වෙබ් බ්‍රව්සර

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>වෙබ් බ්‍රව්සර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9245</id>
    <revision>
      <id>790375</id>
      <parentid>730658</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T07:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790375</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6723" sha1="mis29ncqa2ytqk745akiu3qqt2vvzcg" xml:space="preserve">[[File:Usage_share_of_web_browsers_(Source_StatCounter).svg|thumb|StatCounter වෙබ් අඩවියට අනුව වෙබ් බ්‍රවුසර භාවිතය]]

'''වෙබ් බ්‍රවුසරයක්''' යනු [[විශ්ව විසිරි වියමන|විශ්ව විසිරි වියමනේ]] ඇති [[වෙබ් පිටුව|වෙබ් පිටු]] වැනි සම්පත් ලබාගැනීමට, දර්ශනය කිරීමට සහ සොයා යෑමට සමත් [[මෘදුකාංග|මෘදුකාංගයකි]]. මෙම සම්පත් කරා ළඟා වීමට [[ඒකීය සම්පත් අනන්‍යකාරකය]] (URL) නමැති ලිපිනයන් භාවිතා වෙයි. මේවායේ ඇති සබැඳි අදාළ සම්පත් වෙත ගමන් කිරීම පහසු කරයි.

ලොව ප්‍රධානතම වෙබ් බ්‍රවුසර අතර [[ගූගල් ක්‍රෝම්]], [[යැන්ඩේක්ස්]], [[මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්]], [[ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර්]], [[ඔපෙරා (ජාල ගවේශකය)|ඔපෙරා]] සහ [[සෆාරි (ජාල ගවේශකය)|සෆාරි]] මුල් තැන ගනියි.&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://mashable.com/follow/topics/browser/
|title=Browser
|publisher=[[Mashable]]
|accessdate=2 September 2011
}}&lt;/ref&gt;

==ඉතිහාසය==
[[ටිම් බර්නර්ස් ලී]] විසින් 1990 දී මුල්ම වෙබ් බ්‍රවුසරය නිර්මාණය කරන ලදී. මෙය WorldWideWeb නම් වුණු අතර පසුව Nexus ලෙසට වෙනස් කෙරිණ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.w3.org/People/Berners-Lee/WorldWideWeb.html |title=Tim Berners-Lee: WorldWideWeb, the first Web client |publisher=W3.org |accessdate=2011-12-07}}&lt;/ref&gt;

වෙබ් බ්‍රවුසර ඉතිහාසයේ මීළඟ ප්‍රධාන සංධිස්ථානය වන්නේ 1993 දී මාක් ඇන්ඩර්සන් විසින් [[මොසේක් (වෙබ් බ්‍රවුසරය)|මොසේක් වෙබ් බ්‍රවුසරය]] නිර්මාණය කිරීමයි. පසුව [[නෙට්ස්කේප්]] ලෙස නම් කෙරුණු මෙය &quot;ලොව ප්‍රථම ජනප්‍රිය වෙබ් බ්‍රවුසරය&quot;&lt;ref name=&quot;bloomberg&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/video/67758394 |title=Bloomberg Game Changers: Marc Andreessen |publisher=Bloomberg |date=17 March 2011 |accessdate=2011-12-07}}&lt;/ref&gt; ලෙසින් හැඳින්වෙයි.

[[මයික්‍රොසොෆ්ට්]] සමාගම විසින් 1995 දී මොසේක් ආභාෂය සහිත [[ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර්]] වෙබ් බ්‍රවුසරය හඳුන්වා දෙන ලදී. ඉක්මනින්ම එය ලොව වඩාත්ම භාවිතාවෙන වෙබ් බ්‍රවුසරය බවට පත් වූයේ 2002 දී 95%ක උපරිම පරිශීලකයන් ප්‍රමාණයක් වාර්තා කරමිණි.&lt;ref name=&quot;searchenginejournal.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.searchenginejournal.com/mozilla-firefox-internet-browser-market-share-gains-to-74/1082/ |title=Mozilla Firefox Internet Browser Market Share Gains to 7.4% |publisher=Search Engine Journal |date=24 November 2004 |accessdate=2011-12-07}}&lt;/ref&gt;

[[ඔපෙරා (ජාල ගවේශකය)|ඔපෙරා වෙබ් බ්‍රවුසරය]] 1996 දී නිකුත් වුණු නමුත් එහි භාවිතය තවමත් අඩු මට්ටමක පවතියි. ජංගම දුරකථන සඳහා එය නිකුත් කළ [[ඔපෙරා මිනි]] බ්‍රවුසරය ඉතා ඉහළ පරිශීලනයක් සහිත ජංගම බ්‍රවුසරයකි.

1998 දී නෙට්ස්කේප් සමාගම [[මොසිල්ලා පදනම]] ආරම්භ කළේ තරගකාරී [[විවෘත කේත මෘදුකාංග|විවෘත කේත]] වෙබ් බ්‍රවුසරයක් නිර්මාණය කිරීමේ අරමුණෙනි. එය විසින් ලොව ඉතා ජනප්‍රිය බ්‍රවුසරයක් වන [[මොසිල්ලා ෆයර්ෆොක්ස්]] 2004 දී නිපදවන ලදී.

[[ඇපල් ඉන්කෝපරේෂන්|ඇපල් සමාගම]] සිය [[සෆාරි (ජාල ගවේශකය)|සෆාරි]] වෙබ් බ්‍රවුසරයේ පළමු බීටා වෙළුම 2003 ජනවාරියේ දී නිකුත් කළේය. ඇපල් මෙහෙයුම් පද්ධති මත දුවන උපකරණ වැඩි ප්‍රමාණයක සෆාරි භාවිතා වෙයි.

මෑත දී බ්‍රවුසර වෙළෙඳපොළට පැමිණි ප්‍රධාන තරගකරු වන [[ගූගල් ක්‍රෝම්]] 2008 දී [[ගූගල්]] සමාගම විසින් නිකුත් කෙරිණි. වර්තමානය වන විට ලොව වැඩියෙන්ම භාවිතාවන වෙබ් බ්‍රවුසරය ලෙස සැළකුනත් සියලුම ඉන්ටර්නෙට් එක්ස්ප්ලෝරර් සංස්කරන එකට ගත් කල තවමත් ක්‍රෝම් දෙවැනි තැන ගනියි.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://money.cnn.com/2011/12/16/technology/chrome_internet_explorer/?source=cnn_bin|title=CNN Money claims that Chrome is more popular than IE8|publisher=CNN|accessdate=19 December 2011|date=16 December 2011|archive-date=6 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230906151622/https://money.cnn.com/2011/12/16/technology/chrome_internet_explorer/?source=cnn_bin|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==මෙයද බලන්න==
* [[වෙබ් බ්‍රව්සර ලයිස්තුව]]

==මූලාශ්‍ර==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>mis29ncqa2ytqk745akiu3qqt2vvzcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලිනස් ටොවල්ඩ්ස්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16576</id>
    <revision>
      <id>790371</id>
      <parentid>748002</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790371</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31645" sha1="9vn5ym5x1uv0b1d8ayxgnofwrjzp78f" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පුද්ගලයා
| name = ලිනස් ටොවල්ඩ්ස්
| image = Linus Torvalds.jpeg
| caption = 
| birth_date = 28 දෙසැම්බර්[[1969]]
| birth_place = [[හෙල්සින්කි]], [[ෆින්ලන්තය]]
| residence = [[පෝලන්තය, ඔරේගොන්]]
| nationality = [[ෆින්ලන්ත]]
| known_for = [[ලිනක්ස් කර්නලය]], [[Git (software)|Git]]
| employer = [[ලිනක්ස් පදනම් ආයතනය]]
| occupation = [[මෘදුකාංග ඉංජිනේරු]]
| spouse = ටෝව් ටොවල්ඩ්ස්
| children = 
| parents = [[නිල්ස්ටොවල්ඩ්ස්]] (පියා)&lt;br /&gt;ඇනාටොවල්ඩ්ස්(මව)&lt;ref name=&quot;linuxonlinebio&quot;&gt;{{Citation |title=Linux Online - Linus Torvalds Bio |url=http://www.linux.org/info/linus.html |access-date=2009-11-29 |archive-date=2004-06-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040626044423/http://www.linux.org/info/linus.html }}&lt;/ref&gt;
| relatives = [[ඔලේ ටොවල්ඩ්ස්]] (සීයා)
| website = [http://torvalds-family.blogspot.com/ torvalds-family.blogspot.com]
| footnotes = 
}}1969 දෙසැම්බර් මස 28 වන දින [[ෆින්ලන්තය|ෆින්ලන්තයේ]], [[හෙල්සින්කි]] හිදී උපත ලැබූ  '''ලිනස් බෙනඩික් ටොවර්ල්ඩ්ස්'''   [[ෆින්ලන්තය|ෆින්ලන්ත]] ජාතික [[මෘදුකාංග ඉංජිනේරු ශිල්පය|මෘදුකාංග ඉංජිනේරුවෙකි]].  ඔහු වඩාත්ම ගෞරවයට පාත්‍රව ඇත්තේ  [[ලිනක්ස් කර්නලය]] නිර්මාණයේ පුරෝගාමියා ලෙස ය. පසු කාලීනව ඔහු ලිනක්ස් කර්නලයේ ප්‍රධාන නිර්මාණ ශිල්පියා ලෙස කටයුතු කල අතර දැනට එහි ව්‍යාපෘතිභාර සම්බන්ධිකාරක ලෙස කටයුතු කරයි.

== චරිතාපදානය ==
=== මුල් කාලය ===
ලිනස් ටොර්වල්ඩ්ස් ෆින්ලන්තයේ හෙල්සින්කි නුවරදී  ඇනා සහ   [[නිල්ස් ටොවල්ඩ්ස්]] ,&lt;ref&gt;TORVALDS, 2001&lt;/ref&gt; ට දාව සහ  [[ඔලේ ටොවල්ඩ්ස්]]  කවියාගේ මුනුබුරා ලෙස උපත ලැබුවේය. 1960 දශකයේදී ඔහුගේ මව්පියන් දෙදෙනාම  [[හෙල්සින්කි විශ්ව විද්‍යාලය|හෙල්සින්කි විශ්ව විද්‍යාලයේ]]  ඉගෙන ගන්නා කාලයේ විප්ලවවාදීන් වූහ. ඔහුගේ පවුල 5.5%ක් වූ   ස්වීඩන භාෂාව කතා කරන ෆින්ලන්ත ජාතික ජනගහනයට අයත් ය.  [[ලිනස් පෝලින්]] , නැමැති  [[නොබෙල් ත්‍යාගය|නොබෙල් ත්‍යාගලාභී]] රසායන විද්‍යාඥයාට ගරු කිරීමක් වශයෙන්  ටොවල්ඩ්ස්ට ලිනස් යැයි නම් තබා තිබුණද ඔහු ලියූ ''Rebel Code: Linux and the Open Source Revolution'' පොතෙහි ඔහු පවසන පරිදි, &quot;මට හිතෙන විදියට [[පීනට්ස්]] කාටූනයේ එන [[Linus van Pelt|ලිනස්]] චරිතය මතක් වෙන්නත් එක්කයි මට නම දාල තියෙන්නෙ&quot; තවදුරටත් ඔහු පවසන පරිදි මෙය ඔහු අඩක් &quot;නොබෙල් ත්‍යාගය දිනූ රසායන විද්‍යාඥයෙකු&quot; සහ අඩක් &quot;බ්ලැන්කට්ටුවක් පොරවන ලද කාටූන් චරිතයක් &quot; බවට පත්කල බව පවසයි. &lt;ref name=&quot;moody&quot;&gt;{{cite book|last=Moody|first=Glyn|title=Rebel Code: Linux and the Open Source Revolution|publisher=Perseus Books Group|year=2002|pages=336|url=http://www.perseusbooksgroup.com/perseus/book_detail_redirect.do?imprintCid=BA&amp;isbn=0738206709|isbn=0738206709|access-date=2009-11-29|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927002431/http://www.perseusbooksgroup.com/perseus/book_detail_redirect.do?imprintCid=BA&amp;isbn=0738206709|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ටොවඩ්ස් 1988-1994 කාලයේදී   [[හෙල්සින්කි විශ්ව විද්‍යාලය|හෙල්සින්කි විශ්ව විද්‍යාලයේ]]  අධ්‍යාපනය ලබා පසුව NODES research group හි අධ්‍යයනය කිරීමෙන් [[පරිගණක විද්‍යාව]] පිළිබඳ විශාරද උපාධිය ලබා ගනී. &lt;ref&gt;{{Citation |title=NODES research group |url=http://www.cs.helsinki.fi/group/nodes/ |access-date=2009-11-29 |archive-date=2010-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100221041803/http://www.cs.helsinki.fi/group/nodes/ }}&lt;/ref&gt;. ලිනස්ගේ සරසවි දිවියේ පළමු වසරේදීම අධ්‍යාපනයට බාධා  පැමිණෙන්නේ ෆින්ලන්ත  හමුදාවේ ‍ මාස 11ක අනිවාර්ය නිලදාරී පුහුණු පාඨමාලාවකට හමුදාවට එක් වීමට සිදුවීමත් සමඟය.     හමුදාවේදී දෙවන ලුතිනන් ධුරයක් හා අවි පාලකයෙකු ලෙස, තුවක්කු ස්ථානගත කිරීම, ඉලක්ක  ගණනය කිරීම ගමන්පථ ආදිය සම්බන්ද ගණන කිරීම් සිදුකරන්නෙකු හා අවසානයේ අවසානයේ වෙඩි තබන ස්තානය පෙන්වාදෙන්නෙකු බවට පත්වීය. &lt;ref&gt;Torvalds, 2001, page 29&lt;/ref&gt; 1990 දී නැවත ඔහු සරසවි අධ්‍යාපනය ඇරඹුවේය.  ඔහු [[UNIX]] පිළිබඳව මුල්වරට අත්දැකීම් ලබාගන්නේ ඩිජිටල් උපකරණ නීතිගත සංස්ථාවේ [[MicroVAX]] පරිගණකයක [[ULTRIX]] මෙහෙයුම් පද්ධතිය ඇසුරිණි.&lt;ref&gt;Torvalds, 2001, page 53&lt;/ref&gt;  ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය නිබන්ධනය තේමාව වූයේ '' [[ලිනක්ස්]]:  අතේ ගෙන යාහැකි මෙහෙයුම් පද්ධතිය '' යන්නය. 

ඔහුගේ පරිගණක පිළිබඳ උනන්දුව ඇරඹෙන්නේ [[Commodore VIC-20]].පරිගණකයක් සමඟින්ය.&lt;ref&gt;TORVALDS, 2001, pages 6-7&lt;/ref&gt; VIC-20ට පසුව ඔහු [[Sinclair QL]] පරිගණකයක් මිලදී ගෙන එය බොහෝ සෙයින් නවීකරණය කලේය.විශේෂයෙන්ම මෙහෙයුම් පද්ධතිය විශාල වෙනස්කම් වලට භාජනය විය.  ඔහු [[ඇසෙම්බ්ලි පරිගණක]] භාෂාවක් , QL සඳහා  [[පාඨ සකසනය|පාඨ සකසනයක්]]  සහ පරිගණක ක්‍රීඩා කිහිපයක් නිර්මාණය කිරීමට සමත්විය. &lt;ref&gt;TORVALDS, 2001, pages 41-46&lt;/ref&gt; ඔහු ''[[Pac-Man]]'' පරිගණක ක්‍රිඩාවට සමාන ''Cool Man'' නම් ක්‍රීඩාවක් නිර්මාණය කිරීමෙන්ද ප්‍රසිද්ධියට පත්විය. 1991ජනවාරි 2 වෙනිදා  ඔහු  [[Intel 80386]] පදනම් වූ [[IBM PC]] පරිගනකයක් මිලදී ගත්තේය.&lt;ref&gt;Torvalds, 2001, page 60&lt;/ref&gt; අනතුරුව මාසයක්ම ගතකලේ  ''[[Prince of Persia]]''  ක්‍රීඩා කිරීමෙන්ය. ඔහුගේ [[මිනික්ස්]] පිටපත ලැබුණු පසු එය ඔහුගේ ලිනක්ස් වැඩකටයුතු ඇරඹීමට පිටුවහලක් විය. &lt;ref name=&quot;moody&quot; /&gt;

=== පසු කාලය ===
ට්‍රාන්ස්මෙටා ප්‍රදේශයට යාමෙන් අනතුරුව ලිනස් කැලිෆෝනියාහි  සමාගමක වැඩ භාර ගෙන 1997 පෙබරවාරි සිට 2003 ජුනි දක්වා එ‍හි සේවය කලේය. පසුව ඔහු පසු කාලීනව නිදහස් ප්‍රමිති සමූහය හා එක්ව ලිනක්ස් පදනම් ආයතනය බිහිවූ, විවෘත මූල සංවර්ධන පරීක්ෂණාගාරයේ සේවය කලේය. 2004 ජුනි මාසයේදී ලිනස්ට පර්යේෂණාගාරයට ගමන් පහසුව සඳහා ටොවරල්ඩ්ස් සහ ඔහුගේ පවුල ‍පදිංචිය   [[පෝලන්තය|පෝලන්තයේ]]   ඔරේගන් නගරයට වෙනස් කරයි.

1997 සිට 1999 දක්වා කාලය තුල ඔහු [[Executable and Linkable Format#86open|86open]] නම් [[ලිනක්ස්]] සහ [[යුනික්ස්]]   සඳහාවූ  ද්වීමය සම්මතයක් තෝරා ගැනීම සඳහා සම්බන්ධ වී සිටියේය.

ලිනක්ස් පාදකවූ මෘදුකාංග නිර්මාණය කරන ප්‍රධාන සමාගම් දෙක වූ [[Red Hat]] සහ[[VA Linux]] ඔහුගේ නිර්මාණයට කෘතගුණ සැලකීමක් වශයෙන්  සමාගම් දෙකෙන්ම සමාගම් කොටස් තෑගිකරන ලදී. &lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.time.com/time/europe/hero2006/torvalds.html Torvalds]|title=Linus Torvalds: By giving away his software, the Finnish programmer earned a place in history
|work=60 Years of Heros|publisher=TIME|author=Gumbel, Peter|year=2006|accessdate=2008-06-14}}&lt;/ref&gt; 1999දී ආයතන දෙකම කොටස් මහජනයාට විවෘත කල අතර ‍ඒ සමඟම ටොවල්ඩ්ස්ගේ කොටස්වල [[සඵල වටිනාකම]] ඉහලගොස්  ඩොලර් මිලියන ‍20 පමණ වීය.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wired.com/wired/archive/11.11/linus_pr.html|title=Leader of the Free World|author=Rivlin, Gary|accessdate=2008-06-14|publisher=Wired}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;unauthbio&quot;&gt;{{Citation |title=Linus Torvalds: A Very Brief and Completely Unauthorized Biography |url=http://www.bellevuelinux.org/linus.html |access-date=2009-11-29 |archive-date=2006-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061222092637/http://www.bellevuelinux.org/linus.html }}&lt;/ref&gt;

ඔහුගේ  පෞද්ගලික මැස්කොට් වූයේ [[පෙන්ගුවින්]] සත්වයෙකි. නම් කරනු ලැබ ඇත්තේ [[ටක්ස්]] යනුවෙනි. ටක්ස් , ලිනක්ස් සමාජය විසින් ලිනක්ස් කර්නලයේ  මැස්කොට් ලෙස පිළිගන්නා ලදී. 

ටොවල්ඩ්ස් &quot;[[විවෘත මෘදුකාංග]]  යනු  මෘදුකාංග භාවිතාකල හැකි හොඳම මඟ&quot; යැයි ටොවල්ඩ්ස් විශ්වාස කලද ඔහු &quot;හොඳම ආම්පන්නය අවශ්‍ය කාර්යය සඳහා &quot; යොදවන බවද එය  [[වානිජ මෘදුකාංග|වානිජ මෘදුකාංගයක්]] වූවද විය හැකි බව පවසා ඇත. &lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=4XpnKHJAok8 Linus Torvalds at Google, on Git], 9:50-10:00&lt;/ref&gt; ඔහු වානිජ මෘදුකාංග වලට පක්ෂව කතාකිරීම හා භාවිතා කිරීම සම්බන්දයෙන්ද  නොයෙක් විවේචනවලට ලක්වී ඇත. ලිනක්ස් කර්නලයේ අනුවාද හසුරුවන මෘදුකාංගය වන [[BitKeeper]] එවැනි අවස්ථාවකට උදාහරණයකි. කෙසේවූවද ටොවල්ඩ්ස් විසින් BitKeeper සඳහා නිදහස් මෘදුකාංගයක් නිර්මාණය කරන ලද අතර එය [[Git (මෘදුකාංගය)|Git]]ය. ටොවල්ඩ්ස් නිල වශයෙන් [[GNOME]] පිළිබඳව අදහස් එ‍හි නිල ඊ-මේල් ලැයිස්තුවට කරුණු දක්වමින් ඔහු පරිශීලකයින් [[KDE]] සඳහා යොමුකිරීමට  දිරිගන්වන බව පවසා ඇත.  &lt;ref&gt;[http://mail.gnome.org/archives/usability/2005-December/msg00021.html Printing dialog and GNOME]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Linus versus GNOME |url=http://www.desktoplinux.com/news/NS8745257437.html |access-date=2009-11-29 |archive-date=2010-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100209010328/http://www.desktoplinux.com/news/NS8745257437.html }}&lt;/ref&gt; කෙසේවූවද ටොවල්ඩ්ස් [[KDE4|KDE 4.0]]  හි පරිණත බව ප්‍රමාණවත් නොවීම නිසා ඇතිවූ අසාර්ථකත්වය හේතුකොට ගෙන තාවකාලිකව  [[GNOME]] භාවිතා කලේය.  &lt;ref&gt;&quot;it was a half-baked release (...) I'll revisit it when I reinstall the next machine&quot;[http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&amp;taxonomyName=Software&amp;articleId=9126619&amp;taxonomyId=18&amp;pageNumber=5 Q&amp;A: Linux founder Linus Torvalds talks about open-source identity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416163529/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&amp;taxonomyName=Software&amp;articleId=9126619&amp;taxonomyId=18&amp;pageNumber=5 |date=2009-04-16 }}&lt;/ref&gt;

== ලිනස් සහ ලිනක්ස් අතර සම්බන්ධය ==
{{මූලික|ලිනක්ස් ඉතිහාසය}}
මුලින්ම ටොවල්ඩ්ස්ට අවශ්‍යවූයේ කර්නලය free(නිදහස යන අරුතින්) , freak සහ X අකුරක් එක්කර යුනික්ස්(Unix)ට සමාන බව හඟවමින් Freakx ලෙස නම් කිරීමටය. එහෙත් කර්නලය ගබඩා කර ඇති සර්වරයේ [[Transfer Protocol|FTP]] පාලනය කරන ඔහුගේ මිතුරු [[අරි ලෙම්කේ]] ටොවල්ඩ්ස්ගේ බහාලුම  ''linux'' ලෙස නම් කර ඇත. එනයින් මෙය ලිනක්ස් විය.

== ලිනක්ස්හි බලතල ==
2006 වසර වන විට ලිනක්ස් කර්නලයෙන් 2%ක් ටොවල්ඩ්ස් විසින් තනිවම නිර්මාණය කල කොටස විය. ලිනක්ස් සඳහා දහස් ගණනින් වූ පිරිස් දායක වූ නිසා 2%ක් යනු පෞද්ගලිකව සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයකි. ලිනක්ස් කර්නලයේ සිදුවන වෙනස්කම් පිළිබඳව තවමත් තීරණ ගන්නේ ටොවල්ඩ්ස්ය. &lt;ref name=&quot;Open Life&quot;&gt;Henrik Ingo. Open Life: The Philosophy of Open Source. Ingram, 2005. 42-45. [http://openlife.cc/files/OpenLife-aa.pdf Online version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070703174654/http://openlife.cc/files/OpenLife-aa.pdf |date=2007-07-03 }}&lt;/ref&gt;

== ලිනක්ස් වෙළඳ ළකුණ ==
ටොවල්ඩස් ලිනක්ස්   &quot;Linux&quot;  [[වෙළඳ ළකුණ|වෙළඳ ළකුණට]] හිමිකම් කියයි තවද ඒ පිළිබඳව වගකීම ගෙන කටයුතු කරන්නා ලෙස ක්‍රියා කරයි. &lt;ref&gt;[http://slashdot.org/linux/00/01/19/0828245.shtml Linus Explains Linux Trademark Issues]&lt;/ref&gt; එය ප්‍රධාන වශයෙන් භාවිතා කරන්නේ  [[Linux Mark]]  ආයතනය මඟිනි.

== පුද්ගලික ජීවිතය ==
ලිනස් ටොවල්ඩ්ස්ට සය වරක් ෆින්ලන්ත කරාතේ ශූරිය වූ ටෝව් ටොවල්ඩ් හමුවන්නේ 1993 සරත් ඍතුවේදීය. &lt;ref&gt;TORVALDS, 2001, page 123&lt;/ref&gt;&lt;!-- this page/book confirms the date, her name, and the karate champ info --&gt; ටොවල්ඩ්ස් පරිගණක විද්‍යාගාරයේ සිසු සිසුවියන්ට ආරම්භක අභ්‍යාසයක් පවත්වමින් තමන්ට [[ඊ-මේල්]] පණිවිඩයක් පරීක්ෂාව සඳහා එවන ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. ටෝව්  ප්‍රතිචාර දක්වන්නේ ඔහු හමුවී කතාකිරීමට වෙලාවක් ඉල්ලමිනි. &lt;ref name=&quot;moody&quot; /&gt; පසුව ටෝව් සහ ලිනස්  විවාහයෙන් දරුවන් තිදෙනෙකු ලදහ. ඔවුන් පිළිවෙලින් පැට්‍රීෂියා, ඩැනියෙලා හා සෙලෙස්ටෙ වෙති. &lt;ref name=&quot;nndbbio&quot;&gt;[http://www.nndb.com/people/444/000022378/ Torvalds' bio on nndb.com]&lt;/ref&gt;

සම්මුඛ සාකච්ඡාවකදී ටොවල්ඩ්ස් ඔහුවම මෙසේ විස්තර කරයි &quot; සම්පූර්ණයෙන්ම ආගමික — අදේවවාදියෙක් &quot; තවදුරටත් &quot;මම හිතන හැටියට මිනිස්සු හිතනවා ආගම මිනිසුන්ගේ අභ්‍යන්තර ගුණාංග දියුණු කරනවා කියල, සදාචාර සම්පන්න කරනවා කියල. ඒත් ‍මම ඒ දෙකම විචේචනය කරනවා. ඒක මිනිසුන්ට නිදහසට කාරණයක් සපයනවා &quot;අහෝ, සොබාවධර්මය නිර්මාණය කරදුන් හැටි &quot;  සහ එම  නිර්මාණය කිරීමේ ක්‍රියාදාමය  ආශ්චර්ය‍ක් ලෙස දකිනවා. මම  පිළිගන්නවා    &quot;විශ්වාස කල නොහැකි දෙයක් එකවරම සිදුවීම පුදුමාකාරයි&quot; යන කාරණය ගැන. මම හිතනවා අපිට පුළුවන් සදාචාරවත් වෙන්න ආගම සම්බන්ධ කරගන්නෙ නැතිව,  මනාව සැකසුනු ආගමකින් විශේෂයෙන් සදාචාරයට අයහපත් දේවල් එන්න පුළුවනි. මා සැබවින්ම බයයි මනාව සැකසුනු ආගම්වලට මොකද එය බලය අනිසි ලෙස භාවිතා කරන්න පාර කපන්න පුළුවන් නිසා.  &quot; තවත් එකතු කරමින් ඔහු කියා සිටියේ යුරොපයේ එය බොහෝදුරට පුද්ගලික ගැටලුවක් පමණක් වූවද විශේෂයෙන්ම ඇමරිකාවේ ආගම ඕනෑවටත් වඩා දේශපාලනීකරණය වී ඇති බවයි.

&lt;ref&gt;{{cite web | title=Interview: Linus Torvalds | first=Marjorie | last=Richardson | work=[[Linux Journal]] | url=http://www.linuxjournal.com/article/3655 | date=November 1 1999 | accessdate=15 November 2009}}&lt;/ref&gt;

== පිළිගැනීම ==
* 1996දී ලිනස් ටොවල්ඩ්ස්ට ගරුකිරීමක් වශයෙන්  [[9793 ටොවල්ඩ්ස්]] ග්‍රාහකයනම් කරන ලදී.
* 1997දී හෙල්සින්කි විශ්ව විද්‍යාලයේ පරිගනක විද්‍යා අංශයෙන් විශාරද උපාධිය ලබාගනී.
* 1998දී EFF Pioneer සම්මානය හිමිකරගනී.&lt;ref&gt;[http://w2.eff.org/awards/pioneer/1998.php Torvalds, Stallman, Simons Win 1998 Pioneer Awards]&lt;/ref&gt;
* 1999දී   [[ස්ටොක්හෝම් සරසවිය|ස්ටොක්හෝම් සරසවියෙන්]] ගෞරව ආචාර්ය පදවියක් ප්‍රදානය කරයි. 
* The 1999 දී [[නීල් ස්ටෙෆන්සන්]]  විසින් ලියූ ''[[Cryptonomicon]]'' නවකතාව ෆින්ලන්තයේ නිපදවන ලද &quot;ෆිනුස් &quot; නම් ලිනක් ස් වැනි මෙහෙයුම් පද්ධතිය භාවිතා කරන චරිත කිහිපයකින් සමන්විත වෙයි.
* 2000දී   [[හෙල්සින්කි සරසවිය|හෙල්සින්කි සරසවියෙන්]] ගෞරව ආචාර්ය පදවියක් ප්‍රදානය කරයි. &lt;ref&gt;Torvalds, 2001, page 28&lt;/ref&gt;
* 2000 ඔහු [[Lovelace Medal]]ට සුදුසු කම් ලබා ගනී. &lt;ref&gt;[http://www.bcs.org/server.php?show=ConWebDoc.14769 Talking to Torvalds], British Computer Society, September 2007.&lt;/ref&gt;
* [[Time (magazine)|''Time'']] සඟරාවේ සියවසේ පුද්ගලයා තේරීමේ මත ඡන්දය ‍ ටොවල්ඩ්ස් 17 වෙනියා ලෙස අවසන් විය.&lt;ref&gt;{{Citation |title=The Person of the Century Poll Results |url=http://www.time.com/time/time100/poc/century.html |access-date=2009-11-29 |archive-date=2000-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000511094809/http://www.time.com/time/time100/poc/century.html }}&lt;/ref&gt;
* 2001දී [සමාජයීය/ආරථික ක්ෂේත්‍රය සඳහාවූ [ටකෙඩා සම්මානය]] සඳහා  [[රිචඩ් ස්ටෝල්මන්]] සහ [[කෙන් සකමුරා]] සමඟ සම සුදුසුකම් ලැබුවේය.
* 2004දී ටයිම් සඟරාවේ ලිපියකින් ලෝකයේ වැදගත්ම පුද්ගල‍යන් අතරින් කෙනෙකු ලෙස නම් කරන ලදී. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994026,00.html &quot;Linus Torvalds: The Free-Software Champion&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070523120001/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,994026,00.html |date=2007-05-23 }} by [[Lawrence Lessig]]&lt;ref&gt;Lessig, Lawrence. &quot;Linus Torvalds: The Free-Software Champion&quot;. ''Time''. April 26, 2004. retrieved October 3, 2006.&lt;/ref&gt;
* 2004 දී පැවැත්වුනු හොදම ෆින්ලන්ත ජාතිකයා තේරීමේ ඡන්ද විමසීමෙදී ටොවල්ඩ්ස් 16 වැනි ස්ථානයට හිමිකම් කීවේය.
* 2005දී  ''[[BusinessWeek]]'' මගින් කරන ලද සංගනණයකින් හොඳම කළමනාකරුවන් අතරින් ‍කෙනෙකු බව හෙළිවිය.&lt;ref&gt;[http://www.businessweek.com/magazine/toc/05_02/B39150502manager.htm The Best &amp; Worst Managers Of The Year]&lt;/ref&gt;
* 2005 අගෝස්තු මාසයේදී  ටොවල්ඩ්ස් [[Howard Vollum|Vollum සම්මානය]] රීඩ් විද්‍යාලයෙන් ලබාගනී.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Linux creator Linus Torvalds honored with Reed College's Vollum Award |url=http://web.reed.edu/news_center/press_releases/2005-2006/082205LinuxCreator.html |access-date=2009-11-29 |archive-date=2010-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100727144516/http://web.reed.edu/news_center/press_releases/2005-2006/082205LinuxCreator.html }}&lt;/ref&gt; 
* 2006දී ''[[Business 2.0]]'' සඟරාවෙන් ඔහුව  &quot;10 people who don't matter&quot;ලෙස නම් කරන ලද්දේ ලිනක්ස් වල වර්ධනය හේතුකරගෙන ලිනස්ගේ  තනිපුද්ගල බලපෑම අඩුවීම නිසාය. &lt;ref&gt;{{Citation |title=10 people who don't matter |url=http://money.cnn.com/2006/06/21/technology/10dontmatter.biz2/index.htm |access-date=2009-11-29 |archive-date=2010-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100317074348/http://money.cnn.com/2006/06/21/technology/10dontmatter.biz2/index.htm }}&lt;/ref&gt;
* 2006 දී , ටයිම් සඟරාවේ යුරෝපීය මුද්‍රණය ඔහුව පසුගිය අවුරුදු 60 පෙරළිකාර වීරයෙකු  ලෙස නම් කලේය . &lt;ref&gt;{{Citation |title=Linus Torvalds |url=http://www.time.com/time/europe/hero2006/torvalds.html |access-date=2006-11-17 |archive-date=2006-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061117114838/http://www.time.com/time/europe/hero2006/torvalds.html }}&lt;/ref&gt;
* 2008දී  ඔහුගේ නම  කැලිෆෝනියාවේ මවුන්ටන් වීව්  හි [[පරිගනක ඉතිහාස කෞතුකාගාරය|පරිගනක ඉතිහාස කෞතුකාගාරයේ|]] නාමාවලියට ඇතුලත් විය .&lt;ref&gt;{{ cite web | url=http://biz.yahoo.com/iw/080618/0407491.html | title=The Computer History Museum Announces the 2008 Fellow Awards Recipients | date=2008-06-18 | accessdate=2008-06-20 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite web |  url=http://www.computerhistory.org/fellowawards/index.php?id=123 | title=Fellow Awards: Linus Benedict Torvalds | date=2008-10-21 | accessdate=2008-10-23 }}&lt;/ref&gt;

== මේවත් බලන්න ==
* [[ලිනස්ගේ නියමය]]
* [[ටැනෙන්බවුම් - ‍ටොවල්ඩ්ස් වාදය]]
* [[Just for Fun]]

== සටහන් ==
{{Reflist|2}}

== මූලාශ්‍රයන් ==
{{Refbegin}}
* {{cite book | last = Himanen | first = Pekka | coauthors = Linus Torvalds, and Manuel Castells | title = The Hacker Ethic | publisher = Secker &amp; Warburg | year = 2001 | isbn = 0-436-20550-5 }}
* {{cite book | last = Torvalds | first = Linus | coauthors = David Diamond | title = [[Just for Fun|Just For Fun: The story of an accidental revolutionary]] | publisher  = HarperCollins | date = 2001 | location = New York, New York, United States | isbn = 0-06-662072-4 }}
* {{cite book | last = TORVALDS | first = Linus | coauthors = David Diamond | title = [[Just for Fun|Just for Fun: The Story of an Accidental Revolutionary]] | publisher = [[HarperCollins]] | year = 2001 | location = London, UK | isbn = 0-06-662073-2 }}

{{Refend}}

== බාහිර සබැඳියන් ==
{{wikiquote}}
{{Commons|Linus Torvalds}}
* [http://torvalds-family.blogspot.com/ Linus' blog]
* [http://www.cs.helsinki.fi/u/torvalds/ Torvalds's home page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050312065256/http://www.cs.helsinki.fi/u/torvalds/ |date=2005-03-12 }} (quite outdated)
* [http://www.wired.com/wired/archive/11.11/linus_pr.html Leader of the Free World - How Linus Torvalds became the benevolent dictator of Planet Linux, the biggest collaborative project in history (Wired News)]
* [http://www.linux.org/info/penguin.html The birth of Tux: Why Linus Torvalds chose a penguin as the Linux mascot]
* [http://groups.google.com/group/comp.os.minix/msg/b813d52cbc5a044b?dmode=source ''What would you like to see most in minix?''], thread begun by the first Usenet post by Linus Torvalds referencing his new project, followed by the advice and requests for features he received in those early weeks when Linux was first being planned
* [http://www.allbusiness.com/technology/computer-hardware-desktop-computers/4315737-1.html Linus Torvalds and His Five Entrepreneurial Lessons]
* [http://www.linuxjournal.com/article/2736 ''Linux Journal''] - 1 March 1994
* [http://www.linuxjournal.com/article/3655 ''Linux Journal''] - 1 November 1999
* {{Fresh Air episode|url_date_arg=4-Jun-01|date=4 June 2001}}
* [http://www.cs.helsinki.fi/docs/NodesTenYearsEversion.pdf Ten years of NODES]
* [http://www.hamleshmotah.com/index.php/2009/10/24/only-for-the-truely-geeky-japan-linux-symposium/ Linus having fun at the Japan Linux Symposium]
* [http://www.speechpedia.org/LinusTorvalds/2007/05/14/Tech-Talk-Linus-Torvalds-on-Git-at-Google/ Tech Talk: Linus Torvalds on Git at Google transcript from speechpedia.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125113516/http://www.speechpedia.org/LinusTorvalds/2007/05/14/Tech-Talk-Linus-Torvalds-on-Git-at-Google/ |date=2009-11-25 }}
{{FOSS celeb}}
{{Linux}}

{{පුද්ගලිකතොරතුරු
|NAME=Torvalds, Linus
|ALTERNATIVE NAMES=
|SHORT DESCRIPTION=Creator of [[Linux]]
|DATE OF BIRTH=1969-12-28
|PLACE OF BIRTH=[[Helsinki]], [[Finland]]
|DATE OF DEATH=
|PLACE OF DEATH=
}}
{{DEFAULTSORT:Torvalds, Linus}}
{{අධිකාරී පාලනය}}
[[ප්‍රවර්ගය:Finnish computer programmers]]
[[ප්‍රවර්ගය:Free software programmers]]
[[ප්‍රවර්ගය:Computer pioneers]]
[[ප්‍රවර්ගය:Linux kernel hackers]]
[[ප්‍රවර්ගය:People from Helsinki]]
[[ප්‍රවර්ගය:People from Portland, Oregon]]
[[ප්‍රවර්ගය:People in information technology]]
[[ප්‍රවර්ගය:Swedish-speaking Finns]]
[[ප්‍රවර්ගය:Finnish atheists]]
[[ප්‍රවර්ගය:Finnish bloggers]]
[[ප්‍රවර්ගය:University of Helsinki alumni]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[ප්‍රවර්ගය:1969 උපත්]]</text>
      <sha1>9vn5ym5x1uv0b1d8ayxgnofwrjzp78f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිරි ගුනසිංහ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16719</id>
    <revision>
      <id>790257</id>
      <parentid>593773</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T12:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29184-03</username>
        <id>78953</id>
      </contributor>
      <comment>/* පද්‍ය */</comment>
      <origin>790257</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18465" sha1="q96mq1t6w643z56xbijr61t2t6dj1e3" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව කලාකරු
| bgcolour      = #EEDD82
| name          = සිරි ගුනසිංහ
| image         = Siri-gunasinghe.JPG
| imagesize     = 200 px
| birthname     = බැරගම ආරච්චිගේ ශ්‍රියාරත්න ගුණසිංහ
|birth_date=1925 පෙබරවාරි 18
|death_date={{මරණ දින හා වයස|2017|05|25|1925|02|18|mf=y}}
| location      = ශ්‍රී ලංකාව  
| nationality   = ශ්‍රී ලාංකික
| field         = පද්‍ය කලාව, නවකතාකරණය, කලා විචාරය, කලා ඉතිහාසය, චිත්‍ර කලාව
| training      = [[සිලෝන් යුනිවර්සිටි කොලීජිය]] සහ පසුව [[ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය]]
| works         =  ''මස් ලේ නැති ඇට(1956)'', ''හෙවනැල්ල (1960)'', ''සත් සමුදුර (1968)'' සහ තවත් කෘති
| awards        = 
}}


'''සිරි ගුනසිංහ''' (1925 පෙබරවාරි 18 - 2017 මැයි 25) අග්‍රගණ්‍ය සිංහල කවියෙකි, නවකතාකරුවෙකි, කලා ඉතිහාසඥයෙකි, කලා විචාරකයෙකි. නිදහස් සිංහල කවියේ නැඟීම උදෙසා තීරණාත්මක කාර්ය භාරයක් ඉටු කළ ඔහු සිංහල භාෂාවේ ද්විරූපතාව අවම කරමින් කට වහරේ ව්‍යාකරණය ශාස්ත්‍රීය හා නිර්මාණාත්මක ලේඛනය සඳහා යොදාගැන්මේ පුරෝගාමියෙක් ද විය. එසේ ම ලේඛනයේ දී මූර්ධජ ණ සහ ළ අක්ෂර ඉවත ලූ ඔහු සිය නම භාවිත කළේ ගුණසිංහ වශයෙන් නො ව ගුනසිංහ වශයෙනි.

==මුල් සමය==
1925 පෙබරවාරි 18 වැනි දා ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ උපත ලද සිරි ගුනසිංහ මුලින් ගමේ බෞද්ධ විහාරස්ථානයේ භික්ෂූන් වහන්සේ විසින් පවත්වාගෙන යනු ලැබූ සිංහල පාසැලකින් ද අනතුරු ව රුවන්වැල්ල ප්‍රදේශයේ ද්විභාෂා පැසැලකින් ද, පසු ව ගාල්ල මහින්ද විද්‍යාලයෙන් ද පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබී ය.&lt;ref&gt;''Siri Gunasinghe felicitated: Legend of an epoch''&quot; Daily News, Wednesday, 7 April 2010. සිරි ගුනසිංහ සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාව ඉෂාරා ජයවර්ධන [http://www.dailynews.lk/2010/04/07/art01.asp]&lt;/ref&gt; මහින්ද විද්‍යාලයේ දී ඔහු සමග එක පෙළෙහි අධ්‍යාපනය ලද සිසුන් අතර පසු ව විශ්ව විද්‍යාල මහාචාර්යවරුන් බවට පත් වූ නන්දදාස කෝදාගොඩ, විනී විතාරණ,  සිරිමල් රණවැල්ල හා ධර්මසේන අරම්පත්ත ද කීර්තිමත් මාධ්‍යවේදියකු බවට පත් වූ එඩ්වින් ආරියදාස ද වූහ.&lt;ref&gt;''සමාජය විචාරපූර්වක නම් මාධ්‍යයට අන්තගාමී වෙන්න බැහැ'' - එඩ්වින් ආරියදාස සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාව, සිළුමිණ, 2007 දෙසැම්බර් 16, සාකච්ඡා සටහන සුනිල් මිහිඳුකුල [http://www.silumina.lk/punkalasa/20071216/_art.asp?fn=ar0712161] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110305221819/http://www.silumina.lk/punkalasa/20071216/_art.asp?fn=ar0712161 |date=2011-03-05 }}&lt;/ref&gt; ඉන් පසු (1942 දී ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය බවට පත් කෙරුණු) යුනිවර්සිටි කොලීජියට ඇතුළත් ව සංස්කෘත භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රථම පන්තියේ සාමර්ථ්‍යයක් සහිත ව ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය ලබා එහි ම සංස්කෘත පිළිබඳ කථිකාචාර්යවරයකු ලෙස සේවය කළේ ය. 

සංස්කෘත භාෂාව හැදෑරීම, තර්කනය හා සංවිධිතභාවය පිළිබඳ හැඟීමක් සිය කාර්යයන්ට ලබා දුන් බව ඔහු පසු කලෙක ආවර්ජනය කළේ ය.&lt;ref&gt;''Siri Gunasinghe felicitated: Legend of an epoch''&quot; Daily News, Wednesday, 7 April 2010. සිරි ගුනසිංහ සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාව ඉෂාරා ජයවර්ධන [http://www.dailynews.lk/2010/04/07/art01.asp]&lt;/ref&gt; එසේ ම ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය උත්සුකය පැරණි සම්භාව්‍ය චිත්‍ර කලාව වෙත හා කලා ඉතිහාසය වෙත ද යොමු විය.

==වෘත්තීය ජීවිතය== 
1970 වන තුරු (මුලින් ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය නමින් හැඳින්වුණු) [[පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය|පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ]] සේවය කළ ගුනසිංහ පේරාදෙණි ගුරුකුලය වශයෙන් ජනමාධ්‍ය විසින් නාමකරණය කෙරුණු සාහිත්‍යික, විචාරක හා ශාස්ත්‍රඥ ප්‍රවණතාවට අයත් ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් විය. 1970 සිට කැනඩාවේ පදිංචි ව සිටි ඔහු එවක පටන් එරට වික්ටෝරියා විශ්ව විද්‍යාලයෙහි කලා ඉතිහාසය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු ලෙස කටයුතු කළේ ය. සිරි ගුනසිංහ 2017 මැයි 25 දින අභාවප්‍රාප්ත විය. &lt;ref&gt;Prof. Siri Gunasinghe Passes Away [http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=21828] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915091323/http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=21828 |date=2017-09-15 }}&lt;/ref&gt;

==නිර්මාණකරණය, ලේඛනය හා විචාරය==
===පද්‍ය=== 
කවියකු වශයෙන් මෙන් ම විචාරකයකු ලෙස ද ඔහු මුල සිට ම කවිය පිළිබඳ රැඩිකල් අදහස් දරා සිටියේ ය. 1949 වසරේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ සිංහල සමිතිය ප්‍රකාශයට පත් කළ '''අරුණ''' සඟරාවෙහි ඇතුළත් වූ '''ආ පසුව''' නමැති පද්‍යය සහ 1951 දී එම සංගමය විසින් ම පළ කෙරුණු පියවර සඟරාවෙහි ඇතුළත් වූ '''ඊයේ සොඳුර''' නමැති පද්‍යය සිංහල භාෂාවෙන් පළ වූ නිසඳැස් හා නිදහස් පද්‍ය සම්ප්‍රදායේ සන්ධිස්ථාන විය. පසු ව මේ පැදි දෙක ද ඇතුළත් ව 1956 දී '''මස් ලේ නැති ඇට''' නමැති පද්‍ය සංග්‍රහය නිකුත් වූ අතර මෙය කරුණු කිහිපයක් නිසා විශාල ආන්දෝලනයන්ට තුඩු දුන්නේ ය. සාම්ප්‍රදායික ඡන්දස් ශාස්ත්‍රයට අනුකූල ව රචනා නොකිරීම, සිංහල සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායෙහි සුපුරුදු උපමා රූපක ආදිය බැහැර කොට සම්ප්‍රදායෙන් &quot;පිටස්තර&quot; උපමා ආදිය උපයෝගී කරගැනීම, මේ රචනාවන්ගෙන් ප්‍රකට වන ජීවන දෘෂ්ටිය පාරම්පරික සිංහල සංස්කෘතියට පටහැණි වීම යන චෝදනා මේ කෘතියෙහි විවේචකයෝ ඊට එල්ල කළහ.&lt;ref&gt;ධර්මදාස, කේ. එන්. ඕ, &quot;මස් ලේ නැති ඇට&quot; හා නූතන සිංහල කාව්‍යය, ගුනසිංහ, සිරි, මස් ලේ නැති ඇට, ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 1998. ISBN 955-20-2716-0 viii පිටුව&lt;/ref&gt; ඊට ප්‍රථම ජී. බී සේනානායක &quot;ගද්‍යයට ද පද්‍යයට ද අතර වන නිබන්ධ&quot; වශයෙන් හඳුන්වමින් මේ ස්වරූපයේ නිදහස් නිර්මාණ කිහිපයක් 1946 පළ කරන ලද පලිගැනීම නම් කෙටිකතා සංග්‍රහයට ඇතුළත් කළ ද &quot;නිසඳැස්&quot; යන පදය මුල් වරට පද්‍ය විශේෂයක් හැඳින්වීම සඳහා භාවිත කෙරුණේ සිරි ගුනසිංහගේ ''මස් ලේ නැති ඇට'' කෘතියේ පිට කවරයෙහි ය.

ඉන් පසු පළ වූ '''අබිනික්මන''' සහ '''රතු කැකුල''' යන පද්‍ය සංග්‍රහ දෙක මස් ලේ නැති ඇට කෘතියෙන් ආරම්භ වූ නිදහස් පද්‍ය ආකෘතිය මෙන් ම නව්‍ය අන්තර්ගතයන් ගවේෂණය කිරීමේ නැඹුරුව අතින් ද ඉදිරියට ගමන් කිරීමකි.

===පද්‍ය චිචාරය===
ගුනසිංහ 1950 දී The Observer Annual සඟරාවට ලියූ The New Note in Contemporary Sinhalese Poetry නමැති ලිපිය නූතන කාව්‍ය විචාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි. එහි දී ඔහු එවක ස්ථාපිත ව ද ජනප්‍රිය ව ද පැවති &quot;කොළඹ කවිය&quot; ක්‍රමානුකූල විවේචනයට පාත්‍ර කළ අතර එම ප්‍රවණතාවේ නිශේධාත්මක පැති පෙන්වා දුන්නේ ය.&lt;ref&gt;ධර්මදාස, කේ. එන්. ඕ, &quot;මස් ලේ නැති ඇට&quot; හා නූතන සිංහල කාව්‍යය, ගුනසිංහ, සිරි, මස් ලේ නැති ඇට, ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 1998. ISBN 955-20-2716-0 x පිටුව&lt;/ref&gt; මීට අමතර ව දිණමිණ පුවත් පතට සැපයූ සිංහල කවියේ අනාගතය&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, ''සිංහල කවියේ අනාගතය'', දිනමිණ, 1959 නොවැම්බර් 16&lt;/ref&gt;, නව ලේඛකයින්ගේ කවි&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, ''නව ලේඛකයින්ගේ කවි'', දිනමිණ අතිරේකය, 1962 පෙබරවාරි 5&lt;/ref&gt; වැනි ලිපි මගින් නව පරපුරේ කවීන් මුහුණ දෙන සම්ප්‍රදාය, නවීනත්වය, සංස්කෘතිය හා කලා නිර්මාණකරණය පිළිබඳ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් හෙතෙම අදහස් දැක්වී ය. &quot;සෑම අලුත් සංකල්පයක් ම සෑම අලුත් අත්දැකීමක් ම ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා අලුත් යෙදුමක් අවශ්‍ය බව&quot; කියා සිටි ඔහු සාහිත්‍යකරුවා අතීතයෙන් ලැබී ඇති සම්ප්‍රදායයන් ස්වල්පයෙන් තෘප්තිමත් වන්නේ නම් ඔහු &quot;සිය ක්ෂේත්‍රයෙන් විශාල කොටසක් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නෙකි&quot; යි සඳහන් කළේ ය.&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, වර්තමාන සිංහල සාහිත්‍යයේ භාෂාව, වීමංසා, 1966 අංක 9, 32-38 පිටු&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;ධර්මදාස, කේ. එන්. ඕ, &quot;මස් ලේ නැති ඇට&quot; හා නූතන සිංහල කාව්‍යය, ගුනසිංහ, සිරි, මස් ලේ නැති ඇට, ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 1998. ISBN 955-20-2716-0 x-xi පිටුවල උද්ධ්‍රැත ය.&lt;/ref&gt;

===නවකතා===
1960 වසරේ පළ කළ '''හෙවනැල්ල''' නවකතාව ද එවැනි ම ආන්දෝලනයක් ඇති කළේ ය. එහි වස්තු විෂය, භාෂා ශෛලිය හා තාක්ෂණය පිළිබඳ ප්‍රසාදාත්මක විචාර මෙන් ම විරෝධාත්මක විවේචන ද එක සේ පළ විය. මුල් ම වරට විඥානධාරා රීතිය සිංහල නවකතාවක් තුළ භාවිත වූයේ මෙහි දී බැව් සැලකේ.&lt;ref&gt;බාලසූරිය, සෝමරත්න, සංඥාපනය, ''හෙවනැල්ල'', සීමාසහිත ලේක් හවුස් ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් සමාගම, 1994. ISBN 955-552-099-2 xi පිටුව&lt;/ref&gt; හෙවනැල්ල නවකතාවේ දෙවැනි කොටස ලෙස රචිත '''මන්දාරම''' පළ වූයේ 1994 දී ය.&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, මන්දාරම, සීමාසහිත ලේක්හවුස් ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් සමාගම, කොළඹ, 1994. ISBN 955-552-101-8&lt;/ref&gt;

===චිත්‍ර කලාව, පොත් කවර හා රංග වස්ත්‍ර නිර්මාණය===
වියුක්ත චිත්‍ර ශිල්පියකු වූ ඔහු පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය තුළ පැවැත්වුණු චිත්‍ර ප්‍රදර්ශනවල දී සිය කෘති ප්‍රදර්ශනය කළ අතර එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රගේ මනමේ නාට්‍යය ඇතුළු විවිධ වේදිකා නාට්‍යවලට රංග වස්ත්‍ර නිර්මාණකරුවකු වශයෙන් සම්බන්ධ විය. ඔහුගේ චිත්‍ර ශිල්පී දක්ෂතා පොත් කවර නිර්මාපකයකු වශයෙන් විශාල කීර්තියක් අත් කර දීමට ද ඉවහල් විය. 

===චිත්‍රපට හා රූපවාහිනී අධ්‍යක්ෂණ===
විචාරක ප්‍රසාදය මෙන් ම සරසවි සම්මාන ගණනාවක් ද දිනූ [[සත් සමුදුර]] චිත්‍රපටය ඔහු අධ්‍යක්ෂණය කළ පළමු සහ එක ම සිනමා කෘතිය විය. පසු කලෙක '''ගුත්තිල කාව්‍යය''' සංගීතමය ටෙලි නාට්‍යයකට නඟා අධ්‍යක්ෂණය කළේ ය.

==කෘති==
===පද්‍ය===
*[[මස් ලේ නැති ඇට]] 
*අබිනික්මන
*රතු කැකුල
*UDAYA
	
===නවකතා===
*හෙවනැල්ල
*මන්දාරම
*මිරිඟුව ඇල්ලීම

===චිත්‍රපට===
*[[සත් සමුදුර]]

===ශාස්ත්‍රීය===
*[[චිරන්තන සම්ප්‍රදාය හා ප්‍රගතිය]]
*[[Masks of Ceylon]]
*[[Buddhist Paintings from Sri Lanka (Kandy Period)]]
* La Technique de la Peinture Indienne
* Sigiriya: Kassapa’s Homage to Beauty
* සීගිරිය: කාශ්‍යපගේ සෞන්දර්ය ප්‍රණාමය

==මූලාශ්‍ර==
&lt;!--See [[Wikipedia:Footnotes]] for an explanation of how to generate footnotes using the&lt;ref(erences/)&gt; tags--&gt;
{{Reflist|2}}

&lt;!-- Categories --&gt;
[[Category:1925 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:කවියන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:නවකතා රචකයින්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]

&lt;!-- Interwikis --&gt;</text>
      <sha1>q96mq1t6w643z56xbijr61t2t6dj1e3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790332</id>
      <parentid>790257</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anandawardhana</username>
        <id>244</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-29184-03|~2026-29184-03]] මගින් සිදුකල  [[Special:Diff/790257|790257]] සංශෝධනය අහෝසි කරන්න ([[User talk:~2026-29184-03|සාකච්ඡා]])</comment>
      <origin>790332</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18458" sha1="5r0s07s5r5m20sh61tod9e80zrqni6s" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව කලාකරු
| bgcolour      = #EEDD82
| name          = සිරි ගුනසිංහ
| image         = Siri-gunasinghe.JPG
| imagesize     = 200 px
| birthname     = බැරගම ආරච්චිගේ ශ්‍රියාරත්න ගුණසිංහ
|birth_date=1925 පෙබරවාරි 18
|death_date={{මරණ දින හා වයස|2017|05|25|1925|02|18|mf=y}}
| location      = ශ්‍රී ලංකාව  
| nationality   = ශ්‍රී ලාංකික
| field         = පද්‍ය කලාව, නවකතාකරණය, කලා විචාරය, කලා ඉතිහාසය, චිත්‍ර කලාව
| training      = [[සිලෝන් යුනිවර්සිටි කොලීජිය]] සහ පසුව [[ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය]]
| works         =  ''මස් ලේ නැති ඇට(1956)'', ''හෙවනැල්ල (1960)'', ''සත් සමුදුර (1968)'' සහ තවත් කෘති
| awards        = 
}}


'''සිරි ගුනසිංහ''' (1925 පෙබරවාරි 18 - 2017 මැයි 25) අග්‍රගණ්‍ය සිංහල කවියෙකි, නවකතාකරුවෙකි, කලා ඉතිහාසඥයෙකි, කලා විචාරකයෙකි. නිදහස් සිංහල කවියේ නැඟීම උදෙසා තීරණාත්මක කාර්ය භාරයක් ඉටු කළ ඔහු සිංහල භාෂාවේ ද්විරූපතාව අවම කරමින් කට වහරේ ව්‍යාකරණය ශාස්ත්‍රීය හා නිර්මාණාත්මක ලේඛනය සඳහා යොදාගැන්මේ පුරෝගාමියෙක් ද විය. එසේ ම ලේඛනයේ දී මූර්ධජ ණ සහ ළ අක්ෂර ඉවත ලූ ඔහු සිය නම භාවිත කළේ ගුණසිංහ වශයෙන් නො ව ගුනසිංහ වශයෙනි.

==මුල් සමය==
1925 පෙබරවාරි 18 වැනි දා ශ්‍රී ලංකාවේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ උපත ලද සිරි ගුනසිංහ මුලින් ගමේ බෞද්ධ විහාරස්ථානයේ භික්ෂූන් වහන්සේ විසින් පවත්වාගෙන යනු ලැබූ සිංහල පාසැලකින් ද අනතුරු ව රුවන්වැල්ල ප්‍රදේශයේ ද්විභාෂා පැසැලකින් ද, පසු ව ගාල්ල මහින්ද විද්‍යාලයෙන් ද පාසැල් අධ්‍යාපනය ලැබී ය.&lt;ref&gt;''Siri Gunasinghe felicitated: Legend of an epoch''&quot; Daily News, Wednesday, 7 April 2010. සිරි ගුනසිංහ සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාව ඉෂාරා ජයවර්ධන [http://www.dailynews.lk/2010/04/07/art01.asp]&lt;/ref&gt; මහින්ද විද්‍යාලයේ දී ඔහු සමග එක පෙළෙහි අධ්‍යාපනය ලද සිසුන් අතර පසු ව විශ්ව විද්‍යාල මහාචාර්යවරුන් බවට පත් වූ නන්දදාස කෝදාගොඩ, විනී විතාරණ,  සිරිමල් රණවැල්ල හා ධර්මසේන අරම්පත්ත ද කීර්තිමත් මාධ්‍යවේදියකු බවට පත් වූ එඩ්වින් ආරියදාස ද වූහ.&lt;ref&gt;''සමාජය විචාරපූර්වක නම් මාධ්‍යයට අන්තගාමී වෙන්න බැහැ'' - එඩ්වින් ආරියදාස සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාව, සිළුමිණ, 2007 දෙසැම්බර් 16, සාකච්ඡා සටහන සුනිල් මිහිඳුකුල [http://www.silumina.lk/punkalasa/20071216/_art.asp?fn=ar0712161] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110305221819/http://www.silumina.lk/punkalasa/20071216/_art.asp?fn=ar0712161 |date=2011-03-05 }}&lt;/ref&gt; ඉන් පසු (1942 දී ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය බවට පත් කෙරුණු) යුනිවර්සිටි කොලීජියට ඇතුළත් ව සංස්කෘත භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රථම පන්තියේ සාමර්ථ්‍යයක් සහිත ව ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය ලබා එහි ම සංස්කෘත පිළිබඳ කථිකාචාර්යවරයකු ලෙස සේවය කළේ ය. 

සංස්කෘත භාෂාව හැදෑරීම, තර්කනය හා සංවිධිතභාවය පිළිබඳ හැඟීමක් සිය කාර්යයන්ට ලබා දුන් බව ඔහු පසු කලෙක ආවර්ජනය කළේ ය.&lt;ref&gt;''Siri Gunasinghe felicitated: Legend of an epoch''&quot; Daily News, Wednesday, 7 April 2010. සිරි ගුනසිංහ සමග සම්මුඛ සාකච්ඡාව ඉෂාරා ජයවර්ධන [http://www.dailynews.lk/2010/04/07/art01.asp]&lt;/ref&gt; එසේ ම ඔහුගේ ශාස්ත්‍රීය උත්සුකය පැරණි සම්භාව්‍ය චිත්‍ර කලාව වෙත හා කලා ඉතිහාසය වෙත ද යොමු විය.

==වෘත්තීය ජීවිතය== 
1970 වන තුරු (මුලින් ලංකා විශ්ව විද්‍යාලය නමින් හැඳින්වුණු) [[පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලය|පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලයේ]] සේවය කළ ගුනසිංහ පේරාදෙණි ගුරුකුලය වශයෙන් ජනමාධ්‍ය විසින් නාමකරණය කෙරුණු සාහිත්‍යික, විචාරක හා ශාස්ත්‍රඥ ප්‍රවණතාවට අයත් ප්‍රමුඛ චරිතයක් බවට පත් විය. 1970 සිට කැනඩාවේ පදිංචි ව සිටි ඔහු එවක පටන් එරට වික්ටෝරියා විශ්ව විද්‍යාලයෙහි කලා ඉතිහාසය පිළිබඳ මහාචාර්යවරයකු ලෙස කටයුතු කළේ ය. සිරි ගුනසිංහ 2017 මැයි 25 දින අභාවප්‍රාප්ත විය. &lt;ref&gt;Prof. Siri Gunasinghe Passes Away [http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=21828] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915091323/http://www.ceylontoday.lk/print20170401CT20170630.php?id=21828 |date=2017-09-15 }}&lt;/ref&gt;

==නිර්මාණකරණය, ලේඛනය හා විචාරය==
===පද්‍ය=== 
කවියකු වශයෙන් මෙන් ම විචාරකයකු ලෙස ද ඔහු මුල සිට ම කවිය පිළිබඳ රැඩිකල් අදහස් දරා සිටියේ ය. 1949 වසරේ ලංකා විශ්ව විද්‍යාලයේ සිංහල සමිතිය ප්‍රකාශයට පත් කළ '''අරුණ''' සඟරාවෙහි ඇතුළත් වූ '''ආ පසුව''' නමැති පද්‍යය සහ 1951 දී එම සංගමය විසින් ම පළ කෙරුණු පියවර සඟරාවෙහි ඇතුළත් වූ '''ඊයේ සොඳුර''' නමැති පද්‍යය සිංහල භාෂාවෙන් පළ වූ නිසඳැස් හා නිදහස් පද්‍ය සම්ප්‍රදායේ සන්ධිස්ථාන විය. පසු ව මේ පැදි දෙක ද ඇතුළත් ව 1956 දී '''මස් ලේ නැති ඇට''' නමැති පද්‍ය සංග්‍රහය නිකුත් වූ අතර මෙය කරුණු කිහිපයක් නිසා විශාල ආන්දෝලනයන්ට තුඩු දුන්නේ ය. සාම්ප්‍රදායික ඡන්දස් ශාස්ත්‍රයට අනුකූල ව රචනා නොකිරීම, සිංහල සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායෙහි සුපුරුදු උපමා රූපක ආදිය බැහැර කොට සම්ප්‍රදායෙන් &quot;පිටස්තර&quot; උපමා ආදිය උපයෝගී කරගැනීම, මේ රචනාවන්ගෙන් ප්‍රකට වන ජීවන දෘෂ්ටිය පාරම්පරික සිංහල සංස්කෘතියට පටහැණි වීම යන චෝදනා මේ කෘතියෙහි විවේචකයෝ ඊට එල්ල කළහ.&lt;ref&gt;ධර්මදාස, කේ. එන්. ඕ, &quot;මස් ලේ නැති ඇට&quot; හා නූතන සිංහල කාව්‍යය, ගුනසිංහ, සිරි, මස් ලේ නැති ඇට, ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 1998. ISBN 955-20-2716-0 viii පිටුව&lt;/ref&gt; ඊට ප්‍රථම ජී. බී සේනානායක &quot;ගද්‍යයට ද පද්‍යයට ද අතර වන නිබන්ධ&quot; වශයෙන් හඳුන්වමින් මේ ස්වරූපයේ නිදහස් නිර්මාණ කිහිපයක් 1946 පළ කරන ලද පලිගැනීම නම් කෙටිකතා සංග්‍රහයට ඇතුළත් කළ ද &quot;නිසඳැස්&quot; යන පදය මුල් වරට පද්‍ය විශේෂයක් හැඳින්වීම සඳහා භාවිත කෙරුණේ සිරි ගුනසිංහගේ ''මස් ලේ නැති ඇට'' කෘතියේ පිට කවරයෙහි ය.

ඉන් පසු පළ වූ '''අබිනික්මන''' සහ '''රතු කැකුල''' යන පද්‍ය සංග්‍රහ දෙක මස් ලේ නැති ඇට කෘතියෙන් ආරම්භ වූ නිදහස් පද්‍ය ආකෘතිය මෙන් ම නව්‍ය අන්තර්ගතයන් ගවේෂණය කිරීමේ නැඹුරුව අතින් ද ඉදිරියට ගමන් කිරීමකි.

