. Guinot |author3=P. J. F. Davie |url=http://rmbr.nus.edu.sg/rbz/biblio/s17/s17rbz.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606061453/http://rmbr.nus.edu.sg/rbz/biblio/s17/s17rbz.pdf |archive-date=6 June 2011 }}&lt;/ref&gt; Males reach more than twice the size of females.&lt;ref name=&quot;CurrieWard&quot;&gt;{{cite book |author1=D. R. Currie |author2=T. M. Ward |year=2009 |url=http://www.sardi.sa.gov.au/__data/assets/pdf_file/0019/109522/No_345_SA_Giant_Crab_Fishery_Assessment_Report_2007_08Final_Report_published_alias.pdf |title=South Australian Giant Crab (''Pseudocarcinus gigas'') Fishery |id=Fishery Assessment Report for PIRSA |publisher=[[South Australian Research and Development Institute]] |access-date=9 December 2013}}&lt;/ref&gt; At a length of up to {{convert|40|cm}}, ''[[Lysiosquillina maculata]]'' is the largest mantis shrimp in the world.&lt;ref name=&quot;Roy&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ucmp.berkeley.edu/arthropoda/crustacea/malacostraca/eumalacostraca/royslist/species.php?name=l_maculata |author=Roy Caldwell |publisher=[[University of California Museum of Paleontology]] |title=Species: ''Lysiosquillina maculata'' |work=Roy's List of Stomatopods for the Aquarium |access-date=14 February 2009}}&lt;/ref&gt; [[Tasmanian giant freshwater crayfish]] (''Astacopsis gouldi'') {{convert|5|kg}} in weight and over {{convert|80|cm}} long have been known in the past, but now, even individuals over {{convert|2|kg}} are rare.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.environment.gov.au/biodiversity/threatened/publications/lobster.html |title=Tasmanian Giant Freshwater Lobster (''Astacopsis gouldi'') |publisher=[[Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts]] |date=9 February 2007 |access-date=16 March 2010}}&lt;/ref&gt; The species is only found in Tasmanian rivers flowing north into the [[Bass Strait]] below {{convert|400|m}} [[above sea level]], and is listed as an [[endangered species]] on the [[IUCN Red List]].&lt;ref&gt;{{Cite iucn | author = T. Walsh | author2 = N. Doran |name-list-style=amp | title = ''Astacopsis gouldi'' | volume = 2010 | page = e.T2190A9337732 | date = 2010 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2010-3.RLTS.T2190A9337732.en }}&lt;/ref&gt;

;Branchiopods ([[Branchiopoda]])
:The largest of these primarily freshwater [[crustacean]]s is probably ''[[Branchinecta gigas]]'', which can reach a length {{convert|10|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/77560/Branchinecta-gigas Branchinecta gigas (crustacean)]. Britannica Online Encyclopaedia&lt;/ref&gt;
;Barnacles and allies ([[Maxillopoda]])
:The largest species is ''[[Pennella balaenopterae]]'', a [[copepod]] and [[ectoparasite]] specialising in parasitising marine mammals. The maximum size attained is 32&amp;nbsp;cm (about 13&amp;nbsp;in).&lt;ref&gt;[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Pennella_balaenopterae.html Pennella balaenopterae]. Animaldiversity.ummz.umich.edu&lt;/ref&gt; The largest of the [[barnacle]]s is the [[giant acorn barnacle]], ''Balanus nubilis'', reaching {{convert|7|cm|in|abbr=on}} in diameter and {{convert|12.7|cm|in|abbr=on}} high.&lt;ref&gt;[http://aquarium.org/exhibits/sandy-shores/animals/giant-acorn-barnacle Giant Acorn Barnacle]. Oregon Coast Aquarium {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20111009022416/http://aquarium.org/exhibits/sandy-shores/animals/giant-acorn-barnacle |date=9 October 2011 }}&lt;/ref&gt;
;Ostracods ([[Ostracoda]])
:The largest living representative of these small and little-known but numerous [[crustacean]]s is the species ''Gigantocypris australis'' females of which reaching a maximum length of {{convert|3|cm|in|abbr=on}}.
;Amphipods, isopods, and allies ([[Peracarida]])[[File:giant isopod.jpg|thumb|200px|[[Giant isopod]]]]
:The largest species is the [[giant isopod]] (''Bathynomus pergiganteus''), which can reach a length of 45&amp;nbsp;cm (18&amp;nbsp;[[inch]]es) and a weight of 1.7&amp;nbsp;kg (3.7&amp;nbsp;[[Pound (mass)|lb]]).&lt;ref&gt;Knight, J.D. [http://www.seasky.org/deep-sea/giant-isopod.html Giant Isopod – Deep Sea Creatures on Sea and Sky]. Seasky.org&lt;/ref&gt;
;Remipedes ([[Remipedia]])
:The largest of these cave-dwelling [[crustacean]]s is the species ''Godzillius robustus'', at up to {{convert|4.5|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.crustacea.net/crustace/remipedia/www/robustus.htm Remipedia: Species – robustus, Godzillius]. Crustacea.net (2 October 2002)&lt;/ref&gt;

====Horseshoe crabs (Xiphosura)====
The four modern [[horseshoe crab]]s are of roughly the same sizes, with females measuring up to {{convert|60|cm|ft|abbr=on}} in length and {{convert|5|kg|lb|abbr=on}} in weight.&lt;ref&gt;[http://marinebio.org/species.asp?id=281 Horseshoe Crabs, Limulus polyphemus at]. Marinebio.org&lt;/ref&gt;

====Sea spiders (Pycnogonida)====
The largest of the [[sea spider]]s is the deep-sea species ''[[Colossendeis colossea]]'', attaining a leg span of nearly {{convert|60|cm|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.encyclopedia.com/topic/Sea_spiders.aspx Sea spiders Facts, information, pictures]. work=Encyclopedia.com (22 October 2004)&lt;/ref&gt;

====[[Trilobite]]s (Trilobita)====
Some of these extinct marine arthropods exceeded {{convert|60|cm|in|abbr=on}} in length. A nearly complete specimen of ''[[Isotelus]] rex'' from [[Manitoba]] attained a length over {{convert|70|cm|in|abbr=on}}, and an ''[[Ogyginus]] forteyi'' from Portugal was almost as long. Fragments of trilobites suggest even larger record sizes. An isolated pygidium of ''Hungioides bohemicus'' implies that the full animal was {{convert|90|cm|in|abbr=on}} long.&lt;ref&gt;{{Cite journal | journal = Geology | title = Giant trilobites and trilobite clusters from the Ordovician of Portugal | first5 = M. | volume = 37 | pages = 443–446 | doi = 10.1130/G25513A.1 | year = 2009 | last1 = Gutierrez-Marco | last5 = Valerio | last2 = Sa | first1 = J. C. | first2 = A. A. | last3 = Garcia-Bellido | last4 = Rabano | first3 = D. C. | first4 = I. | issue = 5| bibcode = 2009Geo....37..443G }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://dsc.discovery.com/news/2009/05/07/trilobites-fossil.html Giant Trilobites in Portugal Could Be Biggest Portugal – Discovery News]. Dsc.discovery.com (7 May 2009). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090510084620/http://dsc.discovery.com/news/2009/05/07/trilobites-fossil.html |date=10 May 2009 }}&lt;/ref&gt;

====Myriapods (Myriapoda)====
;Centipedes ([[Chilopoda]])
[[File:Scolopendra gigantea (1).jpg|thumb|200px|''[[Scolopendra gigantea]]'']]
:The biggest of the [[centipede]]s is ''[[Scolopendra gigantea]]'' of the neotropics, reaching a length of {{convert|33|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.arachnoboards.com/ab/showthread.php?13259-Scolopendra-gigantea Scolopendra gigantea]. Arachnoboards.com (13 August 2003)&lt;/ref&gt;
;Millipedes ([[Diplopoda]])
:Two species of [[millipede]] both reach a very large size: ''[[Archispirostreptus gigas]]'' of East Africa and ''Scaphistostreptus seychellarum'', endemic to the Seychelles islands. Both of these species can slightly exceed a length of {{convert|28|cm|in|abbr=on}} and measure over {{convert|2|cm|in|abbr=on}} in diameter.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest ever known was the ''[[Arthropleura]]'', a gigantic prehistoric specimen that reached nearly {{convert|189|cm|in|abbr=on}}.
;Symphylans ([[Symphyla]])
:The largest known [[symphyla]]n is ''[[Hanseniella magna]]'', originating in Tasmanian caves, which can reach lengths from {{convert|25|mm|in|abbr=on}} up to {{convert|30|mm|in|abbr=on}}.&lt;ref name=MyrEncylopedia&gt;{{cite book|last=Minelli|first=Alessandro|title=Encyclopedia of Biodiversity|date=2001|isbn=978-0122268656|pages=291–303|chapter-url=http://enviro.doe.gov.my/lib/digital/1385476273-3-s2.0-B0122268652002042-main.pdf|author2=Sergei I. Golovatch|editor=Simon A. Levin|chapter=Myriapods|publisher=Academic Press |url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140221184104/http://enviro.doe.gov.my/lib/digital/1385476273-3-s2.0-B0122268652002042-main.pdf|archive-date=21 February 2014}}&lt;/ref&gt;

====Insects (Insecta)====
[[File:Goliathus goliatus dos.jpg|thumb|200px|[[Goliath beetle]]]]
[[Insect]]s, a [[Class (biology)|class]] of [[Arthropod]]a, are easily the most numerous class of organisms, with over one million identified species, and probably many undescribed species. The heaviest insect is almost certainly a species of [[Coleoptera|beetle]], which incidentally is the most species-rich order of organisms. Although heavyweight [[giant weta]]s (''[[Deinacrida heteracantha]]'') are known, the [[elephant beetle]]s of Central and South America, (''[[Megasoma elephas]]'') and (''[[Megasoma actaeon|M. actaeon]]''), the [[Titan beetle]] (''Titanus giganteus'') of the neotropical rainforest or the [[Goliathus|Goliath beetle]]s, (''[[Goliathus goliatus]]'') and (''[[Goliathus regius|G. regius]]''), of Africa's rainforest are thought to reach a higher weight.&lt;ref name=&quot;weta&quot;&gt;{{cite web |url=http://entnemdept.ufl.edu/walker/ufbir/chapters/chapter_30.shtml |title=Largest |access-date=10 June 2009 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718140051/http://entnemdept.ufl.edu/walker/ufbir/chapters/chapter_30.shtml |archive-date=18 July 2011 }}(2011). source: The University of Florida Book of Insect Records {{cite web |url=http://entnemdept.ufl.edu/walker/ufbir/chapters/chapter_30.shtml |title=Largest |access-date=10 June 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820232404/http://entnemdept.ufl.edu/walker/ufbir/chapters/chapter_30.shtml |archive-date=20 August 2014 }}&lt;/ref&gt; The most frequently crowned are the Goliath beetles, the top known size of which is at least {{convert|100|g|oz|abbr=on}} and {{convert|11.5|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The elephant beetles and titan beetle can reach greater lengths than the Goliath, at up to {{convert|13.1|and|15.2|cm|in|abbr=on}}, respectively, but this is in part thanks to their rather large horns. The Goliath beetle's wingspan can range up to {{convert|25|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

Some moths and butterflies have much larger areas than the heaviest beetles, but weigh a fraction as much.

The longest insects are the stick insects, see below.

Representatives of the extinct dragonfly-like [[Order (biology)|order]] [[Meganisoptera]], such as the [[Carboniferous]] ''[[Meganeura monyi]]'' of what is now France and the [[Permian]] ''[[Meganeuropsis permiana]]'' of what is now North America, are the largest [[insect]] species known to have existed. These creatures had a wingspan of some {{convert|75|cm|in|abbr=on}} and a mass of over {{convert|1|lb|g}}, making them about the size of a [[crow]].&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

;Cockroaches and termites ([[Blattodea]])
[[File:MP - Macropanesthia rhinoceros 2.jpg|thumb|200px|[[Giant burrowing cockroach]]]]
:The largest [[cockroach]] by body mass is the Australian [[giant burrowing cockroach]] (''Macropanesthia rhinoceros''), also known as the rhinoceros cockroach. This species can attain a length of {{convert|8.3|cm|in|abbr=on}} and a weight of {{convert|36|g|oz|abbr=on}}. It does not have wings.&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/creaturefeatures/facts/cockroach.htm Creature Features – Giant Burrowing Cockroach] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140218184323/http://www.abc.net.au/creaturefeatures/facts/cockroach.htm |date=18 February 2014 }}. Abc.net.au&lt;/ref&gt; The Brazilian giant cockroach (''[[Blaberus giganteus]]'') of the neotropics reaches greater sizes of up to 10 cm in length and 15 cm in wingspan, although it is not as massive and heavy as the burrowing species. The termites, traditionally classified in their own order ([[Isoptera]]), have recently been re-considered to belong in [[Blattodea]]. The largest of the [[termite]]s is the African species ''[[Macrotermes bellicosus]]''. The queen of this species can attain a length of {{convert|14|cm|in|abbr=on}} and breadth of {{convert|5.5|cm|in|abbr=on}} across the abdomen; other adults, on the other hand, are about a third of the size.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Beetles ([[Coleoptera]])
:The [[beetle]]s are the largest order of organisms on earth, with about 400,000 species so far identified. The most massive species are the ''[[Goliathus]]'', ''[[Megasoma]]'' and ''[[Titan beetle|Titanus]]'' beetles already mentioned. Another fairly large species is the [[Hercules beetle]] (''Dynastes hercules'') of the neotropic rainforest with a maximum overall length of at least {{convert|19|cm|in|abbr=on}} including the extremely long pronotal horn. The weight in this species does not exceed {{convert|16.5|g|oz|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The longest overall beetle is a species of [[longhorn beetle]], ''[[Batocera wallacei]]'', from New Guinea, which can attain a length of {{convert|26.6|cm|in|abbr=on}}, about {{convert|19|cm|in|abbr=on}} of which is comprised by the long antennae.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Earwigs ([[Dermaptera]])
:Since 1798, the largest of the [[earwig]]s has been the [[Saint Helena earwig|Saint Helena giant earwig]] (''Labidura herculeana''), endemic to the island of its name, measuring up to {{convert|8|cm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;[http://www.earwigs-online.de/Lherculeana/Lherculeana.html The Giant Earwig of St. Helena Labidura herculeana]. Earwig Research Centre. Earwigs-online.de&lt;/ref&gt; As of 2014, with the declaring of the organism extinct by the [[International Union for Conservation of Nature|IUCN]],&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Trust)|first1=David Pryce (St Helena National|last2=Liza White (Environment and Natural Resources Directorate|first2=St Helena Government)|date=22 August 2014|title=IUCN Red List of Threatened Species: Labidura herculeana|url=https://www.iucnredlist.org/en|journal=IUCN Red List of Threatened Species}}&lt;/ref&gt; this may no longer be the case, although some believe a small number individuals are still extant.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 November 2014|title=Gone for good: world's largest earwig declared extinct|url=https://news.mongabay.com/2014/11/gone-for-good-worlds-largest-earwig-declared-extinct/|access-date=12 October 2021|website=Mongabay Environmental News|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
;True flies ([[Diptera]])
[[File:Merry Beach Insect.jpg|thumb|200px|''[[Gauromydas heros]]'', the largest fly]]
:The largest species of this order, which includes the common [[housefly]], is the neotropical species ''[[Gauromydas heros]]'', which can reach a length of {{convert|6|cm|in|frac=8|abbr=on}} and a wingspan of {{convert|10|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; Species of [[crane fly]], the largest of which is ''[[Holorusia brobdignagius]]'', can attain a length of {{convert|23|cm|in|abbr=on}} but are extremely slender and much lighter in weight than ''[[Gauromydas]]''.
;Mayflies ([[Ephemeroptera]])
:The largest mayflies are members of the genus ''[[Proboscidoplocia]]'' from [[Madagascar]]. These insects can reach a length of {{convert|7|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://biofreshblog.wordpress.com/2011/05/24/madagascan-mayfly-hyper-diversity/ Madagascan mayfly hyper-diversity]. The BioFresh blog (24 May 2011)&lt;/ref&gt;
;True bugs ([[Hemiptera]])
[[File:Giantwaterbug.jpg|thumb|200px|[[Giant water bug]] walking over land]]
:The largest species of this diverse order is usually listed as the [[giant water bug]] in the genus ''[[Lethocerus]]'', with ''[[Lethocerus maximus|L. maximus]]'' from the Neotropics being the absolutely largest.&lt;ref&gt;P. J. Perez-Goodwyn (2006). ''Taxonomic revision of the subfamily Lethocerinae Lauck &amp; Menke (Heteroptera: Belostomatidae)&quot;. Stuttgarter Beiträge zur Naturkunde.'' A (Biologie) 695: 1–71.&lt;/ref&gt; They can surpass {{convert|12|cm|in|abbr=on}} in length,&lt;ref name=Haddad&gt;Haddad Jr; Schwartz; Schwartz; and Carvalho (2010). ''Bites Caused by Giant Water Bugs Belonging to Belostomatidae Family (Hemiptera, Heteroptera) in Humans: A Report of Seven Cases.'' Wilderness &amp; Environmental Medicine 21: 130–133.&lt;/ref&gt; with some suggesting that the maximum size is {{convert|15|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[[BBC News]] (26 May 2011). ''[https://www.bbc.co.uk/nature/13500857 Giant water bug photographed devouring baby turtle.]'' Retrieved 27 August 2014.&lt;/ref&gt; It is more slender and less heavy than most other insects of this size (principally the huge [[beetle]]s). The largest [[cicada]] is ''[[Megapomponia imperatoria]]'', which has a head-body length of about {{convert|7|cm|in|abbr=on}} and a wingspan of {{convert|18|-|20|cm|in|0|abbr=on}}.&lt;ref&gt;Burton, Maurice; Burton, Robert (2002). ''International Wildlife Encyclopedia.'' 4, Chickaree - crabs (3rd ed.). Tarrytown, NY: Marshall Cavendish Corporation. p. 455. {{ISBN|0-7614-7270-3}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Flindt, R. (2006). ''Amazing Numbers in Biology'', p. 10. {{ISBN|978-3540301462}}&lt;/ref&gt; The cicadas of the genus ''[[Tacua]]'' can also grow to comparably large sizes. The largest type of [[aphid]] is the giant oak aphid (''[[Stomaphis quercus]]''), which can reach an overall length of {{convert|2|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20131229012106/http://www.telegraph.co.uk/earth/wildlife/3302722/Giant-Oak-Aphid-hunt-is-on.html Giant Oak Aphid hunt is on]. The Telegraph (8 August 2007)&lt;/ref&gt; The biggest species of [[leafhopper]] is ''[[Ledromorpha planirostris]]'', which can reach a length of {{convert|2.8|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://bugs.bio.usyd.edu.au/learning/resources/Entomology/internalAnatomy/imagePages/Ledromorpha_planirostris.html Ledromorpha planirostris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120514143854/http://bugs.bio.usyd.edu.au/learning/resources/Entomology/internalAnatomy/imagePages/Ledromorpha_planirostris.html |date=14 May 2012 }}. Bugs.bio.usyd.edu.au&lt;/ref&gt;[[File:Stavenn Megachile pluto.jpg|thumb|200px|''[[Megachile pluto]]'', the largest bee.]]
;Ants and allies ([[Hymenoptera]])
:The largest of the [[ant]]s, and the heaviest species of the order, are the females of the African ''[[Dorylus helvolus]]'', reaching a length of {{convert|5.1|cm|in|abbr=on}} and a weight of {{convert|8.5|g|oz|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The ant that averages the largest for the mean size within the whole colony is a ponerine ant, ''[[Dinoponera gigantea]]'', from South America, averaging up to {{convert|3.3|cm|in|abbr=on}} from the mandibles to the end of abdomen.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; Workers of the [[Myrmecia (ant)|bulldog ant]] (''[[Myrmecia brevinoda]]'') of Australia are up to {{convert|3.7|cm|in|abbr=on}} in total length, although much of this is from their extremely large mandibles.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest of the [[bee]] species, also in the order [[Hymenoptera]], is ''[[Megachile pluto]]'' of Indonesia, the females of which can be {{convert|3.8|cm|in|abbr=on}} long, with a {{convert|6.3|cm|in|abbr=on}} wingspan. Nearly as large, the [[carpenter bee]]s can range up to {{convert|2.53|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest wasp is probably the so-called [[tarantula hawk]] species ''Pepsis pulszkyi'' of South America, at up to {{convert|6.8|cm|in|abbr=on}} long and {{convert|11.6|cm|in|abbr=on}} wingspan, although many other ''[[Pepsis]]'' approach a similar size. The giant scarab-hunting wasp ''[[Megascolia procer]]'' may rival the largest tarantula hawks in weight and wingspan, though its body is not as long.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Moths and allies ([[Lepidoptera]])[[File:MP - Ornithoptera alexandrae 3.jpg|thumb|'''[[Queen Alexandra's birdwing]]'''.]]
:The [[Hercules moth]] (''Coscinocera hercules''), in the family [[Saturniidae]], is endemic to [[New Guinea]] and northern [[Australia]], and its wings have the largest documented surface area (300 square centimeters) of any living insect,&lt;ref&gt;Robert G. Foottit &amp; Peter H. Adler. 2009. Insect Biodiversity: Science and Society. Blackwell Publishing Ltd. {{ISBN|978-1-405-15142-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rainier Flindt. 2006. Amazing Numbers in Biology. Springer-Verlag, Berlin. {{ISBN|3-540-30146-1}}&lt;/ref&gt; and a maximum wingspan which is confirmed to {{convert|28|cm|in|abbr=on}} while unconfirmed specimens have spanned up to {{convert|35.5|cm|in|abbr=on}}. The largest species overall is often claimed to be either the [[Queen Alexandra's birdwing]] (''Ornithoptera alexandrae''), a butterfly from Papua New Guinea, or the Atlas moth (''[[Attacus atlas]]''), a moth from Southeast Asia. Both of these species can reach a length of {{convert|8|cm|in|abbr=on}}, a wingspan of {{convert|28|cm|in|abbr=on}} and a weight of {{convert|12|g|oz|abbr=on}}. One Atlas moth allegedly had a wingspan of {{convert|30|cm|in|abbr=on}} but this measurement was not verified.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The larvae in the previous species can weigh up to {{convert|58|and|54|g|oz|abbr=on}}, respectively. The white witch (''[[Thysania agrippina]]'') of Central and South America, has the largest recorded wingspan of the order, and indeed of any living insect. The verified record-sized ''[[Thysania]]'' spanned {{convert|30.8|cm|in|abbr=on}} across the wings, although specimens have been reported to {{convert|36|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The heaviest mature moths have been cited in the giant carpenter moth (''[[Xyleutes boisduvali]]'') of Australia, which has weighed up to {{convert|20|g|oz|abbr=on}} although the species does not surpass {{convert|25.5|cm|in|abbr=on}} in wingspan.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Mantises ([[Mantodea]])
:The largest species of this order is ''[[Toxodera denticulata]]'' from [[Java]], which has been measured up to {{convert|20|cm|in|abbr=on}} in overall length.&lt;ref&gt;[http://www.bugsincyberspace.com/mantis.php Live Pet Mantis Hobby] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204172355/http://www.bugsincyberspace.com/mantis.php |date=4 December 2020 }}. Bugsincyberspace.com&lt;/ref&gt; However, an undescribed species from the [[Cameroon]] jungle is allegedly much larger than any other mantis and may rival the larger stick insects for the longest living insect.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Craig Glenday|title=Guinness World Records 2009|url=https://books.google.com/books?id=aHYt0RNSDfgC&amp;pg=PA53|year=2009|publisher=Random House Digital, Inc.|isbn=978-0-553-59256-6|page=53}}&lt;/ref&gt; Among widespread mantis species, the largest is the [[Chinese mantis]] (''Tenodera aridifolia''). The females of this species can attain a length of up to {{convert|10.6|cm|in|abbr=on}}.
;Scorpionflies ([[Mecoptera]])
:The largest scorpionfly, the [[common scorpionfly]] (''Panorpa communis''), can reach a body length of about {{convert|30|mm}}.&lt;ref name = safari&gt;{{Cite web|url=http://www.uksafari.com/scorpionfly.htm|title=Scorpion Flies - Panorpa communis - UK Safari|website=www.uksafari.com}}&lt;/ref&gt; 
;Alderflies and allies ([[Megaloptera]])
:This relatively small insect order includes some rather large species, many of which are noticeable for their elongated, imposing mandibles. The [[Corydalidae|dobsonflies]] reach the greatest sizes of the order and can range up to {{convert|12.5|cm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;[http://www.realmonstrosities.com/2011/01/dobsonfly.html Dobsonfly]. Real Monstrosities (26 January 2011)&lt;/ref&gt;
;Net-winged insects ([[Neuroptera]])
[[File:Nymphes myrmeleonides 4.jpg|thumb|200px|[[Nymphes myrmeleonides|Blue eyes lacewing]]]]
:These flying insects reach their largest size in ''[[Palparellus voeltzkowi]]'', which can have a wingspan over {{convert|16|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://researcharchive.calacademy.org/research/entomology/Entomology_Resources/Faunal_Projects/EPHP/htm/Palpares%20voeltzkowi.htm Palparellus voeltzkowi (Kolbe, 1906)]. Researcharchive.calacademy.org&lt;/ref&gt; The largest [[lacewing]] is the &quot;blue eyes lacewing&quot; (''[[Nymphes myrmeleonides]]'') of Australia, which can measure up to {{convert|4|cm|in|abbr=on}} in length and span {{convert|11|cm|in|abbr=on}} across the wings.&lt;ref&gt;[http://bio-ditrl.sunsite.ualberta.ca/detail/?P_MNO=5221 Bio-Ditrl], Department of Biological Sciences, University of Alberta {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110706210325/http://bio-ditrl.sunsite.ualberta.ca/detail/?P_MNO=5221 |date=6 July 2011 }}&lt;/ref&gt; Some forms of this ancient order could grow extremely large during the [[Jurassic|Jurassic period]] and may have ranked among the largest insects ever.&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Michael S. Engel|year=2005|title=A remarkable kalligrammatid lacewing from the Upper Jurassic of Kazakhstan (Neuroptera: Kalligrammatidae)|journal= Transactions of the Kansas Academy of Science|volume=108 |issue=1|pages= 59–62|jstor=3628206|doi=10.1660/0022-8443(2005)108[0059:arklft]2.0.co;2|s2cid=86240200 }}&lt;/ref&gt; Found in the [[Early Cretaceous]] [[sedimentary]] rocks, ''[[Makarkinia|Makarkinia adamsi]]'' had wings nearly {{convert|140|-|160|mm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Bechly |first1=G. |last2=Makarkin |first2=V. N. |year=2016 |title=A new gigantic lacewing species (Insecta: Neuroptera) from the Lower Cretaceous of Brazil confirms the occurrence of Kalligrammatidae in the Americas |journal=Cretaceous Research |volume=58 |pages=135–140 |doi=10.1016/j.cretres.2015.10.014 |bibcode=2016CrRes..58..135B }}&lt;/ref&gt;
;Dragonflies and damselflies ([[Odonata]])
:The largest species of Odonata is the [[damselfly]] ''[[Megaloprepus caerulatus]]'' of the [[neotropic]]s, attaining a size of as much as {{convert|19|cm|in|abbr=on}} across the wings and a body length of over {{convert|12|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest species of [[dragonfly]] is ''[[Tetracanthagyna plagiata]]'' of Southeast Asia, spanning up to {{convert|17.6|cm|in|abbr=on}} and measuring up to {{convert|11.8|cm|in|abbr=on}} long; while bulkier and heavier than ''[[Megaloprepus]]'' (at up to {{convert|7|g|oz|abbr=on}}), it is smaller in its linear dimensions.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Grasshoppers and allies ([[Orthoptera]])
[[File:knights.weta.750pix.jpg|200px|thumb|[[Giant weta]]]]
:The largest of this widespread, varied complex of insects are the [[giant weta]]s of New Zealand, which is now split among 12 species. The largest of these is the Little Barrier Island giant weta (''[[Deinacrida heteracantha]]''), the largest specimen was weighed at {{convert|71.3|g|oz|abbr=on}}, one of the largest insects weights ever known. These heavyweight insects can be over {{convert|9|cm|in|abbr=on}} long.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The largest grasshopper species is often considered to be the Australian giant grasshopper (''[[Valanga irregularis]]''), which ranges up to {{convert|9|cm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;[http://www.brisbaneinsects.com/brisbane_grasshoppers/GiantGrassH.htm Giant Grasshoppers – The largest grasshopper – Valanga irregularis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241126174853/https://www.brisbaneinsects.com/brisbane_grasshoppers/GiantGrassH.htm |date=2024-11-26 }}. Brisbaneinsects.com&lt;/ref&gt; The American eastern lubber grasshopper (''[[Romalea guttata]]'') can allegedly range up to {{convert|10|cm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;[http://www.wildflorida.com/wildlife/insects/Eastern_Lubber_Grasshopper.php Eastern Lubber Grasshopper – Florida eco travel guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241118022951/https://wildflorida.com/wildlife/insects/Eastern_Lubber_Grasshopper.php |date=2024-11-18 }}. Wildflorida.com&lt;/ref&gt; However, the greatest grasshopper sizes known, to {{convert|12|cm|in|abbr=on}}, have been cited in the South American giant grasshopper (''[[Tropidacris violaceus]]''). The longest members of this order (although much lighter than the giant wetas) is the [[Tettigoniidae|katydid]] ''[[Macrolyristes corporalis]]'' of Southeast Asia which can range up to {{convert|21.5|cm|in|abbr=on}} with its long legs extended and can have a wingspan of {{convert|20|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.hmns.org/cockerell-butterfly-center/our-residents/giant-long-legged-katydid/ Giant Long-Legged Katydid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307194338/http://www.hmns.org/cockerell-butterfly-center/our-residents/giant-long-legged-katydid/ |date=7 March 2016 }}. Hmns.org&lt;/ref&gt;
;Stick insects ([[Phasmatodea]])
:The longest known [[stick insect]]s are also the longest known insects, notably species in the tribe [[Pharnaciini]], but they are generally relatively lightweight because of their slender shape. The longest is an unnamed species of ''[[Phryganistria]]'' discovered in China in 2016, where a specimen held at the Insect Museum of West China in [[Chengdu]] has a total length of {{cvt|62.4|cm|in}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://news.xinhuanet.com/english/2016-05/05/c_135336786.htm |archive-url= https://web.archive.org/web/20160508170315/http://news.xinhuanet.com/english/2016-05/05/c_135336786.htm |url-status= dead |archive-date= 8 May 2016 |title=Longest Insect discovered in China}}&lt;/ref&gt; The second-longest species is the Australian ''[[Ctenomorpha gargantua]]'', females of which have been measured at over {{cvt|60|cm|in}} in total length.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Brock |first1=Paul D. |last2=Hasenpusch |first2=Jack W. |date=2009 |title=The Complete Field Guide to Stick and Leaf Insects of Australia |url=https://books.google.com/books?id=x1Qx40oGXJ8C |publisher=CSIRO Publishing |page=106 |isbn=9780643094185}}&lt;/ref&gt; Other very large species, formerly believed to be longest but now considered third longest is ''[[Sadyattes chani]]''; a specimen held in the [[Natural History Museum, London|Natural History Museum]] in London has a total length of {{cvt|56.7|cm|in}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.nhm.ac.uk/about-us/news/2008/october/worlds-longest-insect-revealed.html |title= World's longest insect revealed |accessdate=16 October 2008 |publisher=[[Natural History Museum, London|Natural History Museum]] |date=16 October 2008 |url-status=dead |archiveurl= https://web.archive.org/web/20081019104055/http://www.nhm.ac.uk/about-us/news/2008/october/worlds-longest-insect-revealed.html |archivedate=19 October 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Seow-Choen, F. (1995). The longest insect in the world. ''Malayan Nat.'' '''48''': 12.&lt;/ref&gt; These measurements are, however, with the front legs fully extended; it has a body length measuring {{cvt|35.7|cm|in}}.&lt;ref&gt;{{cite journal|author1=Hennemann, F.H. |author2=Conle, O.V. |name-list-style=amp |title=Revision of Oriental Phasmatodea: The tribe Pharnaciini Günther, 1953, including the description of the world's longest insect, and a survey of the family Phasmatidae Gray, 1835 with keys to the subfamilies and tribes (Phasmatodea: &quot;Anareolatae&quot;: Phasmatidae) |journal=Zootaxa |volume=1906 |pages=1–316 |publisher=Magnolia Press |location=Auckland, New Zealand |issn=1175-5326|url= http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/z01906p316f.pdf |accessdate=16 October 2008 |date=October 2008|doi=10.11646/zootaxa.1906.1.1 }}&lt;/ref&gt; Another very large species is ''[[Phobaeticus kirbyi]]'' where the total length (including extended legs) is up to {{cvt|54.6|cm|in}} and the body alone up to {{cvt|32.8|cm|in}}.&lt;ref name=Brock&gt;Brock, P.D. 1999. ''The amazing world of stick and leaf-insects''. Cravitz Printing Co., Essex, England.&lt;/ref&gt; Another of the longest insect in terms of total length is ''[[Phobaeticus serratipes]]'' of Malaysia and Singapore, measuring up to {{convert|55.5|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1 = Seow-Choen|first1 = F.|year = 1995|title = The longest insect in the world|journal = Malayan Nat.|volume = 48|page = 12}}&lt;/ref&gt; Another extremely long stick insect is ''[[Pharnacia maxima]]'', which measured {{convert|51|cm|in|abbr=on}} with its legs extended.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt; The spiny stick insect (''[[Heteropteryx dilatata]]'') of Malaysia does not reach the extreme lengths of its cousins, the body reaching up to {{convert|16|cm|in|abbr=on}} long, but it is much bulkier. The largest ''[[Heteropteryx]]'' weighed about {{convert|65|g|oz|abbr=on}} and was {{convert|3.5|cm|in|abbr=on}} wide across the thickest part of the body.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Lice ([[louse|Phthiraptera]])
:These insects, which live parasitically on other animals, are as a rule quite small. The largest known species is the hog louse, ''[[Haematopinus suis]]'', a [[sucking louse]] that lives on large livestock like [[pig]]s and [[cattle]]. It can range up to {{convert|6|mm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;[http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Haematopinus_suis.html ADW: ''Haematopinus suis'': Information]. Animaldiversity.ummz.umich.edu&lt;/ref&gt;
;Stoneflies ([[Plecoptera]])[[File:Pteronarcys californica 2544.jpg|thumb|200px|''[[Pteronarcys californica]]'']]
:The largest species of [[stonefly]] is ''[[Pteronarcys californica]]'' of western North America, a species favored by fishermen as lures. This species can attain a length of {{convert|5|cm|in|abbr=on}} and a wingspan of over {{convert|9.5|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://blog.riverwoodfliesonline.com/?p=403 Pteronarcys californica – aka Giant Stonefly or Giant Salmonfly]. Riverwood Blog – Fly Fishing Gear &amp; Guided Fishing Trips in Oregon (20 April 2009) {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402122239/http://blog.riverwoodfliesonline.com/?p=403 |date=2 April 2012 }}&lt;/ref&gt;
;Booklice ([[Psocoptera]])
:The largest of this order of very small insects are the barklice of the genus ''[[Psocus]]'', the top size of which is about 1 cm.&lt;ref&gt;[http://www.brc.ac.uk/schemes/barkfly/introduction.htm National Barkfly (Outdoor Psocoptera) Recording Scheme]. Brc.ac.uk&lt;/ref&gt;
;Fleas ([[Siphonaptera]])
:The largest species of [[flea]] is ''[[Hystrichopsylla schefferi]]''. This parasite is known exclusively from the fur of the [[mountain beaver]] (''Aplodontia rufa'') and can reach a length of {{convert|1.2|cm|in|abbr=on}}.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;
;Silverfishes and allies ([[Thysanura]])
:These ancient flightless insects, some of which feed on human household objects, can range up to {{convert|4.3|cm|in|abbr=on}} in length. A 350 million year old form was known to grow quite large, at up to {{convert|6|cm|in|abbr=on}}.{{citation needed|date=August 2022}}