===පද්‍ය චිචාරය===
ගුනසිංහ 1950 දී The Observer Annual සඟරාවට ලියූ The New Note in Contemporary Sinhalese Poetry නමැති ලිපිය නූතන කාව්‍ය විචාරයේ වැදගත් සන්ධිස්ථානයකි. එහි දී ඔහු එවක ස්ථාපිත ව ද ජනප්‍රිය ව ද පැවති &quot;කොළඹ කවිය&quot; ක්‍රමානුකූල විවේචනයට පාත්‍ර කළ අතර එම ප්‍රවණතාවේ නිශේධාත්මක පැති පෙන්වා දුන්නේ ය.&lt;ref&gt;ධර්මදාස, කේ. එන්. ඕ, &quot;මස් ලේ නැති ඇට&quot; හා නූතන සිංහල කාව්‍යය, ගුනසිංහ, සිරි, මස් ලේ නැති ඇට, ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 1998. ISBN 955-20-2716-0 x පිටුව&lt;/ref&gt; මීට අමතර ව දිණමිණ පුවත් පතට සැපයූ සිංහල කවියේ අනාගතය&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, ''සිංහල කවියේ අනාගතය'', දිනමිණ, 1959 නොවැම්බර් 16&lt;/ref&gt;, නව ලේඛකයින්ගේ කවි&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, ''නව ලේඛකයින්ගේ කවි'', දිනමිණ අතිරේකය, 1962 පෙබරවාරි 5&lt;/ref&gt; වැනි ලිපි මගින් නව පරපුරේ කවීන් මුහුණ දෙන සම්ප්‍රදාය, නවීනත්වය, සංස්කෘතිය හා කලා නිර්මාණකරණය පිළිබඳ ගැටලු සම්බන්ධයෙන් හෙතෙම අදහස් දැක්වී ය. &quot;සෑම අලුත් සංකල්පයක් ම සෑම අලුත් අත්දැකීමක් ම ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා අලුත් යෙදුමක් අවශ්‍ය බව&quot; කියා සිටි ඔහු සාහිත්‍යකරුවා අතීතයෙන් ලැබී ඇති සම්ප්‍රදායයන් ස්වල්පයෙන් තෘප්තිමත් වන්නේ නම් ඔහු &quot;සිය ක්ෂේත්‍රයෙන් විශාල කොටසක් ප්‍රතික්ෂේප කරන්නෙකි&quot; යි සඳහන් කළේ ය.&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, වර්තමාන සිංහල සාහිත්‍යයේ භාෂාව, වීමංසා, 1966 අංක 9, 32-38 පිටු&lt;/ref&gt;,&lt;ref&gt;ධර්මදාස, කේ. එන්. ඕ, &quot;මස් ලේ නැති ඇට&quot; හා නූතන සිංහල කාව්‍යය, ගුනසිංහ, සිරි, මස් ලේ නැති ඇට, ඇස්. ගොඩගේ සහ සහෝදරයෝ, කොළඹ, 1998. ISBN 955-20-2716-0 x-xi පිටුවල උද්ධ්‍රැත ය.&lt;/ref&gt;

===නවකතා===
1960 වසරේ පළ කළ '''හෙවනැල්ල''' නවකතාව ද එවැනි ම ආන්දෝලනයක් ඇති කළේ ය. එහි වස්තු විෂය, භාෂා ශෛලිය හා තාක්ෂණය පිළිබඳ ප්‍රසාදාත්මක විචාර මෙන් ම විරෝධාත්මක විවේචන ද එක සේ පළ විය. මුල් ම වරට විඥානධාරා රීතිය සිංහල නවකතාවක් තුළ භාවිත වූයේ මෙහි දී බැව් සැලකේ.&lt;ref&gt;බාලසූරිය, සෝමරත්න, සංඥාපනය, ''හෙවනැල්ල'', සීමාසහිත ලේක් හවුස් ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් සමාගම, 1994. ISBN 955-552-099-2 xi පිටුව&lt;/ref&gt; හෙවනැල්ල නවකතාවේ දෙවැනි කොටස ලෙස රචිත '''මන්දාරම''' පළ වූයේ 1994 දී ය.&lt;ref&gt;ගුනසිංහ, සිරි, මන්දාරම, සීමාසහිත ලේක්හවුස් ඉන්වෙස්ට්මන්ට්ස් සමාගම, කොළඹ, 1994. ISBN 955-552-101-8&lt;/ref&gt;

===චිත්‍ර කලාව, පොත් කවර හා රංග වස්ත්‍ර නිර්මාණය===
වියුක්ත චිත්‍ර ශිල්පියකු වූ ඔහු පේරාදෙණිය විශ්ව විද්‍යාලය තුළ පැවැත්වුණු චිත්‍ර ප්‍රදර්ශනවල දී සිය කෘති ප්‍රදර්ශනය කළ අතර එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රගේ මනමේ නාට්‍යය ඇතුළු විවිධ වේදිකා නාට්‍යවලට රංග වස්ත්‍ර නිර්මාණකරුවකු වශයෙන් සම්බන්ධ විය. ඔහුගේ චිත්‍ර ශිල්පී දක්ෂතා පොත් කවර නිර්මාපකයකු වශයෙන් විශාල කීර්තියක් අත් කර දීමට ද ඉවහල් විය. 

===චිත්‍රපට හා රූපවාහිනී අධ්‍යක්ෂණ===
විචාරක ප්‍රසාදය මෙන් ම සරසවි සම්මාන ගණනාවක් ද දිනූ [[සත් සමුදුර]] චිත්‍රපටය ඔහු අධ්‍යක්ෂණය කළ පළමු සහ එක ම සිනමා කෘතිය විය. පසු කලෙක '''ගුත්තිල කාව්‍යය''' සංගීතමය ටෙලි නාට්‍යයකට නඟා අධ්‍යක්ෂණය කළේ ය.

==කෘති==
===පද්‍ය===
*[[මස් ලේ නැති ඇට]] 
*අබිනික්මන
*රතු කැකුල
	
===නවකතා===
*හෙවනැල්ල
*මන්දාරම
*මිරිඟුව ඇල්ලීම

===චිත්‍රපට===
*[[සත් සමුදුර]]

===ශාස්ත්‍රීය===
*[[චිරන්තන සම්ප්‍රදාය හා ප්‍රගතිය]]
*[[Masks of Ceylon]]
*[[Buddhist Paintings from Sri Lanka (Kandy Period)]]
* La Technique de la Peinture Indienne
* Sigiriya: Kassapa’s Homage to Beauty
* සීගිරිය: කාශ්‍යපගේ සෞන්දර්ය ප්‍රණාමය

==මූලාශ්‍ර==
&lt;!--See [[Wikipedia:Footnotes]] for an explanation of how to generate footnotes using the&lt;ref(erences/)&gt; tags--&gt;
{{Reflist|2}}

&lt;!-- Categories --&gt;
[[Category:1925 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:කවියන්]]
[[ප්‍රවර්ගය:නවකතා රචකයින්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලාංකික බෞද්ධයෝ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ලාංකික සිංහලයෝ]]

&lt;!-- Interwikis --&gt;</text>
      <sha1>5r0s07s5r5m20sh61tod9e80zrqni6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>කුමාර් සංගක්කාර</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24091</id>
    <revision>
      <id>790319</id>
      <parentid>789592</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T00:04:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58864" sha1="18s5bfmslgkv8x3ti8vyumpds8m5my7" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ක්‍රිකට්ක්‍රීඩකයා චරිතාපදානය
|          playername = කුමාර් සංගක්කාර
|             country = ශ්‍රී ලංකාව
|             country_adj = ශ්‍රී ලංකා
|            fullname = කුමාර් චොක්ශානද සංගක්කාර
|               image = Kumar Sangakkara bat in hand.JPG
|             caption =

|            nickname = සංගා {{!}} GOAT of Cricket (GOAT යනු Greatest Of All Time එනම් සදාකාලිකවම ශ්‍රේෂ්ඨ)
|              living = true
|          dayofbirth = 27
|        monthofbirth = 10
|         yearofbirth = 1977
|        placeofbirth = [[මාතලේ]]
|      countryofbirth = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
|               height= මීටර් 1.78    
|             batting = වමත්
|             bowling = දකුණත් [[පිට දඟ|පා දඟ]]
|                role = [[කඩුළු රකින්නා]], පිතිකරු
|       international = true
|       testdebutdate =ජූලි 20 
|       testdebutyear = 2000
|    testdebutagainst = දකුණු අප්‍රිකාව
|             testcap = 84
|        lasttestdate = ජනවාරි 3-7

|        lasttestyear = 2015
|     lasttestagainst = නවසීලන්තය
|        odidebutdate = ජූලි 5
|        odidebutyear = 2000
|     odidebutagainst = පකිස්ථානය
|              odicap = 93
|         lastodidate = මාර්තු 18
|         lastodiyear = 2015
|      lastodiagainst = දකුණු අප්‍රිකාව 
|            odishirt = 11
|               club1 = [[නොන්ඩෙස්ක්‍රිප්ට්ස් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|එන්සීසී]]
|               year1 = 1997–වර්තමානය
|               club2 = [[කිංග්ස් XI පංජාබ්]]
|               year2 = 2008–2010
|               club3 = [[වොර්වික්ෂයර් ප්‍රාන්ත ක්‍රිකට් ක්‍රීඩා සංගමය|වෝර්වික්ෂයර්]]
|               year3 = 2007
|               club4 = [[ඩෙකෑන් චාර්ජර්ස්]]
|               year4 = 2011
|               club5 = [[සරේ ප්‍රාන්ත පිළ]]
|               year5 = 2015–වර්තමානය
|             columns = 4
|             column1 = [[ටෙස්ට් ක්‍රිකට්|ටෙස්ට්]] තරග
|            matches1 = 130
|               runs1 = 12,203
|            bat avg1 = 58.66
|           100s/50s1 = 38/51
|          top score1 = 319
|         deliveries1 = 84
|            wickets1 = 0
|           bowl avg1 = –
|            fivefor1 = –
|             tenfor1 = –
|       best bowling1 = –
|  catches/stumpings1 = 178/20
|             column2 = [[එක් දින ජාත්‍යන්තරය|එදිජා]]
|            matches2 = 404
|               runs2 = 14,234
|            bat avg2 = 41.98
|           100s/50s2 = 25/93
|          top score2 = 169
|         deliveries2 = –
|            wickets2 = –
|           bowl avg2 = –
|            fivefor2 = –
|             tenfor2 = –
|       best bowling2 = –
|  catches/stumpings2 = 402/99
|             column3 = [[පළමු-පෙල ක්‍රිකට්|පපෙ]]
|            matches3 = 230
|               runs3 = 17,829
|            bat avg3 = 51.07
|           100s/50s3 = 52/76
|          top score3 = 319
|         deliveries3 = 246
|            wickets3 = 1
|           bowl avg3 = 150.00
|            fivefor3 = 0
|             tenfor3 = 0
|       best bowling3 = 1/13
|  catches/stumpings3 = 347/33
|             column4 = [[ලැයිස්තු ඒ ක්‍රිකට්|ලැඒ]]
|            matches4 = 504
|               runs4 = 18,141
|            bat avg4 = 42.68
|           100s/50s4 = 34/114
|          top score4 = 169
|         deliveries4 = –
|            wickets4 = –
|           bowl avg4 = –
|            fivefor4 = –
|             tenfor4 = –
|       best bowling4 = –
|  catches/stumpings4 = 506/124
|                date = 11 ජුනි
|                year = 2015
|              source = http://www.espncricinfo.com/srilanka/content/player/50710.html ඊඑස්පීඑන්ක්‍රික්ඉන්ෆෝ
|Caption=කුමාර් සංගක්කාර වර්ෂ 2012දී ICC සම්මාන උළෙලේදී  වසරේ ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා, වසරේ ටෙස්ට් ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා සහ ලොව ජනප්‍රියම ක්‍රිකට් ක්‍රීඩකයා යන සම්මාන ත්‍රිත්වයෙන් පිදුම් ලැබූ අවස්තාව.}}

'''[[කුමාර්]] සංගක්කාර''' (උපත 27 ඔක්තෝම්බර් 1977, [[මාතලේ]], ශ්‍රී ලංකාව) යනු [[ශ්‍රී ලංකා ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම]]හි සාමාජිකයෙක් මෙන්ම හිටපු නායකයාද වේ. ඔහු මුල් පෙළ වමත් පිතිකරුවෙකි. ඔහු කඩුළු රකින්නා හා මුල් පෙළ පිතිකරුවෙක් ලෙස ක්‍රීඩා කිරීමට පුරුදුව සිටියත්, ටෙස්ට් ක්‍රීඩාවේ කඩුළු රැකීමෙන් ඉවත්වීමත් සමගම ඔහුගේ පිතිකරණයේ සැලකිය යුතු වෙනසක් ඇති විය. ඔහුගේ ක්‍රීඩා දිවියේ අවස්ථා කීපයකදිම ලොව අංක 1 ටෙස්ට් පිතිකරු බවට පත් වීමට ඔහුට හැකි විය.&lt;ref&gt;http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/489668.html&lt;/ref&gt; ලෝක කුසලානයේදි ඉන්දියාවට එරෙහිව ලද පරාජයත් සමගම ඔහු නායකත්වයෙන් ඉවත් විය. ඩොනල්ඩ් බ්‍රැඩ්මන් ට(12)  පසුව ලොව වැඩිම ටෙස්ට් ද්විතව ශතක ගණනක් රැස්කර ඇත්තේ සංගක්කාර (11) වේ. ඔහු සිය 11වන ටෙස්ට් ද්විත්ව ශතකය 2015 ජනවාරි  4 දින නවසීලන්තයෙ වෙලින්ටන් හිදී [[නවසීලන්ත ජාතික ක්‍රිකට් කණ්ඩායම|නවසීලන්තයට]] ඒරෙහිව ලබාගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;http://uk.eurosport.yahoo.com/22102011/63/sangakkara-hits-double-century.html&lt;/ref&gt;

==මුල් කාලය==
කුමාරි වෙදආරච්චි චොක්ශන්ද්‍රා මුදලිගේ සහ චොක්ශාන්ද වෙදාඅරච්චි සංගක්කාරට දාව 1977දී [[මාතලේ]] දී කුමාර සංගක්කාර උපත ලබන ලදි. සංගක්කාර ඔහුගේ මූලික හා ද්වීතීක අධ්‍යාපනය ලැබුවේ [[නුවර]] නගරයේ තිබෙන ප්‍රමුඛතම පාසලක් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාංගනයක් (අස්ගිරිය ක්‍රීඩාංගණය) හිමි ලෝකයේ එකම පාසල වන ත්‍රිත්ව විද්‍යාලයෙනි. වරක් ඔහු වසරේ විශිෂ්ඨම ශිෂ්‍යයාට පිරිනමන The Ryde Gold Medal සම්මානයෙන්ද පිදුම් ලැබීය.&lt;ref name=teacher/&gt; 1996 වසරේ පාසලේ ප්‍රධාන ශිෂ්‍ය නායක දූරය දැරීමටද ඔහුට හැකි විය. සංගක්කාර පාසල් සමයේදී ක්‍රිකට් හා ටෙනිස් ක්‍රීඩා සඳහා විශේෂ දක්ෂතාවක් පෙන්වූ අතර ඒ හේතුවෙන් වරක් පාසලේ එවකට විදුහල්පතිව සිටි ලෙනාඩ් ද අල්විස් මහතා විසින් සංගක්කාරගේ මවට ඔහුව ක්‍රිකට් ක්‍රීඩාවෙන්ම ඉහලට යවන ලෙසද ඉල්ලීමක්ද කොට ඇත.&lt;ref name=teacher&gt;[http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 Cricket world.com | ''Principal Delighted With Former Student Sangakkara''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} retrieved 3 March 2008 {{Wayback | url=http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071202092104/http://www.cricketworld.com/sri_lanka/article/?aid=12329 |date=2007-12-02 }} &lt;!-- Bot retrieved archive --&gt; | date=20071202092104}&lt;/ref&gt; මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන සිටී.2015 ලෝක කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .
== ආශ්‍රිත==	
මොහු පිලිබඳ අමුතුවෙන් සඳහන් කිරීම අනවශ්‍යය.මේ වන විට ලොව හොදම පිතිකරුවන් අතරින් පෙරමුණ ගෙන කුසලානයේදී තරග හතරකදී පිට පිට ශතක 4 ක් වාර්තා කරමින් , ක්‍රිකට් වාර්තා පොත  මෙතෙක් සටහන් නොවූ කඩ ඉමක් කරා ගෙනයාමට සමත්ව සිටී .</text>
      <sha1>18s5bfmslgkv8x3ti8vyumpds8m5my7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වින්ඩෝස් විස්ටා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31015</id>
    <revision>
      <id>790301</id>
      <parentid>250887</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T17:01:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Geoffroi</username>
        <id>75294</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Windows Vista.png]] → [[File:Windows Vista Spanish.png]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · forgot to add prefix &quot;Spanish&quot;</comment>
      <origin>790301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9273" sha1="gcs6nno1vg1y5p67j9wo042wxbmfv16" xml:space="preserve">{{Infobox OS version
| name                = වින්ඩෝස් විස්ටා
| family              = මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස්
| logo                = Windows Vista logo.svg.png
| screenshot          = Windows Vista Spanish.png
| caption             = වින්ඩෝස් විස්ටා අවසාන සංස්කරණයෙහි තිරරූපකයක්
| developer           = මයික්‍රොසොෆ්ට් සංස්ථාව
| website             = [http://windows.microsoft.com/en-US/windows-vista/products/home නිල වෙබ්අඩවිය]
| source_model        = [[Closed source software|නිමවූ මූලාශ්‍ර]] / [[බෙදනලද මූලාශ්‍ර]]
| license             = [[Software license agreement|EULA]]
| supported_platforms = [[IA-32]], [[x86-64]]
| preceded_by         = [[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]]
| succeeded_by        = [[වින්ඩෝස් 7]]
| kernel_type         = [[Hybrid kernel|දෙමුහුන්]]
| updatemodel         = [[වින්ඩෝස් නවීකරණය]], [[වින්ඩෝස් සර්වර් නවීකරණ සේවා]], [[System Center Configuration Manager|SCCM]]
| first_release_date  = &lt;!-- Leave this date alone—November 8, 2006, is the correct release date. --&gt;
'''[[Software release life cycle#RTM|RTM]]:''' November 8, 2006;&lt;br&gt;'''Vol. Lic.:''' November 30, 2006;&lt;br&gt;'''Retail:''' January 30, 2007
| first_release_url   = http://www.microsoft.com/presspass/features/2006/nov06/11-08VistaRTM.mspx
| release_version     = 6.0 (Build 6002: සේවා ඇහුරුම 2)
| release_date        = {{Start date and age|2009|04|28}}
| release_url         = http://windowsteamblog.com/blogs/windowsvista/archive/2009/04/28/windows-vista-sp2-rtm-windows-vista-sp1-blocker-tool-removed.aspx
| support_status      = මුඛ්‍යධාරා සහය 2012 අප්‍රේල් 10 දක්වා.&lt;br&gt;සේවා ඇහුරුම 1 සහයදක්වයි 2011 ජූලි 12 දක්වා.&lt;br&gt;දීර්ඝ කල සහය 2017 නොවැම්බර් 4 දක්වා.
&lt;ul&gt;
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා හී ප්‍රවර්ධනය]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් කලමනාකරණ ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් ආරක්ෂක හා අනතුරු නැති ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් තාක්ෂණික ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා I/O තාක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා ජාලකරණ තාක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල ඉවත්කෙරූ ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා සංස්කරණ]]
&lt;/ul&gt;
| date                = January 2009 &lt;!-- approximate date of template insertion for dating hidden maintenance categories --&gt;
}}

'''වින්ඩෝස් විස්ටා''' යනු [[පෞද්ගලික පරිගණක (PC)|පෞද්ගලික පරිගණක]]වල භාවිතය සදහා [[මයික්‍රොසොෆ්ට්]] සමාගම විසින් කිහිප වතාවක්ම වෙනස්කම් කෙරෑ පසු වෙලදපලට නිකුත් කරන   ලද තවත් එක් ප්‍රධාන [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]යකි. 2005 ජූලි 22 දින මෙය ප්‍රකාශනය  කිරීමට පෙර &quot;Longhorn&quot; යන [[සංකේත නාමය|සංකේත නාමයෙන්]] හදුන්වන ලදී. 2006 නොවැම්බර්   8 වන විට මෙහි ප්‍රවර්ධන කටයුතු අවසාන  වීමත් සමග 2007 ජනවාරි 30 වන දින ලෝකයේ සෑම රටකටම පාහේ තමන්ගේ [[පරිගණකය|පරිගණකවල]] භාවිතාකිරීමට හැකි වන පරිදි වින්ඩෝස් විස්ටා නිකුත් කෙරිණි.

මෙය [[මයික්‍රොසොෆ්ට්]] වෙබ් අඩවිය මගින් මිලදී ගැනීම හා ඉන්පසු   අවපතනය කරගැනීම කල හැක.

[[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]] හදුන්වා දීමෙන් අවුරුදු 5 කට පමණ පසු වින්ඩෝස්   විස්ටා හදුන්වාදෙන ලදී. වින්ඩෝස් විස්ටාට පසුව ආ [[වින්ඩෝස් 7]] මගින් වින්ඩෝස් විස්ටා [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]ය සාරථක කරන ලදී.

== වින්ඩෝස් විස්ටා හි ප්‍රවර්ධනය ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා හී ප්‍රවර්ධනය}}
2001 මැයි මාසයේදී [[සංකේත නාමය]] වන ''Longhorn'' නමින් [[මයික්‍රොසොෆ්ට්]] සමාගම තම නවතම [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]ය වන වින්ඩෝස් විස්ටාවල ප්‍රවර්ධන  කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.

== නව සහ වෙනස්වුණු ලක්ෂණ ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් ලක්ෂණ}}

== ඉවත් කෙරූ  ලක්ෂණ ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා වල ඉවත්කෙරූ ලක්ෂණ}}
[[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]]වල සමහර විශේෂිත වූ ලක්ෂණ සහ [[සංරචක]] වින්ඩෝස් විස්ටා මගින් [[ප්‍රතිස්ථාපනය]] කිරීම හෝ ඉවත් කිරීම කරන ලදී, උදාහරණ ලෙස [[වින්ඩෝස් ගවේශකය|වින්ඩෝස් ගවේශකයෙහි]] ලක්ෂණ, [[බහුමාධ්‍ය]] ලක්ෂණ, ජාලකරණ ආශ්‍රිත ශ්‍රිතීයතාව, [[වින්ඩෝස් පනිවුඩකරු]], NTඋපස්ථ  යන අංග ගත හැක. තවද [[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]] [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]යේ අඩංගු වූ &quot;Luna&quot; [[දෘෂ්‍යමාන මෝස්තර]]යද වින්ඩෝස් විස්ටාවල අඩංගු කොට නැත. ''දෘඩාංග පැතිකඩ'' (Hardware profiles) ආරම්භක නැගීම් ලක්ෂණයද වින්ඩෝස් විස්ටා [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]යෙන් ඉවත් කරන ලදී.

== සංස්කරණ ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා සංස්කරණ}}
වින්ඩෝස් විස්ටා සංස්කරණ අටකින් යුතුව බෙදාහරින ලදී.

== දෘශ්‍යමාන මෝස්තර ==
වින්ඩෝස් විස්ටා සතුව විශේෂ [[දෘශ්‍යමාන මෝස්තර]] 4 ක් ඇත.
; [[වින්ඩෝස් ගගන]]:

; වින්ඩෝස් විස්ටා සම්මත:

; වින්ඩෝස් විස්ටා භාස්මික:

; වින්ඩෝස් සම්මත:

== දෘඩාංග අවශ්‍යතා ==
{|  class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 1em auto 1em auto; text-align:center;&quot;
|+ වින්ඩෝස් විස්ටා පද්ධති අවශ්‍යතා
|-
! width=20% | 
! width=40% | විස්ටා සදහා සුදුසු
! width=80% | විස්ටා සදහා ඉතාමත් සුදුසු
|-
![[Central processing unit|සකසනය]]
| 800&amp;nbsp;MHz
| 1&amp;nbsp;GHz{{ref|1|1}}
|-
![[Random Access Memory|මතකය]]
| 512&amp;nbsp;MB
| 1&amp;nbsp;GB
|-
!Graphics card
| [[DirectX]] 9.0 capable
| [[DirectX]] 9.0 capable and [[Windows Display Driver Model|WDDM]] 1.0 driver support
|-
!Graphics memory
| 32 MB
| 128 MB
|-
![[Hard disk drive|HDD]] ප්‍රමාණය
| 20&amp;nbsp;GB
| 40&amp;nbsp;GB
|-
!HDD නිදහස් ඉඩ
|colspan = &quot;2&quot; | 15&amp;nbsp;GB
|-
!අනෙකුත් උපාංග
|colspan = &quot;2&quot; | [[DVD-ROM]]
|-
|}

{{මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් පෙළපත}}

[[ප්‍රවර්ගය:මෙහෙයුම් පද්ධති]]
[[ප්‍රවර්ගය:වින්ඩෝස් විස්ටා]]
[[ප්‍රවර්ගය:වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධති]]</text>
      <sha1>gcs6nno1vg1y5p67j9wo042wxbmfv16</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790302</id>
      <parentid>790301</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T17:30:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>Copyright violation; see [[:c:COM:Licensing|Commons:Licensing]] ([[:c:COM:CSD#F1|F1]]), හේතුව ලෙස දක්වා [[c:User:Elcobbola|Elcobbola]] විසින් [[c:File:Windows_Vista_Spanish.png|Windows_Vista_Spanish.png]] ගොනුව මකාදමා ඇත.</comment>
      <origin>790302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9247" sha1="hk8z6qvao8wxnz5mihguo26l7aw1hi9" xml:space="preserve">{{Infobox OS version
| name                = වින්ඩෝස් විස්ටා
| family              = මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස්
| logo                = Windows Vista logo.svg.png
| screenshot          =
| caption             = වින්ඩෝස් විස්ටා අවසාන සංස්කරණයෙහි තිරරූපකයක්
| developer           = මයික්‍රොසොෆ්ට් සංස්ථාව
| website             = [http://windows.microsoft.com/en-US/windows-vista/products/home නිල වෙබ්අඩවිය]
| source_model        = [[Closed source software|නිමවූ මූලාශ්‍ර]] / [[බෙදනලද මූලාශ්‍ර]]
| license             = [[Software license agreement|EULA]]
| supported_platforms = [[IA-32]], [[x86-64]]
| preceded_by         = [[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]]
| succeeded_by        = [[වින්ඩෝස් 7]]
| kernel_type         = [[Hybrid kernel|දෙමුහුන්]]
| updatemodel         = [[වින්ඩෝස් නවීකරණය]], [[වින්ඩෝස් සර්වර් නවීකරණ සේවා]], [[System Center Configuration Manager|SCCM]]
| first_release_date  = &lt;!-- Leave this date alone—November 8, 2006, is the correct release date. --&gt;
'''[[Software release life cycle#RTM|RTM]]:''' November 8, 2006;&lt;br&gt;'''Vol. Lic.:''' November 30, 2006;&lt;br&gt;'''Retail:''' January 30, 2007
| first_release_url   = http://www.microsoft.com/presspass/features/2006/nov06/11-08VistaRTM.mspx
| release_version     = 6.0 (Build 6002: සේවා ඇහුරුම 2)
| release_date        = {{Start date and age|2009|04|28}}
| release_url         = http://windowsteamblog.com/blogs/windowsvista/archive/2009/04/28/windows-vista-sp2-rtm-windows-vista-sp1-blocker-tool-removed.aspx
| support_status      = මුඛ්‍යධාරා සහය 2012 අප්‍රේල් 10 දක්වා.&lt;br&gt;සේවා ඇහුරුම 1 සහයදක්වයි 2011 ජූලි 12 දක්වා.&lt;br&gt;දීර්ඝ කල සහය 2017 නොවැම්බර් 4 දක්වා.
&lt;ul&gt;
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා හී ප්‍රවර්ධනය]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් කලමනාකරණ ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් ආරක්ෂක හා අනතුරු නැති ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් තාක්ෂණික ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා I/O තාක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා ජාලකරණ තාක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා වල ඉවත්කෙරූ ලක්ෂණ]]
* [[වින්ඩෝස් විස්ටා සංස්කරණ]]
&lt;/ul&gt;
| date                = January 2009 &lt;!-- approximate date of template insertion for dating hidden maintenance categories --&gt;
}}

'''වින්ඩෝස් විස්ටා''' යනු [[පෞද්ගලික පරිගණක (PC)|පෞද්ගලික පරිගණක]]වල භාවිතය සදහා [[මයික්‍රොසොෆ්ට්]] සමාගම විසින් කිහිප වතාවක්ම වෙනස්කම් කෙරෑ පසු වෙලදපලට නිකුත් කරන   ලද තවත් එක් ප්‍රධාන [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]යකි. 2005 ජූලි 22 දින මෙය ප්‍රකාශනය  කිරීමට පෙර &quot;Longhorn&quot; යන [[සංකේත නාමය|සංකේත නාමයෙන්]] හදුන්වන ලදී. 2006 නොවැම්බර්   8 වන විට මෙහි ප්‍රවර්ධන කටයුතු අවසාන  වීමත් සමග 2007 ජනවාරි 30 වන දින ලෝකයේ සෑම රටකටම පාහේ තමන්ගේ [[පරිගණකය|පරිගණකවල]] භාවිතාකිරීමට හැකි වන පරිදි වින්ඩෝස් විස්ටා නිකුත් කෙරිණි.

මෙය [[මයික්‍රොසොෆ්ට්]] වෙබ් අඩවිය මගින් මිලදී ගැනීම හා ඉන්පසු   අවපතනය කරගැනීම කල හැක.

[[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]] හදුන්වා දීමෙන් අවුරුදු 5 කට පමණ පසු වින්ඩෝස්   විස්ටා හදුන්වාදෙන ලදී. වින්ඩෝස් විස්ටාට පසුව ආ [[වින්ඩෝස් 7]] මගින් වින්ඩෝස් විස්ටා [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]ය සාරථක කරන ලදී.

== වින්ඩෝස් විස්ටා හි ප්‍රවර්ධනය ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා හී ප්‍රවර්ධනය}}
2001 මැයි මාසයේදී [[සංකේත නාමය]] වන ''Longhorn'' නමින් [[මයික්‍රොසොෆ්ට්]] සමාගම තම නවතම [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]ය වන වින්ඩෝස් විස්ටාවල ප්‍රවර්ධන  කටයුතු ආරම්භ කරන ලදී.

== නව සහ වෙනස්වුණු ලක්ෂණ ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා වල අලුත් ලක්ෂණ}}

== ඉවත් කෙරූ  ලක්ෂණ ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා වල ඉවත්කෙරූ ලක්ෂණ}}
[[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]]වල සමහර විශේෂිත වූ ලක්ෂණ සහ [[සංරචක]] වින්ඩෝස් විස්ටා මගින් [[ප්‍රතිස්ථාපනය]] කිරීම හෝ ඉවත් කිරීම කරන ලදී, උදාහරණ ලෙස [[වින්ඩෝස් ගවේශකය|වින්ඩෝස් ගවේශකයෙහි]] ලක්ෂණ, [[බහුමාධ්‍ය]] ලක්ෂණ, ජාලකරණ ආශ්‍රිත ශ්‍රිතීයතාව, [[වින්ඩෝස් පනිවුඩකරු]], NTඋපස්ථ  යන අංග ගත හැක. තවද [[වින්ඩෝස් එක්ස්පී]] [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]යේ අඩංගු වූ &quot;Luna&quot; [[දෘෂ්‍යමාන මෝස්තර]]යද වින්ඩෝස් විස්ටාවල අඩංගු කොට නැත. ''දෘඩාංග පැතිකඩ'' (Hardware profiles) ආරම්භක නැගීම් ලක්ෂණයද වින්ඩෝස් විස්ටා [[මෙහෙයුම් පද්ධති]]යෙන් ඉවත් කරන ලදී.

== සංස්කරණ ==
{{මූලික|වින්ඩෝස් විස්ටා සංස්කරණ}}
වින්ඩෝස් විස්ටා සංස්කරණ අටකින් යුතුව බෙදාහරින ලදී.

== දෘශ්‍යමාන මෝස්තර ==
වින්ඩෝස් විස්ටා සතුව විශේෂ [[දෘශ්‍යමාන මෝස්තර]] 4 ක් ඇත.
; [[වින්ඩෝස් ගගන]]:

; වින්ඩෝස් විස්ටා සම්මත:

; වින්ඩෝස් විස්ටා භාස්මික:

; වින්ඩෝස් සම්මත:

== දෘඩාංග අවශ්‍යතා ==
{|  class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin: 1em auto 1em auto; text-align:center;&quot;
|+ වින්ඩෝස් විස්ටා පද්ධති අවශ්‍යතා
|-
! width=20% | 
! width=40% | විස්ටා සදහා සුදුසු
! width=80% | විස්ටා සදහා ඉතාමත් සුදුසු
|-
![[Central processing unit|සකසනය]]
| 800&amp;nbsp;MHz
| 1&amp;nbsp;GHz{{ref|1|1}}
|-
![[Random Access Memory|මතකය]]
| 512&amp;nbsp;MB
| 1&amp;nbsp;GB
|-
!Graphics card
| [[DirectX]] 9.0 capable
| [[DirectX]] 9.0 capable and [[Windows Display Driver Model|WDDM]] 1.0 driver support
|-
!Graphics memory
| 32 MB
| 128 MB
|-
![[Hard disk drive|HDD]] ප්‍රමාණය
| 20&amp;nbsp;GB
| 40&amp;nbsp;GB
|-
!HDD නිදහස් ඉඩ
|colspan = &quot;2&quot; | 15&amp;nbsp;GB
|-
!අනෙකුත් උපාංග
|colspan = &quot;2&quot; | [[DVD-ROM]]
|-
|}

{{මයික්‍රොසොෆ්ට් වින්ඩෝස් පෙළපත}}

[[ප්‍රවර්ගය:මෙහෙයුම් පද්ධති]]
[[ප්‍රවර්ගය:වින්ඩෝස් විස්ටා]]
[[ප්‍රවර්ගය:වින්ඩෝස් මෙහෙයුම් පද්ධති]]</text>
      <sha1>hk8z6qvao8wxnz5mihguo26l7aw1hi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>GNU Free Documentation License</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31894</id>
    <revision>
      <id>790313</id>
      <parentid>519407</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2003" sha1="8mif8f5tqtnrvxi3bko0jatl9p6wfx2" xml:space="preserve">{{අනාථ ලිපිය|date=ජූනි 2013}}
{{Selfref|For the full text of the license, see [[Wikipedia:Text of the GNU Free Documentation License|Text of the GNU Free Documentation License]]}}
{{Infobox software license
| name            = GNU Free Documentation License
| image           = [[File:GFDL Logo.svg|160px]]
| caption         = The GFDL logo
| author          = [[Free Software Foundation]]
| version         = 1.3
| publisher       = Free Software Foundation, Inc.
| date            = '''Current version''':&lt;br /&gt;November 3, 2008
| spdx            = {{Unbulleted list|GFDL-1.3-or-later
  |GFDL-1.3-only
  |GFDL-1.2-or-later
  |GFDL-1.2-only
  |GFDL-1.1-or-later
  |GFDL-1.1-only
  |(see list for more&lt;ref&gt;{{cite web|title=SPDX License List|url=https://spdx.org/licenses/|access-date=2021-06-24}}&lt;/ref&gt;)
  }}
| Debian approved = Yes, with no invariant sections (see below)
| GPL compatible  = No
| copyleft        = Yes
}}
'''GNU Free Documentation License''' ('''GNU FDL''' හෝ සරලව '''GFDL''') යනු නිදහස් documentation සඳහා වන  [[copyleft]] [[license]] එකකි. එය designed by the [[Free Software Foundation]] (FSF) මගින් [[GNU Project]] සඳහා නිර්මාණය කරන ලද්දකි. 

== ආශ්‍රිත ==
{{Portal|Free software}}
* [[BSD license]]
* [[Copyleft]]
* [[Copyright]]
* [[Free software license]]
* [[GNU]]
* [[Non-commercial educational]]
* [[Open content]]
* [[Share-alike]]
* [[Software licensing]]

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|2}}

==භාහිර සබඳි==
* [http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL නිල වශයෙන් සඳහන් පෙළ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170916084910/http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html |date=2017-09-16 }}

[[Category:GNU Project]]
[[Category:Free content licenses]]
[[Category:Free software culture and documents]]
[[Category:Software documentation]]
[[Category:Copyleft licensing]]</text>
      <sha1>8mif8f5tqtnrvxi3bko0jatl9p6wfx2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මලීෂ වගන්තිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32262</id>
    <revision>
      <id>790352</id>
      <parentid>789594</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T05:25:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790352</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37726" sha1="kmr4h0msshopzehzdai322atczw3hc9" xml:space="preserve">{{autobiography|date=සැප්තැම්බර් 2011}}
&lt;!-- Please do not remove or change this AfD message until the issue is settled --&gt;
&lt;!-- The nomination page for this article already existed when this tag was added.  If this was because the article had been nominated for deletion before, and you wish to renominate it, please replace &quot;page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri&quot; with &quot;page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri (2nd nomination)&quot; below before proceeding with the nomination.
--&gt;{{AfDM|page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri|year=2011|month=සැප්තැම්බර්|day=1|substed=yes|help=off}}
&lt;!-- For administrator use only: {{Old AfD multi|page=මලීෂ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Maleesha Weeramanthri|date=1 සැප්තැම්බර් 2011|result='''keep'''}} --&gt;
&lt;!-- End of AfD message, feel free to edit beyond this point --&gt;
'''තද පැහැති අකුරු පෙළ'''==රෙවෝ පැතුම් වීරමන්ත්‍රී Revo Pathum Weeramanthri==

[[ගොනුව:උදාහරණ.jpg]]

'''කෙට් චිත්‍රපට නිර්මාණකරැවෙක්'''&lt;nowiki&gt; වශයෙන් ජංගම දුරකථනය භාවිතා කරමින් විකල්ප සිනමා  මාධ්‍ය තුළින් කේෂ්ත්‍රයට පිවිසුනු අයෙකි. 2008 වසරේ ශ්‍රී ලංකාවේ පැවැත් වූ Digital Stories - 2008 තරගයේ  අවසන් වටයේ හොදම නිර්මාණ අතරට නිර්මාණ දෙකක් ජයහණය කරන අතර {{&lt;/nowiki&gt;http://www.adicsrilanka.org/Digital_stories_2011_Home.html}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;nowiki/&gt;} 2009 වසරේ ජාත්‍යන්තර බෞද්ධ කෙටි චිත්‍රපට උළලේ දෙවන ස්ථානය හා විශිෂ්ටතා සම්මාන {{http://www.lightofasiafoundation.com/index.php/light-of-asia-projects/buddhist-film-festival}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=July 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=May 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=January 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=December 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;nowiki/&gt;}හිමිකර ගනියි.  2011 වසරේද පළමු ස්ථානය හා විශිෂ්ටතා සම්මානයක් දිනාගැනීමට හැකිවිය[Light of Asia foundation |http://ylanka.com/lightofasia/wesak.php]ආසියාලෝකය{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} පදනම- ජාතික චිත්‍රරපට සංස්ථාව හා බීඑම්අයිසීඑච් යන ආයතන තරග සංවිධානය කෙරින. 2013 වසරේද ජාතික චිත්‍රපට සංස්ථාවේ වාර්ෂික කෙටි චිත්‍රපට තරගයේද ඔහුගේ ‘‘කවුද?“ කෙටි චිත්‍රපටයට ජයග්‍රහණයක් හිමි විය.</text>
      <sha1>kmr4h0msshopzehzdai322atczw3hc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මින්නේරිය වැව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38060</id>
    <revision>
      <id>790372</id>
      <parentid>789586</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:53:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29201-27</username>
        <id>78962</id>
      </contributor>
      <comment>/* ප්‍රතිසංස්කරණ */</comment>
      <origin>790372</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3925" sha1="996livyysa58w88yal8wiknfll12qee" xml:space="preserve">{{Infobox lake
| name = මින්නේරිය වැව
| image = Minneriya wewa.JPG
| caption = මින්නේරිය වැව
| image_bathymetry = 
| caption_bathymetry = 
| location = [[මින්නේරිය]]
| coords = {{coord|8|02|N|80|53|E|display=inline,title|region:LK_type:waterbody_source:GNS-enwiki}}
| type = [[Reservoir]]
| inflow = 
|pushpin_map=ශ්‍රී ලංකාව
| rivers  = Amban River
| outflow = 
| catchment = 
| basin_countries = [[Sri Lanka]]
| date-built = 
| length = 
| width = 
| area = {{convert|4670|acre|km2}}
| depth = 
| max-depth = 
| volume =  {{convert|20000000000|impgal}}
| residence_time = 
| shore = {{convert|2|km}}
| elevation = 
| frozen = 
| islands = One
| cities = Polonnaruwa
| reference = &lt;ref name=&quot;a&quot; /&gt;
}}
'''මින්නේරිය වැව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ  [[මින්නේරිය|මින්නේරියහි]] පිහිටා ඇති [[මහ වැවු|මහ වැවකි]]. එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 286 දී [[මහාසේන රජ|මහසෙන් රජතුමා]] විසින් ඉදිකරන  ලද්දකි. වසභ රජතුමා (ක්‍රි.ව 65-111) විසින් ඉදිකරන ලද ඇලහැර අමුන ප්‍රතිසංස්කරනය කර එහි සිට ඇලහැර යෝද ඇල කරවා මින්නේරිය වැවට ජලය සපයාගෙන ඇත.  

වර්ග කිලෝමීටර 18.9 ක පමණ වපසරියකින් යුතු වැව වෙත, [[මහවැලි ගඟ|මහවැලි ගඟේ]] සිට ඇලහැර ඇල ඔස්සේ ජලය ගලා ඒම සිදුවෙයි.මෙය අක්කර 4560 පුරා විහිදී තිබේ.

==ප්‍රතිසංස්කරණ==
අතීත මූලාශ්‍රයන්ට අනූව පරාක්‍රමභාහු රජු විසින් මින්නේරිය වැව ප්‍රතිසංස්කරණය කරන්නට යෙදුනු බව සඳහන් වෙයි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.damsafety.lk/Information/Dams/Dams/Minneriya%20Wewa.html |access-date=2014-09-15 |archive-date=2013-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130612181829/http://www.damsafety.lk/Information/Dams/Dams/Minneriya%20Wewa.html }}&lt;/ref&gt;

මීට අමතරව 1903 හා 1953 යන වර්ෂ වලදී වැවෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කොට තිබෙයි.

==අතීත වාර්ථාවන්==
ක්‍රි.ව. 1820 බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික නිළදාරියෙකු වූ Ralf Bachaus විසින්, මින්නේරිය වැව ප්‍රතිසංස්කරණය කලහොත් සම්පූර්ණ ප්‍රදේශයම වාරිගත කල හැකි බවට සඳහන් කොට තිබෙයි.

ක්‍රි.ව. 1856, බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ආණ්ඩුකාරවරයෙකු වූ හෙන්රි වෝඩ් ({{බස-en|Henry Ward}}) විසින් මින්නේරිය වැව විස්මිත නිර්මාණයක් බවට වාර්ථා කොට ඇත.

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|refs=
&lt;ref name=&quot;a&quot;&gt;[http://rajaratetanks.site11.com/minneriya.htm ඉයrajaratetanks.site11.com: Mමිඑර්a Tank]&lt;/ref&gt;
}}

{{ශ්‍රී ලංකාව තුළ පිහිටි අභ්‍යන්තර ජල මූලාශ්‍ර}}

[[ප්‍රවර්ගය:මහසෙන් රජ]]</text>
      <sha1>996livyysa58w88yal8wiknfll12qee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790373</id>
      <parentid>790372</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T07:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-29201-27</username>
        <id>78962</id>
      </contributor>
      <origin>790373</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="en1pu2s2ir5y0qi3eevi1s28cni5qva" xml:space="preserve">{{Infobox lake
| name = මින්නේරිය වැව
| image = Minneriya wewa.JPG
| caption = මින්නේරිය වැව
| image_bathymetry = 
| caption_bathymetry = 
| location = [[මින්නේරිය]]
| coords = {{coord|8|02|N|80|53|E|display=inline,title|region:LK_type:waterbody_source:GNS-enwiki}}
| type = [[Reservoir]]
| inflow = 
|pushpin_map=ශ්‍රී ලංකාව
| rivers  = Amban River
| outflow = 
| catchment = 
| basin_countries = [[Sri Lanka]]
| date-built = 
| length = 
| width = 
| area = {{convert|4670|acre|km2}}
| depth = 
| max-depth = 
| volume =  {{convert|20000000000|impgal}}
| residence_time = 
| shore = {{convert|2|km}}
| elevation = 
| frozen = 
| islands = One
| cities = Polonnaruwa
| reference = &lt;ref name=&quot;a&quot; /&gt;
}}
'''මින්නේරිය වැව''' යනු ශ්‍රී ලංකාවේ  [[මින්නේරිය|මින්නේරියහි]] පිහිටා ඇති [[මහ වැවු|මහ වැවකි]]. එය ක්‍රිස්තු වර්ෂ 286 දී [[මහාසේන රජ|මහසෙන් රජතුමා]] විසින් ඉදිකරන  ලද්දකි. වසභ රජතුමා (ක්‍රි.ව 65-111) විසින් ඉදිකරන ලද ඇලහැර අමුන ප්‍රතිසංස්කරනය කර එහි සිට ඇලහැර යෝද ඇල ඔස්සේ මින්නේරිය වැවට ජලය සපයාගෙන ඇත.  

වර්ග කිලෝමීටර 18.9 ක පමණ වපසරියකින් යුතු වැව වෙත, [[මහවැලි ගඟ|මහවැලි ගඟේ]] සිට ඇලහැර ඇල ඔස්සේ ජලය ගලා ඒම සිදුවෙයි.මෙය අක්කර 4560 පුරා විහිදී තිබේ.

==ප්‍රතිසංස්කරණ==
අතීත මූලාශ්‍රයන්ට අනූව පරාක්‍රමභාහු රජු විසින් මින්නේරිය වැව ප්‍රතිසංස්කරණය කරන්නට යෙදුනු බව සඳහන් වෙයි.&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.damsafety.lk/Information/Dams/Dams/Minneriya%20Wewa.html |access-date=2014-09-15 |archive-date=2013-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130612181829/http://www.damsafety.lk/Information/Dams/Dams/Minneriya%20Wewa.html }}&lt;/ref&gt;

මීට අමතරව 1903 හා 1953 යන වර්ෂ වලදී වැවෙහි ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සිදු කොට තිබෙයි.

==අතීත වාර්ථාවන්==
ක්‍රි.ව. 1820 බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික නිළදාරියෙකු වූ Ralf Bachaus විසින්, මින්නේරිය වැව ප්‍රතිසංස්කරණය කලහොත් සම්පූර්ණ ප්‍රදේශයම වාරිගත කල හැකි බවට සඳහන් කොට තිබෙයි.

ක්‍රි.ව. 1856, බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික ආණ්ඩුකාරවරයෙකු වූ හෙන්රි වෝඩ් ({{බස-en|Henry Ward}}) විසින් මින්නේරිය වැව විස්මිත නිර්මාණයක් බවට වාර්ථා කොට ඇත.

== මූලාශ්‍ර ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව|refs=
&lt;ref name=&quot;a&quot;&gt;[http://rajaratetanks.site11.com/minneriya.htm ඉයrajaratetanks.site11.com: Mමිඑර්a Tank]&lt;/ref&gt;
}}

{{ශ්‍රී ලංකාව තුළ පිහිටි අභ්‍යන්තර ජල මූලාශ්‍ර}}

[[ප්‍රවර්ගය:මහසෙන් රජ]]</text>
      <sha1>en1pu2s2ir5y0qi3eevi1s28cni5qva</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජපානයේ කොඩිය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52236</id>
    <revision>
      <id>790320</id>
      <parentid>706528</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T01:28:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121244" sha1="d2yd28fjsi9wcxjgjjawx5yu85p4o1o" xml:space="preserve">{{Infobox flag
|Name = ජපානය 
|Image = Flag of Japan.svg
|Nickname = ''Nisshōki''&lt;ref name=&quot;law&quot;/&gt; or ''Hinomaru''&lt;ref name=&quot;sfcon&quot;/&gt;
|Use = 110110
|Symbol = 
|Proportion = 2:3 &lt;ref name=&quot;law&quot;/&gt;
|Adoption = 1870, පෙබරවාරි මස 27&lt;small&gt; (as the civil ensign by Proclamation No. 57)&lt;/small&gt;;&lt;br /&gt;August 13, 1999&lt;small&gt; (as the national flag and slight modifications to the design of the flag)&lt;/small&gt;
|Design = A red sun-disc centered on a white field
|Type = National
| Image2 = Naval Ensign of Japan.svg
| Noborder2 = no
| Use2 = 000001
| Adoption2 = Originally introduced on October 7, 1889; Re-adopted on June 30, 1954
| Proportion2 = 2:3&lt;ref name=&quot;law.e-gov&quot;/&gt;
| Design2 = The [[Rising Sun Flag]] as used by the [[JMSDF]]; White with a red disc slightly to the hoist with 16 rays extending from the disc to the edges of the flag.
| Type
}}


සුදු පැහැ පසුබිමේ පිහිටි රතු පැහැති වෘතයක් (හිරු) මගින් ජපන් ධජය නිරූපනය වේ. ජපන් බසින්  {{nihongo|'''''නිශ්ශෝකි'''''|日章旗||&quot;sun-mark flag&quot;}}  යනුවෙන් නිල වශයෙන් හදුන්වනු ලැබුවද ව්‍යවහාරයේදී එය {{nihongo|''''' හිනොමරු'''''|日の丸||&quot;circle of the sun&quot;}} ලෙස හැඳින්වේ.

[https://en.wikipedia.org/wiki/Act_on_National_Flag_and_Anthem_(Japan) ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීතයට අදාල නීතීන්]ට අනුව නිර්මාණය කල නිශ්ශෝකි (''Nisshōki'') ධජය 1999 අගෝස්තු මස 13 වන දින ජපානයේ ජාතික ධජය ලෙස ප්‍රසිද්ධියට පත් කරන ලදි. පෙර පැවති ව්‍යවස්ථා සම්පාදන මගින්  ධජයක් නියමකර නොතිබුනද, හිරු තැටි ධජය ජපානයේ  ධජය ලෙස නම් කරන ලදි. Meiji 
යුගයේ මුල් කාලයේ එනම් 1870දී, රජයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම සභාව වූ [https://en.wikipedia.org/wiki/Daij%C5%8D-kan Daijō-kan] මගින් නිකුත්කරන ලද ප්‍රකාශන දෙකෙහිම ජාතික ධජයක් නිර්මාණය කිරීම උදෙසා ප්‍රතිපාදන පැවතුණි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Meiji_era Meiji යුගයේ] 3 ප්‍රකාශන අංක 57 (1870, පෙබරවාරි මස 27 වන දින&lt;!--January 27 in JP calendar--&gt; නිකුත්කරන ලදි) යටතේ වෙළඳ නෞකා සඳහා ජාතික ධජය ලෙසින්ද, ප්‍රකාශන අංක 651 (1870, ඔක්තෝම්බර් මස 27 වන දින &lt;!--October 3 in JP calendar--&gt; නිකුත් කරන ලදි) යටතේ නාවික හමුදාව සඳහා ජාතක ධජය ලෙසින්ද හිරු තැටි ධජය සම්මත කරන ලදි. [https://en.wikipedia.org/wiki/World_War_II දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන්] පසු [https://en.wikipedia.org/wiki/Occupation_of_Japan ඇමරිකානු අධිවාස] සමයේ මුල් කාලයේ ''&quot;හිනොමරු&quot;'' (''Hinomaru'') ධජය භාවිතය තදින්ම සීමා කර තිබුණද පසුව එම සීමාකිරීම් ලිහිල් කරන ලදි.

ජපන් ඉතිහාසයේ මුල් කාලයේ, [https://en.wikipedia.org/wiki/Daimyo daimyo] වරුන්ගේ සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Samurai samurai] වරුන්ගේ ධජ ලෙස ''හිනොමරු'' මාතිකය භාවිතා කරන ලදි. පුරාතන ඉතිහාසයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Shoku_Nihongi Shoku Nihongi]හි සඳහන් වන අන්දමට 701දී [https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_Mommu Mommu අධිරාජ්‍යයා] ඔහුගේ අධිකරණයේ හිරු නිරූපණය කරන ධජයක් භාවිතා කරන ලදි. මෙය ජපානයේ හිරු මාතිකා ධජයේ ප්‍රථම වාර්තාගත භාවිතයයි. දැනට පවතින පැරණිතම ධජය [https://en.wikipedia.org/wiki/K%C5%8Dsh%C5%AB,_Yamanashi Yamanashi ප්‍රාන්තයේ Kōshū නගරයේ] Unpō-ji පන්සලේ ආරක්‍ෂිතව තැන්පත් කර ඇත. 16 වන සියවසටත් වඩා පැරණි මෙම ධජය 11 වන සියවසේදී [https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_Go-Reizei Go-Reizei අධිරාජ්‍යයා] විසින් Unpō-ji පන්සලට ලබාදුන් බව පැරණි පුරාවෘතයක සඳහන් වේ.&lt;ref&gt;{{vcite web | title=日の丸の御旗 | url=http://www.yamanashi-kankou.jp/kankou/spot/p1_4496.html | publisher=Yamanashi Tourism Organization | accessdate=2011-07-17}}{{ja icon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vcite web | title=宝物殿の案内 | url=http://unpoji.ko-shu.jp/treasure.html | publisher=Unpoji | accessdate=2011-07-17}}{{ja icon}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vcite book|url=http://books.google.com/?id=8x322-89x3MC&amp;pg=PA54#|title=Little-Known Wars of Great and Lasting Impact: The Turning Points in Our History We Should Know More About |first= Alan |last=Axelrod |publisher =Fair Winds|year= 2009 |isbn=1-59233-375-3|page=54}}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Meiji_Restoration Meiji ප්‍රතිසංස්කරණ] අතරතුරදී, [https://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Japanese_Navy රාජකීය ජපන් නාවික හමුදාවේ] හිරු තැටි ධජය සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Rising_Sun_Flag නැගෙන හිරු ධජය] යන යුගලම [https://en.wikipedia.org/wiki/Empire_of_Japan ජපන් අධිරාජ්‍යයේ] මතුවී පෙනෙන ප්‍රධාන සංකේත බවට පත්විය. අභිමානය සහ ජාත්‍යාලය පෙන්වීමේ මාධ්‍යයක් ලෙස ප්‍රචාරක දැන්වීම්, පාඨග්‍රන්ථ සහ චිත්‍රපට වල ධජය භාවිතා කරන ලදි. ජාතික නිවාඩු දින, උත්සව සහ අනෙකුත් අවස්ථාවලදී තම නිවෙස්වල ජාතික ධජය ප්‍රදර්ශනය කරන ලෙස, රජය විසින් තම රටවැසියන්ට නියම කර තිබුණි. [https://en.wikipedia.org/wiki/Second_Sino-Japanese_War දෙවන චීන-ජපන් යුද්ධය] සහ අනෙකුත් කලහකාරී අවස්ථාවලදී ජපානයට සහ එහි අධිරාජ්‍යයාට ඇති ලැදියාව පෙන්වීමේ විවිධාකාර ටෝකන් පත්වල අංගයක් ලෙස හිනොමරු මාතිකය ප්‍රචලිත විය. මෙම ටෝකන්පත් ධජය මත ලියන ලද සටන්පාඨ සිට ධජයට සමාන වූ ඇඳුම් ආයිත්තම් සහ බඳුන් දක්වා වූ පරාසය තුල විහිදී පැවතුනි.              

ජාතික ධජය පිළිබඳ මහජන අවබෝධය විවිධාකාර වේ. සමහර ජපන් ජාතිකයන් සිතන අන්දමට, ධජය මගින් ජපානය නියෝජනය කරන අතර වෙනත් කිසිම ධජයකට එහි තැන ලබාගත නොහැක. {{Citation needed|date=December 2013}} කෙසේවුවද, [https://en.wikipedia.org/wiki/Ultranationalism#Ultranationalism තම ජාතිය කෙරෙහි වූ අත්‍යන්ත භක්තිය] නිසා ධජය ජපානය තුල නිතර ප්‍රදර්ශනය නොකෙරේ. [https://en.wikipedia.org/wiki/World_War_II දෙවන ලෝක යුද්ධයේ] ([https://en.wikipedia.org/wiki/Pacific_War පැසිෆික් යුද්ධය]) අවසානයේ සිට රජයේ පාසල්වල ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීතය [https://en.wikipedia.org/wiki/Kimigayo Kimigayo]හි භාවිතය විවාදශීලී කාරණයක් විය. ඒවායේ භාවිතය පිළිබඳ වූ අරගල, විරෝධය ප්‍රකාශ කිරීමේ සහ නඩු සඳහා මුල්විය. Okinawa ප්‍රාන්ත වැසියන්ට අනුව, ධජය මගින් දෙවන ලෝක යුද්ධයේ සිද්ධීන් සහ එහි හමුදාමය අත්කරගැනීම් නිරුපණය වේ. ජපානය විසින් යටත් කරගෙන තිබු සමහර ජාතීන් සඳහා ධජය යනු චණ්ඩභාවයේ සහ අධිරාජ්‍යවාදයේ සංකේතයකි.යටත්විජිත ජාතීන්ට එරෙහිව, ඔවුන් තැතිගන්විමට සහ ජපානයේ ආධිපත්‍යය ප්‍රකාශකිරීමේ ආයුධයක් ලෙස හිනොමරු භාවිතා කරනලදි. ඍණාත්මක අරුත්ගැන්වීම් නොසලකා, බටහිර සහ ජපන් මුලාශ්‍රවල සඳහන් අන්දමට ධජය යනු ජපන් ජාතිකයන්ට ප්‍රභල සහ චිරස්ථායි සංකේතයකි. sunrayed නාවික ධජය ඇතුළු [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Japanese_flags#Military ජපානයේ හමුදාමය ධජ] කිහිපයක්ම ''හිනොමරු'' මූලික කරගෙන ඇත. එමෙන්ම, අනෙකුත් රාජ්‍ය සහ පෞද්ගලික ජපන් ධජ සඳහා ''හිනොමරු'' ධජය ආකෘතිය ලෙස යොදාගෙන ඇත.  


==ඉතිහාසය==
===1900ට පෙර===
[[File:Atakebune3.jpg|thumb|250px|1594 [https://en.wikipedia.org/wiki/Kuki_Yoshitaka Kuki Yoshitaka] නාවික බලඇණිය ]]
[[File:Asahi Maru warship 1856.png|thumb|250px|1856දී Asahi Maru නම් [https://en.wikipedia.org/wiki/Tokugawa_shogunate Tokugawa shogunate] යුධ නැව ]]
හිනොමරුහි නියම මූලාරම්භය අප්‍රකට නමුත්&lt;ref name=&quot;webjapanen&quot;/&gt; 7වන සියවසේ මුල් කාලයේ සිට නැගෙන හිරු සඳහා සංකේතාත්මක අරුතක් පැවතිබව පෙන්නුම්කෙරේ. (ජපානය ආසියා මහාද්වීපයේ නැගෙනහිර දෙසින් පිහිට ඇති අතර, හිරු නැගෙන්නේද නැගෙනහිර දෙසින් බව මෙහි සඳහන් කලයුතුම වේ.)607දී, ජපන් අධිරාජ්‍යයා සහ චීන දේශයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_Yang_of_Sui Yang of Sui අධිරාජ්‍යයා] අතර රාජකාරී ලිපි හුවමාරුවක් ආරම්භවිය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Dyer|1909|p=24}}&lt;/ref&gt; නොයෙක්විට ජපානය, හිරු නගින දේශය යනුවෙන් සඳහන් කර ඇත. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Edgington|2003|pp=123–124}}&lt;/ref&gt; 12වන සියවසේ ලියන ලද ''[https://en.wikipedia.org/wiki/The_Tale_of_the_Heike The Tale of the Heike]''හි සඳහන්වන පරිදි නොයෙක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Samurai samurai]වරුන් රැගෙන ගිය අවාන්වල හිරුගේ සිතුවම් තිබී ඇත. &lt;ref name=&quot;Itoh 205&quot;&gt;{{Harvnb|Itoh|2003|p=205}}&lt;/ref&gt; ජාතික ධජය හා සබැඳි එක් පුරාවෘතයක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Nichiren Nichiren] [[Buddhism|බෞද්ධ]]භික්ෂුව සම්බන්ධව පවතී. 13වන සියවසේ ජපානයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Mongolia මොන්ගෝලියානු] ආක්‍රමණ අතරතුර, Nichiren භික්ෂුව [https://en.wikipedia.org/wiki/Shogun shogun]වරයාට යුද්ධයට රැගෙනයාමට හිරු සහිත ධජයක් ලබාදුන්බව කියවේ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Feldman|2004|pp=151–155}}&lt;/ref&gt; හිරු, අධිරාජ්‍යයාගේ පෙළපත හා ඉතා කිට්ටුවෙන් බැඳී පවතී. පුරාවෘතයේ පැවසෙන අන්දමට අධිරාජ්‍යයාගේ සිහසුන [https://en.wikipedia.org/wiki/Amaterasu Amaterasu] නම් හිරු දෙවු දුවගේ පරම්පරාවෙන් පැවතෙන්නකි. &lt;ref&gt;{{harvnb|Ashkenazi|2003|pp=112–113}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Hall|1996|p=110}}&lt;/ref&gt;     

ජපානයේ පැරණිතම ධජයක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Yamanashi_Prefecture Yamanashi ප්‍රාන්තයේ] Unpo-ji පන්සලේ පවතී. පුරාවෘතය ගෙනහැරදක්වන අන්දමට එය [https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_Go-Reizei Go-Reizei අධිරාජ්‍යයා] විසින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Minamoto_no_Yoshimitsu Minamoto no Yoshimitsu]හට ලබාදෙන ලද අතර පසුගිය වසර 1000 පුරාවට [https://en.wikipedia.org/wiki/Takeda_clan Takeda ගෝත්‍රය] විසින් එය තම පවුලේ වස්තුවක් ලෙස සලකනු ලබයි.&lt;ref name=&quot;japantimes&quot;&gt;{{vcite news |author=Hongo, Jun |title=Hinomaru, 'Kimigayo' express conflicts both past and future |date=2007-07-17 |url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20070717i1.html |work=The Japan Times |accessdate=2008-01-11}}&lt;/ref&gt;  එමෙන්ම එය අඩුම තරමේ 16 වන සියවසටත් වඩා පැරණි වේ. 

16වන සියවසේ අගභාගයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Azuchi%E2%80%93Momoyama_period එක්සත් කිරීමේ කාලපරිච්ඡේදයේ] සිට ජපානයේ මුල්ම වාර්තාගත කොඩි හමුවේ. එක් එක් [https://en.wikipedia.org/wiki/Daimyo Daimyo]වරුන්ට අයත් ධජයන් තිබුණු අතර මූලිකවම ඒවා යුද්ධ වලදී භාවිතා කරනලදි. බහුතරයක් ධජයන් Daimyo අධිපතිවරයාගේ පවුලේ ලාංඡනය([https://en.wikipedia.org/wiki/Mon_(badge) mon]) සහිත දිගු ඒවා විය. එකම පවුලේ සාමාජිකයන්(පියා,පුතා සහ සහෝදරයා) වුවද යුද්ධයට රැගෙනයාම සඳහා විවිධ ධජයන් පැවතුණි. අනන්‍යතාවය සඳහා ධජ භාවිතාකල අතර සොල්දාදුවන්ගේ පිටිපස සහ අශ්වයන් මත ඒවා දර්ශනය විය. සේනාධිපතිවරුන්ට ඔවුන්ගේම ධජයන් පැවතුණු අතර ඒවායෙන් බහුතරයක හතරැස් හැඩය නිසා ඒවා සොල්දාදුවන්ගේ ධජයන්ගෙන් වෙනස් විය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Turnbull|2001}}&lt;/ref&gt;  

1854 [https://en.wikipedia.org/wiki/Tokugawa_shogunate Tokugawa shogunate] සමයේ, විදේශීය නැව් වලින් වෙන්කර හඳුනාගැනීම සඳහා ජපන් නෞකාවල ''හිනොමරු'' ධජය ඔසවාතබන මෙන් නියම කර තිබුණි.&lt;ref name=&quot;Itoh 205&quot;/&gt; එම කාලයට පෙරදී, ඇමරිකානුවන් සහ රුසියානුවන් සමඟ වෙළඳාම් කිරීමේදී යාත්‍රාවල විවිධාකාරයේ ''හිනොමරු'' ධජ භාවිතා කරනලදි.&lt;ref name=&quot;webjapanen&quot;/&gt; 1870දී ''හිනොමරු'' ජපානයේ වෙළඳ ධජය ලෙස තීන්දු කරනලද අතර ජපානයේ සම්මත කරගත් ප්‍රථම ජාතික ධජය නිර්මාණය කරන තුරු 1870 සිට 1885 දක්වා එය නීත්‍යානුකූල ජාතික ධජය බවට පත්විය. &lt;ref&gt;{{harvnb|Goodman, Neary|1996|pp=77–78}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://crd.ndl.go.jp/GENERAL/servlet/detail.reference?id=1000057111 |title=レファレンス事例詳細 |trans_title=Reference Case Details |accessdate=2009-11-20 |date=2009-07-02 |publisher=National Diet Library |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt;
  
ජාතික සංකේත පිලිබඳ අදහස ජපන් ජාතිකයන්ට නුපුරුදු වුවද, පිටත ලෝකයත් සමඟ සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා Meiji රජයට ඒවා අවශ්‍ය විය. Yokohama වරායෙන් ජපානයට ගොඩබට ඇමරිකානු කොමදෝරු [https://en.wikipedia.org/wiki/Matthew_C._Perry Matthew Perry]ගේ පැමිණීමත් සමඟ මෙය විශේෂයෙන්ම වැදගත්විය. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Feiler|2004|p=214}}&lt;/ref&gt; ''Kimigayo'' ජාතික ගීය සහ අධිරාජ්‍ය මුද්‍රාව වැනි Meiji රජයේ තවදුරටත් සිදුකරනලද ක්‍රියාවට නැංවීම් මඟින් ජපානයට තව තවත් අනන්‍යතාවයක් ලබාදුණි. &lt;ref name=&quot;Ohnuki-Tierney 68–69&quot;&gt;{{Harvnb|Ohnuki-Tierney|2002|pp=68–69}}&lt;/ref&gt; ජපානයේ රජයේ ගැසට් පත්‍රයේ පළනොකරනලද සියලුම පෙරපැවති නීතීන් 1885 වසරේ අහෝසි කරනලදි.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Rohl|2005|p=20}}&lt;/ref&gt; ජපානයේ නව අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ මෙම පාලනය නිසාත් [https://en.wikipedia.org/wiki/Meiji_Restoration Meiji ප්‍රතිසංස්කරණ] වලින් පසු වෙනත් නීතියක් පිහිටුවා නොතිබුණු නිසාත් ''හිනොමරු'' තත්වාකාර ජාතික ධජය බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;defacto&quot;&gt;{{Harvnb|Befu|1992|pp=32–33}}&lt;/ref&gt;

===පෙර පැවති ගැටුම් සහ පැසිෆික් යුද්ධය===
[[File:1939 Family photo from Nagano.jpg|thumb|250px|alt=A family gathers around a young boy in a military uniform, surrounded by banners and flags. Some of the children also hold flags.|1930දී හමුදාවට ලියාපදිංචි වීමේ පින්තූරයකි. නිවසේ සහ ළමුන් කිහිපදෙනෙකුගේ අත්වල ''Hinomaru'' දැකගත හැක.]]
[[File:Manchuguo Poster.harmony of J,C and Mpeople.jpg|thumb|alt=Three children holding flags in front of a building and a rising sun|[https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_people ජපන්], [https://en.wikipedia.org/wiki/Han_Chinese චීන] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Manchu Manchu] ජාතිකයන් අතර එකමුතුකම පෙන්වන [https://en.wikipedia.org/wiki/Propaganda දැන්වීම]කි.&quot;ජපන්, චීන සහ Manchukuo ජාතීන් අතර සහයෝගයත් සමඟ ලොව සාමයෙන් පවතීවි.&quot; ලෙස ඉහත චීන ශිර්ෂපාඨයෙන් (දකුණේ සිට වමට කියවන්න.) කියවේ.]]

ජපන් අධිරාජ්‍යයක් ගොඩනැංවීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් ජාතික ධජයේ භාවිතය වර්ධනය විය. [https://en.wikipedia.org/wiki/First_Sino-Japanese_War පළමු චීන-ජපන්] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Russo-Japanese_War රුසියන්-ජපන් යුද්ධ] ජයග්‍රහණයෙන් පසු පවත්වන ලද උත්සව වලදී ''හිනොමරු'' ධජය ප්‍රදර්ශනය කරනලදි. රටපුරා යුධ උත්සාහයන් වලදීද ධජය යොදාගන්නාලදි.&lt;ref name=&quot;Befu 92–95&quot;&gt;{{Harvnb|Befu|2001|pp=92–95}}&lt;/ref&gt; විදේශීය ජාතික ධජ නිර්මාණයන්හි දෝෂ සහිත බවත්, ජපන් ධජය සෑමඅතින්ම පරිපූර්ණ බවජපන් චීන සහ ත් 1934 ප්‍රචාරය කරනලද ජපන් චිත්‍රපටයක විදහා දැක්විණි.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Nornes|2003|p=81}}&lt;/ref&gt; 1937දී, [https://en.wikipedia.org/wiki/Hiroshima_Prefecture Hiroshima ප්‍රාන්තයේ] ගැහැණු ළමුන් පිරිසක් අතුරනලද බත් මධද්‍යයේ තැබූ [https://en.wikipedia.org/wiki/Umeboshi umeboshi] මඟින් සාදාගත් &quot;flag meals&quot; ආහාරයට ගැනීමෙන්, [https://en.wikipedia.org/wiki/Second_Sino-Japanese_War දෙවන චීන-ජපන් යුධ] සමයේ චීනයේ සටන්වදිමින් සිටි ජපන් සොල්දාදුවන් සමඟ වූ තම එකමුතුභාවය විදහාපෙන්වන ලදි. 1940 දක්වා, ජපානයේ යුධ සේවයේ යෙදවීමේ සහ සොල්දාදුවන් සමඟ වූ එකමුතුභාවයේ ප්‍රධාන සංකේතය ලෙස ''හිනොමරු [https://en.wikipedia.org/wiki/Bento bento]'' පත්විය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Cwiertka|2007|pp=117–119}}&lt;/ref&gt;  

ජපානයේ පෙර පැවති චීන-ජපන් යුධ ජයග්‍රහණ සැමරීමේ උත්සව වලදීද ''Hinomaru'' භාවිතාකර ඇත. පෙළපාලි වලදී සෑම ජපන් ජාතිකයෙක් අතෙහිම එය දැකගත හැකිවිය.&lt;ref name=&quot;Befu 92–95&quot;/&gt;

මේ වකවානුවේ වූ පාඨග්‍රන්ථවලද අධිරාජ්‍යයට සහ රටට ඇති මහත් වූ ලැදියාව විදහාපාන විවිධාකාර සටන්පාඨ සමඟ ''හිනොමරු'' මුද්‍රණයකර තිබුණි. ජාත්‍යාලය යනු උතුම් ගුණාංගයක් ලෙස ජපන් ළමුන්ට උගන්වනලදි. ජාත්‍යාලය පෙන්වීම උදෙසා ධජය ප්‍රදර්ශනය කිරීම, අධිරාජ්‍යයාට දිනපතා වැඳුම් පිදුම් කිරීම, හොඳ ජපන් ජාතිකයෙකු වීමේ ලක්ෂණ ලෙස සලකූහ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Partner|2004|pp=55–56}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ යටත්විජිතව පැවති ගිණිකොණදිග ආසියානු ප්‍රදේශවල ධජය යනු ජපන් අධිරාජ්‍යවාදයේ ආයුධයක් වූ අතර මහජනයාට එය භාවිතාකිරීමට සිදුවිය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Tipton|2002|p=137}}&lt;/ref&gt; එමෙන්ම පාසල් ළමුන් උදෑසන උත්සව වලදී ධජය එසවීමේදී ''Kimigayo'' ගීතය ගායනා කලයුතුවිය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Newell|1982|p=28}}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Philippines Philippines], [https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia Indonesia], [https://en.wikipedia.org/wiki/Manchukuo Manchukuo] වැනි සමහර ප්‍රදේශවල දේශීය ධජ භාවිතයට අවසරදී තිබුණි.&lt;ref&gt;{{vcite news | title=The Camera Overseas: The Japanese People Voted Against Frontier Friction | date=1937-06-21 |url =http://books.google.com/books?id=1UQEAAAAMBAJ&amp;pg=PA74&amp;dq=Manchukuo+flag&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=12#v=onepage&amp;q=Manchukuo%20flag&amp;f=false | work =TIME | page =75 | accessdate = 2010-01-19}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.nhi.gov.ph/index2.php?option=com_content&amp;do_pdf=1&amp;id=26 |title=The Controversial Philippine National Flag |accessdate=2010-01-19 |date=2008 |format=PDF |publisher=National Historical Institute }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Harvnb|Taylor|2004|p=321}}&lt;/ref&gt; අධිරාජ්‍යයේ දෙවන පන්තියේ තත්වය නියම කිරීමට, [https://en.wikipedia.org/wiki/Korea කොරියාව] වැනි සමහර යටත්විජිත සඳහා හිනොමරු සහ අනෙකුත් සංකේත භාවිතා කරන ලදි. &lt;ref&gt;{{harvnb|Goodman, Neary|1996|p=102}}&lt;/ref&gt;


ජපන් ජාතිකයන්ට, ''හිනොමරු'' යනු &quot; මුළු ලෝකයෙහිම අඳුර දුරුකර ආලෝකය ලබාදෙමින් නැග එන්නා වූ සූර්යයා &quot; වැනි &lt;ref&gt;{{Harvnb|Ebrey|2004|p=443}}&lt;/ref&gt; වූ අතර බටහිර ජාතීන්ට, එය ජපන් හමුදාවේ අතිශය බලවත් සංකේතයක් විය. &lt;ref&gt;{{vcite news |author=Hauser, Ernest | title=Son of Heaven | date=1940-06-10 | url =http://books.google.com/books?id=4j8EAAAAMBAJ&amp;pg=PA79&amp;dq=japanese+flag+loyal+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=0&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=japanese%20flag%20loyal%20emperor&amp;f=false | work =LIFE | page =79 | accessdate = 2010-01-17 }}&lt;/ref&gt;


===ඇමරිකානු අධිවාසය=== &lt;!--Flag of Germany links here --&gt;
[[File:Surrender of Japanese Forces in Southern Korea.jpg|thumb|left|alt=Men in military dress watch a flag being lowered.|1945 සැප්තැම්බර් මස 9, අත්හැරීමේ දිනයේදී [https://en.wikipedia.org/wiki/South_Korea දකුණු කොරියාවේ] [https://en.wikipedia.org/wiki/Seoul Seoul] හි දී ''Hinomaru'' පහත හෙලීම.]]

[https://en.wikipedia.org/wiki/World_War_II දෙවන ලෝක යුද්ධය] මුළුල්ලෙහි සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Occupation_of_Japan අධිවාස සමයේ] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/De_facto තත්වාකාර]'' ධජය වුයේ හිනොමරු ය.&lt;ref name=&quot;defacto&quot;/&gt; එම කාල සීමාව අතරතුරදී හිනොමරු ධජය ලෙලදීමට
[https://en.wikipedia.org/wiki/Supreme_Commander_of_the_Allied_Powers Allied Powersහි සෙන්පතිතුමා]ගෙන් අවසර ගතයුතුවිය.&lt;ref name=&quot;flag45&quot;&gt;{{vcite web |url=http://www.mext.go.jp/b_menu/houdou/11/09/990906j.htm|archiveurl=http://web.archive.org/web/20080110115759/http://www.mext.go.jp/b_menu/houdou/11/09/990906j.htm |archivedate=2008-01-10 |title=国旗，国歌の由来等 |trans_title=Origin of the National Flag and Anthem |publisher=Ministry of Education |language={{ja icon}} |date=1999-09-01 |accessdate=2007-12-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='Goodman'/&gt; විවිධ හේතූන්ගේ ප්‍රමාණය අනුව ''හිනොමරු'' ධජය භාවිතය සීමා කරනලදි. සමහරු මෙය තහනම් කිරීමක් ලෙස සලකයි.&lt;ref name='Wesiman'/&gt;&lt;ref name=&quot;banned&quot;&gt;{{vcite book |author=Hardarce, Helen; Adam L. Kern | title = New Directions in the Study of Meiji Japan | publisher = Brill | date = 1997 | page = 653 | url = http://books.google.com/books?id=pXlZoSjXb2QC&amp;pg=PA653&amp;dq=Japanese+flag+banned&amp;cd=10#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20banned&amp;f=false |isbn = 90-04-10735-5 }}&lt;/ref&gt;  කෙසේනමුත්, මූලික සීමාකිරීම් උග්‍රවනතුරු සම්පුර්ණ තහනම් කිරීමක් එකතුනොකරන ලදි.&lt;ref name=&quot;defacto&quot;/&gt;
  
දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු,ඇමරුකානු නාවික කටයුතු පාලන අධිකාරිය යටතේ පැවති ජපන් මහජන නෞකා වෙළඳ නෞකා සඳහා යොදාගැනීමේදී [https://en.wikipedia.org/wiki/Ensign ධජයක්] භාවිතා කළහ.&lt;ref name=&quot;scajape&quot;&gt;{{vcite web |url=http://homepage2.nifty.com/captysd/yomoyama/syometu.htm |title=邦人船員消滅 |trans_title= Kunihito crew extinguished |author=吉田 藤人 |language={{ja icon}} |accessdate=2007-12-02}}&lt;/ref&gt; &quot;E&quot; [https://en.wikipedia.org/wiki/International_maritime_signal_flags සංඥා කේතයෙන්] වෙනස්කරනලද ධජය, 1945 සැප්තැම්බර් මස සිට ඇමරිකානු අධිවාසයෙන් ජපානය නිදහස්වන තුරු භාවිතා කළහ. &lt;ref&gt;{{vcite book | author = University of Leicester | title = The Journal of Transport History | publisher = University of Leicester | year = 1987 | location = Manchester, United Kingdom | page = 41 | url = http://books.google.com/books?id=pYO2AAAAIAAJ&amp;q=flag+SCAJAP+Easy&amp;dq=flag+SCAJAP+Easy&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=1}}&lt;/ref&gt; ජපානය තුල ක්‍රියාකරවන ලද ඇමරිකානු නැව් ඔවුන්ගේ ධජය ලෙස, වෙනස් කරන ලද &quot;O&quot; සංඥා ධජයක් භාවිතා කරනලදි.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Carr, Hulme|1956|p=200}}&lt;/ref&gt; 

1947 මැයි මස 02වන දින ජපානයේ නව [https://en.wikipedia.org/wiki/Constitution_of_Japan ආණ්ඩුක්‍රමය] අනුමත කිරීමත් සමඟ සේනාධිපති [https://en.wikipedia.org/wiki/Douglas_MacArthur Douglas MacArthur] විසින් [https://en.wikipedia.org/wiki/National_Diet_Building ජාතික ඩයට් සභා ගොඩනැගිල්ල], [https://en.wikipedia.org/wiki/Tokyo_Imperial_Palace අධිරාජ්‍යයාගේ මන්දිරය], [https://en.wikipedia.org/wiki/Kantei අගමැති නිලනිවස] සහ ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ ගොඩනැගිල්ල යන ස්ථානවල ''හිනොමරු'' ධජය ප්‍රදර්ශනය කිරීම තහනම් කරනලදි.&lt;ref name=&quot;47letter&quot;&gt;{{vcite web |url=http://www.ndl.go.jp/constitution/shiryo/05/002_23/002_23tx.html |title=Letter from Shigeru Yoshida to General MacArthur dated May 2, 1947|publisher=National Diet Library |author=Yoshida, Shigeru |language={{ja icon}}, English |date=1947-05-02 |accessdate=2007-12-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.ndl.go.jp/constitution/e/shiryo/05/142/142tx.html |title=Letter from Douglas MacArthur to Prime Minister dated May 2, 1947|accessdate=2009-12-10 |author=MacArthur, Douglas |date=1947-05-02 |publisher=National Archives of Japan }}&lt;/ref&gt; 1948දී එම සීමාකිරීම් තවදුරටත් ලිහිල් කරනලද අතර ජාතික නිවාඩුදින වලදී ධජය ඔසවා තැබීමට මහජනයාට ඉඩදී තිබුණි. 1949 ජනවාරි මාසයේදී සීමාකිරීම් ඉවත්කරනලද අතර ඕනෑම අයෙකුට ඕනෑම වේලාවක අවසර ගැනීමකින් තොරව ධජය ඔසවා තැබීමට හැකිවිය. එහි ප්‍රතිපලයක් ලෙස, 1950 මුල් අවධියේ පාසල් සහ නිවෙස්වල හිනොමරු ධජය ඔසවා තැබීමට ජනතාව පොළඹවනලදි. &lt;ref name=&quot;flag45&quot; /&gt;   

===යුද්ධයෙන් පසු 1999===
[[File:Japan joins the United Nations.jpg|thumb|alt=A group of men and women watching a flag being raised.|1956 [https://en.wikipedia.org/wiki/New_York_City New York]හි [https://en.wikipedia.org/wiki/United_Nations එක්සත් ජාතීන්]ගේ මූලස්ථානයේදී ''Hinomaru'' ඔසවන අවස්ථාවක්.]]

දෙවන ලෝක යුද්ධයේ පටන්, ජපන් ධජය රටේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Militarism යුධමය] අතීතය හා සබැඳි නිසා විවේචනයට ලක්විය. ජපානයේ වර්තමාන ජාතික ගීය වන ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Kimigayo Kimigayo]'' සඳහාද එවැනිම විරෝධතාවයක් පැනනැගී ඇත.&lt;ref name=&quot;japantimes&quot;/&gt; ''Hinomaru'' සහ ''Kimigayo'' පිළිබඳව වන හැඟීම් &quot;Dai Nippon&quot;&amp;nbsp;–ජපන් රාජ්‍යය&amp;nbsp;– පිළිබඳව වූ දේශප්‍රේමී හැඟීමේ සිට සාමකාමී සහ යුද්ධයට එරෙහි වන්නා &quot;Nihon&quot; දක්වා පොදු විචලනයක් පෙන්නුම්කරයි. මෙම සංකල්පවාදී විචලනය නිසා 1949 [[Supreme Commander of the Allied Powers|Allied Powersහි සෙන්පතිතුමා]] විසින් සීමාකිරීම් ඉවත්කලද යුද්ධයෙන් පසු ජපානය තුල ධජය භාවිතා කරන ලද්දේ කලාතුරකින.&lt;ref name='Goodman'&gt;{{harvnb|Goodman, Neary|1996|pp=81–83}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Meyer|2009|p=266}}&lt;/ref&gt;

ජපානය තමාවිසින්ම නැවත ගොඩනැගීම ආරම්භකල අතර විදේශයන්හි දේශපාලන අවියක්ලෙස ''Hinomaru'' භාවිතා කළහ. [https://en.wikipedia.org/wiki/Hirohito Hirohito] අධිරාජ්‍යයා සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Empress_K%C5%8Djun Kōjun අධිරාජිණිය]ගේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Netherlands නෙදර්ලන්ත] සංචාරයේදී, දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ මරණයට පත්කළ ලන්දේසි [https://en.wikipedia.org/wiki/Prisoner_of_war යුධ සිරකරුවන්]ගේ මරණ පිලිබඳ නඩු විභාග කරනමෙන් හෝ ඔහුව නැවත ජපානයට පිටත්කර හරිනමෙන් ඉල්ලා නෙදර්ලන්ත පුරවැසියන් ''Hinomaru'' පුළුස්සා විනාශ කළහ.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Large|1992|p=184}}&lt;/ref&gt; ඇමරිකාව සහ ජපානය අතර සාකච්චාවට බඳුන් වූ නව [https://en.wikipedia.org/wiki/Status_of_Forces_Agreement Status of Forces Agreement] නම් සම්මුතියට විරුද්ධව හෝ ''Hinomaru'' භාවිතා නොකරන ලදි. වෙළඳ සමිතීන් සහ අනෙකුත් විරෝධකරුවන් කැරලි වලදී බහුලව භාවිතා කරන ලද්දේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Red_flag_(politics) රතු ධජය]යි. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Yamazumi|1988|p=76}}&lt;/ref&gt;    


[https://en.wikipedia.org/wiki/1964_Summer_Olympics 1964 ග්‍රීෂ්ම ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා] සඳහා සත්කාරක රට ලෙස ජපානය (ජපානයේ Tokyo නගරය ) තෝරාගැනීමත් සමඟ නැවත වරක් ''Hinomaru'' සහ ජාතික ගීය හා සම්බන්ධ කරුණක් ඉස්මතු විය. අනෙකුත් ජාතික ධජ හා ලෙලදෙන විට හිරුතැටි ධජයේ සිත් ඇදගන්නාසුළු බවක් නොමැති ලෙස සලකා, ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා වලට ප්‍රථමයෙන්, ජාතික ධජයේ හිරුතැටියේ ප්‍රමාණය අඩවශයෙන් වෙනස් කළහ.&lt;ref name='Goodman'/&gt; වර්ණ විශේෂඥයකු වන Tadamasa Fukiura විසින් හිරු තැටිය ධජයේ මුළු දිගින් තුනෙන් දෙකක(2/3) ප්‍රමාණයක පිහිටුවන ලදි. එමෙන්ම 1964 සහ 1998 Naganoහි පැවති [https://en.wikipedia.org/wiki/1998_Winter_Olympics ශීත සෘතු ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා] සඳහා වර්ණ තේරීම Fukiura විසින් සිදුකරන ලදි. &lt;ref&gt;{{vcite video|people=Fukiura, Tadamasa|title=ブラックマヨネーズ|medium=TV|publisher=New Star Creation|location=Japan|date=2009}}&lt;/ref&gt; 

1989 [https://en.wikipedia.org/wiki/Hirohito Hirohito] අධිරාජ්‍යයාගේ මරණයත් සමඟ නැවත වතාවක් ජාතික ධජය පිළිබඳ සදාචාරාත්මක මතභේද පැන නැගුණි. උත්සව අතරතුරදී පැරණි පීඩාවන් නැවත ආරම්භනොකරමින් ඒවායේදී ධජය භාවිතා කල හැකිනම්, ධජයේ අර්ථය පිළිබඳ අභියෝග නොකරමින් ''Hinomaru'' ජාතික ධජය ලෙස යෝජනා කිරීමට ඔවුන්ට අවස්ථාවක් තිබෙන බව මධ්‍යස්ථ මතධාරීන්ට දැනුණි. &lt;ref name=&quot;Borneman 112&quot;&gt;{{harvnb|Borneman|2003|p=112}}&lt;/ref&gt; දින හයක නිල ශෝකී කාලයක් අතරතුරදී ධජයන් අඩකුනු කර තිබුණු අතර කලු කොඩි මගින් ජපානය පුරා වීදි සරසා තිබුණි.&lt;ref&gt;{{vcite news |author=Chira, Susan | title=Hirohito, 124th Emperor of Japan, Is Dead at 87 | date=1989-01-07 |  url =http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/bday/0429.html | work =The New York Times | accessdate = 2010-01-30 }}&lt;/ref&gt; අධිරාජ්‍යාගේ අවමඟුල් දිනයේදී විරුද්ධවාදීන් විසින් ''Hinomaru'' විනාශ කර දැමීමේ වාර්තා නොසලකා,&lt;ref&gt;{{harvnb|Kataoka|1991|p=149}}&lt;/ref&gt; විශේෂ නියමයක් නොමැතිව වුවද පාසල්වල ''Hinomaru'' [https://en.wikipedia.org/wiki/Half-staff අඩකුඹු]කරා ඔසවා තැබීමේ හිමිකම, මධ්‍යස්ථ මතධාරීන් සාර්ථකත්වය කර රැගෙන ගියහ. &lt;ref name=&quot;Borneman 112&quot;/&gt;


===1999 සිට===
[[File:国旗及び国歌に関する法律.jpg|thumb|alt=A page with Asian characters and a black-and-white version of the Japanese flag left above|1999 අගෝස්තු මස 15 දින රාජ්‍ය ගැසට් පත්‍රයේ '' ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීය පිළිබඳ නීතිය'' පළකර තිබූ අයුරු.]]

''Hinomaru'' සහ ''Kimigayo'' ජපානයේ ජාතික සංකේත ලෙස තෝරාගනිමින් 1999දී ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Act_on_National_Flag_and_Anthem_(Japan) ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීතය පිළිබඳ පනත]ක්'' ස්ථිර කරගන්නාලදි. ''Hinomaru'' සහ ''Kimigayo''හි භාවිතය පිළිබඳව [https://en.wikipedia.org/wiki/Hiroshima_Prefecture Hiroshima]හි [https://en.wikipedia.org/wiki/Sera,_Hiroshima Sera] නගරයේ Sera උසස් පාසලේ, ගුරුවරුන් සහ පාසල් මණ්ඩලය අතර ඇතිවූ අරගලය බේරුම් කිරීමට නොහැකිව, Ishikawa Toshihiro නම් එහි විදුහල්පති තුමාගේ සියදිවි හානිකරගැනීමේ සිට මෙම නීතිය ස්ථිර කිරීමේ මූලාරම්භය සිදුවිය. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Aspinall|2001|p=126}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nytimes.com&quot;&gt;{{vcite news | title = Vote in Japan Backs Flag and Ode as Symbols | date = 1999-07-23 | url = http://www.nytimes.com/1999/07/23/world/vote-in-japan-backs-flag-and-ode-as-symbols.html | work = The New York Times | accessdate = 2010-10-13}}&lt;/ref&gt; ''&quot;අන්තර්ජාතික සාම සහයෝගීතා නීතිය&quot;'' යනුවෙන්ද හඳුන්වනු ලබන ''&quot;එකසත් ජාතීන්ගේ සාමය ආරක්‍ෂා කිරීමේ මෙහෙයුම් සහ  අනෙකුත් මෙහෙයුම් සඳහා සහයෝගීතාව අරභයා&quot;'' 1992 සිට ඩයට් සභාව මගින් පණවන ලද නීති අතරින් මෙම පනත ඉතාමත් මතභේදාත්මක එකකි. &lt;ref name=&quot;Williams&quot;&gt;{{harvnb|Williams|2006|p=91}}&lt;/ref&gt; 

වසර 2000දී, [https://en.wikipedia.org/wiki/Liberal_Democratic_Party_(Japan) නිදහස් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පක්‍ෂයේ] [https://en.wikipedia.org/wiki/Prime_Minister_of_Japan අගමැති] [https://en.wikipedia.org/wiki/Keiz%C5%8D_Obuchi Keizō Obuchi] විසින් ''Hinomaru'' සහ  ''Kimigayo'' ජපානයේ නිල සංකේත බවට පත්කිරීම සඳහා ව්‍යවස්ථාපිත කෙටුම්පතක් සකස්කිරීමට තීන්දු කරනලදි. ඔහුගේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Chief_Cabinet_Secretary ප්‍රධාන කැබිනට් ලේකඛාධිකාරී]  [https://en.wikipedia.org/wiki/Hiromu_Nonaka Hiromu Nonaka] මහතාට අවශ්‍ය වූයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Akihito Akihito] අධිරාජ්‍යයාගේ රාජාභිෂේකයේ 10වන සංවත්සරය වන විට ව්‍යවස්ථාව සම්පුර්ණ කිරීමටයි.&lt;ref name=&quot;Itoh 2003 209–210&quot;&gt;{{Harvnb|Itoh|2003|pp=209–210}}&lt;/ref&gt; මෙම සංකේත යුගලය රාජ්‍ය සංකේත ලෙස ප්‍රතිෂ්ඨාපනය කිරීම සඳහා ව්‍යවස්ථාව සලකා බැලූ ප්‍රථම අවස්ථාව මෙය නොවේ. 1972දී Okinawa දූපත ජපානයට ආපසු ලැබීම සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/1973_oil_crisis 1973 තෙල් අර්බුදයෙහි] පසුතිරය කරණකොටගෙන, 1974දී අගමැති Tanaka Kakuei මහතා ඉහත සංකේත යුගලය නීත්‍යානුකූල කිරීම පිළිබඳ අඟවන ලදි. &lt;ref name='Goodman82-83'&gt;{{harvnb|Goodman, Neary|1996|pp=82–83}}&lt;/ref&gt; ''Kimigayo'' ගීතය වාදනය කිරීමට පාසල්වල උගන්වන ලෙස උපදෙස්දුන් Kakuei මහතාට ඊට අමතරව සෑම උදෑසන උත්සවයකදීම සිසුන් විසින් ''Hinomaru'' ධජය එසවීමට සහ 1890 [https://en.wikipedia.org/wiki/Meiji_Emperor Meiji අධිරාජ්‍යයා] විසින් ප්‍රකාශකරන ලද [https://en.wikipedia.org/wiki/Imperial_Rescript_on_Education අධ්‍යාපනය පිළිබඳ රාජකීය ආඥාවේ] ඇතැම් අංග මුල්කරගනිමින් සදාචාරාත්මක විශය මාලාවක් සම්මත කිරීමට අවශ්‍ය විය. &lt;ref&gt;{{vcite news | title = Education: Tanaka v. the Teachers | date = 1974-06-17 | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,879332-1,00.html | work = [[Time Magazine]] | accessdate = 2010-10-13}}&lt;/ref&gt;  නමුත් එම වසරේ ප්‍රඥප්තිය ඩයට් සභාවට යැවීමට Kakuei අසාර්ථක විය. &lt;ref&gt;{{harvnb|Okano|1999|p=237}}&lt;/ref&gt;
            
නිදහස් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂය සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Komeito Komeito], කෙටුම්පත සඳහා සිටි ප්‍රධාන අනුග්‍රාහකයන් වූ අතර සංග්‍රාම අවධියේ ඉහත සංකේත යුගලයට තිබූ අරුත්ගැන්වීම් සඳහන් කරමින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Social_Democratic_Party_(Japan) සමාජ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂය] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_Communist_Party කොංග්‍රස්ට් පක්‍ෂය] එයට විරුද්ධ වූහ. මහජනයා විසින් එම කරුණ තීරණය කරීමට ඉඩ ලබා නොදීමට කොංග්‍රස් පක්‍ෂය විසින් තවදුරටත් සටන් කරනලදි. ඒ අතර, [https://en.wikipedia.org/wiki/Democratic_Party_of_Japan ජපානයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂය]ට ඒ සඳහා පක්‍ෂයේ පොදු එකඟත්වය ගොඩනගා ගැනීමට නොපුළුවන්විය.පක්‍ෂය විසින් එම සංකේත යුගලය ජපානයේ සංකේත ලෙස ඒ වනවිටත් පිළිගෙන තිබූ නිසා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂයේ සභාපති සහ අනාගත අගමැති [https://en.wikipedia.org/wiki/Naoto_Kan Naoto Kan] විසින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂය කෙටුම්පත සඳහා සහය දියයුතු බව ප්‍රකාශ කළහ. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://archive.dpj.or.jp/news/?num=11044 |title=国旗国歌法制化についての民主党の考え方 |accessdate=2010-01-17 |date=1999-07-21 |publisher=Democratic Party of Japan |trans_title=The DPJ Asks For A Talk About the Flag and Anthem Law|language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; නියෝජ්‍ය ලේකඛාධිකාරී ජෙනරාල් සහ අනාගත අගමැති [https://en.wikipedia.org/wiki/Yukio_Hatoyama Yukio Hatoyama], මෙම කෙටුම්පත සමාජයේ සහ රජයේ පාසැල්වල තවදුරටත් බෙදීමක් ඇතිවීමට හේතුවේ යැයි සිතූහ. Hatoyama විසින් කෙටුම්පතට පක්‍ෂව ඡන්දය ප්‍රකාශ කල අතර Kan එයට විරුද්ධ විය. &lt;ref name=&quot;Itoh 2003 209–210&quot;/&gt; 

ඡන්දයට පෙර, ඩයට් සභාවේදී වෙන්කරගැනීමට කෙටුම්පත් කැඳවන ලදි. ''Hinomaru'' ධජයට වඩා ''Kimigayo'' යනු ඉතා සංකීර්ණ කරුණක් බව [https://en.wikipedia.org/wiki/Waseda_University Waseda විශ්වවිද්‍යාලයේ] මහාචාර්ය Norihiro Kato ප්‍රකාශ කළහ. &lt;ref&gt;{{vcite book | last1 = Calichman | first1 = Richard | title = Contemporary Japanese Thought | publisher = Columbia University Press | year = 2005 | page = 211 | url = http://books.google.com/?id=Y8Paxm86ONwC&amp;pg=PA211&amp;dq=kimigayo#v=onepage&amp;q=kimigayo&amp;f=false | accessdate = 2010-10-14 | isbn = 978-0-231-13620-4}}&lt;/ref&gt; කෙටුම්පත සඳහා වූ ඡන්ද විමසුම අතරතුරදී ''Hinomaru'' ජාතික ධජය  නියමකිරීම පමණක් සිදුකිරීමට ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂය සහ අනෙකුත් පක්‍ෂ විසින් ගත් උත්සාහය ඩයට් සභාව මඟින් ප්‍රතික්‍ෂේප කරනලදි. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://archive.dpj.or.jp/news/?num=8506 |title=国旗・国歌法案、衆院で可決　民主党は自主投票 |accessdate=2010-01-18 |trans_title=Flag and Anthem Law Passed by the House, DPJ Free Vote |date=1999-07-22 |publisher=Democratic Party of Japan |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; 1999 ජුලි මස 22වැනි දින ඡන්ද 403 සිට 86කින් නියෝජිත මණ්ඩලය මඟින් කෙටුම්පත සම්මත කරනලදි. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://kokkai.ndl.go.jp/SENTAKU/syugiin/145/0001/14507220001047c.html |title=第１４５回国会　本会議　第４７号 |accessdate=2010-01-17 |date=1999-07-22 |publisher=National Diet Library |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; ඉන්පසු ජුලි 28වන දින රාජ්‍ය මන්ත්‍රණ සභාවට නීතිමය කෙටුම්පත ලබාදුන් අතර අගෝස්තු මස 09වන දින එය සම්මත කළහ. අගෝස්තු 13වන දින එය නීතියක් ලෙස ප්‍රඥප්ත කරන ලදි. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.shugiin.go.jp/itdb_gian.nsf/html/gian/keika/1CE3AB6.htm |title=議案審議経過情報: 国旗及び国歌に関する法律案 |accessdate=2010-01-17 |date=1999-08-13 |publisher=House of Representatives |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt;  

2009 අගෝස්තු 8වන දින, [https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_general_election,_2009 නියෝජිත මණ්ඩලයේ ඡන්දය] සඳහා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂය විසින් සංවිධානය කරනලද රැළියකදී වියනක එල්ලා තිබුණු බැනරයක පින්තූරයක් ගන්නා ලදි. ''Hinomaru'' ධජ දෙකක් ගෙන කපා එකිනෙක මසා ගැනීමෙන් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂයේ ලාංඡනයේ හැඩය ඉස්මතුකරමින් බැනරය සාදා තිබුණි. මෙමඟින් නිදහස් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂය සහ අගමැති [https://en.wikipedia.org/wiki/Taro_Aso Taro Aso] කෝපාවිෂ්ට වූ අතර මෙය සමාව දිය නොහැකි ක්‍රියාවක් ලෙස පැවසූහ. එයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී පක්‍ෂයේ සභාපතිතුමා වන Yukio Hatoyama &lt;ref name=&quot;Itoh 2003 209–210&quot;/&gt; පැවසූවේ එම බැනරය ''Hinomaru'' නොවූ බැවින් එලෙස පැවසිය නොහැකි බවය. &lt;ref name='dpjrally'&gt;{{vcite news | title=【日本の議論】日の丸裁断による民主党旗問題　国旗の侮辱行為への罰則は是か非か |trans_title= (Japan) Discussion of penalties of acts of contempt against the Hinomaru by the DPJ | date=2009-08-30 | publisher=Sankei Digital | url =http://sankei.jp.msn.com/life/trend/090830/trd0908301601006-n1.htm | work =Sankei Shimbun | accessdate = 2009-09-06 | language = {{ja icon}} }}&lt;/ref&gt;   


==නිර්මාණය==
[[File:Construction sheet of the Japanese flag no text.svg|thumb|alt=The flag has a ratio of two by three. The diameter of the sun is three-fifths of the length of the flag. The sun is placed directly in the center.|නිර්මාණ පත්‍රය]]

1870දී පනවන ලද, අගමැතිගේ ප්‍රකාශන අංක 57හි ජාතික ධජය හා සබැඳි නියෝග 2ක් තිබුණි. ධජය එසවියයුත්තේ කවුරුන් විසින්ද සහ එය කලයුත්තේ කෙසේද යන්න පළමු නියෝගයේ විශේෂණය කර තිබූ අතර ධජය නිර්මාණය කලයුතු ආකාරය දෙවන නියමයේ සඳහන්විය. &lt;ref name=&quot;webjapanen&quot;&gt;{{vcite web |url=http://web-japan.org/factsheet/en/pdf/11NFlagAnthem.pdf |title=National Flag and Anthem |home=Web Japan |publisher=Japanese Ministry of Foreign Affairs |year=2000 |accessdate=2009-12-11 |format=PDF}}&lt;/ref&gt; ධජය දිග ඒකක 7ක් සහ පළල ඒකක 10ක් (7:10) යන අනුපාතයෙන් යුක්තවේ. හිරු නිරුපණය කරන රතු පැහැති වෘත්තය ධජයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_terminology ඔසොවනුවේ මුළු උස] ප්‍රමාණයෙන් 3/5ක පිහිටියයුතු බව ගණනය කර ඇත. රතු පැහැති වෘත්තය ධජයේ මධ්‍යගතව පිහිටිය යුතු ලෙස ව්‍යවස්ථාවේ නියමකර තිබුණද සාමාන්‍යයෙන් එය ඔසොවනුව දෙසට සියයෙන් එකක් (1/100) වන පරිදි ස්ථානගත කර ඇත. &lt;ref&gt;{{Harvnb|明治3年太政官布告第57号}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Takenaka|2003|pp=68–69}}&lt;/ref&gt; එම වසරේම ඔක්තෝම්බර් මස 3වන දින වෙළඳ ධජය සහ අනෙකුත් නාවික ධජ නිර්මාණය සඳහාද නියමයන් පනවනලදි. &lt;ref name=&quot;reg651&quot;&gt;{{Harvnb|明治3年太政官布告第651号}}&lt;/ref&gt; වෙළඳ ධජයන් දිග ඒකක 2ක සහ පළල ඒකක 3ක (2:3) අනුපාතයකින් සමන්විත විය යුතුය. වෘත්තයේ ප්‍රමාණය ඉහත පරිදිම වේ. කෙසේනමුත් හිරුතැටිය විස්සෙන් එකක(1/20) ප්‍රමාණයට ඔසොවනය දෙසට ස්ථානගතකර ඇත. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Takenaka|2003|p=66}}&lt;/ref&gt;

''[https://en.wikipedia.org/wiki/Act_on_National_Flag_and_Anthem_(Japan) ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීය පිළිබඳ පනත]'' සම්මත කිරීමේදී ධජයේ මානවල මඳ වෙනසක් සිදුකරනලදි. &lt;ref name=&quot;law&quot;&gt;{{Harvnb|国旗及び国歌に関する法律}}&lt;/ref&gt; ධජයේ සමස්ත අනුපාතය දිග එකක 2ක් සහ පළල එකක 3ක් (2:3) ලෙස වෙනස් විය. රතුපැහැති වෘත්තයේ සමස්ත ප්‍රමාණයේ වෙනසක් සිදු නොවුනද එය ධජයේ හරිමැද දෙසට විතැන්විය. &lt;ref name=&quot;sfcon&quot;&gt;{{vcite web|url=http://www.sf.us.emb-japan.go.jp/en/e_m08_01_01.htm#5 |title=Basic / General Information on Japan |accessdate=2009-11-19 |date=2008-01-01 |publisher=Consulate-General of Japan in San Francisco }}&lt;/ref&gt; ධජයේ පසුබිම සුදුපැහැති වූ අතර හිරුතැටිය {{nihongo|රතුපැහැති|紅色|beni iro}} විය. නමුත් 1999 ව්‍යවස්ථාවේ නිවැරදිම වර්ණයන් පිළිබඳව සඳහන් නොවුණි. &lt;ref name=&quot;law&quot; /&gt;  &quot;ගැඹුරු&quot; රතු වර්ණයක් භාවිතා කලයුතු බව පමණක් සඳහන්විය. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.cao.go.jp/en/flag_anthem.html |title= National Flag &amp; National Anthem |accessdate=2010-01-02 |date=2006 |publisher=Cabinet Office, Government of Japan }}&lt;/ref&gt;

1993 ([https://en.wikipedia.org/wiki/Sh%C5%8Dwa_period Showa] 48)දී, ජපන් ආරක්‍ෂක කාර්යාංශය (වර්තමානයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Defense_(Japan) ආරක්‍ෂක අමාත්‍යාංශය]) විසින් නිකුත්කරන ලද [https://en.wikipedia.org/wiki/Munsell Munsell] වර්ණ සටහනේ ධජයේ රතු වර්ණය 5R 4/12 සහ සුදු වර්ණය N9 ලෙස විශේෂණය කර ඇත. &lt;ref name=&quot;z8701&quot;&gt;{{vcite web| url=http://www.mod.go.jp/j/procurement/chotatsu/nds/pdf/z/z8701.pdf |title=Defense Specification Z 8701C (DSPZ8701C) |publisher=Ministry of Defense|format=PDF |language={{ja icon}} |date=1973-11-27 |accessdate=2009-07-09}}&lt;/ref&gt;  ධජයේ නිර්මාණය වර්තමාන ව්‍යවස්ථාව හා ගැලපීම සඳහා 2008 ([https://en.wikipedia.org/wiki/Heisei Heisei] 20)  මාර්තු මස 21වන දින Munsell වර්ණ යාවත්කාලීන කරමින් ලියවිල්ල වෙනස් කරන ලදි. හමුදාමය භාවිතයන් සඳහා යොදාගන්නා ධජ නිර්මාණයේදී නූල් සඳහා [https://en.wikipedia.org/wiki/Acrylic_fiber acrylic] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Nylon nylon] භාවිතා කළහැකි ලෙස ලියවිල්ලේ සඳහන් වේ. acrylic සඳහා රතු වර්ණය 5.7R 3.7/15.5 ලෙසද සුදු වර්ණය N9.4 ලෙසද වන අතර nylon සඳහා රතු වර්ණය 6.2R 4/15.2 සහ සුදු වර්ණය N9.2ද වේ. &lt;ref name=&quot;z8701&quot;/&gt;  [https://en.wikipedia.org/wiki/Official_Development_Assistance_(Japan) Official Development Assistance] (ODA) මඟින් නිකුත් කරන ලද ලියවිල්ලක ''Hinomaru'' සඳහා රතු වර්ණය [https://en.wikipedia.org/wiki/Dainippon_Ink_%26_Chemicals DIC] 156 සහ ODA ලාංඡනය සඳහා රතු වර්ණය [https://en.wikipedia.org/wiki/CMYK_color_model CMYK] 0-100-90-0 ලෙසද සඳහන් වේ. &lt;ref name='odamark'&gt;{{vcite web|url=http://www.jica.go.jp/announce/musho/info/consultant/13.pdf |title=日章旗のマーク、ODAシンボルマーク |trans_title=National flag mark, ODA Symbol |accessdate=2009-09-06 |format=PDF |publisher=Office of Developmental Assistance |language={{ja icon}} |date=1995-09-01 }}&lt;/ref&gt; ''ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීය සම්බන්ධ නීතිය'' පිළිබඳ විචාරය කරන අතරතුර, {{nihongo|දීප්තිමත් රතු වර්ණය|赤色|aka iro}}  හෝ [https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_Industrial_Standards ජපන් කර්මාන්ත ප්‍රමිතිකරණයේ] වර්ණ භාවිතා කරන මෙන් යෝජනාවක් පැනනැගුණි. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://kokkai.ndl.go.jp/SENTAKU/sangiin/145/0044/14508020044004a.html |title=第１４５回国会　国旗及び国歌に関する特別委員会　第４号 |accessdate=2010-02-01 |date=1999-08-02 |publisher=National Diet Library |trans_title=145th Meeting of the Diet, Discussion about the bill ''Law Regarding the National Flag and National Anthem'' |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt;     

 
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto;&quot;
|-
! නිල වර්ණය  (සුදු)
! නිල වර්ණය (රතු)
! වර්ණ රීතිය 
! ප්‍රභවය 
! වසර 
! URL
|-
| {{color box|#e2e2e2}} N9 &lt;ref name=&quot;feel&quot;&gt;Hexadecimal obtained by placing the colors in [http://www.feelimage.jp/analyzer/productinfo_3.htm Feelimage Analyzer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100125152445/http://www.feelimage.jp/analyzer/productinfo_3.htm |date=2010-01-25 }}&lt;/ref&gt;
| {{color box|#b0313f}} 5R 4/12 &lt;ref name=&quot;feel&quot;/&gt;
| Munsell
| DSP Z 8701C
|1973
| &lt;ref name=&quot;z8701&quot;/&gt;
|-
| N/A
| {{color box|#EE1132}} 156 &lt;ref name='DIC'&gt;{{vcite web|url=https://www.dic.co.jp/cgi-bin/cs_result7.cgi |title=DICカラーガイド情報検索 (ver 1.4) |trans_title=DIC Color Guide Information Retrieval (version 1.4) |accessdate=2009-09-15 |publisher=DIC Corporation |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt;
| DIC
| ODA Symbol Mark Guidelines
| 1995
| &lt;ref name='odamark'/&gt;
|-
| N/A
| {{color box|#ff001a}} 0-100-90-0
| CMYK
| ODA Symbol Mark Guidelines
| 1995
| &lt;ref name='odamark'/&gt;
|-
| N/A
| {{color box|#C60C30}} 186 Coated &lt;ref name=&quot;pantone.com&quot;&gt;{{vcite web|url=http://www.pantone.com/pages/pantone/colorfinder.aspx |title=Pantone Color Picker |accessdate=2009-12-09 |home=Find a PANTONE color |publisher=Pantone LLC }}&lt;/ref&gt;
| Pantone
| ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Album_des_pavillons_nationaux_et_des_marques_distinctives Album des pavillons nationaux et des marques distinctives]''
| 2000
| &lt;ref name='a2k'&gt;{{vcite book | last = du Payrat | first = Armand | authorlink = | coauthors = | title = Album des pavillons nationaux et des marques distinctive | publisher = Service Hydrographique et Océanographique de la Marine | year = 2000 | location = France | pages = JA 2.1 | url = | doi = | id = | isbn = 2-11-088247-6 }}&lt;/ref&gt;
|-
| N/A
| {{color box|#f21930}} 0-90-80-5&lt;ref name=&quot;pantone.com&quot;/&gt;
| CMYK
| ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Album_des_pavillons_nationaux_et_des_marques_distinctives Album des pavillons nationaux et des marques distinctives]''
|2000
| &lt;ref name=&quot;a2k&quot;/&gt;
|-
| {{color box|#eeeeee}} N9.4 (Acrylic) &lt;ref name=&quot;feel&quot;/&gt;
| {{color box|#bc002d}} 5.7R 3.7/15.5 (Acrylic) &lt;ref name=&quot;feel&quot;/&gt;
| Munsell
| DSP Z 8701E
| 2008
| &lt;ref name=&quot;z8701&quot;/&gt;
|-
| {{color box|#e8e8e8}} N9.2 (Nylon) &lt;ref name=&quot;feel&quot;/&gt;
| {{color box|#c00d2e}} 6.2R 4/15.2 (Nylon) &lt;ref name=&quot;feel&quot;/&gt;
| Munsell
| DSP Z 8701E
| 2008
| &lt;ref name=&quot;z8701&quot;/&gt;
|-
| N/A
| {{color box|#ed2939}} 032 Coated&lt;ref name=&quot;pantone.com&quot;/&gt;
| [https://en.wikipedia.org/wiki/Pantone Pantone]
| [https://en.wikipedia.org/wiki/2008_Summer_Olympics 2008 Summer Olympics] Protocol Guide&amp;nbsp;– Flag Manual
| 2008
| &lt;ref&gt;{{vcite book | title = Flag Manual | publisher = Beijing Organizing Committee for the Games of the XXIX Olympiad&amp;nbsp;– Protocol Division | date = 2008 | location = Beijing, China | pages = B5 | url = | doi = | id = | isbn = }}&lt;/ref&gt;
|}

==භාවිතය සහ සිරිත්==
[[File:Signed Hinomaru flag of Eihachi Yamaguchi.JPG|thumb|right| [https://en.wikipedia.org/wiki/Good_Luck_Flag Hinomaru Yosegaki] සඳහා උදාහරණයක්.]]
''Hinomaru'' ප්‍රථමයෙන් හඳුන්වා දුන් කාලයේ ධජයත් සමඟ අධිරාජ්‍යයාට ආචාර කරන මෙන් රජය මහජනයාට නියම කර සිටියහ. ධජය පිළිබඳ ජපන් ජාතිකයන් අතර ප්‍රතිවිරෝධයන් පැවතුණු අතර එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඇතැම් විරෝධතා පැනනැගුණි. ධජය පිළිබඳ මහජනයාගේ පිළිගැනීම ලබාගැනීමට කලක් ගතවිය. &lt;ref name=&quot;Ohnuki-Tierney 68–69&quot;/&gt; 

දෙවන ලෝක යුද්ධය අතරතුරදී, සොල්දාදුවෙක් ලෙස යොදවනු ලබන්නෙකුට ඔහුගේ යහළුවන් සහ නෑදෑයින් විසින් අත්සන් කරනලද ''Hinomaru'' ධජයක් තෑගි කිරීම ජපන් සංස්කෘතියේ ප්‍රසිද්ධ චාරිත්‍රයක් විය. සොල්දාදුවාට යුද්ධයෙන් පසු නැවත ආරක්‍ෂිතව පැමිණීමට සුභ පැතීමට සහ භාග්‍ය ඇතිකිරීමේ මන්ත්‍රයක් ලෙස ධජය භාවිතා කරන ලදි. {{nihongo|''[https://en.wikipedia.org/wiki/Hinomaru_yosegaki Hinomaru Yosegaki]''|日の丸寄せ書き}} යනු මෙවැනි මන්ත්‍රයකි. &lt;ref name='yosegaki'&gt;{{vcite web|url=http://www.city.himeji.lg.jp/koho/press/_18144/_18145/_18955.html |title=開催中の平和資料館収蔵品展から「日の丸寄せ書き」について |trans_title= Museum collections from the exhibition &quot;Group flag efforts&quot; being held for peace |accessdate=2009-09-25 |publisher=City of Himeji, Hyogo Prefecture |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; ධජය මත සටහන් කරන කිසිවක් හිරු තැටිය ස්පර්ශ නොවන අන්දමින් ලිවීම එක් සම්ප්‍රදායකි. &lt;ref name='smith75'&gt;{{Harvnb|Smith|1975|p=171}}&lt;/ref&gt; යුද්ධ වලින් පසු අභාවප්‍රාප්ත වූ සොල්දාදුවන් මත තිබී මෙවැනි ධජයන් නිතර හෝ පසුව සොයා ගැනුනි. මෙම ධජයන් සිහිවටන බවට පත් වූ බැවින්, &lt;ref name=&quot;smith75&quot;/&gt;  අත්සන් කරන ලද ධජයන් සොල්දාදුවාගේ දරු මුණුබුරන් සඳහා නැවත යැවීමේ වර්ධනයවන නැඹුරුතාවයක් පවතී. &lt;ref&gt;{{vcite news |author=McBain, Roger | title=Going back home | date=2005-07-09 | publisher= | url =http://www.rose.sannet.ne.jp/nishiha/iryuhin/medea/cpress.html | work =Courier &amp; Press | pages = | accessdate = 2009-09-25 | language = }}&lt;/ref&gt;

භාග්‍ය උදාකිරීමේ මන්ත්‍රයක් ලෙස ''Hinomaru''හි අත්සන් කිරීමේ සම්ප්‍රධාය තවමත් පවත්වාගෙන යන නමුත් සීමිත අන්දමින්ය. ක්‍රීඩා වලදී ජපන් ජාතික කණ්ඩායමට ධෛර්යය ලබාදීමට ''Hinomaru Yosegaki'' ප්‍රදර්ශනය කරනු ලබයි. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Takenaka|2003|p=101}}&lt;/ref&gt; සුදු පැහැති පසුබිමේ මධ්‍යගතව පිහිටි රතු පැහැති හිරු දැක්වෙන ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Hachimaki hachimaki]'' නළල් පටිය මෙයට තවත් නිදසුනකි. දෙවන ලෝක යුද්ධ සමයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Kamikaze kamikaze] ගුවන් නියමුවන් විසින් {{nihongo|&quot;නියත ජයග්‍රහණය&quot;|必勝|Hisshō}}  හෝ &quot;හත් පන&quot; ලෙස ලියනලද ''hachimaki'' පැළඳ සිටියහ. නියමුවා සිය රට වෙනුවෙන් තම දිවිපිදීමට වුවද කැමැත්තෙන් සිටි බව මෙයින් හැඟවේ. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Cutler|2001|p=271}}&lt;/ref&gt;

දෙවන ලෝක යුද්ධයට පෙර, ජාතික නිවාඩු දින වලදී සෑම නිවසකම ''Hinomaru'' ප්‍රදර්ශනය කිරීම අවැසි විය. &lt;ref name=&quot;defacto&quot;/&gt; යුද්ධ කාලයේ සිට, නගර ශාලා වැනි දේශීය රජයට සහ ජාතියට සම්බන්ධ ගොඩනැගිලිවල ජපන් ධජය ප්‍රදර්ශනය කිරීම අතිශය සීමා සහිත විය. පෞද්ගලික නිවෙස්වල හෝ වෙළඳ ගොඩනැගිලිවල එය ඉතා කලාතුරකින් දැකගතහැකි විය. &lt;ref name=&quot;defacto&quot;/&gt; නමුත් සමහර ජනයා සහ ආයතන නිවාඩු දිනවල ධජය ඔසවා තැබීමට පක්ෂපාතී විය.  ජාතික නිවාඩු දිනවල ''Hinomaru'' ධජය ඔසවා තබන ලෙස ජපන් රජය විසින් මහජනයා දිරිගැන්වුවද, එසේ කරන මෙන් නිත්‍යානුකූලව නියමකර නොමැත. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://web-japan.org/factsheet/archives/ja/pdf/J11_flagan.pdf |title=国旗と国歌 |trans_title=National Flag and Anthem |accessdate=2009-12-11 |format=PDF |home=Web Japan |publisher=Ministry of Foreign Affairs |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.sangiin.go.jp/japanese/joho1/kousei/syuisyo/019/touh/t019009.htm |title=答弁書第九号 |accessdate=2010-02-01 |author=Yoshida, Shigeru |date=1954-04-27 |publisher=House of Councillors |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; 2002 දෙසැම්බර් 23 [https://en.wikipedia.org/wiki/The_Emperor%27s_Birthday අධිරාජ්‍යයාගේ 80 වැනි ජන්ම දින]යේ සිට, [https://en.wikipedia.org/wiki/Kyushu_Railway_Company Kyushu දුම්රිය ආයතනය] දුම්රිය ස්ථාන 330ක ''Hinomaru'' ප්‍රදර්ශනය කරනුලැබේ. &lt;ref name=&quot;47news&quot;&gt;{{vcite web |url=http://www.47news.jp/CN/200211/CN2002112601000363.html |title=ＪＲ九州、日の丸を掲揚へ 有人３３０駅、祝日に |trans_title=JR Kyushu 330 manned stations to hoist the national flag |publisher=47news |language={{ja icon}} |date=2002-11-26}}&lt;/ref&gt;    

1995 සිට, ODA විසින් ''Hinomaru'' මාතිකය ඔවුන්ගේ නිල ලාංඡනය ලෙස යොදාගනී.එම නිර්මිතය රජයේ නිර්මාණයක් නොවූවද (මහජනයා විසින් ඉදිරිපත් කරනලද නිර්මාණ 5000ක් අතරින් ලාංඡනය තොරාගන්නා ලදි.) ඔවුන්ගේ ප්‍රවර්ධන වැඩසටහන් හරහා ''Hinomaru''හි දෘෂ්ටි කල්පනය වැඩි කිරීම සඳහා රජය උත්සාහ ගත්හ. ODAට අනුව ධජයේ භාවිතය යනු ජපන් මහජනයා විසින් ලබාදෙනලද උපකාරයන් නිරූපණය කිරීම සඳහා ඇති ඉතා ක්‍රියාකාරීම ආකාරයයි. &lt;ref&gt;http://www.mofa.go.jp/policy/oda/white/2006/oda2006/html/box/bx01005.htm&lt;/ref&gt; 


==වර්තමාන හැඟීම==
[[File:Emperor of Japan Birthday Akihito 2017.png|thumb|alt=A group of people wave Japanese flags at a palace.|[https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_Akihito Akihito] අධිරාජ්‍යයා සිය උපන්දිනය දින ධජයන් වනමින් සිටි මහජනතාව ඇමතීමට සුදානම් වන අවස්ථාවක්. 2004 දෙසැම්බර් මස 23 දින ගත් ඡයා රූපයකි.]]
පොදු සන්නිවේදන මාධ්‍ය මඟින් පවත්වනලද ඡන්ද විමසුමකට අනුව, 1999 ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Act_on_National_Flag_and_Anthem_(Japan) ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීය සම්බන්ධ නීති]'' ප්‍රකාශයට පත්කිරීමටත් පෙර සිට බහුතරයක් ජපන් ජාතිකයින් මෙම ධජය ජපානයේ ජාතික ධජය ලෙස ප්‍රකාශ කර තිබුණි. &lt;ref name=&quot;asahi990718&quot;&gt;{{vcite web |url=http://www.tv-asahi.co.jp/n-station/research/990717/index.html |archiveurl=http://web.archive.org/web/20080523125535/http://www.tv-asahi.co.jp/n-station/research/990717/index.html |archivedate=2008-05-23 |title=国旗・国歌法制化について |trans_title=About the Law of the Flag and Anthem |home=Asahi Research |publisher=TV Asahi |language={{ja icon}} |date=1999-07-18 |accessdate=2008-03-11}}&lt;/ref&gt; එසේ තිබියදීත්, පාසල් උත්සව හෝ මාධ්‍යයේ ධජය භාවිතය පිළිබඳ මතභේද ඇතිකරන්නන් තවමත් සිටී.නිදසුනක් ලෙස, ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asahi_Shimbun Asahi Shimbun]'' සහ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Mainichi_Shimbun Mainichi Shimbun]'' වැනි නිදහස් පුවත්පත් ජපන් ධජය පිළිබඳ අර්බුධකාරී වාර්තා නිතර පළකරයි. &lt;ref name=&quot;hbf-ishikawa&quot;&gt;{{vcite web |url=http://www.hbf.or.jp/grants/pdf/j%20i/14-ji-ishikawa.pdf |title=テレビニュースの多様化により、異なる番組の固定視聴者間に生じる意見の差 |trans_title= Diversity of television news, viewers differences of opinion arise between different programs |publisher=Hoso Bunka Foundation |format=PDF |year=2002 |language={{ja icon}}}}&lt;/ref&gt;  අනිකුත් ජපන් ජාතිකයන්ට, ධජය මඟින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Empire_of_Japan ජපානය අධිරාජ්‍යයක්]ව පැවති සමයේ ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය මැඩලූ අවධිය නිරූපණය කරයි. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Khan|1998|p=190}}&lt;/ref&gt;  
  
නිවෙස්වල සහ ව්‍යාපාරවල ''Hinomaru'' ප්‍රදර්ශනය කිරීමද ජපන් සමාජය තුල විවාදයට ලක්විය. [https://en.wikipedia.org/wiki/Uyoku_dantai uyoku dantai] ක්‍රියාකාරකම්, [https://en.wikipedia.org/wiki/Reactionary ප්‍රතිගාමී දේශපාලනය] හෝ [https://en.wikipedia.org/wiki/Hooliganism නොහික්මුණු බව] හා ධජයේ සබැඳියාවක් පැවති බැවින් ඇතැම් නිවෙස් සහ ව්‍යාපාරවල ධජය ඔසවා නොතැබූහ. &lt;ref name=&quot;defacto&quot;/&gt; කිසිඳු ජාතික නිවාඩු දිනයක හෝ විශේෂ අවස්ථාවක ධජය ඔසවා තැබීමේ නියෝගයක් නොමැත. ජාතික නිවාඩු දින වලදී ධජය ඔසවා තැබීමට ජනතාව දිරිගැන්වීමේ අරමුණින් ධජයන් මිලදී ගැනීමට රජයේ අරමුදල් භාවිතා කිරීම සඳහා [https://en.wikipedia.org/wiki/Kanazawa,_Ishikawa Kanazawa, Ishikawa] නගර මඟින් 2012 සැප්තැම්බර් මස සැලැස්මක් යෝජනා කරනලදි. &lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120912b5.html |access-date=2014-04-05 |archive-date=2012-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016004950/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120912b5.html }}&lt;/ref&gt; [https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_Communist_Party ජපන් කොමියුනිස්ට් පක්‍ෂය] වාචිකව ධජයට විරුද්ධ විය. 

පෙර පැවති ජපානයේ යටත්විජිත වල මෙන්ම [https://en.wikipedia.org/wiki/Okinawa_Prefecture Okinawa] වැනි ජපානයේම ප්‍රදේශවලද ''Hinomaru'' පිළිබඳව සෘණාත්මක හැඟීමක් පවතී. 1987 ඔක්තෝම්බර් මස 26වැනි දින [https://en.wikipedia.org/wiki/National_Sports_Festival_of_Japan ජපානයේ ජාතික ක්‍රීඩා උළෙල] ආරම්භකිරීමට මත්තෙන් Okinawaහි සුපිරි වෙළඳසල් හිමිකරුවෙක් ''Hinomaru'' ධජය [https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_burning පුළුස්සා] විනාශ කිරීම, මෙයට නිදසුනකි. &lt;ref name=&quot;wundunn1995&quot;&gt;{{vcite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C00E6D71439F932A25752C1A963958260 |title=Yomitan Journal: A Pacifist Landlord Makes War on Okinawa Bases |work=The New York Times |author=Wundunn, Sheryl |date=1995-11-11 |accessdate=2008-03-11}}&lt;/ref&gt; Shōichi Chibana විසින් ''Hinomaru'' ධජය පුළුස්සා විනාශකරන ලද්දේ  ජපන් හමුදාව විසින් සිදුකල කෘරකම් වලට සහ නිරන්තරයෙන් සිදු කෙරුණු බලපෑම්වලට විරුද්ධත්වය පෙන්වීමට පමණක්ම නොවූ අතර ඔහුට ඇවැසිවූයේ ප්‍රසිද්ධියේ ධජය ප්‍රදර්ශනය කිරීමෙන් වැළැක්වීමටයි. &lt;ref&gt;{{vcite web|author=Smits, Gregory|url=http://www.east-asian-history.net/Ryukyu/History/Okinawa/Postwar/index.htm |title=Okinawa in Postwar Japanese Politics and the Economy |accessdate=2008-10-28 |year=2000 |publisher=Penn State University }}&lt;/ref&gt; පාසල් උත්සව අතරතුරදී ධජය ඉරාදැමීම සහ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Kimigayo Kimigayo]'' ගීතය ගායනා කරනවිට ධජය එසවීමේදී එයට ගරු කිරීම සිසුන් විසින් ප්‍රතික්‍ෂේප කිරීම, Okinawaහි වාර්තා වූ තවත් සිදුවීම්ය. &lt;ref name=&quot;Befu 92–95&quot;/&gt; 2001 වසරේදී නගරයේ 80වැනි සංවත්සරය සැමරීම සඳහා, Okinawa ජපානයට නැවත ලැබීමෙන් පසු Okinawaහි අගනුවර වන [https://en.wikipedia.org/wiki/Naha,_Okinawa Naha] නගරයෙහි ප්‍රථම වතාවට ''Hinomaru'' ඔසවන ලදි. &lt;ref&gt;http://www.japantimes.co.jp/text/nn20010521a3.html&lt;/ref&gt; 1999 ''Hinomaru''හි විධිමත් සම්මත කිරීම ජපානය අයිතිවාසිකම් දිනාගැනීම උදෙසා සහ නැවත   යුධමය වාතාවරණයක් උදෙසා දක්වන ලද ප්‍රතිචාරයක් ලෙස ජපන් අධිරාජ්‍යයේ අධිවාස ලෙස පැවති [https://en.wikipedia.org/wiki/People%27s_Republic_of_China මහජන චීන සමුහාණ්ඩුව] සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/South_Korea දකුණු කොරියාව] දක්නා ලදි.

[https://en.wikipedia.org/wiki/Yasukuni_Shrine Yasukuni විහාරයේ] අයිතිය , ඇමරිකානු ජපාන හමුදා සහයෝගය සහ මිසයිල වලින් ආරක්‍ෂා වීමේ වැඩසටහනක් නිර්මාණය කිරීම පිළිබඳව වූ වාද විවාද, 1999 නීති පාඨය හා එකවිට සිදුවිය. ජපානයේ අධිවාසව සිටි අනෙකුත් ජාතීන්ට 1999 නීතිය සම්මිශ්‍රිත ප්‍රතිචාර හෝ රැවටීමක් ලෙස හමුවිය. සිංගප්පූරුවේ, වැඩිහිටි පරපුරේ තවමත් ධජය පිළිබඳ අකමැත්තක් පැවතුනද තරුණ පරපුර එවැනි අදහස් වලින් තොර විය. පිලිපීන් රජය, ජපානය නැවත හමුදාමය පාලනයකට නොයන බවත්, 1999 නීතියෙහි අරමුණ ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීය යන සංකේත යුගලය නිත්‍යානුකූලව පිහිටුවීම බවත් ඕනෑම රාජ්‍යයකට ජාතික සංකේත නිර්මාණය කිරීමේ අයිතියක් ඇතිබවත් විශ්වාස කළහ. &lt;ref&gt;{{vcite journal|title=Japan's Neo-Nationalism: The Role of the Hinomaru and Kimigayo Legislation|journal=JPRI working paper|date=2001-07|first=Mayumi|last=Itoh|coauthors=|volume=79|issue=|page=16|id=|url=http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp79.html|accessdate=2010-04-17|archive-date=2018-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20181002192508/http://www.jpri.org/publications/workingpapers/wp79.html}}&lt;/ref&gt; ''Hinomaru'' පුළුස්සා දැමීම අපරාධයක් ලෙස සලකනු ලබන කිසිඳු නීතියක් ජපානයේ නොමැති නමුත් විදේශීය ධජයන් ජපානය තුල පිළිස්සිය නොහැක. &lt;ref&gt;{{harvnb|Lauterpacht|2002|p=599}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|Inoguchi, Jain|2000|p=228}}&lt;/ref&gt;

==මූලලේඛය==
[[File:Japan mourning flag.svg|thumb|alt=A diagram of a white flag with a black ring. A black ribbon and ball appear above the flag.|1912දී නිකුත් කරනලද අංක 1 නියමයේ රුපසටහනක්.(අධිරාජ්‍යයා සඳහා ශෝකී ධජය එසවීම.)'']]

මූලලේඛයට අනුව, රාජකාරී ස්ථානවල සහ පාසල්වල උදෑසන ආරම්භයේ සිට හවස නිමාව තෙක් ධජය ඔසවා තැබීමට අවසරදී ඇත. &lt;ref name=&quot;protocol&quot;&gt;{{vcite web |url=http://www.sarago.co.jp/protocol.html |title=Flag Protocol |publisher=Sargo Flag Company |language={{ja icon}} |accessdate=2008-01-15}}&lt;/ref&gt; ජපානයේදී, ජපානයේ ධජය හා වෙනත් රටක ධජයක් එකවර ලෙළදෙන විට ආගන්තුක රටෙහි ධජය ජපන් ධජයට දකුණුපසින් පිහිටිය යුතුය. ධජයන් යුගලයම එකම උසකින් හා සමාන ප්‍රමාණවලින් යුක්ත වියයුතුය. විදේශ ධජයන් එකකට  වඩා ලෙළදෙන විට [https://en.wikipedia.org/wiki/United_Nations එකසත් ජාතින්ගේ සංවිධානය] මඟින් නියා කල පරිදි ජපන් කොඩිය ඉංග්‍රීසි හෝඩියේ අකුරු පිහිටන පිළිවෙලට ස්ථානගත කල යුතුය. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.mofa.go.jp/Mofaj/gaiko/local/database/pdfs/protocol200902.pdf |title=プロトコール |trans_title=Protocol |accessdate=2010-01-13 |date=2009-02 |format=PDF |publisher=Ministry of Foreign Affairs |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; ධජය භාවිතයට ගත නොහැකි වූ විට එය චාරිත්‍රානුකූලව රහසිගතව පුළුස්සනු ලබයි. &lt;ref name=&quot;protocol&quot; /&gt; ''ජාතික ධජය හා ජාතික ගීය සම්බන්ධ නීතියෙ''හි ධජය භාවිතා කලයුතු ආකාරය කෙසේද යන වග නියමවශයෙන් සඳහන් නොවුනද විවිධ ප්‍රාන්ත ඔවුන්ගේම නියමයන්ට අනුව ''Hinomaru'' සහ ප්‍රාන්ත ධජ භාවිතා කරති. &lt;ref&gt;{{Harvnb|国旗及び国歌の取扱いについて}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Harvnb|国旗及び県旗の取扱いについて}}&lt;/ref&gt;  
 
ශෝකය ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා ''Hinomaru'' ධජයට අවම වශයෙන් ක්‍රම දෙකක් ඇත. බොහෝ රටවල පොදුවේ භාවිතා කරන ධජය {{nihongo|[https://en.wikipedia.org/wiki/Half-staff අඩකුඹු කිරීම]|半旗|Han-ki}} ඉන් එක ක්‍රමයකි. විදේශ රටක රාජකීය අවමංගල්‍යයක් සිදුවූ විට විදේශ කටයුතු අමාත්‍යාංශය ධජය අඩකුඹු කර තබයි. &lt;ref name='mofa-half'&gt;{{vcite web|url=http://www.mofa.go.jp/mofaj/Gaiko/local/database/pdfs/protocol4.pdf |title=Page 1 「グローカル通信」平成２１年５月号 プロトコール講座 |trans_title=Protocol Question and Answer (May 2009) |accessdate=2010-01-20 |date=2009-05 |format=PDF |publisher=Ministry of Foreign Affairs |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; කොඩි කණුවේ ඉහලින් ඇති [https://en.wikipedia.org/wiki/Finial කොත] කළු රෙදිකඩකින් ආවරණය කර ධජය ඉහලින් කළු රිබන් පටියක් රැඳවීම ශෝකය පෙන්වන තවත් එක් විකල්ප ආකාරයකි. මෙය {{nihongo|ශෝකී ධජය|弔旗|Chō-ki}} ලෙසද හැඳින්වේ. අධිරාජ්‍යයාගේ මරණයේදී ජාතික ධජය ශෝකය දනවන අයුරින් ඔසවා තැබිය යුතු ලෙස කැබිනට් මණ්ඩලය නිකුත්කල නියෝගය සහ [https://en.wikipedia.org/wiki/Emperor_Meiji Meiji අධිරාජ්‍යයා]ගේ මරණය සිදුවූ කල්හි එනම් 1912 ජූලි මස 30 වන දින දක්වා වූ අතීතයකට මෙහි ආරම්භය විහිදී යයි. &lt;ref&gt;{{Harvnb|大正元年閣令第一号}}&lt;/ref&gt; ජාතික ධජය අඩකුඹු කිරීම පිළිබඳව නිවේදනය කිරීමට කැබිනට් මණ්ඩලයට බලතල ඇත. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.ndl.go.jp/horei_jp/kakugi/txt/txt01421.htm |title=全国戦没者追悼式の実施に関する件 |accessdate=2010-01-26 |date=1963-05-14 |home=Office of the Cabinet |publisher=National Diet Library |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt;  


===රජයේ පාසල්===
[[File:Graduation day stage (crop).jpg|thumb|alt=A group of people facing a man and woman on a stage. Two flags are above the stage.| ''Hinomaru'' සහ  [[Hokkaido]] ප්‍රාන්ත ධජය යන යුගලයම සහිත Hokkaido ප්‍රාන්තයේ උපාධි උත්සවයක්.]]