;Thrips ([[Thysanoptera]])
:Members of the genus ''[[Phasmothrips]]'' are the largest kinds of [[thrip]]s. The maximum size these species attain is approximately {{convert|1.3|cm|in|abbr=on}} in length.&lt;ref&gt;[http://www.paulsquiz.com/biology-mainmenu-208/203-trivia-quiz-resources/42-biology/698-list-of-largest-insects List of largest insects]. Paulsquiz.com {{webarchive | url = https://web.archive.org/web/20150714170015/http://www.paulsquiz.com/biology-mainmenu-208/trivia-quiz-resources/biology/list-of-largest-insects |date=14 July 2015 }}&lt;/ref&gt;
;Caddisflies ([[Trichoptera]])
:The largest of the small, moth-like caddisflies is ''[[Eubasilissa maclachlani]]''. This species can range up to {{convert|7|cm|in|abbr=on}} across the wings.&lt;ref&gt;[http://www.diptera.info/forum/viewthread.php?thread_id=27607 Diptera.info – Discussion Forum: The LARGEST caddisfly of the world].&lt;/ref&gt;
;Angel insects ([[Zoraptera]])
:The largest angel insect species, [[Zorotypus hubbardi|Hubbard's angel insect]] (''Zorotypus hubbardi''), grows up to {{convert|3|mm|in|2|abbr=on}} in length.&lt;ref name=Foottit&gt;{{cite book|author1=Foottit, Robert G.|author2=Adler, Peter H.|title=Insect Biodiversity: Science and Society |url=https://books.google.com/books?id=5FhUDwAAQBAJ&amp;pg=PA199 |year=2018 |publisher=Wiley |isbn=978-1-118-94560-5 |pages=199–207}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://tolweb.org/Zoraptera |title=Zoraptera |author=Engel, Michael S.|year=2005 |publisher=Tree of Life Web Project |access-date=9 March 2019}}&lt;/ref&gt;

===Cnidarians (Cnidaria)===
[[File:Cyanea kils.jpg|thumb|200px|The [[lion's mane jellyfish]], one of the longest extant animals]]
The [[lion's mane jellyfish]] (''Cyanea capillata'') is the largest [[cnidaria]]n species, of the class [[Scyphozoa]]. The largest known specimen of this giant, found washed up on the shore of [[Massachusetts Bay]] in 1870,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100530112100/http://www.waterford-today.ie/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=933&amp;Itemid=10177&amp;ed=68 Rare sighting of a lion’s mane jellyfish in Tramore Bay]. waterford-today.ie&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jellyfishfacts.net/mane-jellyfish.html|title=Lion's Mane Jellyfish|website=jellyfishfacts.net|access-date=14 June 2017|archive-date=26 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026032804/http://www.jellyfishfacts.net/mane-jellyfish.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; had a bell diameter of {{convert|2.5|m|ft|abbr=on}}, a weight of {{convert|150|kg|lb|abbr=on}}. The [[tentacle]]s of this specimen were as long as {{convert|37|m|ft|abbr=on}} and were projected to have a tentacular spread of about {{convert|75|m|ft|abbr=on}} making it one of the longest extant animals.&lt;ref name = &quot;Wood&quot;/&gt;

;Corals and sea anemones ([[Anthozoa]])
:The largest individual species are the [[sea-anemone]]s of the genus ''[[Discoma]]'', which can attain a mouth disc diameter of {{convert|60|cm|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.northrup.org/photos/sea-anemone/ Sea Anemones, Sea Anemone Pictures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170116211002/http://www.northrup.org/photos/sea-anemone/ |date=16 January 2017 }}. Northrup.org&lt;/ref&gt; Longer, but much less massive overall, are the anemones of the genus ''[[Ceriantharia]]'', at up to {{convert|2|m|ft|abbr=on}} tall.&lt;ref&gt;[http://www.seawater.no/fauna/cnidaria/Ceriantharia.html Tube Anemones – Ceriantharia]. Seawater.no&lt;/ref&gt; Communities of [[coral]] can be truly massive, a single colony of the genus ''[[Porites]]'' can be over {{convert|10|m|ft|abbr=on}}, but the actual individual organisms are quite small.
;Hydrozoans ([[Hydrozoa]])
:The colonial [[siphonophore]] ''[[Praya dubia]]'' can attain lengths of {{convert|40|–|50|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[http://www.lifesci.ucsb.edu/~biolum/organism/pictures/praya.html Praya picture]. Lifesci.ucsb.edu&lt;/ref&gt; The [[Portuguese man o' war]]'s (''Physalia physalis'') tentacles can attain a length of up to {{convert|50|m|ft|abbr=on}}.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20100118144115/http://animals.nationalgeographic.com/animals/invertebrates/portuguese-man-of-war Portuguese Man-of-Wars, Portuguese Man-of-War Pictures, Portuguese Man-of-War Facts]. Animals.nationalgeographic.com&lt;/ref&gt; On 6 April 2020 the [[Schmidt Ocean Institute]] announced the discovery of a giant ''[[Apolemia]]'' siphonophore in submarine canyons near [[Ningaloo Coast]], measuring 15&amp;nbsp;m (49&amp;nbsp;ft) diameter with a ring approximately 47&amp;nbsp;m (154&amp;nbsp;ft) long, claiming it was possibly the largest siphonophore ever recorded.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://interestingengineering.com/longest-giant-stringy-sea-creature-ever-recorded-looks-like-it-belongs-in-outer-space|title=Longest Giant Stringy Sea Creature Ever Recorded Looks like It Belongs in Outer Space|date=9 April 2020|website=interestingengineering.com|language=en-US|access-date=10 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;EA-20200409&quot;&gt;{{cite news |author=[[Schmidt Ocean Institute]] |title=New species discovered during exploration of abyssal deep sea canyons off Ningaloo |url=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-04/soi-nsd040920.php |date=9 April 2020 |work=[[EurekAlert!]] |access-date=12 April 2020 |archive-date=12 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200412013927/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2020-04/soi-nsd040920.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===Sponges (Porifera)===
[[File:Xestospongia muta 1.jpg|thumb|Despite its inert appearance, the heavyweight ''[[Xestospongia muta]]'' is indeed an animal]]
The largest known species of [[sea sponge]] is the giant barrel sponge, ''[[Xestospongia muta]]''. These massively built sponges can reach {{convert|8|ft|m|abbr=on|order=flip}} in height and can be about the same thickness at the thickest part of the &quot;body&quot;.&lt;ref&gt;[http://www.care2.com/c2c/groups/disc.html?gpp=11767&amp;pst=1376156 Biggest, Smallest, Fastest, Deepest: Marine Animal Records – Marine Biology: Life in the Ocean]. Care2.com (4 March 2009)&lt;/ref&gt; Some of these creatures have been estimated to be over 2,400 years of age.&lt;ref&gt;[http://www.eol.org/pages/338183/overview Xestospongia muta]. Encyclopedia of Life&lt;/ref&gt;
;Calcareous sponges ([[Calcarea]])
:The largest known of these small, inconspicuous sponges is probably the species ''[[Pericharax heteroraphis]]'', attaining a height of {{convert|30|cm|ft|abbr=on}}. Most [[calcareous sponge]]s do not exceed {{convert|10|cm|in|abbr=on}} tall.{{Citation needed|date=January 2021}}
;Hexactinellid sponges ([[Hexactinellida]])
:A relatively common species, ''[[Rhabdocalyptus dawsoni]]'', can reach a height of {{convert|1|m|ft|abbr=on}} once they are of a very old age.&lt;ref&gt;{{Cite Q|Q56915355 | last1 = Yahel | first1 = G. | last2 = Eerkes-Medrano | first2 = D. I. | last3 = Leys | first3 = S. P.|authorlink3=Sally Leys}}&lt;/ref&gt; This is the maximum size recorded for a hexactinellid sponge.{{Citation needed|date=January 2021}}

==See also==
* [[Largest prehistoric animals]]
* [[Megafauna]]
* [[Largest organisms]]

==References==
{{reflist}}

[[Category:Largest organisms|Animals]]
[[Category:Lists of largest animals|*]]
[[Category:Heaviest or most massive organisms]]</text>
      <sha1>p67jtbrbhgfeeerrwpmd7k9b15r13jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කේමන් දූපත් හි රජය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179840</id>
    <revision>
      <id>788527</id>
      <parentid>738387</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T00:09:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788527</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40330" sha1="py8minw218d7j60frwzkqtf5b4r8t5g" xml:space="preserve">
කේමන් දූපත් යනු බ්‍රිතාන්‍ය විදේශීය භූමියක් වන අතර, එක්සත් ජාතීන්ගේ විශේෂ කමිටුව විසින් ස්වයං පාලන නොවන ප්‍රදේශ 17 න් එකක් ලෙස ලැයිස්තුගත කර ඇත. අයිතිවාසිකම් පනතක් ඇතුළත් වත්මන් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව 2009 දී එක්සත් රාජධානියේ ව්‍යවස්ථාපිත ලේඛනයක් මගින් නියම කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2009 |title=The Cayman Islands Constitution Order 2009 |url=http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1379/pdfs/uksi_20091379_en.pdf |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1379/pdfs/uksi_20091379_en.pdf |archive-date=2022-10-09 |publisher=legislation.gov.uk}}&lt;/ref&gt; ආසන 19 කින් යුත් (ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් පත් කරන ලද ඡන්ද බලය නොමැති සාමාජිකයින් දෙදෙනෙකු ඇතුළත් නොවන අතර එමඟින් මුළු සාමාජිකයින් සංඛ්‍යාව 21 දක්වා ඉහළ යයි) පාර්ලිමේන්තුව සෑම වසර හතරකට වරක් ජනතාව විසින් තෝරා පත් කර ගනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=27 May 2013 |title=Commonwealth elections observers give Cayman Islands high marks |url=http://www.caribbeannewsnow.com/headline-Commonwealth-elections-observers-give-Cayman-Islands-high-marks-16049.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110233941/http://www.caribbeannewsnow.com/headline-Commonwealth-elections-observers-give-Cayman-Islands-high-marks-16049.html |archive-date=10 January 2014 |access-date=28 May 2013 |website=Caribbeannewsnow.com |publisher=Caribbean News Now |quote=The amendment of elections law in 2012 increased the number of elected members of the Parliament from fifteen to eighteen.}}&lt;/ref&gt; තේරී පත් වූ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රීවරුන්ගෙන් (මන්ත්‍රීවරුන්) හත් දෙනෙකු ආණ්ඩුකාරවරයාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් යුත් කැබිනට් මණ්ඩලයක රජයේ අමාත්‍යවරුන් ලෙස සේවය කිරීමට තෝරා ගනු ලැබේ. අග්‍රාමාත්‍යවරයා පත් කරනු ලබන්නේ ආණ්ඩුකාරවරයා විසිනි.&lt;ref&gt;Cayman Islands Constitution, 2009, part III article 49&lt;/ref&gt; භූගෝලීය වශයෙන් දුරස්ථ වුවද, දූපත් (අනෙකුත් බ්‍රිතාන්‍ය විදේශීය ප්‍රදේශ මෙන්) එක්සත් රාජධානියේ ලන්ඩනයේ එක්සත් රාජධානියේ රජය විසින් තවමත් ක්‍රියාත්මක කළ හැකි අධීක්ෂණ පාලනයේ අංග (දැන් ස්වාධීන පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලීය ජාතීන් මෙන්) සමඟ සෘජු සම්බන්ධතාවයක් බෙදා ගනී.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Bromby|first=M.|date=2021|title=The Cayman Islands: Paradoxes of Insularity in the Caribbean and Other British Overseas Territories|journal=Liverpool Law Review|volume=42|pages=35–49|doi=10.1007/s10991-020-09261-0}}&lt;/ref&gt;

බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ උපදෙස් මත එක්සත් රාජධානියේ රජු විසින් රජතුමා නියෝජනය කිරීම සඳහා ආණ්ඩුකාරවරයෙකු පත් කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;Cayman Islands Constitution, 2009, part II&lt;/ref&gt; ආණ්ඩුකාරවරුන්ට අවශ්‍ය නම්, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ ඔවුන්ට වෙන් කර ඇති බ්ලැන්කට් බලතල හරහා සම්පූර්ණ ව්‍යවස්ථාදායක සහ විධායක අධිකාරිය ක්‍රියාත්මක කළ හැකිය.&lt;ref&gt;Constitution, articles 55 and 81&lt;/ref&gt; පාර්ලිමේන්තුව සම්මත කර ඇති පනත් කෙටුම්පත් බලාත්මක වීමට පෙර රාජකීය අනුමැතිය අවශ්‍ය වේ. ව්‍යවස්ථාව ආණ්ඩුකාරවරයාට ආණ්ඩුකාරවරයාට නිල අනුමැතිය අත්හිටුවීමට බලය පවරයි, එය ආණ්ඩුකාරවරයා ලෙස හෝ පාර්ලිමේන්තුවේ හෝ රාජකීය වරප්‍රසාදයේ අයිතිවාසිකම් සහ වරප්‍රසාදවලට හෝ 55 වන වගන්තිය මගින් ආණ්ඩුකාරවරයාට වෙන් කර ඇති කරුණු වලට පටහැනි හෝ නොගැලපෙන බව පෙනේ නම්.&lt;ref&gt;Constitution article 78&lt;/ref&gt; කේමන් දූපත් වල විධායක අධිකාරිය රජුට පවරා ඇති අතර එය ආණ්ඩුකාරවරයා සහ කැබිනට් මණ්ඩලයෙන් සමන්විත රජය විසින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;Constitution article 43&lt;/ref&gt; නියෝජ්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයාගේ කාර්යාලයක් ඇත, ඔහු කේමන් ජාතිකයෙකු විය යුතු අතර ජ්‍යෙෂ්ඨ රාජ්‍ය කාර්යාලයක සේවය කර ඇත. ආණ්ඩුකාර ධුරය හිස් වූ විට හෝ ආණ්ඩුකාරවරයාට තම රාජකාරි ඉටු කිරීමට නොහැකි වූ විට හෝ කේමන් දූපත් වලින් නොපැමිණෙන විට නියෝජ්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා වැඩබලන ආණ්ඩුකාරවරයා වේ.&lt;ref&gt;Constitution article 35&lt;/ref&gt; කේමන් දූපත් වල වත්මන් ආණ්ඩුකාරවරයා ජේන් ඕවන් ය.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jane Owen |url=https://www.gov.uk/government/people/jane-owen |access-date=22 April 2023 |website=gov.uk}}&lt;/ref&gt;

කැබිනට් මණ්ඩලය නිල සාමාජිකයින් දෙදෙනෙකුගෙන් සහ තේරී පත් වූ සාමාජිකයින් හත් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වන අතර, ඔවුන් අමාත්‍යවරුන් ලෙස හැඳින්වේ; ඔවුන්ගෙන් එක් අයෙකු අගමැති ලෙස නම් කර ඇත. අගමැතිවරයාට අඛණ්ඩව වාර දෙකක් සේවය කළ හැකිය. වාර දෙකකට පසු අගමැතිවරයාට නැවත ධුරයට පත්වීම තහනම් වේ. මන්ත්‍රීවරයෙකුට අගමැති විය හැක්කේ දෙවරක් පමණක් වුවද, පාර්ලිමේන්තුවේ අසුනක් සඳහා සුදුසුකම් සහ අවශ්‍යතා සපුරාලන ඕනෑම පුද්ගලයෙකුට දින නියමයක් නොමැතිව පාර්ලිමේන්තුවට තේරී පත් විය හැකිය.&lt;ref&gt;The Constitution of the Cayman Islands, Part VI The Legislature&lt;/ref&gt;

පාර්ලිමේන්තුවේ නිල මන්ත්‍රීවරුන් දෙදෙනෙක් සිටිති, නියෝජ්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා සහ නීතිපතිවරයා. ඔවුන් මහරජතුමාගේ උපදෙස් අනුව ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් පත් කරනු ලබන අතර, ඔවුන්ට 2009 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව යටතේ පාර්ලිමේන්තුවේ ආසන තිබුණද, ඔවුන් ඡන්දය නොදක්වයි. ඔවුන් මන්ත්‍රීවරුන්ට වෘත්තීය සහ උපදේශක භූමිකාවක සේවය කරයි, නියෝජ්‍ය ආණ්ඩුකාරවරයා රජුගේ සහ බ්‍රිතාන්‍ය රජයේ නියෝජිතයෙකු වන ආණ්ඩුකාරවරයා නියෝජනය කරයි. නීතිපතිවරයා නීතිමය කරුණු සම්බන්ධයෙන් උපදෙස් දීමට සේවය කරන අතර පාර්ලිමේන්තුවේ විශේෂ වගකීම් දරන අතර, දණ්ඩ නීති සංග්‍රහයේ වෙනස්කම් සඳහා ඔවුන් සාමාන්‍යයෙන් වගකිව යුතුය.

කේමන් දූපත් පාර්ලිමේන්තුවේ තේරී පත් වූ මන්ත්‍රීවරුන් 19 දෙනා විසින් අමාත්‍යවරුන් හත් දෙනා ඡන්දයෙන් පත් කරනු ලැබේ. බහුතර දේශපාලන පක්ෂයේ නායකයා වන අමාත්‍යවරුන්ගෙන් එක් අයෙකු ආණ්ඩුකාරවරයා විසින් අගමැති ලෙස පත් කරනු ලැබේ.

අගමැතිගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීමෙන් පසු, ආණ්ඩුකාරවරයා සෑම කැබිනට් අමාත්‍යවරයෙකුටම වගකීම් සහිත කළඹක් වෙන් කරයි. සාමූහික වගකීමේ මූලධර්මය යටතේ, කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් අනුමත කරන ලද ඕනෑම පියවරකට පාර්ලිමේන්තුවේදී සහාය දැක්වීමට සියලුම අමාත්‍යවරුන් බැඳී සිටී.

දෙපාර්තමේන්තු, අංශ සහ ඒකක 80 කට ආසන්න සංඛ්‍යාවක් රජයේ කටයුතු සිදු කරන අතර, වරාය අධිකාරිය, සිවිල් ගුවන් සේවා අධිකාරිය, ආගමන මණ්ඩලය, ජල අධිකාරිය, විශ්ව විද්‍යාල විද්‍යාල පාලක මණ්ඩලය, ජාතික විශ්‍රාම වැටුප් මණ්ඩලය සහ සෞඛ්‍ය රක්ෂණ කොමිසම වැනි නිශ්චිත අරමුණු සඳහා පිහිටුවා ඇති ව්‍යවස්ථාපිත මණ්ඩල සහ අධිකාරීන් ගණනාවකින් ඒකාබද්ධ වේ.

2000 සිට, නිල ප්‍රධාන දේශපාලන පක්ෂ දෙකක් තිබේ: කේමන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්ෂය (CDP) සහ මහජන ප්‍රගතිශීලී ව්‍යාපාරය (PPM). දේශපාලන පක්ෂ වෙත මාරුවීමක් සිදුවී ඇතත්, තනතුරු සඳහා තරඟ කරන බොහෝ දෙනෙක් තවමත් ස්වාධීනව කටයුතු කරති. පක්ෂ දෙක සැලකිය යුතු ලෙස සමාන ය, බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී ඔවුන් එකිනෙකා ප්‍රතිවාදීන් ලෙස සලකන නමුත්, ඔවුන්ගේ වෙනස්කම් සාමාන්‍යයෙන් සැබෑ ප්‍රතිපත්තියට වඩා පෞරුෂත්වය සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම තුළ ය. කේමන් දූපත් වල සාමාන්‍යයෙන් කිසිදු ආකාරයක සංවිධානාත්මක දේශපාලන පක්ෂ නොමැත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=29 August 2018 |title=Official Register of Political Parties |url=https://portal.elections.ky/files/downloads/2017/Register-of-Political-Parties-14-March-2017.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180829212242/https://portal.elections.ky/files/downloads/2017/Register-of-Political-Parties-14-March-2017.pdf |archive-date=29 August 2018 |access-date=29 August 2018 |website=Cayman Islands Elections Office}}&lt;/ref&gt; 2017 මැයි මහ මැතිවරණය වන විට, PPM සහ CDP සාමාජිකයින් ස්වාධීන සාමාජිකයින් තිදෙනෙකු සමඟ එකතු වී වසර ගණනාවක සතුරුකම නොතකා රජයේ සන්ධානයක් පිහිටුවා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.caymancompass.com/2017/05/31/premier-mclaughlin-to-lead-13-member-coalition-government/|title=Premier McLaughlin to lead 13-member coalition government|date=31 May 2017|work=Cayman Compass|access-date=29 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180829212237/https://www.caymancompass.com/2017/05/31/premier-mclaughlin-to-lead-13-member-coalition-government/|archive-date=29 August 2018|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

2021 කේමේනියානු මහ මැතිවරණයට පෙර, CDP නායක මැක්කීවා බුෂ් 2020 පෙබරවාරි මාසයේදී කාන්තාවකට පහරදීම සම්බන්ධයෙන් මාස දෙකක අත්හිටවූ සිර දඬුවමක් ලබා ගත් අතර එය ඔහුට එරෙහිව විශ්වාසභංග යෝජනාවක් ඉදිරිපත් කිරීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://caymannewsservice.com/2021/02/mclaughlin-moves-election-date/|title=McLaughlin moves election date|date=February 10, 2021|work=CaymanNewsService|access-date=March 25, 2025|archive-date=April 22, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422194257/https://caymannewsservice.com/2021/02/mclaughlin-moves-election-date/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; අගමැති මැක්ලෝලින් පෙබරවාරි 14 වන දින පාර්ලිමේන්තුව විසුරුවා හරින ලෙස ආණ්ඩුකාර මාටින් රෝපර්ගෙන් ඉල්ලා සිටි අතර එමඟින් යෝජනාවට ඡන්දය දීම වෙනුවට කලින් මැතිවරණයක් ආරම්භ විය. මැතිවරණයට පෙර, ඩිමොක්‍රටික් පක්ෂය &quot;[අක්‍රිය වී ඇති බව පෙනේ]&quot; ලෙස විස්තර කරන ලදී, මන්ද පක්ෂයේ (බුෂ් ඇතුළුව) කලින් පුද්ගලයින් ස්වාධීනව තරඟ කළ බැවිනි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.caymancompass.com/2021/03/11/election-101-your-guide-to-the-14-april-vote/|title=Election 101: your guide to the 14 April vote|last=Ragoonath|first=Reshma|date=March 11, 2021|work=Cayman Compass|at=How many political parties are there in the Cayman Islands?}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Connolly |first=Norma |date=1 March 2021 |title=No parties, only independents and alliances running in West Bay |url=https://www.caymancompass.com/2021/03/01/no-parties-only-independents-and-alliances-running-in-west-bay/ |access-date=14 January 2025 |work=Cayman Compass}}&lt;/ref&gt;

=== පොලිසිය ===
රටේ පොලිස් කටයුතු ප්‍රධාන වශයෙන් සපයනු ලබන්නේ RCIPS හෝ රාජකීය කේමන් දූපත් පොලිස් සේවය සහ CICBC හෝ කේමන් දූපත් රේගු සහ දේශසීමා පාලනය විසිනි. මෙම ආයතන දෙක ඔවුන්ගේ ඒකාබද්ධ සමුද්‍ර ඒකකය ඇතුළුව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අංශවල සහයෝගයෙන් කටයුතු කරයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Police Service in the Cayman Islands |url=https://www.rcips.ky/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318134159/https://www.rcips.ky/ |archive-date=18 March 2020 |access-date=5 February 2020 |website=Royal Cayman Islands Police Service}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Home |url=https://cbc.gov.ky/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202235250/https://cbc.gov.ky/ |archive-date=2 February 2021 |access-date=28 January 2021 |website=Cayman Islands Customs &amp; Border Control Service}}&lt;/ref&gt;

=== හමුදා සහ ආරක්ෂක ===
කේමන් දූපත් ආරක්ෂා කිරීම එක්සත් රාජධානියේ වගකීමකි. රාජකීය නාවික හමුදාව කැරිබියන් දූපත් වල ස්ථිර ස්ථානයක නෞකාවක් පවත්වාගෙන යන අතර (HMS Medway (P223)) වරින් වර රාජකීය නාවික හමුදාව හෝ රාජකීය නාවික හමුදාවට අත්ලාන්තික් මුර සංචාරයේ (NORTH) කාර්යයේ කොටසක් ලෙස තවත් නෞකාවක් යෙදවිය හැකිය. කලාපයේ මෙම නැව්වල ප්‍රධාන මෙහෙවර වන්නේ විදේශීය ප්‍රදේශ සඳහා බ්‍රිතාන්‍ය ස්වෛරීභාවය පවත්වා ගැනීම, ප්‍රදේශයේ බහුලව දක්නට ලැබෙන සුළි කුණාටු වැනි ව්‍යසන වලදී මානුෂීය ආධාර සහ ආපදා සහන සැපයීම සහ මත්ද්‍රව්‍ය විරෝධී මෙහෙයුම් සිදු කිරීමයි. 2024 ජූලි මාසයේදී, මුර සංචාර නෞකාවක් වන HMS Trent (ඇගේ සාමාන්‍ය කැරිබියන් කාර්යයේ ඇගේ සහෝදර නෞකාව වන HMS Medway තාවකාලිකව ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී) බෙරිල් සුළි කුණාටුවෙන් පසු ආධාර සැපයීම සඳහා දූපත් වෙත යොදවන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=4 July 2024 |title=Royal Navy warship sailing to Caribbean to support hurricane relief effort |url=https://www.forces.net/services/navy/royal-navy-warship-sailing-caribbean-support-hurricane-relief-effort |access-date=5 July 2024 |website=Forces Net}}&lt;/ref&gt;

==== කේමන් දූපත් රෙජිමේන්තුව ====
2019 ඔක්තෝබර් 12 වන දින, රජය නව බ්‍රිතාන්‍ය සන්නද්ධ හමුදා ඒකකයක් වන කේමන් දූපත් රෙජිමේන්තුව පිහිටුවීම නිවේදනය කළේය. 2020 දී සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක වූ කේමන් දූපත් රෙජිමේන්තුව, මූලික වශයෙන් සංචිත භටයින් 35-50 ක් සමඟින්. 2020 සිට 2021 දක්වා කාලය තුළ රෙජිමේන්තුව සියයකට අධික පිරිසක් දක්වා වර්ධනය වූ අතර ඉදිරි වසර කිහිපය තුළ සිය ගණනකට අධික පිරිසක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Muckenfuss |first=Mark |date=14 October 2019 |title=Cayman regiment would provide disaster relief |url=https://www.caymancompass.com/2019/10/13/cayman-regiment-would-provide-disaster-relief/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191014075039/https://www.caymancompass.com/2019/10/13/cayman-regiment-would-provide-disaster-relief/ |archive-date=14 October 2019 |access-date=14 October 2019 |website=Cayman Compass}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=11 October 2019 |title=Cayman to set up its own regiment |url=https://www.caymancompass.com/2019/10/11/uk-minister-announces-cayman-regiment-for-emergency-relief/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191012080508/https://www.caymancompass.com/2019/10/11/uk-minister-announces-cayman-regiment-for-emergency-relief/ |archive-date=12 October 2019 |access-date=12 October 2019 |website=Cayman Compass}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=11 October 2019 |title=Cayman to create military regiment |url=https://caymannewsservice.com/2019/10/cayman-to-create-military-regiment/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191012080508/https://caymannewsservice.com/2019/10/cayman-to-create-military-regiment/ |archive-date=12 October 2019 |access-date=12 October 2019 |website=Caymannewsservice.com}}&lt;/ref&gt;

2019 දෙසැම්බර් මැද භාගයේදී, අණදෙන නිලධාරීන් සහ කනිෂ්ඨ නිලධාරීන් සඳහා බඳවා ගැනීම් ආරම්භ වූ අතර, අණදෙන නිලධාරීන් 2020 ජනවාරි මාසයේදී වැඩ ආරම්භ කිරීමට අපේක්ෂා කරන අතර කනිෂ්ඨ නිලධාරීන් 2020 පෙබරවාරි මාසයේදී ආරම්භ කිරීමට අපේක්ෂා කෙරේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Regiment Begins Recruitment |url=http://www.gov.ky/portal/page/portal/cighome/pressroom/archive/201912/Regiment%20Begins%20Recruitment |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215155810/http://www.gov.ky/portal/page/portal/cighome/pressroom/archive/201912/Regiment%2520Begins%2520Recruitment |archive-date=15 December 2019 |access-date=15 December 2019}}&lt;/ref&gt;

2020 ජනවාරි මාසයේදී, කේමන් දූපත් රෙජිමේන්තුව සඳහා පළමු නිලධාරීන් තෝරා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ragoonath |first=Reshma |date=30 January 2020 |title=Regiment senior officers appointed |url=https://www.caymancompass.com/2020/01/30/regiment-senior-officers-appointed/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201130757/https://www.caymancompass.com/2020/01/30/regiment-senior-officers-appointed/ |archive-date=1 February 2020 |access-date=5 February 2020 |website=Cayman Compass}}&lt;/ref&gt;

රෙජිමේන්තුව පිහිටුවීමෙන් පසු, එය HADR නොහොත් මානුෂීය ආධාර සහ ආපදා සහන සැපයීම මෙන්ම COVID-19 වසංගතයට සහාය වීම සඳහා මෙහෙයුම් චාරිකා කිහිපයක යොදවා ඇත.

==== කැඩෙට් බළකාය ====
කේමන් දූපත් කැඩෙට් බලකාය 2001 මාර්තු මාසයේදී පිහිටුවන ලද අතර රටේ නව යොවුන් වියේ පුරවැසියන් සමඟ හමුදා ආකාරයේ පුහුණුවක් ලබා දෙයි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Cayman Island Cadet Corps – A Voluntary Youth Organization |url=https://www.cicadetcorps.ky/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206054223/https://www.cicadetcorps.ky/ |archive-date=6 February 2020 |access-date=6 February 2020 |website=Cicadetcorps.ky}}&lt;/ref&gt;

==== වෙරළබඩ ආරක්ෂක ====
2018 දී, PPM ප්‍රමුඛ සන්ධාන රජය, කේමන් දූපත් වල අවශ්‍යතා ආරක්ෂා කිරීම සඳහා වෙරළාරක්ෂක බලකායක් පිහිටුවීමට පොරොන්දු විය, විශේෂයෙන් නීති විරෝධී සංක්‍රමණ සහ නීති විරෝධී මත්ද්‍රව්‍ය ආනයනය මෙන්ම සෙවීම් සහ මුදාගැනීම් සම්බන්ධයෙන්.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Whittaker |first=James |date=2018-08-29 |title=Cayman's Coast Guard chiefs announced |url=https://www.caymancompass.com/2018/08/28/caymans-coast-guard-chiefs-announced/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118074151/https://www.caymancompass.com/2018/08/28/caymans-coast-guard-chiefs-announced/ |archive-date=18 November 2021 |access-date=2021-11-18 |website=Cayman Compass |language=en-GB}}&lt;/ref&gt; 2018 මැද භාගයේදී, කේමන් දූපත් වෙරළාරක්ෂක බලකායේ අණදෙන නිලධාරියා සහ දෙවන අණදෙන නිලධාරියා පත් කරන ලදී. කමාන්ඩර් රොබට් ස්කොට්ලන්තය පළමු අණදෙන නිලධාරියා ලෙස පත් කරන ලද අතර ලුතිනන් කමාන්ඩර් ලියෝ ඇන්ග්ලින් දෙවන අණදෙන නිලධාරියා ලෙස පත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 August 2018 |title=CIG unveils new border control and coast guard leaders |url=https://caymannewsservice.com/2018/08/cayman-islands-coast-guard-border-control/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191208002333/https://caymannewsservice.com/2018/08/cayman-islands-coast-guard-border-control/ |archive-date=8 December 2019 |access-date=8 December 2019 |website=Caymannewsservice.com}}&lt;/ref&gt;

2019 මැද භාගයේදී, අණදෙන නිලධාරියා සහ දෙවන අණදෙන නිලධාරියා එක්සත් ජනපද වෙරළාරක්ෂක බලකාය සහ ජැමෙයිකා ආරක්ෂක බලකායේ වෙරළාරක්ෂක බලකාය සමඟ ඔපරේෂන් රිප්ටයිඩ් නමින් හැඳින්වෙන ජාත්‍යන්තර ඒකාබද්ධ මෙහෙයුම් සඳහා සහභාගී විය. මෙය කේමන් දූපත් වෙරළාරක්ෂක බලකාය සඳහා පළමු යෙදවීම වන අතර වසර දහයකට පසු ඕනෑම කේමන් නියෝජිතයෙකු විදේශීය හමුදා නෞකාවක මත්ද්‍රව්‍ය විරෝධී මෙහෙයුමක් සඳහා සේවය කළ පළමු අවස්ථාව මෙය වේ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=CICG Deployed in International Joint Operation |url=http://www.gov.ky/portal/page/portal/cighome/pressroom/archive/201907/CICG%20Deployed%20in%20International%20Joint%20Operation |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190914061136/http://www.gov.ky:80/portal/page/portal/cighome/pressroom/archive/201907/CICG%20Deployed%20in%20International%20Joint%20Operation |archive-date=14 September 2019 |access-date=5 February 2020 |publisher=Cayman Islands Government}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=5 July 2019 |title=Cayman Islands Coast Guard deployed in International Joint Operation |url=https://www.ieyenews.com/cayman-islands-coast-guard-deployed-in-international-joint-operation/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210209041402/https://www.ieyenews.com/cayman-islands-coast-guard-deployed-in-international-joint-operation/ |archive-date=9 February 2021 |access-date=28 January 2021 |website=Ieyenews.com}}&lt;/ref&gt;

2019 නොවැම්බර් අග දී, කේමන් දූපත් වෙරළාරක්ෂක බලකාය 2020 ජනවාරි මාසයේදී ක්‍රියාත්මක වන බව නිවේදනය කරන ලද අතර, ආරම්භක වෙරළාරක්ෂක භටයින් 21 දෙනෙකුගෙන් අඩක් ඒකාබද්ධ සමුද්‍ර ඒකකයෙන් පැමිණෙන අතර නව වසරේ තවදුරටත් බඳවා ගැනීම් සිදු කෙරේ. නම් කරන ලද වනජීවී අන්තර්ක්‍රියා කලාපයට අදාළ වන සියලුම නීති ක්‍රියාත්මක කිරීම තල්ලු කිරීම වෙරළාරක්ෂක බලකායේ බොහෝ කාර්යයන්ගෙන් එකක් වනු ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 November 2019 |title=Coastguard to manage Stingray City |url=https://caymannewsservice.com/2019/11/coastguard-to-manage-stingray-city/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128123836/https://caymannewsservice.com/2019/11/coastguard-to-manage-stingray-city/ |archive-date=28 November 2019 |access-date=8 December 2019 |website=Caymannewsservice.com}}&lt;/ref&gt;

2021 ඔක්තෝබර් 5 වන දින, කේමන් දූපත් පාර්ලිමේන්තුව විසින් කේමන් දූපත් වෙරළාරක්ෂක පනත සම්මත කරන ලද අතර එමඟින් කේමන් දූපත් වෙරළාරක්ෂක බලකාය නිල ඇඳුමින් සහ විනයගරුක රජයේ දෙපාර්තමේන්තුවක් ලෙස ස්ථාපිත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cayman Islands Coast Guard Act (2021) |url=https://legislation.gov.ky/cms/images/LEGISLATION/PRINCIPAL/2021/2021-0002/CaymanIslandsCoastGuardAct2021_Act%202%20of%202021.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102155019/https://legislation.gov.ky/cms/images/LEGISLATION/PRINCIPAL/2021/2021-0002/CaymanIslandsCoastGuardAct2021_Act%202%20of%202021.pdf |archive-date=2 November 2021}}&lt;/ref&gt;

=== බදුකරණය ===
කේමන් දූපත් වල පදිංචිකරුවන්ට සහ සමාගම්වලට සෘජු බදු අය නොකෙරේ. රජයට එහි ආදායමෙන් වැඩි කොටසක් ලැබෙන්නේ වක්‍ර බදුකරණයෙනි. ආනයනික භාණ්ඩ බොහොමයකට එරෙහිව තීරුබදු අය කරනු ලබන අතර, එය සාමාන්‍යයෙන් 22% සිට 25% දක්වා පරාසයක පවතී. ළදරු කිරිපිටි, පොත්, කැමරා, විදුලි වාහන වැනි සමහර අයිතම නිදහස් කර ඇති අතර ඇතැම් අයිතම සඳහා 5% ක බදු අය කෙරේ. මෝටර් රථ සඳහා තීරුබදු ඒවායේ වටිනාකම මත රඳා පවතී. තීරුබදු 29.5% ක් දක්වා ඩොලර් 20,000.00 KYD CIF (පිරිවැය, රක්ෂණය සහ භාණ්ඩ ප්‍රවාහනය) දක්වා සහ මිල අධික මාදිලි සඳහා ඩොලර් 30,000.00 KYD CIF ට වඩා 42% දක්වා විය හැකිය. දූපත් වල ක්‍රියාත්මක වන මූල්‍ය ආයතන සඳහා රජය ස්ථාවර බලපත්‍ර ගාස්තු අය කරන අතර විදේශීය ශ්‍රමය සඳහා වැඩ බලපත්‍ර ගාස්තු ඇත. සියලුම සංචාරක නවාතැන් සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 37.50 ක ගුවන් තොටුපළ පිටවීමේ බද්දට අමතරව 13% ක රජයේ බද්දක් අය කරනු ලබන අතර එය ගුවන් ටිකට් පතක පිරිවැයට ගොඩනගා ඇත. දේපල විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායම මත 7.5% ක විකුණුම් බද්දක් ඇති අතර එය ගැනුම්කරු විසින් ගෙවිය යුතුය. ආයතනික ලාභ, ප්‍රාග්ධන ලාභ හෝ පුද්ගලික ආදායම සඳහා බදු නොමැත. කේමන් දූපත් වල දේපළ වෙළඳාම් හෝ කේමන් දූපත් වල ඇති වෙනත් වත්කම් සඳහා ගෙවිය යුතු වතු හෝ මරණ උරුම බදු නොමැත.

බදු අය නොකිරීම පිටුපස ඇති පුරාවෘත්තය පැමිණෙන්නේ ග්‍රෑන්ඩ් කේමන් හි උතුරු වෙරළට ඔබ්බෙන් වූ ගල්පරයක නැව් කිහිපයක් ගොඩබෑමේදී දස රුවල් සුන්බුන් සිද්ධියෙනි. පසුව දේශීය ධීවරයින් කාර්ය මණ්ඩලය බේරා ගැනීමට සහ සුන්බුන් වලින් භාණ්ඩ බේරා ගැනීමට යාත්‍රා කළ බව කියනු ලැබේ. කෘතඥතාවයෙන් සහ ඒවායේ කුඩා ප්‍රමාණය නිසා, කේමන් දූපත් රටේ පුරවැසියන් කිසි විටෙකත් බදු නොගෙවන බවට III වන ජෝර්ජ් රජු පසුව නියෝගයක් නිකුත් කළ බව කියනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{cite web |date=16 December 2019 |title=Cayman Islands History from 1700 to 1900 |url=https://caymanresident.com/about/government-history-politics/early-cayman-history/1700-to-1900/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216162654/https://caymanresident.com/about/government-history-politics/early-cayman-history/1700-to-1900/ |archive-date=16 December 2019 |access-date=16 December 2019 |work=Cayman Resident |publisher=caymanresident.com}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, මෙම කතාව සඳහා වාචික සම්ප්‍රදාය හැර වෙනත් ලේඛනගත සාක්ෂි නොමැත.

=== විදේශ සබඳතා ===
[[File:1953caymanislands1poundelizabethIIblue.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:1953caymanislands1poundelizabethIIblue.jpg|thumb|1953 දී දෙවන එලිසබෙත් රැජිනගේ ප්‍රතිමූර්තියක් සහිත තැපැල් මුද්දරයක්]]විදේශ ප්‍රතිපත්තිය එක්සත් රාජධානිය විසින් පාලනය කරනු ලැබේ, මන්ද දූපත් එක්සත් රාජධානියේ විදේශීය භූමියක් ලෙස පවතී. මුල් කාලයේ දී, කේමන් දූපත් වල වැදගත්ම සබඳතා බ්‍රිතාන්‍යය සහ ජැමෙයිකාව සමඟ පැවතුනද, මෑත වසරවලදී, ආර්ථික යැපීමේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, එක්සත් ජනපදය සමඟ සම්බන්ධතාවයක් වර්ධනය වී ඇත.

කේමන් දූපත් කිසිදු ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර ආරවුලකට සම්බන්ධ නොවූවත්, ඔවුන්ගේ භූමිය මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම සහ මුදල් විශුද්ධිකරණය සඳහා භාවිතා කිරීම හේතුවෙන් ඔවුන් යම් විවේචනයකට ලක්ව ඇත. මෙයට විසඳුම් සෙවීමේ උත්සාහයක් ලෙස, රජය 1984 දී මත්ද්‍රව්‍ය ගිවිසුමට සහ 1986 දී එක්සත් ජනපදය සමඟ අන්‍යෝන්‍ය නීති ආධාර ගිවිසුමට එළඹුණේ මෙම ක්‍රියාකාරකම් හා සම්බන්ධ ඔවුන්ගේ පහසුකම් භාවිතය අඩු කිරීම සඳහා ය. මෑත වසරවලදී, බැංකු රහස්‍යභාවය සීමා කිරීම, ගනුදෙනුකරුවන් හඳුනා ගැනීම සහ වාර්තා තබා ගැනීම සඳහා අවශ්‍යතා හඳුන්වා දීම සහ බැංකු විදේශීය විමර්ශකයින් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම අවශ්‍ය කිරීම මගින් ඔවුන් මුදල් විශුද්ධිකරණයට එරෙහි සටන වේගවත් කර ඇත.

එක්සත් රාජධානියේ විදේශීය භූමියක් ලෙස ඔවුන්ගේ තත්ත්වය හේතුවෙන්, කේමන් දූපත් වලට එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානයේ හෝ වෙනත් බොහෝ ජාත්‍යන්තර සංවිධානවල වෙනම නියෝජනයක් නොමැත. කෙසේ වෙතත්, කේමන් දූපත් තවමත් සමහර ජාත්‍යන්තර සංවිධානවලට සහභාගී වන අතර, CARICOM සහ UNESCO හි සහකාර සාමාජිකයෙකු වන අතර, ඉන්ටර්පෝල් උප කාර්යාංශයක සාමාජිකයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |date=30 December 2012 |title=United Kingdom / Europe / Member countries / Internet / Home – INTERPOL |url=http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/United-Kingdom |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20121212233915/http://www.interpol.int/Member-countries/Europe/United-Kingdom |archive-date=12 December 2012 |access-date=30 December 2012 |publisher=Interpol.int}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==</text>
      <sha1>py8minw218d7j60frwzkqtf5b4r8t5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ටීනා කැරොල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181082</id>
    <revision>
      <id>788529</id>
      <parentid>775028</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T02:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="172341" sha1="7gqjp1ejj9txnu4h89359q6yyz1m73d" xml:space="preserve">
{{Short description|Ukrainian singer (born 1985)}}
{{Infobox person
| name               = Tina Karol
| image              = Fumio Kishida and Tina Karol at the Japanese Kantei in 2022 (3) (cropped).jpg
| caption            = Karol visiting Japan in 2022
| native_name        = Тіна Кароль
| native_name_lang   = uk
| birth_name         = Tetiana Hryhorivna Liberman
| birth_date         = {{Birth date and age|df=yes|1985|1|25}}
| birth_place        = [[Orotukan]], [[Russian SFSR]], [[Soviet Union]] (now Orotukan, [[Magadan Oblast]], Russia)
| alma_mater         = [[R. Glier Kyiv Institute of Music]]&lt;br /&gt;[[National Aviation University]]
| occupation         = {{hlist|Singer}}
| years_active       = 2003–present
| title              = {{plainlist |
* [[People's Artist of Ukraine]] {{small|(2017)}}
}}
| spouse             = {{marriage|{{ill|Yevhen Ohir|uk|Огір Євген Валерійович}}&lt;br /&gt;|2008|2013|end=died}}
| children           = Beniamin Ohir{{efn|{{langx|uk|Веніамін Огір|links=no}}; born 18 November 2008}}
| website            = {{URL|https://tinakarol.com/en}}
| module             = {{Infobox musical artist|embed=yes
| background = solo_singer
| origin             = [[Kyiv]], [[Ukraine]]
| genre              = {{flatlist|
* [[Pop music|Pop]]
* [[Soul music|soul]]
* [[dance-pop]]
&lt;!-- see the &quot;Musical Style&quot; section for references--&gt;
}}
| instrument         = 
| label              = {{flatlist|
* [[:uk:Lavina music|Lavina]] &lt;small&gt;(2006–2007)&lt;/small&gt;
* Astra Records &lt;small&gt;(2007–2013)&lt;/small&gt;
* Bentley Records &lt;small&gt;(2019–2021)&lt;/small&gt;
* House of Culture &lt;small&gt;(2021–present)&lt;/small&gt; &lt;!--efn|Since 2013, Karol has not collaborated with record labels--&gt;
}}
}}
| awards              = {{ubl|[[Order of Princess Olga]], 3rd class|[[People's Artist of Ukraine]]|[[Merited Artist of Ukraine]]|{{ill|Medal &quot;For Work and Success&quot;|uk|Медаль «За працю і звитягу»|ru|Медаль «За труд и доблесть»|pl|Medal „Za pracę i zwycięstwo”}}}}
| signature          = Tina Karol signatures.jpg
| signature_size     = 200px
}}

'''ටෙටියානා හ්‍රිහොරිව්නා ලිබර්මන්'''{{efn|{{langx|uk|Тетяна Григорівна Ліберман}}}} (උපත 1985 ජනවාරි 25), ඇගේ වේදිකා නාමය වන '''ටීනා කැරොල්''' විසින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධය,{{efn|{{langx|uk|Тіна Кароль}}&lt;br/&gt;{{langx|ru|Тина Кароль}}}} යුක්‍රේන ගායිකාවක් සහ ටීනා කැරොල් පුණ්‍යාධාර පදනමේ නිර්මාතෘවරියකි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://opendatabot.ua/c/40452905|title=THE TINA KAROL CHARITABLE FOUNDATION|date=|work=opendatabot.ua|accessdate=2023-05-04|language=uk}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://tsn.ua/glamur/tina-karol-prigolomshila-yak-yiyi-blagodiyniy-fond-pid-chas-viyni-dopomagaye-ukrayini-2226409.html|title=Tina Karol shocked how her charitable foundation helps Ukraine during the war|date=2022-12-19|work=tsn.ua|accessdate=2023-05-03|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2006 දී, ඇය යුරෝවිෂන් ගීත තරඟයේ යුක්රේනය නියෝජනය කිරීමට තෝරා ගන්නා ලද අතර, &quot;ෂෝ මී යුවර් ලව්&quot; ඇතුළත් කිරීමත් සමඟ අවසන් තරඟයේදී හත්වන ස්ථානයට පත්විය. 2017 දී, කැරොල්ට &quot;යුක්රේනයේ මහජන කලාකරුවා&quot; යන ගෞරවය පිරිනමන ලදී.

ටීනා කැරොල් ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රීක්ස් 25 කට වඩා සහ විවිධ ජාත්‍යන්තර සංගීත තරඟ සහ උත්සවවලදී පළමු ත්‍යාග දිනා ගත්තේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://gloss.ua/concerts/6043|title=Tina Karol|date=|work=gloss.ua|accessdate=2023-05-03|language=ru}}&lt;/ref&gt; ඇගේ හඬ පරාසය අෂ්ටක 4 කට වඩා වැඩිය (කුඩා අෂ්ටකයේ F සිට පස්වන අෂ්ටකයේ Fis දක්වා).&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=wrvAa8QQzWs|title=Tina Karol about vocal, men and the reverse side of popularity|date=2021-05-06|work=youtube.com|accessdate=2023-05-04|language=ru}}&lt;/ref&gt;

කැරොල් ද වොයිස් ඔෆ් යුක්රේනයේ (2013, 2015–2021) උපදේශකවරිය වන අතර ද වොයිස් හි තරු පුහුණුකාරිනියකි. කිඩ්ස් (2012, 2015, 2016). ඇය 1+1 (රූපවාහිනී නාලිකාව) (2005–2007, 2017–2019) නාලිකාවේ “Hochu buty Zirkoyu” (“I Want to be a Star”) සහ “Tantsi z Zirkamy” යන රූපවාහිනී වැඩසටහන් මෙහෙයවූවාය. 2020 දී, ඇය යුරෝවිෂන් ගීත තරඟය සඳහා යුක්රේනයේ ජාතික තේරීම වන Vidbir හි විනිශ්චයකාරියක් වූවාය.

2013 දී, ගූගල් සහ Yandex ශ්‍රේණිගත කිරීම්වලට අනුව, ටීනා කැරොල් “යුක්රේනයේ වඩාත්ම ජනප්‍රිය කාන්තාව” බවට පත්විය. ඇය YUNA සංගීත සම්මානයේ (2014, 2015, 2018) තුන් වතාවක් &quot;වසරේ ගායිකාව&quot; යන ශූරතා හිමිකාරිය වන අතර M1 සංගීත සම්මාන උළෙලේ (2015, 2017, 2018) තුන් වතාවක් &quot;වසරේ ගායිකාව&quot; යන ශූරතා හිමිකාරියයි. &quot;යුක්රේනයේ වඩාත්ම ලස්සන කාන්තාව&quot; (&quot;VIVA!&quot; සඟරාවේ &quot;වඩාත්ම ලස්සන මිනිසුන්&quot; සම්මානය; 2008, 2009, 2017) යන ශූරතා හිමිකාරිය ටීනා කැරොල් ද තුන් වතාවක් වේ. 2021 දී &quot;ෆෝකස්&quot; සඟරාවට අනුව ටීනා කැරොල් යුක්රේන ජාතික ශ්‍රේණිගත කිරීම &quot;යුක්රේනයේ වඩාත්ම බලගතු කාන්තාවන් 100 දෙනා&quot; ලෙස ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://apostrophe.ua/ua/pages/zhurnal-fokus-nazval-sotnyu-samyh-vliyatelnyh-zhenschin-ukrainy|title=Focus magazine named the hundred most influential women of Ukraine|date=2021-06-25|work=apostrophe.ua|accessdate=2023-05-03|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2014 ජුනි 1 වන දින, ළමා දිනයේදී, ටීනා කැරොල් ටීනා කැරොල් පුණ්‍යාධාර පදනම ආරම්භ කළාය. එය ගායිකාවගේ පුණ්‍ය මුලපිරීමක් වන අතර, එය යුක්රේනයේ සියලුම නගරවල නගර සහ ප්‍රාදේශීය රෝහල්වල ළමා ඔන්කොලොජි දෙපාර්තමේන්තු වලට උපකාර කිරීම අරමුණු කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://tsn.ua/ukrayina/fond-tini-karol-zakupiv-liki-dlya-onkolikaren-ukrayini-2029756.html|title=The Tina Karol Foundation bought medicines for oncology hospitals in Ukraine|date=2022-04-05|work=tsn.ua|accessdate=2023-05-03|language=uk}}&lt;/ref&gt; මහජන චරිතයක් සහ දානපතියෙකු ලෙස ටීනා කැරොල් විවිධ සමාජ වැඩසටහන් සඳහා එක්සත් ජාතීන්ගේ ජනගහන අරමුදල සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කරයි. ඇය ග්‍රහලෝකයේ උණුසුම් ස්ථානවල සාම සාධක මෙහෙයුම් දෙකක් - ඉරාකය සහ කොසෝවෝ (2005) හි සිදු කළාය. ටීනා කැරොල් ඇගේ සමාජ වැඩසටහනේ කොටසක් ලෙස මහා පාසල් සංචාරය සමඟ යුක්රේනය පුරා පාහේ සංචාරය කළාය. ඇය 2007 අප්‍රේල් මාසයේදී ඉස්තාන්බුල්හි පැවති UNFPA සංසදයේදී ඉදිරිපත් කළ “Znaty ta chuty!” (“Know and Hear!”) සමාජ ව්‍යාපෘතිය සංවර්ධනය කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://file.liga.net/persons/tina-karol|title=Karol Tina|date=|work=liga.net|accessdate=2023-05-03|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2017 සරත් සෘතුවේ දී, රටේ ප්‍රධාන ප්‍රසංග ස්ථානය වන &quot;යුක්රේනයේ&quot; මාලිගයේ අඛණ්ඩව ප්‍රසංග හතක් පැවැත්වූ පළමු යුක්‍රේන කලාකරුවා බවට කැරොල් පත්විය. හත්වන සංදර්ශනය පුණ්‍ය කටයුත්තක් විය. ටීනා කැරොල් පදනමේ උපකාර ලබන දරුවන් සහ වෛද්‍යවරුන්ට එයට ආරාධනා කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://kp.ua/culture/587920-tyna-karol-ydet-na-rekord-vmesto-5-ty-dast-7-kontsertov-vo-dvortse-ukrayna|title=Tina Karol goes to the record: instead of 5, she will give 7 concerts at the Palace &quot;Ukraine&quot;|date=2017-09-28|work=kp.ua|accessdate=2023-05-09|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2018 ගිම්හානයේදී, ටීනා කැරොල් යුක්‍රේන පොප් සංගීත ඉතිහාසයේ නිරපේක්ෂ වාර්තාවක් පිහිටුවීය - ඇය ඇගේ ජාතික සංචාරය වන “ඉන්ටනේෂන්ස්” අතරතුර ප්‍රසංග 77 ක් ලබා දුන්නාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rbc.ua/ukr/lite/zvyozdy/den-rozhdeniya-tiny-karol-samye-rkie-naryady-1548386931.html|title=Tina Karol's birthday: the brightest outfits and loud achievements of the birthday girl for the year|date=2019-01-25|work=rbc.ua|accessdate=2023-05-03|language=uk}}&lt;/ref&gt; ඇගේ වෘත්තීය ජීවිතය පුරාම, ටීනා ස්ටුඩියෝ ඇල්බම නවයක්, කුඩා ඇල්බම තුනක්, සජීවී ඇල්බම හයක්, ශබ්ද පට හතළිහක්, කේවල ගීත හතළිහක්, එක් ශ්‍රව්‍ය ග්‍රන්ථයක් සහ ජනප්‍රිය එකතු කිරීම් තුනක් පටිගත කර ඇත. 2023 මැයි මාසයේ යුක්‍රේන ගායිකා ටීනා කැරොල්ගේ වීඩියෝකරණයට සංගීත වීඩියෝ හතළිස් අටක්, වාර්තා චිත්‍රපට නවයක්, මනෝභාවය පිළිබඳ වීඩියෝ හතරක් සහ එක් ගීත වීඩියෝවක් ඇතුළත් වේ.

== චරිතාපදානය ==
ටීනා කැරොල් 1985 ජනවාරි 25 වන දින රුසියානු ඈත පෙරදිග මගදන් ප්‍රදේශයේ ඔරොටුකන් හි යුක්රේනියානු මවකට සහ යුක්රේනියානු යුදෙව් පියෙකුට දාව උපත ලැබුවාය.&lt;ref name=&quot;NovynarDOB&quot;&gt;{{in lang|uk}} [http://novynar.com.ua/files/people/karol/310703 Тіна Кароль. Біографія], [[Novynar]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TKparents&quot;&gt;[http://www.jta.org/2006/03/23/archive/across-the-former-soviet-union-ukrainian-singer-with-jewish-roots-and-new-name-takes-country-by-stor Across the Former Soviet Union Ukrainian Singer with Jewish Roots and New Name Takes Country by Stor], [[Jewish Telegraphic Agency]] (23 March 2006)&lt;/ref&gt; කැරොල් වයස අවුරුදු හයේදී යුක්රේනයේ ඉවානෝ-ෆ්‍රැන්කිව්ස්ක් වෙත සංක්‍රමණය විය. ඇගේ පියා වන හ්‍රිහෝරි ලිබර්මන් යුක්රේනයේ වෂ්කිව්ට්සි හි අයෙකි. ඇගේ යුදෙව් වාසගම නිසා පාසලේදී ඇයට බොහෝ විට වෙනස්කම් කිරීමක් දැනුණු බව කැරොල් 2006 දී පාපොච්චාරණය කළාය.&lt;ref name=&quot;TKparents&quot; /&gt; ඇය යුක්රේන සහ රුසියානු යන භාෂා දෙකම චතුර ලෙස කථා කරයි. යෞවනයෙකු ලෙස කැරොල් (ඇගේ සැබෑ නම ටෙටියානා ලිබර්මන් යටතේ) යුදෙව් ඒජන්සියේ කියෙව් ශාඛාවේ නර්තන කණ්ඩායම සමඟ වසර හතරක් රඟ දැක්වූ අතර, ඇගේ ප්‍රසංගයට හෙබ්‍රෙව් සහ යීඩිෂ් භාෂාවෙන් ගීත ඇතුළත් විය.&lt;ref name=&quot;TKparents&quot; /&gt; 2000 දී, ඇය මෙම කණ්ඩායම සමඟ එක්සත් ජනපදයට ගිය අතර, එහිදී කණ්ඩායමේ පෙනුම යුක්රේනයේ ඊශ්‍රායල වැඩසටහන් සඳහා මුදල් රැස් කළේය.&lt;ref name=&quot;TKparents&quot; /&gt;

ඇගේ සිව්වන වසරේදී, ඇයට යුක්රේනයේ පාර්ලිමේන්තුව විසින් ශිෂ්‍යත්වයක් පිරිනමන ලදී. කැරොල් බොහෝ තරුණ, කලාපීය, ජාත්‍යන්තර සහ යුදෙව් ගායන තරඟ මෙන්ම සංගීත සහ නාට්‍ය සංදර්ශන සඳහා සහභාගී වී ඇත. කැරොල් යුක්රේන සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ ගීත හා නර්තන කණ්ඩායමේ ඒකල වාදකයෙකු මෙන්ම රූපවාහිනී පෞරුෂයක් බවට පත්විය. 2005 දී, නිව් වේව් නිෂ්පාදකයින් ඇයට යෝජනා කළ පසු ඇය අඩු යුදෙව් වේදිකා නාමයක් ලබා ගත්තාය.&lt;ref name=&quot;TKparents&quot; /&gt; 2006 දී, ඇය මේ පිළිබඳව අදහස් දක්වමින් &quot;එය නිෂ්පාදකයින් සමඟ මගේ ගිවිසුමේ කොටසක් විය, නමුත්, අවංකව කිවහොත්, මම මගේ නම වෙනස් කිරීම ගැන සතුටු වෙමි. එය මගේ ජීවිතයට බාධාවක් වූ බව මට හැඟුණි.&quot;&lt;ref name=&quot;TKparents&quot; /&gt;[[File:Tina karol.jpg|thumb|180px|2006 යුරෝවිෂන් ගීත තරඟයේදී කැරොල් රඟ දැක්වීය]]
2006 දී, කැරොල් &quot;අයි ඇම් යුවර් ක්වීන්&quot; ගීතය සමඟ 2006 යුරෝවිෂන් ගීත තරඟය සඳහා වාත්තු කිරීමේදී ජයග්‍රහණය කළ අතර එම නිසා &quot;ෂෝ මී යුවර් ලව්&quot; යන ගීතයේ සංශෝධිත අනුවාදයක් සමඟ 7 වන ස්ථානයට පත් කරමින් යුක්රේනය නියෝජනය කරමින් ලකුණු 145 ක් ලබා ගත්තාය.&lt;ref name=&quot;NovynarDOB&quot; /&gt; 2006 දී, ටීනා කැරොල් ඇගේ මංගල ඇල්බමය වන ෂෝ මී යුවර් ලව් සහ රුසියානු සහ යුක්රේන භාෂාවෙන් පළමු ඇල්බමයේ ගීත කිහිපයක් සමඟ නොචෙන්කා නමින් තවත් ඇල්බමයක් නිකුත් කළාය. එසේම 2006 දී, ඇය කියෙව්හි ජාතික ගුවන් සේවා විශ්ව විද්‍යාලයේ ලිපි හුවමාරුව මගින් අධ්‍යාපනය ලැබීමට පටන් ගත්තාය.&lt;ref name=&quot;NovynarDOB&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Welcome to Ukraine&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.wumag.kiev.ua/index2.php?param=pgs20064/30 |website=www.wiemag.kiev.ua |language= |accessdate=May 10, 2022}}&lt;/ref&gt; 2006 දී, ඇය යුක්රේනයේ HIV/AIDS වලට එරෙහිව එක්සත් ජාතීන්ගේ එක්සත් ජාතීන්ගේ ළමා සංගමය, එක්සත් ඒඩ්ස් ව්‍යාපාරයට ද සහභාගී වූවාය.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110824101917/http://photo.undp.org.ua/?p=album&amp;album=32 Ukraine Joins Global Campaign to Galvanize Action for Children], [[United Nations|UN in Ukraine]] (1 June 2006)&lt;/ref&gt;

2007 දී, ඇය ඇගේ නව ඇල්බමය වන පොලියස් ප්‍රිත්‍යාසෙනියා නිකුත් කළ අතර, ටීනා අත්විඳ ඇති ආකාරයට ප්‍රදර්ශන ව්‍යාපාරය නිරූපණය කරමින්, දළඹුවෙකු පිළිබඳ කතාවක් වන &quot;පෝටින්කා&quot; නම් සුරංගනා කතාවක් ලිවීය. පිලිප් කිර්කෝරොව්, ඇල පුගචේවා සහ වර්කා සර්ඩුච්කා යන සියල්ලන්ටම කතාවේ &quot;කොටස්&quot; ඇත.

2009 ජනවාරි 16 වන දින, යුක්රේනයේ ජනාධිපති වික්ටර් යුෂ්චෙන්කෝ කැරොල්ට යුක්රේනයේ ගෞරවනීය කලාකරුවා යන පදවිය ප්‍රදානය කළාය.&lt;ref&gt;{{in lang|uk}} [https://web.archive.org/web/20090211022506/http://ua.proua.com/news/2009/01/23/131223.html Ющенко зробив Тіну Кароль та Козловського заслуженими артистами], proUA. com (23 January 2009)&lt;/ref&gt; 2009 ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, යුක්රේන සඟරාවක් වන ෆෝකස් සඳහා විශේෂඥයින් විසින් සම්පාදනය කරන ලද යුක්රේනයේ වඩාත්ම සාර්ථක කාන්තාවන් 100 දෙනා අතර ඇය 92 වන ස්ථානයට පත්විය.&lt;ref name=&quot;NovynarDOB&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{in lang|ru}} [http://focus.ua/charts/73740 Рейтинг Фокуса: 100 самых влиятельных женщин и 100 деталей о них], Focus&lt;/ref&gt;

2009 පෙබරවාරි මාසයේදී, ඇය යුක්රේනයේ වඩාත්ම ලස්සන ගායිකාව වන 2008 සම්මානය ලබා ගත්තාය. 2009 පෙබරවාරි මාසයේදී, දිලිසෙන සංස්කරණයේ පාඨකයින්ට අනුව, දෙවන වරටත්, ඇය යුක්රේනයේ වඩාත්ම ලස්සන කාන්තාව යන මාතෘකාව ලබා ගත්තාය. &quot;නේ බෝයිස්යා, මල්චික්&quot; යන නව ගීතයේ මංගල දර්ශනය ද එහි පැවැත්විණි. 2009 මාර්තු මාසයේදී, ගීත දෙකක් - පොලියස් ප්‍රිටියාසෙනියා ඇල්බමයේ &quot;යූ නෙබා පොප්‍රොසිම්&quot; සහ &quot;ලියුබෝල්&quot; යන නව සංයුතිය - රූපවාහිනී කතා මාලා දෙකක් සඳහා ශබ්ද පට බවට පත්විය.

2011 වසන්තයේ දී, සර්ජි ලාසරෙව් සහ අලිබි යුගලය සමඟ එක්ව, ඇය සංගීත රූපවාහිනී වැඩසටහනක් වන මයිඩන්ස් හි සත්කාරකත්වය ලබා ගත්තාය.

2012 සරත් සෘතුවේ දී, ඇය යුක්රේන රියැලිටි කුසලතා වැඩසටහනක් වන The Voice Kids හි&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=uk:Голос країни |url=https://1plus1.ua/golos-krainy |access-date=2017-04-26 |website=Офіційний сайт каналу 1+1 - 1plus1.ua |language=uk}}&lt;/ref&gt; තරඟකාරි පුහුණුකරුවෙකු ලෙස සේවය කළ අතර, 2013 වසන්තයේ දී, ඇය The Voice of Ukraine හි 3 වන වාරයට පුහුණුකරුවෙකු ලෙස ගියාය.

2013 නොවැම්බර් 24 වන දින, ටීනා කැරොල්ගේ රටපුරා සංචාරය යුක්රේනයේ දී ආරම්භ වූයේ 2014 පෙබරවාරි අග දී අවසන් වූ Sila lyubvi i Golosa ඒකල චාරිකාව සමඟිනි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://ru.tsn.ua/glamur/tina-karol-vnov-dast-solnyy-koncert-v-kieve-po-prosbam-zriteley-392408.html|date=20 October 2014|work=ТСН.ua|access-date=2017-04-26|language=ru|script-title=ru:Тина Кароль вновь даст сольный концерт в Киеве по просьбам зрителей}}&lt;/ref&gt;

2014 පෙබරවාරි 6 වන දින, පස්වන ඇල්බමය Pomnyu නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |script-title=ru:Тина Кароль выпустила альбом-дневник |url=http://www.segodnya.ua/culture/showbiz/tina-karol-vypustila-albom-dnevnik-494114.html |access-date=2017-04-26 |website=www.segodnya.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt; පෙබරවාරි 14 වන දින, එම නමින්ම ඉදිරිපත් කරන ලද The Power of Love and the Voice චිත්‍රපටයේ මංගල දර්ශනය පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://kp.ua/photo/culture/404453-tyna-karol-v-samom-romantychnom-ukraynskom-shou|access-date=2017-04-26|language=ru-RU|script-title=ru:Тина Кароль в самом романтичном украинском шоу}}&lt;/ref&gt; 

2014 මාර්තු 26 වන දින, ඇය වසරේ හොඳම ගායිකාව සඳහා නාමයෝජනා ලබා ගනිමින් Yuna සංගීත සම්මානය දිනා ගත්තාය. 2014 ජුනි 1 වන දින, පිළිකා රෝගීන්ට උපකාර කිරීම සඳහා &quot;The Pole of Attraction&quot; පුණ්‍යාධාර පදනමක් විවෘත කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://vesti-ukr.com/kultura/54881-tina-karol-otkryla-fond-v-pamjat-muzha|date=2014-06-03|access-date=2017-04-22|language=ru|script-title=ru:Тина Кароль открыла благотворительный фонд}}&lt;/ref&gt; 2014 දී, &quot;#MNOD&quot; ගීතය නිකුත් කරන ලද අතර, එම වසරේම, මෙම ගීතය සඳහා සංගීත වීඩියෝවක් නිකුත් කරන ලදී. 2015 දී, &quot;Ya vse yesche lyublyu&quot; ගීතය සඳහා වීඩියෝවක් තිරවල දර්ශනය විය, එම වසරේම ඇය &quot;Ya vse yesche lyublyu&quot; රංගනය සමඟ ඇගේ කණ්ඩායම සමඟ යුක්රේනයේ නගරවල සංචාරයක නිරත වූවාය.