දෙවන ලෝක යුද්ධයේ අවසානයේ සිට, ''Hinomaru'' සහ ''Kimigayo''හි දියුණුව උදෙසා [https://en.wikipedia.org/wiki/Ministry_of_Education,_Culture,_Sports,_Science_and_Technology_(Japan) අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය] විසින් ඔවුන්ගේ අණසක යටතේ පවත්වාගෙන යන පාසල් සඳහා ප්‍රකාශයන් සහ රෙගුලාසි නිකුත් කළහ. 1950දී මුල්වරට මෙම ප්‍රකාශ නිකුත්කල විට එය ප්‍රිය උපදවන බව ප්‍රකාශ කල නමුත් සංකේත යුගලම භාවිතා කලයුතු ලෙස නියෝග කර නොතිබිණි. ජාතික නිවාඩු දින යනු මොනවාද යනවග සහ ආරක්‍ෂාව පිළිබඳ අධ්‍යාපනය සඳහා සිසුන් දිරිමත් කිරීමට ජාතික නිවාඩු දින සහ උත්සව අවස්ථාවල ඉහත සංකේත යුගලයම ඇතුලත් කිරීම දක්වා මෙම අපේක්‍ෂාව පුළුල් කරන ලදි. &lt;ref name='Goodman'/&gt; නිදහස් ප්‍රජාතාන්ත්‍රික පක්‍ෂය මඟින් පාලනය කල රජයේ, 1989 අධ්‍යාපන ප්‍රතිසංස්කරණ මාර්ගසූචකයන්හි පාසල්වල උත්සව වලදී ධජය භාවිතා කල යුතු බවත් එයට සහ ''Kimigayo'' සඳහා නිසි ගෞරව දැක්විය යුතු බවත් දැක්වේ. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Trevor|2001|p=78}}&lt;/ref&gt; මෙම නියෝග අනුගමනය නොකරන පාසල් නිලධාරීන් සඳහා ලබාදිය යුතු දඬුවම් පිළිබඳවද 1989 ප්‍රතිසංස්කරණයන්හි ඇතුලත්වේ. &lt;ref name='Goodman'/&gt;

ආරම්භක සහ උපාධිදාරී උත්සව වලදී, පාසල්වල ජපන් ධජය එසවිය යුතු අතර ධජයට සහ ගීයට නිසි ගෞරව දක්වමින් ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Kimigayo Kimigayo]'' (ජාතික ගීය) ගායනා කලයුතු ලෙස 1999 ''ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීය සම්බන්ධ නීතිය'' සම්මත වීමෙන් පසු අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය නිකුත්කළ [https://en.wikipedia.org/wiki/Curriculum_guideline විෂය නිර්දේශයේ] සිසුන්ට උපදෙස් දී ඇත. &lt;ref&gt;{{vcite web|url=http://www.pref.hiroshima.lg.jp/kyouiku/hotline/02zesei/sankou/kokkikokka.htm|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110722112237/http://www.pref.hiroshima.lg.jp/kyouiku/hotline/02zesei/sankou/kokkikokka.htm|archivedate=2011-07-22 |title=学習指導要領における国旗及び国歌の取扱い |trans_title= Handling of the flag and anthem in the National Curriculum |accessdate=2009-12-08 |date=2001-09-11 |publisher=Hiroshima Prefectural Board of Education Secretariat |language={{ja icon}} }}&lt;/ref&gt; මීට අමතරව, &quot; විදෙශීයකරණය වූ සමාජයක හැදී වැඩෙන දරුවන් එම සමාජය පිළිබඳව මෙන්ම සම්මානනීය ජපන් පුරවැසියන් ලෙසින් ජපන් ධජයට සහ ජාතික ගීය පිළිබඳව ගෞරවණීය ආකල්ප ඇතිව ජාත්‍යාලය සහ නියම ජපන් ජාතිකයෙකු වීම පිළිබඳවද හුරු කලයුතුය.&quot; යනුවෙන් 1999 ප්‍රාථමික පාසල් සඳහා වූ විෂය නිර්දේශයට අමාත්‍යාංශයේ ඉදිරිපත් කල විස්තර ප්‍රකාශයේ සඳහන්  වේ. &lt;ref name=&quot;mext2&quot;&gt;{{vcite web |url=http://cebc.jp/data/education/gov/jp/tsuuchi/19990917hatauta/data-02.htm |title=小学校学習指導要領解説社会編，音楽編，特別活動編 |trans_title= National Curriculum Guide: Elementary social notes, Chapter music Chapter Special Activities |publisher=Ministry of Education |language={{ja icon}} |year=1999}}&lt;/ref&gt;  ජපන් ජාතික සිසුන් තම රටේ සංකේත සඳහා ගරු නොකරයි නම් අනෙකුත් ජාතීන්හි සංකේත සඳහාද ගරුකිරීමට ඔවුන් අසමත් වන්නේයැයි අමාත්‍යාංශය තවදුරටත් කරුණු ගෙනහැර දැක්වීය. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Aspinall|2001|p=125}}&lt;/ref&gt;  


ජාතික ධජය සහ ජාතික ගීය පිළිබඳ මතභේද වල කේන්ද්‍රස්ථානය වූයේ [https://en.wikipedia.org/wiki/Education_in_Japan පාසල්]ය. &lt;ref name='Wesiman'&gt;{{vcite news |author=Weisman, Steven R. |author.= | title=For Japanese, Flag and Anthem Sometimes Divide | date=1990-04-29 | publisher= | url =http://www.nytimes.com/1990/04/29/world/for-japanese-flag-and-anthem-sometimes-divide.html#end_copy | work =The New York Times | pages = | accessdate = 2010-01-02 | language = }}&lt;/ref&gt; Tokyo අධ්‍යාපන පාලක මණ්ඩලය ඔවුන්ගේ අණසක යටතේ ධජය සහ ගීතය උත්සව වලට භාවිතා කරන ලෙස නියම කරසිටී. පාසල් ගුරුවරුන් එම සංකේත යුගලයටම ගරුකලයුතු බවත් එසේ නොමැති නම් ඔවුන්ගේ රැකියාව අනතුරේ බවත් නියෝගයේ සඳහන් වේ. &lt;ref name=&quot;guardian060605&quot;&gt;{{vcite news |url=http://www.guardian.co.uk/world/2006/jun/05/worlddispatch.japan |title=A touchy subject |work=Guardian Unlimited |publisher=The Guardian |author=McCurry, Justin |date=2006-06-05 |accessdate=2008-01-14}}&lt;/ref&gt; මෙවැනි නීති මගින් [https://en.wikipedia.org/wiki/Constitution_of_Japan ජපන් ආණ්ඩුක්‍රමය] උල්ලංඝණය කෙරෙන බව පවසමින් ඇතැමෙක් එයට විරුද්ධ වූ නමුත් පාසල් යනු රජයේ ආයතන වන අතර, ඒවායේ සේවකයන් ලෙස ඔවුන් ඔවුන්ගේ සිසුන්ට යහපත් ජපන් පුරවැසියන් වන්නේ කෙසේද යනවග ඉගැන්වීමට බැඳී සිටින බව පාලක මණ්ඩලය තර්ක කරනුලබයි. &lt;ref name=&quot;japantimes&quot;/&gt; විරුද්ධත්වය පෑමේ සලකුණක් ලෙස, උපාධි උත්සවවලදී ''Hinomaru'' ප්‍රදර්ශනය කිරීම පාසල් විසින් ප්‍රතික්‍ෂේප කල අතර සමහර දෙමවුපියන් විසින් ධජය ඉරා දමන ලදි. &lt;ref name='Wesiman'/&gt; Tokyo ආණ්ඩුකාර [https://en.wikipedia.org/wiki/Shintar%C5%8D_Ishihara Shintarō Ishihara] මහතාට විරුද්ධව ගුරුවරුන් විසින් අසාර්ථක අපරාධ චෝදනා ඉදිරිපත් කල අතර  ජේෂ්ඨ නිලධාරින් විසින් ''Hinomaru'' සහ ''Kimigayo''ට ගරු කරන මෙන් ගුරුවරුන්ට නියම කරන ලදි. &lt;ref name=&quot;ishihara&quot;&gt;{{vcite web |url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20060105b2.html |title=Ishihara's Hinomaru order called legit |home=The Japan Times |date=2006-01-05 |accessdate=2007-12-04}}&lt;/ref&gt; පෙර පැවති විරෝධතා වලින් පසු, ධජය සහ ජාතික ගීය යන සංකේත යුගලයම [https://en.wikipedia.org/wiki/Japan_Teachers_Union ජපන් ගුරුවරුන්ගේ සංගමය] මගින් පිළිගත් අතර ජපන් ගුරුවරුන් සහ කාර්යමණ්ඩල සංගම් ඉතා සුළු පිරිසක් තවමත් සංකේත යුගලයම සහ පාසල් පද්ධතිය තුල ඒවායේ භාවිතය ප්‍රතික්‍ෂ්ප කරති. &lt;ref&gt;{{Harvnb|Heenan|1998|p=206}}&lt;/ref&gt; 


==සමරූපී කොඩි==

* {{flagicon|Bangladesh }} [https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Bangladesh බංග්ලාදේශයේ කොඩිය]
* {{flagicon|Palau}} [https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Palau පලාවු රාජ්‍යයේ කොඩිය]
* {{flagicon|Greenland}} [https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Greenland ග්‍රීන්ලන්තයේ කොඩිය]

==මේවාත් බලන්න==
* [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Japanese_flags ජපන් කොඩි ලැයිස්තුව]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Nobori Nobori]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Sashimono Sashimono]
* [https://en.wikipedia.org/wiki/Uma-jirushi Uma-jirushi]

==යොමුව==
===සටහන්===
{{reflist|colwidth=30em}}
===ලේඛන නාමාවලිය===&lt;!-- These are organized by author's last name. --&gt;
{{refbegin|colwidth=60em}}
* {{vcite book|author=Ashkenazi, Michael|title=Handbook of Japanese Mythology|publisher=ABC-CLIO|year=2003|url=http://books.google.com/books?id=gqs-y9R2AekC&amp;pg=PA112&amp;dq=sun+japan+amaterasu&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=sun%20japan%20amaterasu&amp;f=false|isbn=1-57607-467-6|ref={{harvid| Ashkenazi|2003}}}}
* {{vcite book|author=Aspinall, Robert W|title=Teachers' Unions and the Politics of Education in Japan|publisher=State University of New York Press|year=2001|url=http://books.google.com/books?id=zsdFCz-Il3EC&amp;pg=PA125&amp;dq=Japanese+flag+respect+foreign&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=16#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20respect%20foreign&amp;f=false|isbn=0-7914-5050-3|ref={{harvid|Aspinall|2001}}}}
* {{vcite book|author=Befu, Harumi|editor=Goodman, Roger and Kirsten Refsing|chapter=Symbols of nationalism and ''Nihonjinron''|title=Ideology and Practice in Modern Japan|publisher=Routledge|year=1992|url=http://books.google.com/books?id=26g06eUKXCAC&amp;pg=PT46&amp;dq=japan+flag&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=6#v=onepage&amp;q=japan%20flag&amp;f=false|isbn=0-415-06102-4|ref={{Harvid|Befu|1992}}}}
* {{vcite book|author=Befu, Harumi|title=Hegemony of Homogeneity: An Anthropological Analysis of Nihonjinron|publisher=Trans Pacific Press|year=2001|url=http://books.google.com/books?id=91s4n07d4p4C&amp;pg=PA92&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=18#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20homes&amp;f=false|isbn=978-1-876843-05-2|ref={{Harvid|Befu|2001}}}}
* {{vcite book|author=Borneman, John|title=Death of the Father: An Anthropology of the End in Political Authority|publisher=Berghahn Books|year=2003–11|url=http://books.google.com/books?id=5tRkseowkKkC&amp;pg=PA112&amp;dq=japan+flag+hirohito&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=japan%20flag%20hirohito&amp;f=false|isbn=1-57181-111-7|ref={{harvid|Borneman|2003}}}}
&lt;!-- not referenced from article * {{vcite book|author=[[John Breen (scholar)|Breen, John]]|title=Yasukuni, the War Dead and the Struggle for Japan's Past|publisher=Columbia University Press|year=2008|url=http://books.google.com/books?id=rBh5kkvh16UC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Yasukuni&amp;client=firefox-a&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=978-0-231-70042-9|ref={{harvid|Breen|2008}}}}--&gt;
* {{vcite book|author=Carpenter, Ronald H|year=2004|title=Rhetoric In Martial Deliberations And Decision Making: Cases And Consequences|publisher=University of South Carolina Press|url=http://books.google.com/books?id=9P6OfUw822oC&amp;pg=PA124&amp;dq=Akagi+flag&amp;lr=&amp;client=firefox-a#v=onepage&amp;q=Akagi%20flag&amp;f=false|isbn=978-1-57003-555-5|ref={{harvid|Carpenter|2004}}}}
* {{vcite book|author=Carr, Harold Gresham; [[Frederick Edward Hulme]]|title=Flags of the world|publisher=Warne|year=1956|location=London; New York|url=http://books.google.com/books?id=P58KAQAAIAAJ&amp;q=1945+flag+SCAJAP&amp;dq=1945+flag+SCAJAP&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=3|ref={{Harvid|Carr, Hulme|1956}}}}
* {{vcite book|author=Cutler, Thomas|year=2001|title=The Battle of Leyte Gulf: 23–26 October 1944|publisher=Naval Institute Press|url=http://books.google.com/books?id=AF6KtkIAy5cC&amp;pg=PA271&amp;dq=hachimaki+kamikaze&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=12#v=onepage&amp;q=hachimaki%20kamikaze&amp;f=false|isbn=1-55750-243-9|ref={{harvid|Cutler|2001}}}}
* {{vcite book|author=Cwiertka, Katarzyna Joanna|title=Modern Japanese Cuisine: Food, Power and National Identity|publisher=Reaktion Books|year=2007|url=http://books.google.com/books?id=oK-7LOlWNpEC&amp;pg=PA117&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=26#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=1-86189-298-5|ref={{harvid|Cwiertka|2007}}}}
* {{vcite book|title=Japan in World Politics: A Study in International Dynamics|url=http://books.google.com/books?id=oXxCAAAAIAAJ&amp;pg=PA24&amp;dq=japan+rising+sun+607|author=Dyer, Henry|year=1909|publisher=Blackie &amp; Son Limited|ref={{harvid|Dyer|1909}}}}
* {{vcite book|author=Edgington, David William|title=Japan at the Millennium: Joining Past and Future|publisher=UCB Press|year=2003|url=http://books.google.com/books?id=El9Lj_EKzBAC&amp;pg=PA124&amp;dq=rising+sun+Japan+flag&amp;lr=&amp;sig=GzyG_wTrJl8mm3FCgR4sxl6DBt8|isbn=0-7748-0899-3|ref={{harvid|Edgington|2003}}}}
* {{vcite book|author=Ebrey, Patricia Buckley; Anne Walthall; James Palais|title=East Asia: A Cultural, Social, and Political History|publisher=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|year=2004|url=http://books.google.com/books?id=XtmzFZS_SX0C&amp;pg=PA443&amp;dq=japanese+flag+loyalty+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=0&amp;client=firefox-a&amp;cd=14#v=onepage&amp;q=japanese%20flag%20loyalty%20emperor&amp;f=false|isbn=0-547-00534-2|ref={{harvid|Ebrey|2004}}}}
* {{vcite book|author=Feiler, Bruce|title=Learning to Bow: Inside the Heart of Japan|publisher=Harper Perennial|year=2004|url=http://books.google.com/books?id=Nu5WcLQfS7QC&amp;pg=PA214&amp;dq=flag+japan+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=25#v=onepage&amp;q=flag%20japan%20emperor&amp;f=false|isbn=0-06-057720-7|ref={{Harvid|Feiler|2004}}}}
* {{vcite book|author=Feldman, David|title=Do Elephants Jump?|publisher=HarperCollins|year=2004|isbn=0-06-053913-5|url=http://books.google.com/books?id=gUHw7HKfYPgC&amp;pg=PA151&amp;dq=flag+burning+Japan&amp;as_brr=3&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=flag%20burning%20Japan&amp;f=false|ref={{harvid|Feldman|2004}}}}
* {{vcite book|author=Fujitani, Takashi|year=1996|title=Splendid Monarchy: Power and Pageantry in Modern Japan|publisher=University of California Press|url=http://books.google.com/books?id=rX8HlYCd7_gC&amp;pg=PA48&amp;dq=chrysanthemum+flag&amp;cd=8#v=onepage&amp;q=chrysanthemum%20flag&amp;f=false|isbn=978-0-520-21371-5|ref={{harvid|Fujitani|1996}}}}
* {{vcite book|author=Goodman, Roger; Ian Neary|title=Case Studies on Human Rights in Japan|publisher=Routledge|year=1996|url=http://books.google.com/books?id=73sE6NkXPbAC&amp;pg=PA81&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=82#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=978-1-873410-35-6|ref={{harvid|Goodman, Neary|1996}}}}
* {{vcite book|author=Gordon, William|year=1915|title=Flags of the World, Past and Present|publisher=Frederick Warne &amp; Co.|url=http://books.google.com/books?id=voUBuwLj0l4C&amp;pg=PA110&amp;dq=Witu+flag+Gordon&amp;as_brr=4&amp;client=firefox-a&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|ref={{harvid|Gordon|1915}}}}
* {{vcite book|author=Hall, James|title=Illustrated Dictionary of Symbols in Eastern and Western Art|publisher=Westview Press|year=1996|url=http://books.google.com/books?id=ZO-cuysr83MC&amp;pg=PA110&amp;dq=sun+symbol+japan&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=18#v=onepage&amp;q=sun%20symbol%20japan&amp;f=false|isbn=0-06-430982-7|ref={{harvid|Hall|1996}}}}{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* {{vcite book|author=Heenan, Patrick|title=The Japan Handbook|publisher=Routledge|year=1998|url=http://books.google.com/books?id=qNawsKPltbwC&amp;pg=PA206&amp;dq=Japan+flag+schools&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=Japan%20flag%20schools&amp;f=false|isbn=1-57958-055-6|ref={{harvid|Heenan|1998}}}}
&lt;!--not referenced from article * {{vcite book|author=Holden, Edward Singleton|title=Our country's flag and the flags of foreign countries|publisher=D. Appleton and Company|year=1916|url=http://books.google.com/books?id=kb5HAAAAIAAJ&amp;pg=PA154&amp;dq=Japanese+flag+foreign&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20foreign&amp;f=false|ref={{harvid|Holden|1916}}}}--&gt;
* {{vcite book|author=Inoguchi, Takashi; Purnendra Jain|title=Japanese Foreign Policy Today|publisher=Palgrave Macmillan Ltd|year=2000|url=http://books.google.com/books?id=ciH7OSSZ95YC&amp;pg=PA228&amp;dq=Japanese+flag+foreign&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=9#v=onepage&amp;q=Japanese%20flag%20foreign&amp;f=false|isbn=0-312-22707-8|ref={{Harvid|Inoguchi, Jain|2000}}}}
* {{vcite book|author=Itoh, Mayumi|year=2003|title=The Hatoyama Dynasty: Japanese Political Leadership Through the Generations|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=1-4039-6331-2|ref={{harvid|Itoh|2003}}}}
* {{vcite book|author=Kataoka, Tetsuya|title=Creating Single-Party Democracy: Japan's Postwar Political System|publisher=Hoover Institution Press|year=1991|url=http://books.google.com/books?id=FtBmAAAAMAAJ&amp;q=hinomaru+funeral&amp;dq=hinomaru+funeral&amp;cd=7|isbn=0-8179-9111-5|ref={{harvid|Kataoka|1991}}}}
* {{vcite book|author=Khan, Yoshimitsu|title=Japanese Moral Education: Past and Present|publisher=Fairleigh Dickinson University Press|year=1998|url=http://books.google.com/books?id=pKmt85w7atsC&amp;pg=PA190&amp;dq=Japan+flag+loyalty&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=31#v=onepage&amp;q=Japan%20flag%20loyalty&amp;f=false|isbn=0-8386-3693-4|ref={{harvid|Khan|1998}}}}
* {{vcite book|author=Large, Stephen|title=Emperor Hirohito and Showa Japan: A Political Biography|publisher=Routledge|year=1992|url=http://books.google.com/books?id=2IkOAAAAQAAJ&amp;pg=PA184&amp;dq=japan+flag+hirohito&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=japan%20flag%20hirohito&amp;f=false|isbn=0-415-03203-2|ref={{harvid|Large|1992}}}}
* {{vcite book|author=Lauterpacht, Elihu|editor=C. J. Greenwood and A. G. Oppenheimer|title=International Law Reports|publisher=Cambridge University Press|year=2002|url=http://books.google.com/books?id=ZFeCQQ0siS8C&amp;pg=PA599&amp;dq=flag+burning+Norway+Japan&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=978-0-521-80775-3|ref={{harvid|Lauterpacht|2002}}}}
&lt;!-- not referenced from article * {{vcite book|author=Li, Peter|title=The Search for Justice|publisher=Transaction Books|year=2003|url=http://books.google.com/books?id=wdy6adh3rXQC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=Japan+war+crimes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=2#v=onepage&amp;q=Japan%20war%20crimes&amp;f=false|isbn=978-0-7658-0890-5|ref={{harvid|Li|2003}}}}--&gt;
* {{vcite book|author=Mangan, J.A.; Finn, Gerry; Giulianotti, Richard and Majumdar, Boria|title=Football Culture Local Conflicts, Global Visions|publisher=Routledge|year=2000|url=http://books.google.com/books?id=Vg-WWyxRxn0C&amp;pg=PA213&amp;dq=Asahi+Shinbun+baseball&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=18#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=978-0-7146-5041-8|ref={{harvid|Mangan|2000}}}}
* {{vcite book|author=Matoba, Seinosuke|year=1901|language={{ja icon}}|title=陸軍と海軍|trans_title=Army and Navy|url=http://books.google.com/books?id=WTQuAAAAYAAJ&amp;pg=PT76&amp;dq=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;f=false|ref={{harvid|Matoba|1901}}}}
* {{vcite book|author=Meyer, Milton|title=Japan: A Concise History|publisher=Rowman &amp; Littlefield Publishing Group|year=2009|url=http://books.google.com/books?id=ccnWvoK2AIQC&amp;pg=PA266&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=83#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=0-7425-4117-7|ref={{harvid|Meyer|2009}}}}
* {{vcite book|author=Newell, William|title=Japan in Asia: 1942–1945|publisher=Singapore University Press|year=1982|url=http://books.google.com/books?id=JlaPq_C2l6EC&amp;pg=PA28&amp;dq=Japan+flag+homes+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=20#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=9971-69-014-4|ref={{harvid|Newell|1982}}}}
* {{vcite book|author=Nornes, Abe Mark|title=Japanese Documentary Film The Meiji Era through Hiroshima|publisher=University of Minnesota Press|year=2003|url=http://books.google.com/books?id=11D14NIwKaYC&amp;pg=PA81&amp;dq=European+flags+Japan&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=70#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=0-8166-4046-7|ref={{Harvid|Nornes|2003}}}}
* {{vcite book|author=Ohnuki-Tierney, Emiko|title=Kamikaze, Cherry Blossoms, and Nationalisms|publisher=University of Chicago Press|year=2002|url=http://books.google.com/books?id=K62e5Mk3Kd8C&amp;pg=PA68&amp;dq=flag+japan+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=27#v=onepage&amp;q=flag%20japan%20emperor&amp;f=false|isbn=978-0-226-62091-6|ref={{Harvid| Ohnuki-Tierney|2002}}}}
* {{citation|author=Okano, Kaori; Motonori Tsuchiya|title=Education in Contemporary Japan|publisher=Cambridge University Press|year=1999|isbn=978-0-521-62686-6|url=http://books.google.com/books?id=SpZqnFHPBzMC&amp;pg=PA237&amp;dq=kimigayo+Kakuei#v=onepage|ref={{harvid|Okano|1999}}}}
* {{vcite book|author=Partner, Simon|title=Toshié A Story of Village Life in Twentieth-Century Japan|publisher=University of California Press|year=2004|url=http://books.google.com/books?id=SciqAStNYLYC&amp;pg=PA55&amp;dq=hinomaru+homes+war&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=25#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=978-0-520-24097-1|ref={{Harvid|Partner|2004}}}}
* {{vcite book|author=Röhl, Wilhelm|title=History of law in Japan since 1868, Part 5, Volume 12|publisher=Brill|year=2005|url=http://books.google.com/books?id=47yhjgB-XhgC&amp;pg=PT28&amp;dq=1885+Japan+laws+cabinet&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=3#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=978-90-04-13164-4|ref={{Harvid|Rohl|2005}}}}
* {{vcite book|author=Saito, Shinya|year=1987|language={{ja icon}}|title=記者四十年|trans_title=Fourteen Years As A Reporter|publisher=Asahi Shimbun Publishing|url=http://books.google.com/books?id=vvIuAAAAMAAJ&amp;q=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;dq=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=36|isbn=978-4-02-260421-7|ref={{harvid|Saito|1987}}}}
* {{vcite book|author=Smith, Whitney|title=Flags Through the Ages and Across the World|publisher=McGraw-Hill|year=1975|url=http://books.google.com/books?id=O3UYAAAAIAAJ&amp;q=European+flags+Japan&amp;dq=European+flags+Japan&amp;client=firefox-a&amp;cd=2|isbn=0-07-059093-1|ref={{harvid|Smith|1975}}}}
* {{vcite book|author=[[Whitney Smith|Smith, Whitney]]|year=2001|title=Flag Lore Of All Nations|publisher=Millbrook Press|url=http://books.google.com/books?id=EFhAUbH6ra0C&amp;pg=PA73&amp;dq=Palau+flag&amp;client=firefox-a&amp;cd=7#v=onepage&amp;q=Palau%20flag&amp;f=false|isbn=0-7613-1753-8|ref={{harvid|Smith|2001}}}}
* {{vcite book|author=Takahashi, Yuuichi|year=1903|title=海軍問答|trans_title=Navy Dialogue|language={{ja icon}}|url=http://books.google.com/books?id=unkuAAAAYAAJ&amp;pg=PT7&amp;dq=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;cd=3#v=onepage&amp;q=%E5%A4%A9%E7%9A%87%E6%97%97&amp;f=false|ref={{harvid|Takahashi|1903}}}}
* {{vcite book|author=Takenaka, Yoshiharu|year=2003|title=知っておきたい国旗・旗の基礎知識|trans_title=Flag basics you should know|language={{ja icon}}|publisher=Gifu Shimbun|isbn=4-87797-054-1|ref={{harvid|Takenaka|2003}}}}
* {{vcite book|author=Taylor, Jean Gelman|title=Indonesia: Peoples and Histories|publisher=Yale University Press|year=2004|url=http://books.google.com/books?id=OMnt1iIEzdAC&amp;pg=PA321&amp;dq=Indonesian+flag+Japan&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=Indonesian%20flag%20Japan&amp;f=false|isbn=0-300-10518-5|ref={{harvid|Taylor|2004}}}}
* {{vcite book|author=Tazagi, Shirou|year=2004|title=梶山静六: 死に顔に笑みをたたえて|trans_title=Seiroku Kajiyama: Praising the smile in the dying face|language={{ja icon}}|publisher=Kodansha|url=http://books.google.com/books?id=mF66AAAAIAAJ&amp;q=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;dq=%E6%9C%9D%E6%97%A5%E6%96%B0%E8%81%9E%E3%80%80%E7%A4%BE%E6%97%97&amp;lr=&amp;client=firefox-a&amp;cd=66|isbn=4-06-212592-7|ref={{harvid|Tazagi|2004}}}}
* {{vcite book|author=Tipton, Elise|title=Modern Japan A Social and Political History|publisher=Routledge|year=2002|url=http://books.google.com/books?id=jdGG3U3KhnEC&amp;pg=PA137&amp;dq=Japanese+flag+homes&amp;lr=&amp;as_brr=0&amp;client=firefox-a&amp;cd=108#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|isbn=978-0-415-18538-7|ref={{harvid|Tipton|2002}}}}
* {{vcite book|author=Trevor, Malcolm|title=Japan&amp;nbsp;– Restless Competitor The Pursuit of Economic Nationalism|publisher=Routledge|year=2001|url=http://books.google.com/books?id=PrAoHzoP1QkC&amp;pg=PA78&amp;dq=flag+japan+emperor&amp;lr=&amp;as_brr=3&amp;client=firefox-a&amp;cd=16#v=onepage&amp;q=flag%20japan%20emperor&amp;f=false|isbn=978-1-903350-02-7|ref={{harvid|Trevor|2001}}}}
* {{vcite book|author=Turnbull, Stephen; Howard Gerrard|title=Ashigaru 1467–1649 |publisher=Osprey Publishing|year=2001|isbn=1-84176-149-4|ref={{harvid|Turnbull|2001}}}}
* {{citation|author=Williams, David; Rikki Kersten|title=The Left in the Shaping of Japanese Democracy|publisher=Routledge|year=2006|isbn=978-0-415-33435-8|url=http://books.google.com/books?id=0inRvBykKqcC&amp;pg=PA91&amp;dq=kimigayo+definition#v=onepage|ref={{harvid|Williams|2006}}}}
* {{vcite book|author=Yamazumi, Masami|title=日の丸・君が代問題とは何か|language={{ja icon}}|publisher=Otsuki Shoten|year=1988|isbn=4-272-41032-6|ref={{harvid|Yamazumi|1988}}}}
{{refend}}

===නීතිකරණය===&lt;!-- These are organized by the year of adoption. --&gt;
{{refbegin|colwidth=60em}}
* {{vcite web|title=明治3年太政官布告第57号 |trans_title=Prime Minister's Proclamation No.&amp;nbsp;57|url=http://ja.wikisource.org/wiki/%E9%83%B5%E8%88%B9%E5%95%86%E8%88%B9%E8%A6%8F%E5%89%87|accessdate=2010-02-06|date=1870-02-27|publisher=Government of Japan|language={{ja icon}}|ref={{harvid|明治3年太政官布告第57号}}}}
* {{vcite web|title=明治3年太政官布告第651号 |trans_title=Prime Minister's Proclamation No.&amp;nbsp;651|url=http://kindai.ndl.go.jp/BIImgFrame.php?JP_NUM=40022968&amp;VOL_NUM=00005&amp;KOMA=220&amp;ITYPE=0|accessdate=2010-02-06|date=1870-10-03|publisher=National Diet Library|format=PDF|language={{ja icon}}|ref={{harvid|明治3年太政官布告第651号}}}}
* {{vcite web|title=大正元年閣令第一号　（大喪中ノ国旗掲揚方） |trans_title=Regulation 1 from 1912 (Raising Mourning Flag For the Emperor)|url=http://law.e-gov.go.jp/htmldata/T01/T01F01801000001.html|accessdate=2010-02-06|date=1912-07-30|publisher=Government of Japan|language={{ja icon}}|ref={{harvid|大正元年閣令第一号}}}}
* {{vcite web |url=http://law.e-gov.go.jp/htmldata/S29/S29SE179.html |title=自衛隊法施行令 |trans_title= Self-Defense Forces Law Enforcement Order |publisher=Government of Japan |language={{ja icon}} |date=1954-06-30 |accessdate=2008-01-25|ref={{harvid|自衛隊法施行令}}}}
* {{vcite web|url=http://www.clearing.mod.go.jp/kunrei_data/e_fd/1962/ey19621224_00119_000.pdf |title=〇海上自衛隊の使用する航空機の分類等及び塗粧標準等に 関する達 |trans_title= Standard Sizes, Markings and Paint Used On Aircraft|accessdate=2009-12-15 |date=1962-12-24 |format=PDF |publisher=Ministry of Defense |language={{ja icon}}|ref={{harvid|〇海上自衛隊の使用する航空機の分類等及び塗粧標準等に 関する達}}}}
* {{vcite web|title=広島県県章および県旗の制定 |trans_title=Law About the Flag and Emblem of Hiroshima Prefecture|url=http://www.pref.hiroshima.lg.jp/soumu/bunsyo/kenhouki/reiki_honbun/ar20000231.html|archiveurl=http://web.archive.org/web/20110719225247/http://www.pref.hiroshima.lg.jp/soumu/bunsyo/kenhouki/reiki_honbun/ar20000231.html|archivedate=2011-07-19|accessdate=2010-02-06|date=1968-07-16|publisher=Government of Hiroshima Prefecture|language={{ja icon}}|ref={{harvid|広島県県章および県旗の制定}}}}
* {{vcite web|title=国旗及び国歌に関する法律 (法律第百二十七号) |trans_title=Law Regarding the National Flag and National Anthem, Act No.&amp;nbsp;127|url=http://law.e-gov.go.jp/htmldata/H11/H11HO127.html|accessdate=2010-02-06|date=1999-08-13|publisher=Government of Japan|language={{ja icon}}|ref={{harvid|国旗及び国歌に関する法律}}}}
* {{vcite web|url=http://www.police.pref.hokkaido.jp/koukai/tuutatu/keimu/keimu-105.html |title=国旗及び国歌の取扱いについて |trans_title=Law Regarding Use of the National Flag and Anthem |accessdate=2010-01-14 |date=1999-11-18 |publisher=Police of the Hokkaido Prefecture |language={{ja icon}}|ref={{harvid|国旗及び国歌の取扱いについて}} }}
* {{vcite web|url=http://www.police.pref.kanagawa.jp/notice/pdf/a00002.pdf|title=国旗及び県旗の取扱いについて |trans_title=Law Regarding the Use of the National and Prefectural Flag |accessdate=2010-01-14 |date=2003-03-29 |format=PDF |publisher=Police of Kanagawa Prefecture |language={{ja icon}}|ref={{harvid|国旗及び県旗の取扱いについて}} }}
* {{vcite web|title=天草市章 |trans_title=Emblem of Amakusa|url=http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/reiki/reiki_honbun/r351RG00000002.html|accessdate=2010-02-06|date=2003-03-27|publisher=Government of Amakusa City|language={{ja icon}}|ref={{harvid|天草市章}}}}
* {{vcite web|title=天草市旗 |trans_title=Flag of Amakusa|url=http://www.city.amakusa.kumamoto.jp/reiki/reiki_honbun/r351RG00000003.html|accessdate=2010-02-06|date=2003-03-27|publisher=Government of Amakusa City|language={{ja icon}}|ref={{harvid|天草市旗}}}}
* {{vcite web|url=http://www.clearing.mod.go.jp/kunrei_data/a_fd/1971/ax19720314_00003_000.pdf |title=自衛隊の旗に関する訓令 |trans_title= Flag Rules of the JASDF |accessdate=2009-09-25 |date=2008-03-25 |format=PDF |publisher=Ministry of Defense |language={{ja icon}}|ref={{harvid|自衛隊の旗に関する訓令}}}}
* {{vcite web|url=http://www.clearing.mod.go.jp/kunrei_data/a_fd/1955/ax19551227_00044_000.pdf |title=海上自衛隊旗章規則 |trans_title=JMSDF Flag and Emblem Rules |accessdate=2009-09-25 |date=2008-03-25 |format=PDF |publisher=Ministry of Defense |language={{ja icon}}|ref={{harvid|海上自衛隊旗章規則}}}}
{{refend}}

==බාහිර සම්බන්ධක==
{{Commons category|Flags of Japan}}
* {{FOTW|id=jp|title=Japan}}

===ජපන් රටට අයත්..===
* [http://www.sarago.co.jp/protocol.html Flag protocol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191125103652/http://www.sarago.co.jp/protocol.html |date=2019-11-25 }}
* [http://homepage1.nifty.com/gyouseinet/kenpou/koushitsu/koushitsugiseirei.htm Website on the standards of the Imperial family]
{{Asia topic|Flag of|title=[[Flags of Asia]]}}
{{nationalflags}}
{{JapanEmpireNavbox}}</text>
      <sha1>d2yd28fjsi9wcxjgjjawx5yu85p4o1o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>යූටියුබ්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52290</id>
    <revision>
      <id>790359</id>
      <parentid>788737</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:18:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790359</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="141288" sha1="jexuh5xnado31idymgspwwwjs030q2y" xml:space="preserve">{{Infobox dot-com company
|company_name     = යූ ටියුබ්
|company_logo      = [[file:YouTube 2024.svg|200px]]
|caption                    = යූ ටියුබ් ලාංඡනය
|company_type       = [[පොදු සමාගම|පොදු]]
|foundation              = {{Start date|2005|02|14}}
|founder                    = [[ස්ටිව් චෙන්]], [[චැඩ් හ'ලි]], [[ජාවඩ් කරීම්]]
|location_city          = 901 චෙරි පෙදෙස, [[:en:San Bruno, කැලිෆෝනියා|සැන් බ්‍රූනෝ]],&lt;br /&gt;කැලිෆෝනියා
|location_country   = [[ඇමරිකාව|අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය]]
|area_served             = ලොවපුරා (යූ ටියුබ් [[:en:Censorship of YouTube|අවහිර කරන ලද රටවල්]] වල හැර)
|parent                       = නිදහස් (2005–2006)&lt;br /&gt;[[ගූගල්]] (2006–මේ දක්වා)
|key_people             = [[සුසාන් වොජ්සිකී]] (ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී)&lt;br /&gt;චැඩ් හර්ලි (උපදේශක)
|company_slogan   = ඔබම ප්‍රචාරය කරන්න (2005–2012)
|industry                   = අන්තර්ජාල
|url              = {{URL|https://www.youtube.com/|YouTube.com}}
|programming_language = [[Python (programming language)|Python]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gooli.org/blog/youtube-runs-on-python/|title=YouTube runs on Python|first=Vincent|last=Lextrait|date=July 2010|accessdate=5 September 2010 |archiveurl=http://archive.is/20120530/http://www.lextrait.com/Vincent/implementations.html |archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt;
|ipv6             =
|alexa            = {{Steady}} 3 ({{as of|2014|3|1|alt=අප්‍රේල් 2014}})&lt;ref name=&quot;alexa&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.alexa.com/siteinfo/youtube.com |title= Youtube.com Site Info | publisher= [[Alexa Internet]] |accessdate= 2014-03-01 }}&lt;/ref&gt;&lt;!--Updated monthly by OKBot.--&gt;
|website_type     = [[:en:Video hosting service|වීඩියෝ ධාරක සේවාව]]
|advertising      = [[ගූගල්]] [[AdSense]]
|registration     = අනිවාර්ය නොමැත (ලියාපදිංචිය අවශ්‍ය වන්නේ වීඩියෝ උඩුගත කිරීම,පරිශීලක අදහස් දැක්වීම් වීඩියෝවට කැමැත්ත ප්‍රකාශ කිරීම වැනි විශේෂිත ක්‍රියාවන් සදහා පමණි.)
|language        = පරිශීලික අතුරු මුහුණත් හරහා භාෂා 61&lt;ref name=&quot;languages&quot;&gt;{{cite web|url=http://i.imgur.com/PXziGg3.png|title=YouTube language versions|accessdate=March 18, 2014}}&lt;/ref&gt;
|launch_date      = {{Start date|2005|02|14}}
|current_status   = සක්‍රීය
|screenshot       = 
|caption          = යූ ටියුබ් හි මුල්පිටුවේ තිර පිටපතක්
| current_status  = සක්‍රීය
}}
'''යූ ටියුබ්''' යනු 2005 පෙබරවාරි මස දී [[:en:paypal|පේපෑල්]] සාමාජිකයන් තිදෙනෙක් විසින් නිමවන ලද වීඩියෝ හුවමාරු වෙබ් අඩවියකි.&lt;ref&gt;{{Cite news| title=Surprise! There's a third YouTube co-founder|author=Hopkins, Jim|work=USA Today| url =http://www.usatoday.com/tech/news/2006-10-11-youtube-karim_x.htm|accessdate=November 29, 2008 | date=October 11, 2006}}&lt;/ref&gt;.2006 න් පසු [[ගූගල්]] ආයතනයට හිමිව ඇති යූ ටියුබ් භාවිතයෙන් වීඩියෝ දර්ශණ පට උඩුගත කිරීම් නැරඹීම් සහ වීඩියෝපට හුවමරු කරගැනීම් සිදුකල හැක.කැලිෆෝනියාවේ සැන් බෲනෝ හි පවත්වගෙන යන මෙම ආයතනය සතුව ඇඩෝබි ෆ්ලෑශ් විඩියෝ සහ [[:en:HTML5|HTML5]] තාක්ශණය භවිතයෙන් කරනලද ,රූපවහිනී දර්ශනපට සහ සංගීත වීඩියෝපට,කෙටි නව වීඩියෝපට,අධ්‍යාපනික වීඩියෝපට සහ ආධුනිකයන් විසින් ඉදිරි පත් කරනද නිර්මාණ ද ඇතුලත් වේ.

යූ ටියුබ් හී විශාල ප්‍රමාණයක් තනි පුද්ගලයන් විසින් උඩුගත කරන ලද වීඩියෝපටද,සංස්‍ථාපිත ආයතන වන [[:en:CBS|CBS]],[[BBC]],[[:en:Vevo|Vevo]],[[:en:HULU|HULU]] වැනි ආයතන උඩුගත කරන ලද විඩියෝපටද, යූ ටියුබ් සාමජික වැඩසටහන් කොටස්&lt;ref&gt;{{Cite news| title=BBC strikes Google-YouTube deal|author=Weber, Tim|publisher=BBC| url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6411017.stm|accessdate=January 17, 2009 | date=March 2, 2007}}&lt;/ref&gt;  ලෙසද අඩංගු වේ.ලියපදිංචි නොවූ සාමාජිකයින්ට විඩියෝපට නැරඹීමට ද,ලියාපදිංචි වූ සාමාජිකයින්ට අසීමිත ප්‍රමණයක් විඩියෝපට උඩුගත කිරීමටද මෙමගින් අවස්ථාව සලසා ඇත.වැඩිහිටියන්ට පමණක් වූ දර්ශන වයස අවුරුදු 18 සම්පූර්ණ බව සනාථ කල හැකි සාමාජිකයින්ට පමණක් නැරඹිය හැක.ගූගල් ආධාර වැඩසටහන&lt;ref&gt;{{cite web|title=Google buys YouTube for $1.65 billion|url=http://www.nbcnews.com/id/15196982/ns/business-us_business/t/google-buys-youtube-billion/#.UbECrBG9KSM|publisher=NBC News}}&lt;/ref&gt;යටතේ ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 1.65 කට මෙම යූ ටියුබ් LLC ආයතනය මිලට ගෙන ඇත.
 
==&lt;big&gt;ආයතන අතීතය&lt;/big&gt;==

{{Main|යූ ටියුබ් අතීතය}}
[[File:Youtube founders.jpg|thumb|400px|වමේ සිට දකුණට: [[:en:Chad Hurley|චැඩ් හර්ලි]], [[:en:Steve Chen|ස්ටීව් චෙන්]] සහ  [[:en:Jawed Karim|ජාවෙඩ් කරීම්]]]]
පේපෑල් ආයතනයේ&lt;ref name=&quot;usatoday&quot;&gt;{{Cite news| url = http://www.usatoday.com/tech/news/techinnovations/2005-11-21-video-websites_x.htm | title = Video websites pop up, invite postings | work = USA Today | date = November 21, 2005 | accessdate =July 28, 2006 | last = Graham | first = Jefferson}}&lt;/ref&gt; කලින් සේවකයින්වූ චැඩ් හ'ලි,ස්ටීව් චෙන් සහ ජාවඩ් කරීම් යන තිදෙන විසින් යූ ටියුබ් අරඹන ලදී.[[:en:indiana unversity of pensilwenia|පෙන්සිල් වෙනියා හී ඉන්ඩියානා විශ්ව විද්‍යාලයෙ]] නිර්මානකරණය හ'ලි විසින් හදාරා ඇති අතර,චෙන් සහ කරීම් ඉලනොඉඩ් විශ්ව විද්‍යාලයේ [[:en:computer science|පරිඝණක විද්‍යාව]] හදාරා ඇත.සැන් ෆ්‍රැන්සිස්කො හී චෙන් ගේ ලැගුම්හලේදී තිබූ රාත්‍රී භෝජන සංග්‍රහයක් ආවරණය කොට එහි වීඩියෝ දසුන් එයට සහභාගී නොවූ කරීම්ට හුවමරු කර ගෙනීමේ දී ඇති වූ අපහසුතා වලින් පසු මෙම යූ ටියුබ් පිලිබඳ අදහස ඇතිවී ඇත.තවද 2004 ආසියාවේ ඇති වූ [[සුනාමි]] සිද්ධියේ වීඩියෝපට ද අන්තර්ජාලය තුලින් සොයා ගැනීමට තිබූ අපහසුතාවයද මෙම යූ ටියුබ් අදහස ඇතිවීමට මුල් වී ඇත.තවද හ'ලි සහ චෙන් ප්‍රකාශ කරන පරිදි ඔවුනට අවශ්‍ය වූ [[:en:online dating|&quot;ඔන්ලයින් ඩෙටිං සර්විස් &quot;]] නම් වූ දින වෙන් කර ගැනීමේ සේවයක් වූ &quot;හොට් ඔර් නොට් &quot;&lt;ref&gt;{{cite news| title = The YouTube Gurus| publisher = Time.com| date = December 25, 2006| url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795-5,00.html| accessdate = June 19, 2013| archive-date = August 14, 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130814024303/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795-5,00.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20050428014715/http://www.youtube.com/ Earliest surviving version of the YouTube website] [[Wayback Machine]], April 28, 2005. Retrieved June 19, 2013.&lt;/ref&gt;වෙබ් අඩවිය හරහා මෙම අදහස ඉදිරිපත් වූ බවයි.මූලාරම්භයේදී ඩොලර් මිලියන 11.5 ක මුදල් ආයෝජනයකින් [[:en:Sequoia Capital|සික්වියා කැපිටල්]] නමින් 2005 නොවැම්බර් සහ 2006 අප්‍රේල්&lt;ref&gt;{{Cite news| title=Venture Firm Shares a YouTube Jackpot|author=Miguel Helft and Matt Richtel|work=The New York Times |url=http://www.nytimes.com/2006/10/10/technology/10payday.html|accessdate=November 30, 2008 | date=October 10, 2006}}&lt;/ref&gt; අතර කාලයේදී සිදු කල වාණිජමය සම්ප්‍රේශණයක් ලෙසින් යූ ටියුබ් ආරම්භ කර ඇත.කැලිෆෝනියාවේ&lt;ref&gt;{{Cite news| title=Ready for Its Close-Up|author=Sara Kehaulani Goo|work=Washington Post| url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/06/AR2006100600660.html|accessdate=November 29, 2008 | date=October 7, 2006}}&lt;/ref&gt; සැන්ටියාගෝ නුවර පිහිටි ජපාන ආපන ශාලවක පිහිටුවා ගත් ස්ථානයක මුලින්ම යූ ටියුබ් මූලස්ථානය ලෙස පැවතුනි.
&quot;Me at the zoo(සත්තුවතේ දී මා)&quot; යන නමින් නිකුත් වූ විඩියෝ දර්ශන පෙල මුල්ම යූ ටියුබ් වීඩියෝ දර්ශන පෙල ලෙස සැලකෙන අතර එහිදී සම නිර්මාණකරු වන ජේකබ් කරීම් [[:en:San Diego Zoo|සැන්ඩියාගෝ සතුන් වත්තේ]] දී ගන්නා ලද ඡායා රූප ඊට අන්තර්ගත විය.එවා 2005 අප්‍රේල් 23 වන දින උඩුගත කල අතර එය තවමත් යූ ටියුබ් වෙබ් අඩවියෙන් නැරඹිය හැක&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://youtube.com/watch?v=jNQXAC9IVRw|title=Me at the zoo|publisher=YouTube|date=April 23, 2005|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;.2005 නොවැම්බර් මස නිල දියත් කිරීමෙන් පසුව 2006 ජූලි මස වන විට දිනකට වීඩියෝ දර්ශණ 6500ක් පමණ උඩුගත කරන බවත් මිලියන 100කට වැඩි ප්‍රමාණයක වීඩියෝ පට නරඹන බවත් එහි ප්‍රකාශකයෙක් පවසා ඇත&lt;ref&gt;{{Cite news|title=YouTube serves up 100 million videos a day online |url=http://www.usatoday.com/tech/news/2006-07-16-youtube-views_x.htm |work=USA Today|date=July 16, 2006 |accessdate=November 29, 2008}}&lt;/ref&gt;.කොම්ස්කෝ නැමති වෙළඳ පර්යේෂණ අයතනයකින් ලබාගත් තොරතුරු මෙයට ඇතුලත්ව ඇත.

එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රධාන පෙලේ සබැදි වීඩියෝ පට සපයන ආයතනයක් ලෙස යූ ටියුබ් හැදින් විය හැකිය.2010 මැයි&lt;ref&gt;{{cite web| title=comScore Releases May 2010 U.S. Online Video Rankings| publisher =[[comScore]]| url =http://www.comscore.com/Press_Events/Press_Releases/2010/6/comScore_Releases_May_2010_U.S._Online_Video_Rankings|accessdate=June 27, 2010 }}&lt;/ref&gt;වන විට කොටස් වෙළද පොළේ 43% ක් ද වීඩියෝ පට බිලියන 14ක් පමණද යූ ටියුබ් සතුව පැවත ඇත.

යූ ටියුබ් හී දැක්වෙන පරිදි සෑම මිනිත්තුවකට වරක් වීඩියෝ පැය 100ක් පමණ උඩුගත වේ.ඉන් 3/4ක් පමණ එක්සත් ජනපදයට පිටස්තර වන අතර&lt;ref name = &quot;60_hours&quot;&gt;{{Cite news| title = YouTube hits 4 billion daily video views|author=Oreskovic, Alexei| publisher = Reuters| url = http://www.reuters.com/article/2012/01/23/us-google-youtube-idUSTRE80M0TS20120123|accessdate=January 23, 2012 | date=January 23, 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;48_hours&quot;&gt;{{cite web| title = Statistics|work=YouTube Press Office | url =http://www.youtube.com/yt/press/statistics.html|accessdate=March 23, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title = Eric Schmidt, Princeton Colloquium on Public &amp; Int'l Affairs| publisher = YouTube| url = http://www.youtube.com/watch?v=9nXmDxf7D_g#t=14m52s|accessdate=June 1, 2009 }}&lt;/ref&gt;  සෑම මසකටම අලුතින් සාමාජිකයින් මිලියන 800ක් පමණ යූ ටියුබ් හී සාමාජිකත්වය ලබා ගනී&lt;ref name=&quot;seabrook20120116&quot;&gt;{{cite news | url=http://www.newyorker.com/reporting/2012/01/16/120116fa_fact_seabrook?currentPage=all | title=Streaming Dreams | work=The New Yorker | date=January 16, 2012 | accessdate=January 6, 2012 | author=Seabrook, John}}&lt;/ref&gt;.[[:en:Alexa|Alexa]] ශ්‍රේණි ගත කිරීම් වලට අනුව අන්තර් ජාලයේ ගූගල් සහ [[:si:ෆේස්බුක්|ෆේස්බුක්]] වලට පසුව තෙවනියට වැඩිම පිරිසක් පිවිසෙන වෙබ් අඩවිය බවට යූ ටියුබ් පත්වී ඇත&lt;ref&gt;{{cite web| title = Alexa Traffic Rank for YouTube (three month average)| publisher = [[:en:Alexa Internet|Alexa Internet]]| url =http://www.alexa.com/siteinfo/youtube.com|accessdate=March 30, 2010}}&lt;/ref&gt;.

www.youtube.com යන වසම් නාමය තෝරාගැනීම ගැටලු රැසකට හේතුවිය.www.utube.com යන නමින් තවත් වෙබ් අඩවියක් තිබීම මෙයට හේතුවිය.මෙම ආයතනය හිමි යුනිවර්සල් ටියුබ් සහ රෝල්ෆෝම් ඉක්විප්මන්ට් ආයතනය විසින් 2006 නොවැම්බර් මස දී නීතියේ සහය පතා නඩුවක් ගොනු කිරීමට හේතු වූයේත් මිනිසුන් වැඩිපිරිසක් තම වෙබ් අඩවි නාමයට සමාන නාමයක් ඇති නව වෙබ් අඩවියට වැඩියෙන් පිවිසීමයි.කෙසේ වෙතත් www.utiube.com හී නාමය www.utiyubeonline.com&lt;ref&gt;{{Cite news| title = Help! YouTube is killing my business!| author = Zappone, Christian| publisher = CNN| url = http://money.cnn.com/2006/10/12/news/companies/utube/index.htm| accessdate = November 29, 2008| date = October 12, 2006| archive-date = February 1, 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090201221713/http://money.cnn.com/2006/10/12/news/companies/utube/index.htm| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news  |title=Utube sues YouTube  |author=Blakely, Rhys  |work=The Times  |location=London  |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article623050.ece  |accessdate=November 29, 2008  |date=November 2, 2006  |archive-date=August 9, 2011  |archive-url=https://web.archive.org/web/20110809135859/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article623050.ece  |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt; ලෙස වෙනස් කිරීමෙන් අනතුරුව මෙම ගැටලුව නිරාකරණය වූ අතර,ඉන් පසු ගූගල් අයතනය විසින් 2006 නොවැම්බර් 13 වන දින ඩොලර් බිලියන 1.65කට යූ ටියුබ් ආයතනය මිලට ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite news| title = Google closes $A2b YouTube deal|author=[[Reuters]]|work=The Age | location=Melbourne| url = http://www.theage.com.au/news/Busness/Google-closes-A2b-YouTube-deal/2006/11/14/1163266548827.html|accessdate=November 29, 2008 | date=November 14, 2006}}&lt;/ref&gt;
[[File:901cherryave.jpg|thumb|250px|යූ ටියුබ් මූලස්ථානය 2010 දී [[සැන් බ්‍රූනෝ,   California|සැන් බෲනෝ]], කැලිෆෝනියා.]]

යූ ටියුබ් සඳහා වැය වන මුදල පිලිබඳ කිසිදු සඳහනක් නොකරන ගූගල් ආයතනය ආදායම ගැනද කිසිවක් ප්‍රකාශ නොකරයි&lt;ref name=Moneyclip&gt;{{Cite news|first=Yi-Wyn|last=Yen|date=March 25, 2008|url=http://tech.fortune.cnn.com/2008/03/25/youtube-looks-for-the-money-clip/|title=YouTube Looks For the Money Clip|accessdate=March 26, 2008}}&lt;/ref&gt;.කෙසේ වෙතත් [[:en:Forbes|ෆෝබ්ස් සඟරාව]] පවසන පරිදි 2008 දී යූ ටියුබ් ආදයම ලෙස ඩොලර් මිලියන 200ක් පමණ උපයාගෙන ඇත&lt;ref name=&quot;Forbes08&quot;&gt;{{Cite news|first=Quentin|last=Hardy|coauthors=Evan Hessel|url=http://www.forbes.com/forbes/2008/0616/050.html|title=GooTube|work=Forbes Magazine|date=May 22, 2008|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;.2006 ජූනි මසදී [[:en:NBC|NBC]] සමග විකිණුම් සහ දැන්වීම් කොටස් කරුවන් ලෙස යූ ටියුබ් එකතු වී ඇත&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Online Video: The Market Is Hot, but Business Models Are Fuzzy |url=http://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=1519|author=Knowledge@wharton|accessdate=July 19, 2012}}&lt;/ref&gt;.2008 නොවැම්බර් මසදී [[:en:MGM|MGM]],[[:en:Lions Gate Entertainment|Lions Gate Entertainment]] සහ [[:en:CBS|CBS]] ආයතන අතර සම්මුතියකට එලඹි ඇති අතර මෙමඟින් බලා පොරොත්තු වූයේ NBC,[[:en:Fox|Fox]] සහ [[:en:Disney|Disney]] වැනි ආයතන වල වීඩියෝ අතුලත් Hulu වැනි වෙබ් අඩවි සමඟ තරඟකාරිත්වයක් ඇති කිරීමයි&lt;ref&gt;{{Cite news| title = MGM to Post Full Films on YouTube|author=Brad Stone and Brooks Barnes|work=The New York Times| url = http://www.nytimes.com/2008/11/10/business/media/10mgm.html?ref=technology|accessdate=November 29, 2008 | date=November 10, 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/04/30/AR2009043001853.html |title=It's Official: Disney Joins News Corp., NBCU In Hulu; Deal Includes Some Cable Nets |accessdate=April 30, 2009 |date=April 30, 2009 |author=Staci D. Kramer |work=paidContent.org}}&lt;/ref&gt;.ඉන් පසු මෙමෙ ආයතන වලින් ලබා ගත් වීඩියෝ දර්ශන එක්සත් ජනපදයෙන් පිටස්තරවත් ප්‍රදර්ශණය කරන ලදී.

== &lt;big&gt;ලක්ෂණ&lt;/big&gt; ==
    
===&lt;big&gt;වීඩියෝ තාක්ෂණය&lt;/big&gt;===
====&lt;big&gt;'''ප්‍රතිධාවනය'''&lt;/big&gt;====


පුද්ගලික පරිඝණකයක යූ ටියුබ් වීඩියෝ දර්ශන නැරඹිමට එම පරිඝණකයේ [[:en:adobiflashplayer|ඇඩෝබි ෆ්ලෑෂ් ප්ලේයර්]] මෘදුකාංගය ඇතුලත්ව තිබිය යුතුය.2010 ජනවාරියේ දී යූ ටියුබ් මඟින් පරීක්ෂණාත්මක වෙබ් අඩවියක් නිකුත් කල අතර මෙමඟින් HTML5 තාක්ෂණය උපයෝගී කොටගත් වෙබ් අඩවි වලට පිවිසීමට ඇති හැකියාව සහ ඇඩෝබි ෆ්ලෑෂ් ප්ලේයර් මෘදුකාංගය නොමැතිව යූ ටියුබ් වීඩියෝ දර්ෂණ නැරඹීමට ඇති හැකියාව සොයා බලා ඇත.

    
====&lt;big&gt;'''උඩුගත කිරීම්'''&lt;/big&gt;====

වරකට විනාඩි 15ක කාලයකින් යුත් වීඩියෝ දර්ෂණ උඩුගත කළ හැකි අතර විශ්වාසය දිනාගත් ප්‍රවීන සාමාජිකයින්ට තම ජංගම දුරකථනය හරහා ස්ථීර සාමජිකත්වය තහවුරු කිරීමෙන් පසු පැය 12 ක් තරම් දිගු වීඩියෝ දර්ෂණ උඩුගත කිරීමේ හැකියාව ඇත.2005 දී දියත් කරනු ලැබූ යූ ට්යුබ් හරහා අසීමිත ප්‍රමාණයක උඩුගත කිරීම් සදහා අවස්ථාව තිබුනද ඉන්පසු විනාඩි 10ක කාල සීමාවකට සීමා කරන ලදී.2010 ජූලි මසදී මෙම කාල සීමාව විනාඩි 15 දක්වා දීර්ඝ කරන ලද අතර වීඩියෝවේ ප්‍රමාණය 2GB දක්වා සීමා කලත් යාවත්කාලීන කරන ලද වෙබ් බ්‍රවුසර සදහා 20GB දක්වා උඩුගත කිරීම් සිදුකල හැක.
යූ ටියුබ් සදහා [[:en:AVI|AVI]],[[:en:MKV|MKV]],[[:en:MOV|MOV]],[[:en:MP4|MP4]],[[:en:Divx|Divx]] සහ [[:en:FLV|FLV]] වැනි ආකෘති වලින් යුතු වීඩියෝ පට උඩුගත කිරීම් සිදුකල හැක.ස්කෑන් කිරීම් මගින් සහ ජංගම දුරකථන භාවිතයෙන් 3gp ආකෘතියේ වීඩියෝ දර්ෂණ ද උඩුගත කිරීම් කල හැකිය.


====&lt;big&gt;'''කොඩෙක් තත්ත්වය'''&lt;/big&gt;====
  
මුල් යුගයේදී විභේදනය පික්සල්  320x240 ක් වූ එක් තත්ත්ව මට්ටමකට අයත් වීඩියෝ පමණක් භවිතා කිරීමට අවකාශ සලසා තිබුණි. එහිදී සොරෙන්සන් ස්පාර්ක් කොඩෙක් භවිතය සිදුවිය.2007 ජූනි මාසයෙදී ජංගම දුරකතන මගින් සම්බන්ධ  වී වීඩියෝ නැරඹීමේ අවස්ථාව භාවිතා කරන්නන්ට ලැබුණි.2008 නොවැම්බරයේදී [[:en:720p|720p]] උපකාරය එක් කොට යූ ටියුබ් [[:en:player|ධාවකය]] 4:3 අනුපාතයක සිට 16:9 අනුපාතයකට අනුව පුළුල් තිර දර්ශනයට මාරු  වීම කරනලදී. අවසන් වශයෙන් 4-k ආකෘතියට වෙනස් කොට විභේදන හැකියාව 4096x3072 ට වර්ධනය වීම සිදුවිය.  
2010 ජූලි මසදී යූ ටියුබ් ප්‍රකාශ කළ පරිදි පික්සල් 4096x3072 විභේදනයට ලක් විය හැකි 4k ආකෘතියකට අනුව වීඩියෝපට විශාල ප්‍රමාණයක් ඉදිරිපත් කොට ඇත.ආරම්භයේ සිට විභේදනය පික්සල් 3840x2160 තෙක් උපරිම පික්සල් ප්‍රමාණයකින් දෙපසට පික්සල් 1080 ලෙසින් අඩුකිරීම සිදු කර ඇත.ඉතා උසස් ත්ත්වයෙන් යුක්තව වීඩියෝ විශාල ප්‍රමාණයක් යූ ටියුබ් හී දක්නට ලැබේ.කලින් යොදා තිබූ සම්මත තත්ත්ව([[:en:SQ|SQ]]), ඉහළ තත්ත්වය ([[:en:HQ|HQ]])සහ ඉහළ අර්ථයේ වීඩියෝ ([[:en:HD|HD]])ද වීඩියෝ වේ සිරස් විභේදනයට සාපේක්ෂ අංකිත අගය යොදා වෙනස් කර ඇත .නිරවද්‍ය වීඩියෝ ධාරාවH.264/[[:en:MPEG-4AVC|MPEG-4AVC]] ආකෘතියට අනුව ස්ටීරියෝ  [[:en:AAC|AAC]] ඕඩියෝ වශයෙන් කේතාංක  කර ඇත.

&lt;div class=&quot;NavFrame collapsed&quot;&gt;
&lt;div class=&quot;NavHead&quot;&gt;යූ ටියුබ් හී එන්කෝඩින් තත්ත්ව සැසඳීම&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;NavContent&quot; style=&quot;text-align:left&quot;&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! &amp;nbsp; |
| Discontinued
| style=&quot;background:lime;&quot; |
| Current
|}
'''Non-DASH'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! itag value{{ref|media_type_table_note_1|[1]}}
! Default container
! Video resolution
! Video encoding
! Video profile
! Video bitrate (Mbit/s) {{ref|media_type_table_note_2|[2]}}
! Audio encoding
! Audio bitrate (kbit/s) {{ref|media_type_table_note_2|[2]}}
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''5'''
|&lt;!--Default container  --&gt; FLV
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 240p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; Sorenson H.263
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.25
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; MP3
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 64
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 6
|&lt;!--Default container  --&gt; FLV
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 270p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; Sorenson H.263
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.8
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; MP3
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 64
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 13
|&lt;!--Default container  --&gt; 3GP
|&lt;!--Video resolution   --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video encoding     --&gt; MPEG-4 Visual
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; {{n/a}}
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''17'''
|&lt;!--Default container  --&gt; 3GP
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 144p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; MPEG-4 Visual
|&lt;!--Video profile      --&gt; Simple
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.05
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 24
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''18'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Baseline
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 96
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''22'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 720p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; High
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 2-3
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 34
|&lt;!--Default container  --&gt; FLV
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 35
|&lt;!--Default container  --&gt; FLV
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 480p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.8-1
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''36'''
|&lt;!--Default container  --&gt; 3GP
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 240p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; MPEG-4 Visual
|&lt;!--Video profile      --&gt; Simple
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.175
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 36
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 37
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 1080p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; High
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 3–5.9
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 38
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 3072p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; High
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 3.5-5
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''43'''
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; VP8
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 44
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 480p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; VP8
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 1
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 45
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 720p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; VP8
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 2
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 46
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 1080p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; VP8
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''82'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; 3D
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 96
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''83'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 240p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; 3D
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 96
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''84'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 720p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; 3D
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 2-3
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''85'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 1080p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; 3D
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 3-4
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''100'''
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; VP8
|&lt;!--Video profile      --&gt; 3D
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 101
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; VP8
|&lt;!--Video profile      --&gt; 3D
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 102
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 720p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; VP8
|&lt;!--Video profile      --&gt; 3D
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|}
'''DASH (video only)'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! itag value{{ref|media_type_table_note_1|[1]}}
! Default container
! Video resolution
! Video encoding
! Video profile
! Video bitrate (Mbit/s) {{ref|media_type_table_note_2|[2]}}
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''133'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 240p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.2-0.3
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''134'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.3-0.4
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''135'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 480p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5-1
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''136'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 720p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 1-1.5
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''137'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 1080p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; High
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 2-3
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''160'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 144p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.1
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''264'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 1440p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; High
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 4-5
|}
'''DASH (audio only)'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! itag value{{ref|media_type_table_note_1|[1]}}
! Default container
! Audio encoding
! Audio bitrate (kbit/s) {{ref|media_type_table_note_2|[2]}}
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''139'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 48
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''140'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''141'''
|&lt;!--Default container  --&gt; MP4
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 256
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''171'''
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''172'''
|&lt;!--Default container  --&gt; WebM
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; Vorbis
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 192
|}
'''Live streaming'''
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! itag value{{ref|media_type_table_note_1|[1]}}
! Default container
! Video resolution
! Video encoding
! Video profile
! Video bitrate (Mbit/s) {{ref|media_type_table_note_2|[2]}}
! Audio encoding
! Audio bitrate (kbit/s) {{ref|media_type_table_note_2|[2]}}
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''92'''
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 240p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.15-0.3
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 48
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''93'''
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 360p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.5-1
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''94'''
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 480p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.8-1.25
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''95'''
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 720p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 1.5-3
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 256
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''96'''
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 1080p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; High
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 2.5-6
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 256
|-
!&lt;!--itag value         --&gt; 120{{ref|media_type_table_note_3|[3]}}
|&lt;!--Default container  --&gt; FLV
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 720p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Main@L3.1
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 2
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 128
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''127'''{{ref|media_type_table_note_4|[4]}}
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video encoding     --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 96
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''128'''{{ref|media_type_table_note_4|[4]}}
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video encoding     --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video profile      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; {{n/a}}
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 96
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''132'''
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 240p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Baseline
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.15-0.2
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 48
|-
| style=&quot;background:lime;&quot; | '''151'''
|&lt;!--Default container  --&gt; TS
|&lt;!--Video resolution   --&gt; 72p
|&lt;!--Video encoding     --&gt; H.264
|&lt;!--Video profile      --&gt; Baseline
|&lt;!--Video bitrate      --&gt; 0.05
|&lt;!--Audio encoding     --&gt; AAC
|&lt;!--Audio bitrate      --&gt; 24
|}
{{note|media_type_table_note_1}}[1]
''itag'' is an undocumented parameter used internally by YouTube to
differentiate between quality profiles. Until December 2010, there was also a
URL parameter known as ''fmt'' that allowed a user to force a profile using
''itag'' codes.