2015 ශීත ඍතුවේ දී, කැරොල් The Voice Kids හි දෙවන වාරයේ පුහුණුකරුවෙකු ලෙස නැවත පැමිණියාය, එම වාරයේ ජයග්‍රාහකයා ඇගේ කණ්ඩායමේ සිටියාය. ප්‍රසංගයේදී, ඇය තම කණ්ඩායමේ ළමයින්ගෙන් ආභාෂය ලබා ලියූ &quot;Ukraina – tse ty&quot; නිකුත් කළාය. වැඩසටහනේ තරඟකරුවන් සමඟ පසුව වීඩියෝවක් නිකුත් කරන ලදී. 2015 වසන්තයේ දී, ඇය The Voice of Ukraine හි පස්වන වාරයේ පුහුණුකරුවෙකු ලෙස නැවත පැමිණියාය. 2015 මාර්තු 25 වන දින, හොඳම රංගන ශිල්පිනිය සඳහා නාමයෝජනා සඳහා යූනා සංගීත සම්මානය දිනා ගත්තාය. 2015 අප්‍රේල් 28 වන දින, ඇගේ සැමියා වන යෙවෙන් ඔහිර්ගේ මරණ සංවත්සරයේදී, &quot;ස්පාසිබෝ&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://podrobnosti.ua/2031476-tina-karol-vylila-stradanija-po-muzhu-v-spasibo.html|title=Тина Кароль вылила страдания по мужу в &quot;Спасибо&quot;|last=Касьяненко|first=София|date=2015-04-28|work=podrobnosti|access-date=2017-04-21}}&lt;/ref&gt; ගීතය නිකුත් කරන ලදී.

2015 නොවැම්බර් 26 වන දින, හොඳම ගායිකාව සඳහා වන කාණ්ඩයේ M1 සංගීත සම්මාන දිනා ගත්තාය. 2015 ශීත ඍතුවේ දී, ඇය The Voice of Ukraine හි 6 වන වාරයේ දී තරු පුහුණුකරුවෙකු බවට පත් වූවාය. 2016 සරත් සෘතුවේ දී ඇය The Voice Kids හි 3 වන වාරයේ දී තරු පුහුණුකරුවෙකු බවට පත් වූවාය.

2017 ජනවාරි 22 වන දින, යුක්රේනයේ ජනාධිපති පෙට්‍රෝ පොරොෂෙන්කෝ ටීනා කැරොල්ට යුක්රේනයේ මහජන කලාකරුවා යන පදවිය ප්‍රදානය කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-01-22 |script-title=ru:Порошенко присвоил Тине Кароль звание Народной артистки |url=http://ukranews.com/news/474005-poroshenko-prysvoyl-tyne-karol-zvanye-narodnoy-artystky |access-date=2017-04-20 |website=ukranews.com |language=ru}}&lt;/ref&gt;

2017 ශීත ඍතුවේ දී ඇය The Voice of Ukraine හි 7 වන වාරයේ දී තරු පුහුණුකරු බවට පත් වූවාය.

=== 2018 ===
ටීනා කැරොල් යුක්රේන ජාත්‍යන්තර ගුවන් සේවයේ (UIA) මුහුණුවර බවට පත්විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |title=Tina Karol became the face of MAU – world.24-my.info |url=http://world.24-my.info/tina-karol-became-the-face-of-mau/ |access-date=2019-06-05 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

2018 මාර්තු 8 වන දින The Intonations of Tina Karol සංගීතමය චිත්‍රපටයක් නිකුත් කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Intonation Tina Karol – Trailer: The plot of the film about Tina Karol |url=https://tech2.org/ukraine/intonation-tina-karol-trailer-the-plot-of-the-film-about-tina-karol/ |access-date=2019-06-05 |website=tech2.org}}&lt;/ref&gt;

අප්‍රේල් 26 වන දින, ටීනා කැරොල් The Voice of Ukraine හි විකාශනය වන විශේෂ රංගනයක් ඉදිරිපත් කළාය. යුක්රේන පොප් ඩිවා එහි ප්ලැටිනම් තහඩුව වන Intonatsii වෙතින් ගීත ඉදිරිපත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Voice of the World 8 – Tina Karol hovering in the air near her twin |url=https://vaaju.com/ukraineeng/the-voice-of-the-world-8-tina-karol-hovering-in-the-air-near-her-twin/ |accessdate=May 10, 2022}}&lt;/ref&gt;

ජූලි 5 වන දින ඇය බෙලාරුස් හි මින්ස්ක් හි නව ප්‍රසංග වැඩසටහනක් ඉදිරිපත් කළාය.

ජූලි 27 වන දින Viber සමාගම Tina Karol හි පුද්ගලික ස්ටිකර් නිකුත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://sostav.ua/publication/viber-vypustil-imennye-stikery-tiny-karol-79178.html|title=Viber has released Tina Karol personalized stickers|date=2018-07-27|work=sostav.ua|accessdate=2023-04-22|language=ru|archive-date=2023-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230422092020/https://sostav.ua/publication/viber-vypustil-imennye-stikery-tiny-karol-79178.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 26 වන දින 1+1 රූපවාහිනී නාලිකාව Tina Karol ගේ සංගීත ප්‍රසංගය Intonatsii හි රූපවාහිනී අනුවාදයේ මංගල දර්ශනය නිකුත් කළාය.

අගෝස්තු 27 වන දින, Intonatsii (සජීවී) ඇල්බමයේ මංගල දර්ශනය.[[File:Tina Karol in 2017.jpg|thumb|2017 යුක්රේනයේ එක්සත් දිනය නිමිත්තෙන් රාජ්‍ය සම්මාන ප්‍රදානෝත්සවයේදී ටීනා කැරොල්.]]
2018 සරත් සෘතුවේ දී, ටීනා කැරොල් නැවතත් Elle Ukraine වෙතින් Shchyrі-2018 ව්‍යාපෘතියට සහභාගී විය.

නොවැම්බර් 13 වන දින, ටීනා කැරොල්ගේ මහා යුරෝපීය සංචාරය ආරම්භ විය (ඊශ්‍රායලය, ඉතාලිය, චෙක් ජනරජය, මෝල්ඩෝවා).

2018 ශීත ඍතුවේ දී ඇය The Voice of Ukraine හි 9 වන වාරයේ තරු පුහුණුකරු බවට පත්විය.

දෙසැම්බර් 7 වන දින, නව ගීතයක් වන &quot;Sila vysoty&quot; (&quot;The Power of Heights&quot;) හි මංගල දර්ශනය පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.youtube.com/watch?v=SustBV058FQ|title=Tina Karol - The Power of Heights|date=2020-05-30|work=youtube.com|accessdate=2023-04-22|language=en}}&lt;/ref&gt;

දෙසැම්බර් 14 වන දින, The Crashes 2018 හොඳම කෙටි චිත්‍රපටය සඳහා නම් කරන ලද හොඳම කෙටි තරඟ ජාත්‍යන්තර චිත්‍රපට උළෙලේදී ජයග්‍රහණය කළේය.

=== 2019 ===
අප්‍රේල් 4 වන දින, ටීනා කැරොල් සහ බූම්බොක්ස් &quot;Bezodnya&quot; (&quot;The Abyss&quot;) නිකුත් කළ අතර එය ඔවුන්ගේ පළමු ඒකාබද්ධ කෘතිය බවට පත්විය. හදිසි නිර්මාණාත්මක ටැන්ඩම් එකක් පිළිබඳ අදහස සංගීත කණ්ඩායමේ නායක ඇන්ඩ්‍රි ක්ලිව්නියුක් ට අයත් වේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://elle.ua/ludi/novosty/neveroyatno-chuvstvenno-tina-karol-i-bumboks-prezentovali-klip-na-sovmestnuyu-pesnyu-bezodnya/|title=INCREDIBLY SENSUALLY: TINA KAROL AND &quot;BOOMBOX&quot; PRESENTED A VIDEO FOR THE JOINT SONG &quot;BEZODNYA&quot;|date=2019-04-04|work=elle.ua|accessdate=2023-04-22|language=ru}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 22 වන දින, ටීනා කැරොල් අලුත්ම තනි සහ වීඩියෝ ක්ලිප් එකක් සමඟ නැවත පැමිණ ඇත. ගීතය &quot;Vabyty&quot; (Attract) ලෙස නම් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-08-26 |title=Tina Karol releases new song 'Vabyty' |url=http://www.esccovers.com/tina-karol-releases-new-song-vabyty/ |access-date=2022-10-31 |website=ESC Covers |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 24 වන දින, ටීනා කැරොල් යුක්රේනයේ නිදහස් දිනයේදී &quot;ගෞරවනීය පෙරහැර&quot; සඳහා සහභාගී විය. ගායිකාව යුක්රේන ජාතික චයිකොව්ස්කි සංගීත ඇකඩමියේ වහලය මත යුක්රේනයේ ජාතික ගීයේ කොටසක් ගායනා කළාය.

එම මාසයේම ඇය &quot;ඩාන්සින් විත් ද ස්ටාර්ස්&quot; ටැන්සි ඉසෙඩ් සර්කාමි හි සත්කාරකත්වය දැරුවාය. ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, මෝල්ඩෝවන් ගායක ඩෑන් බාලන් සමඟ එක්ව, ඇය &quot;ඩොමෝයි&quot; (නිවස) ගීතය ඩාන්සින් විත් ද ස්ටාර්ස් හිදී ඉදිරිපත් කළාය.

නොවැම්බර් මාසයේදී, ටීනා කැරොල් යුක්රේන ආභරණ සන්නාමයක් වන උක්සොලෝටෝ හි මුහුණ සහ තානාපතිනිය බවට පත්විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-11-09 |title=Luxurious Tina Karol became the face of famous brand |url=https://galpost.com/luxurious-tina-karol-became-the-face-of-famous-brand/24507/ |access-date=2022-10-31 |website=The Gal Post |language=en-US}}&lt;/ref&gt; එම මාසයේම ඇය &quot;ඉඩි නා ෂිස්න්&quot; (&quot;ජීවිතයට යන්න&quot;) ගීතය සඳහා නව වීඩියෝවක් ඉදිරිපත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vogue.ua |date=22 November 2019 |title=Премьера: новый клип Тины Кароль &quot;Иди на жизнь&quot; |url=https://vogue.ua/article/culture/muzyka/premera-novyy-klip-tiny-karol-idi-na-zhizn.html |access-date=2022-10-31 |website=Vogue UA}}&lt;/ref&gt;

නොවැම්බර් 30 වන දින ටීනා කැරොල් සහ ඩෑන් බාලන් M1 සංගීත සම්මාන උළෙලේදී &quot;ඩොමෝයි&quot; ගීතය ගායනා කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 December 2019 |title=Тина Кароль и Dan Balan на M1 Music Awards обнимались и легли рядом на сцене. Видео |url=https://gordonua.com/bulvar/news/tina-karol-i-dan-balan-na-m1-music-awards-obnimalis-i-legli-ryadom-na-scene-video-1470089.html |access-date=2022-10-31 |website=gordonua.com}}&lt;/ref&gt;

දෙසැම්බර් 12 වන දින, ටීනා කැරොල් සහ ද හාර්ඩ්කිස් සංගීත කණ්ඩායමේ ඒකල වාදක ජූලියා සනිනා &quot;විල්නා&quot; (නොමිලේ) යුගල ගීතයක් සහ ඒ සඳහා සංගීත වීඩියෝවක් (ක්ලිප්) ඉදිරිපත් කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://viva.ua/ru/news/11967-gimn-silnoy-zhenshtiny-tina-karol-i-yuliya-sanina-vypustili-duet|title=The hymn of a strong woman: Tina Karol and Yulia Sanina released a duet|date=2019-12-12|work=viva.ua|accessdate=2023-05-09|language=ru}}&lt;/ref&gt; මෙම ගීතය &quot;විඩ්නා&quot; චිත්‍රපටයේ ශබ්ද පටය බවට පත්විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Я не боюсь, тепер я – Вільна&quot;. Тина Кароль и Юлия Санина (THE HARDKISS) записали совместный трек и выпустили клип к фильму &quot;Віддана&quot; |url=https://film.ua/ru/news/2244 |access-date=2022-10-31 |website=FILM.UA Group |language=uk}}&lt;/ref&gt;

2019 දෙසැම්බර් මාසයේදී, ටීනා කැරොල් ෆෝකස් විසින් වඩාත්ම බලගතු යුක්රේනියානුවන් 100 දෙනාගේ ලැයිස්තුවට ඇතුළත් කරන ලද අතර, 85 වන ස්ථානයට පත්විය.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2019-12-23 |title=100 самых влиятельных украинцев |url=https://focus.ua/rating/430859-100_samykh_vliiatelnykh_ukraintsev-reiting-2019 |publisher=[[Focus (Ukrainian magazine)]]}}&lt;/ref&gt;

=== 2020–2021 ===
[[File:Tina Karol, Oleh Vynnyk, Potap and others. At a concert in honor of the Independence Day of Ukraine in 2020.jpg|thumb|ටීනා කැරොල්, ඔලේ වයිනික්, පොටැප් සහ තවත් අය. 2020 යුක්රේනයේ නිදහස් දිනයට ගෞරවයක් වශයෙන් පැවති ප්‍රසංගයකදී.]]
2020 ශීත ඍතුවේ දී, ඇය ද වොයිස් ඔෆ් යුක්රේනයේ පුහුණුකරුවෙකු ලෙස නැවත පැමිණියාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://viva.ua/ru/news/14035-stali-izvestny-imena-trenerov-shou-golos-kraini-11|title=The names of the coaches of the show &quot;Golos Krainy-11&quot; become known|date=2020-12-14|work=viva.ua|accessdate=2023-05-09|language=ru}}&lt;/ref&gt;

පෙබරවාරි 8 වන දින, ටීනා කැරොල් යුරෝවිෂන් ගීත තරඟය සඳහා යුක්රේනයේ ජාතික තේරීම වන විඩ්බීර් හි විනිශ්චයකාරියක් බවට පත්විය.&lt;blockquote&gt;&quot;යුරෝවිෂන් ගීත තරඟයේ ජාතික තේරීමේ ජූරි සභාවේ සාමාජිකයෙකු වීමට ලැබීම ගැන මම සතුටු වෙනවා, ඓතිහාසික සිදුවීමක විශාල කණ්ඩායමක කොටසක් වීමට ලැබීම ගැන. නිසැකවම අපි ගායන ජාතියක්, අපට ලෝක මට්ටමේ සංගීතයක් නිර්මාණය කළ හැකිය. නිර්මාණශීලී පුද්ගලයින් සඳහා ක්‍රීඩා ප්‍රමිතීන් සැකසීමට සහ රන් පදක්කමක් සඳහා ආශාවෙන් ඔවුන්ගේ පෞරුෂය මකා දැමීමට මම නිසැකවම විරුද්ධයි. දිගු නිර්මාණාත්මක ගමනක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, සංගීතය සැමවිටම ජය ගනී. අද අපි එක්ව ඉතිහාසය ලියන්නෙමු.&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Jumawan |first=Tim |date=2019-12-30 |title=🇺🇦 Tina Karol confirmed as Vidbir 2020 judge |url=https://escxtra.com/2019/12/30/tina-karol-confirmed-as-vidbir-2020-judge/ |access-date=2022-10-31 |website=ESCXTRA.com |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;අප්‍රේල් 26 වන දින ද වොයිස් ඔෆ් යුක්රේනයේ ටීනා කැරොල් සහ ඩෑන් බාලන් &quot;පොම්නිෂ්&quot; ගීතය ඉදිරිපත් කළහ ( මතක තබා ගන්න) . රෝමන් සසන්චින්ගේ පුහුණුකරුවෙකු ලෙස, ඇය ද වොයිස් ඔෆ් යුක්රේනයේ 10 වන වාරය දිනා ගත්තාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=27 April 2020 |title=Победитель шоу &quot;Голос. Діти 2&quot; Сасанчин выиграл на проекте &quot;Голос країни&quot; |url=https://gordonua.com/bulvar/news/pobeditel-shou-golos-dti-2-sasanchin-pobedil-na-proekte-golos-krani-1497194.html |access-date=2022-10-31 |website=gordonua.com}}&lt;/ref&gt; 

ජූලි 7 වන දින, යුක්රේනයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා දිනය නිමිත්තෙන්, යුක්රේනයේ ජනාධිපති වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි ටීනා කැරොල්ට ඕඩර් ඔෆ් ප්‍රින්සස් ඔෆ් ඔල්ගා III උපාධිය ප්‍රදානය කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.president.gov.ua/news/prezident-ukrayini-z-nagodi-dnya-konstituciyi-vidznachiv-der-61925|title=On the occasion of Constitution Day, the President of Ukraine honored state and public figures, outstanding personalities of science, culture and sports|date=2020-06-27|work=president.gov.ua|accessdate=2023-05-09|language=uk}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 24 වන දින, ටීනා, මොනාටික්, ඉරීනා බිලික්, ඔලේ විනික්, පොටැප් සහ තවත් අය සමඟ සොෆියා චතුරශ්‍රයේ යුක්රේනයේ නිදහස් දිනය වෙනුවෙන් කැප වූ සංදර්ශනයට සහභාගී වූවාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 July 2022 |title=Фантастическая Тина Кароль надела металлическое платье, весом 6 килограммов |url=https://lifestyle.segodnya.ua/lifestyle/style/fantasticheskaya-tina-karol-nadela-metallicheskoe-plate-vesom-6-kilogrammov-1472392.html |access-date=2022-10-31 |website=lifestyle.segodnya.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt; එම මාසයේම, යූරි ගොර්බුනොව් සමඟ එක්ව, ඇය නැවතත් ටැන්සි ඉසෙඩ් සර්කාමි (තරු සමඟ නැටුම්) වැඩසටහනේ සත්කාරකත්වය ලබා ගත්තාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Судді Танці з зірками 2019 - новий сезон на 1+1 |url=https://1plus1.ua/tanci-z-zirkami/suddi |access-date=2022-10-31 |website=Офіційний сайт каналу 1+1 - 1plus1.ua |language=uk}}&lt;/ref&gt;

සැප්තැම්බර් මාසයේදී, කැරොල් &quot;නයිටි ස්වොයික්&quot; (ඔබේම දේ සොයා ගන්න) ඇල්බමය සහ එම නමින්ම ත්‍රිත්ව-ක්ලිප් එක නිකුත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vogue.ua |date=18 September 2020 |title=Тина Кароль выпустила альбом и клип-трилогию &quot;Найти своих&quot; |url=https://vogue.ua/article/culture/muzyka/tina-karol-vypustila-albom-i-klip-trilogiyu-nayti-svoih.html |access-date=2022-10-31 |website=Vogue UA}}&lt;/ref&gt; එම මාසයේම, කියෙව්හි ගලිවර් සාප්පු මධ්‍යස්ථානය අසල &quot;තරු චතුරශ්‍රය&quot; හිදී ටීනා කැරොල්ට ඇගේ තරු තහඩුව පිරිනමන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Тина Кароль - Площадь звезд {{!}} ТРЦ Гулливер |url=https://gullivercenter.com/ru/trc-stars/tina-karol |access-date=2022-10-31 |website=gullivercenter.com}}&lt;/ref&gt;

නොවැම්බර් මාසයේදී, වෝග් යුක්රේනය විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද සහ සාර්ථක යුක්රේන ව්‍යාපාරික කාන්තාවන් සඳහා කැප වූ &quot;වෝග් හි යුක්රේනියානු කාන්තාවන්&quot; පොතේ සුවිශේෂී සංස්කරණයේ කවරයේ ටීනා කැරොල් පෙනී සිටියාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vogue.ua |date=9 November 2020 |title=Тина Кароль украсила обложку книги Ukrainian Women in VOGUE |url=https://vogue.ua/article/fashion/persona/tina-karol-ukrasila-oblozhku-knigi-ukrainian-women-in-vogue.html |access-date=2022-10-31 |website=Vogue UA}}&lt;/ref&gt;

දෙසැම්බර් මාසයේදී ඇය ඇගේ පළමු සපත්තු එකතුව නිකුත් කළාය. එය යුක්රේනියානු සන්නාමයක් වන &quot;කචොරොව්ස්කා&quot; සමඟ සහයෝගීතාවයකි, එයට අයිතම තුනක් ඇතුළත් විය - විවෘත ඇඟිලි සපත්තු, ක්ලෝග් සහ ක්ෂුද්‍ර බෑග්.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tina x Kachorovska |url=https://kachorovska.com/ru/tinakarolxkachorovska |access-date=2022-10-31 |website=Kachorovska |language=ru}}&lt;/ref&gt;

2021 පෙබරවාරි 12 වන දින, ඇය &quot;ස්කැන්ඩල්&quot; ගීතය සඳහා සංගීත වීඩියෝවක් නිකුත් කළේ සම්පූර්ණයෙන්ම නව ප්‍රසංගයක් හඳුන්වා දෙමිනි. පසුව, ශීත ඍතුවේ දී, ඇය 1+1 හි &quot;The Voice of Ukraine&quot; (Season 11)&quot; ගායන රූපවාහිනී වැඩසටහනක තරු පුහුණුකරුවෙකු ලෙස කටයුතු කළාය. 2021 මාර්තු මාසයේදී, Potap සමඟ එක්ව ඇය Lipsync Battle වැඩසටහනේ සත්කාරකත්වය ලබා ගත්තාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=tv.ua |date=2021-02-15 |title=Липсинк баттл: стали известны имена ведущих грандиозного шоу звездных пародий |url=https://tv.ua/news/2992608-lipsink-batl-stali-izvestny-imena-veduschikh-grandioznogo-shou-zvezdnykh-parodij |access-date=2022-10-31 |website=tv.ua |language=uk}}&lt;/ref&gt;

[[File:Volodymyr Zelensky and Tina Karol 2020.jpg|thumb|[[:File:Volodymyr Zelensky and Tina Karol 2020.jpg|වොලොඩිමියර් සෙලෙන්ස්කි සහ ටීනා කැරොල්]] ]]අප්‍රේල් 25 වන දින, &quot;The Voice of Ukraine (Season 11)&quot; අවසන් තරඟයේදී, ටීනා කැරොල් ප්‍රකාශ කළේ වැඩසටහනේ 12 වන වාරයේ උපදේශකයෙකු වීමට තමා සැලසුම් කර නොමැති බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-05-02 |title=Тина Кароль уходит из &quot;Голосу країни&quot;: с кем звездная тренерша побеждала в шоу |url=https://tsn.ua/ru/glamur/tina-karol-uhodit-iz-golosu-krayini-s-kem-zvezdnaya-trenersha-pobezhdala-v-shou-1775521.html |access-date=2022-10-31 |website=ТСН.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt;

අප්‍රේල් 2 වන දින, ඇය ඇගේ අටවන ඇල්බමය &quot;Krasivo&quot; නිකුත් කළ අතර, එයට නව ගීත 7 ක් ඇතුළත් විය. එම මාසයේම ඇය ඇගේ YouTube නාලිකාවේ සහ 1+1 හි සජීවී සැසිය &quot;Krasivo&quot; ඉදිරිපත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Альбом &quot;Красиво&quot; (Тина Кароль)|date=2021-04-02|url=https://music.apple.com/ua/album/%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BE/1558842663?l=ru|language=ru|access-date=2022-10-31|archive-date=2021-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210611232006/https://music.apple.com/ua/album/%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%81%D0%B8%D0%B2%D0%BE/1558842663?l=ru}}&lt;/ref&gt;

මැයි 12 වන දින, ජාතික සංගීත සම්මාන &quot;YUNA&quot; හිදී ඇයට &quot;සංගීතයේ විශේෂ ජයග්‍රහණ&quot; සම්මානයක් පිරිනමන ලද අතර නාමයෝජනා දෙකකින්ද දිනා ගන්නා ලදී: &quot;හොඳම චිත්‍රපට ශබ්ද පටය&quot; (ජූලියා සනිනා සමඟ) සහ &quot;හොඳම යුගල/සහයෝගීතාවය&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Оголошено імена переможців YUNA 2021 |url=https://yuna.ua/post/yuna2021-winners/ |access-date=2022-10-31 |website=yuna.ua |language=en}}&lt;/ref&gt;

ජුනි 16 වන දින, ටීනා කැරොල් &quot;ක්‍රැසිවෝ&quot; ඇල්බමය සඳහා ඇගේ ප්‍රවර්ධන සංචාරයේ කොටසක් ලෙස අල්මාටි (කසකස්තානය) වෙත පැමිණියාය. එහිදී ගායිකාව සම්මුඛ සාකච්ඡා කිහිපයක් ලබා දුන් අතර විවිධ ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන නැරඹීමට ගියාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Тина Кароль. Интервью {{!}} Kazakhstan Today |url=https://www.kt.kz/rus/interview/tina_karol_intervyu_1377917487.html |access-date=2022-10-31 |website=www.kt.kz |language=ru}}&lt;/ref&gt;

ජුනි 29 වන දින, ෆෝකස් සඟරාවට අනුව, ටීනා කැරොල් &quot;යුක්රේනයේ වඩාත්ම බලගතු කාන්තාවන් 100 දෙනා&quot; ලැයිස්තුවට ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-06-29 |title=100 самых влиятельных женщин Украины по версии журнала &quot;Фокус&quot; 2021 |url=https://focus.ua/ratings/486307-100-samyh-vliyatelnyh-zhenshchin-ukrainy-po-versii-zhurnala-fokus-2021 |access-date=2022-10-31 |website=ФОКУС |language=ru}}&lt;/ref&gt;

ජූලි 1 වන දින, ටීනාගේ නව ඇල්බමය වන &quot;ක්‍රැසිවෝ&quot; හි ප්‍රධාන ගීතය වන &quot;ක්‍රැසිවෝ&quot; ගීතයේ සංගීත වීඩියෝ මංගල දර්ශනය පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Тина Кароль/Tina Karol - Красиво (Премьера клипа 2021)|url=https://www.youtube.com/watch?v=6ljY-2dveL8|language=en|access-date=2022-10-31}}&lt;/ref&gt;

2021 ජූලි 5 සහ 6 යන දිනවල, ටීනා කැරොල් 2021 ඇට්ලස් සති අන්තයේ සංගීත උළෙලේ ප්‍රධාන චරිතය විය. ඇය ඇගේ නව ඇල්බමය වන &quot;ක්‍රැසිවෝ&quot; සඳහා සහය දැක්වීම සඳහා සයිබර් සංදර්ශනයක් ඉදිරිපත් කළාය. ප්‍රේක්ෂකයින් සංඛ්‍යාව 250,000 ඉක්මවා ගියේය.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Тина Кароль/ Tina Karol.Atlas Weekend 2021 (LIVE.2)|url=https://www.youtube.com/watch?v=j1-xQBMPjyM|language=en|access-date=2022-10-31}}&lt;/ref&gt;

ජූලි 30 වන දින, සජීවී ඇල්බමය &quot;ටීනා කැරොල් - සයිබර් ෂෝ ඇට්ලස් සති අන්තය 2021&quot; &quot;Live&quot; නිකුත් කරන ලදී. ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සහ යුක්රේනයේ සංගීතඥයන් ඇල්බමයේ සංගීතය සහ සැකසුම් සඳහා කටයුතු කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Премьеры недели: alyona alyona спела с металлистами из Винницы, а Тина Кароль выпустила лайв-альбом |url=https://kp.ua/culture/701607-premery-nedely-alyona-alyona-spela-s-metallystamy-yz-vynnytsy-a-tyna-karol-vypustyla-laiv-albom |access-date=2022-10-31 |website=КП в Украине {{!}} КП в Україні {{!}} KP in Ukraine |language=ru}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 13 වන දින, ටීනා කැරොල් යුක්රේනියානු කණ්ඩායම වන KAZKA සමඟ &quot;Zirochka&quot; යුගල ගීතය නිකුත් කළේය. මෙය ඇගේ යුක්රේන භාෂා යුගල ඇල්බමයේ පළමු ගීතය වූ &quot;Moloda Krov&quot; හි නිකුත් කරන ලද අතර, එය නිකුත් කිරීම යුක්රේනයේ නිදහස් දිනයේ 30 වන සංවත්සරය වෙනුවෙන් කැප කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vogue.ua |date=13 August 2021 |title=Тина Кароль спела дуэт с группой KAZKA |url=https://vogue.ua/article/culture/muzyka/tina-karol-spela-duet-s-gruppoy-kazka.html |access-date=2022-10-31 |website=Vogue UA}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 20 වන දින, ටීනා යුගල ගීත 7 ක් ඇතුළත් &quot;Moloda Krov&quot; ඇල්බමය නිකුත් කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vogue.ua |date=20 August 2021 |title=Тина Кароль – о новом альбоме &quot;Молода кров&quot;, посвященном Дню Независимости Украины |url=https://vogue.ua/article/culture/muzyka/eksklyuziv-tina-karol-o-svoem-novom-albome-duetov-moloda-krov.html |access-date=2022-10-31 |website=Vogue UA}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු 22 වන දින, ටීනා කැරොල් නටාලියා මොගිලෙව්ස්කායා, ජමාලා, සර්ජි බබ්කින්, ඔල්ගා පොලියකෝවා සහ තවත් අය සමඟ එක්ව යුක්රේනයේ නිදහස් දිනය වෙනුවෙන් පිහිටුවන ලද &quot;ජාතික පුරාවෘත්තය යුක්රේනය&quot; ජනාධිපති ත්‍යාගය පිරිනැමීමේ උත්සවයේදී රඟ දැක්වීය. උත්සවය මැරින්ස්කි මාලිගයේදී පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-08-22 |title=Зеленский вручил семь премий &quot;Национальная легенда Украины&quot; |url=https://vesti.ua/strana/zelenskij-v-mariinskom-dvortse-nagradil-sem-natsionalnyh-legend |access-date=2022-10-31 |website=ВЕСТИ |language=ru}}&lt;/ref&gt;

2021 අගෝස්තු 24 වන දින, ටීනා කැරොල් ඇන්ඩ්‍රියා බොසෙලි සමඟ එක්ව ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා චතුරශ්‍රයේ &quot;Conte partirò&quot; ගීතය ගායනා කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-08-25 |title=В лимонном платье с бантиками: очаровательная Тина Кароль спела с итальянским оперным певцом |url=https://tsn.ua/ru/lady/news/show-biznes/v-limonnom-plate-s-bantikami-ocharovatelnaya-tina-karol-spela-s-italyanskim-opernym-pevcom-1853206.html |access-date=2022-10-31 |website=ТСН.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt; එදිනම සවස, NSC ඔලිම්පික් ක්‍රීඩාංගනයේදී &quot;Independence is in our DNA&quot; යන මහා පරිමාණ සංගීත සංදර්ශනයක් පැවැත්විණි, එහිදී ටීනා ඇගේ ජනප්‍රිය ගීත එකතුවක් ඉදිරිපත් කළාය. NOC හි 30 වන සංවත්සරය වෙනුවෙන් කැප වූ උත්සවයේදී ටීනා කැරොල් &quot;Ukraina ce ty&quot; ගීතය ද ගායනා කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-09-12 |title=100 новых стадионов и заявка на Олимпиаду. Что пообещал Зеленский на 30-летие НОК |url=https://focus.ua/sport/492564-100-novyh-stadionov-i-zayavka-na-olimpiadu-chto-poobeshal-zelenskij-na-30-letie-nok |access-date=2022-10-31 |website=ФОКУС |language=ru}}&lt;/ref&gt;

ඔක්තෝබර් 28 වන දින, ටීනා කැරොල් ඇගේ YouTube නාලිකාවේ &quot;Dvoinoy Rai&quot; ගීතය සඳහා සංගීත වීඩියෝවක් නිකුත් කළාය. ඔක්තෝබර් 29 වන දින නිකුත් කරන ලද ගායිකාවගේ නව ඇල්බමයට මෙම ගීතය ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vogue.ua |date=28 October 2021 |title=Премьера: Тина Кароль представила клип &quot;Двойной рай&quot; |url=https://vogue.ua/article/culture/muzyka/premera-tina-karol-predstavila-klip-dvoynoy-ray.html |access-date=2022-10-31 |website=Vogue UA}}&lt;/ref&gt; 2021 නොවැම්බර් 9 වන දින, ටීනා කැරොල් ඇගේ නව කුඩා ඇල්බමය &quot;Dvoinoy Rai&quot; ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා කසකස්තානයට ගියාය. එහිදී ඇය මධ්‍යම රූපවාහිනී නාලිකා සහ ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථාන සඳහා සම්මුඛ සාකච්ඡා ගණනාවක් ලබා දුන්නාය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://viva.ua/ru/news/15452-tina-karol-v-kazahstane-progovorilas-ob-imeni-docheri|title=Tina Karol in Kazakhstan talked about the name of the daughter|date=2021-11-10|work=viva.ua|accessdate=2023-05-09|language=ru}}&lt;/ref&gt;

නොවැම්බර් 16 වන දින, ටීනා කැරොල් ජෝර්ජියාවේ &quot;ඩාන්සින් විත් ද ස්ටාර්ස්&quot; වැඩසටහනේ ඇගේ යුක්රේන භාෂා ජනප්‍රිය &quot;නාමලු ටෝබි&quot; ඉදිරිපත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Тина Кароль вернулась на &quot;Танцы со звездами&quot; |url=https://fakty.ua/ru/389587-tina-karol-vernulas-na-tancy-so-zvezdami |access-date=2022-10-31 |website=fakty.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt;

2021 නොවැම්බර් 23 වන දින, කමිලා ෂුසුපෝවා සමඟ එක්ව, ඇය කසකස්තානයේ &quot;ඩබල් ඩෝයිස්&quot; නමින් පළමු තිර ජීවිත ගායන තරඟයේ සත්කාරකත්වය ලබා ගත්තාය.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Double Dauys 9 ВЫПУСК / 1 ПОЛУФИНАЛ|url=https://www.youtube.com/watch?v=ytBwM0ukuc8|language=en|access-date=2022-10-31}}&lt;/ref&gt;

2021 දෙසැම්බර් 31 වන දින, ටීනා කැරොල් &quot;යුක්රේන&quot; නාලිකාවේ &quot;අලුත් අවුරුදු වෙස් මුහුණ&quot; රූපවාහිනී වැඩසටහනක හිම රැජිනගේ වෙස් මුහුණ යට සැඟවී සිටියාය. ඇය &quot;චරෝඩෙයි&quot; චිත්‍රපටයේ &quot;ස්නේෂින්කා&quot; ගීතය ගායනා කළාය.

=== 2022 ===
ජනවාරි 14 වන දින, ජෝර්ජියාවේ &quot;ඩාන්සින් විත් ද ස්ටාර්ස්&quot; වැඩසටහනේ අවසන් තරඟයේදී, ඇය ජෝර්ජියානු රංගන ශිල්පිනී අන්රි ජෝකාඩ්සේ සමඟ යුගලයක් ගායනා කළාය. ටීනාගේ ජනප්‍රිය &quot;ක්‍රැසිවෝ&quot; හි නව අනුවාදයක් සමඟ මෙම යුවළ පුදුමයට පත් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 July 2022 |title=Тина Кароль на Танцах со звездами в Грузии не смогла спеть на русском (видео) |url=https://stars.segodnya.ua/stars/ukrainian/tina-karol-na-tancah-so-zvezdami-v-gruzii-ne-smogla-spet-na-russkom-video-1596470.html |access-date=2022-10-31 |website=stars.segodnya.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt;

2022 ජනවාරි 17 වන දින, කැරොල් විසින් &quot;ක්‍රැසිවෝ. බෙගු නා ස්වෙට්&quot;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-01-17 |title=Тина Кароль выпустила фильм-концерт &quot;Красиво. Бегу на свет&quot; |url=https://elle.ua/ru/stil-zhizni/novosty/tina-karol-vipustila-film-koncert-krasivo-begu-na-svet/ |access-date=2022-10-31 |website=Elle — модный женский журнал}}&lt;/ref&gt; ප්‍රසංග චිත්‍රපටය නිකුත් කරන ලදී. පෙබරවාරි මාසයේදී, ඇය මිහයිලෝ කෝමා සහ ජූලියා සනිනා සමඟ ටැලන්ට් ගේම්ස් විනෝදාස්වාද වැඩසටහනේ සත්කාරකත්වය ලබා ගත්තාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Тина Кароль и Юлия Санина стали участницами шоу &quot;Игры талантов&quot; |url=https://kp.ua/culture/a641656-tina-karol-i-julija-sanina-stali-uchastnitsami-shou-ihry-talanto |access-date=2022-10-31 |website=КП в Украине {{!}} КП в Україні {{!}} KP in Ukraine |language=ru}}&lt;/ref&gt; පෙබරවාරි මාසයේදී, ඇය යුරෝවිෂන් සඳහා ජාතික විඩ්බීර් හි විනිශ්චයකාරියක් බවට පත් වූවාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=suspilne |title=Стало відоме ім'я першого члена журі Нацвідбору на Євробачення-2022 |url=https://corp.suspilne.media/newsdetails/4725 |access-date=2022-10-31 |website=corp.suspilne.media |language=en}}&lt;/ref&gt; පෙබරවාරි 16 වන දින, මිහයිලෝ පොප්ලව්ස්කි සමඟ එක්ව, ඇය &quot;වසරේ යුක්රේන ගීතය&quot; ජාතික සංගීත සම්මානයේ සත්කාරකත්වය ලබා ගත්තාය. ටීනා &quot;යුක්රේන ගීතයේ පුරාවෘත්තය&quot; නම් කිරීමේ සම්මානයක් ලබා ගත්තාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Состоялась музыкальная премия Украинская песня года 2021 |url=https://korrespondent.net/ukraine/4448518-sostoialas-muzykalnaia-premyia-ukraynskaia-pesnia-hoda-2021 |access-date=2022-10-31 |website=korrespondent.net |language=ru}}&lt;/ref&gt;

රුසියානු හමුදා යුක්රේනය ආක්‍රමණය කිරීමෙන් පසු, පෙබරවාරි 24 වන දින, කියෙව්හි තදාසන්න ප්‍රදේශවල ඇගේ නිවසට ගිගුරුම් දුන් පළමු පිපිරීම් වලින් පසුව, රට හැර ගොස් පෝලන්තයට යාමට ටීනා තීරණය කළාය. සමාන අදහස් ඇති පුද්ගලයින් සමඟ එක්ව, ඇය වෝර්සෝ හි මූලස්ථානය කරගත් තොරතුරු ප්‍රතිරෝධය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානය නිර්මාණය කළාය. එය යුක්රේනයේ සිදුවන සිදුවීම් ආවරණය කිරීම සඳහා,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Это новый фашизм&quot;. Тина Кароль назвала себя &quot;бездомной&quot; и сообщила, почему уехала из Украины после начала войны с РФ |url=https://life.nv.ua/znamenitosti/tina-karol-zayavila-chto-stala-bezdomnoy-a-rossiya-ustroila-genocid-v-ukraine-video-50224094.html |access-date=2022-10-31 |website=life.nv.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt; රුසියාව, බෙලරුස්, ආර්මේනියාව සහ කසකස්තානය යන රටවලින් රුසියානු භාෂාව කතා කරන ප්‍රේක්ෂකයින් කෙරෙහි අවධානය යොමු කරමින්.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Звезды во время войны: Кароль на митингах в Польше, Джамала поет «1944» в Европе, а Вакарчук ездит по разбомбленным городам |url=https://kp.ua/culture/a645848-zvezdnyj-desant-vo-vremja-vojny-tina-karol-vyshla-na-mitinh-v-polshe-dzhamala-spela-v-hermanii-a-vakarchuk-v-tsentre-lvov |access-date=2022-10-31 |website=КП в Украине {{!}} КП в Україні {{!}} KP in Ukraine |language=ru}}&lt;/ref&gt;[[File:Fumio Kishida and Tina Karol at the Japanese Kantei in 2022 (5).jpg|thumb|ෆුමියෝ කිෂිඩා සහ ටීනා කැරොල් ජපන් කන්තේයිහිදී]]
මාර්තු 30 වන දින, යුක්රේනයට සහාය දැක්වීම සඳහා පුණ්‍ය ප්‍රසංගයක් වෝර්සෝ හි පැවැත්විණි, එහිදී ටීනා කැරොල් යුක්රේනයේ ගීය ගායනා කළේය. ටිකට්පත් සඳහා එකතු කරන ලද සියලුම මුදල් යුක්රේන දරුවන්ගේ අවශ්‍යතා සඳහා යුනිසෙෆ් වෙත පරිත්‍යාග කරන ලදී. පෝලන්තයේ යුක්රේන තානාපති කාර්යාලයේ සහාය ඇතිව වෝර්සෝ හි රෝමා රඟහලේදී මෙම උත්සවය පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Vogue.ua |date=30 March 2022 |title=Тіна Кароль та львівський оркестр, у складі якого тільки жінки: благодійний концерт у Варшаві |url=https://vogue.ua/ua/article/culture/muzyka/dlya-ukrajini-u-varshavi-zigraye-lvivskiy-orkestr-u-skladi-yakogo-tilki-zhinki.html |access-date=2022-10-31 |website=Vogue UA}}&lt;/ref&gt; අප්‍රේල් 12 වන දින, යුක්රේනයට සහාය දැක්වීම සඳහා පෝලන්තයේ ලෙජියා ක්‍රීඩාංගනයේදී &quot;සාමය සඳහා තරගය&quot; යන පුණ්‍ය තරඟය පැවැත්විණි. ඩයිනමෝ (කියෙව්) සහ ලෙජියා (වෝර්සෝ) ක්‍රීඩාංගනයේදී හමුවිය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=11 July 2022 |title=The Hardkiss, Go_A и Тина Кароль выступят в Варшаве: где, когда и почем билеты |url=https://sport.segodnya.ua/sport/chempionat_ukrainy/the-hardkiss-go-a-i-tina-karol-vystupyat-v-varshave-gde-kogda-i-pochem-bilety-1614431.html |access-date=2022-10-31 |website=sport.segodnya.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt; විවේක කාලයේදී, යුක්රේන ගායක ගායිකාවන් වන ටීනා කැරොල්, නාඩියා ඩොරෝෆීවා, කැටරිනා පැව්ලෙන්කෝ (Go_A) සහ ජූලියා සනිනා (ද හාර්ඩ්කිස්) පාපන්දු පිටියේදී ගායනා කළහ. කැරොල් &quot;යුක්රේනා - ට්සේ ටයි&quot; ගීතය ගායනා කළ අතර, ගායකයින් එක්ව &quot;විල්නා&quot; සහ &quot;චර්වෝනා කලීනා&quot; යන ගීත රචනා ඉදිරිපත් කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 April 2022 |title=Санина, Кароль, Дорофеева и солистка Go_A спели на матче Легия – Динамо: мощное видео |url=https://showbiz.24tv.ua/ru/sanina-karol-dorofeeva-solistka-go-speli-matche-legija-dinamo_n1948451 |access-date=2022-10-31 |website=24 Канал |language=ru}}&lt;/ref&gt; අප්‍රේල් 22 වන දින, ටීනා කැරොල් &quot;මෙය යුක්රේනය: නිදහස ආරක්ෂා කිරීම&quot; ප්‍රදර්ශනය විවෘත කිරීමේදී රඟ දැක්වීය, එය ගායකයා යුක්රේනයේ ජාතික ගීය ගායනා කළ වැනීස් බයිනාලේ නිල වැඩසටහනේ කොටසකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-04-22 |title=Тина Кароль спела гимн Украины а капелла в Венеции – видео |url=https://tsn.ua/ru/ato/tina-karol-spela-gimn-ukrainy-v-venecii-video-2043580.html |access-date=2022-10-31 |website=ТСН.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt;

මැයි 8 වන දින, බර්ලිනයේදී, ටීනා කැරොල් සහ ජර්මනියේ යුක්රේන තානාපති ඇන්ඩ්‍රි මෙල්නික්, අනුස්මරණ සහ සංහිඳියාවේ දිනය මෙන්ම, යුරෝපය ජාතික සමාජවාදයෙන් මුදා ගැනීමේ 77 වන සංවත්සරය වෙනුවෙන් ටියර්ගාර්ටන් හි ස්මාරකයේ පැවති අනුස්මරණ පුෂ්පෝපහාර උත්සවයකට සහභාගී වූහ. ගායිකාව යුක්රේන ප්‍රජාව සමඟ එක්ව යුක්රේන ජාතික ගීය ගායනා කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-05-08 |title=&quot;Мы не думали, что в 21 веке появится новый нацизм – это рашизм&quot;: Тина Кароль об ужасной войне |url=https://tsn.ua/ru/ato/my-ne-dumali-chto-v-21-veke-poyavitsya-novyy-nacizm-eto-rashizm-tina-karol-ob-uzhasnoy-voyne-2056912.html |access-date=2022-10-31 |website=ТСН.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt;

මැයි 10 වන දින, මහජන තානාපතිවරයෙකුගේ මෙහෙවරක් මත, ජපන් ව්‍යාපාරිකයෙකු සහ දානපතියෙකු වන හිරෝෂි මිකිටානිගේ ආරාධනයෙන්, ටීනා කැරොල් ටෝකියෝ (ජපානය) වෙත පැමිණියාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Тина Кароль прибыла в Японию и встретилась с миллиардером, который пожертвовал Украине 8,7 млн. долларов |url=https://kp.ua/culture/a649349-tina-karol-pribyla-v-japoniju-i-vstretilas-s-milliarderom-kotoryj-pozhertvoval-ukraine-8-7-mln-dollaro |access-date=2022-10-31 |website=КП в Украине {{!}} КП в Україні {{!}} KP in Ukraine |language=ru}}&lt;/ref&gt; 2022 රකුටෙන් බාලිකා සම්මාන උළෙලේ කොටසක් ලෙස මැයි 14 වන දින පැවති යුක්රේනයට සහාය දැක්වීමේ ප්‍රසංගයක විශේෂ ආරාධිතයෙකු ලෙස කැරොල් රඟ දැක්වීය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 May 2022 |title=&quot;Мы обязательно победим&quot;. Тина Кароль выступила в Японии в поддержку Украины в желто-голубом платье от украинского дизайнера. Видео |url=https://gordonua.com/bulvar/news/my-obyazatelno-pobedim-tina-karol-vystupila-v-yaponii-v-podderzhku-ukrainy-v-zhelto-golubom-plate-ot-ukrainskogo-dizaynera-video-1608942.html |access-date=2022-10-31 |website=gordonua.com}}&lt;/ref&gt; මැයි 15 වන දින, ගායිකාව හිරෝෂිමා වෙත ගිය අතර, එහිදී ඇය නගරයේ නගරාධිපති කසුමි මට්සුයි මෙන්ම රටේ නිලධාරීන් සහ රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයින් හමුවිය.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=INC |first=SANKEI DIGITAL |date=2022-05-15 |title=ウクライナの国民的歌手、チーナ・カーロリが広島訪問 祖国の平和を祈願 |url=https://www.sanspo.com/article/20220515-Q6ZMRLTVRJLSDGQDBVQZ4SV5CU/ |access-date=2022-10-31 |website=サンスポ |language=ja}}&lt;/ref&gt; මැයි 19 වන දින, 75 වන කෑන්ස් චිත්‍රපට උළෙලේ රාමුව තුළ, යුක්රේන චිත්‍රපට කර්මාන්තයට සහාය දැක්වීම සඳහා ගෝල්ඩන් ග්ලෝබ් විසින් පුණ්‍ය සන්ධ්‍යාවක් සංවිධානය කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 May 2022 |title=Trying to Draw the Lights with Tina Karol |url=https://www.goldenglobes.com/articles/trying-draw-lights-tina-karol |access-date=2022-10-31 |website=www.goldenglobes.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ටීනා කැරොල් පුණ්‍ය සන්ධ්‍යාවේ විශේෂ ආරාධිතයෙකු බවට පත් වූ අතර, ගායිකාව ඇගේ යුක්රේන භාෂා ගීතය වන &quot;නාමලියු ටෝබි සෝරි&quot; ගායනා කළාය.

අගෝස්තු 24 වන දින, යුක්රේනයේ නිදහස් දිනය වෙනුවෙන්, ටීනා කැරොල් තරමක් අසාමාන්‍ය ආකෘතියකින් ජාතික ගීය ගායනා කිරීමෙන් යුක්රේනියානුවන් පුදුමයට පත් කළාය. VOGUE VOICES OF NATION ව්‍යාපෘතියේ කොටසක් ලෙස, කලාකරුවා 4D ප්‍රසංගයක් සංවිධානය කර හොලෝග්‍රෑම් ස්වරූපයෙන් පෙනී සිටියාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Кароль стала голограмою і заспівала гімн України у 4D. ВІДЕО |url=https://tabloid.pravda.com.ua/focus/6304a118a09d7/ |access-date=2022-10-31 |website=ТаблоID}}&lt;/ref&gt;

අගෝස්තු මාසයේදී ටීනා කැරොල් යුක්රේන සන්නාමයක් වන ලීවර් කෝචර් හි එකතුවේ හඬ බවට පත් වූ අතර, එය නිර්මාණකරු ලෙස්යා වර්ලින්හියෙරි සහ ලේඩි ගාගා ගායිකා නිකොලා ෆෝමිචෙට්ටිගේ නිර්මාණ අධ්‍යක්ෂක විසින් නිර්මාණය කරන ලදී. විශේෂයෙන් සංදර්ශනය සඳහා, රංගන ශිල්පිනිය යුක්රේන ජනවාර්ගිකත්වය සහ ජනප්‍රවාදවලින් පිරුණු ඉලෙක්ට්‍රොනික කුඩා ඇල්බමයක් LELEKA නිර්මාණය කළාය.&lt;ref&gt;{{Citation|title=LELEKA - Single by Tina Karol &amp; Macro/micro|date=2022-08-31|url=https://music.apple.com/us/album/leleka-single/1640742800|language=en-US|access-date=2022-10-31|archive-date=2022-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221031174227/https://music.apple.com/us/album/leleka-single/1640742800}}&lt;/ref&gt; ටීනා කැරොල් ඇමරිකානු DJ මැක්‍රෝ/මයික්‍රෝ සමඟ සහයෝගයෙන් නව ගීත සඳහා වැඩ කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-09-01 |title=Тіна Кароль презентувала альбом LELEKA під час модного показу українського бренду в Японії |url=https://elle.ua/ludi/novosty/tina-karol-prezentuvala-albom-leleka-pid-chas-modnogo-pokazu-ukrainskogo-brendu-v-yaponii/ |access-date=2022-10-31 |website=Elle – модний жіночий журнал}}&lt;/ref&gt;

සැප්තැම්බර් 16 වන දින, කැරොල් නව යුක්රේන භාෂා ගීතයක් වන &quot;VILNI.NESKORENI&quot; ඉදිරිපත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Вільні. Нескорені&quot;. Тина Кароль опубликовала в сети новую песню за день до премьеры клипа. Аудио / Новости / Бульвар Шоубиз |url=https://gordonua.com/bulvar/news/vln-neskoren-tina-karol-opublikovala-v-seti-novuyu-pesnyu-za-den-do-premery-klipa-audio-1626496.html |access-date=2022-10-31 |website=gordonua.com}}&lt;/ref&gt;

සැප්තැම්බර් 23 වන දින, නිව්යෝර්ක්හි මෙට්‍රොපොලිටන් ඔපෙරා හි පැවති, ලෝක දේශපාලන සහ ව්‍යාපාරික නායකයින් රැසක් එක්රැස් කළ 77 වන එක්සත් ජාතීන්ගේ මහා මණ්ඩල සැසිවාරයේ රාමුව තුළ පැවති පුණ්‍ය සන්ධ්‍යාවකදී, ඔලේනා සෙලෙන්ස්කා පදනමේ ඉදිරිපත් කිරීම සිදු විය. උත්සවය අතරතුර, ටීනා කැරොල් සහ ජූලියා සනිනා &quot;විල්නා&quot; ඉදිරිපත් කළහ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=24 September 2022 |title=Тина Кароль и Юлия Санина спели на презентации благотворительной платформы первой леди Украины в Нью-Йорке |url=https://gordonua.com/bulvar/news/tina-karol-i-yuliya-sanina-speli-na-prezentacii-blagotvoritelnoy-platformy-pervoy-ledi-ukrainy-v-nyu-yorke-1627857.html |access-date=2022-10-31 |website=gordonua.com}}&lt;/ref&gt; 

සැප්තැම්බර් 30 වන දින, ටීනා කැරොල් ඉංග්‍රීසි භාෂා ඇල්බමය &quot;ස්කැන්ඩල්&quot; ඉදිරිපත් කළහ.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Scandal by Tina Karol|date=2022-09-30|url=https://music.apple.com/us/album/scandal/1646703619|language=en-US|access-date=2022-10-31|archive-date=2022-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20221031174225/https://music.apple.com/us/album/scandal/1646703619}}&lt;/ref&gt; 2022 සැප්තැම්බර්-ඔක්තෝබර් මාසවලදී, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ සහ කැනඩාවේ නගරවල උතුරු ඇමරිකානු සංචාරයක් පැවැත්විණි. ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී, ටීනා කැරොල් ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ ලොස් ඇන්ජලීස් හි පැවති ප්‍රසංගයකදී ඉංග්‍රීසි භාෂා ඇල්බමය &quot;ස්කැන්ඩල්&quot; ඉදිරිපත් කළාය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 October 2022 |title=Тіна Кароль виступила з балетом Грега Чапкіса в Лос-Анджелесі: ефектні фото та відео |url=https://showbiz.24tv.ua/tina-karol-vistupila-baletom-grega-chapkisa-foto-video-los-andzhelesa_n2171804 |access-date=2022-10-31 |website=24 Канал |language=uk}}&lt;/ref&gt;

2022 දෙසැම්බර් 31 ටීනා කැරොල් ජර්මනියේ බර්ලිනයේ බ්‍රැන්ඩන්බර්ග් ගේට්ටුව පාමුල පැවති ප්‍රධාන අලුත් අවුරුදු ප්‍රසංගයට සහභාගී විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-01-05 |title=Тина Кароль вместе с легендарным Alphaville перепела хит Forever young на украинском в Берлине |url=https://tsn.ua/ru/glamur/tina-karol-vmeste-s-legendarnym-alphaville-perepela-hit-forever-young-na-ukrainskom-v-berline-2237791.html |access-date=2023-01-05 |website=ТСН.ua |language=ru}}&lt;/ref&gt; කැරොල් ජනප්‍රිය ජර්මානු සංගීත කණ්ඩායමක් වන ඇල්ෆාවිල් සමඟ වේදිකාවට නැග්ගා. ඔවුන් එක්ව කණ්ඩායමේ ප්‍රසිද්ධ ජනප්‍රිය ගීතය වන &quot;Forever Young&quot; ඉදිරිපත් කළාය. මෙම ප්‍රසංගය එළිමහනේ පැවති අතර ජර්මානු රූපවාහිනියෙන් සජීවීව විකාශය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-01-05 |title=В новогоднюю ночь в Берлине. Тина Кароль спела вместе с немецкой группой Alphaville их хит Forever young с куплетом на украинском языке |url=https://life.nv.ua/art/tina-karol-umilila-hitom-forever-young-vmeste-s-alphaville-na-ukrainskom-yazyke-v-berline-video-50295599.html |access-date=2023-01-05 |website=NV |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== පරිත්‍යාගශීලිත්වය ==
&quot;[[Tina Karol Charitable Foundation|The Pole of Attraction]]&quot; යන පුණ්‍යාධාර පදනම 2014 ජුනි 1 වන දින ළමා දිනයේදී ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tina Karol Foundation |url=https://fund.tinakarol.com/en/about-the-fund.php |access-date=2023-01-06 |website=fund.tinakarol.com |language=uk}}&lt;/ref&gt; එය ගායකයාගේ පුණ්‍යායතනයක් වන අතර එය යුක්රේනයේ සියලුම නගරවල නගර සහ ප්‍රාදේශීය රෝහල්වල ළමා පිළිකා දෙපාර්තමේන්තු සඳහා උපකාර කිරීම අරමුණු කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://tv.ua/news/910293-tina-karol-spasaet-zhizn-malenkim-detyam|title=Tina Karol saves the lives of young children|date=2015-01-29|work=tv.ua|accessdate=2023-04-22|language=ru}}&lt;/ref&gt;

&quot;ආකර්ෂණ ධ්‍රැවය&quot; පුණ්‍යාධාර පදනම අරමුදල් රැස් කිරීමේ සංවිධානයක් නොවන අතර එය ක්‍රියාත්මක වන්නේ ගායිකාව විසින්ම අරමුදල් රැස් කිරීමෙන් පමණි: ටීනා කැරොල් සංගීත ශාලා වල ඒක පුද්ගල ප්‍රසංගවලින් පදනමට අරමුදල් පරිත්‍යාග කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://kp.ua/culture/587920-tyna-karol-ydet-na-rekord-vmesto-5-ty-dast-7-kontsertov-vo-dvortse-ukrayna|title=Tina Karol goes to the record: instead of 5, she will give 7 concerts at the Palace &quot;Ukraine&quot;|date=2017-09-28|work=kp.ua|accessdate=2023-04-22|language=ru}}&lt;/ref&gt;

අවශ්‍ය උපකරණ හෝ ඖෂධ මිලදී ගැනීම සහ සැපයීම සඳහා රෝහලේ පිළිකා දෙපාර්තමේන්තුවට සෘජුවම ආධාර සපයනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://tsn.ua/ru/glamur/tina-karol-perechislila-nemaluyu-summu-onkologicheskim-otdeleniyam-treh-gorodov-ukrainy-869903.html|title=Tina Karol helped sick children for 200 thousand hryvnias|date=2017-06-01|work=tsn.ua|accessdate=2023-04-22|language=ru}}&lt;/ref&gt;

නගර ලැයිස්තුව නිරන්තරයෙන් පුළුල් වෙමින් පවතී. සහාය ලබන සහ දැනට පදනමේ මෙහෙවර බලාපොරොත්තුවෙන් සිටින සෑම නව නගරයක්ම ගායකයාගේ වෙබ් අඩවියේ පදනමේ පිටුවේ ලැයිස්තුගත කෙරේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://tsn.ua/ru/glamur/v-den-zaschity-detey-karol-otkryla-blagotvoritelnyy-fond-dlya-onkobolnyh-369124.html|title=On Children's Day, Karol opened a charity fund for cancer patients|date=2014-06-02|work=tsn.ua|accessdate=2023-04-22|language=ru}}&lt;/ref&gt;

දැනටමත් ලබා දී ඇති ආධාර ලැයිස්තුව ද අනුපූරක කර යාවත්කාලීන කරනු ලැබේ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://kp.ua/culture/455390-tyna-karol-khochet-zabotytsia-o-bolnykh-detiakh|title=Tina Karol wants to take care of sick children|date=2014-06-01|work=kp.ua|accessdate=2023-04-22|language=ru}}&lt;/ref&gt;

ටීනා කැරොල් මෙසේ පවසයි:&lt;blockquote&gt;“එවැනි පදනමක් නිර්මාණය කිරීමට මගේ අදහසෙහි ඇත්තේ එකම සහ වැදගත්ම අභිප්‍රේරණයයි - එය සැලකිල්ලයි. මෙය අත්විඳීමෙන් පසු, 21 වන සියවසේ මෙම භයානක වසංගතයෙන් පෙළෙන තනිකම දෙමාපියන් සහ දරුවන් කෙතරම් දැනෙනවාද යන්න මට වැටහේ. මට ඔවුන්ගේ ජීවිතවලට සුළු ප්‍රීතියක්, උණුසුමක් සහ සැලකිල්ලක් ගෙන ඒමට අවශ්‍යයි. මගේ මුලපිරීමේ ප්‍රමුඛ ඉලක්කය වන්නේ යහපත් ක්‍රියා කිරීමට මිනිසුන් පෙළඹවීමයි.&quot;''&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://jetsetter.ua/v-den-zashhity-detej-tina-karol-otkryla-blagotvoritelnyj-fond/ | title = On Children's Day, Tina Karol opened a charitable foundation | date= 2014-06-02 |language=ru | work = jetsetter.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;''&lt;/blockquote&gt;
2015 ජුනි 7 වන දින, &quot;හොලොස් ක්‍රේනි - 5&quot; ගීත ව්‍යාපෘතියේ අවසානයේ, ටීනා කැරොල් ජයග්‍රාහකයාට කියෙව්හි මහල් නිවාසයක් පිරිනැමුවාය - ඇගේ ශිෂ්‍ය ඇන්ටන් කොපිටින්, යුක්රේනයේ නැගෙනහිර යුද්ධය හේතුවෙන් ඩොනෙට්ස්ක් හැර යාමට සිදු විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rbc.ua/ukr/digests/tina-karol-podarila-kvartiru-pobeditelyu-1433757449.html|title=Tina Karol presented an apartment to the winner of the &quot;Golos Krainy&quot; show|date=2015-06-08|work=rbc.ua|accessdate=2023-05-02|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2016 සහ 2018 දී, ඇය යුක්රේන ජාතික ඇඳුම සහ එහි ජනප්‍රියකරණය සඳහා කැප වූ &quot;අවංකවම&quot; පුණ්‍ය ඡායාරූප ව්‍යාපෘතිය සඳහා ඡායාරූප රූගත කිරීමකට සහභාගී වූවාය. දින දර්ශන අලෙවියෙන් ලැබෙන සියලුම ආදායම මයිකයිලෝ ස්ට්‍රූටින්ස්කි ජන කලා කෞතුකාගාරය, නොවොයිඩාර් ප්‍රාදේශීය ඉතිහාස කෞතුකාගාරය සහ ජාතික ජන සංස්කෘතික මධ්‍යස්ථානය &quot;අයිවන් හොන්චාර් කෞතුකාගාරය&quot; ඇතුළු සංස්කෘතික ව්‍යාපෘති සඳහා පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://elle.ua/ludi/novosty/premra-tna-karol-dzhamala-ta-shche-13-zrok-znyalisya-u-kalendar-shchir-svyata/|title=Premiere: Tina Karol, Jamala and 13 stars in the calendar &quot;Zchyri. Svyata&quot;|date=2018-11-15|work=elle.ua|accessdate=2023-05-02|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2022 මාර්තු 20 වන දින, ටීනා කැරොල් යුක්රේනයට (Łódź, පෝලන්තය) සහය දැක්වීම සඳහා මහා පරිමාණ ව්‍යාපාරයකට සහභාගී වූ අතර එහිදී ඇය &quot;Закрили твої очі&quot; (&quot;ඔබේ ඇස් වසා ගත්තා&quot;) සහ &quot;Україна – це ти&quot; (&quot;යුක්රේනය ඔබයි&quot;) ගීත ගායනා කළාය. දෙවැන්නෙහි රංගනයට ඇමීලියා ඇනිසොවිච් සම්බන්ධ වූ අතර, ඇය &quot;හර්ට් ඔෆ් අයිස්&quot; කාටූනයේ ගීතය බෝම්බ නවාතැනක ගායනා කරන වීඩියෝවට ස්තූතිවන්ත වෙමින් ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධියට පත්ව ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://suspilne.media/219918-tina-karol-ta-jerry-heil-vzali-ucast-u-masstabnij-akcii-na-pidtrimku-ukraini/|title=Tina Karol and Jerry Heil took part in a large-scale campaign in support of Ukraine|date=2022-03-21|work=suspilne.media|accessdate=2023-05-02|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2022 අප්‍රේල් 5 වන දින, ටීනා කැරොල්ගේ පුණ්‍යාධාර පදනම වන &quot;The Pole of Attraction&quot;, &quot;යුක්රේනයේ ඊශ්‍රායල මිතුරන්ගේ&quot; ඊශ්‍රායල පදනම සමඟ හවුල්කාරිත්වයෙන්, පිළිකා ඇති දරුවන්ට ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා විශේෂිත වූ යුක්රේනයේ රෝහල් දෙකක් සඳහා අවශ්‍ය ඖෂධ මිලදී ගන්නා ලදී.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.unian.ua/economics/other/groshovi-zbori-z-antivoyennogo-koncertu-v-kazahstani-pererahovani-v-blagodiyniy-fond-tini-karol-ostanni-novini-11926254.html|title=Proceeds from the anti-war concert in Kazakhstan were transferred to Tina Karol's charity fund|date=2022-08-02|work=unian.ua|accessdate=2023-05-02|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2022 ජූලි 31 වන දින, ඇය යුද විරෝධී ප්‍රසංගයට සහභාගී වූවාය - &quot;Voice of Peace&quot; (Almaty, Kazakhstan). ප්‍රසංගයෙන් ලැබුණු ඩොලර් 50,000 ක ආදායම යුක්රේන දරුවන්ට මානුෂීය ආධාර සඳහා මෙන්ම යුක්රේනයේ ළමා ඔන්කොලොජි රෝහල් සඳහා සහාය වීම සඳහා ටීනා කැරොල්ගේ පුණ්‍යාධාර පදනම වන &quot;The Pole of Attraction&quot; වෙත පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

2022 අගෝස්තු මාසයේදී, ටීනා කැරොල් 9 හැවිරිදි පිරිමි ළමයෙකු වන යෙහෝර් ක්‍රව්ට්සොව්ගේ පවුලට මහල් නිවාසයක් පරිත්‍යාග කළාය, ඔහු 2022 වසන්තයේ දී වාඩිලාගෙන සිටි මරියුපෝල් හි ජීවිතය විස්තර කරන ඔහුගේ දිනපොතෙන් මුළු යුක්රේනයම ස්පර්ශ කළේය. පවුලේ නව නිවස දැන් ඉවානෝ-ෆ්‍රැන්කිව්ස්ක් කලාපයේ පිහිටා ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://kp.ua/ua/culture/a654408-tina-karol-podaruvala-kvartiru-simji-khlopchika-jakij-napisav-mariupolskij-shchodennik|title=Tina Karol donated an apartment to the family of the boy who wrote &quot;The Mariupol Diary&quot;|date=2022-08-12|work=kp.ua|accessdate=2023-05-02|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2022 වසර තුළ, ටීනා කැරොල් පදනම ටර්නොපිල්, චර්නිව්ට්සි, ක්මෙල්නිට්ස්කි, මුකචෙවෝ, කාර්කිව්, ලුට්ස්ක්, ඔඩේසා, ලිවිව් සහ ඩර්හාචි යන ප්‍රදේශවල පිහිටි පිළිකා රෝහල් සඳහා මිලියන 1.5 කට අධික මුළු මුදලකට ආධාර ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://life.fakty.com.ua/ua/showbiz/kvartyra-avtomobil-forma-tina-karol-pro-pidsumky-roboty-svogo-fondu-za-chas-vijny/|title=An apartment, a car, a uniform: Tina Karol about the results of her foundation's work during the war|date=2022-12-21|work=fakty.com.ua|accessdate=2023-05-02|language=uk}}&lt;/ref&gt;

2023 ජනවාරි මාසයේදී, ටීනා කැරොල් පදනම, රකුටෙන් සමූහයේ ප්‍රධානියා සහ වයිබර් පණිවිඩකරු හිරෝෂි මිකිටානි සමඟ සහයෝගයෙන්, ජපානයේ සිට යුක්රේනයට ජනක යන්ත්‍ර 500 ක් භාර දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://tsn.ua/glamur/fond-tini-karol-peredav-ukrayini-500-generatoriv-iz-yaponiyi-2250154.html|title=The Tina Karol Foundation handed over 500 generators from Japan to Ukraine|date=2023-01-24|work=tsn.ua|accessdate=2023-05-02|language=uk}}&lt;/ref&gt;

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
ටීනා කැරොල් ඕතඩොක්ස් කිතුනුවෙකි. ඇය පල්ලියේදී ඇගේ ආදරණීය යෙව්හෙන් ඔගීර් සමඟ විවාහ වූ අතර, කුඩා කල සිටම ඇගේ පුතාට ක්‍රිස්තියානි ආගම ඉගැන්වූවාය. සැනසීම සොයමින්, ටීනා කැරොල් ඇදහිල්ලට හැරුණාය. ඇය පල්ලියට යාමට, යාච්ඤා කිරීමට, බයිබලය කියවීමට පටන් ගත්තාය. කාලයත් සමඟ ඇදහිල්ල ඇයට ශක්තියක් සහ ආශ්වාදයක් ලබා දුන්නාය. ටීනා කැරොල්ට අනුව, දෙවියන් වහන්සේ කෙරෙහි ඇගේ ඇදහිල්ල ඇගේ ජීවිතයේ දුෂ්කරම කාලවලදී ඇයට උපකාර කළාය. වේදනාව සහ පාඩුව නොතකා ඉදිරියට යාමට එය ඇයට ශක්තිය ලබා දුන්නාය.