{{note|media_type_table_note_2}}[2]
Approximate values based on statistical data; actual bitrate can be higher or
lower due to variable encoding rate.

{{note|media_type_table_note_3}}[3]
Has metadata referring to &quot;Elemental Technologies Live&quot;.

{{note|media_type_table_note_4}}[4]
Used as alternate audio tracks.&lt;ref&gt;
{{cite web
| url = http://adterrasperaspera.com/blog/2010/05/24/approximate-youtube-bitrates
| title = YTCrack v0.24b
| first = Fred
| last = Macall
| year = 2013
| accessdate = August 25, 2013}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web
| url = http://users.ohiohills.com/fmacall/YTCRACK.TXT
| title = Approximate YouTube Bitrates
| first = Patrick
| last = McFarland
| date = May 24, 2010
| accessdate =August 12, 2010}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web
| url = http://webvideotechniques.com/123/bigger-and-better-encoding-for-youtube-hd
| title = Bigger and Better: Encoding for YouTube 720p HD |date = December 2008
| accessdate =August 12, 2010}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web
| url = http://trevorgreenfield.com/rants-and-raves/youtubes-1080p-failure-depends-on-how-you-look-at-it
| title = YouTube's 1080p&amp;nbsp;– Failure Depends on How You Look At It
| date = November 22, 2009
| accessdate =August 12, 2010
| last = Greenfield | first = Trevor}}{{dead link|date=July 2012}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;
{{cite web
| url = http://youtube-global.blogspot.com/2009/11/1080p-hd-comes-to-youtube.html
| title = 1080p HD Is Coming to YouTube
| date = November 12, 2009
| accessdate =August 12, 2010
| last = Biggs
| first = Billy}}
&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

====&lt;big&gt;ත්‍රිමාණ වීඩියෝ&lt;/big&gt;====

යූ ටියුබ් [[:en:software engineer|මෘදුකාංග ඉන්ජිනේරු]]වෙකු වූ පීටර් බැඩ් ෂෝ 2009 ජූලි 21 වන දින නිවේදනය කල පරිදි යූ ටියුබ් භාවිතා කරන්නන්ට ත්‍රිමාන වීඩියෝ උඩුගත කිරීමේ  පහසුකම සපයා ඇත.සාමන්‍ය [[:en:anaglyph 3D|ඇනග්ලිප්]] (සියෑන් /රතු කාච ) ක්‍රමයට අදාල ත්‍රිමාන අවස්ථා&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.physorg.com/news167575864.html|title=YouTube in 3D?|work=Physorg|date=July 23, 2009|accessdate=August 3, 2009|first=Miranda|last=Marquit}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://techie-buzz.com/video-tools/youtube-3d-videos.html|title=YouTube 3D Videos|date=July 20, 2009|work=Techie Buzz|first=Keith|last=Dsouza|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.thinkdigit.com/Internet/YouTube-adds-a-dimension-3D-goggles-not_3219.html|title=YouTube adds a dimension, 3D goggles not included|date=July 21, 2009|accessdate=August 3, 2009|work=thinkdigit|first=Kshitij|last=Sobti}}&lt;/ref&gt; ලැබෙන කණාඩි පැලදගෙන නැරඹීමේ හැකියාව ඇති වීඩියෝ වර්ග මෙන්ම විවිධ වර්ගයේ වීඩියෝ ද යූ  ටියුබ් මගින් ඉදිරිපත් කරයි.ස්ටීරියෝ තිර ලෙසින් හදුන්වන තීර පේලි  හෝ දාම් ලෑල්ලේ ආකෘතියට ප්‍රදර්ශනය වන ,රතු /සියෑන් ,කොළ /නිල්/කහ මිශ්‍රනයෙන් සැදුම්ලත් ඇනග්ලිප් හෝ පැත්තෙන් පැත්තට දර්ශන නැරඹීමේ හැකියාව ඇත .[[:en:Nvidia 3D Vision|Nvidia]] ත්‍රිමාන දර්ශනය ට&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.anandtech.com/show/4354/youtube-adds-stereoscopic-3d-video-support-and-3d-vision-support-too |title=YouTube Adds Stereoscopic 3D Video Support (And 3D Vision Support, Too) |author=Ryan Smith |publisher=[[AnandTech]] |date=May 26, 2011 |accessdate=May 26, 2011}}&lt;/ref&gt; සංගත පැත්තෙන් පැතට දර්ශනය වන ත්‍රිමාන දර්ශන සඳහාද ක්‍රියාකරන HTML 5 අනුවාදන 2011 මැයි මසදී  අලුතෙන් එක් විය.

===&lt;big&gt;අදාල කොටසට අවතීර්ණය වීමේ හැකියාව&lt;/big&gt;===

පරිශීලකයන්ට තම වෙබ් අඩවියට පරිබාහිරව තම වීඩියෝ පට නැරඹීමේ හැකියාව යූ ටියුබ් මඟින් සලසා දී ඇත.සෑම වෙබ් පිටුවකම වීඩියෝ දර්ශණයට අදාල HTML කොටස ගබඩා කොට එය බැලීමට ඇති හැකියාව යූ ටියුබ් සලසා දී ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web|title=YouTube embedded video guide|url=http://www.athenswalk.net/_/Blog/Entries/2013/7/30_YouTube_embed_code_guide.html}}&lt;/ref&gt; මෙම හැකියාව යූ ටියුබ් වීඩ්යෝ පට [[:en:Social network|සමාජ වෙබ් අඩවි]] වල ප්‍රදර්ශනය කිරීමේදී බහුලව යොදා ගනී.යූ ටියුබ් තුලින් දැකිය හැකි වෙනත් කෙනෙකුගේ වීඩියෝ පිලිබඳ විස්තරයක් හෝ වීඩියෝ සාකච්චාවක් තුලින් පරිශීලකයෙකුට වීඩියෝ පතිචාර ඉදිරිපත් කිරීමේ හැකියාවද යූ ටියුබ් මඟින් සලසා දී ඇත.තවද 2013 අගෝස්තු මසදී යූ ටියුබ් ප්‍රකාශයක් නිකුත් කරමින් පවසා සිටියේ විවේචනයක්,විග්‍රහයක් අදී ලෙස වෙනත් පරිශීලකයන් විසින් දක්වන ප්‍රතිචාර,එම ප්‍රතිචාර වල තත්ත්වය අනුව ඉවත් කිරීමට හෝ ඉවත් නොකිරීමට හැකියාව ඇතිබවයි&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://support.google.com/youtube/answer/58123|title=Control comments and video responses|author=YouTube|accessdate=August 28, 2013}}&lt;/ref&gt;. 

සාමාන්‍යයෙන් යූ ටියුබ් හී දැක්වෙන වීඩියෝ දර්ශන බාගත කිරීමට ඈඳියක් යූ ටියුබ් මගින් ලබා නොදෙන අතර එය අදාල වෙබ් අතුරු මුහුණත් හරහා නැරඹීමට පමණක් ඉඩ සලසා ඇත&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.youtube.com/t/terms|title=Terms of Use, 5.B|publisher=YouTube|accessdate=August 25, 2010}}&lt;/ref&gt;.ඉතා සුලු ප්‍රමාණයක වීඩියෝ එනම් [[:en:barak obama|බරක් ඔබාමා]]ගේ සති පතා ජාතිය ඇමතීම් වැනි දෑ MP4 ගොනු ලෙසින් බාගත කිරීමේ අවස්ථාව සලසා තිබුණි.ඒ අතරම තෙවැනි පාර්ශවයේ වෙබ් අඩවි විශාල සංඛ්‍යාවක් බ්‍රවුසර සහ [[:en:plugins|යෙදවුම් මෘදුකාංග]] භාවිතයෙන් පරිශීලකයින්ට වීඩියෝ පට බාගත කිරීමේ හැකියාව සලසා ඇත&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2009/02/---mark-milian.html?cid=149000259|title=YouTube looks out for content owners, disables video ripping|author=Milian, Mark|work=Los Angeles Times|date=February 19, 2009|accessdate=February 21, 2009}}&lt;/ref&gt;.2009 පෙබරවාරියේ දී යූ ටියුබ් මගින් හඳුන්වාදුන් පරීක්ෂණාත්මක සේවා සේවා ජාලයක් තුලින් [[:en:Google Checkout|ගූගල් පිරික්සුම]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/02/12/AR2009021203239.html|title=YouTube Hopes To Boost Revenue With Video Downloads|work=Washington Post|date=February 12, 2009|accessdate=February 19, 2009 | first=Leena | last=Rao}}&lt;/ref&gt; හරහා සුලු ගෙවීමක් කර හෝ නොමිලයේම බාගත කිරීමට සමහර ග්‍රාහක කංඩායම් වලට අවස්ථාව සලසා දුනි&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://torrentfreak.com/google-threatens-to-sue-huge-youtube-mp3-conversion-site-120619/|title=Google Threatens To Sue Huge YouTube MP3 Conversion Site|author=Torrentfreak|date=June 19, 2012|accessdate=September 4, 2013}}&lt;/ref&gt;.එසේම පසු කාලීනව යම් යම් වෙබ් අඩවි සදහා නෛතිකව සම්භාදක පනවන්නටද යූ ටියුබ් ආයතනයට සිදුවිය.කෙසේ හෝ අයිතිය සීමා කිරීමේ විකල්ප හැකියාවන්ද ඉන් අනතුරුව 2012 ජූලි මසයේ දී බල පැවැත් වුනි&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://youtube-global.blogspot.com/2012/07/heres-your-invite-to-reuse-and-remix-4.html?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed%3A+youtube%2FPKJx+%28YouTube+Blog%29|title=Here's your invite to reuse and remix the 4 million Creative Commons-licensed videos on YouTube|work=YouTube Official Blog|date=July 25, 2012|accessdate=February 12, 2013}}&lt;/ref&gt;.  

====&lt;big&gt;වේදිකාවන්&lt;/big&gt;====

නවීනතම [[:en:Smartphones|ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථන]] වලටද යූ ටියුබ් වෙතට අවතීර්ණය වීමේ හැකියාව ලබාදී ඇත.එහෙත් ඉන් අවස්ථාව සලසා දී ඇත්තේ [[:en:Real Time Streaming Protocol|RTSP]] මාර්ගයෙන් ලඟාවිය හැකි සමහර වීඩියෝ සදහා පමණි.තවද එය එම විශේෂිත ජංගම දුරකථන සේවාව හා බැඳුන වෙබ් අඩවිය හරහා පමණක් විය. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://m.youtube.com/|title=YouTube Mobile}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://googlesystem.blogspot.com/2007/06/mobile-youtube.html|title=Mobile YouTube|author=Google Operating System|date=June 15, 2007|accessdate=January 17, 2009}}&lt;/ref&gt;.

2007 ජූලි මාසයෙන් පසු සමහර [[:en:Apple Inc.|ඇපල් නිශ්පාදන]] වලට පමණක් දර්ශණය වන යූ ටියුබ් දර්ශණ ලබා දී ඇත.[[:en:apple tv|ඇපල් රූපවාහිනී]],[[:en:iPod touch|iPod Touch]] සහ [[:en:iPhone|iPhone]] වැනි සමහර මෙවලම් හරහා යූ ටියුබ් වීඩියෝ දර්ශණ ලබා ගැනීමේ හැකියාව සලසා ඇත&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.apple.com/pr/library/2007/06/20youtube.html|title=YouTube Live on Apple TV Today; Coming to iPhone on June 29|publisher=[[Apple Inc.|Apple]]|date=June 20, 2007|accessdate=January 17, 2009}}&lt;/ref&gt;.අනතුරුව පසු කාලීනව සිදු කරන ලද තවත් වෙනස්කම් මඟින් වෙනත් මාර්ග ඔස්සේ මෙවැනි වීඩියෝ බාගත කිරීමේ අවස්ථාව උදාකර දෙන ලදී.

===&lt;big&gt;දේශීයකරණය&lt;/big&gt;===

2007 ජූනි 19 වන දින ගූගල් ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී [[:en:Eric Schmidt|එරික් ස්මිත්]] මෙහෙයවන ලද නවතම [[:en:localization|දේශීයකරණ]]&lt;ref name=&quot;local&quot;/&gt; පද්ධතීන් දියත් කර ඇත.මෙම වෙබ් අඩවියේ අතුරු මුහුණත රටවල් 71 කටත් එක් රාජ්‍යකටත්(හොංකොං) ලෝක ව්‍යාප්ත සංස්කරණ මගින්ද ලබා ගත හැක&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://i.imgur.com/5mcv2XY.png|title=YouTube content locations|accessdate=April 1, 2014}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! රට
! භාෂාව
! දියත්වූ දිනය
|-
| {{Flag|USA}} (and worldwide launch)
| [[American English|English]]
| {{dts|2005|February|15}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Brazil}}
| [[Brazilian Portuguese|Portuguese]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|France}}
| [[French language|French]] and [[Basque language|Basque]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot;&gt;{{Cite news|first=Peter|last=Sayer|url=http://www.pcadvisor.co.uk/news/index.cfm?NewsID=9772|title=Google launches YouTube France News|publisher=PC Advisor|date=June 19, 2007|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Ireland}}
| [[Hiberno-English|English]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Italy}}
| [[Italian language|Italian]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Japan}}
| [[Japanese language|Japanese]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Netherlands}}
| [[Dutch language|Dutch]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Poland}}
| [[Polish language|Polish]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Spain}}
| [[Spanish language|Spanish]], [[Galician language|Galician]], [[Catalan language|Catalan]] and [[Basque language|Basque]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|United Kingdom}}
| [[British English|English]]
| {{dts|2007|June|19}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Mexico}}
| [[Mexican Spanish|Spanish]]
| {{dts|2007|October|11}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eluniversal.com.mx/articulos/43235.html|title=Presentan hoy YouTube México|publisher=[[El Universal (Mexico City)|El Universal]]|date=October 11, 2007|accessdate=September 9, 2010|language=Spanish|trans_title=YouTube México launched today}}{{dead link|date=February 2014}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Hong Kong}}
| [[Hong Kong English|English]] and [[Traditional Chinese characters|Chinese]]
| {{dts|2007|October|17}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://stanley5.blogspot.com/2007/10/youtube.html|title=中文上線&amp;nbsp;– YouTube 香港中文版登場！|publisher=Stanley5|date=October 17, 2007|accessdate=January 2, 2012|archive-date=April 29, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200429052053/http://stanley5.blogspot.com/2007/10/youtube.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Taiwan}}
| [[Traditional Chinese characters|Chinese]]
| {{dts|2007|October|18}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.zdnet.com.tw/news/software/0,2000085678,20125299,00.htm|title=YouTube台灣網站上線 手機版再等等|publisher=[[ZDNet]]|date=October 18, 2007|accessdate=January 2, 2012|archive-date=July 6, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100706154250/http://www.zdnet.com.tw/news/software/0,2000085678,20125299,00.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Australia}}
| [[Australian English|English]]
| {{dts|2007|October|22}}&lt;ref name=&quot;AUS-NZ&quot;&gt;{{Cite news|first=Kristen|last=Nicole|url=http://mashable.com/2007/10/22/youtube-australia-new-zealand/|title=YouTube Launches in Australia &amp; New Zealand|publisher=[[Mashable]]|date=October 22, 2007|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|New Zealand}}
| [[New Zealand English|English]]
| {{dts|2007|October|22}}&lt;ref name=&quot;AUS-NZ&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Canada}}
| [[Canadian English|English]] and [[Canadian French|French]]
| {{dts|2007|November|6}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Kristen|last=Nicole|url=http://mashable.com/2007/11/06/youtube-canada/|title=YouTube Canada Now Live|date=November 6, 2007|publisher=[[Mashable]]|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Germany}}
| [[German language|German]]
| {{dts|2007|November|8}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Adam|last=Ostrow|url=http://mashable.com/2007/11/08/youtube-germany/|title=YouTube Germany Launches|publisher=[[Mashable]]|date=November 8, 2007|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Russia}}
| [[Russian language|Russian]]
| {{dts|2007|November|13}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=|last=|url=http://www.kommersant.ru/doc/824940/|title=YouTube перевелся на русский|language=ru|publisher=Kommersant Moscow|date=November 14, 2007|accessdate=March 22, 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|South Korea}}
| [[Korean language|Korean]]
| {{dts|2008|January|23}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Martyn|last=Williams|url=http://www.pcworld.com/article/141684/youtube_launches_korean_site.html|publisher=[[PC World]]|date=January 23, 2008|accessdate=March 22, 2012|title=YouTube Launches Korean Site}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|India}}
| [[Indian English|English]], [[Bengali language|Bengali]], [[Gujarati language|Gujarati]], [[Hindi language|Hindi]], [[Kannada language|Kannada]], [[Malayalam language|Malayalam]], [[Marathi language|Marathi]],  [[Punjabi language|Punjabi]], [[Tamil language|Tamil]] and [[Telugu language|Telugu]]
| {{dts|2008|May|7}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Sandeep|last=Joshi|url=http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm|title=YouTube now has an Indian incarnation|work=The Hindu|date=May 8, 2008|accessdate=August 3, 2009|location=Chennai, India|archive-date=November 28, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131128004152/http://www.hindu.com/2008/05/08/stories/2008050857242200.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Israel}}
| [[Hebrew language|Hebrew]] and [[English language|English]]
| {{dts|2008|September|16}}
|-
| {{Flag|Czech Republic}}
| [[Czech language|Czech]]
| {{dts|2008|October|9}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Petr|last=Bokuvka|url=http://czechdaily.wordpress.com/2008/10/12/czech-version-of-youtube-launched-and-its-crap-it-sucks/|title=Czech version of YouTube launched. And it's crap. It sucks|work=The Czech Daily Word|publisher=Wordpress.com|date=October 12, 2008|accessdate=August 3, 2009}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Sweden}}
| [[Swedish language|Swedish]]
| {{dts|2008|October|22}}&lt;ref&gt;[http://www.kullin.net/2008/10/launch-video-unavailable-when-youtube-opens-up-in-sweden/ Launch video unavailable when YouTube opens up in Sweden] October 23, 2008. Retrieved December 7, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|South Africa}}
| [[South African English|English]] and [[Afrikaans language|Afrikaans]]
| {{dts|2010|May|17}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Argentina}}
| [[Argentine Spanish|Spanish]]
| {{dts|2010|September|8}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.webcitation.org/5sbofbU9A|title=YouTube launches in Argentina|date=September 9, 2010|accessdate=September 9, 2010}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Algeria}}
| [[literary Arabic|Arabic]] and [[French language|French]]
| {{dts|2011|March|9}}&lt;ref name=&quot;arabcrunch1&quot;&gt;{{cite web|url=http://arabcrunch.com/2011/03/youtube-launches-local-version-for-algeria-egypt-jordan-morocco-saudi-arabia-tunisia-and-yemen.html |title=YouTube Launches Local Version For Algeria, Egypt, Jordan, Morocco, Saudi Arabia, Tunisia and Yemen |publisher=ArabCrunch |accessdate=March 13, 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Egypt}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2011|March|9}}&lt;ref name=&quot;arabcrunch1&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Jordan}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2011|March|9}}&lt;ref name=&quot;arabcrunch1&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Morocco}}
| [[Arabic language|Arabic]] and [[French language|French]]
| {{dts|2011|March|9}}&lt;ref name=&quot;arabcrunch1&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Saudi Arabia}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2011|March|9}}&lt;ref name=&quot;arabcrunch1&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Tunisia}}
| [[Arabic language|Arabic]] and [[French language|French]]
| {{dts|2011|March|9}}&lt;ref name=&quot;arabcrunch1&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Yemen}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2011|March|9}}&lt;ref name=&quot;arabcrunch1&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Kenya}}
| [[English language|English]] and [[Swahili language|Swahili]]
| {{dts|2011|September|1}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Nmachi|last=Jidenma|url=http://thenextweb.com/africa/2011/10/05/google-launches-youtube-in-kenya/|title=Google launches YouTube in Kenya|publisher=[[The Next Web]]|date=September 1, 2011|accessdate=March 22, 2012}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Philippines}}
| [[Philippine English|English]] and [[Filipino language|Filipino]]
| {{dts|2011|October|13}}&lt;ref name=&quot;philippines&quot;&gt;{{Cite news|first=Tam|last=Nod|url=http://www.philstar.com/Article.aspx?articleId=737018&amp;publicationSubCategoryId=200|title=YouTube launches 'The Philippines'|publisher=The Philippine Star|date=October 13, 2011|accessdate=October 13, 2011}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Singapore}}
| [[Singapore English|English]]
| {{dts|2011|October|20}}&lt;ref&gt;{{cite news|title=YouTube launches Singapore site|url=http://www.todayonline.com/Singapore/EDC111020-0000359/YouTube-launches-Singapore-site|accessdate=October 20, 2011|newspaper=TODAY|date=October 20, 2011|archive-date=October 21, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111021221603/http://www.todayonline.com/Singapore/EDC111020-0000359/YouTube-launches-Singapore-site|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Belgium}}
| [[Dutch language|Dutch]] and [[Belgian French|French]]
| {{dts|2011|November|16}}&lt;ref name=&quot;local&quot; /&gt;
|-
| {{Flag|Colombia}}
| [[Colombian Spanish|Spanish]]
| {{dts|2011|November|30}}&lt;ref&gt;[http://thenextweb.com/la/2011/12/01/youtube-launches-localized-website-for-columbia/ YouTube launches localized website for Colombia] December 1, 2011. Retrieved December 1, 2011.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Uganda}}
| [[Ugandan English|English]]
| {{dts|2011|December|2}}&lt;ref&gt;[http://pctechmagazine.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1069:google-launches-youtube-uganda&amp;catid=1:latest-news&amp;Itemid=162 Google Launches YouTube Uganda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120104043549/http://pctechmagazine.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=1069%3Agoogle-launches-youtube-uganda&amp;catid=1%3Alatest-news&amp;Itemid=162 |date=2012-01-04 }} December 2, 2011. Retrieved January 15, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Nigeria}}
| [[Nigerian Standard English|English]]
| {{dts|2011|December|7}}&lt;ref&gt;[http://www.techmtaa.com/2011/12/07/google-to-launch-youtube-nigeria-today/ Google to Launch YouTube Nigeria Today] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120108001623/http://www.techmtaa.com/2011/12/07/google-to-launch-youtube-nigeria-today |date=2012-01-08 }} December 7, 2011. Retrieved January 15, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Chile}}
| [[Spanish language|Spanish]]
| {{dts|2012|January|20}}&lt;ref&gt;[http://nextvlatam.com/index.php/5-otts/google-launches-youtube-chile/ Google launches YouTube Chile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325080121/http://nextvlatam.com/index.php/5-otts/google-launches-youtube-chile/ |date=2012-03-25 }} March 19, 2012. Retrieved March 22, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Hungary}}
| [[Hungarian language|Hungarian]]
| {{dts|2012|February|29}}&lt;ref&gt;[http://kultura.hu/main.php?folderID=1094&amp;articleID=323455&amp;ctag=&amp;iid=11 Google Launches Hungarian YouTube] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117060628/http://kultura.hu/main.php?folderID=1094&amp;articleID=323455&amp;ctag=&amp;iid=11 |date=2013-01-17 }} March 12, 2012. Retrieved March 22, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Malaysia}}
| [[Malaysian English|English]] and [[Malaysian language|Malay]]
| {{dts|2012|March|22}}&lt;ref&gt;[http://www.webpronews.com/youtube-launches-local-domain-for-malaysia-2012-03 YouTube Launches Local Domain For Malaysia] March 22, 2012. Retrieved March 22, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Peru}}
| [[Spanish language|Spanish]]
| {{dts|2012|March|25}}&lt;ref&gt;[http://www.webpronews.com/youtube-peru-launched-expansion-continues-2012-03 YouTube Peru Launched, Expansion continues] March 27, 2012. Retrieved April 1, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|United Arab Emirates}}
| [[Arabic language|Arabic]] and [[English language|English]]
| {{dts|2012|April|1}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emirates247.com/business/technology/uae-version-of-youtube-launched-2012-04-02-1.451741|title=UAE version of YouTube launched|publisher=Emirates 247|date=April 2, 2012|accessdate=February 14, 2014|author=Bindu Suresh Rai}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Greece}}
| [[Greek language|Greek]]
| {{dts|2012|May|1}}
|-
| {{Flag|Indonesia}}
| [[English language|English]] and [[Indonesian language|Indonesian]]
| {{dts|2012|June|14}}&lt;ref&gt;[http://www.thejakartaglobe.com/home/youtube-launches-indonesian-version/524443  &quot;YouTube Launches Indonesian Version&quot;], June 15, 2012. Retrieved July 8, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Ghana}}
| [[English language|English]]
| {{dts|2012|June|21}}&lt;ref&gt;[http://www.humanipo.com/blog/713/Google-launches-YouTube-in-Ghana  &quot;Google launches YouTube in Ghana&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120624232254/http://www.humanipo.com/blog/713/Google-launches-YouTube-in-Ghana |date=2012-06-24 }}, June 22, 2012. Retrieved July 8, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Senegal}}
| [[English language|English]] and [[French language|French]]
| {{dts|2012|July|12}}&lt;ref&gt;[http://www.telecompaper.com/news/youtube-launches-local-portal-in-senegal  &quot;YouTube launches local portal in Senegal&quot;], Jubr&gt;
{{note|media_type_table_note_3}}[3] itag 120 is for live streaming and has metadata referring to &quot;Elemental Technologies Live&quot;.ly 16, 2012. Retrieved July 25, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Turkey}}
| [[Turkish language|Turkish]]
| {{dts|2012|October|1}}&lt;ref&gt;[http://www.aa.com.tr/en/turkiye/86446--g  &quot;YouTube's Turkish version goes into service&quot;], October 1, 2012. Retrieved October 1, 2012.&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Ukraine}}
| [[Ukrainian language|Ukrainian]]
| {{dts|2012|December|13}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Maryna|last=Tarasova|url=http://google-ukraine-blog.blogspot.com/2012/12/youtube.html|publisher=Google Ukraine Blog|title=YouTube приходить в Україну! (YouTube comes in Ukraine!)|date=December 13, 2012|location=Ukraine}} {{ref-uk}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Denmark}}
| [[Danish language|Danish]]
| {{dts|2013|February|7}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.iprospect.dk/youtube-lanceres-i-danmark|publisher=iProspect|title=YouTube lanceres i Danmark|accessdate=April 17, 2013|location=Denmark|archive-date=May 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130507094859/http://www.iprospect.dk/youtube-lanceres-i-danmark|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Finland}}
| [[Finnish language|Finnish]]
| {{dts|2013|February|7}}&lt;ref&gt;{{Cite news|first=Vilja|last=Sormunen|url=http://www.klok.fi/blog/youtube-launches-in-the-nordics/|publisher=KLOK|title=YouTube Launches in the Nordics|date=February 6, 2013|accessdate=February 11, 2013|location=Nordic|archive-date=October 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110928/http://www.klok.fi/blog/youtube-launches-in-the-nordics/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Norway}}
| [[Norwegian language|Norwegian]]
| {{dts|2013|February|7}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.tono.no/YouTube+lansert+i+Norge.12888.cms|publisher=[[TONO]]|title=YOUTUBE LAUNCHED IN NORWAY|accessdate=April 17, 2013|location=Norway|archive-date=April 20, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130420134320/http://www.tono.no/YouTube+lansert+i+Norge.12888.cms|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Switzerland}}
| [[German language|German]], [[French language|French]] and [[Italian language|Italian]]
| {{dts|2013|April|9}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.swissinfo.ch/eng/business/YouTube_goes_Swiss.html?cid=35450210|publisher=[[swissinfo]]|title=YouTube goes Swiss|accessdate=April 17, 2013|location=Swiss}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Austria}}
| [[German language|German]]
| {{dts|2013|April|11}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.wienerzeitung.at/themen_channel/wz_digital/digital_news/538498_YouTube.at-seit-Donnerstag-online.html|publisher=[[Wiener Zeitung]]|title=YouTube.at since Thursday online|accessdate=April 17, 2013|location=Austria}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Romania}}
| [[Romanian language|Romanian]]
| {{dts|2013|April|25}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.zf.ro/zf-24/youtube-romania-se-lanseaza-intr-o-saptamana-10764820|publisher=ZF.ro|title=Youtube România se lansează într-o săptămână|accessdate=May 14, 2013|location=Romania}}&lt;/ref&gt;
|-	
| {{Flag|Portugal}}
| [[Portuguese language|Portuguese]]
| {{dts|2013|May|7}}&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.lusonoticias.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=27764:google-lanca-versao-lusa-do-youtube&amp;catid=343&amp;Itemid=159|publisher=Luso Noticias|title=Google lança versão lusa do YouTube|accessdate=May 14, 2013|location=Portugal|archive-date=December 3, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131203003223/http://www.lusonoticias.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=27764:google-lanca-versao-lusa-do-youtube&amp;catid=343&amp;Itemid=159|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Slovakia}}
| [[Slovak language|Slovak]]
| {{dts|2013|May|21}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://vat.pravda.sk/obraz-a-zvuk/clanok/281254-slovaci-uz-mozu-oficialne-zarabat-na-tvorbe-videi-pre-youtube/|title=Slováci už môžu oficiálne zarábať na tvorbe videí pre YouTube|publisher=Vat Pravda|date=May 21, 2013|accessdate=February 14, 2014|author=[http://vat.pravda.sk/autor/64-svec-tomas/ tš]|language=[[Slovak language|Slovak]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Bahrain}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2013|September|16}}&lt;ref name=&quot;gcc&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.tbreak.ae/news/youtube-expands-monetization-partnership-gcc|title=YouTube expands monetization and partnership in GCC|publisher=tbreak Media|date=September 16, 2013|accessdate=February 14, 2014|author=[http://www.tbreak.ae/author/theregos Nick Rego]}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Kuwait}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2013|September|16}}&lt;ref name=&quot;gcc&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Oman}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2013|September|16}}&lt;ref name=&quot;gcc&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Qatar}}
| [[Arabic language|Arabic]]
| {{dts|2013|September|16}}&lt;ref name=&quot;gcc&quot;/&gt;
|-
| {{Flag|Bosnia and Herzegovina}}
| [[Bosnian language|Bosnian]], [[Croatian language|Croatian]] and [[Serbian language|Serbian]]
| {{dts|2014|March|18}}
|-
| {{Flag|Bulgaria}}
| [[Bulgarian language|Bulgarian]]
| {{dts|2014|March|18}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://newtrend.bg/digital-company/youtube/youtube-reklama-bulgaria|title=YouTube рекламата става достъпна и за България|publisher=New Trend|date=March 18, 2014|accessdate=April 5, 2014|author=[http://newtrend.bg/author/ivelina Ивелина Атанасова]|language=[[Bulgarian language|Bulgarian]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Croatia}}
| [[Croatian language|Croatian]]
| {{dts|2014|March|18}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://liderpress.hr/poslovna-znanja/oglasavanje-na-video-platformi-youtube-od-sad-dostupno-i-u-hrvatskoj/|title=Oglašavanje na video platformi YouTube od sad dostupno i u Hrvatskoj|publisher=Lider|date=March 19, 2014|accessdate=April 5, 2014|language=[[Croatian language|Croatian]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Estonia}}
| [[Estonian language|Estonian]]
| {{dts|2014|March|18}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.meedium.ee/blog/youtube-reklaamid-eestis|title=Youtube reklaamid - uued võimalused nüüd ka Eestis!|publisher=Meedium|date=March 19, 2014|accessdate=April 5, 2014|author=Siiri Oden|language=[[Estonian language|Estonian]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Latvia}}
| [[Latvian language|Latvian]]
| {{dts|2014|March|18}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://marketing.lv/tagad-reklamas-iespejas-youtube-kanala-iespejams-izmantot-ari-latvija/|title=Tagad reklāmas iespējas Youtube kanālā iespējams izmantot arī Latvijā|publisher=Marketing|date=March 18, 2014|accessdate=April 5, 2014|author=[http://marketing.lv/author/marta/ Marta]|language=[[Latvian language|Latvian]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Lithuania}}
| [[Lithuanian language|Lithuanian]]
| {{dts|2014|March|18}}
|-
| {{Flag|Macedonia}}
| [[Macedonian language|Macedonian]], [[Serbian language|Serbian]] and [[Turkish language|Turkish]]
| {{dts|2014|March|18}}
|-
| {{Flag|Montenegro}}
| [[Croatian language|Croatian]] and [[Serbian language|Serbian]]
| {{dts|2014|March|18}}
|-
| {{Flag|Serbia}}
| [[Serbian language|Serbian]]
| {{dts|2014|March|18}}
|-
| {{Flag|Slovenia}}
| [[Slovenian language|Slovenian]]
| {{dts|2014|March|18}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dnevnik.si/magazin/znanost-in-tehnologija/na-youtube-prihajajo-tudi-slovenski-video-oglasi|title=Na Youtube prihajajo tudi slovenski video oglasi|publisher=[[Dnevnik (Slovenia)|Dnevnik]]|date=March 18, 2014|accessdate=April 5, 2014|author=STA|language=[[Slovenian language|Slovenian]]}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Flag|Thailand}}
| [[Thai language|Thai]]
| {{dts|2014|April|1}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationmultimedia.com/business/YouTube-introduces-homepage-especially-30230795.html|title=YouTube introduces homepage especially|publisher=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]|date=April 3, 2014|accessdate=April 4, 2014|author=Asina Pornwasin}}&lt;/ref&gt;
|}

යූ ටියුබ් අතුරු මුහුණතේ යෝජිත පරිදි [[:en:IP|IP]] ලිපිනය පදනම් වූ ග්‍රාහකයින්ට තෝරා ගැනීම් වරම් ලැබී ඇත.සමහර අවස්ථාවල &quot;මෙම වීඩියෝව ඔබේ රට තුල ලබා ගැනීමට නොහැක&quot; වැනි අවවද ලබා දීමද සිදුවේ.නුසුසුදුසු අන්තර්ගතයන් හෝ තහන්චි නිසා මෙය සිදු වේ&lt;ref&gt;{{cite web| title = Learn More: Video not available in my country|publisher = YouTube Help| url = http://www.google.com/support/youtube/bin/answer.py?hl=en-uk&amp;answer=92571|accessdate=August 4, 2009}}&lt;/ref&gt;.

යූ ටියුබ් අතුරු මුහුණත දැනට භාෂා 61ක සංස්කරණ වලින් ක්‍රියාත්මක වේ.මෙය පර්සියානු,තායි,උර්දු සහ විටයට්නාම වැනි දේශීය විඩියෝ දර්ශණ අවස්ථා නොමැති රටවල් වලටද අදාල වේ.

2008 සහ 2010 අතරතුර [[:en: Mustafa Kemal Atatürk |මුස්ටෆා කමෙල් අටටූක්]] ට අපහාස වන අයුරින් සහ මුස්ලිම් නීති වලට පටහැණි වන අයුරින් වීඩියෝ ඇතුලත් වීම නිසා තුර්කියේ යූ ටියුබ් තහනමට ලක් විය.2012 දී &lt;code&gt;youtube.com.tr&lt;/code&gt; යන වසම් නාමයෙන් දේශීය යූ ටියුබ් සේවාවක් [[:en:Legal system of the Republic of Turkey|තුර්කි නීති]] වලට පටහැණි නොවන ලෙස දියත් කෙරුනි.&lt;ref&gt;{{Cite news| title = YouTube cedes to Turkey and uses local Web domain| publisher = CNET| url = http://news.cnet.com/8301-1023_3-57524907-93/youtube-cedes-to-turkey-and-uses-local-web-domain/|date=October 2, 2012|accessdate=October 3, 2012}}&lt;/ref&gt;.

යූ ටියුබ් සහ බ්‍රිතාන්‍ය [[:en:Royalties|රාජකීයන්]] අතර ඇතිවූ මත භේදයක් නිසා 2009 මාර්තු මසදී ආදික්‍ය ස්ංගීත වීඩියෝ [[එක්සත් රාජධානිය]] තුල විකාශනය කිරීම නවතා දමන ලදී.2009 සැප්තැම්බර් මස දී මෙම තහනම ඉවත් කරන ලදී&lt;ref&gt;{{Cite news| title = Music videos back on YouTube in multi-million pound PRS deal|author=Barnett, Emma|work=The Daily Telegraph |location=London  | url = http://www.telegraph.co.uk/technology/google/6127624/Music-videos-back-on-YouTube-in-multi-million-pound-PRS-deal.html|date=September 3, 2009|accessdate=September 3, 2009 }}&lt;/ref&gt;.2009 අප්‍රේල් මසදී මෙම තහන්චියම ජර්මනියේදී ද ඇතිවිය&lt;ref&gt;{{Cite news| title = Now YouTube stops the music in Germany|work=The Guardian |location=London  | url = http://www.guardian.co.uk/media/pda/2009/apr/01/youtube-digital-music-and-audio|date=April 1, 2009|accessdate=April 2, 2009 }}&lt;/ref&gt;.

==&lt;big&gt;අප්‍රේල් මෝඩයින්&lt;/big&gt;==

2008 [[:en:April Fools' Day|අප්‍රේල් පළමු වැනි දින]] සිට සෑම වසරකම අප්‍රේල් පළමු දිනට විහිලු වැඩසටහනක් යූ ටියුබ් මගින් ඉදිරිපත් කරයි. 

:*'''2008:''' [[:en:Rick Astley|රික් ඈස්ලි]] ගේ ස්ංගීත වීඩියෝව වන &quot;Never gonna give you up(ඔබව අමතක කරන්න කිසිදා මා සූදානම් නෑ)&quot; රික් රෝලිං නමින් විකට අංගයක් ලෙසින් සංස්කරනය වීම&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://techcrunch.com/2008/03/31/youtube-rickrolls-users/ | title=YouTube RickRolls Users | publisher=TechCrunch.com | date=March 31, 2008 | accessdate=April 2, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://ryanspoon.com/blog/2008/03/31/youtube-rickrolls-april-fools-in/ | title=YouTube RickRolls April Fools In | publisher=RyanSpoon.com | date=March 31, 2008 | accessdate=April 2, 2010}}&lt;/ref&gt;.
:*'''2009:''' ප්‍රධාන පිටුවට යොමු වීමේදී මුලු පිටුවම උඩුයටිකුරු වීම.මෙය නව සැකැස්මක් ලෙස යූ ටියුබ් හදුන්වා දුනි&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://www.searchcowboys.com/news/453 | title=April fools: YouTube turns the world up-side-down | publisher=searchcowboys.com | date=April 1, 2009 | accessdate=April 2, 2010}}&lt;/ref&gt;.
:*'''2010:''' තාවකාලිකව නිකුත් කළ [[:en:TEXTp|TEXTp]] අවස්ථාව මඟින්,තිබෙන වර්ණයන් ඉංග්‍රීසි කැපිටල් අකුරු වලින් අහඹු ලෙස දර්ශනය වීම.මෙය [[:en:band width|කලාප පළල]] සඳහා වැයවන වියදම තත්පරයකට ඩොලර් 1කින් අඩු කිරීම සදහා ගත් උත්සහායක් ලෙස යූ ටියුබ් මඟින් පවසා ඇත&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://youtube-global.blogspot.com/2010/03/textp-saves-youtube-bandwidth-money.html | title=TEXTp saves YouTube bandwidth, money | publisher=YouTube | date=April 1, 2010 | accessdate=April 2, 2010}}&lt;/ref&gt;.
:*'''2011:''' 1900 යුගයේ හාස්‍යමය චිත්‍රපට වූ [[ෆ්ලූගල්හෝන් ෆීලියින්]] සහ [[:en:Keyboard Cat|යතුරු පුවරු පූසා]] වැනි නිර්මාණ වල අකාරය සහ 1911 බොත්තම භාවිතයෙන් 100වන සංවස්තරය සැමරීම&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.telegraph.co.uk/technology/google/8421394/YouTube-goes-back-to-1911-for-April-Fools-Day.html| title=YouTube goes back to 1911 for April Fools' Day|work=The Daily Telegraph |location=London  | date=April 1, 2011 | accessdate=April 1, 2011| first=Shane| last=Richmond}}&lt;/ref&gt;.
:*'''2012:''' සියලුම වීඩියෝ දර්ශණ නිවසේ දී නැරඹිය හැකි අයුරෙන් [[:en:DVD|DVD]], [[:en:videotape|Video cassette]], [[:en:laser disc|laser disc]] ලබා ගැනීමට අඩවි සළකුණ අසල ඇති ලාංඡනයට අවතීර්න වන ලෙස ප්‍රකාශ කර සිටීම&quot;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-2123580/April-Fools-Day-2012-Google-YouTube-past-jokes.html| title=Simon Cowell's bromance, the self-driving Nascar and Hungry Hippos for iPad... the best April Fools' gags|work=The Daily Mail |location=London  | date=April 1, 2012 | accessdate=April 2, 2012| first1=Pamela| last1=Owen|first2=Meghan|last2=Keneally}}&lt;/ref&gt;.
:*'''2013:''' [[:en:The Onion|The Onion]] නම් උපහාසාත්මක පුවත් පත් සමාගම සමඟ හා එක්ව වීඩියෝ බෙදා ගැනීමේ තරඟයක් පවත්වා එහි අවසානයට පැමිණි බවත් එහි ජයග්‍රාහකයින් පිලිබඳව 2023 දී ප්‍රකාශ කරන බවත් ප්‍රකාශ කර සිටීම.මේ අනුව ඊළග පැය 12 තුල සජීවීව සම්බන්ධ වන සාමජිකයින් පිලිබඳ ව වීඩියෝ විග්‍රහයන කිරීමද සිදු විය&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://newsfeed.time.com/2013/04/01/watch-youtube-announces-it-will-shut-down/| title=WATCH: YouTube Announces It Will Shut Down|work=Time.com | date=April 1, 2013 | accessdate=April 26, 2013| first=Kristene|last=Quan}}&lt;/ref&gt;.  
:*'''2014:''' වීඩියෝ වල වෛරසයක් ඇතුලු වීමේ ප්‍රවණතාවක් ඇතිවී ඇති බව ප්‍රකාශ කොට සිටීම&lt;ref&gt;[http://www.huffingtonpost.com/2014/04/01/youtube-april-fools_n_5068694.html YouTube Reveals Its Viral Secrets In April Fools' Day Video] Kleinman, Alexis, ''Huffington Post'', April 1 2014. Retrieved April 1, 2014.&lt;/ref&gt;.

==&lt;big&gt;සමාජ ගැටුම්&lt;/big&gt;==

{{Main|යූ ටියුබ් සමාජ ගැටුම්}}
පුද්ගලික වශයෙන් තනි පුද්ගලයින්ද විශාල නිශ්පාදන සමාගම් වශයෙන්ද යූ ටියුබ් හී ප්‍රේක්ෂක පිරිස වර්ධනය කිරීමට දායක වී ඇත&lt;ref name=WiredUK20131127&gt;{{cite web |url=http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-11/27/youtube-community |title=The rise and fall of YouTube's celebrity pioneers |last=Tufnell |first=Nicholas |date=November 27, 2013 |website=Wired UK |archiveurl=http://www.webcitation.org/6Mblm3WtO |archivedate=January 13, 2014 }}&lt;/ref&gt;.ස්වාධීන අන්තර්ගතයන් තනන්නන් සුලුවෙන් මුදල් සහ මහන්සිය වැයකොට රේඩියෝ ප්‍රචාරක වැඩසටහන් වැනි වැඩ සටහන් නිපදවා ඇති අතර මහා පරිමණයෙන් රේඩියෝ වැඩසටහනක් කිර්‍රීම විශාල වියදමක් සහ ගැටලු රැසක් ඇති වීමට හේතු වන කරුණකි&lt;ref name=Reuters20070225&gt;{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/2007/02/26/us-youtube-idUSN2518918320070226 |title=YouTube stars don't always welcome record deals |last=Bruno |first=Antony |date=February 25, 2007 |publisher=Reuters |archiveurl=http://www.webcitation.org/6Mg15Wsfd |archivedate=January 16, 2014 }}&lt;/ref&gt;.කෙසේ හෝ පැරණි චිත්‍රපට නලු නිලියන් විසින් සහ ඉදිරිපත් කර ඇති වැඩසටහන් වල තත්ත්වය පරීක්ෂා කොට බලා වාර්ථා ඉදිරිපත් කිරීමට යූ ටියුබ් හී කලමනාකාරීත්වය පියවර ගෙන ඇත.ආදායම් හුවමාරු කිරීමේ &quot;කොටස්කරු වැඩසටහන්&quot; මගින් වසරකට ඩොලර් ලක්ශයක පමණ අදායමක් ලැබීමට හැකිවී ඇත.2012 දී [[:en:CMU|CMU]] ව්‍යාපාරික සංස්කාරක,යූ ටියුබ් යනු නොමිලයේ සංගීත වීඩියෝපට ප්‍රවර්ධනය කල හැකි මාධ්‍යක් ලෙස ප්‍රකශයට පත් කෙරුනි.2013 දී ෆෝබ්ස් හී ප්‍රකාශකයෙක් වන කැතරින් තයර් ප්‍රකාශ කොට සිටියේ කලා කරුවන්ගේ ඩිජිටල් යුගය වන මෙම යුගයේ දී කලා කෘතියේ තත්ත්වය පමණක් නොව එය යූ ටියුබ් සමග අනුගත වනේද යන බවත් සලකා බැලිය යුතු බවයි&lt;ref name=Forbes20131029&gt;{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/katherynthayer/2013/10/29/the-youtube-music-awards-why-artists-should-care/ |title=The Youtube Music Awards: Why Artists Should Care |last=Thayer |first=Katheryn |date=October 29, 2013 |website=Forbes |archiveurl=http://www.webcitation.org/6KupXHvTe |archivedate=November 6, 2013 }}&lt;/ref&gt;.2013 දී වීඩියෝ වලින් 1.1% කලාකරුවන් විසින් මෙගා සහ මේන්ස්ට්‍රීම් ලෙස වර්ග කරන ලදී.මෙයින් 90.3%ක්ම යූ ටියුබ් හා [[:en:Vevo|වෙවෝ]] හී ප්‍රදර්ශනය වු වීඩියෝ දර්ශන විය.[[:en:TED|TED]] නිශ්පාදක ක්‍රිස් ඇන්ඩර්සන් දන්වා ඇති පරිදි මුහුණට මුහුණ සාක්ච්චා මානව පරිනාමයේ වසර මිලියන ගණනක් හොදින් සිදු වූ බවත් යූ ටියුබ් මගින්ද එම අවස්ථාව සලසා දී ඇතිබවත් ය.ඔහු තවදුරටත් ප්‍රකාශ කොට සිටියේ [[:en:Johannes Gutenberg|ගුටන්බර්ග්]] ලිවීමට භාවිතා කල ක්‍රමයම සජීවී සංවාද සඳහාද භාවිතා කල හැකි බවයි&lt;ref name=TED201007Anderson&gt;{{cite web |url=http://www.ted.com/talks/chris_anderson_how_web_video_powers_global_innovation.html |title=How web video powers global innovation |last=Anderson |first=Chris |date=July 2010 |publisher=[[TED (conference)|TED]] |archiveurl=http://www.webcitation.org/6M8aa7tLF |archivedate=December 25, 2013 }} (click on &quot;Show transcript&quot; tab) • Corresponding [https://web.archive.org/web/20131231115225/http://www.youtube.com/watch?v=LnQcCgS7aPQ YouTube video] from official TED channel was titled &quot;How YouTube is driving innovation.&quot;&lt;/ref&gt;.තවද ඇන්ඩර්සන් ප්‍රකාශ කොට සිටියේ යූ ටියුබ් හී වීඩියෝ දායකයින් විසින් මානව ඉතිහාසයේ විශාලතම අධ්‍යන කවය සාදනු ඇතිබවත් ය.උදාහරණයක් ලෙස [[:en:Salman Khan|සල්මන් ඛාන්]] ගේ සොයුරෙක් විසින් අරම්භ කරන ලද [[:en:Khan Academy|ඛාන් ඇකඩමිය]] හැඳින්විය හැකිය.ෆෝබ්ස් හී මයිකල් නෝර් ප්‍රකාශ කොට සිට්යේ එය ලෝකයේ වැඩිම පිරිසක් ඉගෙනුම ලබන පාසලක් ලෙස අවිවාදාත්මකව පිලිගත හැකි බවයි&lt;ref name=Forbes20121102&gt;{{cite web |url=http://www.forbes.com/sites/michaelnoer/2012/11/02/one-man-one-computer-10-million-students-how-khan-academy-is-reinventing-education/print/ |title=One Man, One Computer, 10 Million Students: How Khan Academy Is Reinventing Education |last=Noer |first=Michael |date=November 2, 2012 |website=Forbes |archiveurl=http://www.webcitation.org/6MEcAmYCW |archivedate=December 29, 2013 }}&lt;/ref&gt;.

2008 දී [[:en:George Foster Peabody|ජොර්ජ් ෆොස්ටර් පීබොඩි]] සම්මානය දිනා ගැනීම තුලින් ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයට රුකුලක් ලැබුන බවත් යූ ටියුබ් කතිකයන්ගේ මුලුව ලෙසින් භාවිතා කිරීමෙන් එය පැහැදිලි වන බවත් යූ ටියුබ් ප්‍රකාශයට පත් කොට ඇත.[[:en:Pew Research Center|පිව් පර්යේශණ මධ්‍යස්ථානය]] මගින් කරන ලද අධ්‍යන වාර්තාවකින් කියැවුනේ ප්‍රවෘත්ති අන්තර්ගතයන් නිර්මාණ හුවමාරුව පිලිබද රට වැසියන්ට නිවැරදි අවබෝදයක් ලැබෙන බවයි.තවද මෙම වාර්තාවෙන් කියැවුනේ යූ ට්යුබ් යනු ජනතාවට පුවත් ලබා ගැනීමට හැකි වේදිකාවක් බවට පත් වී ඇති බවයි&lt;ref name=PewYTnews20120716&gt;{{cite web |url=http://www.journalism.org/2012/07/16/youtube-news/ |title=YouTube and News: A New Kind of Visual News |last=Journalism Project Staff |date=July 16, 2012 |publisher=[[Pew Research Center]] |archiveurl=http://www.webcitation.org/6MGBLpG5R |archivedate=December 3, 2013 }}&lt;/ref&gt;.

යූ ටියුබ් මගින් මහජනතාවට කෙලින්ම රජය සමග සම්බන්ධ වීමට හැකියාව ලැබෙන අතර 2007 දී ඇමරිකාවේ පැවැත්වූ ජනාදිපතිවරනයේ දී මහජනතාවට එම අපේක්ෂකයන්ට තමන්ගේ ගැටලු ඉදිරිපත් කොට එම මොහොතේදීම පිලිතුරු ලබාගත හැකි වීමේ අවස්ථාව උදාකර දී තිබුනි.මේ සදහා [[:en:CNN/YouTube presidential debates|යූ ටියුබ්/CNN විවාද වැඩසටහන]] වැනි වැඩසටහන් යොදා ගැනුනි.එමගින් දේශපාලන වේදිකාවේ විශාල වෙනසක් ඇතිකිරීමටද හැකියාව ලැබුණි&lt;ref name=NYTimes20070613&gt;{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2007/06/13/us/politics/13cnd-youtube.html?_r=2&amp;oref=slogin&amp;pagewanted=all |title=New Presidential Debate Site? Clearly, YouTube |last=Seelye |first=Katharine Q. |date=June 13, 2007 |website=The New York Times |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141218213142/http://www.nytimes.com/2007/06/13/us/politics/13cnd-youtube.html?_r=2&amp;oref=slogin&amp;pagewanted=all |archivedate=December 18, 2014 |access-date=April 8, 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.2010 දී [[:en:Arab spring|අරාබි වසන්තය]] ගැන [[:en:sociologist|සමාජ විද්‍යඥ]] [[:en:Philip N. Howard|පිලිප් එන් හොවාර්ඩ්]] ප්‍රකාශ කොට සිටියේ දේශපාලන අපහසුතාවයන් නිසා විප්ලවය ඇතිවෙන බවත් එහිදී ෆේස්බුක් උද්යෝගය ඇතිකිරීමටත් [[ට්විටර්]] සම්බන්දීකරනයටත් යූ ටියුබ් ලොවට ප්‍රකාශ කිරීමටත් යොදා ගැනෙන බවයි&lt;ref name=PacificStd20110223&gt;{{cite web |url=http://www.psmag.com/navigation/politics-and-law/the-cascading-effects-of-the-arab-spring-28575/ |title=The Arab Spring’s Cascading Effects |last=Howard |first=Philip N. |date=February 23, 2011 |website=Pacific Standard |archiveurl=http://www.webcitation.org/6MSsLaMuk |archivedate=January 8, 2014 }}&lt;/ref&gt;.රට වැසියන් සහ රජයට පහසුවෙන් සම්බන්ධ විය හැකි ආකාරයට නිර්මාණය කෙරුන ධවළ මන්දිර නිල යූ ටියුබ් නාලිකාව ඉහළ පෙලේ ප්‍රවෘත්ති නිශ්පාදකයින් අතර හත් වැනි තැනට 2007 දී පත් විය.ඉන් පසු අවස්ථා කීපයකදීම යූ ටියුබ් අතර සහ [[:en:White House|ධවල මන්දිරය]] අතර ඇති සම්බන්ධය පැහැදිලි විය&lt;ref name=PewWhiteHouse20120716&gt;{{cite web |url=http://www.journalism.org/2012/07/16/youtube-video-creationa-shared-process/ |title=YouTube Video Creation–A Shared Process |last=Journalism Project Staff |date=July 16, 2012 |publisher=[[Pew Research Center]] |archiveurl=http://www.webcitation.org/6MGUczS29 |archivedate=December 31, 2013 }}&lt;/ref&gt;. මේ අතරම ලෝකයේ නිතර සිදුවන සිදුවීම් කෙරෙහි ඇතිකරන බලපෑම් ගැනත් යූ ටියුබ් පිලිබද විස්තර වල සදහන් වේ.ඒ අතර 2012 [[:en:Innocence of Muslims|මුස්ලිම් වරුන්ගේ අහිංසකත්වය]] සහ [[:en:anti american|ඇමරිකානු විරෝදීන්]]ට සිදුවන හිංසනයන් ජාත්‍යන්තරව බල පැවැත්වෙන අයුරු දැක්වෙන වීඩියෝපට ද යූ ටියුබ් මගින් ප්‍රචාරය වී ඇත&lt;ref name=CNN20120914&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2012/09/13/world/meast/embassy-attacks-main/ |title=U.S. warns of rising threat of violence amid outrage over anti-Islam video |last=CNN Wire Staff |date=September 14, 2012 |publisher=CNN |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140420151428/http://www.cnn.com/2012/09/13/world/meast/embassy-attacks-main/ |archivedate=April 20, 2014 |access-date=April 8, 2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.  

[[File:ObamaYouTubers307.png|thumb|right|250px|&quot;යූ ටියුබ් පරම්පරාව&quot; සමග රජය යහපත් සම්බන්ධකමක් පැවැත්විය යුත්තේ කෙලෙසදැයි සාකච්චා කිරීමට යූ ටියුබ් හී අන්තර්ගතයන් පාලනය කරන ප්‍රධානීන් සහ එක්සත් ජනපද ජනාදිපති [[:en:Barack Obama|බරක් ඔබාමා]] ධවල මංදිරයේ දී හමුවූ අවස්ථාව.&lt;ref name=WhiteHouse20140306&gt;{{cite web|last=Jenkins|first=Brad L.|title=YouTube Stars Talk Health Care (and Make History) at the White House|url=http://www.whitehouse.gov/blog/2014/03/06/youtube-stars-talk-health-care-and-make-history-white-house|publisher=WhiteHouse.gov|archiveurl=http://www.webcitation.org/6Nt6OZDwh|archivedate=March 7, 2014|location=Washington, D.C.|date=March 6, 2014}}&lt;/ref&gt;]]

==&lt;big&gt;ආදායම් ප්‍රභවයන්&lt;/big&gt;==

යූ ටියුබ් හී විශාල ප්‍රමාණයක් වෙළද දැන්වීම් වන අතර එයින් ලැබෙන දායකත්වය නිසාම යූ ට්යුබ් වීඩියෝ දර්ශන නරඹන්නන්ට දර්ශන නොමිලයේ නැරඹීමට අවස්ථාව ලැබී ඇත.සාමාන්‍යයෙන් වෙලඳ දැන්වීම් වලින් ලැබෙන ආදායමින් 45%ක් යූ ටියුබ් ලබා ගන්නා අතර 55%ක් උඩුගත කරන්නන්ටද කොටස් කරුවන්ගේ වැඩසටහනකදී ඔවුන්ටද හිමිවේ&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.theverge.com/2013/3/4/4062810/youtube-partners-complain-revenue-sharing-google-ads|title=It's not TV, it's the Web: YouTube partners complain about Google ads, revenue sharing|work=The Verge |first=Tim|last=Carmody|date=March 4, 2013|accessdate=May 20, 2013}}&lt;/ref&gt;.[[:en:TubeMogul|ටියුබ්මෝගල්]]ට අනුව 2013දී යූ ටියුබ් හී පෙර සේවා වෙලඳ ප්‍රචාරකයින්ට දර්ශන 1000කට ඩොලර් 7.60ක් වැයවන බව ගණන් බලා ඇත.උද්‍යෝගිමත් දැන්වීම් නිපදවන්නන්ගේ අඩුව නිසා දර්ශනය වන වීඩ්යෝ වලින් භාගයකට වඩා පෙර සේවා දැන්විම් සාමාන්‍යයෙන් අන්තර්ගත නොවේ.වීඩියෝ දර්ශණ වලින් භාගයක් පෙර සේවා දන්වීම් වලින් ලැබෙන බව අනුමාන කරමින් දර්ශණ 1000කදී යූ ටියුබ් කොටස් කරුවෙක් 0.5 X $7.60 X 55% = $2.09 ක ආදායමක් ලබා ගන්නා බව 2013 දී ගන්නන් බලා ඇත&lt;ref name=&quot;nyt&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2014/02/02/business/chasing-their-star-on-youtube.html|publisher=New York Times|title=Chasing Their Star, on YouTube}}&lt;/ref&gt;.&lt;ref name=&quot;nyt&quot; /&gt;.

2013 මැයි මස දී පර්යේෂණ යෝජනා ක්‍රමයකට අනුව මසකට ඩොලර් 0.99 සිට මසකට ඩොලර් 6.99ක් තෙක් මිළ ගනන්වලට දායකත්වයන් සදහා නාලිකාවන් 53ක් හ්දුන්වා දී ඇත.[[:en:Netflix|නෙට්ෆික්ස්]] සහ [[:en:Hulu|හුලු]] වැනි සංගත දායකයින්ගේ සැපයුම් හා තරග කල හැකි ප්‍රයත්නයක් ලෙස මෙය දක්වා ඇත&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2013/05/09/youtube_subscription_channels/|title=YouTube launches subscriptions with 53 paid channels|work=The Register |first=Neil|last=McAllister|date=May 9, 2013|accessdate=May 20, 2013}}&lt;/ref&gt; .


==&lt;big&gt;ප්‍රජාව සම්බන්ධ ප්‍රතිපත්තීන්&lt;/big&gt;==

යූ ටියුබ් හී දක්නට ලැබෙන දර්ශණ වල අපයෝජනයන් අඩු කරනු වස් සමාජමය නිර්ණායකයන් පද්ධතියක් යූ ටියුබ් හී දක්නට ඇත.සාමාන්‍යයෙන් ලිංගික කාර්යන් නිරූපනය කරන හෝ නග්නත්වය ප්‍රකාශ කරන හෝ සත්ත්ව අපයෝජන දර්ශන හෝ කම්පනය ඇතිකරවන දර්ශන හෝ හිමිකරුගෙන් අවසරය නොලබා උඩුගත කිරීම්ද,නුරුස්සන කථන කොටස් ද විලෝපීය හැසිරීම් සහ වැරදි පනණිවිඩද යූ ටියුබ් තුලින් තහනම් කොට ඇත.

===&lt;big&gt;හිමිකම් ඇවිරූ දෑ&lt;/big&gt;===  

වීඩියෝ දර්ශණයක් උඩුගත කෙරෙන අව්ස්ථාවකදී යූ ටියුබ් ග්‍රාහකයින් දක්වන පණිවිඩයකින් කියැවෙන්නේ හිමිකම් ඇවිරීම් රීතීන් උල්ලංඝනය නොකරන ලෙසයි&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/rhodri-marsden-why-did-my-youtube-account-get-closed-down-1770618.html|title=Why did my YouTube account get closed down?|work=The Independent |location=London  |first=Rhodri|last=Marsden|date=August 12, 2009|accessdate=August 12, 2009 }}&lt;/ref&gt;.මෙය නොතකමින් බල නොලත් වීඩියෝ දර්ශණ අඩංගු රූප රාමු විශාල වශයෙන් යූ ටියුබ් හී දක්නට ඇත.[[:en:Digital Millennium Copyright Act|ඩ්ජිටල් මිලේනියම් කොපිරයිට් ඇක්ට්]] නැමති අවසර ගැනීමේ පනතට අනුකූලව කලින් සටහන් කෙරෙන දැන්වීමක් හිමිකම් සහතික කරන්නා ඉදිරිපත් කිරීමට පෙරාතුව යූ ටියුබ් මගින් එම වීඩියෝව ප්‍රචාරය නොකෙරේ.එවැනි ගිවිසුම් විරෝධී කටයුතු කර්න්නේ නම්,අවස්ථා 3කට පසු අදාල උඩුගත කරන්නා විසින් උඩුගත කොට ඇති සියලුම වීඩියෝ දර්ශන ඉවත් කරනු ලැබේ.[[:en:Viacom|වයාකොම්]],[[:en:Mediaset|මීඩියාසෙට්]] වැනි සංවිධාන ඇතුලුව ඉංග්‍රීසි මූලික ගිවිසුම් සංවිධාන මගින් ගොනු කරන ලද නීතිමය නඩු වලින් කියා සිටින්නේ යූ ටියුබ් වෙතින් හිමිකම් ඇවිරීමේ කාර්යට අවශ්‍ය කටයුතු ඉතා සුලුවෙන් ඉටු කර ඇති බවයි&lt;ref&gt;{{Cite news| title = Viacom will sue YouTube for $1bn|publisher=BBC News| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6446193.stm|accessdate=May 26, 2008 | date=March 13, 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Mediaset Files EUR500 Million Suit Vs Google's YouTube |url=http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200807301025DOWJONESDJONLINE000654_FORTUNE5.htm |date=July 30, 2008 |publisher=[[CNNMoney.com]] |accessdate=August 19, 2009 |archive-date=September 16, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120916215124/http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200807301025DOWJONESDJONLINE000654_FORTUNE5.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news| title =Premier League to take action against YouTube |work=The Daily Telegraph |location=London  | url = http://www.telegraph.co.uk/sport/main.jhtml?xml=/sport/2007/05/05/ufnrup05.xml|accessdate=May 24, 2008  | date=May 5, 2007}}&lt;/ref&gt;.වයාකොම් ඩොලර් බිලියන එකක වන්දියක් ඉල්ලමින් කියා සිටියේ 150000 කට වඩා වැඩි ලියාපදිංචි නොවූ විඩියෝ දර්ශණ ඉදිරිපත් කිරීම නිසාත් පුදුමාකාර ලෙස මිලියන 1.5 වතාවක් එය නැරඹීමෙන් සිදු වූ හානියට වන්දි ලබා දිය යුතු බවත් ය.මීට පිළිතුරු වශයෙන් දක්වා ඇත්තේ නිර්මාණ ඉදිරිපත් කරන්නන් ඔවුන්ගේ නිර්මාණ සඳහා උදව්වක් ලෙස නීති රීති වලට පරටහැනි ආකාරයට එම කර්යන් යූ ටියුබ් හී දක්වන අතර එය සීමා කිරීමට නොහැකි බවයි&lt;ref&gt;{{Cite news| title = YouTube law fight 'threatens net' |publisher=BBC News| url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7420955.stm|accessdate=May 28, 2008 | date=May 27, 2008}}&lt;/ref&gt;.එම උසාවි නඩු වාරයේ දී වයාකොම් එක්තරා ආකරයක තීන්දුවක් ලැබූ අතර එයි කියැවුනේ ඔවුන්ගේ වෙබ් අඩවිය නැරඹූ සියලු දෙනාම ගැන නැරඹූ ආකරය පිලිබඳ සවිස්තරව ටෙරා බයිට් 12ක වාර්තාවක් ලබා දිය යුතු බවයි.මෙම නඩු තීන්දුව විවේචනයට ලක් කරන ඉලෙක්ට්‍රොනික් ෆොන්ටයර්  ෆන්ඩ් ආයතනය දක්වා ඇත්තේ පුද්කලික අයිතිවාසිකම් වලට පිටුබලයක් දී ඇති බවයි&lt;ref name=privacy_bbc&gt;{{Cite journal |title=Google must divulge YouTube log |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7488009.stm |date=July 3, 2008 |publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Google Told to Turn Over User Data of YouTube |last=Helft |first=Miguel |newspaper=The New York Times |url=http://www.nytimes.com/2008/07/04/technology/04youtube.html |date=July 4, 2008}}&lt;/ref&gt;.ගූගල්ට විරුද්ධව වයාකොම් ගෙන ආ [[:en:summary judgment|නඩු තීන්දුව පිලිබද සාරාංශය]]කින් දැක්වෙන්නේ ගූගල් ආයාතනය ඩ්ජිටල් කොපිරයිට් ඇක්ට් පනත ආරක්ෂා කොට ඇති බවයි.මෙම නඩු තීන්දුව ලබා දී ඇත්තේ ඇමරිකානු නිදහස් විනිසුරුවෙකු වන [[:en:Louis L. Stanton|ලුවිස් එල් ස්ටැන්ටන්ය]].නැවතත් 2012 අප්‍රේල් 5 වන දින එක්සත් ජනපද ඇපල් උවසාවියට ඉදිරිපත් කෙරුන ඉල්ලීමකින් දැක්වෙන්නේ නැවතත් නඩුව ඇසීම සිදු කල යුතු බවයි.අනතුරුව 2014 මාර්තු මස වයාකොම් කලක් තිස්සේ අසන ලද නඩුවට තීන්දුවක් ලබා දීමෙන් පසුව නඩුව අවසන් වී ඇත&lt;ref&gt;{{Cite news| title =Google and Viacom settle seven-year YouTube row| work=[[BBC News]]|url =http://www.bbc.co.uk/news/technology-25665596|accessdate=March 18, 2014| date=March 18, 2014}}&lt;/ref&gt;.2008 අගෝස්තු මස ලෙන්ස් එදිරිව යුනිවර්සල් මියුසික් කෝපරේෂන් මගින් පාලනය වන පරිදි පැනවූ අධිකරන නියෝගය නිසා [[:en:fair use|සාධාරණ භාවිත]] සඳහා හිමිකම් දරන්නන්ට භාවිත ගොනු ඉවත් කිරීමේ වරප්‍රසාදය අහිමි වී ඇති බවයි.පෙන්සිල්වේනියාවේ ග්ලැටිසින් හී ස්ටෙෆනී ලෙන්ස් ඇගේ මාස 13ක් වයසැති පුත්‍රයාගේ &quot;ලෙට්ස් ගෝ ක්‍රේසි&quot; ගීතය ඉදිරිපත් කරන නැටුම් වීඩියෝව යූ ටියුබ් හී තත්පර 29ක වීඩියෝපටයක් ලෙස උඩුගත කරන ලදී.මෙම කරුනද ඉහතින් සඳහන් කරන ලද නීතිමය ගැටලුවට අදාල විය&lt;ref&gt;{{Cite news |first=Bob |last=Egelko |title=Woman can sue over YouTube clip de-posting |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/08/20/MNU412FKRL.DTL |quote= |work=San Francisco Chronicle |date=August 20, 2008 |accessdate=August 25, 2008 |archive-date=March 5, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305184744/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/08/20/MNU412FKRL.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.වෘත්තීය ගායක [[මට් ස්මිත්]] විසින් ගෙනෙන ලද සමිට් එන්ටර්ටේන්මන්ට් එරෙහිව ස්මිත් නඩුවෙන් ඔහු කියා සිට්යේ යූ ටියුබ් හී හිමිකම් දැන්වීම අනිසි ලෙස භවිතය පිළිබ්දව විරෝධය දක්වන බවයි.ආඥා 7කින් යුත් තීන්දුවේ අඥා 4ක්ම ස්මිත්ට පක්ෂව ක්‍රියාත්මක විය&lt;ref&gt;{{cite web |title=Order |url=http://scholar.google.com/scholar_case?case=4653165041580834913# |author=District Judge James G. Carr |work=Smith v. Summit Entertainment LLC |publisher=United States District Court, N.D. Ohio, Western Division |date=June 6, 2011 |accessdate=November 7, 2011}}&lt;/ref&gt;.2012 අප්‍රේල් මස [[:en:Hamburg|හම්බර්ග්]] උසාවියෙන් නිකුත් කරන ලද නියෝගයෙන් ග්‍රාහකයන්ට එවන ලද හිමිකම් ඇවිරුන වීඩියෝ පිළිබඳ වගකීම යූ ටියුබ් දැරිය යුතු බව දැක්විනි.ජර්මනියේ හිමිකම් ඉදරිපත් කිරීමේ සංවිධාන තර්ක කරන්නේ ජර්මානු හිමිකම් ඇවිරීමේ සංගීතපට ආකර්ෂණය සඳහා අවශ්‍ය කටයුතු සම්පාදනය නොවූ බවයි.මේ ගැන අදහස් දක්වමින් යූ ටියුබ් පවසා සිටියේ කලා කරුවන්ට ගීත රචකයින්ට කතුවරුන්ට ප්‍රකාශකයින්ට සහ ගීත තැටි ලේබල් වලට ප්‍රතිලාබ ලැබෙන, එමෙන්ම යූ ටියුබ් සමාජ වලට ප්‍රයෝජනවත් වන පරිදි ජර්මනියේ ප්‍රකාශයට විසදුම් සොයා ගැටලුව නිරාකරනය කිරීම තව දුරටත් සිදුවන බවයි&lt;ref&gt;{{Cite news| title = YouTube loses court battle over music clips|work=[[BBC News]] |location=London| url = http://www.bbc.co.uk/news/technology-17785613|date=April 20, 2012|accessdate=April 20, 2012 }}&lt;/ref&gt;}}.කෙසේ හෝ මෙම බලපත්‍ර සේවාව තවමත් අවශ්‍ය එකගතාවන් වලට නොපැමිණි බැවින් 2009 සිට ජර්මනියේ හිමිකම් ඇවිරීමේ නියෝග සහිත වීඩියෝපට සඳහා තහංචි පනවා ඇත.යුනිවර්සල් මියුසික් ගෲප් සහ යූ ටියුබ් අතර ඇතිකරගත් එකගතාවයකට අනුව යම්කිසිවෙක් උඩුගත කරන වීඩියෝපට සම්බන්ධයෙන් ඇති ගැටලු [[:en:Universal Music Group|UMG]] වෙත වාර්ථා කලයුතු අතර එය [[:en:Digital Millennium Copyright Act|DMCA]] පනතට අදාල වන ලෙස ඉන්පසු සකසනු ලැබේ&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://torrentfreak.com/youtube-deal-with-universal-blocks-dmca-counter-notices-130405/ |title=YouTube's Deal With Universal Blocks DMCA Counter Notices |publisher=TorrentFreak |date=April 5, 2013 |accessdate=April 5, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://support.google.com/youtube/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=3045545 |title=Videos removed or blocked due to YouTube's contractual obligations |publisher=[[Google]] |accessdate=April 5, 2013}}&lt;/ref&gt;.