2008 ජුනි 15 වන දින ටීනා ඇගේ නිෂ්පාදක යෙව්හෙන් ඔහීර් (1980–2013) සමඟ විවාහ විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 16, 2008 |title=Тіна Кароль повінчалася у церкві зі своїм продюсером (ФОТО) |url=https://gazeta.ua/articles/life/_tina-karol-povinchalasya-u-cerkvi-zi-svoyim-prodyuserom-foto/233866 |website=Gazeta.ua |accessdate=May 10, 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Тіна Кароль віддалася своєму продюсеру у церкві |url=https://tabloid.pravda.com.ua/photos/485582aea83d1/ |website=tabloid.pravda.com |accessdate=May 10, 2022}}&lt;/ref&gt; 2008 නොවැම්බර් 18 වන දින&lt;ref&gt;[http://tabloid.pravda.com.ua/news/4922cba4bbf2e/ У Тіни Кароль народився син], Табло ID (18-11-2008)&lt;/ref&gt; කැරොල් ඔවුන්ගේ එකම දරුවා වන වෙනියාමින් ඔහීර් නම් පුතෙකු බිහි කළාය.&lt;ref name=&quot;Bennyboy&quot; /&gt;{{efn|After Veniamin Ohir was born his mother received flowers and messages from [[Prime Minister of Ukraine|Prime Minister]] [[Yulia Tymoshenko]]&lt;ref&gt;{{in lang|uk}}[http://tabloid.pravda.com.ua/news/492431292771f/ Тимошенко відіслала Тіні Кароль букет за сина], Табло ID (19-11-2008)&lt;/ref&gt; the wife of [[President of Ukraine|President]] [[Viktor Yushchenko]], [[Kateryna Yushchenko]], and the [[mayor of Kyiv]] [[Leonid Chernovetskyi]].&lt;ref name=&quot;Bennyboy&quot;&gt;{{in lang|uk}}[http://tabloid.pravda.com.ua/lounge/492677bc8b6d2/ Тіна Кароль назвала сина, а їй дали триповерховий...], Табло ID (21-11-2008)&lt;/ref&gt;}}

ටීනාගේ සැමියා වන ඔහීර් 2013 අප්‍රේල් 28 වන දින ආමාශ පිළිකාවක් හේතුවෙන් වයස අවුරුදු 32 දී මිය ගියේය.&lt;ref&gt;{{in lang|ru}} [http://ru.tsn.ua/foto/15-iyunya-tina-karol-i-evgeniy-ogir-otprazdnovali-by-5-letie-braka-303539.html 15 июня Тина Кароль и Евгений Огир отпраздновали бы 5-летие брака ''June 15 Tina Karol and Yevhen Ohir celibated 5th anniversary marriage''], [[TSN.ua]] (30 April 2013)&lt;br /&gt;{{in lang|uk}} [http://tvi.ua/new/2013/04/30/u_kyyevi_pokhovaly_cholovika_tiny_karol У Києві поховали чоловіка Тіни Кароль ''In Kyiv is buried the husband of Tina Karol''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130503150413/http://tvi.ua/new/2013/04/30/u_kyyevi_pokhovaly_cholovika_tiny_karol|date=2013-05-03}}, [[TVi (channel)|TVi]] (30 April 2013)&lt;/ref&gt;

2006 දී යුදෙව් ටෙලිග්‍රාෆික් ඒජන්සිය විසින් ඇය යුදෙව්වෙකු ලෙස හඳුනා ගන්නේ දැයි විමසූ විට ඇය පිළිතුරු දුන්නේ &quot;මම ස්වයං හඳුනාගැනීම් ගැන කතා කිරීමට කැමති නැහැ, මට හැඟෙන්නේ වෙනසක් කිරීමට මේ ලෝකයට පැමිණි මිනිසෙකු ලෙස පමණයි. මගේ ජීවිතයේ මම මගේ ආගමික විශ්වාසයන් තීරණය කළ කාල පරිච්ඡේදයක් තිබුණා, නමුත් දැන් මම හිතන්නේ මම මේ සම්බන්ධයෙන් මගේ ස්ථාවරය සොයාගෙන ඇති බවයි. මම දෙවියන් වහන්සේව විශ්වාස කරනවා, නමුත් මම කිසිම විශේෂිත ආගමක් සමඟ හඳුනා ගන්නේ නැහැ.&quot;&lt;ref name=&quot;TKparents&quot; /&gt;

== ඩිස්කෝග්‍රැෆි ==

=== ස්ටුඩියෝ ඇල්බම ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| මාතෘකාව
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot;| විස්තර
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:13em;&quot;| සහතික
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| විකුණුම්
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| ප්‍රවාහයන්
|-
! scope=&quot;row&quot;| [[Show Me Your Love (Tine Karol album)|''Show Me Your Love'']]
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2006 මැයි 16
* ලේබලය: කැරොල් සංගීතය, ලැවිනා සංගීතය
* ආකෘතිය: කැසට් පටය, සීඩී, ඩිජිටල්
|
* UKR: Gold
|
* UKR: 50,000
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Полюс притяжения]]''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2007 දෙසැම්බර් 27
* ලේබලය: ඇස්ට්‍රා රෙකෝඩ්ස්
* ආකෘතිය: කැසට් පටය, සීඩී, ඩිජිටල්
|
* UKR: Platinum
|
* UKR: 100,000
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[9 жизней]]''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2010 දෙසැම්බර් 21
* ලේබලය: ඇස්ට්‍රා රෙකෝඩ්ස්, ලැවිනා සංගීතය
* ආකෘතිය: සීඩී, ඩීවීඩී, ඩිජිටල්
|
* UKR: Platinum
|
* UKR: 100,000
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Помню]]''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2014 පෙබරවාරි 6
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: සීඩී, ඩිජිටල්
|
* UKR: Platinum
|
* UKR: 100,000
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[Интонации]]''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2017 අගෝස්තු 17
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: සීඩී, ඩිජිටල්
|
* UKR: Multi-Platinum&lt;ref name=Multi-Platinum&gt;{{cite web|url=https://styler.rbc.ua/ukr/zvyozdy/albom-tiny-karol-stal-multiplatinovym-ukraine-1514558592.html|title=Альбом Тіни Кароль став мультиплатиновим в Україні|date=29 December 2017|author=|language=uk|website=styler.rbc.ua|publisher=[[RBK Group|RBK Ukraine]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421174332/https://styler.rbc.ua/ukr/zvyozdy/albom-tiny-karol-stal-multiplatinovym-ukraine-1514558592.html|archive-date=21 April 2021}}&lt;/ref&gt;
|{{N/A}}
|
* UKR: 2,000,000&lt;ref name=Multi-Platinum/&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Найти своих''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2020 සැප්තැම්බර් 18
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: සීඩී, ඩිජිටල්
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Красиво''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2021 අප්‍රේල් 2
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Молода кров''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2021 අගෝස්තු 20
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Scandal''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2022 සැප්තැම්බර් 30
* ලේබලය: ටීනා කැරොල්
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|{{N/A}}
|}

=== දීර්ඝ කළ නාට්‍ය ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| මාතෘකාව
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot;| විස්තර
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:13em;&quot;| සහතික
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:12em;&quot;| විකුණුම්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''[[:uk:Ноченька|Ноченька]]''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2006 දෙසැම්බර් 24
* ලේබලය: ලැවිනා සංගීතය
* ආකෘතිය: සීඩී, ඩිජිටල්
|
* UKR: Gold
|
* UKR: 50,000
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Двойной рай''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2021 නොවැම්බර් 29
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Leleka''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2022 අගෝස්තු 31
* ලේබලය: ටීනා කැරොල්
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|
|
|}

=== සජීවී ඇල්බම ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| මාතෘකාව
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot;| විස්තර
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Сила любви и голоса''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2014 අප්‍රේල් 17
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Я всё ещё люблю''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2015 නොවැම්බර් 11
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Интонации''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2018 අගෝස්තු 27
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Юбилейный''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2020 දෙසැම්බර් 18
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Красиво''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2021 අප්‍රේල් 30
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Cyber Show:&lt;br/&gt;Atlas Weekend 2021''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2021 ජූලි 30
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|}

=== සම්පාදන ඇල්බම ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:14em;&quot;| මාතෘකාව
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20em;&quot;| විස්තර
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Девять песен о войне''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2014 මැයි 7
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: සීඩී
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Колядки''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2015 ජනවාරි 1
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: සීඩී, ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Всі хіти''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2016 දෙසැම්බර් 8
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Плейлист весны''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2019 අප්‍රේල් 5
* ලේබලය: ලේබලයේ නැත
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|-
! scope=&quot;row&quot;| ''Українські пісні''
|
* නිකුත් කරන ලද්දේ: 2022 මාර්තු 25
* ලේබලය: ටීනා කැරොල්
* ආකෘතිය: ඩිජිටල්
|}

=== තනි ගීත ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:17em;&quot;|මාතෘකාව
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width:1em;&quot;| වසර
! scope=&quot;col&quot; | දර්ශක වල උච්ච ස්ථාන
! scope=&quot;col&quot; rowspan=&quot;2&quot;| ඇල්බමය
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:2.5em; font-size:90%;&quot; | [[Tophit|UKR]]&lt;br/&gt;&lt;ref name=&quot;UKRadio&quot;&gt;
* &quot;Мы не останемся друзьями&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2015-02-09/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=9 February 2015|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230212732/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2015-02-09/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Україна — це ти&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2015-07-20/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=20 July 2015|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20201230212223/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2015-07-20/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Я всё ещё люблю&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2015-04-27/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=27 April 2015|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230212909/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2015-04-27/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Сдаться ты всегда успеешь&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2016-07-04/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=4 July 2016|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230213048/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2016-07-04/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Твої гріхи&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2017-01-23/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=23 January 2017|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230213253/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2017-01-23/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Перечекати&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2017-03-13/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=13 March 2017|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230213346/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2017-03-13/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Я не перестану&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2017-05-29/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=29 May 2017|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230213536/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2017-05-29/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Мужчина моей мечты&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2018-08-06/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=6 August 2018|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230213711/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2018-08-06/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Сила высоты&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2019-05-06/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=6 May 2019|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128072424/https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2019-05-06/all/all|archive-date=28 January 2020}}
* &quot;Вабити&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2019-09-09/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=9 September 2019|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230214244/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2019-09-09/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Иди на жизнь&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2019-11-18/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=18 November 2019|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130073112/https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2019-11-18/all/all|archive-date=30 January 2020}}
* &quot;Домой&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2020-08-28/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=28 August 2020|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20201230214725/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2020-08-28/all/all|archive-date=30 December 2020}}
* &quot;Вільна&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2020-02-07/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=7 February 2020|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20200221174342/https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2020-02-07/all/all|archive-date=21 February 2020}}
* &quot;Скандал&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2021-04-16/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=16 April 2021|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20210423132741/https://tophit.ua/en/chart/ukraine/weekly/2021-04-16/all/all|archive-date=23 April 2021}}
* &quot;Красиво&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2021-07-30/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=30 July 2021|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://archive.today/20210811170320/https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2021-07-30/all/all|archive-date=11 August 2021}}
* &quot;Зірочка&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2021-10-15/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=8 October 2021|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025203406/https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2021-10-15/all/all|archive-date=25 October 2021}}
* &quot;Bounty&quot;: {{cite web|url=https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2021-11-12/all/all|title=Ukraine Radio Hits|date=12 November 2021|website=tophit.ua|publisher=|archive-url=https://web.archive.org/web/20211129123549/https://tophit.ua/ru/chart/ukraine/weekly/2021-11-12/all/all|archive-date=29 November 2021}}
&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;[[Show Me Your Love (Tina Karol song)|Show Me Your Love]]&quot;
| 2006
| 4
| ''[[:uk:Show Me Your Love (альбом)|Show Me Your Love]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Люблю его&quot;
| 2007
| —
| ''[[:uk:Полюс притяжения|Полюс притяжения]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Не бойся, мальчик&quot;
| 2009
| —
| ''[[:uk:9 жизней|9 жизней]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Мы не останемся друзьями&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2015
| 12
| ''Всі хіти''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Україна — це ти&quot;
| 21
| ''Колядки''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Я всё ещё люблю&quot;
| 3
| ''Всі хіти''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Сдаться ты всегда успеешь&quot;
| 1
| ''Плейлист весны''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Твої гріхи&quot;
| rowspan=&quot;4&quot;| 2016
| 3
| ''[[:uk:Интонации (альбом)|Интонации]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Blindfold&quot;
| —
| {{n/a|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Перечекати&quot;
| 10
| ''[[:uk:Интонации (альбом)|Интонации]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lost in the Rain&quot;
| —
| rowspan=&quot;5&quot; {{n/a|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Я не перестану&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| 2017
| 92
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Дитинство не втрачай&quot;
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;All of Me&quot;
| rowspan=&quot;5&quot;| 2018
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Step by Step&quot;
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Мужчина моей мечты&quot;
| 32
| ''[[:uk:Интонации (альбом)|Интонации]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Sweet Love&quot;
| —
| {{n/a|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Сила высоты&quot;
| 8
| rowspan=&quot;4&quot;| ''Найти своих''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Безодня&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[BoomBox (Ukrainian band)|Andriy Khlyvniuk]])}}
| rowspan=&quot;5&quot;| 2019
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Вабити&quot;
| 5
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Иди на жизнь&quot;
| 25
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Домой&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Dan Balan]])}}
| 22
| ''[[Dan Balan|Freedom, Part 2]]''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Вільна&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Julia Sanina]])}}
| 4
| rowspan=&quot;3&quot;| ''Найти своих''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Помнишь&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Dan Balan]])}}
| rowspan=&quot;3&quot;| 2020
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Blow Your Mind&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with Luca Dayz, [[Snoop Dogg]], L.O.E.)}}
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Heaven&quot;
| —
| {{n/a|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Скандал&quot;
| rowspan=&quot;6&quot;| 2021
| 11
| ''Красиво''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Phenomenal&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with Luca Dayz, Legendary Marquest)}}
| —
| ''Miungu Ya Muziki''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Красиво&quot;
| 35
| ''Красиво''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Lovers&quot;
| —
| {{n/a|Non-album singles}}
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Зірочка&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[Kazka]])}}
| 16
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Молода кров''
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Bounty&quot;&lt;br /&gt;{{small|(with [[:uk:Latexfauna|Latexfauna]])}}
| 40
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Двойной Рай&quot;
| 2021
| 41
| rowspan=&quot;6&quot; {{N/A|Non-album singles}}
|-
|-
! scope=&quot;row&quot;| «Спи собі сама»
| rowspan=&quot;3&quot; | 2022
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| National Anthem of Ukraine
|—
|-
! scope=&quot;row&quot;|«Вільні. Нескорені»
| 13
|-
! scope=&quot;row&quot;| «HONEY &amp; МЕД»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wiwibloggs.com/2023/04/30/new-music-chanel-ronela-hajati-tina-karol-and-more/277186/|title= New music this week (part 2)|website=30 April 2023|date= 30 April 2023|access-date=4 May 2023}}&lt;/ref&gt;
| 2023
| —
|-
! scope=&quot;row&quot;| &quot;Ветерани&quot;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://wiwibloggs.com/2024/12/01/new-music-nutsa-iolanda-hatari-and-more/282601/#google_vignette |title= New music this week (part 2): Songs from Nutsa, iolanda, Hatari and more |website=wiwibloggs|date=1 December 2024|access-date=4 November 2024}}&lt;/ref&gt;
| 2024
| —
|-
| colspan=&quot;4&quot; style=&quot;font-size:85%&quot;| &quot;—&quot; එම ප්‍රදේශයේ ප්‍රස්ථාරගත නොකළ හෝ නිකුත් නොකළ තනි එකක් දක්වයි.
|}

== වෙනත් ගීත ==
* &quot;Ya Budu Tebya Tselovat&quot; (with B.Stone)
* &quot;Posvyashchenie v Albom&quot;
* &quot;Misyats'&quot;
* &quot;Letniy Roman&quot; (with B.Stone)
* &quot;Dusha&quot; (with О.Gavriluk)
* &quot;[[Heal the World]]&quot; (Ukrainian Stars, in memory of [[Michael Jackson]])
* &quot;Kartina Lubvi&quot; (&quot;New Wave&quot; festival 2005, Latvia)

== චිත්‍රපටකරණය ==

=== සංගීත වීඩියෝ ===
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
!වර්ෂය
!ශීර්ෂය
!අධ්‍යක්ෂ
! යොමු
|-
|2005
| align=&quot;left&quot; |”Выше облаков” (”Vyshe oblakov”/”Higher than clouds”)
| rowspan=&quot;2&quot; |German Glinskii
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=zKrLbwuChOQ | title = Tina Karol - Выше облаков (official video)| date=  2011-01-19|language=ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
 |-
|rowspan=&quot;3&quot; |2006
| align=&quot;left&quot; |“Show Me Your Love”
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=xVwLR4ELD4I | title = Tina Karol - Show Me Your Love| date=  2009-12-09|language= | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
| align=&quot;left&quot; |”Пупсик” (”Pupsik”/”Baby doll”)
| rowspan=&quot;5&quot; |[[Alan Badoev]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=_TZcN3kiR1Q| title = Tina Karol - Пупсик (official video)| date=  2011-01-19|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
| align=&quot;left&quot; |”Ноченька” (”Nochenka”/”The night”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=1uGQ-IdtlwA | title = Tina Karol - Ноченька (official video)| date=  2011-01-19|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
 |-
| rowspan=&quot;2&quot; |2007
| align=&quot;left&quot; |”Люблю его” (”Lublu ego”/”I love him”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=Pid2LevtaBY | title = Tina Karol – Люблю его (official video)| date=  2011-01-18|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Полюс притяжения” (“Polyus prityazheniya” “Pole of attraction”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=O_0el2OinfA | title = Tina Karol – Полюс притяжения (official video)| date=  2011-01-18|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
| align=&quot;left&quot; |”Ключик” (“Klyuchik”/”The key”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=YtHKCgfKkBY | title = Tina Karol – Ключик (official video)| date=  2011-01-18|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2009
| align=&quot;left&quot; |”У неба попросим” (“U neba poprosim”/ “Let's ask the sky”
|Igor Zabara
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=Hqp7gqjgii0 | title = Tina Karol – У неба попросим 2009| date=  2011-04-12|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Не бойся” (“Ne boysya”/“Don't be afraid”)
| rowspan=&quot;5&quot; |Sergiy Solodkyi
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=xzNUyKEGb0c | title = Tina Karol – Не бойся (official video)| date=  2011-01-18|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Radio Baby”
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=WI1luZ4brso | title = Tina Karol – Radio Baby (official video)| date=  2009-10-23|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2010
| align=&quot;left&quot; |”Шиншилла” (“Shinshilla”/”Chinchilla”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=VXF3gxL-0eQ | title = Tina Karol – Шиншилла (official video)| date=  2010-01-28|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Не дощ” (“Ne dosch”/” Not rain”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=oSWQGlsmZVM | title = Tina Karol – Не дощ (official video)| date=  2010-09-23|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2011
| align=&quot;left&quot; |”Я скажу Да” (“Ya skzhu Da”/”I'll say Yes”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=6KOlcaon-mI | title = Tina Karol – Я скажу да| date=  2011-04-30|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Зачем я знаю” (“Zachem ya znayu”/”Why do I know”)
| rowspan=&quot;3&quot; |[[Alan Badoev]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=vDrM9hJby1Q | title = Tina Karol – Зачем я знаю (official video)| date=  2011-11-26|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
 |-
| align=&quot;left&quot; |”Ніжно” (“Nizhno”/”Tender”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=wElAGhPc77E  | title = Tina Karol – Ніжно (official video)| date=  2012-03-23|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Я не беру трубку” (“Ya ne beru trubku”/”I don't pick up the phone”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=NpHIHxJp7Ck | title = Tina Karol – Я не беру трубку (official video)| date=  2012-07-20|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2013
| align=&quot;left&quot; |”Вьюга-зима” (“Vjuga-zima”/”Snowstorm–winter”)
|Hindrek Maazik
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=xlnGZihYHXU | title = Tina Karol – Вьюга-зима (official video)| date=  2013-01-25|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Помню” (“Pomniu”/”Remember”)
| rowspan=&quot;2&quot; |Yaroslav Pilunskyi
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=Wa6CA3YqV2Q | title = Tina Karol – Помню (official video)| date=  2013-06-13|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Жизнь продолжается” (“Zhizn prodolzhaetsya”/”The life goes on”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=p30fTzPP1ow | title = Tina Karol – Жизнь продолжается (official video)| date=  2013-10-24|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
| align=&quot;left&quot; |”Удаляюсь” (“Udaliaus”/”I'm leaving”)
|Dmitriy Konchev
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=drdBDto0UWA | title = Tina Karol – Удаляюсь| date=  2014-03-14|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Мы не останемся друзьями” (“My ne ostanemsya druzjami”/”We don't stay friends”)
| rowspan=&quot;2&quot; |Hindrek Maazik
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=q7kapSyQg5s | title = Tina Karol – Мы не останемся друзьями (official video)| date=  2014-10-02|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2015
| align=&quot;left&quot; |”Я все еще люблю” (“Ya vse esche lublu”/”I still love”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=zqITG4BMwLU | title = Tina Karol – Я все еще люблю (official video)| date=  2015-01-29|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Україна — це ти” (“Ukraina – tse ty”/”Ukraine is you”)
|Maksym Deliergiev
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=HBLzV2P2y_s| title = Tina Karol та Голос.Діти – Україна – це ти (official video)| date=  2015-03-01|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Сдаться ты всегда успеешь” (“Sdatsya ty vsegda uspeesh”/”You can always give up”)
|Hindrek Maazik
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=kG46IzgdB0Y | title = Tina Karol – Сдаться ты всегда успеешь (official video)| date=  2015-11-12|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016
| align=&quot;left&quot; |”Твої гріхи” (“Tvoi grihy”/”Your sins”)
|GloriaFX
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=S7wX6WM1EXI | title = Tina Karol – Твої гріхи (official video)| date=  2016-09-01|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016
| align=&quot;left&quot; |”Перечекати” (“Perechekaty”/”To wait out”)
|Stanislav Morozov
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=kofjCoxrOrs | title = Tina Karol – Перечекати (official video)| date=  2016-12-08|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
| align=&quot;left&quot; |”Я не перестану” (“Ya ne perestanu”/”I won't stop”)
|GloriaFX
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=3_28U9MP5PI | title = Tina Karol – Я не перестану| date=  2017-05-12|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;8&quot; |2018
| align=&quot;left&quot; |”Всё во мне” (“Vsyo vo mne”/”Everything in me”)
| rowspan=&quot;7&quot; |[[1+1 (TV channel)]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=oZjtzeemr6M | title = Tina Karol – Все во мне (official video)| date=  2018-03-01|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Земля” (“Zemlya”/”The Earth”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=lzRDK51OwXE | title = Tina Karol – Земля (official video)| date=  2018-03-18|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Космічні почуття” (“Kosmichni pochuttua”/”The cosmic feelings”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=8KrZQ3COFMg | title = Tina Karol – Космічні почуття (official video)| date=  2018-03-18|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Внезапно” (“Vnezapno”/”Suddenly”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=FN6Ja4gIyts | title = Tina Karol – Внезапно (official video)| date=  2018-03-18|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Шаг, шаг” (“Shug, shug”/”Step, step”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=9EOBpU4FccU | title = Tina Karol – Шаг, шаг (official video)| date=  2018-03-18|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Мужчина моей мечты” (“Muzchina moey mechty”/”The Man of my dreams”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=M7cQpmGu968 | title = Tina Karol – Мужчина моей мечты (official video)| date=  2018-05-24|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Дикая вода” (“Dikaya voda”/”The wild water”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=gboi53GttTg | title = Tina Karol – Дикая вода (official video)| date=  2018-03-09|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Сила высоты” (“Sila vysoty”/”The power of height”)
|Hindrek Maazik
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=g-IYa-QQl-8 | title = Tina Karol – Сила высоты (official video)| date=  2018-12-06|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2019
| align=&quot;left&quot; |”Безодня” (“Bezodnya”/”The abyss”) feat. [[Andriy Khlyvnyuk]]
|Stanislav Gurenko
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=DZFetvNNg-E | title = Бумбокс і Тіна Кароль – Безодня | date=  2019-04-04|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Вабити” (“Vabyty”/”To attract”)
|Tim Milgram
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=ZppfwUHIyWA | title = Tina Karol – Вабити (official video)| date=  2019-08-22|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Иди на жизнь” (“Idi na zhizn”/”Go for life”)
|Polly Pierce
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=WenWU4iDOp8 | title = Tina Karol – Иди на жизнь (official video)| date=  2019-11-21|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Вільна” (“Vilna”/”Free”) feat. [[Julia Sanina]]
|Hrystyna Syvolap
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=uUYNCeYOqus | title = Тіна Кароль &amp; Юлія Саніна – Вільна| date=  2019-12-12|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2020
| align=&quot;left&quot; |”Найти своих” (“Nayti svoih”/”To find your own”)
| rowspan=&quot;3&quot; |Stanislav Morozov
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=8QW-pYqhtIE | title = Tina Karol – трилогия Найти своих| date=  2020-09-17|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Лодочка” (“Lodochka”/”The boat”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=sgBPOzs00k8 | title = Tina Karol – Лодочка| date=  2020-09-19|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Небо” (“Nebo”/”The sky”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://vogue.ua/ru/article/culture/muzyka/tina-karol-vypustila-albom-i-klip-trilogiyu-nayti-svoih-42079.html | title = Tina Karol released an album and clip-trilogy &quot;Find Your Own&quot;| date=  2020-09-18|language= ru | work = vogue.ua|accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2021
| align=&quot;left&quot; |”Скандал” (“Scandal”)
| rowspan=&quot;3&quot; |Indy Hait
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=iQdtN1Wo80M | title = Tina Karol – Скандал | date=  2021-02-12|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Хороший парень” (“Horoshyi paren”/”The good guy”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=pwLdJ4DPJ9g | title = Tina Karol – Хороший парень | date=  2021-04-09|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Красиво” (“Krasivo”/”Beautiful”) 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=6ljY-2dveL8 | title = Tina Karol – Красиво | date=  2021-06-01|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;left&quot; |”Двойной рай” (“Dvoynoy ray”/”Double paradise”)
|Alina Symonenko
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=OIN6p2UuTqk | title = Tina Karol – Двойной рай | date=  2021-10-28|language= ru | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
| align=&quot;left&quot; |”Вільні. Нескорені” (“Vilni.Neskoreni”/”Free. Unconquered”)
|Ksenia Kargina, Elizaveta Klyuzko
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=tf2fF7Cub9A | title = Tina Karol – Вільні. Нескорені | date=  2022-09-16|language= uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
| align=&quot;left&quot; |”Honey &amp; Мед”
|Henry Lipatov
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=T08YeoUmu-I | title = Tina Karol – Honey &amp; Мед| date=  2023-04-28|language=  | work = youtube.com |accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|}

=== රූපවාහිනිය ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! භූමිකාව
! සටහන්
! යොමු
|-
|2005
|Хочу бути зіркою (“Hochu buty zirkoyu”/”I want to be a star”)
|Host
|Competition of young performers
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.rbc.ua/ukr/styler/poyavilos-arhivnoe-video-21-letney-tinoy-1640691049.html | title = An archival video appeared with 21-year-old Tina Karol and 15-year-old Yulia Sanina on the same stage| date=  2021-12-28|language=uk | work = rbc.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2006—2007
|Танці з зірками (“[[Tantsi z zirkamy]]”/”Dances with the stars”)
|Host
|Ukrainian Dance  competition show
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://detector.media/community/article/8311/2007-02-14-tantsi-z-zirkamy-2-step-up/ | title = &quot;Танці з зірками-2&quot;: Step up!| date=  2007-02-14|language=ru | work = detector.media |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2008
|Нова хвиля (“Nova hvylya”/”[[New Wave (competition)]]”)
|Host
|International contest for young music performers 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://tabloid.pravda.com.ua/news/48843a109df1a/ | title = Tina Karol returns to &quot;New Wave&quot;| date=  2008-07-21|language=uk | work = pravda.com.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2008
|Моя правда (“Moya Pravda”/”My truth”)
|Plays herself 
|TV program
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=Rb2QtUmfo9U | title = &quot;My Truth. Tina Karol&quot; part 1| date=  2010-09-30|language=uk | work = youtube.com |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2011
|Майданс (“Maidans”/“My dance”)
|Host
|Dance competition show
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://inter.ua/ru/news/premera-na-intere-tina-karol-i-sergey-lazarev-veduschie-tancevalnogo-shou-maydans | title = Premiere on &quot;Inter&quot;! Tina Karol and Sergey Lazarev - presenters of the dance show &quot;Maidans&quot;| date=  2011-03-16|language=ru | work = inter.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
|[[Crimea Music Fest]]
|Host
|International music festival
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://glamurchik.tochka.net/ua/206614-tina-karol-shokirovala-naryadom-crimea-music-fest-2012/ |title= Tina Karol shocked with her Crimea Music Fest 2012 outfit |date= 2012-08-29 |language= uk |work= tochka.net |accessdate= 2023-04-26 |archive-date= 2023-04-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230426201847/https://glamurchik.tochka.net/ua/206614-tina-karol-shokirovala-naryadom-crimea-music-fest-2012/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; 
|-
|Голос. Діти (“[[Holos Dity]]”/”Voice.Kids”)
|Star Coach
|Ukrainian music talent show for children
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://detector.media/intervyu/article/153339/2012-12-20-sudya-golos-ditytyna-karol-k-moym-detyam-rodyteley-ne-puskaem/ | title = &quot;The Voice. Children&quot; judge Tina Karol: &quot;We don't let parents near my children&quot;| date=  2012-12-20|language=ru | work = detector.media |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2013
|Голос країни (“[[Holos Krainy]]”/”The Voice of the Country”)
|Star Coach
|Music talent show
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://detector.media/kukhnya/article/154117/2013-03-19-kak-tyna-karol-otryvaetsya-na-shou-golos-krainy-3-foto/ | title = How Tina Karol opens up on the show &quot;Voice of the Country - 3&quot;| date=  2013-03-19|language=ru | work = detector.media |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2015
|Я все еще люблю (“Ya vse esche lublu”/”I still love”)
|Plays herself
|Music performance
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://1plus1.video/tina-karol-ya-vse-eshte-lyublyu-full| title = Tina Karol. I still love| date=  |language=uk | work = 1plus1.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2015—2016
|Голос. Діти (“[[Holos Dity]]”/”Voice.Kids”)
|Star Coach
|Ukrainian music talent show for children
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://joinfo.com/showbiz/1187643_Golos-Deti-2016-Tina-Karol-opustitsya-koleni.html |title= &quot;Voice. Children&quot; 2016: Tina Karol will kneel before a participant of the show |date= 2016-11-21 |language= ru |work= joinfo.com |accessdate= 2023-04-26 |archive-date= 2023-04-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230426201847/https://joinfo.com/showbiz/1187643_Golos-Deti-2016-Tina-Karol-opustitsya-koleni.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; 
|-
|2015&amp;nbsp;— 2021
|Голос країни (“[[Holos Krainy]]”/”The Voice of the Country”)
|Star Coach
|Music talent show
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://1plus1.ua/golos-krainy/novyny/tina-karol-na-golosi-kraini-a-sumuvala | title = Tina Karol on &quot;Voice of the Country&quot;: &quot;I missed&quot;| date=  2021-12-23|language=uk | work = 1plus1.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2015
|Різдвяна історія з Тіною Кароль (“Christmas story with Tina Karol”)
|Plays herself
|TV music film
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://liza.ua/uk/stars/tina-karol-i-zhenya-lebedin-syigrayut-vmeste-v-rozhdestvenskom-muzyikalnom-filme/ | title = Tina Karol and Zhenya Lebedin will star together in a Christmas music movie| date=  2015-12-03|language=uk | work = liza.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2017—2019
|Танці з зірками (“[[Tantsi z zirkamy]]”/”Dances with the stars”)
|Host
|Ukrainian Dance  competition show
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://1plus1.ua/tanci-z-zirkami/novyny/tina-karol-stancuvala-u-pramomu-efiri-tanciv-z-zirkami-video | title = Tina Karol danced live on &quot;Dancing with the Stars&quot;| date=  2019-08-26|language=uk | work = 1plus1.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
| 2020, 2022 
|Євробачення. Національний відбір  ([[Vidbir]])
|Member of the jury
|Ukrainian musical selection to the [[Eurovision Song Contest]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.ukrinform.ua/rubric-culture/2845896-tina-karol-uvijsla-do-skladu-zuri-nacvidboru-na-evrobacenna.html | title = Tina Karol became a member of the jury of the national selection for Eurovision| date=  2019-12-26|language=uk | work = ukrinform.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2020
|Ліпсінк батл (&quot;[[Lip Sync Battle]]”)
|Host
|Music parody show
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://sostav.ua/publication/potap-ta-t-na-karol-stanut-veduchimi-shou-z-rkovikh-parod-j-l-ps-nk-batl-na-1-1-87780.html |title= Potap and Tina Karol will become hosts of the star parodies show &quot;Lipsync Battle&quot; on &quot;1+1&quot; |date= 2021-02-16 |language= uk |work= sostav.ua |accessdate= 2023-04-26 |archive-date= 2023-04-30 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230430141154/https://sostav.ua/publication/potap-ta-t-na-karol-stanut-veduchimi-shou-z-rkovikh-parod-j-l-ps-nk-batl-na-1-1-87780.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; 
|-
|2021
|Міс Україна (“[[Miss Ukraine]]”)
|Member of the jury
|Ukrainian National beauty contest
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://1plus1.ua/novyny/sogodni-na-telekanali-11-pokazut-golovnij-konkurs-krasi-mis-ukraina-2021 | title = Today, the main beauty contest &quot;Miss Ukraine - 2021&quot; will be shown on TV channel 1+1| date=  2021-10-29|language=uk | work = 1plus1.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2021
|Double Dauys
|Host
|Song screenlife-show in [[Kazakhstan]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.ktk.kz/ru/newsfeed/article/2021/11/23/196695/ | title = Tina Karol became the co-host of the Double Dauys online show| date=  2021-11-23|language=ru | work = ktk.kz |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2022
|Українська пісня року (“Ukrainian Song of the Year”)
|Host
|Ukrainian National music award
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://kp.ua/ua/culture/a643973-vbrannja-tini-karol-na-ukrajinskij-pisni-roku-spivachka-vela-zakhid-u-wona-concept-a-dlja-vistupu-obrala-david-koma | title = Tina Karol changed three revealing outfits at the &quot;Ukrainian Song of the Year&quot; ceremony| date=  2021-11-23|language=uk | work = kp.ua |accessdate=2023-04-26}}&lt;/ref&gt; 
|}

=== චිත්‍රපට සහ මාලා ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! සටහන්
! Role
! යොමු
|-
|2006
|“Танго любви” (&quot;Tango of love&quot;)
|Ukrainian melodramatic TV movie
|Tina
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.kinofilms.ua/ru/movie/245208/castcrew/ | title = Actors of the film Tango of Love (2006) | date= |language=ru | work = kinofilms.ua|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
|”Карнавальная ночь – 2” (“Carnival night – 2”)
|Musical movie
|Tina
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.obozrevatel.com/news/2006/11/2/143030.htm | title = &quot;Karnavalnaya noch-2&quot;: Tina Karol will replace Lyudmila Gurchenko| date= 2006-11-02 |language=ru | work = obozrevatel.com|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
|“Звездные каникулы” (&quot;Star holidays&quot;)
|New Year's musical comedy
|Maria
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://detector.media/kritika/article/8075/2007-01-06-zvezdnye-kanykuly-yly-zvezdoplyaska/ | title = &quot;Star holidays&quot; or &quot;Star dances&quot;| date= 2007-01-06 |language=ru | work = detector.media|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
|”Зірки в Армії” (“Stars in the Army&quot;)
|Musical television movie
|Tina
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=Vt3KCqLt0ak | title = Зірки в армії (Тіна Кароль)| date= 2007-12-16 |language=uk | work = youtube.com|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|2008
|“Смешные песни о главном” (“Funny songs about the main thing”)
|New Year's musical movie with popular songs from film comedies
|Geisha
|&lt;ref&gt;{{Cite news| url = https://lifestyle.segodnya.ua/lifestyle/showbiz/novohodnee-telemenju-2008-hoda-87106.html| title = New Year's 2008 TV menu| date = 2007-12-26| language = ru| work = segodnya.ua| accessdate = 2023-04-28| archive-date = 2023-04-28| archive-url = https://web.archive.org/web/20230428191139/https://lifestyle.segodnya.ua/lifestyle/showbiz/novohodnee-telemenju-2008-hoda-87106.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
|”Бригада-М” (”[[G-Force (film)]]”)
|Comedy animation
|Strawberry
|&lt;ref&gt;{{Cite news| url = https://e-motion.tochka.net/ua/46222-brigada-m-tina/| title = Brigade M: Tina Karol, Yuri Gorbunov and DJ Pasha turned into guinea pigs| date = 2009-08-17| language = ru| work = tochka.net| accessdate = 2023-04-28| archive-date = 2023-04-28| archive-url = https://web.archive.org/web/20230428191139/https://e-motion.tochka.net/ua/46222-brigada-m-tina/| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|”1+1 удома” (“1+1 at home”)
|Ukrainian New Year's musical comedy
|Tina
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://ru.kinorium.com/773325/cast/ | title = 1+1 at home. Cast and crew| date= |language=ru | work = kinorium.com|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|“Бывшие” (“Former”)
|Melodramatic short film
|Anna
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://tsn.ua/glamur/u-merezhi-z-yavivsya-film-z-tinoyu-karol-de-vona-postala-bryunetkoyu-z-korotkim-volossyam-1414251.html | title = A film with Tina Karol appeared in the network, where she became a brunette with short hair| date= 2019-09-20 |language=uk| work = tsn.ua|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|“Папик” (“The Dad&quot;)
|Melodramatic comedy television series
|Member of the Jury of the show “Sing”
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://ru.kinorium.com/2318715/cast/ | title = Papik. Actors and film crew| date=  |language=ru | work = kinorium.com|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|“Великі Вуйки 2” (“Great uncles 2&quot;)
|Ukrainian comedy TV series
|Iryna
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://lifestyle.24tv.ua/tina-karol-otrimala-rol-komediynomu-seriali-veliki-ukrayina-novini_n1358927 | title = Tina Karol got a role in the comedy series &quot;Big Uncles 2&quot;| date= 2020-06-11 |language=uk | work = 24tv.ua|accessdate=2023-04-28}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== වාර්තා චිත්‍රපට ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! සටහන්
! යොමු
|-
|2014
|“Сила любви и голоса” (&quot;Power of love and voice&quot;)
|Musical documentary about the life and work of Tina Karol
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=78VB8ATUcnc | title = Tina Karol. Фильм &quot;Сила любви и голоса&quot;| date= 2014-02-15|language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
|“Я все еще люблю” (&quot;I still love&quot;)
|Musical performance
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=QI2fI2JlRuY | title = TINA KAROL - Музыкальный спектакль &quot;Я все еще люблю&quot;| date= 2015-05-24 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|Семь «Интонаций» Тины Кароль (“Seven Intonations” of Tina Karol)
|Documentary backstage of 7 Tina Karol's solo concerts at the [[Palace &quot;Ukraine&quot;]] in [[Kyiv]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=oKbeIram_w0 | title = Семь &quot;Интонаций&quot; Тины Кароль (Документальный фильм)| date= 2017-11-24 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|”Найти своих” (“To find your own”)
|Making of trilogy music film
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=QGOTqslpRBA | title = Tina Karol - Making of трилогии &quot;Найти своих&quot;| date= 2020-09-24 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|“Красиво” (“Beautiful”)
|Live-session
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=txl84bFUEGQ | title = Tina Karol - Красиво (live session 2021)| date= 2021-04-27 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|”Тина Кароль. Atlas Weekend” (“Tina Karol. Atlas Weekend)
|Live concert
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=j1-xQBMPjyM | title = Tina Karol.Atlas Weekend 2021| date= 2021-07-06 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|”Тина Кароль. Atlas Weekend: СОЗДАНИЕ” (“Tina Karol. Atlas Weekend: Creation”)
|Documentary about the creation of a large-scale concert show
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=Lf9fN6GVhtI | title = Tina Karol. Atlas Weekend: СОЗДАНИЕ| date= 2021-07-04 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|“Тина Кароль — Двойной рай” (“Tina Karol — Double paradise”)
|Making of
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=cVrbSp8Bdak | title = Tina Karol - Двойной рай (making of)| date= 2021-12-01 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|“Красиво. Бегу на свет” (“Beautiful. I'm running to the light&quot;)
|Musical film-concert 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.youtube.com/watch?v=VnbPf0nofZg | title = Tina Karol - Красиво. Бегу на свет (фильм - концерт)| date= 2022-01-16 |language=ru | work = youtube.com|accessdate=2023-04-27}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ප්‍රසංග චාරිකා ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! යොමු
|-
|2007
|&quot;The Pole of Attraction&quot; (the first concert tour)
| &lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://korrespondent.net/showbiz/215569-tina-karol-otpravilas-v-koncertnyj-tur| title = Tina Karol went on a concert tour| date= 2007-11-08 |language=ru | work = korrespondent.net |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2010
|&quot;9 Lives&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://kp.ua/culture/259187-tyna-karol-hotova-prodat-svoy-9-zhyznei| title = Tina Karol is ready to sell her &quot;9 lives&quot;| date= 2010-12-21 |language=ru | work = kp.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013–2014
|&quot;Power of love and voice&quot; and &quot;Power of love and voice - encore&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://concert.ua/uk/event/tina-karol-sila-lyubovi-ta-golosu-2014 | title = Tina Karol &quot;Power of love and voice&quot;| date= 2014-02-27 |language=ru | work = concert.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
|&quot;I still love&quot; (musical performance)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://glamurchik.tochka.net/ua/dossie/241-tina-karol/ |title= Tina Karol |date=  |language= uk |work= tochka.net |accessdate= 2023-04-22 |archive-date= 2023-04-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20230422083048/https://glamurchik.tochka.net/ua/dossie/241-tina-karol/ |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2016 (January)
|New Year's concert tour based on the musical film &quot;A Christmas Story with Tina Karol&quot; with the &quot;Carols&quot; program
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://life.nv.ua/showbiz/ukrainskie-traditsii-tina-karol-pokazala-fotoalbom-so-svoego-rozhdestvenskogo-kontserta-91158.html
| title = Ukrainian traditions. Tina Karol showed a photo album from her Christmas concert| date= 2016-01-14 |language=ru | work = nv.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016 (since January)
|Anniversary tour with the &quot;Selected&quot; program (concerts in Great Britain, Latvia, Belarus, USA).
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://tsn.ua/ru/glamur/effektnaya-tina-karol-v-shikarnom-plate-dala-koncert-v-nyu-yorke-596902.html | title = Spectacular Tina Karol in a chic dress gave a concert in New York | date= 2016-03-16 |language=ru | work = tsn.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017 (January)
|&quot;A Christmas Story with Tina Karol&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://tsn.ua/ru/glamur/v-kanun-rozhdestva-tina-karol-otygrala-anshlagovyy-koncert-v-lvove-s-kolyadkami-i-sobstvennymi-hitami-780464.html | title = On Christmas Eve, Tina Karol played a sold-out concert in Lviv with carols and her own hits | date= 2017-01-06 |language=ru | work = tsn.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017–2018
|&quot;Intonations&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.44.ua/news/1778683/v-ukraine-startoval-masstabnyj-koncertnyj-tur-pevicy-tiny-karol-foto | title = A large-scale concert tour of singer Tina Karol has started in Ukraine| date= 2017-08-31 |language=ru | work = 44.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021–2022
|&quot;Tina Karol. The album &quot;Beautiful&quot; and the greatest hits&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://ck.kontramarka.ua/uk/tina-karol-albom-krasivo-ta-najkrasi-hiti-68325.html | title = Tina Karol. The album Beautiful and the greatest hits| date= 2021-07-17 |language=uk | work = kontramarka.ua |accessdate=2023-04-22}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== රඟහල ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! සටහන්
|-
|2003
| &quot;Equator&quot; (the musical) 
| The main female role: Margaret&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://vesti.ua/kultura/85961-stali-izvestny-tajny-iz-proshlogo-tiny-karol | title = Became known secrets from the past of Tina Karol| date= 2015-01-15 |language=ru | work = vesti.ua |accessdate=2023-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
|2004
| &quot;Day of Spirits&quot; (the play)
|Role: Marfa-storyteller ([[Kyiv National Academic Molodyy Theatre]]) &lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://detector.media/kultur-multur/article/148816/2011-02-23-top-5-zvezd-ukraynskogo-shou-byznesa-pokoryvshykh-teatr/ | title = TOP 5 stars of Ukrainian show business who conquered the theater | date= 2011-02-23 |language=uk | work = detector.media |accessdate=2023-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
|2004
| &quot;Assol&quot; (the musical, [[Austria]])
|The main role: Assol&lt;ref&gt;{{Cite news| url = https://e-motion.tochka.net/ua/5525-tina-karol-na/| title = Tina Karol: on the top of a wave!| date = 2006-05-24| language = ru| work = tochka.net| accessdate = 2023-04-21| archive-date = 2023-04-21| archive-url = https://web.archive.org/web/20230421112719/https://e-motion.tochka.net/ua/5525-tina-karol-na/| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|2004
|&quot;А Mare's Egg&quot; (the play)
|Role: Karma of the main character (Tina sings solo throughout the performance without musical accompaniment)&lt;ref&gt;{{Cite news |url=  https://showbiz.dialog.ua/240979_1637955060| title = &quot;What a magic egg!&quot; a video with 19-year-old Tina Karol in a tight suit caused a strong reaction| date= 2021-11-27 |language=ru | work = dialog.ua|accessdate=2023-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== පොත් ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! යොමු
|-
|2008
|&quot;The Great Adventures of the little cobweb&quot;(children's book)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.yakaboo.ua/ua/veliki-prigodi-pavutinki.html | title = Book &quot;The Great Adventures of the little cobweb&quot;| date= |language=uk | work = yakaboo.ua|accessdate=2023-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016
|&quot;A Christmas Story&quot; (children's book)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://1plus1.ua/rizdvyana-istoriya-z-tinoyu-karol/novyny/tina-karol-stala-pismenniceu | title = Tina Karol became a writer| date= 2016-12-19 |language=uk | work = 1plus1.ua|accessdate=2023-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|&quot;One shot&quot; (photo book in collaboration with a photographer Sebran D’Argent)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://jetsetter.ua/event/prezentatsiya-fotoknigi-tina-karol-odnim-kadrom/  | title = Presentation of the photo book &quot;Tina Karol. One shot&quot;| date= 2017-11-16 |language=ru | work = jetsetter.ua|accessdate=2023-04-21}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ගෞරව සහ සම්මාන ==

=== සංගීත සහ රූපවාහිනී සම්මාන ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! සටහන්
! යොමු
|-
|1999
|&quot;Black Sea Games&quot; (music festival “Chornomorski igry”)
|3rd prize
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://kp.ua/culture/581796-festyval-otkryvshyi-tynu-karol-nastui-kamenskykh-y-nadui-dorofeevu-vozvraschaetsia | title = The festival that opened Tina Karol, Nastya Kamensky and Nadya Dorofeeva returns | date= 2017-07-24 |language=ru | work = kp.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2005
|[[New Wave (competition)]] 
|2nd place and a special award from [[Alla Pugacheva]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.mediaport.ua/news/ukraine/25651/ukrainka_tina_karol_zanyala_vtoroe_mesto_na_konkurse_novaya_volna-2005 |title= Ukrainian Tina Karol took second place at the contest &quot;New Wave-2005&quot; |date= 2005-08-01 |language= ru |work= mediaport.ua |accessdate= 2023-04-25 |archive-date= 2022-04-25 |archive-url= https://archive.today/20220425182551/https://www.mediaport.ua/news/ukraine/25651/ukrainka_tina_karol_zanyala_vtoroe_mesto_na_konkurse_novaya_volna-2005 |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2006
|[[Eurovision Song Contest 2006]] 
|Representative of Ukraine, 7th place
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://eurovision.ua/1808-tina-karol%CA%B9/
| title = Tina Karol | date= |language=uk | work = eurovision.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
|Ukrainian Music Award 
|&quot;Singer of the Year&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=  https://ivona.ua/dose/5256604-tina-karol
| title = Tina Karol| date= 2009-03-18 |language=ru | work = ivona.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007-2008
|Ukrainian National television award &quot;Teletriumph&quot; 
|&quot;Best presenter of an entertainment program&quot; (twice)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=  https://www.pravda.com.ua/rus/articles/2007/08/24/4423054/| title = &quot;Tanci z zirkamy&quot; won two awards| date= 2007-08-24 |language=ru | work = pravda.com.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://gazeta.ua/ru/articles/culture-newspaper/_tina-karol-ne-prishla-za-premiej-teletriumf/249953 | title = Tina Karol did not come for the Teletriumph award| date= 2008-09-01 |language=ru | work = gazeta.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2011
|[[Golden Gramophone Award]]  
|Laureate for the song &quot;Ya skazhu da!&quot; (&quot;I'll say yes!&quot;)  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://detector.media/kultur-multur/article/149710/2011-08-05-kontsert-zolotogo-grammofona-nachalsya-s-pozhara-y-zvezdopada-foto/| title = The concert of the &quot;Golden Gramophone&quot; began with a fire and starfall| date= 2011-08-05 |language=ru | work = detector.media |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|YUNA Music Award 
|&quot;Singer of the Year&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://viva.ua/special/yuna-2014/26484-tseremoniya-yuna-2014-tina-karolj-stala-pevitsey-goda.html| title = Yuna 2014 ceremony: Tina Karol became the Singer of the year!| date= 2014-03-25 |language=ru | work = viva.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2014
|AOF International Film Festival (USA)  
|1st prize in the category &quot;Best Documentary&quot; for the film &quot;Tina Karol. The power of love and voice&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://afisha.life/sila-lyubvi-i-golosa-intervyu-tiny-karol/| title = The power of love and voice: an interview with Tina Karol| date= |language=ru | work = afisha.life|accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
|YUNA Music Award 
|&quot;Singer of the Year&quot;  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://tsn.ua/glamur/tina-karol-prisvyatila-svoyu-peremogu-na-yuna-2015-pomerlomu-cholovikovi-418094.html| title = Tina Karol dedicated her victory at YUNA-2015 to her deceased husband| date= 2015-03-27 |language=uk | work = tsn.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
|ELLE Style Awards
|“TV Star of the Year”
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://styler.rbc.ua/ukr/zvyozdy/tina-karol-poluchila-prestizhnuyu-modnuyu-1446833352.html| title = Tina Karol got the prestigious fashion award ELLE Style Awards| date= 2015-11-06 |language=uk | work = rbc.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2015
|M1 Music Awards 
|&quot;Singer of the Year&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://ua.korrespondent.net/showbiz/music/3595660-M1-Music-Awards-oholosheno-spysok-peremozhtsiv-ukrainskoi-muzychnoi-premii| title = M1 Music Awards: the list of winners of the Ukrainian music award has been announced| date= 2015-11-27 |language=uk | work = korrespondent.net |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2016
|M1 Music Awards 
|Winner in the &quot;Golden Gramophone&quot; nomination with the song &quot;Sdatsa ty vzda ospetesh&quot; (“You can always give up”)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://jetsetter.ua/m1-music-awards-2016-pobediteli-prestizhnoj-ukrainskoj-muzykalnoj-premii/| title = M1 Music Awards 2016: winners of the prestigious Ukrainian music award| date= 2016-12-11 |language=ru | work = jetsetter.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|M1 Music Awards 
|
*&quot;Singer of the Year&quot; 
*Statuette for &quot;The best music video&quot; for the song &quot;To wait&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://detector.media/production/article/132750/2017-12-10-m1-music-awards-2017-dvichi-vidznachyv-tinu-karol/ | title = M1 Music Awards 2017 honored Tina Karol twice| date= 2017-12-10 |language=uk | work = detector.media |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|YUNA Music Award 
|&quot;The best Performer of the Year&quot;  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://korrespondent.net/showbiz/music/3945369-nazvany-pobedytely-YUNA-2018| title = YUNA 2018 Winners Announced| date= 2018-02-27 |language=ru | work = korrespondent.net |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2018
|M1 Music Awards 
|
* &quot;Singer of the Year&quot;
* Special prize &quot;For Contribution to the Development of the National Music Industry&quot; 
* Statuette for “The best fan club”
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url=  https://www.rbc.ua/ukr/lite/zvyozdy/m1-music-awards-tina-karol-prokommentirovala-1543710723.html | title = &quot;M1 Music Awards&quot;: Tina Karol commented her special award| date= 2018-11-02 |language=uk | work = rbc.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|SFAAF International Film Festival 
| Winner in the nomination &quot;Best Short Film&quot; with the short film &quot;The former&quot; 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.unian.net/lite/kino/10693248-tina-karol-poluchila-nagradu-za-rol-v-filme-byvshie.html | title = Tina Karol received an award for her role in the film &quot;Former&quot;| date= 2019-09-20 |language=ru | work = unian.net |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|“Zolotyj like” (“Golden Like”) Award  
| Winner in the nominations: &quot;Style Icon&quot; and &quot;Soundtrack of the Year&quot;  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://1plus1.ua/novyny/tina-karol-podakuvala-prihilnikam-za-premiu-zolotij-lajk| title = Tina Karol thanked to fans for the Golden Like award| date= 2019-01-28 |language=uk | work = 1plus1.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2019
|M1 Music Awards 
|Winner in the nomination &quot;Golden Gramophone&quot; with the song “Sila vysoty” (&quot;The power of height&quot;)
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.unian.net/lite/kino/10775225-stali-izvestny-pobediteli-premii-m1-music-awards-2019.html| title = The winners of the M1 Music Awards-2019 became known| date= 2019-12-01 |language=ru | work = unian.net |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|“Zolota Zhar-ptytsa” National Music Award 
(&quot;Golden Firebird&quot; Music Award) 
|Winner in the &quot;Ballad of the Year&quot; nomination with the song &quot;Free&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.depo.ua/ukr/life/zolota-zhar-ptitsya-2020-spisok-peremozhtsiv-202006011168760 | title = &quot;Golden Firebird-2020&quot;: List of winners| date= 2020-06-01 |language=uk | work = depo.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|Star's Square (Kyiv)
|Ceremonial opening of the “Tina Karol” personal star  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://tsn.ua/glamur/tina-karol-otrimala-imennu-zirku-v-centri-kiyeva-1629130.html | title = Tina Karol got a personal star in the center of Kyiv| date= 2020-09-19 |language=uk | work = tsn.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|YUNA Music Award 
|Winner in the nominations:
*&quot;For Special Achievement in Music&quot;
*&quot;Best Duet/Collaboration&quot; (&quot;Free&quot;)
*&quot;Best Song for a Movie&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://life.nv.ua/ukr/znamenitosti/tina-karol-vpershe-peremogla-na-premiji-yuna-2021-i-zrobila-podvig-na-chest-cogo-video-50159568.html | title = Three awards. Tina Karol became the laureate of the Yuna National Award for the first time in eight years| date= 2021-05-13 |language=uk | work = nv.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2021
|[[Focus (Ukrainian magazine)]]. Rating “100 Most influential women of Ukraine”  
|65th place
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://focus.ua/uk/ratings/486307-100-samyh-vliyatelnyh-zhenshchin-ukrainy-po-versii-zhurnala-fokus-2021/list/2948/tina-karol
| title = #65 Tina Karol in the rating &quot;100 most influential women of Ukraine according to the version of the magazine &quot;Focus&quot; 2021&quot;| date= |language=uk | work = focus.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|&quot;Ukrainian Song of the Year” (National music awards)
|&quot;Legend of Ukrainian Song&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.unian.ua/lite/stars/u-den-yednosti-ukrajinciv-ob-yednala-muzikoyu-nacionalna-muzichna-premiya-ukrajinska-pisnya-roku-11708668.html | title = On Unity Day, Ukrainians were united by music at the National Music Award &quot;Ukrainian Song of the Year&quot;| date= 2022-02-18 |language=uk | work = unian.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

=== රාජ්‍ය හා පල්ලියේ ගෞරව ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! සටහන්
! යොමු
|-
|2006
|{{ill|Medal &quot;For Work and Success&quot;|uk|Медаль «За працю і звитягу»|ru|Медаль «За труд и доблесть»|pl|Medal „Za pracę i zwycięstwo”}}
|“For many years of conscientious work and exemplary performance of duties”
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://podrobnosti.ua/2280217-tine-karol-34-istorija-uspeha-samoj-stilnoj-i-talantlivoj.html| title = Tina Karol-34: the success story of a talented artist| date= 2019-01-25 |language=ru | work = podrobnosti.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2007
|International Order of St. Stanislaus 
|&quot;For establishing the international authority of Ukraine and significant contribution to the development of culture and art of Ukraine&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news
 |url          = http://ioss.org.ua/orden/persons/info/604/
 |title        = Tina Karol
 |date         = 
 |language     = uk
 |work         = ioss.org.ua
 |accessdate   = 2023-04-25
 |archive-date = 2023-04-25
 |archive-url  = https://web.archive.org/web/20230425090033/http://ioss.org.ua/orden/persons/info/604/
 |url-status   = dead
}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
|[[Merited Artist of Ukraine]]
|On the occasion of the Day of Unity of Ukraine ([[Unification Act]])
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://glavred.info/stars/210798-tina-karol-stala-zasluzhennoy-artistkoy.html|title= Tina Karol became an honored artist|date= 2009-01-23|language= ru|work= glavred.info|accessdate= 2023-04-25|archive-date= 2023-04-25|archive-url= https://web.archive.org/web/20230425090033/https://glavred.info/stars/210798-tina-karol-stala-zasluzhennoy-artistkoy.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|[[People's Artist of Ukraine]]
|The official ceremony took place in the [[National Museum Taras Shevchenko]] in [[Kyiv]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news | url = https://lifestyle.segodnya.ua/ua/lifestyle/showbiz/tina-karol-stala-narodnoy-artistkoy-chto-daet-status-i-kto-budet-sleduyushchim-790880.html | title = Tina Karol became a people's artist: what gives status and who will be next | date = 2017-01-23 | language = uk | work = segodnya.ua | accessdate = 2023-04-25 | archive-date = 2023-04-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20230425090034/https://lifestyle.segodnya.ua/ua/lifestyle/showbiz/tina-karol-stala-narodnoy-artistkoy-chto-daet-status-i-kto-budet-sleduyushchim-790880.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2020
|[[Order of Princess Olga]], 3rd class
|On the occasion of the [[Constitution Day (Ukraine)]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.rbc.ua/ukr/lite/zvyozdy/blagodaryu-tsenyu-tina-karol-poluchila-prestizhnuyu-1593330748.html| title = Thank you and appreciate: Tina Karol received a prestigious state award| date= 2020-06-28 |language=uk | work = rbc.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt; 
|-
|}

=== මාධ්‍ය සම්මාන ===
{|class=&quot;wikitable&quot;
|- align=&quot;center&quot;
! වර්ෂය
! ශීර්ෂය
! සටහන්
! යොමු
|-
|2006
|&quot;Edinstvennaya&quot; magazine raiting
|&quot;Woman of the Year —  2005&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://photoua.com/photo/pevica-tina-karol-stala-zhenshchinoy-goda-2005-ona-stala-laureatom-po-rezultatam-oprosa| title = Singer Tina Karol became &quot;Woman of the Year - 2005&quot;| date=  |language=ru | work = photoua.com |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2008
|&quot;VIVA!&quot; magazine “The most beautiful people” award 
|&quot;The most beautiful Woman of Ukraine&quot; 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://viva.ua/viva-most-beautiful/15437-samaya-krasivaya-2008-tina-karolj.html| title = The most beautiful Woman – 2008 is Tina Karol| date= 2012-11-05 |language=ru | work = viva.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt; 
|-
|2008
|&quot;Women's Magazine&quot; raiting
|&quot;The most charming Woman of Ukraine&quot;

|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://fakty.ua/ru/27054-samaya-obayatelnaya-ukrainka-tina-karol-odin-izvestnyj-fotograf-mne-skazal-ty-ne-krasivaya-ty---vkusnaya| title = The most charming Ukrainian Tina Karol: &quot;One famous photographer told me: &quot;You are not beautiful, you are delicious!»| date= 2008-04-01 |language=ru | work = fakty.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2009
|[[Miss Ukraine Universe]] 
|&quot;The most beautiful Singer of Ukraine — 2008&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://glavred.info/stars/211544-tinu-karol-nazvali-samoy-krasivoy-pevicey.html |title= Tina Karol was named &quot;The most beautiful singer&quot; |date= 2009-02-21 |language= ru |work= glavred.info |accessdate= 2023-04-25 |archive-date= 2022-04-08 |archive-url= https://archive.today/20220408022219/https://glavred.info/stars/211544-tinu-karol-nazvali-samoy-krasivoy-pevicey.html |url-status= dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|[[Google]] and [[Yandex]] raitings in [[Ukraine]] 
|&quot;The most popular Woman of Ukraine&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://kp.ua/culture/429504-tyna-karol-pryznana-samym-populiarnym-chelovekom-strany| title = Tina Karol is recognized as the most popular person in the country| date= 2013-12-17 |language=ru | work = kp.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://ivona.ua/shou-biz/novosti/5336810-tina-karol-stala-samoj-populjarnoj-zhenshhinoj-ukrainy| title = Tina Karol became the most popular woman in Ukraine| date= 2013-12-11 |language=ru | work = ivona.ua |accessdate=2023-04-25}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|&quot;VIVA!&quot; magazine “The most beautiful people” award 
|&quot;The most beautiful Woman of Ukraine&quot;
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://lifestyle.segodnya.ua/lifestyle/showbiz/viva-samye-krasivye-tina-karol-v-tretiy-raz-oderzhala-pobedu-a-dzhamala-svoyu-nagradu-posvyatila-zhenihu-996281.html|title= &quot;Viva! The most beautiful&quot;: Tina Karol won the third time, and Jamala dedicated her award to her fiancé|date= 2017-03-20|language= ru|work= segodnya.ua|accessdate= 2023-04-25|archive-date= 2021-03-07|archive-url= https://web.archive.org/web/20210307103316/https://lifestyle.segodnya.ua/lifestyle/showbiz/viva-samye-krasivye-tina-karol-v-tretiy-raz-oderzhala-pobedu-a-dzhamala-svoyu-nagradu-posvyatila-zhenihu-996281.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== මේවාද බලන්න ==
*[[Ukraine in the Eurovision Song Contest 2006]]

==සටහන්==
{{notelist}}

== යොමු කිරීම් ==
{{reflist}}

==බාහිර සැබදි==
*{{Commons category-inline}}
*{{official website|http://tinakarol.com}} {{in lang|uk}}
*[https://fund.tinakarol.com/en/ Tina Karol Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240423212247/https://fund.tinakarol.com/en/ |date=2024-04-23 }} 
{{s-start}}
{{succession box
 |before = [[GreenJolly]]&lt;br&gt;with ''&quot;[[Razom nas bahato, nas ne podolaty|Razom nas bahato]]&quot;''
 |title = [[Ukraine in the Eurovision Song Contest]]
 |years = 2006
 |after = [[Verka Serduchka]]&lt;br&gt;with ''&quot;[[Dancing Lasha Tumbai]]&quot;''
}}
{{succession box
 |before = [[Natalia Mohylevska]]
 |with = [[Savik Shuster]] 2007
 |with2 = [[Volodymyr Zelensky]] 2008
 |title = Most beautiful by [http://www.viva.ua VIVA!]
 |years = 2007-2008
 |after = [[Nastya Kamenskih]]
}}
{{s-break}}
{{s-vac|suspended|last=[[Ani Lorak]] (2012)}}
{{s-ttl
|with=[[Dmytro Komarov (journalist)|Dmytro Komarov]]
|title=Most beautiful by [http://www.viva.ua VIVA!]
|years=2017 ('''3rd title''')
}}
{{s-aft|after= [[Olya Polyakova]]}}
{{s-end}}{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Karol, Tina}}
[[Category:1985 births]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[Category:People from Yagodninsky District]]
[[Category:21st-century Ukrainian women singers]]
[[Category:Jewish women singers]]
[[Category:Ukrainian pop singers]]
[[Category:Ukrainian women pop singers]]
[[Category:Recipients of the title of Merited Artist of Ukraine]]
[[Category:Ukrainian sopranos]]
[[Category:English-language singers from Ukraine]]
[[Category:Jewish Ukrainian musicians]]
[[Category:R. Glier Kyiv Institute of Music alumni]]
[[Category:Founders of charities]]
[[Category:Eurovision Song Contest entrants]]</text>
      <sha1>7gqjp1ejj9txnu4h89359q6yyz1m73d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181101</id>
    <revision>
      <id>788530</id>
      <parentid>784437</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T03:09:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16732" sha1="1etev2dlnk72ys3oej9vdhpwrviadog" xml:space="preserve">{{Short description|ශ්‍රී ලංකාවේ හිටපු පැරාමිලිටරි සංවිධානයක්}}
{{තොරතුරුකොටුව සටන්කාමී සංවිධානය
| native_name=Patriotic People's Movement &lt;br/&gt;தேசபக்தி மக்கள் இயக்கம்
| name= දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය
| area = Land Warfare
| colors = {{colorbox|#F90818}} [[Red]] 
|image= Patriotic People's Movement.svg
| active = 1987—1989 (armed); until 1991
| battles = [[1987-1989 JVP insurrection]]
|caption= Patriotic People's Movement Logo
| country = {{flagdeco|Sri Lanka}} [[Sri Lanka]]
|size=7,000 ({{small|claim}})
|allegiance= {{flagicon image|Communist Hammer and Sickle flag.svg}} [[Janatha Vimukthi Peramuna|People's Liberation Front]]
| foundation = {{Start date|1986}}
| ideology = [[Communism]]&lt;br&gt;[[Marxism–Leninism]]&lt;br&gt;[[Anti-imperialism]]&lt;br&gt;[[Sinhalese people|Sinhalese]] [[nationalism]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.wsws.org/en/articles/2005/05/sri2-m25.html|title=Obscure Sri Lanka group claims responsibility for murder|date=25 May 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|url=http://www.jstor.org/stable/40664925|title=Sectarian Socialism: The Politics of Sri Lanka's Janatha Vimukthi Peramuna (JVP)|author=Rajesh Venugopal|journal=Modern Asian Studies|year=2007|volume=44|issue=3|pages=567–602|jstor=40664925|ref={{harvid|Venugopal|2007}} }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;[[Ultranationalism]]&lt;ref name=&quot;tempest&quot;/&gt;
| position = [[Far-left politics|Far-left]]
| leader = [[Keerthi Vijayabahu]] {{KIA}}
| status = Banned since 1988
| financing = *[[Bank robberies|Bank heists]]
*Internationally received funds
|headquarters = [[Piliyandala]], [[Colombo]]
}}

[[File:DJV-death_threat_ka.png|thumb|death threats sent out by the DJV]]

'''දේශප්‍රේමී ජනතා ව්‍යාපාරය''' ('''Patriotic People's Movement'''){{sfn|Benjamin|page=263}} ශ්‍රී ලංකාවේ පැවති යනු මිලිටරි සංවිධානයකි. එය [[මාක්ස්වාදය|මාක්ස්වාදී]]-[[ලෙනින්වාදය|ලෙනින්වාදී]] [[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ|ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ]] හමුදා ශාඛාව ලෙස පුළුල් ලෙස සලකනු ලැබූ අතර ශ්‍රී ලංකා රජය විසින් ත්‍රස්තවාදී සංවිධානයක් ලෙස නම් කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;tempest&quot;&gt;{{Cite news|last=Tempest|first=Rone|title=Sri Lanka Fears Infiltration by Outlawed Group Mysterious Sinhalese Extremists Suspected in Parliament Grenade, Gun Attack.|work=[[Los Angeles Times]]|date=1987}}&lt;/ref&gt;

DJV 1987 සිට 1989 දක්වා සන්නද්ධ සංවිධානයක් ලෙස ක්‍රියාත්මක විය. මෙම කාලය පුරාම, එය ශ්‍රී ලංකා සන්නද්ධ හමුදාවන්ට සහ එය 'ඉන්දියානු නියෝජිතයා' ලෙස කියා සිටි අයට පහරදීම් සිදු කළේය; ජනතා විමුක්ති පෙරමුණට ආරෝපණය කරන ලද ප්‍රහාරවලින් බහුතරයක් DJV ට අයත් ගරිල්ලාවරුන් හෝ ඝාතකයින් විසින් සිදු කරන ලදී.