====&lt;big&gt;අන්තර්ගත හඳුනා ගැනීම්&lt;/big&gt;====

2007 ජූනි මසදී ස්වය්ංක්‍රීයව උඩුගත කිරීමේ ක්‍රමයක් පර්යේශන මට්ටමෙන් අරඹා ඇත.මෙය ගූග්ල් හී ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී එරික් ස්මිත් විසින් හදුන්වා දී ඇත්තේ වයාකොම් වැනි ආයතනය සමග ගනුදෙනු කරනු ලබන විට මෙමගින් ලාබ ලබාගත හැකි බවයි&lt;ref&gt;{{Cite news|first= Kevin J.|last= Delaney|title=YouTube to Test Software To Ease Licensing Fights |url=http://online.wsj.com/article/SB118161295626932114.html|quote= |work=Wall Street Journal |date=June 12, 2007 |accessdate=December 4, 2011 }}&lt;/ref&gt;.මෙම පද්ධතිය අන්තර්ගත හඳුනා ගැනිම ලෙස හදුන්වන අතර හිම්කම් ඇවිරුන ශ්‍රව්‍ය සහ දෘශ්‍ය සදහා හදුනා ගැනීමේ ගොනුවක් නිර්මාණය වන අතර එය දත්ත පාදක වල ගබඩා කරනු ලැබේ.වීඩියෝ දර්ශන උඩුගත වීමේදී දත්ත පාදක පිරික්සා බලා ගැලපීමක් හමුවේනම් එය හිමිකම් ඇවරීමේ නීතිය උල්ලංඝනය කොට ඇතිබව දන්වනු ලැබේ&lt;ref name=&quot;youtube&quot;&gt;[http://www.youtube.com/t/contentid_more More about Content ID] YouTube. Retrieved December 4, 2011.&lt;/ref&gt;.මෙය සිදුවීමේදී අන්තර්ගතය හිමිකරුට දර්ශනය නොවන ලෙසට එය අසුරා තැබිය හැකි අතර සංඛ්‍යාන වාර්ත හෝ මාර්ග පිරික්සා බලා වීඩියෝවට දැන්වීම් ඇතුලත් කල හැක&lt;ref name=&quot;youtube&quot; /&gt; Content ID accounts for over a third of the monetized views on YouTube.&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/t/press_statistics Press Statistics] YouTube. Retrieved March 13, 2012.&lt;/ref&gt;.මෙම අන්තර්ගත හදුනා ගැනීම මගින් ඉතාම නිරවද්‍ය ලෙස උඩුගත කළ කොටස් යෝග්‍ය ප්‍රමාණයකින් හෝ තත්වයකින් යුත් ගොනුවක් දැයි පිරික්සා බලා සාර්ථක ID ගොනුවක් නිර්මාණය වන බව යූටියුබ් පෙන්වා දෙයි.කෙසේ හෝ මෙම ස්වයංක්‍රීය පිරික්සීම් සාර්ථක වන්නේ පුද්ගලයෙක් එය සත්‍ය දැයි පිරික්සීමෙන් අනතුරුව ය. 

===&lt;big&gt;මතභේදයට තුඩු දුන් අන්තර්ගතයන්&lt;/big&gt;===

යූ ටියුබ්හී ඇති සාවද්‍ය හෝ වැරදි සහ ගත වීඩියෝ විවේචනයට ලක්වීමක් දැකිය හැකිය.අපහාසාත්මක,ලිංගික අපචාරාත්මක සහ අපරාද සිදු කිරීමට යොදා ගන්නා ද්‍රව්‍ය අඩංගු වීඩියෝ දර්ශන ඇතුලත් වීඩියෝපට උඩුගත කිරීම යූ ටියුබ් [[:en:|terms of service|සේවා කොන්දේසි]] මගින් තහනම් කොට ඇත&lt;ref name=&quot;guidelines&quot;&gt;{{cite web| url = http://youtube.com/t/community_guidelines| title = YouTube Community Guidelines | publisher = YouTube| accessdate =November 30, 2008}}&lt;/ref&gt;.මතභේදයට තුඩු දුන් එනම් 1989 ලෝක කුසලාන පාපන්දු ක්‍රීඩා උළෙලීදී සිදු වූ පාපන්දු ලෝලීන් 96 දෙනෙකුට මරු කැඳ වූ [[:en:Holocaust denial|හොල්කෝස්ට් ඩැනියෙල්]] සහ [[:en:Hillsborough disaster|හිල්ස්බ්‍රෝ ව්‍යසනය]] වැනි සිද්ධීන් මෙහි ලා දැක්විය හැකිය&lt;ref&gt;{{cite web| title =YouTube criticized in Germany over anti-Semitic Nazi videos| publisher = Reuters| url = http://www.haaretz.com/hasen/spages/898004.html|accessdate=May 28, 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| title =Fury as YouTube carries sick Hillsboro video insult| publisher = icLiverpool| url = http://icliverpool.icnetwork.co.uk/0100news/0100regionalnews/tm_headline=fury-as-youtube-carries-sick-hillsboro-video-insult%26method=full%26objectid=18729523%26page=1%26siteid=50061-name_page.html|accessdate=May 24, 2008 }}{{dead link|date=February 2014}}&lt;/ref&gt;.භාවිතා කරන්නන් නුසුදුසු යැයි සඳහන් ධජයන් ප්‍රදර්ශනය මගින් එවැනි දේ නිරීක්ෂණය කොට වෙබ් අඩවියේ නීති රීති උල්ලංඝනය වන බැව් අනාවරණය කරගැනීමට හා තීරණ ගැනීමට යූ ටියුබ් හී නිළධාරීන් විසින් මෙම ධජ ක්‍රමය උපයෝගී කොට ගනී.බ්‍රිතාන්‍ය නියෝජිත මන්ත්‍රී මන්ඩලයේ සංස්කෘතික සහ මාධ්‍ය කමිටුව 2008 ජූලි මස දන්වා සියටියේ යූ ටියුබ් හී වීඩියෝ ප්‍රතිපත්තීන් විවාදයට තුඩු දෙන බවත් ග්‍රාහක ජනක අන්තර්ගතයන් ලෙස එම වෙබ අඩවිය ප්‍රමිති කරණය කළයුතු බවයි.&quot;&quot;ප්‍රචාරයට ඉඩ දෙන සියල්ලටම දැඩි නීති ඇති අතර නුසුදුසු යමක් පිලිබදව ඕනෑම අයෙකුට කංඩායමකට ඒ පිලිබදව පැමිණිලි කළ හැකි නිසා ඒ සම්බන්ධව ක්ශණික පියවර ගත හැකිය.උඩුගත කරන අන්තර්ගතයන් ගැන සැළකීමේ දී නීති විරෝධී සුලුතර කුඩා ප්‍රමාණයේ වීඩියෝ පට සැනෙකින් ඉවතට ඇදීයනු ඇත&quot;&quot;&lt;ref&gt;{{Cite news| title =YouTube attacked by MPs over sex and violence footage|work=The Daily Telegraph |location=London  | url = http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=/connected/2008/07/31/dlyoutube131.xml|accessdate=August 21, 2008  | first1=James | last1=Kirkup | first2=Nicole | last2=Martin | date=July 31, 2008}}&lt;/ref&gt;.(2008 ජූලි උපුටනයකි).[[:en:imam|ඉමාමි]] [[:en:Anwar al-Awlaki|අන්වර් අල් අව්ලාකි]] ගේ පණිවිඩයකින් කියැවුනු &quot;&quot;ගෘහීය ත්‍රාසයන්&quot;&quot; ඇති කිරීමට අපි සහාය වන්නෙමු&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/politics/2010/10/25/rep-weiner-calls-youtube-al-awlakis-videos/ |title=Al-Awlaki's YouTube Videos Targeted by Rep. Weiner |publisher=Fox News |date=October 25, 2010 |accessdate=November 13, 2010}}&lt;/ref&gt; යන අදහස ඇතිව වෙබ් අඩවියෙන් නිකුත් කරන වීඩියෝ ගැන ඇමරිකානු කොංග්‍රස් සභික [[:en:Anthony Weiner|ඇන්තනී වේනර්]] අවධානය යොමු කර ඇති අතර ඒ ගැන බලපෑම් කිරීමටද 2010 ඔක්තොම්බර් මසදී මේ සම්බන්ධයෙන් කරුණු දක්වා ඇත.බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍ය [[:en:Pauline Neville-Jones|පෝලින් නෙවිල් ජොන්]] මතයක් ඉදිරිපත් කරමින් කියා ඇත්තේ මෙවැනි වෙබ් අඩවි සඳහා කිසිම අයුරකින් එක්සත් රාජධානිය තුල ඉඩ ලබා නොදිය යුතු බවයි.මෙමගින් ඉතා දරුණු නොවිසදෙන මිනී මැරුම් වැනි දේ ඇතිවෙන බව  පෙන්වා දෙයි.එමගින් මහජනතාවට කිසිදු යහපතක් සිදු නොවේ.බෝම්බ නිශ්පාදනය,අපහාස ප්‍රකාශ වැනි අල් මව්ලානික් ගේ මත පල කෙරෙන වීඩියෝ විශාල ප්‍රමාණයක් එම වෙබ් අඩවිය තුලින් ඉවත් කල බවත් [[:en:foreign terrorist organization|විදේශීය ත්‍රස්ත සංවිධාන]] වශයෙන් හදුනා ගත හැකි ආයතන වලට අදාල ගිනුම් හරහා මෙවැනි අක්‍රමික දෑ අතුල් වන බව දක්වා ඇත&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2010/11/05/world/05britain.html?_r=1&amp;adxnnl=1&amp;adxnnlx=1289639324-GpxO1vB7vZ5y1qXSlTRnWA |title=YouTube Withdraws Cleric's Videos |work=The New York Times|date=November 4, 2010 |accessdate=November 13, 2010 |first1=John F. |last1=Burns |first2=Miguel |last2=Helft}}&lt;/ref&gt;.2010 දෙසැම්බර් මසදී යූ ටියුබ් ග්‍රාහකයින්ට නුසුදුසු වීඩියෝ සදහා ධජ එසැවීමේදී ත්‍රස්ථවාදයට උරදෙයි යන්න දක්වා ඇත&lt;ref&gt;{{Cite news| title =YouTube is letting users decide on terrorism-related videos|author=Bennett, Brian|work=Los Angeles Times| url = http://www.latimes.com/news/nationworld/nation/la-na-youtube-terror-20101213,0,3375845.story|accessdate=December 14, 2010 | date=December 12, 2010}}&lt;/ref&gt;.

===&lt;big&gt;පරිෂීලක ප්‍රතිචාර&lt;/big&gt;===

වීඩියෝ විශාල ප්‍රමාණයක ප්‍රතිචාර දැක්විය හැකි බව දක්වන අතර එම අන්තර් ග්‍රාහකයන් ගේ ස්වභාවය හා අඩංගු දේවල් වල ඍණාත්මක භාවයට ආකර්ෂණය වීම නිතැනින්ම සිදුවිය.සමාජයේ නොදනුවත්කම මෙන්ම ඔවුන්ගේ දැනීමද එක සේ සන්නද්ධ කිරීමට යූ ටියුබ් කටයුතු කරන අතර මීට කලින් නොදුටු පරාසයක සමාජය හා එක්ව යාමට [[:en:Web 2.0|වෙබ් 2.0]] සමත් බව ප්‍රසාද මුඛයෙන් කත කරන ටයිම්ස් 2006දී ප්‍රකාශ කොට ඇත.මිනිසත්බවේ අනාගතය ගැන වැලපීමට සිදුවන බවත් තවත් විවේචනයක දැක්වේ, ඉන් ගම්‍ය වන තවත් කරුණකි අසභ්‍ය හා නිරුවතට විරෝධය දැක්වීම පමණක් ම ප්‍රමාණවත් නොවන බවයි&lt;ref&gt;[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1569514,00.html &quot;Time's Person of the Year: You&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828025236/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1569514,00.html |date=2013-08-28 }}, ''Time'', December 13, 2006&lt;/ref&gt;. 

==&lt;big&gt;වාරණය සහ පෙරණය&lt;/big&gt;==

2012 සැප්තැම්බර් වන විට චීනය,[[ඉරානය]],පකිස්ථානය,තුර්ක්මේනිස්ථානය යන රටවල් යූ ටියුබ් තහංචිය සදහා නැගී සිටියහ.
:යූ ටියුබ් වාරනය හේතු කිහිපයක් නිසා සිදුවිය
*සමාජමය හෝ දෙශපාලනික කැළඹීම් ඇතිවිය හැකි කොටස් මහජනතාවට ඉදිරිපත් කිරීම සීමා කිරීම.
*රාජ්‍ය තාන්ත්‍රිකයෙක්,රජයක්,රජයේ නිළධාරීන්,ආගමක් හෝ ආගමික විවෙචනය වැලැක්වීම.
* ජාතික නීතීන් උල්ලංගනය,හිමිකම් ඇවිරීම් සහ පුද්ගලික දේපල ආරක්ෂන නීති.
*අවලාද හෝ අපහාස සදාචාර ප්‍රතිපත්තීන් හෝ සදාචාර පදන වූ නීති සහ ජාතික ආර්ක්ෂක නීතීන්.
*තරුණයින්ට අයෝග්‍ය යැයි තීරණය කළ වීඩියෝ වෙතට ළගාවීම වැලැක්වීම.
*වැඩපලේ හෝ පාසැල්වල වියවුල් බව වික්ෂෙපනය අවම කරලීම සහ භාවිත ජාලීය කලාප පළල ප්‍රමාණය අඩු කිරීම.

සමහර රටවල දිගු කාලීන ස්ථාවර නියෝගමත හෝ මැතිවරණ පැවැත්වීම වැනි ව්‍යාකූල තත්වයන් හීදී තාවකාලිකව සීමිත කාල සීමාවන්ට යූ ටුයුබ් තහනම් කිරීම් සිදුකොට ඇත.තවත් රටවලදී සමහර විශේශිත වීඩියෝ දර්ශණ වලට පිවිසීම අසීරු අතර වෙබ අඩවිය මුලුමුනින්ම වාගේ විව්‍රුත ලෙස දැක්වෙයි.එක්තරා වීඩියෝ දර්ශණයක් තහනම් කොට ඇති විට මුලුමහත් වෙබ් අඩවියටම වාගේ පිවිසීමට තහන්චි පැනවෙයි.එවැනි විටෙක යූ ටියුබ් සාමාන්‍යයෙන් එම වීඩියෝවට පිවිසීම සීමා කරන අතර එවැනි අවස්ථාවල දැක්වෙන්නේ සේවා කටයුතු වලට නවතා ඇති ලෙසයි.ව්‍යාපරික ස්ථාන,පසැල්,රජයේ ආයතන සහ වෙනත් පෞද්ගලික ආයතන නිරන්තරව සමාජමය මාධ්‍ය අඩවි නවතාලීම සිදුවන්නේ කලාප පළල සීමාවන් හෝ බලපෑමක් හේතුවෙනි.

යූ ටියුබ් වෙතට පිවිසීමට තහනම් කරන ලද රටවල් කීපයක් ඇත
:*සමාජමය හෝ සදාචරාත්මක හේතුමත යූ ටියුබ් හා එවැනි වෙබ් අඩවි කරා පිවිසීම 2006 දෙසැම්බර් මස 3 වන දින ඉරානය විසින් තාවකාලිකව අවහිර කරන ලදී.එය සිදුවූයේ ඉරාන ජතික සෝප් නාට්‍ය නිලියකගේ ලිංගික දර්ශන ප්‍රදර්ශණය වීම නිසාය&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/iran/story/0,,1963166,00.html|title=Censorship fears rise as Iran blocks access to top websites|date=4 November 2006|accessdate =17 December 2006 |work=The Guardian |location=London   | first=Robert | last=Tait}}&lt;/ref&gt;.2009 [[:en:Iranian presidential election, 2009|ඉරාන මැතිවරණ]] සමයේදී එම තහනම ඉවත් කල අතර,අහින්සක මුස්ලිම්වරු නැමති වීඩියෝ දර්ශනය හේතුවෙන් නැවත තහනම් කරන ලදී&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2012/09/24/world/meast/iran-youtube-blocked/index.html |title=Iran blocks YouTube, Google over Mohammed video |publisher=CNN.com |date=24 September 2012 |accessdate=24 September 2012}}&lt;/ref&gt;.
:*[[:en:Thailand|තයිලන්තය]]&lt;ref&gt;{{Cite news| title =Thailand blocks access to YouTube|publisher=BBC| url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6528303.stm|accessdate=30 November 2008 | date=4 April 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news | title=Ban on YouTube lifted after deal | date=31 August 2007 | url=http://nationmultimedia.com/2007/08/31/headlines/headlines_30047192.php | work=[[The Nation]] | access-date=11 April 2014 | archive-date=3 September 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070903101635/http://www.nationmultimedia.com/2007/08/31/headlines/headlines_30047192.php | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;,[[:en:China|චීනය]]&lt;ref&gt;{{cite web| title =Youku Transcends YouTube as China Becomes Center of Internet|last=Lococo|first=Edmond|last2=Lee|first2=Mark| publisher = Bloomberg News| url =http://www.businessweek.com/news/2010-10-17/youku-transcends-youtube-as-china-becomes-center-of-internet.html|accessdate=23 October 2010|date=17 October 2010}}{{dead link|date=July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=China 'blocks YouTube video site'|author=Sommerville, Quentin|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7961069.stm|accessdate=24 March 2009 | date=24 March 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title =YouTube遭中國封鎖？ | work = | publisher =Now News | date =19 October 2007 | url =http://www.nownews.com/2007/10/19/11444-2174423.htm | accessdate = 8 April 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title =China Blocks YouTube | publisher=PC World | date =18 October 2007 | url =http://www.pcworld.com/article/138599/article.html | accessdate = 8 April 2013}}&lt;/ref&gt;,[[:en:Australia|ඕස්ට්‍රේලියාව]]&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,21330109-15306,00.html|title=States still hold out on YouTube|date=6 March 2007|author=Colley, Andrew|publisher=Australian IT|accessdate=11 October 2007|archive-date=23 February 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090223201413/http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,21330109-15306,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;,[[:en:Morocco|මොරොක්කෝව]]&lt;ref&gt;{{Cite news| title =YouTube site 'blocked' in Morocco|work=[[BBC News]]  | url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/6702973.stm|accessdate=25 December 2013 | date=29 May 2007}}&lt;/ref&gt; වැනි රටවල් ද යම් යම් අවස්ථා වල්දී යූ ටියුබ් අවහිර කරන ලදී.
:*[[:en:Turkey|තුර්කිය]]ද මෙවැනි අවහිර කිරීම් සිදු කර ඇති අතර වසර දෙක හමාරක් පමණ කාලයක් පමණ මෙම තනම පැවත ඇත&lt;ref name=&quot;gatekeepers&quot;&gt;{{Cite news|author= Rosen, Jeffrey|title=Google's Gatekeepers |url=http://www.nytimes.com/2008/11/30/magazine/30google-t.html?_r=1&amp;partner=rss&amp;emc=rss&amp;pagewanted=all |quote= |work=The New York Times |date=30 November 2008 |accessdate=1 December 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc turkey&quot;&gt;{{Cite news|title=Turkey goes into battle with Google|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/10480877.stm |quote= |publisher=BBC News |date=2 July 2010 |accessdate=3 July 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| title =Turkey lifts two-year ban on YouTube|publisher=BBC News| url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-11659816|date=30 October 2010|accessdate=31 October 2010 }}&lt;/ref&gt;.ඉන් පසුව නැවත වතාවක් තුර්කිය විසින් යූ ටියුබ් තහනම් කර ඇති අතර එහිදී පවසා ඇත්තේ ඉහල මට්ටමේ එය ඉහල මට්ටමේ බුද්ධිය වෑස්සීමක් ලෙසටය&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.businessinsider.com/youtube-blocked-in-turkey-2014-3?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed%3A+businessinsider+(Business+Insider) | title=YouTube Blocked In Turkey Amid High-Level Intelligence Leak | publisher=[[Business Insider]] | date=March. 27, 2014 | accessdate=March 27, 2014 | author=Kelley, Michael}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.bbc.com/news/world-europe-26773702 | title=Turkey moves to block YouTube access after 'audio leak' | publisher=[[BBC]] | date=March 27, 2014 | accessdate=March 27, 2014}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.nbcnews.com/tech/tech-news/youtube-banned-turkey-n63776 | title=YouTube Banned in Turkey | publisher=[[NBC News]] | date=March 27, 2014 | accessdate=March 27, 2014 | author=Wagstaff, Keith}}&lt;/ref&gt;.
:*ඉස්ලාමීය විශ්වාසයන්ට එරෙහිව නීති විරෝධී ද්‍රව්‍ය සේ පකිස්ථානය 2008 පෙබරවාරි 23 වන දින යූ ටියුබ් වෙත පිවිසීම අවහිර කරන ලදී.[[:en:Muhammad|මහම්මත් තුමා]] පිලිබදව තැනුන කාටූන් චිත්‍රපටයක් ප්‍රදර්ශනය කිරීම මෙයට හේතු ලෙස දක්වා ඇත&lt;ref&gt;{{Cite news| title =Pakistan blocks YouTube website|publisher=BBC| url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/7261727.stm|accessdate=30 November 2008 | date=24 February 2008}}&lt;/ref&gt;.මෙහි අතුරු ප්‍රතිඵළයක් ලෙස අසල් වැසි රටවලටද බලපාන අයුරින් විශ්වීය විදුලිය ඇනහිටීමක් දක්වා ව්‍යාප්ත විය&lt;ref name=&quot;PAK-ban-lifted&quot;&gt;{{Cite news| title = Pakistan lifts YouTube ban | url = http://www.abc.net.au/news/stories/2008/02/27/2173501.htm?section=world |agency=AFP | publisher = [[ABC News (Australia)]] | date = 26 February 2008 | accessdate = 26 February 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news| title =Pakistan lifts the ban on YouTube|publisher=BBC| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7262071.stm|accessdate=30 November 2008 | date=26 February 2008}}&lt;/ref&gt;.ඉන් අනතුරුව 2008 පෙබරවාරි 26 දී රජයේ මැදිහත් වීමෙන් විරෝධයට තුඩු දුන් කොටස් ඉවත් කර ගැනීමෙන් පසු මෙම තහංචිය අවසන් කෙරුනි.
මෙවැනි අයුරින් [[:en:Turkmenistan|තුර්කිමෙස්තානය]],[[:en:Libya|ලිබියාව]],[[:en:Afghanistan|ඇෆ්ගනිස්ථානය]],[[:en:Bangladesh|බංගලිදේශය]],[[:en:Russia|රුසියාව]]  සහ [[:en:Sudan|සූඩානය]] වැනි රටවල් ඉන් පසුකාලීනව ඊජිප්තුවද යූ ටියුබ් හී දර්ශණය වන වීඩියෝ සම්බන්ධව විරෝධය දක්වනු වස් යූ ටියුබ් තහනම් කිරීම් සිදුවිය&lt;ref&gt;[http://www.afghanistantimes.af/news_details.php?id=1654&amp;&amp;cid=1 &quot;Afghanistan to unblock YouTube – Afghanistan Times&quot;], 1 December 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.reuters.com/article/2012/09/12/us-afghanistan-youtube-idUSBRE88B0SC20120912 &quot;Afghanistan bans YouTube to block anti-Muslim film&quot;], Miriam Arghandiwal, Reuters (Kabul), 12 September 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.independent.co.uk/news/world/asia/youtube-blocked-in-bangladesh-over-prophet-mohamed-video-8152056.html &quot;YouTube blocked in Bangladesh over Prophet Mohamed video&quot;], ''The Independent'' (AP), 18 September 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/business/economy/youtube-blocked-in-pakistan/2012/09/17/30081fa2-00ea-11e2-b257-e1c2b3548a4a_story.html &quot;YouTube blocked in Pakistan&quot;], Hayley Tsukayama, ''Washington Post'', 17 September 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news| title =Pakistan, Bangladesh Block YouTube Amid Islam Film Protests|publisher=[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]| url =http://www.bloomberg.com/news/2012-09-18/pakistan-bangladesh-block-youtube-to-restrict-anti-islam-film.html|accessdate=18 September 2012 | date=18 September 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Russian court bans anti-Islam film|url=http://www.thenews.com.pk/Todays-News-1-134721-Russian-court-bans-anti-Islam-film|newspaper=The News|date=29 September 2012|access-date=11 April 2014|archive-date=17 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117060611/http://www.thenews.com.pk/Todays-News-1-134721-Russian-court-bans-anti-Islam-film|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 
 
==වැඩිදුර අවධානයට==
{{Spoken Wikipedia|Youtube spoken word.ogg|2011-03-26}}


* [[:en:CNN-YouTube presidential debates|CNN-යූ ට්යුබ් ජනාදිපතිවරණ විවාද]]
* [[:en:List of YouTube personalities|යූ ටියුබ් වලට ලැබුණ දෝෂාරෝපණ ලැයිස්තුව]]
* [[:en:Reply Girls|කාන්තා ප්‍රතිචාර]]
* [[:en:YouTube AwardsYouTube Awards|යූ ටියුබ් වෙත ලැබුණ සම්මාන]]
* [[:en:YouTube Live|සජීවී]]
* [[:en:YouTube Multi Channel Network|යූ ටියුබ් බහුමාධ්‍ය ජාලකරණය]]
* [[:en:YouTube Symphony Orchestra|යූ ටියුබ් සංධ්වනි]]
* ''[[:en:Viacom International Inc. v. YouTube, Inc.|වයාකොම් ආයතනයට එදිරිව යූ ටියුබ් ආයතනය]]''

'''සාමාන්‍ය:'''
* [[:en:Alternative media|විකල්ප මාධ්‍ය ]]
* [[:en:Comparison of video hosting services|වීඩ්යෝ ධාරක සේවාවන් සැසදීම]]
* [[:en:List of Internet phenomena|අන්තර්ජාල සංසිද්ධි]]
* [[:en:List of video hosting services|වීඩියෝ ධාරක සේවාවන් ලැයිස්තුව]]

      
==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

===වැඩිදුර කියවීමට===
{{refbegin}}
* {{cite book| last = Kelsey| first = Todd| title = Social Networking Spaces: From Facebook to Twitter and Everything In Between| url = http://books.google.com/?id=1EgTu8fFMJgC| year = 2010| publisher = Springer-Verlag| isbn = 978-1-4302-2596-6 }}
* {{cite book| last = Lacy| first = Sarah| title = The Stories of Facebook, YouTube and MySpace: The People, the Hype and the Deals Behind the Giants of Web 2.0| year = 2008| publisher = Crimson| location = Richmond| isbn = 978-1-85458-453-3 }}
* {{cite news|url=http://www.nytimes.com/2012/07/01/magazine/on-youtube-amateur-is-the-new-pro.html?hpw |title=On YouTube, Amateur Is the New Pro |publisher=New York Times |date=2012-06-28}}
{{refend}}

==භාහිර සබැඳීන්==
{{Sister project links}}
* {{Official website|//www.youtube.com|mobile=//m.youtube.com}}
* {{Blogger|youtube-global|YouTube}}
* [//www.youtube.com/yt/press/ Press room – YouTube]
* [https://developers.google.com/youtube/ YouTube – Google Developers]
* {{cite web|last=Haran|first=Brady|title=Why do YouTube views freeze at 301?|url=http://www.numberphile.com/videos/301_views.html|work=Numberphile|publisher=Brady Haran|authorlink=Brady Haran|coauthors=Hamilton, Ted}}
* {{cite journal|title=The 22 Key Turning Points In The History Of YouTube|url=http://www.businessinsider.com/key-turning-points-history-of-youtube-2013-2?op=1|journal=Business Insider|date=15 February 2013|last=Dickey|first=Megan Rose|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140310221037/http://www.businessinsider.com/key-turning-points-history-of-youtube-2013-2?op=1|archivedate=10 March 2014|access-date=11 April 2014|url-status=dead}}

[[ප්‍රවර්ගය:අන්තර්ජාලය]]
[[ප්‍රවර්ගය:වෙබ් අඩවි]]</text>
      <sha1>jexuh5xnado31idymgspwwwjs030q2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>විසූවියස් කන්ද</title>
    <ns>0</ns>
    <id>71610</id>
    <revision>
      <id>790374</id>
      <parentid>391858</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T07:49:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790374</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3366" sha1="q3fumqvnz34kwiw4ctl3enoirhigrdb" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව කන්ද
| name = විසූවියස් කන්ද
| other_name = {{දේශීය නම |it|මොන්ටෙ වීසූවියො }}
| photo = Vesuvius from Pompeii (hires version 2 scaled).png
| photo_caption = &lt;small&gt; ක්‍රිව 79 දී සිදුවූ විදාරණයකින් විනාශවූ [[පොම්පේයි]] නගරයේ නටබුන් වෙතින් විසූවියස් කන්ද දිස්වන අයුරු. වම් පසෙහි දිස්වන උස් ශිඛරය සක්‍රීය කේතුව වෙයි; දකුණු පසෙහි වන කුඩාතමය [[සොම්මා කන්ද| සොම්මා]] කල්දේරා යමහල් ආවාට බිත්තියෙහි කොටසක් වෙයි.&lt;/small&gt;
| map = Italy | location = [[ඉතාලිය|ඉතාලියෙහි]] [[කම්පානියා|කම්පානියාහී]], [[නේප්ල්ස් පුරවර නගරය]] 
| lat_d = 40 | lat_m = 49 | lat_s = | lat_NS = N
| long_d= 14 | long_m= 26 | long_s= | long_EW= E
| elevation_ref =
| prominence = 
| topo =
| region_code= IT
| coordinates_ref =
| type = [[සොම්මා යමහල |සොම්මා]]-[[සංයුක්ත යමහල]]
| age = වර්තමානයට වසර 25,000 පෙර සිට 1944 දක්වා
 age of volcano = 17,000 වසර පමණ පෙර සිට වර්තමානය දක්වා
| volcanic_arc/belt = [[කම්පානියානු යමහල් චාපය]]
| last_eruption = මාර්තු 17-23, 1944
| first_ascent =
| easiest_route = ඇවිදීම
}}

'''විසූවියස් කන්ද''' ({{IPAc-en|pron|v|ᵻ|ˈ|s|uː|v|i|ə|s}}; {{බස-it| මොන්ටෙ වීසූවියො }} {{IPA-it|ˈmonte veˈzuːvjo|}}; {{බස-nap|වේසූවියෝ}}; {{බස-la|මොන්ස් වසූවියොස්}} {{IPA-la|mõːs wɛˈsʊwɪ.ʊs|}}; සමහරක් රෝමානු මූලාශ්‍රයන්හී ''වෙසේවුස්'' හෝ ''වෙසයිවුස්'' ලෙසින්ද හැඳින්වෙන)&lt;ref&gt;{{Citation |title=සංරක්ෂිත පිටපත |url=http://latinlexicon.org/definition.php?p1=2062800 |access-date=2017-02-19 |archive-date=2018-09-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920122706/https://latinlexicon.org/definition.php?p1=2062800 }}&lt;/ref&gt; යනු,  ඉතාලියෙහි [[කම්පානියා|කම්පානියාහී]], [[නේප්ල්ස් බොක්ක|නේප්ල්ස් බොක්කෙහි]]  [[නේප්ල්ස්]] නගරයට 9 කි.මි. (5.6 සැත) පමණ නැගෙනහිරින් සහ මුහුදු වෙරළට කෙටි දුරකින් පිහිටි [[සොම්මා යමහල| සොම්මා]]-[[ සංයුක්ත යමහල| සංයුක්ත යමහලකි]]. එය [[කම්පානියානු යමහල් චාපය| කම්පානියානු යමහල් චාපයට]] අයත් බොහෝ යමහල් අතරින් එකකි.</text>
      <sha1>q3fumqvnz34kwiw4ctl3enoirhigrdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එඩ්වඩ් ජෙනර්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85456</id>
    <revision>
      <id>790315</id>
      <parentid>524433</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T22:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4362" sha1="b9v2mo9n67za2ekzbr8yepd3t4ftqbf" xml:space="preserve">{{for|the New Zealand poet and translator|Edward Jenner (writer)}}
{{Infobox scientist
| name = Edward Jenner
| image = Edward Jenner. Oil painting. Wellcome V0023503.jpg
| caption = Edward Jenner oil painting
| birth_date = 17 May 1749
| birth_place = [[Berkeley, Gloucestershire]], England
| death_date = {{Death date and age|1823|1|26|1749|5|17|df=y}}
| death_place = Berkeley, Gloucestershire, England
| residence = Berkeley, Gloucestershire
| nationality = British
| field = Medicine/surgery, natural history
| work_institutions = 
| alma_mater = {{Plainlist|
* [[St George's, University of London]]
* [[University of St Andrews]]
 }}
| academic_advisors = [[John Hunter (surgeon)|John Hunter]]
| known_for = [[Smallpox vaccine]]&lt;br/&gt;[[Vaccination]]
}}
'''එඩ්වඩ් ජෙනර්''' ({{en|Edward Jenner}}) {{post-nominals|country=GBR|FRS|FRCPE|FLS}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.rcpe.ac.uk/heritage/art/jenner-edward-1749-1823 |title=Jenner, Edward  (1749 – 1823) |publisher=[[Royal College of Physicians of Edinburgh]] |website=rcpe.ac.uk |access-date=26 June 2018}}&lt;/ref&gt; (17 May 1749 – 26 January 1823)
[[smallpox vaccine|වසූරිය එන්නත]] දියුණු කිරීමට උරදුන් බ්‍රිතාන්‍ය ජාතික [[physician|වෛද්‍යවරයෙකි]]. එන්නත් කිරීම ජෙනර් සිවින් ප්‍රචලිත කරවන ලද අතර එය අද රෝග වර්ග කිහිපයක්ම වැළක්වීම සඳහා භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Stefan |last=Riedel |pmc=1200696 |title=Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination |journal=Proceedings (Baylor University. Medical Center) |volume=18 |issue=1 |pages=21–25 |date=January 2005 |publisher=Baylor University Medical Center |pmid=16200144 |doi=10.1080/08998280.2005.11928028}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Baxbydnb&gt;{{cite web |last=Baxby |first=Derrick |title=Jenner, Edward (1749–1823) |url=http://www.oxforddnb.com/view/article/14749 |work=Oxford Dictionary of National Biography |publisher=[[Oxford University Press]] |access-date=14 February 2014}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ==
{{Portal|Biography|Medicine|Viruses}}
* [[History of science]]

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|28em|refs=

}}


== භාහිර සබැඳි ==
{{sisterlinks|d=Q40852|mw=no|m=no|species=no|v=no|voy=no|b=no|s=Author:Edward Jenner|wikt=no|n=no}}
* {{Gutenberg author | id=Jenner,+Edward | name=Edward Jenner}}
* {{Librivox author |id=12417}}
* {{Internet Archive author |sname=Edward Jenner}}
* [http://www.bartleby.com/38/4/ The Three Original Publications on Vaccination Against Smallpox]
* A [http://posner.library.cmu.edu/Posner/books/book.cgi?call=614.4_J54I_1798 digitized copy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100626210358/http://posner.library.cmu.edu/Posner/books/book.cgi?call=614.4_J54I_1798 |date=2010-06-26 }} of ''An inquiry into the causes and effects of the variola vaccine'' (1798), from the Posner Memorial Collection at [[Carnegie Mellon]]
* [https://jennermuseum.com/ Dr Jenner’s House, Museum and Garden], Berkeley
* [ftp://ftp.mirrorservice.org/sites/ftp.ibiblio.org/pub/docs/books/gutenberg/etext98/teomm10.txt The Evolution of Modern Medicine. Osler, W] (FTP)
{{Infectious disease}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Jenner, Edward}}
[[ප්‍රවර්ගය:එඩ්වඩ් ජෙනර්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1749 උපත්]]
[[ප්‍රවර්ගය:1823 මරණ]]
[[Category:People educated at Cirencester Grammar School]]
[[Category:Alumni of St George's, University of London]]
[[Category:Alumni of the University of St Andrews]]
[[Category:19th-century English medical doctors]]
[[Category:18th-century English medical doctors]]
[[Category:English biologists]]
[[Category:Fellows of the American Academy of Arts and Sciences]]
[[Category:Fellows of the Royal Society]]
[[Category:Members of the Royal Swedish Academy of Sciences]]
[[Category:Vaccinologists]]
[[Category:British immunologists]]
[[Category:People from Berkeley, Gloucestershire]]
[[Category:Smallpox vaccines]]
[[Category:People educated at Katharine Lady Berkeley's School]]
[[Category:Freemen of the City of London]]
[[Category:History of medicine in the United Kingdom]]</text>
      <sha1>b9v2mo9n67za2ekzbr8yepd3t4ftqbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Edicts of Ashoka</title>
    <ns>10</ns>
    <id>88023</id>
    <revision>
      <id>790338</id>
      <parentid>472924</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8237" sha1="d7b14s8oqmh8wqoomwzwmshg8f3ozzp" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:0 auto;&quot;  align=&quot;center&quot;  colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:80%;&quot; width=&quot;100%&quot;
|-
|align=center colspan=6 style=&quot;background:#ccf; font-size: 130%;&quot;| '''[[අශෝක ආඥා]]'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(රාජ්‍ය. ක්‍රි.පූ. 269&amp;ndash;232)&lt;/small&gt;
|-
|colspan=1 align=center bgcolor=&quot;#cdcdcd&quot;|'''[[අශෝක]] රජුගේ&lt;br /&gt;රාජ්‍ය වර්ෂ'''
|colspan=4 align=center bgcolor=&quot;#cdcdcd&quot;|'''ආඥා ප්‍රභේදය&lt;br /&gt;(සහ අභිලේඛනයේ පිහිටීම)'''
|colspan=1 align=center bgcolor=&quot;#cdcdcd&quot;|'''භූගෝලීය පිහිටීම'''
|-
|align=center rowspan=1|වර්ෂය 8
|colspan=4 align=center|''[[කාලිංග යුද්ධය|කාලිංග යුද්ධයේ]] අවසානය සහ &quot;[[ධර්මය]]&quot; වැළඳ ගැනීම''
|align=center colspan=1 rowspan=10|{{Map of the Edicts of Ashoka}}
|-
|align=center rowspan=3|වර්ෂය 10&lt;ref name=&quot;Yailenko&quot;&gt;Yailenko,Les maximes delphiques d'Aï Khanoum et la formation de la doctrine du dhamma d'Asoka, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 p.&amp;nbsp;243].&lt;/ref&gt;
|align=left colspan=1  align=center bgcolor=&quot;#cdcdcd&quot;|'''[[සුළු ශිලා ආඥා]]'''
|colspan=3 align=center rowspan=4|'''සම්බන්ධිත සිදුවීම:'''&lt;br /&gt;[[බුද්ධ ගයා]]වේ [[බෝධි වෘක්ෂය|බෝධීන් වහන්සේ]] බැහැදැකීම&lt;br /&gt;[[මහාබෝධි විහාරය]] සහ බුද්ධ ගයාවේ [[වජ්‍රාසනය]] ඉදිකිරීම&lt;br /&gt;ඉන්දියාව පුරා ධර්ම ප්‍රචාරය.&lt;br /&gt;[[සංඝ]]යාගේ අසමගිය&lt;br /&gt;[[තෙවන ධර්ම සංගායනාව]]&lt;br /&gt;ඉන්දියානු භාෂාවෙන්: [[සෝහගෞරා තඹලේඛය|සෝහ්ගෞරා අභිලේඛනය]]&lt;br /&gt;[[අශෝක ස්තම්භ]] පිහිටුවීම්ེ
|-
|colspan=1 align=center bgcolor=&quot;#dcdcdc&quot;|[[කන්දහාර් ද්විභාෂා ශිලාලේඛය]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]] සහ [[අරමයික]] භාෂාවලින්, [[කන්දහාර්]])&lt;/small&gt;
|-
|colspan=1 align=center bgcolor=&quot;#dcdcdc&quot;|[[අරමයික]]-භාෂා සුළු ශිලා ආඥා:&lt;br /&gt;[[ලඝ්මාන් අරමයික අභිලේඛනය|ලඝ්මාන් අභිලේඛනය]], [[තක්ෂිලාවේ අරමයික අභිලේඛනය|තක්ෂිලා අභිලේඛනය]]
|-
|align=center rowspan=1|වර්ෂය 11 සහ පසුව
|align=center bgcolor=&quot;#dcdcdc&quot;|[[සුළු ශිලා ආඥා|සුළු ශිලා ආඥා (අංක 1, 2 සහ 3)]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[සාරු මාරු|පාංගුරාරියා]], [[:Commons:Category:Ashoka Rock Edict, Maski|මස්කි]], [[පල්කිගුණ්ඩු සහ ගවිමාත්, කොප්පල්|පල්කිගුණ්ඩු සහ ගවිමාත්]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Bahapur, Delhi|බහපූර්/ශ්‍රීනිවාස්පූරි]], [[බෛරාට් විහාරය|බෛරාට්]], [[අහ්රෞරා]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Gujarra|ගුජරා]], [[සාසාරාම්]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edicts, Rajula Mandagiri|රාජුලා මණ්ඩගිරි]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Yerragudi|යේරාගුඩි]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Udegolam|උඩේගෝලම්]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Nittur|නිට්ටූර්]], [[Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Brahmagiri|බ්‍රහ්මගිරි]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Siddapur|සිද්දපූර්]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Jatinga Rameshwara|ජතිංගා-රාමේශ්වර]])&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=3 align=center|වර්ෂය 12 සහ පසුව&lt;ref name=&quot;Yailenko&quot;/&gt;
|colspan=1 rowspan=1 align=center  bgcolor=&quot;#dcdcdc&quot;|'''[[බරාබර් ලෙන්|බරාබර් ලෙන් අභිලේඛනය]]'''
|colspan=3 align=center bgcolor=&quot;#cdcdcd&quot; width=&quot;40%&quot;|'''[[අශෝකයන්ගේ මහා ශිලා ආඥා|මහා ශිලා ආඥා]]'''
|-
|colspan=1 rowspan=1 align=center  bgcolor=&quot;#cdcdcd&quot;|'''[[සුළු ස්තම්භ ආඥා]]'''
|colspan=3 rowspan=2 align=center  bgcolor=&quot;#dcdcdc&quot;|ග්‍රීක බසින් යුත් මහා ශිලා ආඥා: [[අශෝකගේ කන්දහාර් ග්‍රීක ආඥාව|ආඥා අංක 12-13]] ([[කන්දහාර්]])&lt;br /&gt;&lt;br /&gt;ඉන්දියානු භාෂාවලින් යුත් මහා ශිලා ආඥා:&lt;br /&gt;[[මහා ශිලා ආඥා|ආඥා අං.1 ~ අං.14]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[ඛරෝෂ්ඨී]] අක්ෂරවලින්: [[ෂහ්බාස් ගර්හි|ෂහ්බාස්ගර්හී]], [[මාන්සෙහ්රා ශිලා ආඥා|මාන්සෙහ්රා ආඥා]]&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින්: [[ඛල්සී අභිලේඛනය|කල්සී]], [[ගිර්නාර්]], [[සෝපාරා]], [[සන්නති]], [[:Commons:Category:Ashoka Minor Rock Edict, Yerragudi|යේරාගුඩි]], [[දිල්ලියේ අශෝක ආඥා|දිල්ලි ආඥා]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;මහා ශිලා ආඥා 1-10, 14, [[මහා ශිලා ආඥා|තනි ආඥා 1&amp;2]]:&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[ධෞලි]], [[ජෞගඩ]])&lt;/small&gt;
|-
|colspan=1 rowspan=1 align=center  bgcolor=&quot;#dcdcdc&quot;|[[:Commons:Category:Schism Edict of Ashoka|සංඝභේද ආඥාව]], [[:File:Ashoka Inscriptions Queen's edict.jpg|බිසවගේ ආඥාව]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[සාරනාත්]] [[සාංචි]] [[අලහබාද් ස්තම්භය|අලහබාද්]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[ලුම්බිණි ස්තම්භ අභිලේඛනය|ලුම්බිණි අභිලේඛනය]], [[නිගාලි සාගර්|නිගාලි සාගර් අභිලේඛනය]]
|-
|rowspan=2 align=center|වර්ෂය 26, 27&lt;br /&gt;සහ පසුව&lt;ref name=&quot;Yailenko&quot;/&gt;
|colspan=2 align=center bgcolor=&quot;#cdcdcd&quot;|'''[[මහා ස්තම්භ ආඥා]]'''
|-
|colspan=2 align=center  bgcolor=&quot;#dcdcdc&quot;|ඉන්දියානු භාෂාවලින්:&lt;br /&gt;[[මහා ස්තම්භ ආඥා|මහා ස්තම්භ ආඥා අං.1 ~ අං.7]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[අලහබාද් ස්තම්භය]] [[දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා|දිල්ලි ස්තම්භය]] [[ටෝප්රා කලාන්]] [[රාම්පූර්වා]] [[ලෞරියා නන්දන්ගාර්]] [[ලෞරියා අරරාජ්|ලෞරියා-අරාරාජ්]] [[:File:Amaravati Major Pillar Edict inscription.jpg|අමරාවතී]])&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;
[[අරමයික]] බසින් ව්‍යූත්පන්න ශිලා ලේඛන:&lt;br /&gt;
[[කන්දහාර් අරමයික අභිලේඛනය|කන්දහාර්, ආඥා අං.7]]&lt;ref&gt;Inscriptions of Asoka de D.C. Sircar [https://books.google.com/books?id=1_omDwAAQBAJ&amp;pg=PT30 p.&amp;nbsp;30]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Handbuch der Orientalistik de Kurt A. Behrendt [https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&amp;pg=PA39 p.&amp;nbsp;39]&lt;/ref&gt; සහ [[පුල්-ඉ-දරුන්තේ අරමයික අභිලේඛනය|පුල්-ඉ-දරුන්තේ, ආඥා අං.5 හෝ අං.7]]&lt;ref&gt;Handbuch der Orientalistik de Kurt A. Behrendt [https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&amp;pg=PA39 p.&amp;nbsp;39]&lt;/ref&gt;
|-
| colspan=6 | &lt;references /&gt;
|}</text>
      <sha1>d7b14s8oqmh8wqoomwzwmshg8f3ozzp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සංජයි ලීලා භන්සාලි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88815</id>
    <revision>
      <id>790376</id>
      <parentid>665207</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34692" sha1="omlfumuq2rsxjbqxwuhf7ujwk66vl3q" xml:space="preserve">{{short description|ඉන්දියානු චිත්‍රපට අධ්‍යක්ෂක, නිෂ්පාදක සහ තිර රචක}}
{{Infobox person
| name = සංජයි ලීලා භන්සාලි 
| image = Sanjay Leela Bhansali.jpg
| caption = භන්සාලි 2021 දී
| birth_date = {{birth date and age|df=yes|1963|02|24}}
| birth_place = [[බොම්බේ]], [[මහාරාෂ්ට්‍ර]], ඉන්දියාව
| occupation = [[චිත්‍රපට නිර්මාපක]], [[Film director|Director]], [[Film producer|Producer]], [[Screenwriter]], [[Editor]], [[Music Director]]
| awards = [[List of awards and nominations received by Sanjay Leela Bhansali|Full list]]
| honours = [[පද්ම ශ්‍රී]] (2015)
| signature = Autograph of Sanjay Leela Bhansali, an Indian film director and producer 2013-11-14 22-39.JPG
}}
'''සංජයි ලීලා භන්සාලී''' ({{IPA|gu|ˈsəndʒeː ˈlilɑː ˈbʱəɳsɑliː|lang}}; born 24 February 1963) is an Indian director, producer, screenwriter, and music director who is known for his work in [[Hindi]] cinema. Bhansali is the recipient of several awards, including five [[National Film Awards]], eleven [[Filmfare Awards]] and a [[BAFTA]] nomination.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://awards.bafta.org/award/2003/film|title=Film in 2003 {{!}} BAFTA Awards|website=awards.bafta.org|access-date=16 March 2019}}&lt;/ref&gt; In 2015, the [[Government of India]] honoured him with the [[Padma Shri]], the fourth highest civilian award.

Bhansali made his directorial debut with ''[[Khamoshi: The Musical]]'' (1996), for which he received the [[Filmfare Critics Award for Best Film]]. He rose to prominence in Hindi-language cinema with the commercially successful romantic drama ''[[Hum Dil De Chuke Sanam]]'' (1999), the epic romantic drama ''[[Devdas]]'' (2002) — for which he received a nomination for the [[BAFTA Award for Best Film Not in the English Language|Best Film Not in the English Language]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; at [[British Academy of Film and Television Arts|British Academy of Film &amp; Television Awards (BAFTA)]] —  and the drama ''[[Black (2005 film)|Black]]'' (2005), for all of which he received multiple [[Filmfare Best Director Award|Best Director Award]]s and [[Filmfare Best Film Award|Best Film Award]]s along with additional Critics Award for Best Film for the latter at Filmfare Awards, and multiple National Film Awards for the latter two. He followed it by directing consecutive commercially unsuccessful films such as ''[[Saawariya]]'' (2007) and [[Guzaarish (film)|''Guzaarish'']] (2010), however, ''Guzaarish'' received positive reviews from critics and audiences.

This changed with his adaptation of [[Shakespeare]]'s ''[[Romeo and Juliet]]'' — the tragic romance ''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]'' (2013) — opened to positive reviews and strong box office collections, for which he received several awards and nominations. His home production biographical sports film [[Mary Kom (film)|''Mary Kom'']] (2014), had him receive his third National Film Award. His period dramas ''[[Bajirao Mastani]]'' (2015) and ''[[Padmaavat]]'' (2018) both rank among the [[List of highest-grossing Indian films|highest-grossing Indian films of all time]]. For the former, he won the [[National Film Award for Best Direction]], as well as Filmfare Awards for Best Director and Best Film; and for the latter, he won [[National Film Award for Best Music Direction]] and [[Filmfare Award for Best Music Director]].

He is an [[alumnus]] of the [[Film and Television Institute of India]].&lt;ref name=&quot;Bhansali bio2&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.rediff.com/movies/2007/nov/06director.htm|title=OSO-Saawariya rivalry: May the best director win|date=6 November 2007|website=[[Rediff.com]]|author=Verma, Sukanya|access-date=14 March 2008}}&lt;/ref&gt; ඔහු බන්සාලි නිෂ්පාදන ආයතනයේ නිර්මාතෘවරයාය.

== පෞද්ගලික ජීවිතය ==
Sanjay Leela Bhansali was born in [[Bhuleshwar]], [[South Mumbai]] to a [[Gujarati people|Gujarati]] [[Baniya]] family.&lt;ref name=TOI&gt;{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Sanjay-Leela-Bhansali-Hum-Dil-De-Chuke-Sanam-Saraswatichandra/articleshow/25591828.cms|title=When I am not being watched, I too am a loud Gujarati: Sanjay Leela Bhansali|website=[[The Times of India]]|author=Priya Gupta|date=12 November 2013|access-date=30 January 2018}}&lt;/ref&gt; ඔහුගේ මව ලීලා තම ජීවිතය ගැට ගසා ගැනීමට ඇඳුම් මැසීමට පුරුදුව සිටියාය.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rediff.com/movies/2007/aug/30bpi.htm|title=The truth about Sanjay Leela Bhansali|website=www.rediff.com|access-date=22 March 2019}}&lt;/ref&gt; He speaks [[Gujarati language|Gujarati]] at home and loves Gujarati [[Gujarati cuisine|food]], [[Music of Gujarat|music]], [[Gujarati literature|literature]] and architecture.&lt;ref name=TOI/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Jains steal the show with 7 Padmas|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Jains-steal-the-show-with-7-Padmas/articleshow/46856659.cms|author=TNN|website=[[The Times of India]]|date=9 April 2015|access-date=31 March 2018}}&lt;/ref&gt;

== Career ==
[[File:Ranveer Singh, Sanjay Leela Bhansali and Deepika Padukone at RAM LEELA's trailer launch.jpg|thumb|left|upright=1.1|alt=Sanjay, Ranveer and Deepika smiles away the camera|Bhansali with [[Ranveer Singh]] and [[Deepika Padukone]] during the trailer launch of ''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]'' in 2013]]
Bhansali began his career as an assistant to [[Vidhu Vinod Chopra]] and was involved in the making of ''[[Parinda]]'', ''[[1942: A Love Story]]'' and ''[[Kareeb]]''. However, they had a falling-out when Bhansali refused to direct ''Kareeb''. In 1996, he made his directorial debut with ''[[Khamoshi: The Musical]]'', the commercially unsuccessful but critically acclaimed narration of a daughter's struggle to communicate with her deaf-mute parents.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.channel4.com/film/reviews/film.jsp?id=123378&amp;page=2|title=Khamoshi (Silence: The Musical) Review|publisher=[[Channel 4]]|access-date=14 March 2007}}&lt;/ref&gt; The film earned the Critics Award for Best film at Filmfare. He rose to prominence in Indian cinema with a triangular love story, ''[[Hum Dil De Chuke Sanam]]'', starring [[Aishwarya Rai]], [[Salman Khan]], and [[Ajay Devgan]], which established his individualistic stamp for visual splendour and creating auras of celebration and festivity. The film was premiered in the Indian Panorama section at the 1999 [[International Film Festival of India]]. It was a great commercial and critical success, and won numerous awards including four National Awards and nine Filmfare Awards.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=205&amp;catName=MTk5OQ==== |title=Box Office 1999 |publisher=BoxOfficeIndia.Com |access-date=6 May 2014  }}{{dead link|date=December 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}&lt;/ref&gt;

His next film, ''[[Devdas (2002 Hindi film)|Devdas]]'', starring [[Shah Rukh Khan]], [[Aishwarya Rai]] and [[Madhuri Dixit]], was Bhansali's ode to the novel [[Devdas|of the same name]], which became the highest-grossing film of 2002.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=208&amp;catName=MjAwMg== |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115223032/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=208&amp;catName=MjAwMg== |archive-date=15 January 2013 |title=Box Office 2002 |publisher=Box Office India |access-date=6 May 2014 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt; The film also received unanimous acclaim from the critics and won all the major accolades at Filmfare, emerging as the most awarded film in Filmfare, (tied with the 1995 ''[[Dilwale Dulhania Le Jayenge]]''). At the [[50th National Film Awards]], it won five awards including [[National Film Award for Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment|Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment]]. It received a nomination for the [[BAFTA Award for Best Film|Best Foreign Film]] at the [[British Academy of Film and Television Arts|British Academy of Film &amp; Television Awards (BAFTA)]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/english/hollywood/news/Devdas-nominated-for-best-foreign-film-at-Bafta/articleshow/35681339.cms|title=Devdas nominated for best foreign film at Bafta - Times of India|work=The Times of India|access-date=17 July 2017}}&lt;/ref&gt; It was [[List of Indian submissions for the Academy Award for Best Foreign Language Film|India's submission]] for the [[Academy Award for Best Foreign Language Film]]. The film was also screened at the [[2002 Cannes Film Festival]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.festival-cannes.com/en/films/devdas|title=DEVDAS - Festival de Cannes|website=Festival de Cannes|language=en|access-date=18 July 2017}}&lt;/ref&gt; It stood eighth in ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine's &quot;The 10 Greatest Movies of the Millennium (Thus Far)&quot;.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://entertainment.time.com/2012/05/17/top-10-movies-of-the-millennium/slide/devdas/|title=The 10 Great Movies of the Millennium (Thus Far)|publisher=Time.com|access-date=12 September 2014|date=17 May 2012|archive-date=28 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151128125657/http://entertainment.time.com/2012/05/17/top-10-movies-of-the-millennium/slide/devdas/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; His next film, ''[[Black (2005 film)|Black]]'', starring [[Amitabh Bachchan]] and [[Rani Mukerji]], broke his own all-time record of ''Devdas'' by garnering eleven awards, the highest number of awards ever given to a single film at Filmfare. It stood fifth in ''Time'' (Europe)'s &quot;10 Best Movies of the Year 2005&quot; among films from across the world.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.apunkachoice.com/scoop/bollywood/20051230-1.html |title=&quot;Black&quot; selected amongst 10 of the best films of 2005 by ''Time'' magazine |date=30 December 2005 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080527092811/http://www.apunkachoice.com/scoop/bollywood/20051230-1.html |archive-date=27 May 2008  }}&lt;/ref&gt; At [[53rd National Film Awards]], he received his second National award for [[National Film Award for Best Feature Film in Hindi|Best Feature Film in Hindi]]. ''Hum Dil De Chuke Sanam'', ''Devdas'' and ''Black'' earned him multiple Best Director and Best Film Awards at Filmfare, the latter also received additional Critics Award for Best Film. In 2006, Bhansali participated as a judge on reality TV show ''[[Jhalak Dikhhla Jaa]]'' alongside [[Farah Khan]] and [[Shilpa Shetty]].&lt;ref name=&quot;tvshow&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news-interviews/Sanjay-Leela-Bhansali-gets-into-TV-soaps/articleshow/10398541.cms|work=The Times Of India|title=Sanjay Leela Bhansali gets into TV soaps}}&lt;/ref&gt;

Bhansali's next film ''[[Saawariya]]'' (released in 2007) was met with sharp criticism and poor collections at the box office.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=214&amp;catName=MjAwNw==|title=Box Office 2007|publisher=BoxOfficeIndia|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115223235/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=214&amp;catName=MjAwNw==|archive-date=15 January 2013|access-date=6 May 2014|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2008, Bhansali staged the opera ''[[Padmâvatî (opera)|Padmavati]]'', an adaption of the 1923 ballet written by [[Albert Roussel]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/bollywood/bhansali-not-adapting-padmavati-opera-in-movie/article1-674130.aspx |author=Ians, Momabi |title=Bhansali not adapting Padmavati opera in movie |newspaper=[[The Hindu]] |date=16 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150217020013/http://www.hindustantimes.com/bollywood/bhansali-not-adapting-padmavati-opera-in-movie/article1-674130.aspx |archive-date=17 February 2015 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://thereel.scroll.in/827905/sanjay-leela-bhansalis-upcoming-historical-movie-padmavati-is-all-set-for-a-trial-by-fire |title=Sanjay Leela Bhansali's upcoming historical movie 'Padmavati' is all set for a trial by fire |access-date=28 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170130005136/https://thereel.scroll.in/827905/sanjay-leela-bhansalis-upcoming-historical-movie-padmavati-is-all-set-for-a-trial-by-fire |archive-date=30 January 2017 |url-status=dead  }}&lt;/ref&gt; The show premiered in [[Paris]] at the prestigious [[Théâtre du Châtelet]] and next at the [[Festival dei Due Mondi]], where it received &quot;fifteen minutes of standing ovation and seven curtain calls at the end of the first show.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1080629/jsp/nation/story_9479541.jsp|location=Calcutta, India|work=The Telegraph|first=Amit|last=Roy|title=Indian opera goes to Italy|date=29 June 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.slbfilms.com/synopsis/opera/16 |title=Archived copy |access-date=12 September 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140912135521/http://www.slbfilms.com/synopsis/opera/16 |archive-date=12 September 2014  }}&lt;/ref&gt; Bhansali received many positive comments from international critics for his work.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://in.reuters.com/article/2008/03/17/idINIndia-32531120080317|work=[[Reuters]]|title=Devdas' experience helped Bhansali with 'Padmavati|date=17 March 2008|access-date=3 March 2021|archive-date=8 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208002156/http://in.reuters.com/article/2008/03/17/idINIndia-32531120080317|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; In 2010, Bhansali released ''[[Guzaarish (2010 film)|Guzaarish]]'', starring [[Hrithik Roshan]] and Aishwarya Rai, in which he also made his debut in music direction.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?page=article&amp;sectid=30&amp;contentid=200811192008111902151766911b9e476&amp;sectxslt=section|archive-url=https://web.archive.org/web/20121209062735/http://www.mumbaimirror.com/index.aspx?page=article&amp;sectid=30&amp;contentid=200811192008111902151766911b9e476&amp;sectxslt=section|archive-date=9 December 2012|title=Roshan Raahein|date=6 May 2014}}&lt;/ref&gt; The film received positive to mixed reviews from critics, but could not perform well at the box office. ''Guzaarish'' earned him a Best Director nomination at Filmfare. In 2011, he became a judge on the Indian music talent show ''[[X Factor India]]'' Season 1.&lt;ref name=&quot;tvshow&quot; /&gt; The same year, he also produced the musical comedy film ''[[My Friend Pinto]]'', which also received mixed reviews and tanked at the box office. In 2012, Bhansali produced ''[[Rowdy Rathore]]'', a remake of the [[Telugu film]] ''[[Vikramarkudu]]'', starring [[Akshay Kumar]] and [[Sonakshi Sinha]] and directed by [[Prabhu Deva]]. The film received mixed reviews from critics and became a major commercial success, [[Box Office India]] labelled it as a blockbuster film.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://boxofficeindia.com/movie.php?movieid=177|title=Rowdy Rathore - Movie - Box Office India|website=boxofficeindia.com|access-date=18 July 2017}}&lt;/ref&gt; The following year, he produced ''[[Shirin Farhad Ki Toh Nikal Padi]]'' which also received mixed reviews, but could not perform well at the box office.
[[File:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Shri Sanjay Leela Bhansali, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2015.jpg|thumb|right|200px|The President, [[Pranab Mukherjee]], presenting the Padma Shri Award to Sanjay Leela Bhansali, at a Civil Investiture Ceremony, at [[Rashtrapati Bhavan]], in New Delhi on 30 March 2015.]]
In 2013, Bhansali directed ''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]'', an adaptation of [[William Shakespeare|Shakespeare]]'s ''[[Romeo and Juliet]]'', starring [[Ranveer Singh]] and [[Deepika Padukone]] . Some religious groups opposed the movie claiming that the former title ''Ramleela'' was misleading, because the movie had nothing to do with [[Ramlila]], the traditional enactment of the life and story of Hindu deity, [[Lord Rama]]. The film's release had been stayed by [[Delhi High Court]] due to the controversy over its title, claiming that the movie hurt the religious sentiments of Hindus. Later the film's title was changed to ''Goliyon ki Rasleela Ram-Leela'', and eventually released in India as scheduled. However, after a week of release, Lucknow bench of Allahabad High Court banned the movie's release in [[Uttar Pradesh]].&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Allahabad-high-court-bans-Goliyon-ki-raasleela-Ram-Leela-in-UP/articleshow/26151042.cms|title=Allahabad high court bans 'Goliyon ki raasleela Ram-Leela' in UP - Times of India|work=The Times of India|access-date=18 July 2017}}&lt;/ref&gt;  Despite the controversy and limited release, the film opened to critical acclaim and strong box office collections worldwide, ultimately earning ₹2.02 billion (US$31 million) and emerging as the fifth highest-grossing film of 2013. The film garnered several award nominations for Bhansali including Best Film and Best Director nominations at Filmfare. The same year, Bhansali debuted in television with the show ''[[Saraswatichandra (TV series)|Saraswatichandra]]'', starring [[Gautam Rode]] and [[Jennifer Winget]], which he later left after few episodes.

The following year, he produced the biographical sports film [[Mary Kom (film)|''Mary Kom'']] starring [[Priyanka Chopra]], which premiered at the [[2014 Toronto International Film Festival]], becoming the first Hindi film to be screened on the opening night of the festival. The film became both a commercial and critical success and received various accolades along with Best Film nomination at Filmfare. At [[62nd National Film Awards]], Bhansali received another National Award for Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment for the film. In 2015, he the produced action drama film ''[[Gabbar Is Back]]'' starring Akshay Kumar, which also emerged as a commercial success with positive reviews from the critics. Bhansali's next directorial venture was his dream project, the period romance ''[[Bajirao Mastani]]'' (2015), based on the love story between [[Peshwa]] [[Baji Rao I]] and his second wife [[Mastani]]. Ranveer Singh and Deepika Padukone played the title roles, while Priyanka Chopra played Bajirao's first wife [[Kashibai]]. The film was announced in 2003 and was constantly in the news regarding the cast, including such actors as [[Salman Khan]], [[Shah Rukh Khan]], [[Aishwarya Rai Bachchan]], [[Kareena Kapoor]] and [[Rani Mukerji]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/news/type/view/id/1193383|title=Kareena's Plum Assignments|access-date=4 May 2014|date=1 July 2003|work=[[Bollywood Hungama]]}}&lt;/ref&gt; The descendants of Bajirao I and Mastani expressed their disapproval of this film, claiming excessive creative liberty by Bhansali causing wrongful portrayal of their ancestors.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/bajirao-and-mastanis-descendants-blast-sanjay-leela-bhansali-term-him-irresponsible-for-vulgar-portrayal-of-bajirao-kashibai-and-mastani/|title=Bajirao and Mastani's descendants blast Sanjay Leela Bhansali, term him irresponsible for 'vulgar portrayal' of Bajirao, Kashibai and Mastani|date=5 December 2015|work=The Indian Express|access-date=18 July 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt; A petition was filed in Bombay High Court seeking a stay on the film, but the High Court refused to interfere with its release.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/bombay-high-court-okays-release-of-bajirao-mastani-over-petition-seeking-stay-on-film/|title=Bajirao Mastani: Bombay HC okays release of film over petition seeking stay|date=19 December 2015|work=The Indian Express|access-date=18 July 2017|language=en-US}}&lt;/ref&gt; එය ලොව පුරා ඉමහත් විචාරක පැසසුමට ලක් වූ අතර මූලාශ්‍ර කිහිපයකින් 2015 වසරේ හොඳම චිත්‍රපට අතරට ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;[https://www.firstpost.com%2Fbollywood%2Ffrom-baahubali-to-piku-to-bajirao-mastani-here-are-the-10-best-films-of-2015-2553722.html&amp;usg=AFQjCNFHSHJ9OhQAN3ohzyqbQoWxcWk5fA] ''First Post''. Retrieved 13 January 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.huffingtonpost.in%2Famit-nangia-%2F2015-bollywood-cine-retro_b_8897806.html&amp;usg=AFQjCNF_HojisMHje-0ctbI0GcSLwSToZw {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110005525/http://www.huffingtonpost.in/amit-nangia-/2015-bollywood-cine-retro_b_8897806.html |date=10 January 2016 }} ''The Huffington Post''. Retrieved 13 January 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.timesofindia.indiatimes.com%2Fentertainment%2Fhindi%2Fbollywood%2Fnews%2FMust-watch-Bollywood-movies-of-2015%2Farticleshow%2F50350065.cms&amp;usg=AFQjCNHTsTUZkD5bFTsS_aJvvkeP2cuw3A ''The Times of India''. Retrieved 13 January 2016.&lt;/ref&gt; Despite the controversy, the film emerged as one of the [[List of highest-grossing Indian films|highest-grossing Indian films of all time]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/box-office/special-features/id/552|title=Box Office: Worldwide Collections of Bajirao Mastani|work=Bollywood Hungama|date=19 December 2015|access-date=13 January 2016}}&lt;/ref&gt; The film received many [[List of accolades received by Bajirao Mastani|accolades]] at various award ceremonies in India. At the [[63rd National Film Awards]], ''Bajirao Mastani'' won seven awards and Bhansali won the National Award for Best Director.&lt;ref&gt;{{cite news|title=63rd National Film Awards: List of winners|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/63rd-National-Film-Awards-List-of-winners/articleshow/51580133.cms|work=The Times of India|date=28 March 2013|access-date=28 March 2016}}&lt;/ref&gt; The film was featured at the 2016 ''Indian Panorama'' section of the [[International Film Festival of India]]. ''Bajirao Mastani'' was selected as India's official entry for the [[Golden Globe Award for Best Foreign Language Film|Best Foreign Language Film]] for the [[74th Golden Globe Awards]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.goldenglobes.com/articles/bajirao-mastani-india|title=Bajirao Mastani (India)|website=www.goldenglobes.com|language=en|access-date=23 July 2017}}&lt;/ref&gt; The following year, he produced the Marathi film ''[[Laal Ishq (film)|Laal Ishq]].''

Bhansali directed [[historical drama|period drama]] film ''[[Padmaavat]]'', jointly produced by him and [[Viacom 18 Motion Pictures]], and also written by him. The film features Deepika Padukone in the title role as [[Rani Padmini]], alongside [[Shahid Kapoor]] and Ranveer Singh in the title roles of [[Rawal Ratan Singh]] and [[Alauddin Khalji]] respectively. During the shooting of the film in January 2017 in [[Jaipur]], the members of [[Shri Rajput Karni Sena]] protested at the sets at [[Jaigarh Fort]], physically attacked Bhansali and his crew members, alleging that he misrepresented historical facts and depicted them erroneously in the film, and also tried to vandalise the sets.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://thereel.scroll.in/827905/sanjay-leela-bhansalis-upcoming-historical-movie-padmavati-is-all-set-for-a-trial-by-fire|title=Sanjay Leela Bhansali's upcoming historical movie 'Padmavati' is all set for a trial by fire|last=Ramnath|first=Nandini|work=Scroll.in|access-date=18 July 2017|language=en-US|archive-url=https://web.archive.org/web/20170130005136/https://thereel.scroll.in/827905/sanjay-leela-bhansalis-upcoming-historical-movie-padmavati-is-all-set-for-a-trial-by-fire|archive-date=30 January 2017|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/padmavati-film-shooting-stalled-by-rajput-group-in-jaipur/articleshow/56812974.cms|title=Sanjay Leela Bhansali's 'Padmavati' shooting stalled by Rajput group in Jaipur - Times of India|work=The Times of India|access-date=18 July 2017}}&lt;/ref&gt; On 6 March 2017, members of Shri Rajput Karni Sena vandalised the [[Chittor Fort]] again and broke the mirrors installed in the palace of Rani Padmini.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/weeks-after-attack-on-bhansali-over-padmavati-film-mirrors-in-chittorgarh-fort-broken/story-9YZ0SywKqCQfqAG99sutdP.html|title=Karni Sena vandalises Chittorgarh Fort, breaks mirrors in the palace of Rani Padmini|date=6 March 2017|work=[[Hindustan Times]]|access-date=18 July 2017|language=en}}&lt;/ref&gt; On 15 March 2017, a group of unidentified vandals again attacked and set fire to the sets of this movie in Kolhapur which led to the production set, costumes and jewelleries being burnt.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/padmavati-set-fire-kohlapur-sanjay-leela-bhansali/1/904277.html|title=Padmavati row intensifies: Film set burnt in Kolhapur, to get 24 hour security|access-date=18 July 2017}}&lt;/ref&gt; The film earned 30 million dollars in the first four days after its release.{{citation needed|date=June 2018}}

In 2021, Bhansali is coming up with ''[[Gangubai Kathiawadi]]'', a biographical, crime film based on a chapter of [[Hussain Zaidi]]'s book ''[[Mafia Queens of Mumbai]]''. The film about [[Gangubai Kothewali]], stars [[Alia Bhatt]] as Gangubai, and is scheduled for release on 30 July 2021.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Alia Bhatt Unveils New Gangubai Kathiawadi Poster, Film Set to Clash with Prabhas' Radhe Shyam|url=https://www.news18.com/news/movies/alia-bhatt-unveils-new-gangubai-kathiawadi-poster-film-set-to-clash-with-prabhas-radhe-shyam-3467972.html|date=24 February 2021|work=News18 |access-date=24 February 2021}}&lt;/ref&gt;

== Filmography ==

=== Films ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| style=&quot;background:#ffc;&quot;| {{dagger|alt=Denotes Upcoming films}}
| Denotes Upcoming films
|}
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;width:100%;&quot; textcolor:#000;&quot;
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center;&quot;
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5%;&quot;|'''Year'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:20%;&quot;|'''Film'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8%;&quot;|'''Director'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8%;&quot;|'''Producer'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8%;&quot;|'''Writer'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8%;&quot;|'''Editor'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8%;&quot;|'''Music Director'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:8%;&quot;|'''Assistant Director'''
| scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:37%;&quot;| '''Notes'''
|-
| 1989
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Parinda]]''
|
|
|
|
|
|{{Yes}}
|
|-
| 1994
! scope=&quot;row&quot; | ''[[1942: A Love Story]]''
|
|
|{{Yes}}
|
|
|
|
|-
| 1996
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Khamoshi: The Musical]]''
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
|
|
|
| [[Filmfare Critics Award for Best Film]]
|-
| 1999
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Hum Dil De Chuke Sanam]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
|
|
|
| [[Filmfare Award for Best Film]]&lt;br/&gt;[[Filmfare Award for Best Director]]
|-
| 2002
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Devdas (2002 Hindi film)|Devdas]]''
| {{Yes}}
|
|
|
|
|
| [[National Film Award for Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment]]&lt;br/&gt;Filmfare Award for Best Film&lt;br/&gt;Filmfare Award for Best Director
|-
| 2005
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Black (2005 film)|Black]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
|
|
|
|
| [[National Film Award for Best Feature Film in Hindi]]&lt;br/&gt;Filmfare Critics Award for Best Film&lt;br/&gt;Filmfare Award for Best Film&lt;br/&gt;Filmfare Award for Best Director
|-
| 2007
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Saawariya]]''
| {{Yes}}
| {{yes}}
|
| {{yes}}
|
|
|
|-
| 2010
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Guzaarish (film)|Guzaarish]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
|
| Nominated—Filmfare Award for Best Director
|-
| 2011
! scope=&quot;row&quot; | ''[[My Friend Pinto]]''
|
| {{Yes}}
|
|
|
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2012
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Rowdy Rathore]]''
|
| {{Yes}}
|
|
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Shirin Farhad Ki Toh Nikal Padi]]''
|
| {{Yes}}
| {{Yes}}
|
|
|
|
|-
| 2013
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{Yes}}
| {{yes}}
|
| Nominated—Filmfare Award for Best Film&lt;br/&gt;Nominated—Filmfare Award for Best Director&lt;br/&gt;Nominated—[[Filmfare Award for Best Music Director]]
|-
| 2014
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Mary Kom (film)|Mary Kom]]''
|
| {{Yes}}
|
|
|
|
| National Film Award for Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment&lt;br/&gt;Nominated—Filmfare Award for Best Film
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2015
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Gabbar Is Back]]''
|
| {{Yes}}
|
|
|
|
|
|-
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Bajirao Mastani]]''
| {{Yes}}
| {{Yes}}
|
|
| {{Yes}}
|
| [[National Film Award for Best Direction]]&lt;br/&gt;Filmfare Award for Best Director&lt;br/&gt;Filmfare Award for Best Film&lt;br/&gt;Nominated—Filmfare Award for Best Music Director
|-
| 2018
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Padmaavat]]''
| {{Yes}} 
| {{Yes}}
| {{Yes}}
|
| {{Yes}}
|
|[[National Film Award for Best Music Direction]]
Filmfare Award for Best Music Director&lt;br/&gt;Nominated—Filmfare Award for Best Director&lt;br/&gt;Nominated—Filmfare Award for Best Film
|-
| 2019
! scope=&quot;row&quot;|''[[Malaal (film)|Malaal]]'' 
| 
| {{Yes}}
| 
| 
| {{Yes}}
|
|
|-
| 2021
! scope=&quot;row&quot; | ''[[Gangubai Kathiawadi]]''
| {{Yes}} 
| {{Yes}}
| {{Yes}} 
|
| {{Yes}}
|
|
|-
|}

=== Frequent Actor and Artist Collaborations as Director ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| style=&quot;background:#cfc;&quot;| {{dagger|alt=Collaborated as Lead Actor/Actress in the film}}
| Collaborated as Lead Actor/Actress in the film
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; width=100%
|- style=&quot;background:#cfc; text-align:center;&quot;
! scope=&quot;col&quot; width=14%|නළු(න්)
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Khamoshi: The Musical|Khamoshi]] &lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1996)&lt;/small&gt;''
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Hum Dil De Chuke Sanam]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(1999)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Devdas (2002 Hindi film)|Devdas]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2002)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Black (2005 film)|Black]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2005)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Saawariya]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2007)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Guzaarish (2010 film)|Guzaarish]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela|Ram-Leela]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2013)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Bajirao Mastani]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=9%|''[[Padmaavat]]''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(2018)&lt;/small&gt;
! scope=&quot;col&quot; width=5%| Total
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;|[[Aishwarya Rai]]
| 
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| 
| 
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| 
| 
|
|3
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| [[Deepika Padukone]]
| 
|
| 
| 
|
|
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
|3
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| [[Helen (actress)|Helen]]
| {{ya}}
| {{ya}}
| 
| 
|
| 
| 
|
| 
|2
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Priyanka Chopra]]
|
|
|
|
|
|
| {{ya}}
| {{ya}}
| 
|2
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| [[Rani Mukerji]]
| 
| 
|
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| {{ya}}
|
| 
|
| 
|2
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| [[Ranveer Singh]]
| 
|
| 
| 
|
|
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
|3
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Raza Murad]]
|
|
|
|
|
|
| {{ya}}
| {{ya}}
| {{ya}}
|3
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| [[Salman Khan]]
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| {{ya}}&lt;br/&gt;{{dagger}}
| 
| 
| {{ya}}
| 
| 
|
| 
|3 
|-
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| [[Shernaz Patel]]
| 
| 
|
| {{ya}}
|
| {{ya}}
| 
|
| 
|2
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| Vijay Crishna
| 
|
| {{ya}} 
| 
|
| {{ya}}
|
|
|
|2
|-
! scope=&quot;row&quot;  style=&quot;text-align:left&quot;| [[Zohra Sehgal]]
| 
| {{ya}}
| 
| 
| {{ya}}
|
| 
|
| 
|2
|-

! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:left&quot;|[[Shreya Ghoshal]]
|
|
| {{ya}}
|
| {{ya}}
|
| {{ya}}
| {{ya}}
| {{ya}}
|5
|-
|}

=== Television ===
* ''[[Jhalak Dikhhla Jaa (Indian Dance Series)#Season 1|Jhalak Dikhhla Jaa 1]]'' (Judge) – 2006
* ''[[X Factor India]]'' (Judge) – 2011
* ''[[සරස්වතිචන්ද්‍ර (රූපවාහිනී කතාමාලාව)|සරස්වතිචන්ද්‍ර]]'' (Producer) – 2013 - 2014

=== Stage ===
* Stage Opera ''Padmavati'' (Director) – 2008&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-07-01/news-interviews/27925195_1_sanjay-leela-bhansali-elephant-ovation | work=The Times Of India | title=Bhansali happy with 'baby' – The Times of India | date=1 July 2008 | access-date=2021-03-03 | archive-date=2014-03-12 | archive-url=https://archive.today/20140312121532/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-07-01/news-interviews/27925195_1_sanjay-leela-bhansali-elephant-ovation | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://slbfilms.com/synopsis/opera/16 |title=Archived copy |access-date=12 March 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140312225025/http://slbfilms.com/synopsis/opera/16 |archive-date=12 March 2014  }}&lt;/ref&gt;

==සම්මාන සහ නාමයෝජනා==
{{main|List of awards and nominations received by Sanjay Leela Bhansali}}

== යොමු කිරීම් ==
{{Reflist|30em}}

== බාහිර සබැඳි ==
{{commons category}}
* {{IMDb name|0080220|Sanjay Leela Bhansali}}

{{Padma Shri Award Recipients in Art}}
{{Sanjay Leela Bhansali}}
{{Navboxes
|title = Awards for Sanjay Leela Bhansali
|list=
{{NationalFilmAwardBestDirection}}
{{National Film Award Best Music Direction}}
{{FilmfareAwardBestDirector}}
{{ScreenAwardBestDirector}}
{{IIFAAwardBestDirector}}
{{ZeeCineAwardBestDirector}}
}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Bhansali, Sanjay Leela}}
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]
[[Category:Film directors from Mumbai]]
[[Category:Hindi-language film directors]]
[[Category:Best Director National Film Award winners]]
[[Category:Filmfare Awards winners]]
[[Category:Screen Awards winners]]
[[Category:International Indian Film Academy Awards winners]]
[[Category:Zee Cine Awards winners]]
[[Category:Film and Television Institute of India alumni]]
[[Category:Hindi film score composers]]
[[Category:Indian male screenwriters]]
[[Category:Hindi film producers]]
[[Category:Recipients of the Padma Shri in arts]]
[[ප්‍රවර්ගය:1963 උපත්]]
[[Category:Film producers from Mumbai]]
[[Category:20th-century Indian film directors]]
[[Category:21st-century Indian film directors]]
[[Category:Gujarati people]]
[[Category:Indian Jain directors]]
[[Category:Producers who won the Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment National Film Award]]
[[Category:Directors who won the Best Popular Film Providing Wholesome Entertainment National Film Award]]</text>
      <sha1>omlfumuq2rsxjbqxwuhf7ujwk66vl3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Module:Location map/data/Afghanistan</title>
    <ns>828</ns>
    <id>91703</id>
    <revision>
      <id>790360</id>
      <parentid>487966</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790360</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="198" sha1="sxnb93klwn2y6tdsgi08pcbxjp2j3jn" xml:space="preserve">return {
	name = 'ඇෆ්ඝනිස්තානය',
	top = 38.8,
	bottom = 29,
	left = 60,
	right = 75.3,
	image = 'Afghanistan adm location map.svg',
	image1 = 'Afghanistan physical map.svg'
}</text>
      <sha1>sxnb93klwn2y6tdsgi08pcbxjp2j3jn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Iron Dome</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100676</id>
    <revision>
      <id>790314</id>
      <parentid>542959</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T20:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790314</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="agwc8gszj8iqv5fbaozajji349e74tx" xml:space="preserve">
{{Infobox weapon|is_missile=yes|name=Iron Dome|image=File:IDF Iron Dome 2021.jpg|image_size=|caption=Iron Dome launches interceptor, 2021|type=[[Counter Rocket, Artillery, and Mortar|C-RAM]] and short range [[air defence system]]&lt;ref name=&quot;brochure&quot; /&gt;|service=2011–present
&lt;!-- Production history --&gt;|designer={{ubl|[[Rafael Advanced Defense Systems]]|[[Israel Aerospace Industries]]}}|design_date=2005|manufacturer={{ubl|[[Rafael Advanced Defense Systems]]|[[Israel Aerospace Industries]]}}|production_date=2011–present|number=10 batteries deployed&lt;ref name=lappin&gt;{{cite news | last =Lappin|first =Yaakov| title = Tenth Iron Dome battery deployed to protect Israel from rockets|url = http://www.jpost.com/Operation-Protective-Edge/Third-new-Iron-Dome-battery-deployed-362830 | newspaper= The Jerusalem Post|date=15 July 2014}}&lt;/ref&gt; (planned deployment is 15)&lt;ref&gt;{{Citation | title = Strategy page | contribution-url = https://www.strategypage.com/htmw/htada/20140319.aspx | contribution = Air Defense: U.S. Pays For More Iron Dome | access-date = 11 July 2014}}.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=lazareva_20140710_telegraph&gt;{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/10960091/The-Iron-Dome-what-is-it-and-how-does-it-work.html|title=The Iron Dome: what is it and how does it work? |first=Inna|last=Lazareva|newspaper=The Telegraph |date=10 July 2014 |access-date=10 July 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- Service history --&gt;|origin=[[Israel]]|used_by=[[Israel Defense Forces]]|wars={{blist|[[Gaza–Israel conflict]] ([[List of Palestinian rocket attacks on Israel, 2011|2011]], [[List of Palestinian rocket attacks on Israel, 2012|2012]], [[List of Palestinian rocket attacks on Israel in 2021|2021]])|[[Operation Pillar of Defense]]|[[Operation Protective Edge]]|[[Sinai insurgency]]|[[2021 Israel–Palestine crisis]]|[[Operation Breaking Dawn]]}}
&lt;!-- Vehicle/missile specifications --&gt;|engine=|propellant=|weight={{convert|90|kg|abbr=on}}&lt;ref name = janesMar08 /&gt;|wingspan=|length={{convert|3|m|ft|abbr=on}}&lt;ref name = janesMar08 /&gt;|diameter={{convert|160|mm|in|1|abbr = on}}&lt;ref name=janesMar08 /&gt;|speed=Mach 2.2|vehicle_range=|ceiling=|filling=|filling_weight=|guidance=|accuracy=|steering=|detonation=[[Proximity fuze]]&lt;ref name = atSpecs /&gt;|launch_platform=Three/four launchers, each carrying 20 interceptors.|unit_cost=$50&amp;nbsp;million per battery&lt;ref&gt;{{Cite news | title = The secret of the wonder weapon that Israel will show off to Obama | date = 19 March 2013 | last = Vick | first = Karl | url = http://world.time.com/2013/03/19/the-secret-of-the-wonder-weapon-that-israel-will-show-off-to-obama/ | newspaper = Time | access-date = 20 March 2023 | archive-date = 15 July 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140715183802/http://world.time.com/2013/03/19/the-secret-of-the-wonder-weapon-that-israel-will-show-off-to-obama/ | url-status = dead }}.&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
$100,000–150,000 per interception&lt;ref name=episkopos/&gt;}}</text>
      <sha1>agwc8gszj8iqv5fbaozajji349e74tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Module:Location map/data/Bactria</title>
    <ns>828</ns>
    <id>131320</id>
    <revision>
      <id>790358</id>
      <parentid>633507</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:17:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790358</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="169" sha1="38gloa3saxo7wn8d9x6jep30aayd1n0" xml:space="preserve">return {
		name = 'බැක්ට්‍රියාව',
		top    = 40.47,
		bottom = 33.52,
		left   = 63.59,
		right  = 72.63,
		image = 'Greater Bactria map.jpg'
		}</text>
      <sha1>38gloa3saxo7wn8d9x6jep30aayd1n0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:World Heritage Sites in Pakistan</title>
    <ns>10</ns>
    <id>151198</id>
    <revision>
      <id>790328</id>
      <parentid>661322</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="838" sha1="cqh7o0pao1a262my7yt6z4inoe9tjkn" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = World Heritage Sites in Pakistan
|title = [[පාකිස්තානයේ ලෝක උරුම අඩවි ලැයිස්තුව|පාකිස්තානයේ ලෝක උරුම අඩවි]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass= hlist
|list1 = 
*[[මොහෙන්ජොදාරෝ|මොහෙන්ජෝ-දාරෝ නටබුන්]]
*[[තඛ්ත්-ඉ-බාහි]] සහ [[සේරි බහ්ලොල්|සාහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල්]] බෞද්ධ නටබුන් 
*[[ලාහෝර් බලකොටුව]] and [[Shalimar Gardens (Lahore)|Shalamar Gardens]] 
*[[Makli Hill|Makli Necropolis]]
*[[Rohtas Fort]]
*[[තක්ෂිලා]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Asia World Heritage Site templates|Pakistan]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>cqh7o0pao1a262my7yt6z4inoe9tjkn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790331</id>
      <parentid>790328</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="k5w4j3bdld5kfw5lvn8qh2zdoh7wwqb" xml:space="preserve">{{Navbox
|name = World Heritage Sites in Pakistan
|title = [[පාකිස්තානයේ ලෝක උරුම අඩවි ලැයිස්තුව|පාකිස්තානයේ ලෝක උරුම අඩවි]]
|state = {{{state|autocollapse}}}
|listclass= hlist
|list1 = 
*[[මොහෙන්ජදාරෝ|මොහෙන්ජෝ-දාරෝ නටබුන්]]
*[[තඛ්ත්-ඉ-බාහි]] සහ [[සාහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල්|සාහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල්]] බෞද්ධ නටබුන් 
*[[ලාහෝර් බලකොටුව]] and [[Shalimar Gardens (Lahore)|Shalamar Gardens]] 
*[[Makli Hill|Makli Necropolis]]
*[[Rohtas Fort]]
*[[තක්ෂිලා]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:Asia World Heritage Site templates|Pakistan]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k5w4j3bdld5kfw5lvn8qh2zdoh7wwqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජිම්නාස්ටික්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175386</id>
    <revision>
      <id>790370</id>
      <parentid>767762</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:49:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cicihwahyuni6</username>
        <id>63612</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790370</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142595" sha1="01o4hkjpbaqlpbmce2oq4eeym4uun6v" xml:space="preserve">{{Infobox sport
| name       = ජිම්නාස්ටික්
| image      = ESTADOS UNIDOS LEVAM OURO NA GINÁSTICA FEMININA POR EQUIPES DOS JOGOS OLÍMPICOS RIO 2016 (28849586476).jpg
| imagesize  = 
| caption    = [[balance beam|බැලන්ස් බීම්]] මත සිටින&lt;br /&gt;[[ඩැනියෙල් හයිපොලිටෝ]]
| union      = [[Fédération Internationale de Gymnastique|ජාත්‍යන්තර ජිම්නාස්ටික් සම්මේලනය]] (FIG)
| nickname   = 
| first= පුරාතන ග්‍රීසියේ ආරම්භ විය
 ([[ස්පාටා]] සහ [[ඇතන්ස්]])
| firstlabel = 
| country/region = ලොව පුරා
| registered = 
| clubs      = 
| contact= [[සම්බන්ධතා ක්‍රීඩාව|සම්බන්ධතා නොමැත]]
| mgender    = නැහැ, වෙනම
| category   = ගිම්හාන ක්‍රීඩාවක්
| equipment  = 
{{Plainlist|
*''''කාන්තා කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් (WAG):'''&lt;br /&gt;මහල, [[වෝල්ට් (ජිම්නාස්ටික්)|වෝල්ට්]], [[ අසමාන බාර්]], සහ [[ශේෂ කදම්භ]]
* '''පිරිමි කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් (MAG):'''&lt;br /&gt;බිම, වෝල්ට්, [[වළලු (ජිම්නාස්ටික්)|වළලු]], [[පොමෙල් අශ්වයා]], [[සමාන්තර බාර්]], සහ [[තිරස් බාර්]]
}}
| venue = Gymnasium
| olympic    = ඔව්, [[ගිම්හාන ඔලිම්පික්]]
| paralympic = 
}}

'''ජිම්නාස්ටික්''' යනු [[ශේෂය (හැකියාව)|සමබරතාවය]], [[ශක්තිය පුහුණු කිරීම|ශක්තිය]], [[නම්‍යශීලී බව (ව්‍යුහ විද්‍යාව)|නම්‍යශීලී බව]], කඩිසර බව, සම්බන්ධීකරණය, කලාත්මක බව සහ විඳදරාගැනීම අවශ්‍ය වන ශාරීරික අභ්‍යාස ඇතුළත් [[ක්‍රීඩා|ක්‍රීඩාවකි]].&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=2023-12-22 |title=Gymnastics {{!}} Events, Equipment, Types, History, &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/sports/gymnastics |access-date=2024-02-02 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt; ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවට සම්බන්ධ වන චලනයන් අත්, කකුල්, උරහිස්, පිටුපස, පපුව සහ [[උදරය|උදරීය]] මාංශ පේශි කණ්ඩායම් වර්ධනයට දායක වේ. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාව පරිණාමය වූයේ [[පුරාතන ග්‍රීසිය|පුරාණ ග්‍රීකයන්]] විසින් භාවිතා කරන ලද අභ්‍යාස වලින් අශ්වයෙකු නැගීමේ සහ බැසීමේ කුසලතා සහ සර්කස් කාර්ය සාධන කුසලතා ඇතුළත් විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Magazine |first=Smithsonian |last2=Solly |first2=Meilan |title=A History of Gymnastics, From Ancient Greece to Tokyo 2020 |url=https://www.smithsonianmag.com/history/history-gymnastics-ancient-greece-tokyo-2020-180978270/ |access-date=2024-01-29 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;

තරඟකාරී ජිම්නාස්ටික් වල වඩාත් පොදු ආකාරය [[කලාත්මක ජිම්නාස්ටික්]] (AG) වේ. කාන්තාවන් සඳහා, සිදුවීම් [[මහල (ජිම්නාස්ටික්)|බිම]], [[සුරක්ෂිතාගාරය (ජිම්නාස්ටික්)|සුරක්ෂිතාගාරය]], [[අසමාන තීරු]] සහ [[සමතුලිත කදම්භය|ශේෂ කදම්භ]] ඇතුළත් වේ; පිරිමින් සඳහා, එය බිම, සුරක්ෂිතාගාරය, [[තවමත් නාද වේ|වළලු]], [[පොමෙල් අශ්වයා|pommel අශ්වයා]], [[සමාන්තර තීරු]] සහ [[තිරස් තීරුව]] ඇතුළත් වේ.

ලොව පුරා ජිම්නාස්ටික් [[තරගය|තරඟ]] සඳහා වන පාලක මණ්ඩලය [[ජාත්‍යන්තර ජිම්නාස්ටික් සම්මේලනය]] (FIG) වේ. සැමට ජිම්නාස්ටික්, පිරිමි සහ කාන්තා [[කලාත්මක ජිම්නාස්ටික්]], [[රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්]], [[ට්‍රැම්පොලිං]] (ද්විත්ව කුඩා ට්‍රැම්පොලයින් ඇතුළුව), [[ටම්බ්ලිං (ජිම්නාස්ටික්)|ටම්බල් කිරීම]], [[ඇක්රොබැටික් ජිම්නාස්ටික්|ඇක්‍රොබැටික්]], [[ඇරොබොයික් ජිම්නාස්ටික්|ඇරොබික්]] සහ [[පාකර්]] ඇතුළු ක්‍රීඩා අටක් FIG මගින් පාලනය වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=About the FIG |url=https://www.fig-gymnastics.com/site/about.php |access-date=May 31, 2019 |publisher=FIG}}&lt;/ref&gt; FIG විසින් හඳුනා නොගත් විෂයයන් අතර [[රෝද ජිම්නාස්ටික්]], [[සෞන්දර්යාත්මක කණ්ඩායම් ජිම්නාස්ටික්]], [[ටීම්ජිම්|TeamGym]] සහ [[මල්ලඛඹ|mallakamba]] ඇතුළත් වේ.

ජිම්නාස්ටික් ආශ්‍රිත ක්‍රීඩා වල සහභාගිවන්නන් අතර කුඩා ළමුන්, විනෝදාත්මක මට්ටමේ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් සහ තරඟකාරී ක්‍රීඩකයින් සෑම තරාතිරමකම දක්ෂතා දක්වයි.

== නිරුක්තිය ==
ජිම්නාස්ටික් යන වචනය ව්‍යුත්පන්න වී ඇත්තේ පොදු [[ග්‍රීක භාෂාව|ග්‍රීක]] විශේෂණයක් වන γυμνός ( {{බස|grc-Latn|[[wikt:γυμνός#Ancient|gymnos]]}}),  අදාළ ක්‍රියා පදයෙන් γυμνάζω ( ''gymnazo'' ), එහි තේරුම &quot;නිරුවතින් පුහුණු කිරීම&quot;, &quot;ජිම්නාස්ටික් අභ්‍යාසවල පුහුණු කිරීම&quot;, සාමාන්‍යයෙන් &quot;පුහුණු කිරීම, ව්‍යායාම කිරීම&quot; යන්නයි.  ක්‍රියා පදයට මෙම අර්ථය ලැබුණේ පුරාණයේ ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් ඇඳුම් නොමැතිව ව්‍යායාම කර තරඟ කළ බැවිනි.

== ඉතිහාසය ==
[[ගොනුව:Gymnastics room.webp|thumb|YMCA හි ජිම්නාස්ටික් පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක්]]
ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාව පුරාණ ග්‍රීසියේ විශේෂයෙන් ස්පාටා සහ ඇතන්ස් දක්වා ව්‍යායාම කළ හැකිය. එම කාලය පිළිබඳ ව්‍යායාමය ෆිලෝස්ට්‍රැටස්ගේ&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite journal|last=Reid|first=Heather L.|date=2016|title=Philostratus's &quot;gymnastics&quot;: The Ethics of an Athletic Aesthetic|journal=Memoirs of the American Academy in Rome|volume=61|pages=77–90|issn=0065-6801|jstor=44988074}}&lt;/ref&gt; කෘතිය මගින් ලේඛනගත කරන ලදී ''Gymnastics: The Ethics of an Athletic Aesthetic'' . ජිම්නාස්ටික් අභ්‍යාසය සඳහා මුල් යෙදුම අදාළ ග්‍රීක ක්‍රියා පදය වන γυμνάζω ( ''gumnázō'' ) වෙතින් වන අතර එය &quot;නිරුවතින් හෝ නිරුවතින් පුහුණු කිරීම&quot; ලෙස පරිවර්තනය වන්නේ තරුණ පිරිමින් ඇඳුම් නොමැතිව ව්‍යායාම කරන බැවිනි. පුරාණ ග්‍රීසියේ, ශාරීරික යෝග්‍යතාවය පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙඅංශයෙන්ම ඉතා වටිනා ගුණාංගයක් විය. ක්‍රි.පූ. 146 දී රෝමවරුන් ග්‍රීසිය යටත් කර ගැනීමෙන් පසුව පමණක් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාව වඩාත් විධිමත් වූ අතර මිනිසුන් යුද්ධයට පුහුණු කිරීමට යොදා ගන්නා ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=A History of Gymnastics: From Ancient Greece to Modern Times {{!}} Scholastic |url=http://www.scholastic.com/teachers/articles/teaching-content/history-gymnastics-ancient-greece-modern-times/ |access-date=November 8, 2019 |website=www.scholastic.com}}&lt;/ref&gt; ජිම්නාස්ටික් යනු දර්ශනය, කවිය, සංගීතය, ජ්‍යාමිතිය සහ තාරකා විද්‍යාව හා සැසඳිය හැකි ප්‍රඥාවේ ආකාරයක් බවට Philostratus ගේ ප්‍රකාශය මත පදනම්ව,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ඇතන්ස් මෙම වඩාත් ශාරීරික පුහුණුව මනසේ අධ්‍යාපනය සමඟ ඒකාබද්ධ කළේය. ශාරීරික අධ්‍යාපන පුහුණු මධ්‍යස්ථානයක් වන පැලස්ට්‍රා හි, ශරීරය සහ මනස අධ්‍යාපනයේ විනය ඒකාබද්ධ කරන ලද අතර එය වඩාත් සෞන්දර්යාත්මක සහ තනි පුද්ගල ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවකට ඉඩ සලසන අතර දැඩි බව, විනය, වාර්තා පරාජය කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. සහ ශක්තිය කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|url=https://archive.org/details/exhibitiongymnas0000judd|date=1969|location=New York|page=[https://archive.org/details/exhibitiongymnas0000judd/page/n20 17]}}&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Friedrich_Ludwig_Jahn.jpg|alt=color lithograph of the bust of an elderly white man with a bald head except for long white hair on the sides of his head and a long beard that extends to his average breast. His white collar is visible above a simple black coat. His eyes are locked on the viewer's and his countenance is serious but calm.|වම|thumb|[[ෆ්‍රෙඩ්රික් ලුඩ්විග් ජාන්]], &quot;ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවේ පියා&quot;]]
1770 පෙබරවාරි 19 වන දින වැලෙන්සියාවේ උපත ලැබූ ස්පාඤ්ඤ කර්නල්වරයෙකු වන [[Francisco Amorós y Ondeano|දොන් ෆ්‍රැන්සිස්කෝ අමෝරෝස් වයි ඔන්ඩේනෝ]], 1848 අගෝස්තු 8 වන දින පැරිසියේදී මිය ගිය අතර ප්‍රංශයේ අධ්‍යාපනික ජිම්නාස්ටික් හඳුන්වා දුන් පළමු පුද්ගලයා විය. ජර්මානු [[ෆ්‍රෙඩ්රික් ලුඩ්විග් ජාන්|ෆ්‍රෙඩ්රික් ලුඩ්විග් ජාන් විසින්]] 1811 දී බර්ලිනයේ ජර්මානු ජිම්නාස්ටික් ව්‍යාපාරය ආරම්භ කරන ලද අතර එය [[සමාන්තර තීරු]], [[වළලු (ජිම්නාස්ටික්)|මුදු]], [[තිරස් තීරුව|ඉහළ තීරුව]], [[පොමෙල් අශ්වයා]] සහ [[සුරක්ෂිතාගාරය (ජිම්නාස්ටික්)|වෝල්ට් අශ්වයා]] සොයා ගැනීමට හේතු විය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|url=https://archive.org/details/illustratedhisto0000good|location=London}}&lt;/ref&gt;

ජර්මානුවන් [[චාල්ස් බෙක්]] සහ [[චාල්ස් ෆොලන්]] සහ ඇමරිකානු [[ජෝන් නීල් (ලේඛක)|ජෝන් නීල් විසින්]] 1820 ගණන්වල එක්සත් ජනපදයට පළමු ජිම්නාස්ටික් රැල්ල ගෙන එන ලදී. බෙක් එක්සත් ජනපදයේ පළමු ව්‍යායාම ශාලාව 1825 දී මැසචුසෙට්ස් හි නෝර්ත්හැම්ප්ටන් හි [[රවුන්ඩ් හිල් පාසල|රවුන්ඩ් හිල් පාසලේදී]] විවෘත කළේය.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|location=Philadelphia, Pennsylvania and New York, New York|url=https://archive.org/details/guidetohistoryof00leon/|pages=232–233}}&lt;/ref&gt; ෆොලන් විසින් 1826 දී [[හාවඩ් විද්‍යාලය|හාවඩ් විද්‍යාලයේ]] සහ මැසචුසෙට්ස් හි බොස්ටන්හි 1826 දී පළමු විද්‍යාල ව්‍යායාම ශාලාව සහ පළමු පොදු ව්‍යායාම ශාලාව විවෘත කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|location=Philadelphia, Pennsylvania and New York, New York|url=https://archive.org/details/guidetohistoryof00leon/|pages=235–236}}&lt;/ref&gt; 1827 දී පෝට්ලන්ඩ්, මේන් හි එක්සත් ජනපදයේ පොදු ව්‍යායාම ශාලාවක් විවෘත කළ පළමු ඇමරිකානුවා නීල් ය&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|location=Philadelphia, Pennsylvania and New York, New York|url=https://archive.org/details/guidetohistoryof00leon/|pages=227–250}}&lt;/ref&gt; ඔහු මෙම මුල් උත්සාහයන් ''ඇමරිකානු අධ්‍යාපන සඟරාව''&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත|location=Philadelphia, Pennsylvania and New York, New York|url=https://archive.org/details/guidetohistoryof00leon/|pages=235–250}}&lt;/ref&gt; සහ ''[[යැංකි]]'' හි ලේඛනගත කර ප්‍රවර්ධනය කළේය, ව්‍යාපාරයේ ඇමරිකානු ශාඛාව පිහිටුවීමට උපකාරී විය.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=State's Father of Athletics a Multi-Faceted Figure|last=Barry|first=William D.|date=May 20, 1979|work=Maine Sunday Telegram|location=Portland, Maine|pages=1D–2D}}&lt;/ref&gt;
[[ගොනුව:Damgymnastik._Gymnastiska_centralinstitutet,_Hamngatan_19,_Norrmalm,_Stockholm_-_Nordiska_Museet_-_NMA.0034300.jpg|thumb|ස්වීඩනයේ ස්ටොක්හෝම් හි 20 වන සියවසේ මුල් ජිම්නාස්ටික්]]
[[Fédération Internationale de Gymnastique|ජාත්‍යන්තර ජිම්නාස්ටික් සම්මේලනය]] (FIG) 1881 දී ලීජ් හි ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.fig-gymnastics.com/vsite/vcontent/page/custom/0,8510,5187-188424-205646-44680-282887-custom-item,00.html Artistic Gymnastics History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090404120031/http://www.fig-gymnastics.com/vsite/vcontent/page/custom/0,8510,5187-188424-205646-44680-282887-custom-item,00.html|date=April 4, 2009}} at fig-gymnastics.com&lt;/ref&gt; දහනව වන ශතවර්ෂයේ අවසානය වන විට, පිරිමි ජිම්නාස්ටික් තරඟය 1896 පළමු නවීන [[ඔලිම්පික්|ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලට]] ඇතුළත් කිරීමට තරම් ජනප්‍රිය විය. එතැන් සිට 1950 ගණන්වල මුල් භාගය දක්වා, ජාතික හා ජාත්‍යන්තර තරඟ දෙකෙහිම රූබ්‍රික්, ''ජිම්නාස්ටික්'' යටතේ එකතු කරන ලද වෙනස්වන විවිධ අභ්‍යාස ඇතුළත් විය, ඒවාට උදාහරණයක් ලෙස, සමමුහුර්ත කණ්ඩායම් බිම [[කැලිස්ටෙනික්ස්|කැලිස්ටෙනික්]], කඹ නැගීම, උස පැනීම, ධාවනය සහ තිරස් ඉණිමඟ ඇතුළත් විය. 1920 ගණන්වලදී කාන්තාවන් ජිම්නාස්ටික් ඉසව් සංවිධානය කර ඒවාට සහභාගී විය. පළමු කාන්තා ඔලිම්පික් තරඟය සීමිත වූ අතර, සමමුහුර්ත කැලිස්ටීනික්ස් සහ ධාවන පථ සහ පිටිය පමණක් ඇතුළත් විය. මෙම ක්රීඩා 1928 දී ඇම්ස්ටර්ඩෑම්හිදී පැවැත්විණි.

1954 වන විට ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උපකරණ සහ පිරිමි සහ කාන්තා යන දෙඅංශයේම ඉසව් නවීන ආකෘතියෙන් ප්‍රමිතිගත කර ඇති අතර, ඒකාකාර ශ්‍රේණිගත කිරීමේ ව්‍යුහයන් (1 සිට 15 දක්වා ලක්ෂ්‍ය පද්ධතියක් ඇතුළුව) එකඟ විය. 1930 දී, ජිම්නාස්ටික් කාන්තාවන්ගේ පළමු එක්සත් රාජධානියේ මහජන ව්‍යාපාර සංවිධානය, සෞඛ්‍ය හා රූපලාවන්‍ය පිළිබඳ කාන්තා ලීගය, ලන්ඩනයේ [[Mary Bagot Stack|මේරි බැගොට් ස්ටාක්]] විසින් ආරම්භ කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Matthews|first=Jill Julius|date=1990|title=They had Such a Lot of Fun: The Women's League of Health and Beauty Between the Wars|url=http://dx.doi.org/10.1093/hwj/30.1.22|journal=History Workshop Journal|volume=30|issue=1|pages=22–54|doi=10.1093/hwj/30.1.22|issn=1477-4569}}&lt;/ref&gt; මෙම අවස්ථාවේ දී, [[සෝවියට් සංගමය|සෝවියට්]] ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් ඉතා විනයගරුක හා දුෂ්කර කාර්ය සාධනයකින් ලොව මවිතයට පත් කළ අතර එය අඛණ්ඩව පූර්වාදර්ශයක් විය. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවේ නවීන යුගයක් ප්‍රචාරය කිරීමට සහ ආරම්භ කිරීමට රූපවාහිනිය උපකාර කර ඇත. පිරිමි සහ කාන්තා ජිම්නාස්ටික් දෙකම දැන් සැලකිය යුතු ජාත්‍යන්තර උනන්දුවක් ආකර්ෂණය කර ඇති අතර සෑම මහාද්වීපයකම විශිෂ්ට ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් සොයාගත හැකිය.

කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකුගේ ලකුණු පැමිණෙන්නේ දිනචරියාවක මූලද්‍රව්‍යවල ආරම්භක අගයෙන් ලබාගත් අඩු කිරීම් මගිනි. දිනචරියාවක ආරම්භක අගය පදනම් වන්නේ ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා උත්සාහ කරන මූලද්‍රව්‍යවල දුෂ්කරතා සහ ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා සංයුතියේ අවශ්‍යතා සපුරාලන්නේද නැද්ද යන්න මතය. එක් එක් උපකරණ සඳහා සංයුතියේ අවශ්යතා වෙනස් වේ. මෙම ලකුණු D ලකුණු ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=WAG Code of Points 2009–2012 |url=http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219204732/http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |archive-date=December 19, 2011 |access-date=October 2, 2009 |publisher=[[Fédération Internationale de Gymnastique|FIG]] |page=11 |format=PDF}}&lt;/ref&gt; ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ කලාත්මක බවෙහි අඩු කිරීම් උපරිම 10.0 සිට ගනු ලැබේ. මෙම ලකුණු E ලකුණු ලෙස හැඳින්වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=WAG Code of Points 2009–2012 |url=http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219204732/http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |archive-date=December 19, 2011 |access-date=October 2, 2009 |publisher=[[Fédération Internationale de Gymnastique|FIG]] |page=13 |format=PDF}}&lt;/ref&gt; අවසාන ලකුණු ගණනය කරනු ලබන්නේ D සහ E ලකුණු එකතු කිරීමෙනි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=WAG Code of Points 2009–2012 |url=http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219204732/http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |archive-date=December 19, 2011 |access-date=October 2, 2009 |publisher=[[Fédération Internationale de Gymnastique|FIG]] |page=14 |format=PDF}}&lt;/ref&gt;

== FIG-පිළිගත් විෂයයන් ==
පහත සඳහන් විෂයයන් FIG මගින් පාලනය වේ.

=== කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් ===
[[ගොනුව:Nadia_Comăneci_Montreal1976f.jpg|දකුණ|thumb|[[Nadia Coméneci]] 1976 දී. Comăneci සහ සෝවියට් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩක [[ඔල්ගා Korbut]] ගේ කලාත්මක බව සහ කරුණාව ක්‍රීඩාවට ගෝලීය ජනප්‍රියත්වයක් ලබා දුන්නේය.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.heraldscotland.com/sport/13184916.lost-art-powerhouse-physiques-winning-spellbinding-grace/|title=Lost art: Powerhouse physiques winning out over spellbinding grace|work=[[The Herald (Glasgow)|Herald Scotland]]|access-date=8 January 2022|quote=Unlike Nadia Comaneci and Olga Korbut, modern gymnasts such as Simone Biles are rewarded for their athleticism more than their artistry... the spellbinding artistry that not only gave the sport its name, but brought it global fame.}}&lt;/ref&gt;]]
කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් සාමාන්යයෙන් පිරිමි සහ කාන්තා ජිම්නාස්ටික් ලෙස බෙදා ඇත. පිරිමි ඉසව් හයක් සඳහා තරඟ කරයි: [[මහල (ජිම්නාස්ටික්)|බිම් අභ්‍යාස]], [[පොමෙල් අශ්වයා|පොමල් අශ්වයා]], [[තවමත් නාද වේ|නිශ්චල වළලු]], [[සුරක්ෂිතාගාරය (ජිම්නාස්ටික්)|සුරක්ෂිතාගාරය]], [[සමාන්තර තීරු]] සහ [[තිරස් තීරුව]], කාන්තාවන් හතරකින් තරඟ කරයි: සුරක්ෂිතාගාරය, [[අසමාන බාර්|අසමාන තීරු]], [[සමතුලිත කදම්භය|සමතුලිත කදම්භ]] සහ බිම් අභ්‍යාස. සමහර රටවල, කාන්තාවන් වරෙක වළලු, ඉහළ තීරුව සහ සමාන්තර තීරු මත තරඟ කළහ (උදාහරණයක් ලෙස, 1950 ගණන්වල [[සෝවියට් සංගමය]] තුළ).

2006 දී, FIG කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් සඳහා නව ලකුණු ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන් අතර එහි ලකුණු තවදුරටත් ලකුණු 10 කට සීමා නොවේ. මෙම පද්ධතිය එක්සත් ජනපදයේ ප්‍රභූ මට්ටමේ තරඟ සඳහා භාවිතා වේ.&lt;ref name=&quot;usagym.org&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=USA Gymnastics – FIG ×Elite/International Scoring |url=https://usagym.org/pages/events/pages/fig_scoring.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804233120/https://usagym.org/pages/events/pages/fig_scoring.html |archive-date=2016-08-04 |access-date=2014-09-08 |website=usagym.org}}&lt;/ref&gt; පැරණි ලකුණු කේතය මෙන් නොව, වෙනම ලකුණු දෙකක් ඇත, ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ලකුණු සහ දුෂ්කරතා ලකුණු. පෙර ක්‍රමයේදී, ක්‍රියාත්මක කිරීමේ ලකුණු එකම ලකුණු විය. 10.00 න් එදත් අදත් කෙටි අභ්‍යාස හැර. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයාගේ කාර්ය සාධනය අතරතුර, විනිසුරුවන් මෙම ලකුණු පමණක් අඩු කරයි. උපකරණ මත හෝ ඉන් පිටත වැටීමක් යනු ප්‍රභූ මට්ටමේ ජිම්නාස්ටික් වල 1.00 අඩු කිරීමකි. දුෂ්කරතා ලකුණු හඳුන්වාදීම සැලකිය යුතු වෙනසක්. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයාගේ දුෂ්කරතා ලකුණු පදනම් වන්නේ ඔවුන් ඉටු කරන අංග මත වන අතර ඔවුන් සියලු කුසලතා ඉටු නොකරන්නේ නම් හෝ සම්පූර්ණ නොකරන්නේ නම් හෝ ඔවුන් වෙනත් අයෙකුට සම්බන්ධ කිරීමට අදහස් කරන කුසලතාවක් සම්බන්ධ නොකරන්නේ නම් වෙනස් වීමට යටත් වේ. සම්බන්ධතා බෝනස් යනු ගුවන් ගමන් මූලද්‍රව්‍ය කිහිපයක් සම්බන්ධ කිරීම අපහසු විය හැකි බැවින්, අපේක්ෂිත සහ සැබෑ දුෂ්කරතා ලකුණු අතර අපගමනය බහුලව සිදු වන ස්ථානයයි. පළමු කුසලතාව නිවැරදිව ඉටු නොකළහොත් කුසලතා සම්බන්ධ කිරීම ඉතා අපහසු වේ. නව ලකුණු සංග්‍රහය මඟින් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට ඔවුන් කරන දක්ෂතාවල දුෂ්කරතා මෙන්ම ක්‍රියාත්මක කිරීමේ දුෂ්කරතා මත පදනම්ව ඉහළ ලකුණු ලබා ගැනීමට ඉඩ සලසයි. දුෂ්කරතා සඳහා උපරිම ලකුණු නොමැත, මන්ද එය කුසලතා වල දුෂ්කරතාවය වැඩි වන විට එය වැඩි විය හැක.

==== කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් වල කාන්තාවන් සඳහා තරඟ ඉසව් ====

==== වෝල්ට් ====
{{Main|වෝල්ට් (ජිම්නාස්ටික්)}}
[[ගොනුව:15th Austrian Future Cup Linz Penkner Benedikt by Isiwal-7607.jpg|thumb|297x297පික්|ලින්ස් පෙන්ක්නර් බෙනඩික්ට් [[සුකහාරා (වාල්ට්)|වෝල්ට්]] කරමින්]]
වෝල්ටිං ඉසව් වලදී, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් මීටර් 25 (අඩි 82) ධාවන පථයක් දිගේ වේගයෙන් දිව යයි, සුරක්ෂිතාගාරයක් මතට නැඟීමට (හෝ වටරවුමක් හෝ හෑන්ඩ්ස්ප්‍රින්ග් ඇතුල්වීමක් සිදු කිරීමට), වෝල්ටිං අශ්වයාගේ දෑත් මත මොහොතකට පෙරළීමට හෝ vaulting table (pre-flight segment), ඉන්පසු එම වේදිකාවෙන් අඩි දෙකක ගොඩබෑමකට (පශ්චාත් පියාසර කොටස) ඉදිරියට හෝ පසුපසට තල්ලු කරන්න. සෑම ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙක්ම ඔවුන්ගේ උස සහ ශක්තිය අනුව වෝල්ට් ධාවන පථයේ වෙනස් ස්ථානයක ආරම්භ වේ. පශ්චාත් පියාසැරි කොටසට සාල්ටෝ එකක් හෝ කිහිපයක් ඇතුළත් විය හැකිය, හෝ ඇඹරෙන චලනයන්. යුර්චෙන්කෝ ලෙස හැඳින්වෙන වට-පිටු පිවිසුම් වෝල්ට්යක් යනු ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවේ ඉහළ මට්ටම්වල සාමාන්‍යයෙන් සිදු කරනු ලබන සුරක්ෂිතාගාරයකි. යුර්චෙන්කෝ ක්‍රීඩා කරන විට, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් වට-පිටතට යන බැවින් ඔවුන්ගේ දෑත් ධාවන පථයේ ඇති අතර ඔවුන්ගේ පාද සුරක්ෂිතාගාරය මතට වැටේ. රවුන්ඩ්-ඕෆ් ස්ථානයේ සිට, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා පසුපසට ගමන් කරන අතර එමඟින් දෑත් වෝල්ට් මතට වැටේ. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා පසුව වෝල්ටිං වේදිකාව විවිධ ඇඹරුම් සහ/හෝ සමර්සෝල්ටින් සංයෝජනවලට අවහිර කරයි. පියාසර කිරීමෙන් පසු කොටස ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩිකාව ඇගේ දෙපා ළඟට ගෙන එයි. අඩු දුෂ්කර සුරක්ෂිතාගාරවලට එකවර පාද දෙකම සහිතව සුරක්ෂිතාගාර පුවරුවෙන් ඉවතට ගැනීම ඇතුළත් වේ

2001 දී, සම්ප්‍රදායික වෝල්ටිං අශ්වයා නව උපකරණයක් සමඟ ප්‍රතිස්ථාපනය කරන ලදී, සමහර විට දිව, අශ්වයා හෝ වෝල්ටිං මේසය ලෙස හැඳින්වේ. නව උපකරණය පැරණි අශ්වාරෝහක අශ්වයාට වඩා ස්ථායී, පළල සහ දිගු, දිග මීටර් 1 ක් සහ පළල මීටර් 1 ක් වන අතර, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට විශාල අවහිර කිරීම් මතුපිටක් ලබා දෙයි. මේ අනුව, මෙම උපකරණය අතීතයේ භාවිතා කරන ලද සුරතල් අශ්වයාට වඩා ආරක්ෂිත යැයි සැලකේ. මෙම නව, ආරක්ෂිත වෝල්ටිං මේසය එකතු කිරීමත් සමඟ, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් වඩාත් දුෂ්කර වෝල්ට් උත්සාහ කරති.

==== අසමාන බාර් ====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|අසමාන බාර්}}
[[ගොනුව:Skubik_on_Uneven_Bars_2006.JPG|thumb|අසමාන බාර් මත ජිම්නාස්ටික්]]
අසමාන බාර් මත, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා විවිධ උසින් පිහිටුවා ඇති සමාන්තර තිරස් තීරු දෙකක කාලානුරූපී චර්යාවක් සිදු කරයි. මෙම බාර් කැඩී යාම වැළැක්වීම සඳහා ලී [[ලැමිෙන්ට්]] ආවරණය කරන ලද [[ෆයිබර්ග්ලාස්]] වලින් සාදා ඇත. අතීතයේ දී, බාර් ලී වලින් සාදා ඇත, නමුත් බාර් කැඩී යාමේ ප්රවණතාවක් ඇති අතර, නව තාක්ෂණයට මාරු වීමට දිරිගැන්වීමක් ලබා දෙයි. ප්‍රභූ තරඟයේ තනි ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් සඳහා බාර් අතර දුර වෙනස් කළ නොහැකි වුවද, බාර්වල උස තනි ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට සෙන්ටිමීටර 5 කින් සකස් කළ හැකිය. අතීතයේදී, අසමාන සමාන්තර තීරු එකිනෙකට සමීප විය. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට පැද්දීම, රවුම් කිරීම, සංක්‍රාන්ති සහ බාර් දෙක හරහා, යටින් සහ අතර ගමන් කළ හැකි චලනයන් සිදු කිරීමට ඉඩ සලසමින් බාර් වඩ වඩාත් දුරින් ගෙන ගොස් ඇත. ප්රභූ මට්ටමේ දී, චලනයන් අත්වැට හරහා ගමන් කළ යුතුය. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් බොහෝ විට [[වසන්ත පුවරුව (ජිම්නාස්ටික්)|උල්පත් පුවරුවක්]] හෝ කුඩා පැදුරක් භාවිතයෙන් අසමාන බාර් සවි කරයි. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් මෙම ඉසව්ව සිදු කරන විට [[MgCO3|හුණු (MgCO &lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; )]] සහ ග්‍රිප් (අත් ආරක්ෂා කිරීමට සහ ක්‍රියාකාරීත්වය වැඩි දියුණු කිරීමට ඇඟිලි සඳහා සිදුරු සහිත සම් පටියක්) භාවිතා කළ හැක. හුණු ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ගේ අත්වල තෙතමනය ඉවත් කිරීමට සහ ඝර්ෂණය අඩු කිරීමට සහ ඉරිතැලීම් වළක්වා ගැනීමට උපකාරී වේ (අත්වල සමට කඳුළු); dowel ග්‍රිප්ස් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට බාර්එක අල්ලා ගැනීමට උපකාරී වේ.

==== සමතුලිත කදම්භය ====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|සමතුලිත කදම්භය}}
[[ගොනුව:Dorina_Böczögő,_balance_beam,_2013.jpg|thumb|[[Dorina Böczögő]] ඇගේ ශේෂ කදම්භ සවිකිරීමේදී, 2013 දී එක් අතකින් තද කිරීමක් සිදු කරයි]]
ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා පිම්ම, ඇක්‍රොබැටික් කුසලතා, සමර්සෝල්ට්, හැරීම් සහ නැටුම් අංග වලින් සමන්විත තත්පර 90 ක් දක්වා දිගින් යුත් නර්තන චර්යාවක් සිදු කරයි. කදම්බය {{Convert|125|cm|ftin}} බිම සිට, {{Convert|5|m|ftin}} දිග, සහ {{Convert|10.16|cm|in}} පළල.&lt;ref name=&quot;dimensions&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Apparatus Norms |url=http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1540 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219195725/http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1540 |archive-date=December 19, 2011 |access-date=October 4, 2009 |publisher=[[Fédération Internationale de Gymnastique|FIG]] |page=II/51}}&lt;/ref&gt; මෙම නිශ්චල වස්තුව ඉහළට හෝ පහළට ඔසවා තැබීමටද සකස් කළ හැක. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා තත්පර 70-90 ව්‍යායාමය ආරම්භ කරන්නේ සුරක්ෂිතාගාරයකින් හෝ පැනීමකින් කදම්බය සවි කිරීමෙනි. සිදුවීමට සමබරතාවය, නම්‍යශීලී බව, කරුණාව, සමබරතාවය සහ ශක්තිය අවශ්‍ය වේ.

===== මහල =====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|බිම් අභ්‍යාස|l1 = බිම්}}
[[ගොනුව:Double_ring_leap.jpg|thumb|ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා බිම මත පිම්මක් පැනීම සිදු කරයි]]
බිම මත සිදු කරන ජිම්නාස්ටික් ඉසව්ව බිම ව්යායාම ලෙස හැඳින්වේ. ජිම්නාස්ටික් ලකුණු කිරීමේ ඉසව්වේ ඉංග්‍රීසි කෙටි යෙදුම FX වේ. අතීතයේදී, බිම අභ්‍යාස ඉසව්ව ක්‍රියාත්මක කළේ හිස් බිම හෝ මල්ලවපොර පැදුරු වැනි පැදුරු මත ය. බිම් ඉසව්ව දැන් සිදු වන්නේ කාපට් අතුරා ඇති 12m × 12m චතුරස්‍රයක වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් [[ප්ලයිවුඩ්]] තට්ටුවක් මත තද පෙන වලින් සමන්විත වන අතර, සාමාන්‍යයෙන් වසන්ත තට්ටුවක් ලෙස හඳුන්වන උල්පත් වලින් ආධාරක වේ. මෙය සංකෝචනය වූ විට අමතර පිම්මක් හෝ වසන්තයක් ලබා දෙන දෘඪ පෘෂ්ඨයක් සපයයි, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට වැඩි උසක් ලබා ගැනීමට සහ රචනා කළ කුසලතාවෙන් පසු මෘදු ගොඩබෑමක් ලබා ගැනීමට ඉඩ සලසයි. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් බිම ව්‍යායාම ඉසව්වේදී තත්පර 90ක් දක්වා නර්තන වින්‍යාසයක් සිදු කරයි. මට්ටම අනුව, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයාට තමන්ගේම දින චර්යාව තෝරා ගත හැකිය; කෙසේ වෙතත් සමහර මට්ටම් වලට අනිවාර්ය චර්යාවන් ඇත, එහිදී පෙරනිමි සංගීතය වාදනය කළ යුතුය. තුන් සිට හය දක්වා මට්ටම් චර්යාව තුළ ඇති කුසලතා සමඟ එක් එක් මට්ටම් සඳහා සංගීතය සමාන වේ. කෙසේ වෙතත්, මෑතකදී, මට්ටම් වෙනස් වී ඇත. දැන්, මට්ටම් 6-10 වෛකල්පිත මට්ටම් වන අතර ඒවා අභිරුචි චර්යාවන් සාදා ඇත. වෛකල්පිත මට්ටම් (හය සිට දහය දක්වා මට්ටම්) චර්යාව සඳහා කුසලතා අවශ්‍යතා ඇත, නමුත් ක්‍රීඩිකාවට වචන නොමැතිව ඇගේම සංගීතය තෝරා ගැනීමට හැකි වේ. දිනචරියාව එක් පාදයක් මත පෙරළීමේ පාස්, පැනීම් මාලාව, පිම්ම, නැටුම් අංග, ඇක්‍රොබැටික් කුසලතා සහ හැරීම් හෝ හැරීම් වලින් සමන්විත විය යුතුය. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකුට ටම්බ්ලිං පාස් හතරක් දක්වා සිදු කළ හැකි අතර, ඒ සෑම එකක්ම සාමාන්‍යයෙන් අත් ආධාරකයක් නොමැතිව අවම වශයෙන් එක් පියාසර අංගයක්වත් ඇතුළත් වේ. එක් එක් ජිම්නාස්ටික් මට්ටම් සඳහා මලල ක්‍රීඩකයාට විවිධ ටම්බ්ලිං පාස් සංඛ්‍යාවක් සිදු කිරීමට අවශ්‍ය වේ. එක්සත් ජනපදයේ 7 මට්ටමේ දී, 2-3 කිරීමට ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකු අවශ්‍ය වන අතර, 8-10 මට්ටම්වලදී, අවම වශයෙන් 3-4 ටම්බල් පාස් අවශ්‍ය වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=WAG Code of Points 2009–2012 |url=http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111219204732/http://figdocs.lx2.sportcentric.com/external/serve.php?document=1258 |archive-date=December 19, 2011 |access-date=October 2, 2009 |publisher=[[Fédération Internationale de Gymnastique|FIG]] |page=29}}&lt;/ref&gt;

===== ලකුණු ලබා ගැනීම =====
කනිෂ්ඨ ඔලිම්පික් සහ NCAA මට්ටමේ ජිම්නාස්ටික් යන දෙකටම ලකුණු ලබා ගැනීම 10.0 පරිමාණයක් භාවිතා කරයි. සිදුවීමක් සඳහා සියලු අවශ්‍යතා සපුරාලන්නේ නම් 9 වන මට්ටමට පහළ මට්ටම් ස්වයංක්‍රීයව 10.0 සිට ආරම්භ වේ. 9 සහ 10 මට්ටම්, සහ NCAA ජිම්නාස්ටික් සියල්ලම 10.0 ට වඩා අඩුවෙන් ආරම්භ වන අතර ජිම්නාස්ටික් සඳහා ඔවුන්ගේ ආරම්භක අගය 10.0 දක්වා වැඩි කිරීමට සම්බන්ධතා සහ කුසලතා හරහා ප්‍රසාද ලකුණු ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය වේ. දිනචරියාවක් අතරතුර, දක්ෂතා ශිල්පීය ආකාරයේ අඩුපාඩු සඳහා විනිශ්චයකරුවන් විසින් අඩු කිරීම් සිදු කරනු ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස, ගොඩබෑමේ හෝ නැමුණු පාදවල පියවර වැරදීමෙහි බරපතලකම මත .05-.1 අඩු විය හැක.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=Grimsley |first=Elizabeth |date=January 5, 2013 |title=Gymnastics 101: What to know about scoring, rankings and more before the next GymDog meet |url=https://www.redandblack.com/sports/gymnastics-what-to-know-about-scoring-rankings-and-more-before/article_1008352e-56bd-11e2-b46e-0019bb30f31a.html |access-date=October 7, 2019 |website=The Red and Black |language=en}}&lt;/ref&gt;

==== කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් වල පිරිමින් සඳහා තරඟ ඉසව් ====

===== මහල =====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|බිම් අභ්‍යාස|l1 = බිම්}}
පිරිමි ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් ද මීටර් 12 x 12 උල්පත් තට්ටුවක රඟ දක්වයි. නම්‍යශීලී බව, ශක්තිය සහ සමතුලිතතාවය ප්‍රදර්ශනය කිරීම සඳහා ටම්බල් පාස් මාලාවක් සිදු කෙරේ. ශක්ති කුසලතාවලට කව, තරාදි සහ මුද්‍රණ අත්වැසුම් ඇතුළත් වේ. පිරිමින්ගේ බිම චර්යාවන් සාමාන්‍යයෙන් තත්ත්පර 60-70 අතර කාලයකදී බහුවිධ සමත්වීම් ඇති අතර කාන්තා ඉසව්ව මෙන් නොව සංගීතයෙන් තොරව සිදු කෙරේ. පිරිමි ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් ඔවුන්ගේ දිනචරියාව අතරතුර අවම වශයෙන් එක් වරක්වත් බිමෙහි සෑම කොනකම ස්පර්ශ කළ යුතු බව නීති රීති වලට අනුව අවශ්‍ය වේ. 