==Operation==
සමන් පියසිරි ප්‍රනාන්දු, කීර්ති විජයබාහු යන අයගේ නායකත්වයෙන් යුත් බොහෝ මූලාශ්‍රවලට අනුව, DJV යනු ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ හමුදා ශාඛාවක් විය. මෙම ව්‍යාපාරය නාගරික නගර පදනම් කරගත් කලාපීය අංශවලට බෙදා තිබුණි. දිවයින පුරා සංවර්ධනය කරන ලද කලාපීය විධානයන් තම හමුදාවන්ට සතුරු හමුදා වාරිකවලට පහර දෙන ලෙස නියෝග කරනු ඇත. දේශප්‍රේමී මහජන සන්නද්ධ හමුදාවන්ගේ ඒකාබද්ධ විධානය හරහා අණ දෙනු ලැබේ. එය ශ්‍රී ලංකා හමුදාවේ සේවය කරන අයට මරණ තර්ජන ද නිකුත් කරනු ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1987/08/20/world/stunned-sri-lanka-studies-parliament-attack.html|title=Stunned Sri Lanka Studies Parliament Attack (Published 1987)|first1=Steven R.|last1=Weisman|first2=Special To the New York|last2=Times|newspaper=The New York Times|date=August 20, 1987}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Nicolaisen|first1=Johannes|last2=Yde|first2=Jens|title=Folk|volume=36|year=1995}}&lt;/ref&gt;

===Early activity and recognition===
{{main|1987 grenade attack in the Sri Lankan Parliament}}
The first attack attributed to the DJV was the grenade attack that took place in the Sri Lankan parliament. An assailant hurled two grenades, which killed two and wounded 14 including then [[prime minister]] [[Ranasinghe Premadasa]], and [[Lalith Athulathmudali]]. In the immediate aftermath, the term 'DJV' started to appear in booklets distributed at [[Colombo]], the most populated city of Sri Lanka.

The term 'Deshapremi Janatha Vyaparaya' first got international recognition following its call to the BBC correspondent, [[John Rettie]]. The caller who represented the ''DJV'', claimed that it consists of 2,000 active militants. The caller expressed ultranationalist ideals, he claimed &quot;JR must be killed for his autonomy to the Tamil people&quot; The caller further claimed the organization is an independent organization and is not affiliated to the Janatha Vimukthi Peramuna.{{sfn|Tempest|1987}} The president back then, [[J.R Jayawardene]], however, said that this is nothing but a cover organisation of the JVP, he further predicted possible affiliation between it and the Tamil militants in the North Eastern regions of Sri Lanka.{{sfn|Pfaffenburger|page=7}}

===As a guerrilla organisation===
The DJV was made up of youths trained in certain rural areas. These militants were uniformed similarly to the soldiers of the [[Sri Lankan Army|SLAF]]. The militants patrolled towns at night and attacked politicians mostly from rightist parties and rival leftists. The major target was military bases of the SLAF. Military installments of Sri Lankan Army and Air Force were attacked alongside police stations, these attacks mostly ended in success.{{citation needed|date=December 2022}}

Several weapons recovered by the Sri Lankan Army was stolen from bases in the central province where the JVP had its headquarters.{{citation needed|date=December 2022}}

===Intimidation tactics===
{{further|List of people assassinated by the Janatha Vimukthi Peramuna}}
The DJV caused violence to intimidate and kill those who supported infamous [[Indo-Lanka accord]].{{sfn|Johari|1991|page=2}} Violence escalated during the 1989 general elections, mostly to intimidate the voters.{{sfn|Dawoody|page=334}}&lt;ref&gt;{{Cite report|title=Report on the Parliamentary Elections on the 15th of February 1989 general elections|work=People's Action for Free and Fair Elections (contributor)|pages=46–47}}&lt;/ref&gt; With violent acts of sabotage and intimidation, it brought the country to standstill. Posters and death threats were passed on to both the public and targeted individuals calling for boycotts of Indian goods and clothing; those who denied the orders were targeted by specific assassins and were assassinated. Assassinations of this manner included the assassinations of film star [[Vijaya Kumaratunga]], [[Gladys Jayawardene]], and [[K. Gunaratnam]]. It furthermore targeted newscasters to intimidate the media which served propaganda against it. [[Sagarika Gomes]] and allegedly [[Premakeerthi de Alwis]] were some of the targeted newscasters. However [[Premakeerthi]]'s family denies that it was the DJV who killed him,  instead they claim government assassins killed him.{{sfn|Gunawardena|2005}}

==Origin and allegiance==
DJV was mostly made up of undergraduates from the [[University of Peradeniya]], who made contact to the organisation through the [[Socialist Students' Union]].{{sfn|de Silva|Jayatileke|1997|page=191}}

While there are multiple official accounts that claim the DJV was the armed wing of the JVP,{{sfn|Mainuddin|1997|page=12}}&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Hughes |first1=Dhana |title=Violence, Torture and Memory in Sri Lanka: Life after Terror |date=31 July 2013 |publisher=Routledge |isbn=978-1-135-03815-1 |url=https://books.google.com/books?id=taU3AAAAQBAJ&amp;pg=PA8 |language=en |page=8}}&lt;/ref&gt; there is no convincing evidence to confirm this, as the DJV members never swore allegiance to the JVP or any of its party organizations.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The J.V.P., 1969-1989|page=289}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Understanding South Asia|year=1994|page=137}}&lt;/ref&gt; However, the JVP claims: DJV was founded by JVP to operate as a frontal force.&lt;ref&gt;{{cite book|title=History of the JVP|page=192}}&lt;/ref&gt;

According to [[Rohana Wijeweera]], the DJV is a patriotic composition of multiple political parties and unions in the country.&lt;ref&gt;{{cite interview|last=Wijeweera|first=Rohana|newspaper=[[Tamil Times]]|title=DJV not our armed division|url=http://noolaham.net/34/3317/3317.pdf}}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

===Tamil militant support===
As the JVP began its second uprising, many Tamil organisations started providing it arms, regardless of how nationalist was the DJV, and how would it operate against the Tamil minority. A majority of Tamil organizations feared getting overrun by the Indian Peace Keeping Force (IPKF).&lt;ref&gt;{{cite news|year=1988|title=The opposition within|url=http://www.indiatoday.in/magazine/neighbours/story/19880115-sri-lanka-janatha-vimukthi-peramuna-unleashes-reign-of-terror-on-united-national-party-796883-1988-01-15}}&lt;/ref&gt;

[[Premakumar Gunaratnam]] and Wijeweera sent troops of the JVP military branch (believed to be DJV) to train in various camps used by Tamil militant groups, more importantly, [[People's Liberation Organisation of Tamil Eelam]] (PLOTE). The JVP military branch gave PLOTE a certain amount of lorry engines and was given claymores by PLOTE in return. These claymores were largely used against the Indian and Sri Lankan infantry vehicles.([[#In the Northeast]])

==After 1989==
===1989===
{{see also|Death of Rohana Wijeweera}}
Following the arrest of Rohana Wijeweera, he was shot on November 13, 1989, either by a comrade, [[H. B. Herath]], as they were on the way to the headquarters of the DJV / JVP, or by the armed forces.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1989/11/14/world/sri-lanka-government-forces-kill-leader-of-sinhalese-group.html |title=Sri Lanka Government Forces Kill Leader of Sinhalese Group |publisher=New York Times |date=1989-11-14}}&lt;/ref&gt; Following his death, the leadership of the JVP got transferred to Keerthi Vijayabahu. Herath was executed the same day. As Wijeweera may have revealed the location of the DJV safehouse, the military headquarters of the JVP, it was overrun following a gunfight between the SLAF and the DJV. The Sri Lankan government media released a report on December 29, 1989, as &quot;the leader of the JVP military wing killed along with four other cadres due to the crossfire between security forces and the JVP at their military wing headquarters, a farm located at Piliyandala&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/1989/12/29/world/sri-lanka-reports-death-of-top-sinhalese-militant.html|newspaper=New York Times|title=Sri Lanka Reports Death of Top Sinhalese Militant}}&lt;/ref&gt;

===Aftermath===
The DJV ceased to exist after 1989. The JVP however, returned to mainstream politics through elections; the organisation since then had major splits between revolutionaries and democrats.{{sfn|Venugopal|2007}}

==List of Attacks==
{{see also|List of attacks on civilians attributed to the Janatha Vimukthi Peramuna}}
DJV attacks are also attributed to the [[Patriotic People's Armed Troops]], also a frontal organization of the JVP, these include the attack on the SLAF detachment in Pallekele.

===In the Northeast===
In 1989 the organising committee of the JVP ordered Premakumar to attack the IPKF following the second anniversary of signing the [[Indo-Lanka accord]]. The attack was planned as a mine attack.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Gunaratna |first=Rohan |year=1990 |pages=100–260 |isbn=9552600049 |publisher=Institute of Fundamental Studies |title=A lost Revolution: Inside story of the JVP}}&lt;/ref&gt;

On 25 July 1989, the DJV planted two mines in roads where the cadre knew IPKF infantry troops travel through. Sarath Kule, an explosives expert, planted the mines. Watchers were kept to identify IPKF vehicles. The first mine didn't explode, however, the second successfully exploded, damaging the infantry vehicle. The cadre then rushed into the vehicle and stole an Indian Light Machine Gun. There were Indian troops outside firing at the cadre but none were shot. Fourteen IPKF jawans were killed in the attack.&lt;ref name=&quot;dbsjeyaraj&quot;&gt;{{Cite web|url=http://dbsjeyaraj.com/dbsj/archives/37896|title=How the JVP Fought a Guerilla War Against the Indian Army in Trincomalee|website=dbsjeyeraj.com|last=Jeyaraj|first=DBS|date=12 February 2015|author-link=D. B. S. Jeyeraj}}&lt;/ref&gt;
 
A statement made later recalling the incident says:
{{quote|Kumara Gunaratnam's older brother Ranjithan (said to be dead) was one of the most intelligent, able and disciplined cadres I have met anywhere. By comparison, Kumara himself seems to have had more guts than brains, but those guts were in abundance. While the JVP cadre was busily murdering Sinhala leftists and minor state employees in the name of a patriotic war against the IPKF, Kumara was a true believer who actually planned and possibly participated in an ambush of an IPKF unit. The morning after, the JVP leadership contacted the Indian Deputy High Commissioner and profusely apologised, promising never to repeat that.&lt;ref name=&quot;dbsjeyaraj&quot;/&gt;}}

==Notes==
{{Reflist|30em}}

==Sources==
{{Refbegin}}
*{{cite journal|title=Indian Intervention and Resurgence of the JVP|last= Pfaffenburger|first=B.|journal= [[Asian Survey]]|volume= 28|issue= 2|pages= 137–147| publisher= University of California press|doi= 10.2307/2644815|jstor= 2644815}}
*{{cite book|title=Religion and Self-Determination : A Case Study of Sri Lanka|last=Mainuddin|first=Rolin|year=1997|publisher=Manju Jain}}
*{{cite book|last=Gunawardena|first=A.|year=2005|title=Encyclopedia of Sri Lanka|chapter=Jayawardene}}
*{{cite book|last=Johari|first=J.C.|title=Governments and Politics of South Asia|year=1991|location=Bangladesh|publisher=Link Press|isbn=1873444001|chapter=The Indo-Sri Lanka Accord of 1987}}
*{{cite book|last=Dawoody|first=Alexander R.|title=Eradicating Terrorism from the Middle East: Policy and Administrative Approaches|publisher=Springer|volume=17|series=Public Administration, Governance and Globalization}}
*{{cite book|last1=de Silva|first1=K.M.|last2=Jayatileke|first2=T.|title=Peradeniya|year=1997|publisher=International Centre for Ethnic Studies}}
*{{cite book|title=Democratic Process, Foreign Policy and Human Rights in South Asia|last=Benjamin|first=J.}}
{{Refend}}

==Further reading==

*Matthews, B (1988). ''Sinhala Cultural and Buddhist Patriotic Organizations in Contemporary Sri Lanka''. [[University of British Columbia]].
*Oruvala, B (2008). Lumumbāven bihi vū Rōhaṇa Vijēvīra {{isbn|978-9-55551-579-5}}
* {{cite book |first=Anthony Christopher |last=Alles |author-link=A. C. Alles |title=An Account of the April Insurrection in Sri Lanka}}

==External links==
* [http://jvpsrilanka.com Official Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200909170042/http://jvpsrilanka.com/ |date=2020-09-09 }}

'''Sri Lanka Army'''
* [http://alt.army.lk/slsr/old-memories4 Documentary of the Sinha Regiment by the SLA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231127024906/http://alt.army.lk/slsr/old-memories4 |date=2023-11-27 }}

{{JVP}}
{{Sri Lankan Civil War}}

[[Category:Factions in the Sri Lankan civil war]]
[[Category:Sinhalese nationalist organisations]]
[[Category:1987–1989 JVP insurrection]]</text>
      <sha1>1etev2dlnk72ys3oej9vdhpwrviadog</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජාතික ආරක්ෂක ලේඛනාගාරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192853</id>
    <revision>
      <id>788528</id>
      <parentid>787497</parentid>
      <timestamp>2026-04-27T01:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>788528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="2195vtkii4joswspkdamztyca2wwsu8" xml:space="preserve">{{distinguish|National Security Agency}}
{{Infobox organization
| name                     = The National Security Archive
| image                    = National Security Archive.png
| abbreviation             = The Archive
| caption                  = 
| motto                    = 
| formation                = 1985, United States
| extinction               = 
| type                     = [[501(c)#501(c)(3)|501(c)(3)]] [[non-profit organization]]
| status                   = Foundation
| purpose                  = Freedom of information, journalism, transparency, open government, research
| headquarters             = [[Washington, D.C.]], U.S.
| location                 = 
| pushpin_map    = ඇඑජ
| coords              = {{coord|38.9007|-77.0463|display=inline, title}}
| region_served            = 
| membership               = 
| language                 = 
| leader_title             = 
| leader_name              = 
| main_organ               = 
| affiliations             = 
| num_staff                = 
| num_volunteers           = 
| budget                   = 
| website                  = [https://nsarchive.gwu.edu/ National Security Archive]
[https://nsarchive2.gwu.edu/ National Security Archive 2 (Legacy)]
| remarks                  = 
}}

'''National Security Archive''' එසේත් නැත්නම් '''ජාතික ආරක්ෂක ලේඛනාගාරය''', යනු [[ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ]] [[Washington, D.C.|වොෂින්ටන් ඩී.සී.]] හි පිහිටි, [[George Washington University|ජෝර්ජ් වොෂින්ටන් විශ්වවිද්‍යාලය]] පදනම් කරගෙන ක්‍රියාත්මක වන ස්වාධීන, රාජ්‍ය නොවන පර්යේෂණ ආයතනයක් සහ පුස්තකාලයකි.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www2.gwu.edu/~nsarchiv/nsa/the_archive.html |title=About the National Security Archive |author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt; |website=The National Security Archive}}&lt;/ref&gt;

== අමතර අවධානයට ==
{{Portal|United States|Politics}}
* [[CIA Library]]
* [[Freedom of the Press Foundation]]
* [[Library of National Intelligence]]
* [[National Security Agency academic publications]]
* [[WikiLeaks]]

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== බාහිර සබැඳි ==
* [https://www.nsarchive.org National Security Archive]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://nsarchive2.gwu.edu/ National Security Archive 2 (Legacy)]
* [https://www.youtube.com/watch?v=BC6K6s3YRJg NSA Director Tom Blanton speaks on &quot;Secrecy in the United States: Priorities for the Next President&quot;], [[Rappaport Center for Law and Public Service]], Suffolk University Law School, October 12, 2008
* [http://www.c-span.org/video/?202750-1/qa-tom-blanton C-SPAN ''Q&amp;A'' interview with Tom Blanton, December 23, 2007]
*[https://www.archives.gov/about/laws/presidential-records.html Presidential Records] at the U.S. National Archives
*[https://archive.org/download/gov.uscourts.dcd.187444/gov.uscourts.dcd.187444.1.0.pdf Complaint, Docket 1] (PDF), No. 1:17-cv-01228, D.D.C., Jun 22, 2017

{{GWU|show=no}}
{{authority control}}

[[Category:1985 establishments in Washington, D.C.]]
[[Category:501(c)(3) organizations]]
[[Category:Archives in the United States]]
[[Category:Freedom of information in the United States]]
[[Category:George Washington University]]
[[Category:United States government information]]
[[Category:History of the foreign relations of the United States]]
[[Category:Non-profit organizations based in Washington, D.C.]]
[[Category:Organizations established in 1985]]
[[Category:United States government secrecy]]
[[Category:United States national security policy]]

{{org-stub}}</text>
      <sha1>2195vtkii4joswspkdamztyca2wwsu8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>නෙබ්රා (පාරාවෝ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193049</id>
    <revision>
      <id>788514</id>
      <parentid>788498</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:56:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>788514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5174" sha1="bvfuil7hxtv40w1r3y8kecaitp7k9pk" xml:space="preserve">{{Short description|ඊජිප්තුවේ දෙවන රාජවංශයේ මුල්කාලීන දෙවන රජුගේ හොරස් නාමය}}

{{Infobox pharaoh
| name = නෙබ්රා
| alt_name =රනෙබ්, නෙබ්රේ, කකාඋ, කයිචූස්, චෙචෞස්
| image = Stela of Raneb MET DP259528.jpg
| caption = නෙබ්‍රාගේ සොහොන්ගැබ් පුවරුව, [[මෙට්‍රොපොලිටන් කලා කෞතුකාගාරය]], [[නිව් යෝර්ක් නගරය|නිව් යෝර්ක්]]
| reign = වර්ෂ 10–14; {{circa}} ක්‍රි.පූ. 29වන සියවස
| dynasty = [[ඊජිප්තුවේ දෙවන රාජවංශය|2වන රාජවංශය]]; ක්‍රි.පූ. 2850 පමණ
| predecessor = [[හොටෙප්සෙඛෙම්වි]]
| successor = [[නයිනෙට්ජෙර්]]
| prenomen = Nisut-bitj-Nebty-Nebra&lt;br/&gt;''Nsw.t-btj-rˁ-nb''&lt;br/&gt;''ඉහළ සහ පහළ ඊජිප්තුවේ රජ,&lt;br/&gt;ද්විත්ව ආර්‍යාවන්ගේ, නෙබ්රා''&lt;br/&gt;&lt;hiero&gt;M23:X1-L2:X1-G16-N5:V30&lt;/hiero&gt; &lt;br/&gt;&lt;br/&gt;'''[[ඇබයිඩොස් රාජාවලිය]]'''&lt;br/&gt;කකාඋ&lt;br/&gt;''අපිස්ගේ ගවයා''&lt;br/&gt;''K3-k3.w'' &lt;br/&gt;&lt;hiero&gt;&lt;-D28-D52:D52:D52-&gt;&lt;/hiero&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;'''[[සකාරා රාජාවලිය]]'''&lt;br/&gt;කකාඋ&lt;br /&gt;''අපිස්ගේ ගවයා''&lt;br/&gt; ''K3-k3.w''&lt;br /&gt;&lt;hiero&gt;&lt;-D28-D52:D52:D52-&gt;&lt;/hiero&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;'''[[ටියුරින් රාජාවලිය]]'''&lt;br/&gt;...කකාඋ&lt;br/&gt;''...අපිස්ගේ ගවයා''&lt;br/&gt;''...k3-k3.w''&lt;br /&gt;&lt;hiero&gt;&lt;-HASH-HASH-D52:E1-G43-&gt;-G7&lt;/hiero&gt;
| horus = හොර්-නෙබ්රා&lt;br/&gt;''Hr-nb-rˁ'' &lt;br/&gt;''හොරස්ගේ සූර්ය අධිපති''
| horus_hiero = &lt;hiero&gt;N5:V30&lt;/hiero&gt;
| nebty = නෙබ්රා-නෙබ්ටි&lt;br/&gt;''S.htp-nbt.j''&lt;br/&gt;''ද්විත්ව ආර්යාවන්ගේ සූර්‍ය අධිපති''&lt;br&gt;&lt;hiero&gt;G16-N5:V30&lt;/hiero&gt;
| children = [[පෙර්නෙබ්]], [[නයිනෙට්ජෙර්]] ?
| father = [[හොටෙප්සෙඛෙම්වි]] ?
| burial = ගැලරි සොහොන්ගැබ A, සකාරා (?)
}}

'''නෙබ්රා''' හෙවත් '''‍රනෙබ්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඊජිප්තුවේ දෙවන රාජවංශය|දෙවන රාජවංශයේ]] [[ඊජිප්තුවේ මුල්කාලීන රාජවංශික යුගය|මුල්කාලීන ඊජිප්තු]]වේ දෙවන [[පාරාවෝ|රජු]]ගේ [[පුරාතන ඊජිප්තු රාජකීය පදවි නාම|හොරස් නාමය]]යි. [[ටියුරින් රාජාවලිය]]ට හානි සිදුවී ඇතිබැවින් ඔහුගේ රාජ්‍ය සමයේ දිග සහ වාර්ෂික වාර්තා පිළිබඳ තොරතුරු අනාවරණය නොවේ.&lt;ref name=AHG&gt;Alan H. Gardiner: ''The royal canon of Turin''. Griffith Institute of Oxford, Oxford (UK) 1997, {{ISBN|0-900416-48-3}}; page 15 &amp; Table I.&lt;/ref&gt; [[මැනතෝ]] විසින් නෙබ්‍රාගේ පාලන සමය වර්ෂ 39ක් යැයි සඳහන් කළ ද,&lt;ref&gt;William Gillian Waddell: ''Manetho (The Loeb classical Library, Volume 350)''. Harvard University Press, Cambridge (Mass.) 2004 (Reprint), {{ISBN|0-674-99385-3}}, page 37–41.&lt;/ref&gt; [[ඊජිප්තුවේදීන්]] විසින් මෙම සඳහන වැරදි අර්ථකථනයක් වියහැකි බව විශ්වාස කරනු ලබයි. ඔවුහු නෙබ්‍රාගේ රාජ්‍ය සමය ලෙස වර්ෂ 10- හෝ 14-ක සමයක් සඳහන් කරති.&lt;ref&gt;Dietrich Wildung: ''Die Rolle ägyptischer Könige im Bewusstsein ihrer Nachwelt. Teil 1: Posthume Quellen über die Könige der ersten vier Dynastien''; Münchener Ägyptologische Studien, Volume 17. [[Deutscher Kunstverlag]], München/Berlin, 1969. pp. 31–33.&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist|30em}}

==බාහිර සබැඳි ==
* [http://www.francescoraffaele.com/egypt/hesyra/nebra.html Francesco Raffaele: Nebra (Kakaw?)]

{{S-start}}
{{S-bef | before=[[හොටෙප්සෙඛෙම්වි]] }}
{{S-ttl | title=[[පාරාවෝ|ඊජිප්තුවේ පාරාවෝ]]}}
{{S-aft | after=[[නයිනෙට්ජෙර්]]}}
{{s-end}}
{{Second Dynasty of Ancient Egypt}}
{{Pharaohs}}
{{authority control}}

[[Category:ක්‍රි.පූ. 29වන සියවසේ පාරාවෝවරු]]
[[Category:ක්‍රි.පූ. 28වන සියවසේ පාරාවෝවරු]]
[[Category:ඊජිප්තුවේ දෙවන රාජවංශයේ පාරාවෝවරු]]</text>
      <sha1>bvfuil7hxtv40w1r3y8kecaitp7k9pk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:නෙබ්රා (පාරාවෝ)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193057</id>
    <revision>
      <id>788513</id>
      <parentid>787864</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* revert කිරීම */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>788513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="263" sha1="2ztsnjn77o3lprfld5wnppkb1paake5" xml:space="preserve">{{Talk header}}

== revert කිරීම ==

@[[පරිශීලක:Yasasuru|Yasasuru]], [[Special:Diff/788498|මෙතන]] revert කළේ ඇයි? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 15:23, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>2ztsnjn77o3lprfld5wnppkb1paake5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>788515</id>
      <parentid>788513</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T15:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* revert කිරීම */ Reply</comment>
      <origin>788515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="493" sha1="d83ukt7xukw7wc8av60l6zgd9ppl0vi" xml:space="preserve">{{Talk header}}

== revert කිරීම ==

@[[පරිශීලක:Yasasuru|Yasasuru]], [[Special:Diff/788498|මෙතන]] revert කළේ ඇයි? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 15:23, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)

:සමාවෙන්න අත්වැරදීමක්! මම එය නිවැරදි කළා. -- [[User:Yasasuru|Yasasuru]] ([[User talk:Yasasuru|talk]]) 15:57, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>d83ukt7xukw7wc8av60l6zgd9ppl0vi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>788516</id>
      <parentid>788515</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:01:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>/* revert කිරීම */ Reply</comment>
      <origin>788516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="766" sha1="94yajka8thzknnrh5xfa1brzx262bbd" xml:space="preserve">{{Talk header}}

== revert කිරීම ==

@[[පරිශීලක:Yasasuru|Yasasuru]], [[Special:Diff/788498|මෙතන]] revert කළේ ඇයි? -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 15:23, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)

:සමාවෙන්න අත්වැරදීමක්! මම එය නිවැරදි කළා. -- [[User:Yasasuru|Yasasuru]] ([[User talk:Yasasuru|talk]]) 15:57, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)
::ආ එහෙනම් අවුලක් නෑ. මම ඒත් බැලුවා මොකක් හරි අවුලක් වෙලා ද කියලා. -- [[User:Lee|Lee]] ([[User talk:Lee|talk]]) 16:01, 26 අප්‍රේල් 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>94yajka8thzknnrh5xfa1brzx262bbd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ටියුරින් රාජාවලිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193325</id>
    <revision>
      <id>788517</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:06:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|Ancient Egyptian manuscript}} {{Infobox artefact |image=Il cosiddetto 'Papiro dei Re o Liste dei Re' 2 C1874vs 3.tif |created={{circa}} 1245 BC |location=[[Turin]], [[Piedmont]], Italy |discovered_place=[[Thebes, Egypt|Thebes]], [[Ottoman Egypt]] |discovered_by=[[Bernardino Drovetti]] |discovered_date=1820}}  The '''Turin King List''', also known as the '''Turin Royal Canon''', is an ancient Egypt...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>788517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1408" sha1="pmigeijt3kg1gjwbicndkdgy7takwqh" xml:space="preserve">{{Short description|Ancient Egyptian manuscript}}
{{Infobox artefact
|image=Il cosiddetto 'Papiro dei Re o Liste dei Re' 2 C1874vs 3.tif
|created={{circa}} 1245 BC
|location=[[Turin]], [[Piedmont]], Italy
|discovered_place=[[Thebes, Egypt|Thebes]], [[Ottoman Egypt]]
|discovered_by=[[Bernardino Drovetti]]
|discovered_date=1820}}

The '''Turin King List''', also known as the '''Turin Royal Canon''', is an [[ancient Egypt]]ian [[hieratic]] [[papyrus]] thought to date from the reign of Pharaoh [[Ramesses II]] (r. 1279–1213 BC), now in the [[Museo Egizio]] (Egyptian Museum)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.museoegizio.it/ |title=Museo Egizio homepage |access-date=20 December 2010 |language=it }} {{in lang|en}}&lt;/ref&gt; in [[Turin]]. The papyrus is the most extensive list available of kings compiled by the ancient Egyptians, and is the basis for most [[Egyptian chronology]] before the reign of Ramesses II. The list records more than 200 kings, but not all names have survived.

[[File:TurinPapyrus1904.png|thumb|800px|centre|1904 version of attempt to assemble parts of the Turin King list]]

==References==
{{Reflist}}

[[Category:13th-century BC literature]]
[[Category:1820 archaeological discoveries]]
[[Category:Ancient Egyptian King lists]]
[[Category:Museo Egizio]]
[[Category:Archaeological discoveries in Egypt]]
[[Category:Papyri from ancient Egypt]]
[[Category:2nd-millennium BC manuscripts]]</text>
      <sha1>pmigeijt3kg1gjwbicndkdgy7takwqh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>788518</id>
      <parentid>788517</parentid>
      <timestamp>2026-04-26T16:20:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>788518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3203" sha1="j80p9onpwi1rz7ekpbeuqt71l99m3rw" xml:space="preserve">{{Short description|පුරාතන ඊජිප්තු ලේඛනය}}
{{Infobox artefact
|image=Il cosiddetto 'Papiro dei Re o Liste dei Re' 2 C1874vs 3.tif
|created=ක්‍රි.පූ. 1245 පමණ
|location=[[ටියුරින්]], [[Piedmont]], ඉතාලිය
|discovered_place=[[තීබ්ස්, ඊජිප්තුව|තීබ්ස්]], [[ඕටමන් ඊජිප්තුව]]
|discovered_by=[[බර්නාඩිනෝ ඩ්‍රෝවෙටි]]
|discovered_date=1820}}

'''ටියුරින් රාජාවලිය''', හෙවත් '''ටියුරින් රාජකීය නාමාවලිය''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[රැම්සෙස් II|දෙවන රැම්සීස්]] (රාජ්‍ය. ක්‍රි.පූ. 1279-1213) පාරාවෝ රජ සමයයට අයත් යැයි විශ්වාස කෙරෙන [[පුරාතන ඊජිප්තුව|පුරාතන ඊජිප්තු]] [[හයරටික]] [[පැපිරස්|පැපිරසය]]කි. මෙය වර්තමානයේ [[ටියුරින්]] හි [[මියුසියෝ ඉජිසියෝ]] (ඊජිප්තු කෞතුකාගාරය) හී ප්‍රදර්ශනයට තබා ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.museoegizio.it/ |title=Museo Egizio homepage |access-date=20 December 2010 |language=it }} {{in lang|en}}&lt;/ref&gt; මෙය පුරාතන ඊජිප්තියානුවන් විසින් සම්පාදනය කළ රාජාවලීන් අතුරින් දැනට ශේෂව පවතින වඩාත්ම පුළුල් ලැයිස්තුව වේ.  මෙය දෙවන රැම්සීස් රජුට පෙර කාලයේ [[ඊජිප්තු කාලානුක්‍රමය|කාලානුක්‍රමය]] ගොඩනැගීමට බෙහෙවින් ඉවහල් වී ඇත. මෙම රාජාවලියේ රජවරුන් 200කට අධික ප්‍රමාණයකගේ නම් සඳහන් වුව ද, විනාශයට පත්ව ඇති නිසා ඒ සියලු දෙනාගේම නාමයන් කියවාගත නොහැකිව ඇත.

[[File:TurinPapyrus1904.png|thumb|800px|centre|ටියුරින් රාජාවලියේ කොටස් එකතු කොට තැනූ 1904 ප්‍රභේදය]]

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

[[Category:ක්‍රි.පූ. 13වන සියවසේ සාහිත්‍යය]]
[[Category:1820 පුරාවිද්‍යාත්මක සොයාගැනීම්]]
[[Category:පුරාතන ඊජිප්තු රාජාවලී]]
[[Category:Museo Egizio]]
[[Category:ඊජිප්තුවේ පුරාවිද්‍යාත්මක සොයාගැනීම්]]
[[Category:පුරාතන ඊජිප්තුවේ පැපිරස]]
[[Category:ක්‍රි.පූ. 2වන සහස්‍රකයේ ලේඛන]]</text>
      <sha1>j80p9onpwi1rz7ekpbeuqt71l99m3rw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ටියුරින් රාජකීය නාමාවලිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193326</id>
    <redirect title="ටියුරින් රාජාවලිය" />
    <revision>
      <id>788519</id>
      <timestamp>2026-04-26T16:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ටියුරින් රාජාවලිය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>788519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="7v0y1w09vt3fjam01pbzecr570d4gs2" xml:space="preserve">#redirect [[ටියුරින් රාජාවලිය]]</text>
      <sha1>7v0y1w09vt3fjam01pbzecr570d4gs2</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>