===== පොමෙල් අශ්වයා =====
{{Main|පොමෙල් අශ්වයා}}
[[ගොනුව:Christopher_Cameron,_2010.jpg|thumb|[[ක්රිස් කැමරන් (ජිම්නාස්ටික්)|ක්රිස් කැමරන්]] පොමෙල් අශ්වයා පිට]]
සාමාන්‍ය පොමෙල් අශ්ව ව්‍යායාමයකට තනි පාදයක් සහ ද්විත්ව පාදයක් යන දෙකම ඇතුළත් වේ. තනි පාදයේ කුසලතා සාමාන්‍යයෙන් කතුර ස්වරූපයෙන් දක්නට ලැබේ, එය බොහෝ විට පොමල්ස් මත සිදු කෙරේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම ඉසව්වේ ප්‍රධාන ප්‍රධාන අංගය වන්නේ කකුල් දෙකේ වැඩය. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා කකුල් දෙකම රවුම් චලිතයකින් (දක්ෂිණාවර්තව හෝ වාමාවර්තව මනාපය අනුව) පැද්දෙන අතර උපකරණයේ සියලුම කොටස් මත එවැනි කුසලතා සිදු කරයි. ව්‍යායාමය වඩාත් අභියෝගාත්මක කිරීමට, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් බොහෝ විට සාමාන්‍ය රවුම් කුසලතාවකට හැරීමෙන් (මුවර්ස් සහ ස්පින්ඩල්ස්) හෝ ඔවුන්ගේ කකුල් (ගිනි දැල්වීමෙන්) වෙනස් කරයි. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා තම ශරීරය අශ්වයා මතට පැද්දීමෙන් හෝ අත්වැඩ වෙනස් කිරීමෙන් පසු ගොඩබෑමෙන් පසු චර්යාව අවසන් වේ.

===== Uneven bars =====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|Uneven bars}}
{{Convert|5.75|m|sp=us}} ස්ථානයේ සිට කම්බි කේබලය මත වළලු අත්හිටුවා ඇත බිම සිට. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් මුදු පැද්දීම වළක්වන අතරම සමබරතාවය, ශක්තිය, බලය සහ ගතික චලිතය විදහා දැක්වීමේ පුරුද්දක් කළ යුතුය. අවම වශයෙන් එක් ස්ථිතික ශක්තිය චලනයක් අවශ්‍ය වේ, නමුත් සමහර ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් දෙදෙනෙකු හෝ තුනක් ඇතුළත් විය හැකිය. දින චර්යාවක් ඉවත් කිරීමකින් අවසන් වේ.

===== වෝල්ට් =====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|වෝල්ට් (ජිම්නාස්ටික්)|l1 = වෝල්ට්}}
ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් ධාවන පථයක් දිගේ වේගයෙන් දිව යයි, එය උපරිම වශයෙන් මීටර් 25 ක් දිග, උල්පත් පුවරුවකට පහර දීමට පෙර. ධාවන පථයේ ඔවුන් ආරම්භ කරන ස්ථානය තෝරා ගැනීමට ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයාට අවසර ඇත. වෝල්ටිං වේදිකාවට පහර දීමේදී (උරහිස් චලනයකින් පමණක් අවහිර කිරීම) ශරීරයේ පිහිටීම පවත්වා ගනී. එවිට ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා ස්ථාවර ස්ථානයකට භ්‍රමණය වේ. උසස් ජිම්නාස්ටික් වලදී, ගොඩබෑමට පෙර බහු විකෘති කිරීම් සහ සමර්සෝල්ට් එකතු කළ හැකිය. සාර්ථක සුරක්ෂිතාගාර රඳා පවතින්නේ ධාවන වේගය, බාධකයේ දිග, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා කකුල් සහ උරහිස් පටියෙන් ජනනය කරන බලය, වාතයේ ඇති චාලක දැනුවත්භාවය, ගොඩබෑමේදී ඔවුන් කෙතරම් හොඳින් ඇලී සිටියේද සහ නඩුවේ භ්‍රමණය වීමේ වේගය මත ය. වඩාත් දුෂ්කර හා සංකීර්ණ සුරක්ෂිතාගාර.

===== සමාන්තර බාර් =====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|සමාන්තර බාර්}}
පිරිමින් විශාල ශක්තියක් සහ සම්බන්ධීකරණයක් අවශ්‍ය වන පැද්දීම්, සමතුලිතතා සහ මුදා හැරීම් මාලාවක් ක්‍රියාත්මක කරමින් බාර් දෙකක රඟ දක්වයි. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ගේ සැබෑ අවශ්‍යතා මත පදනම්ව බාර් අතර පළල වෙනස් කළ හැකි අතර සාමාන්‍යයෙන් මීටර් 2 ක් උසයි.

===== තිරස් බාර් =====
{{Main|සමාන්තර බාර්}}
A 2.8&amp;nbsp;සෙ.මී. ඝන වානේ හෝ ෆයිබර්ග්ලාස් බාර් 2.5 ඉහළට&amp;nbsp;ගොඩබෑමේ ප්‍රදේශයට මීටර් ඉහළින් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා යෝධ පැද්දීම හෝ ''යෝධයන්'' (හෑන්ඩ්ස්ටෑන්ඩ් ස්ථානයේ තීරුව වටා ඉදිරියට හෝ පසුගාමී විප්ලවයන්), මුදා හැරීමේ කුසලතා, හැරීම් සහ දිශාව වෙනස් කරන විට අල්ලාගෙන සිටිය යුතුය. යෝධයන්ගෙන් ලැබෙන ගම්‍යතා සියල්ල භාවිතා කර නිසි ස්ථානයේ මුදා හැරීමෙන්, ත්‍රිත්ව-බැක් සාල්ටෝ වැනි දර්ශනීය බැසීම් සඳහා ප්‍රමාණවත් උසක් ලබා ගත හැකිය. [[ග්රහණය (ජිම්නාස්ටික්)|ලෙදර් ග්‍රිප්]] සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරනුයේ තීරුවෙහි ග්‍රහණය පවත්වා ගැනීමට සහ ඉරිතැලීම් වැළැක්වීම සඳහා ය. මෙම ඉසව්ව සඳහා පුහුණු වන අතරතුර, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා නව කුසලතා ඉගෙන ගන්නා බැවින් තීරුවෙන් වැටෙන්නේ නැති බව සහතික කිරීම සඳහා පටි බොහෝ විට භාවිතා වේ.

කාන්තාවන් මෙන්ම, පිරිමි ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් ද ඔවුන්ගේ ක්‍රියාත්මක කිරීම, [[දුෂ්කරතා උපාධිය|දුෂ්කරතා මට්ටම]] සහ සමස්ත ඉදිරිපත් කිරීමේ කුසලතා ඇතුළුව ඔවුන්ගේ සියලුම සිදුවීම් මත විනිශ්චය කරනු ලැබේ.

=== රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ===
[[ගොනුව:Överspagat.jpg|thumb|රුසියානු [[රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්|රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩිකාවක්]] [[ඉරීනා ට්චචිනා|වන Irina Tchachina]] පුහුණුවීම් වලට පෙර උණුසුම් වෙමින්]]
{{ප්‍රධාන ලිපිය|රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්}}
FIG නීති වලට අනුව, රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් සඳහා තරඟ කරන්නේ කාන්තාවන් පමණි. මෙය [[බැලේ නැටුම්]], ජිම්නාස්ටික්, [[නටන්න|නැටුම්]] සහ උපකරණ හැසිරවීමේ අංගයන් ඒකාබද්ධ කරන ක්‍රීඩාවකි. ක්‍රීඩාවට උපකරණ පහක් භාවිතා කරමින් වෙනම දින චර්යාවන් පහක් ක්‍රියාත්මක කිරීම ඇතුළත් වේ; බෝලයක්, පීත්ත පටියක්, වළල්ලක්, මුගුරු, කඹයක් - බිම් ප්‍රදේශයක, ඇක්‍රොබැටික් වලට වඩා සෞන්දර්යය කෙරෙහි වැඩි අවධානයක් යොමු කරයි. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් 5 දෙනෙකු සහ ඔවුන් කැමති උපකරණ 5 කින් සමන්විත කණ්ඩායම් චර්යාවන් ද ඇත. රිද්මයානුකූල චර්යාවන් හැකි ලකුණු 30 න් ලකුණු කර ඇත; කලාත්මක බව සඳහා ලකුණු (නර්තන වින්‍යාසය සහ සංගීතය) චලනයන්හි දුෂ්කරතා සඳහා ලකුණු සමඟ සාමාන්‍යකරණය කර පසුව ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා ලකුණු වලට එකතු වේ.&lt;ref&gt;Fédération Internationale de Gymnastique, Code of Points&amp;nbsp;– Rhythmic Gymnastics 2009–2012&lt;/ref&gt;

දිනචරියාවන්ට උප ලකුණු තුනක් ලබා දී ඇත: දුෂ්කරතා, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ කලාත්මක බව. අපහසුතා විවෘතව පවතින අතර දින චර්යාවේදී සිදු කරන ලද මූලද්‍රව්‍යවලට ලබා දී ඇති අගය මත පදනම් වන අතර, ක්‍රියාත්මක කිරීම සහ කලාත්මක බව ලකුණු දහයකින් ආරම්භ වන අතර ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් විසින් කරන ලද විශේෂිත වැරදි සඳහා පහත හෙලනු ලැබේ. එක් එක් චර්යාව සඳහා අවසාන ලකුණු සඳහා උප ලකුණු තුන එකට එකතු කරනු ලැබේ.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=25 April 2022 |title=2022–2024 Code of Points Rhythmic Gymnastics |url=https://www.gymnastics.sport/publicdir/rules/files/en_2022-2024%20RG%20Code%20of%20Points%20(Mark-up).pdf |access-date=5 March 2024 |website=[[International Gymnastics Federation]]}}&lt;/ref&gt;

ජාත්‍යන්තර තරඟ 16ට අඩු කනිෂ්ඨයන් අතර ඔවුන්ගේ උපන් වර්ෂය අනුව බෙදී ඇත; සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ, දහසය සහ ඊට වැඩි කාන්තාවන් සඳහා. රුසියාවේ සහ යුරෝපයේ ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් සාමාන්‍යයෙන් ඉතා තරුණ වයසේදී පුහුණුව ආරම්භ කරන අතර ඔවුන්ගේ උච්චතම අවස්ථාවන්හි සිටින අය සාමාන්‍යයෙන් නව යොවුන් වියේ (15-19) හෝ විසි ගණන්වල මුල් භාගයේ සිටිති. ක්‍රීඩාවේ විශාලතම ඉසව් වන්නේ [[ඔලිම්පික්|ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා]], [[රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ලෝක ශූරතා|ලෝක ශූරතා]], [[රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් යුරෝපීය ශූරතා|යුරෝපීය ශූරතා]], [[රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ලෝක කුසලානය|ලෝක කුසලාන]] සහ [[රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රී|ග්‍රෑන්ඩ්-ප්‍රී තරඟාවලි]] වේ. පළමු ලෝක ශූරතාවලිය 1963 දී පැවැත්වුණේ 1984 දී ඔලිම්පික් උළෙලට සහභාගී වීමෙනි.

==== රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් උපකරණ ====
[[ගොනුව:Evgenia_Kanaeva_2012_in_Hard.JPG|thumb|[[එව්ජිනියා කනේවා]] ඇගේ hoop චර්යාව තුළ [[බෙදීම් පිම්ම|බෙදීම් පිම්මක්]] කරමින්]]
[[ගොනුව:Galima_Shugurova_1973.jpg|thumb|සෝවියට් [[ගලිමා ෂුගුරෝවා]] ඇගේ බෝල උපකරණයේ ආකල්ප සමතුලිතතාවයක් දක්වයි]]

===== [[බෝලය (රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්)|බෝලය]] =====
බෝලය රබර් හෝ කෘතිම ද්‍රව්‍ය (නැමෙන ප්ලාස්ටික්) වලින් සාදා ඇති අතර එයට රබර් වලට සමාන ප්‍රත්‍යාස්ථතාවයක් තිබේ නම්. එහි විෂ්කම්භය සෙන්ටිමීටර 18 සිට 20 දක්වා වන අතර අවම බර ග්‍රෑම් 400 ක් විය යුතුය. පන්දුව ඕනෑම වර්ණයකින් විය හැකි අතර මැණික් කටුවෙහි නොව ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයාගේ අතේ රැඳී සිටිය යුතුය. බෝල පුරුද්දක මූලික අංගවලට විසි කිරීම, පිම්ම සහ පෙරළීම ඇතුළත් වේ. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා අත් දෙකම භාවිතා කළ යුතු අතර අඛණ්ඩ ගලා යන චලනය පෙන්වමින් මුළු බිම් ප්‍රදේශයේම වැඩ කළ යුතුය. පන්දුව යනු ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයාගේ ගලා යන රේඛා සහ ශරීරයේ අපහසුතා අවධාරණය කිරීමයි.

===== [[වළල්ල (රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්)|වළල්ල]] =====
වළල්ලක් යනු රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාවේ උපකරණයක් වන අතර එය ප්ලාස්ටික් හෝ ලී වලින් සාදා ගත හැකිය, එය දිනචරියාවේදී එහි හැඩය රඳවා තබා ගනී. අභ්යන්තර විෂ්කම්භය සෙන්ටිමීටර 51 සිට 90  දක්වා වන අතර වළල්ලේ බර අවම වශයෙන් ග්රෑම් 300 ක් විය යුතුය. වළල්ල ස්වභාවික වර්ණයෙන් හෝ වර්ණ එකකින් හෝ කිහිපයකින් සම්පූර්ණයෙන්ම ආවරණය වී ඇති කොටසක් විය හැකි අතර, එය වළල්ලට සමාන හෝ වෙනස් වර්ණවලින් යුත් ඇලවුම් පටියකින් ආවරණය කළ හැකිය. හූප් චර්යාවක මූලික අවශ්‍යතා අතරට අත හෝ ශරීරය වටා භ්‍රමණය වීම සහ පෙරළීම මෙන්ම පැද්දීම, කවයන්, විසිකිරීම් සහ වළල්ල හරහා ගමන් කිරීම ඇතුළත් වේ. හූප් හි ක්‍රියා පටිපාටිවලට උපකරණ හැසිරවීමේ ප්‍රවීණත්වය සහ පැනීම, පැනීම සහ හැරීම් වැනි ශරීර දුෂ්කරතා ඇතුළත් වේ.

===== [[පීත්ත පටිය (රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්)|පීත්ත පටිය]] =====
පීත්ත පටිය ඕනෑම වර්ණයකින් සැටින් හෝ වෙනත් සමාන ද්‍රව්‍ය රෙදි වලින් සාදා ඇති අතර එය බහු-වර්ණ මෙන්ම මෝස්තර ද තිබිය හැකිය. පීත්ත පටිය අවම වශයෙන් ග්‍රෑම් 35 (අවුන්ස 1), පළල සෙන්ටිමීටර 4-6 (1.6-2.4&quot;) විය යුතු අතර ජ්‍යෙෂ්ඨ කාණ්ඩය සඳහා අවම වශයෙන් මීටර් 6 (20') (මීටර් 5 (16.25') දිග කනිෂ්ඨයන් සඳහා විය යුතුය). පීත්ත පටිය එක් කැබැල්ලක තිබිය යුතුය, එය උපරිම දිග මීටර් 1 (3') සඳහා දෙගුණ කර ඇත, එය ඉතා තුනී ශක්තිමත් කිරීමක් හෝ පේළියක් මැහුම් කර ඇත 5 ක උපරිම දිගක් පටිත්තකින් අවසන් විය හැක, හෝ පීත්ත පටිය ඇලවීමට අවසර දීම සඳහා අයිලට් එකක් (බොත්තම් සිදුරකින් හෝ ලෝහ කවයක් සහිත) තිබිය හැක නූල්, නයිලෝන් ලණුව හෝ උච්චාරණය කරන ලද මුදු මාලාවක් වැනි අතිරේක ඇමුණුමක උපරිම දිග සෙන්ටිමීටර 7 (2.8&quot;) ඇත, එය පොල්ලෙහි කෙළවරේ ඇති පටිය හෝ ලෝහ වළල්ල ගණන් නොගනී. සවි කර ඇත. පීත්ත පටිය සඳහා අනිවාර්ය අංග අතරට ෆ්ලික්ස්, කවයන්, සර්පයන් සහ සර්පිලාකාර සහ විසි කිරීම් ඇතුළත් වේ. රිබනයෙහි අහම්බෙන් ඇති විය හැකි ගැටවලට දඬුවම් ලැබෙන බැවින් සර්පිලාකාර සහ කව සෑදීම සඳහා ඉහළ මට්ටමේ සම්බන්ධීකරණයක් අවශ්‍ය වේ. රිබන් පුරුද්දක් අතරතුර, විශාල, සිනිඳු සහ ගලා යන චලනයන් සොයනු ලැබේ.

===== [[සමාජ (රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්)|සමාජ]] =====
බහු-කෑලි සමාජ වඩාත් ජනප්‍රිය සමාජ. සමාජය අභ්‍යන්තර සැරයටියක් දිගේ ඉදිකර ඇති අතර, පොලිඔලේෆින් ප්ලාස්ටික් වලින් සාදන ලද හසුරුව ඔතා ඇති පදනමක් සපයන අතර එය සහ අභ්‍යන්තර සැරයටිය අතර ගුවන් අවකාශයක් සපයයි. මෙම ගුවන් අවකාශය නම්යශීලී, කුෂන් බලපෑමක් ලබා දෙයි, සමාජය අත් මත මෘදු කරයි. ෆෝම් කෙළවර සහ බොත්තම් සමාජය තවදුරටත් කුෂන් කරයි. බහු-කෑලි සමාජ ශාලා තුනී යුරෝපීය විලාසිතාවකින් හෝ විශාල ශරීර සහිත ඇමරිකානු විලාසිතාවකින් සහ විවිධ දිගකින් සාදා ඇත, සාමාන්‍යයෙන් අඟල් 19 සිට 21 දක්වා (මි.මී. 480 සිට 530  දක්වා) වේ. හැසිරවීම් සහ සිරුරු සාමාන්යයෙන් අලංකාර ප්ලාස්ටික් සහ පටිවලින් ඔතා ඇත. සම්බන්ධ වූ කුසලතා වන්නේ උපකරණ ප්‍රගුණ කිරීම සහ ශරීර මූලද්‍රව්‍ය, සමාජ ශාලා විකල්ප අත්වලින් විසි කරනු ලැබේ; සෑම එකක්ම අනෙක් මුගුරුවලට යටින් ගමන් කරන අතර එය විසි කරන ලද අතට විරුද්ධ අතට හසු වේ. එහි සරලම දෙය නම්, සෑම සමාජයක්ම විසි කිරීමකට වරක් භ්‍රමණය වන අතර, හසුරුව මුලින්ම විසි කරන අතෙන් පහළට සහ ඉවතට ගමන් කරයි. කෙසේ වෙතත්, ද්විත්ව සහ ත්‍රිත්ව භ්‍රමණයන් නිතර සිදු කරනු ලබන අතර, සමාජය වඩාත් දියුණු රටා සඳහා ඉහළට විසි කිරීමට සහ යටින් 360 වැනි උපක්‍රම සිදු කිරීමට ඉඩ සලසයි.

===== [[කඹය (රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික්)|කඹය]] =====
මෙම උපකරණය කංසා හෝ කෘතිම ද්‍රව්‍යයකින් සාදා ඇති අතර එය සැහැල්ලුබව සහ නම්‍යතාවයේ ගුණාංග රඳවා ගනී. එහි දිග ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයාගේ ප්‍රමාණයට සමානුපාතික වේ. කඹය පාදවලින් අල්ලා ගත් විට ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයන්ගේ කිහිලි දෙකටම ළඟා විය යුතුය. එක් එක් කෙළවරේ ගැට එකක් හෝ දෙකක් ඇත්තේ දිනචරියාව කරන විට කඹය අල්ලාගෙන සිටීම සඳහාය. කෙළවරේ (කඹයේ අනෙකුත් සියලුම කොටස් හැර) වර්ණ හෝ මධ්‍යස්ථ ප්‍රති-ස්ලිප් ද්‍රව්‍යයක් උපරිම වශයෙන් සෙන්ටිමීටර 10 (අඟල් 3.94)ක් ආවරණය කළ හැකිය. කඹය සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ අර්ධ වශයෙන් වර්ණ ගැන්විය යුතු අතර එක්කෝ ඒකාකාර විෂ්කම්භයකින් යුක්ත විය හැකිය, නැතහොත් මෙම ඝණ වීම කඹයට සමාන ද්‍රව්‍යයකින්ම නම් මධ්‍යයේ ක්‍රමානුකූලව ඝන විය යුතුය. කඹ චර්යාවක මූලික අවශ්‍යතා අතරට පැනීම සහ පැනීම ඇතුළත් වේ. අනෙකුත් මූලද්‍රව්‍ය අතරට පැද්දීම්, විසිකිරීම්, කවයන්, භ්‍රමණයන් සහ රූප අට ඇතුළත් වේ. 2011 දී, ජ්‍යෙෂ්ඨ පුද්ගල තරඟවල වැඩසටහනෙන් කඹ භාවිතය ඉවත් කිරීමට FIG තීරණය කළේ ය. එය තවමත් කනිෂ්ඨ තරඟවල සහ ඉඳහිට ජ්‍යෙෂ්ඨ කණ්ඩායම් තරඟ සඳහා වන වැඩසටහනේ (උදා. 2017-2018) භාවිතා වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=RG Code of Points 2017–2020 |url=http://www.fig-gymnastics.com/publicdir/rules/files/rg/RG_CoP%202017-2020_updated%20with%20Errata_February%202017_e.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170713035803/http://www.fig-gymnastics.com/publicdir/rules/files/rg/RG_CoP%202017-2020_updated%20with%20Errata_February%202017_e.pdf |archive-date=July 13, 2017 |publisher=[[Fédération Internationale de Gymnastique|FIG]]}}&lt;/ref&gt;

==== පිරිමි රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ====
පිරිමි රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් පිරිමි [[කලාත්මක ජිම්නාස්ටික්]] සහ [[වුෂු ක්‍රිඩාව|වුෂු]] [[සටන් කලාව]] යන දෙකටම සම්බන්ධ වේ. එය ස්ටික් ජිම්නාස්ටික් වලින් ජපානයේ මතු විය. ශාරීරික ශක්තිය සහ සෞඛ්‍යය වැඩි දියුණු කිරීමේ අරමුණින් වසර ගණනාවක් තිස්සේ [[ස්ටික් ජිම්නාස්ටික්]] උගන්වා ඉටු කර ඇත. පිරිමි ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් අත්/ශරීර-ඇස් සම්බන්ධීකරණය වැනි ඔවුන්ගේ කාන්තා සගයන් හා සමාන ශාරීරික හැකියාවන් සහ කුසලතා මත විනිශ්චය කරනු ලැබේ, නමුත් නම්‍යශීලීභාවයට ප්‍රතිවිරුද්ධව, පෙරලීම, ශක්තිය, බලය සහ සටන් කලා කුසලතා ප්‍රධාන අවධානය යොමු කරයි. කාන්තා රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් වල නැටුම්. තනිව සහ කණ්ඩායමක් ලෙස තරඟ වදින සහභාගිවන්නන් සංඛ්‍යාව වැඩි වෙමින් පවතී; එය ආසියාවේ, විශේෂයෙන්ම ජපානයේ උසස් පාසල් සහ විශ්ව විද්‍යාල කණ්ඩායම් දැඩි ලෙස තරඟ වදියි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 October 2013 |title=Men's Rhythmic Gymnastics: A Japan Original |url=https://www.nippon.com/en/views/b02402/ |website=Nippon.com}}&lt;/ref&gt;

පිරිමි රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් වල ජපන් අනුවාදය සඳහා තාක්ෂණික නීති 1970 ගණන්වල පමණ පැමිණියේය. පුද්ගලයන් සඳහා, උපකරණ වර්ග හතරක් පමණක් භාවිතා වේ: ද්විත්ව මුදු, සැරයටිය, කඹය සහ මුගුරු. කණ්ඩායම් කිසිදු උපකරණයක් භාවිතා නොකරයි. ජපන් අනුවාදයට වසන්ත තට්ටුවක් මත සිදු කරන ටම්බල් ඇතුළත් වේ. ලකුණු ප්‍රදානය කරනු ලබන්නේ 10-ලක්ෂ්‍ය පරිමාණයක් පදනම් කරගෙන එය පෙරළීමේ සහ උපකරණ හැසිරවීමේ දුෂ්කරතා මට්ටම මනිනු ලැබේ. 2003 නොවැම්බර් 27-29 දිනවල, පිරිමි රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් ලෝක ශූරතාවලියේ පළමු සංස්කරණය ජපානය විසින් පවත්වන ලදී.

සිදුවීම් සමන්විත වන්නේ:

* ඇලවීම
* සමාජ ශාලා
* කඹය
* ද්විත්ව මුදු
* කණ්ඩායම

පිරිමි රිද්මයානුකූල ජපන් අනුවාදය සමඟින් කාන්තා රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් වල FIG පිළිගත් ආකෘතියට සමාන ආකෘතියක් සහ නීති භාවිතා කරන ස්පාඤ්ඤ අනුවාදයක් ඇත.

=== ට්‍රැම්පොලිිිිින්ග් ===
[[ගොනුව:WAGC_DMT.jpg|thumb|ද්විත්ව කුඩා ට්‍රැම්පොලයින් තරඟකරු]]
{{ප්‍රධාන ලිපිය|ට්‍රැම්පොලිිිිින්ග්}}

==== ට්‍රැම්පොලිිිිින්ග් ====
ට්‍රැම්පොලිිිිින්ග් සහ තම්බ්ලින්ග් සිදුවීම් හතරකින් සමන්විත වේ, තනි සහ සමමුහුර්ත වූ ට්‍රැම්පොලයින්, ද්විත්ව කුඩා ට්‍රැම්පොලයින්, සහ තම්බ්ලින්ග් (power තම්බ්ලින්ග් හෝ rod floor ලෙස ද හැඳින්වේ). 2000 සිට ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා උළෙලට තනි ට්‍රැම්පොලයින් ඇතුළත් කර ඇත. පළමු ලෝක ශූරතාවලිය 1964 දී පැවැත්විණි.

===== තනි ට්‍රම්ප් =====
ට්‍රැම්පොලිං ක්‍රීඩාවේ තනි පුද්ගල චර්යාවන්, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා උස සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා නැවත නැවතත් පනින ගොඩනැගීමේ අදියරක් ඇතුළත් වේ, ඉන්පසු විරාමයකින් තොරව පිම්ම දහයක අනුපිළිවෙලක් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා ගුවන් කුසලතා අනුපිළිවෙලක් සිදු කරයි. දිනචරියාවන් උපරිම ලකුණු 10කින් ලකුණු කර ඇත. චලනයන්හි දුෂ්කරතා සහ පැනීමේ සාමාන්‍ය උස පිළිබඳ ඇඟවීමක් වන කුසලතා දහය සම්පූර්ණ කිරීමට ගතවන කාලය අනුව අමතර ලකුණු (තරඟයේ ඉහළම මට්ටම්වල උපරිමයක් නොමැතිව) උපයා ගත හැකිය. ඉහළ මට්ටමේ තරඟ වලදී, මූලික චර්යාවන් දෙකක් ඇත, එකක් දුෂ්කරතා සඳහා ලකුණු කර ඇති චලනයන් දෙකක් පමණක් ඇති අතර එකක් ක්‍රීඩකයාට ඕනෑම දින චර්යාවක් කිරීමට නිදහස තිබේ. මෙයින් පසු වෛකල්පිත වන අවසාන දින චර්යාවක් සිදු කෙරේ. සමහර තරඟ අවසාන තරඟ සඳහා ලකුණු බිංදුවෙන් නැවත ආරම්භ කරයි, අනෙක් ඒවා මූලික ප්‍රතිඵලවලට අවසාන ලකුණු එකතු කරයි.

===== සමමුහුර්ත ට්‍රම්ප් =====
සමමුහුර්ත ට්‍රැම්පොලයින් සමාන වේ, තරඟකරුවන් දෙදෙනාම එක්ව දින චර්යාව සිදු කළ යුතු අතර සමමුහුර්තකරණය මෙන්ම චලනයන්හි ස්වරූපය සහ දුෂ්කරතා සඳහා ලකුණු ප්‍රදානය කෙරේ.

===== ද්විත්ව කුඩා ට්‍රම්ප් =====
{{ප්‍රධාන ලිපිය|ද්විත්ව කුඩා ට්‍රම්ප්}}
ද්විත්ව කුඩා ට්‍රැම්පොලයින් ධාවන තරඟයක් සහිත කුඩා ට්‍රැම්පොලියක් ඇතුළත් වේ, එක් දින චර්යාවකට ලකුණු කිරීමේ චලනයන් දෙකක් සිදු කෙරේ. තරඟයක් අතරතුර ද්විත්ව මිනි මත චලනයන් එකම අනුපිළිවෙලින් නැවත නැවතත් කළ නොහැක. කුසලතාවයක් එක් දින චර්යාවක සවිකරන්නෙකු ලෙසත් තවත් පුරුද්දක බැසීමක් ලෙසත් තරඟ කළහොත් කුසලතා නැවත නැවතත් කළ හැක. ලකුණු තනි ට්‍රම්ප්ට සමාන ආකාරයකින් සලකුණු කර ඇත.

=== තම්බ්ලින්ග් ===
{{Main|තම්බ්ලින්ග්}}
[[තම්බ්ලින්ග්]] දී, ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් පුපුරන සුලු ප්‍රවාහ මාලාවක් සිදු කරයි. ලකුණු කිරීම ට්‍රැම්පොලිිිිින්ග් හා සමාන වේ. [[Gymnastics at the 1932 Summer Olympics – Men's tumbling|1932 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේදී]] සහ 1955 සහ 1959 දී [[Gymnastics at the Pan American Games|පෑන් ඇමරිකානු ක්‍රීඩා උළෙලේ දී]] පිරිමි කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් ඉසව්වලින් එකක් ලෙස ටම්බ්ලිං මුලින් තරඟ කරන ලදී. [[1974 World Sports Acrobatics Championships|1974]] සිට [[1998 World Sports Acrobatics Championships|1998]] දක්වා එය [[Acrobatic Gymnastics World Championships|ඇක්‍රොබැටික් ජිම්නාස්ටික් ලෝක ශූරතාවලියේ]] ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයේම ඉසව්වක් ලෙස ඇතුළත් විය. මෙම ඉසව්ව [[1976 Trampoline World Championships|1976]] සිට [[Trampoline Gymnastics World Championships|Trampoline and Tumbling World Championships]] හි තරඟ කර ඇත.

ටම්බ්ලිං තරඟ කරනු ලබන්නේ මීටර 10ක් දිවීමකින් යුත් මීටර් 25ක් දිගේ ය. ටම්බ්ලිං පාස් හෝ දිවීම යනු කුසලතා 8 ක එකතුවකි, ඇතුළත් වීමේ කුසලතාවයක්, සාමාන්‍යයෙන් වටයකින්, කස පහරවල්වලට සහ අවසන් කුසලතාවකට. සාමාන්‍යයෙන් අවසාන කුසලතාව යනු සමත් වීමේ දුෂ්කරම කුසලතාවයි. ඉහළම මට්ටමේ දී, ජිම්නාස්ටික් ක්රීඩකයින් සංක්රාන්ති කුසලතා ඉටු කරයි. මේවා කස පහරවල් නොවන නමුත් ද්විත්ව හෝ ත්‍රිත්ව සෝමර්සෝල්ට් (සාමාන්‍යයෙන් ධාවනය අවසානයේ තරඟ කරයි), නමුත් දැන් කසයකින් හෝ ෆ්ලික් එකකින් පෙර සහ පසුව සම්බන්ධ කරන ලද ධාවන මධ්‍යයේ තරඟ කරයි.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! scope=&quot;col&quot; |දක්ෂතාවය
! scope=&quot;col&quot; |පැහැදිලි කිරීම
|-
! scope=&quot;row&quot; |වටය
|තිරස් වේගය සිරස් වේගයක් බවට පත් කිරීමට සෑම වර්ගයකම ජිම්නාස්ටික් වල දක්නට ලැබෙන පොදු ප්‍රවේශ කුසලතාවකි. රවුන්ඩ්-ඕෆ් එකක් සාමාන්‍යයෙන් බැක්ෆ්ලිප් / බැක් ට්විස්ට්, හෝ බැක් හෑන්ඩ්ස්ප්‍රින්ග් වැනි පසුපස පෙරලීමේ කුසලතාවයක් සමඟ සම්බන්ධ වේ.
|-
! scope=&quot;row&quot; |ඉවත් කරන්න
|නිපුණත්වය දිනචරියාවක් අවසානයේ තරඟ කරන ලදී, මෙය ද්විත්ව/ත්‍රිත්ව සමර්සෝල්ට් එකක්, දඟලන සමර්සෝල්ට් එකක් හෝ සංයෝජන සමර්සෝල්ට් එකක් වේ.
|-
! scope=&quot;row&quot; |පිටුපස අත් වසන්තය
|ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකු පාදවල සිට අත් දෙක දක්වා නැවතත් පසුපසට චලනය වන දිගු සෝමර්සෝල්ට් එකක්.
|-
! scope=&quot;row&quot; |කස පහර
|අත් නොමැතිව සිදු කරන ලද දිගු, පහත් සහ වේගවත් සමර්සෝල්ට්. මෙම පියවර කඩා වැටීමට සහ විනයෙහි වෙළඳ ලකුණට සුවිශේෂී වේ.
|-
! scope=&quot;row&quot; |ද්විත්ව සමර්සෝල්ට්
|ටම්බලර් වාතයට දියත් කරන අතර ඔවුන්ගේ පාදවලට ගොඩ බැසීමට පෙර සිරස් අතට දෙවරක් භ්‍රමණය වේ. මෙම කුසලතාව ටක්, පයික් හෝ සෘජු ස්ථානයක සිදු කරනු ලැබේ.
|-
! scope=&quot;row&quot; |ත්රිත්ව සමර්සෝල්ට්
|ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයා වාතයට දියත් කරන අතර ඔවුන්ගේ පාද මත ගොඩබෑමට පෙර සිරස් අතට තුන් වතාවක් භ්‍රමණය වේ. මෙම කුසලතාව ටක් හෝ පයික් ඉරියව්වෙන් සිදු කරන අතර තවමත් සෘජු ස්ථානයේ තරඟ කර නොමැත
|-
! scope=&quot;row&quot; |සමර්සෝල්ට් ඇඹරීම
|ටම්බලර් තිරස් අතට භ්‍රමණය වන තනි සෝමර්සෝල්ට් එකක්. මෙය තනි &quot;සම්පූර්ණ&quot; කරකැවිල්ලක්, ද්විත්ව කරකැවිල්ලක් හෝ ත්‍රිත්ව විකෘතියක් ලෙස කළ හැකිය.
|-
! scope=&quot;row&quot; |සමර්සෝල්ට් සංයෝජනය
|ද්විත්ව/ත්‍රිත්ව සහ කරකැවීමේ කුසලතාවන්ගේ එකතුවක් වන සමර්සෝල්ට් එකක්. නිදසුනක් ලෙස, ද්විත්ව ඇඹරුම් ද්විත්ව කෙළින්ම, ජිම්නාස්ටික් ගොඩබෑමට පෙර සිරස් අතට දෙවරක් සහ තිරස් අතට දෙවරක් භ්රමණය වේ. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් පළමු භ්‍රමණයේදී සම්පූර්ණ කරකැවිල්ලක් සහිත පයික් ඉරියව්වක සිරස් අතට තුන් වරක් භ්‍රමණය වන ත්‍රිත්ව පයික් වල සම්පූර්ණ සමර්සෝල්ට් සංයෝජන සිදු කරන ලද දුෂ්කරම සංකලනය වනු ඇත. හෝ &quot;මිලර්&quot;, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකු තිරස් අතට හතර වතාවක් සහ සිරස් අතට දෙවරක් භ්‍රමණය වේ.
|-
! scope=&quot;row&quot; |සංක්රාන්ති කුසලතා
|ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකු ඔවුන්ගේ ධාවන මධ්‍යයේ ද්විත්ව සමර්සෝල්ට් හෝ සංයෝජන සමර්සෝල්ට් එකක් සිදු කරන අතර එය අවසාන කුසලතාවක් ලෙස කිරීමට ප්‍රතිවිරුද්ධව සිදු කරන්නේ මෙහිදීය. ත්‍රිත්ව සිරස් භ්‍රමණයක් ඇතුළත් ත්‍රිත්ව සමර්සෝල්ට් හෝ සංයෝජන සමර්සෝල්ට් තවමත් සම්පූර්ණ කර නොමැත.
|}
තරගය සුදුසුකම් ලැබීමේ වටයකින් සහ අවසන් වටයකින් සමන්විත වේ. ටම්බ්ලිං හි විවිධ වර්ග දෙකක් තිබේ, තනි පුද්ගල සහ කණ්ඩායම. කණ්ඩායම් ඉසව්වේදී හතර දෙනෙකුගෙන් යුත් කණ්ඩායමකින් ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් තිදෙනෙකු එක් ලකුණ බැගින් තරඟ කරන අතර, එක් ලකුණක් අසාර්ථක වුවහොත් කණ්ඩායමේ අවසන් සාමාජිකයාට ගණන් කෙරෙන ඉහළම ලකුණු තුන සමඟ තරඟ කිරීමට අවසර ලැබේ. තනි ඉසව්වේ සුදුසුකම් වලදී, තරඟකරු ලකුණු දෙකකින් තරඟ කරනු ඇත, එකක් කෙළින්ම සමත්වීම (ද්විත්ව සහ ත්‍රිත්ව සමර්සෝල්ට් ඇතුළුව) සහ කරකැවීමේ සාමාර්ථයක් (සම්පූර්ණ කරකැවීමේ කස සහ සම්පූර්ණ ඇඹරුම් ද්විත්ව කෙළින්ම 'සම්පූර්ණ පිටුපස' වැනි සංයෝජන කුසලතා ඇතුළුව). තනි පුද්ගල ඉසව්වේ අවසන් තරගයේදී, තරඟකරුවා ඇඹරෙන හෝ කෙළින් විය හැකි විවිධ ධාවන දෙකක් තරඟ කළ යුතුය, නමුත් එක් එක් ධාවනය සාමාන්‍යයෙන් වර්ග දෙකම භාවිතා කරයි (සංක්‍රාන්ති කුසලතා භාවිතා කරමින්).

=== ඇක්‍රොබැටික් ජිම්නාස්ටික් ===
[[ගොනුව:Acro-tcd.JPG|thumb|දක්ෂතාවයක් දක්වන ඇක්‍රොබැටික් කාන්තා යුගලය]]
{{ප්‍රධාන ලිපිය|ඇක්‍රොබැටික් ජිම්නාස්ටික්}}
ඇක්‍රොබැටික් ජිම්නාස්ටික් (කලින් ක්‍රීඩා ඇක්‍රොබැටික්ස්), බොහෝ විට ක්‍රීඩාවට සම්බන්ධ නම්, ඇක්‍රොබැටික් ක්‍රීඩා හෝ සරලව ක්‍රීඩා ඇක්‍රෝ ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ, එය පිරිමි සහ ගැහැණු යන දෙඅංශයෙන්ම කණ්ඩායම් ජිම්නාස්ටික් විනයකි. දෙකේ, තුනේ සහ හතරේ කණ්ඩායම්වල ඇක්‍රොබැට් ඔවුන්ගේ සහකරුවන්ගේ හිස්, අත් සහ පාද සමඟ චර්යාවන් සිදු කරයි. ඔවුන් රෙගුලාසි වලට යටත්ව (උදා: පද රචනයක් නැත), ඔවුන්ගේම සංගීතය තෝරා ගත හැකිය.

ජාත්‍යන්තර වයස් කාණ්ඩ හතරක් ඇත: 11-16, 12-18, 13-19, සහ ජ්‍යෙෂ්ඨ (15+), ඒවා [[Acrobatic Gymnastics World Championships|ලෝක ශූරතා]] සහ [[යුරෝපීය ඇක්‍රොබැටික් ශූරතා|යුරෝපීය ශූරතා]] සහ [[ලෝක ක්රීඩා|ලෝක ක්‍රීඩා]] ඇතුළු ලොව පුරා වෙනත් බොහෝ ඉසව්වල භාවිතා වේ.

සියලුම මට්ටම් සමතුලිතතාවයක් සහ ගතික චර්යාවක් අවශ්ය වේ; 12-18, 13-19, සහ ජ්‍යෙෂ්ඨයින් ද අවසාන (ඒකාබද්ධ) චර්යාවක් ඉටු කිරීමට අවශ්‍ය වේ.

දැනට, ඇක්‍රොබැටික් ජිම්නාස්ටික් ලකුණු කනිෂ්ඨයන් සඳහා 30.00 න් ලකුණු කර ඇති අතර, දුෂ්කරතා මත පදනම්ව ජ්‍යෙෂ්ඨ FIG මට්ටමින් ඉහළ විය හැක:

* දුෂ්කරතාව - විවෘත ලකුණු, එනම් අභ්‍යාසයක සාර්ථකව සිදු කරන ලද මූලද්‍රව්‍යවල දුෂ්කරතා අගයන් (දුෂ්කරතා වගු වලින් අගය කරන ලද) 100 න් බෙදනු ලැබේ. ජ්යෙෂ්ඨ තරඟවලදී මෙම ලකුණු අසීමිත වේ.
* ක්රියාත්මක කිරීම - විනිසුරුවන් තාක්ෂණික කාර්ය සාධනය සඳහා 10.00 න් ලකුණු ලබා දෙයි (කුසලතා කෙතරම් හොඳින් ක්රියාත්මක වේ), පසුව එහි වැදගත්කම අවධාරණය කිරීම සඳහා එය දෙගුණ කරයි.
* කලාත්මක - විනිශ්චයකරුවන් කලාත්මක බව සඳහා 10.00 න් ලකුණු ලබා දෙයි (දිනචරියාවේ සමස්ත කාර්ය සාධනය, එනම් නර්තන රචනය).

තරඟකාරී ඉසව් කාණ්ඩ පහක් ඇත:

* කාන්තා යුගල
* මිශ්ර යුගල
* පිරිමි යුගල
* කාන්තා කණ්ඩායම් (3-කාන්තා)
* පිරිමි කණ්ඩායම් (4-පිරිමි)

ලෝක ශූරතා තරඟාවලිය 1974 සිට පවත්වනු ලැබේ.

=== ඇරෝබික් ජිම්නාස්ටික් ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|ඇරෝබික් ජිම්නාස්ටික්}}
[[File:5._Islamic_Solidarity_Games_2021_Konya_Gymnastics_Aerobic_Mixed_pair_20220814_1.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:5._Islamic_Solidarity_Games_2021_Konya_Gymnastics_Aerobic_Mixed_pair_20220814_1.jpg|thumb|ඇරෝබික් ජිම්නාස්ටික් කරන මිශ්‍ර යුගලයක්]]
ඇරෝබික් ජිම්නාස්ටික් (විධිමත් ලෙස ක්‍රීඩා ඇරෝබික්ස්) යනු පුද්ගලයන්, යුගල, ත්‍රිත්වය, පුද්ගලයන් 5 දෙනෙකු සහිත කණ්ඩායම්, සහ aerobic dance සහ aerobic step(8 දෙනෙකු) විසින් චර්යාවන් ඉටු කිරීමයි. ඇක්‍රොබැටික් හෝ සමතුලිත කුසලතාවලට වඩා ශක්තිය, නම්‍යශීලී බව සහ වායු යෝග්‍යතාවය අවධාරණය කෙරේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=FIG Executive Committee |title=FIG: 2017–2020 Code of Points Aerobic Gymnastics |url=http://www.fig-gymnastics.com/publicdir/rules/files/aer/AER_CoP_2017-2020-e_January_2017.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170329084739/http://www.fig-gymnastics.com/publicdir/rules/files/aer/AER_CoP_2017-2020-e_January_2017.pdf |archive-date=March 29, 2017 |access-date=November 20, 2019 |website=FIG}}&lt;/ref&gt; 7x7m තට්ටුවක සිටින සියලුම පුද්ගලයින් සඳහා මෙන්ම 12-14 සහ 15-17 ත්‍රිත්වයන් සහ මිශ්‍ර යුගල සඳහා ක්‍රියා පටිපාටි සිදු කරනු ලැබේ. 2009 සිට, සියලුම ජ්‍යෙෂ්ඨ ත්‍රිත්වය සහ මිශ්‍ර යුගල විශාල තට්ටුවේ (මීටර් 10x10) සිටීම අවශ්‍ය විය, සියලුම කණ්ඩායම් ද මෙම මහලේ රඟ දක්වයි. සහභාගිවන්නාගේ වයස සහ සාමාන්‍ය කාණ්ඩය අනුව සාමාන්‍යයෙන් චර්යාවන් තත්පර 60-90ක් පවතී. ලෝක ශූරතා තරඟාවලිය 1995 සිට පවත්වනු ලැබේ.

සිදුවීම් සමන්විත වන්නේ:

* තනි තනි කාන්තාවන්
* තනි පිරිමි
* මිශ්ර යුගල
* ත්‍රිත්වය
* කණ්ඩායම්
* නර්තනය
* පියවර

=== පාකෝර් ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|පාකෝර්}}
2018 ජනවාරි 28 වන දින, ෆ්‍රී රනින් ලෙසද හැඳින්වෙන පාකෝර්හට FIG ක්‍රීඩාවක් ලෙස සංවර්ධනය කිරීම ආරම්භ කිරීමට අවසර දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Parkour |url=http://www.fig-gymnastics.com/site/page/view?id=933 |website=We Are Gymnastics FIG GYMNASTICS.COM |publisher=FIG/International Gymnastics Federations}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Parkour Rules |url=http://www.fig-gymnastics.com/site/rules/disciplines/pk |access-date=February 5, 2018 |website=We Are Gymnastics FIG GYMNASTICS.COM |publisher=FIG}}&lt;/ref&gt; 2018 සිට ලෝක කුසලාන තරඟ පැවැත්වීමට FIG සැලසුම් කරමින් සිටියේය.පළමු Parkour ලෝක ශූරතාවලිය 2020 සඳහා සැලසුම් කරන ලද නමුත්, [[කොවිඩ්-19 ව්‍යාප්ත වසංගතය|COVID-19 වසංගතය]]&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Main decisions from the 18th FIG Council in Istanbul |url=http://www.gymnastics.sport/site/news/displaynews.php?idNews=2057 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714081823/http://www.gymnastics.sport/site/news/displaynews.php?idNews=2057 |archive-date=14 July 2018 |access-date=7 August 2024 |website=[[International Gymnastics Federation]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |date=23 August 2019 |title=Hiroshima to host 1st FIG Parkour World Championships in 2020 |url=https://www.gymnastics.sport/site/news/displaynews.php?idNews=2586 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220110132005/https://www.gymnastics.sport/site/news/displaynews.php?idNews=2837 |archive-date=10 January 2022 |access-date=7 August 2024 |website=[[International Gymnastics Federation]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=First FIG Parkour World Championships postponed |url=https://www.gymnastics.sport/site/news/displaynews.php?urlNews=2837 |access-date=2024-08-07 |website=www.gymnastics.sport}}&lt;/ref&gt; හේතුවෙන් ප්‍රමාද වූ අතර ඒ වෙනුවට ජපානයේ ටෝකියෝ හි 2022 ඔක්තෝබර් 15 සිට 16 දක්වා පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Parkour {{!}} World Championships {{!}} Tokyo |url=https://olympics.com/en/sport-events/2022-fig-parkour-world-championships-tokyo |access-date=7 August 2024 |website=olympics.com}}&lt;/ref&gt;

සිදුවීම් සමන්විත වන්නේ:

* ස්පීඩ්රන්
* නිදහස් විලාසිතා

== වෙනත් විෂයයන් ==
පහත සඳහන් විෂයයන් දැනට [[ජාත්‍යන්තර ජිම්නාස්ටික් සම්මේලනය]] විසින් පිළිගෙන නොමැත.

=== සෞන්දර්යාත්මක කණ්ඩායම් ජිම්නාස්ටික් ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|සෞන්දර්යාත්මක කණ්ඩායම් ජිම්නාස්ටික්}}
[[File:Команда_Grand_з_естетичної_групової_гімнастики.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0_Grand_%D0%B7_%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%87%D0%BD%D0%BE%D1%97_%D0%B3%D1%80%D1%83%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%97_%D0%B3%D1%96%D0%BC%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B8.jpg|thumb|සෞන්දර්යාත්මක කණ්ඩායම් ජිම්නාස්ටික් කණ්ඩායමක් දින චර්යාවක් ඉටු කරයි]]
සෞන්දර්යාත්මක කණ්ඩායම් ජිම්නාස්ටික් (AGG) ෆින්ලන්ත &quot;naisvoimistelu&quot; වෙතින් වර්ධනය විය. එය රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් වලින් වෙනස් වන්නේ ශරීරයේ චලනය විශාල හා අඛණ්ඩව සහ කණ්ඩායම් විශාල වන බැවිනි. රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් හා සසඳන විට ජාත්‍යන්තර AGG තරඟ වලදී ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් උපකරණ භාවිතා නොකරයි, එහිදී බෝල, රිබන්, හූප් සහ ක්ලබ් බිම ප්‍රදේශයේ භාවිතා කරයි. ක්‍රීඩාවට නම්‍යශීලී බව, සමතුලිතතාවය, වේගය, ශක්තිය, සම්බන්ධීකරණය සහ රිද්මයේ හැඟීම වැනි භෞතික ගුණාංග අවශ්‍ය වන අතර එහිදී ශරීරයේ චලනයන් ප්‍රවාහය, ප්‍රකාශනය සහ සෞන්දර්යාත්මක ආකර්ෂණය හරහා අවධාරණය කෙරේ. හොඳ කාර්ය සාධනයක් ඒකාකාරී බව සහ සමකාලීන බව මගින් සංලක්ෂිත වේ. තරඟ වැඩසටහන ශරීර තරංග, පැද්දීම්, සමතුලිතතා, හැරීම්, පැනීම් සහ පිම්ම, නැටුම් පියවර සහ එසවීම් වැනි බහුකාර්ය සහ විවිධ ශරීර චලනයන්ගෙන් සමන්විත වේ. සෞන්දර්යාත්මක කණ්ඩායම් ජිම්නාස්ටික් ජාත්‍යන්තර සම්මේලනය (IFAGG) 2003 දී පිහිටුවන ලදී. &lt;ref name=&quot;Lajiesittely&quot;&gt;[http://www.voimistelu.fi/voimistelutoiminta/lajit/joukkuevoimistelu/lajiesittely/ Lajiesittely] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140621192730/http://www.voimistelu.fi/voimistelutoiminta/lajit/joukkuevoimistelu/lajiesittely/|date=June 21, 2014}}, Suomen Voimisteluliitto.&lt;/ref&gt; පළමු සෞන්දර්ය සමූහ ජිම්නාස්ටික් ලෝක ශූරතාවලිය 2000 දී පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=World Championships {{!}} IFAGG |url=http://www.ifagg.com/competition/world-championships/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200819075838/http://www.ifagg.com/competition/world-championships/ |archive-date=August 19, 2020 |access-date=October 7, 2019 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== TeamGym ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|TeamGym}}
[[File:2016-EM_Maribor_Oeft_Team_Team_Turnen_Herren_mit_TS_Wolfurt_in_Aktion.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:2016-EM_Maribor_Oeft_Team_Team_Turnen_Herren_mit_TS_Wolfurt_in_Aktion.jpg|thumb|බිම මත TeamGym ප්‍රසංගයක්]]
TeamGym යනු [[ජිම්නාස්ටික් යුරෝපීය සංගමය|යුරෝපීය ජිම්නාස්ටික් සංගමය]] විසින් නිර්මාණය කරන ලද තරඟ ආකාරයකි, එය මුලින් EuroTeam ලෙස නම් කරන ලදී. පළමු නිල තරගය 1996 දී ෆින්ලන්තයේ පැවැත්විණි. TeamGym ඉසව් කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ: කාන්තා, පිරිමි සහ මිශ්‍ර කණ්ඩායම්. ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් විවිධ විෂයයන් තුනකින් තරඟ කරයි: බිම, ටම්බල් සහ ට්‍රම්ප්. කාර්ය සාධනය සඳහා පොදු වන්නේ ඵලදායි කණ්ඩායම් ක්‍රියාකාරිත්වය, මූලද්‍රව්‍යවල හොඳ තාක්‍ෂණය සහ දර්ශනීය ඇක්‍රොබැටික් කුසලතා ය.&lt;ref&gt;[http://www.british-gymnastics.org/gymnasts/disciplines/teamgym TeamGym] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140226131134/http://www.british-gymnastics.org/gymnasts/disciplines/teamgym |date=2014-02-26 }}, British Gymnastics&lt;/ref&gt; ලෝක ශූරතාවලියක් නැත කෙසේ වෙතත් 2010 සිට යුරෝපීය ශූරතාවලියක් පවත්වා ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=UEG Gymnastics |url=https://www.ueg.org/ |access-date=October 7, 2019 |website=UEG Gymnastics |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== රෝද ජිම්නාස්ටික් ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|රෝද ජිම්නාස්ටික්}}
[[File:ラートの跳躍.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:%E3%83%A9%E3%83%BC%E3%83%88%E3%81%AE%E8%B7%B3%E8%BA%8D.jpg|thumb|ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙක් සුරක්ෂිතාගාරයේ රෝදය ඉවත් කරයි]]
රෝද ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් රොන්රාඩ්, ජිම්නාස්ටික් රෝදය, ව්‍යායාම් රෝදය හෝ ජර්මානු රෝදය ලෙස හඳුන්වන විශාල රෝදයක [[ශාරීරික ව්‍යායාම|ව්‍යායාම]] කරයි, ආරම්භයේ දී ayro wheel, aero wheel සහ Rhon rod ලෙසද හැඳින්වේ.

ව්‍යායාමයේ ප්‍රධාන කාණ්ඩ හතරක් ඇත: සරල රේඛාව, සර්පිලාකාර, සුරක්ෂිතාගාරය සහ සයිර් රෝදය. පළමු ලෝක ශූරතාවලිය 1995 දී පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Wheel Gymnastics - rene-heftis Webseite! |url=https://www.wheel-gymnastics-wc-2018.com/english/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212083200/https://www.wheel-gymnastics-wc-2018.com/english/ |archive-date=February 12, 2018 |access-date=February 11, 2018}}&lt;/ref&gt;

=== මල්ලඛඹ ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|මල්ලඛඹ}}
[[File:Mallakhamb_gymnast_(13288825264).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mallakhamb_gymnast_(13288825264).jpg|thumb|150x150පික්|ලණු මල්ලඛඹ]]
එක්සත් ජනපදයේ, කනිෂ්ඨ ඔලිම්පික් (JO) වැඩසටහන ලෙස හැඳින්වෙන කාන්තාවන් සඳහා ජිම්නාස්ටික් මට්ටම් 1 ට ආරම්භ වී 10 දක්වා යයි. මට්ටම් වර්ග දෙක අනිවාර්ය (මට්ටම් 1-5) සහ විකල්ප (6-10 මට්ටම්) වේ. සෑම මට්ටමක්ම (1-10) දුෂ්කරතා මට්ටමින් මට්ටමට නැඟී එන තමන්ගේම අද්විතීය නීති මාලාවක් ඇත. එලයිට් 10 අනුගමනය කළ හැකි අතර සාමාන්‍යයෙන් ඔලිම්පික් මට්ටම ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=USA Gymnastics women Junior Olympic Program Overview |url=https://usagym.org/pages/women/pages/overview_jo.html |access-date=March 9, 2019 |website=USA Gymnastics}}&lt;/ref&gt; පිරිමි ජිම්නාස්ටික් හෝ කනිෂ්ඨ ඔලිම්පික් වැඩසටහන ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ට සහ පුහුණුකරුවන්ට සහභාගී වීමට හෝ තරඟ කිරීමට අවස්ථා නිර්මාණය කරමින් වයස් කාණ්ඩ කිහිපයක් සමඟ පුහුණු මට්ටම් දහයකින් හෝ තරඟ වලින් සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=USA Gymnastics/Men's Jr Olympic Program Overview |url=https://usagym.org/pages/men/pages/overview_joprogram.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330210317/https://usagym.org/pages/men/pages/overview_joprogram.html |archive-date=March 30, 2023 |access-date=March 9, 2019 |website=USA Gymnastics}}&lt;/ref&gt;

2015 සිට, කැනඩාව පළාත් සහ ප්‍රදේශ වල භාවිතය සඳහා කාන්තා JO වැඩසටහන, සමහර වෙනස් කිරීම් සමඟ සම්මත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Junior Olympic (JO) Competitive Program {{!}} Gymnastics Canada |url=http://www.gymcan.org/disciplines/womens-artistic-gymnastics/technical-information/jo-program |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025104906/http://gymcan.org/disciplines/womens-artistic-gymnastics/technical-information/jo-program |archive-date=2021-10-25 |access-date=2021-05-08 |website=www.gymcan.org}}&lt;/ref&gt;

== තරඟකාරී නොවන ජිම්නාස්ටික් ==
සාමාන්‍ය ජිම්නාස්ටික්, &quot;සියල්ලන් සඳහා ජිම්නාස්ටික්&quot; ලෙසද හැඳින්වේ, සියලුම වයස්වල සහ හැකියාවන් ඇති පුද්ගලයින්ට ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් 6 සිට 150 දක්වා වූ කාර්ය සාධන කණ්ඩායම්වලට සහභාගී වීමට හැකියාව ලබා දේ. ඔවුන්ට සමමුහුර්ත, නර්තන චර්යාවන් ඉටු කළ හැකිය. කණ්ඩායම් ස්ත්‍රී පුරුෂ දෙපාර්ශවයෙන්ම සමන්විත විය හැකි අතර වයස් කාණ්ඩවලට වෙන් කරනු ලැබේ. විශාලතම සාමාන්‍ය ජිම්නාස්ටික් ප්‍රදර්ශනය වන්නේ 1939 දී ප්‍රථම වරට පවත්වන ලද quadrennial [[ලෝක Gymnaestrada|World Gymnaestrada]] ය. 1984 දී FIG (ජාත්‍යන්තර ජිම්නාස්ටික් සම්මේලනය) විසින් ක්‍රීඩා වැඩසටහනක් ලෙස ප්‍රථමයෙන් සැමට ජිම්නාස්ටික් නිල වශයෙන් පිළිගනු ලැබූ අතර, පසුව ලොව පුරා සිටින ජාතික ජිම්නාස්ටික් සම්මේලන විසින් දැන් මිලියන 30 ක සහභාගීවන්නන් විසින් පිළිගනු ලැබීය. තරඟකාරී නොවන ජිම්නාස්ටික් එහි සෞඛ්ය ප්රතිලාභ සඳහා ප්රයෝජනවත් ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Gymnastics For All History |url=https://www.fig-gymnastics.com/site/pages/disciplines/hist-gfa.php |website=FIG}}&lt;/ref&gt;

== මට්ටම ==
{{expand section|date=ඔක්තෝබර් 2024}}{{ප්‍රධාන ලිපිය|මට්ටම}}
එක්සත් ජනපදයේ, කනිෂ්ඨ ඔලිම්පික් (JO) වැඩසටහන ලෙස හැඳින්වෙන කාන්තාවන් සඳහා ජිම්නාස්ටික් මට්ටම් 1 ට ආරම්භ වී 10 දක්වා යයි. මට්ටම් වර්ග දෙක අනිවාර්ය (මට්ටම් 1-5) සහ විකල්ප (6-10 මට්ටම්) වේ. සෑම මට්ටමක්ම (1-10) දුෂ්කරතා මට්ටමින් මට්ටමට නැඟී එන තමන්ගේම අද්විතීය නීති මාලාවක් ඇත. එලයිට් 10 අනුගමනය කළ හැකි අතර සාමාන්‍යයෙන් ඔලිම්පික් මට්ටම ලෙස සැලකේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=USA Gymnastics women Junior Olympic Program Overview |url=https://usagym.org/pages/women/pages/overview_jo.html |access-date=March 9, 2019 |website=USA Gymnastics}}&lt;/ref&gt; පිරිමි ජිම්නාස්ටික් හෝ කනිෂ්ඨ ඔලිම්පික් වැඩසටහන ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන්ට සහ පුහුණුකරුවන්ට සහභාගී වීමට හෝ තරඟ කිරීමට අවස්ථා නිර්මාණය කරමින් වයස් කාණ්ඩ කිහිපයක් සමඟ පුහුණු මට්ටම් දහයකින් හෝ තරඟ වලින් සමන්විත වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=USA Gymnastics/Men's Jr Olympic Program Overview |url=https://usagym.org/pages/men/pages/overview_joprogram.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230330210317/https://usagym.org/pages/men/pages/overview_joprogram.html |archive-date=March 30, 2023 |access-date=March 9, 2019 |website=USA Gymnastics}}&lt;/ref&gt;

2015 සිට, කැනඩාව පළාත් සහ ප්‍රදේශ වල භාවිතය සඳහා කාන්තා JO වැඩසටහන, සමහර වෙනස් කිරීම් සමඟ සම්මත කර ඇත.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Junior Olympic (JO) Competitive Program {{!}} Gymnastics Canada |url=http://www.gymcan.org/disciplines/womens-artistic-gymnastics/technical-information/jo-program |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20211025104906/http://gymcan.org/disciplines/womens-artistic-gymnastics/technical-information/jo-program |archive-date=2021-10-25 |access-date=2021-05-08 |website=www.gymcan.org}}&lt;/ref&gt;

== ලකුණු කිරීම (ලකුණු කේතය) ==
{{ප්‍රධාන ලිපිය|ලකුණු කේතය (කලාත්මක ජිම්නාස්ටික්)|l1 = ලකුණු කේතය}}
අවසාන ලකුණු ලබා දීම සඳහා D සහ E ලකුණු එකතු කිරීමෙන් ලකුණු ලබා ගැනීමේ වත්මන් ක්‍රමය 2006 සිට ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=USA Gymnastics {{!}} FIG Elite/International Scoring |url=https://usagym.org/pages/events/pages/fig_scoring.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804233120/https://usagym.org/pages/events/pages/fig_scoring.html |archive-date=August 4, 2016 |access-date=August 23, 2019 |website=usagym.org}}&lt;/ref&gt; වත්මන් ක්‍රමය &quot;විවෘත-අවසාන&quot; ලකුණු කිරීම ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ D-ලකුණට න්‍යායික සීමාවක් (ප්‍රායෝගික සීමාවක් ඇතත්) නොමැති නිසාත් එම නිසා දිනචරියාවක් සඳහා ලබා ගත හැකි මුළු ලකුණු සංඛ්‍යාවයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=normile |first=dwight |title=It's Time to Really Make the Code of Points Open-Ended |url=http://www.intlgymnast.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4181:its-time-to-really-make-the-code-of-points-open-ended&amp;catid=8:stretching-out&amp;Itemid=130 |access-date=August 23, 2019 |website=International Gymnast Magazine Online |language=en-gb}}&lt;/ref&gt; 2006 ට පෙර, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකුගේ අවසාන ලකුණු දින චර්යාවක් සඳහා හැකි උපරිම 10කින් අඩු කරනු ලැබේ.

අවසාන ලකුණු ලබා දීම සඳහා D සහ E ලකුණු එකතු කිරීමෙන් දැනට පවතින ලකුණු ක්‍රමය 2006 සිට ක්‍රියාත්මක වේ.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=USA Gymnastics {{!}} FIG Elite/International Scoring |url=https://usagym.org/pages/events/pages/fig_scoring.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160804233120/https://usagym.org/pages/events/pages/fig_scoring.html |archive-date=August 4, 2016 |access-date=August 23, 2019 |website=usagym.org}}&lt;/ref&gt; වත්මන් ක්‍රමය &quot;විවෘත-අවසාන&quot; ලකුණු කිරීම ලෙස හඳුන්වනු ලබන්නේ D-ලකුණට න්‍යායික සීමාවක් (ප්‍රායෝගික සීමාවක් ඇතත්) නොමැති නිසාත් එම නිසා දිනචරියාවක් සඳහා ලබා ගත හැකි මුළු ලකුණු සංඛ්‍යාවයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |last=normile |first=dwight |title=It's Time to Really Make the Code of Points Open-Ended |url=http://www.intlgymnast.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=4181:its-time-to-really-make-the-code-of-points-open-ended&amp;catid=8:stretching-out&amp;Itemid=130 |access-date=August 23, 2019 |website=International Gymnast Magazine Online |language=en-gb}}&lt;/ref&gt; 2006 ට පෙර, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයෙකුගේ අවසාන ලකුණු දිනචරියාවක් සඳහා හැකි උපරිම 10කින් අඩු කරනු ලැබේ.

ලකුණු සංග්‍රහයක් හෝ දිනචරියාවක දුෂ්කරතා සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ මාර්ගෝපදේශයන් එක් එක් චතුරශ්‍රය සඳහා මඳක් සංශෝධනය කෙරේ, නැතහොත් ඔලිම්පික් ක්‍රීඩා වර්ෂයෙන් අවසන් වන වසර හතරක කාලය.

=== ගොඩබෑම ===
පෙරළෙන පාස් එකකදී, ගොඩබෑමේදී, ගොඩබෑම අවසන් අදියරයි, ගුවන්ගත වීම සහ පියාසර කිරීමෙන් පසු&lt;ref name=&quot;Marinsek, M. 2010&quot;&gt;Marinsek, M. (2010). basic lending. 59–67.&lt;/ref&gt; මෙය තරඟකාරී ලකුණු, සාමාන්‍ය කාර්ය සාධනය සහ තුවාල සිදුවීම සම්බන්ධයෙන් තීරණාත්මක කුසලතාවකි. බලපෑම අතරතුර ශක්තිය විසුරුවා හැරීමේ අවශ්‍ය විශාලත්වය නොමැතිව, පැනීමේදී තුවාල වීමේ අවදානම වැඩිවේ. මෙම තුවාල සාමාන්‍යයෙන් සිදුවන්නේ කාටිලේජ තුවාල, බන්ධන ඉරීම සහ අස්ථි තැලීම් / කැඩීම් වැනි පහළ අන්තවල ය.&lt;ref&gt;Yeow, C., Lee, P., &amp; Goh, J. (2009). Effect of landing height on frontal plane kinematics, kinetics, and energy dissipation at lower extremity joints. Journal of Biomechanics, 1967–1973.&lt;/ref&gt; එවැනි තුවාල වළක්වා ගැනීමට සහ ඉහළ කාර්ය සාධන ලකුණු ලබා ගැනීම සඳහා, ජිම්නාස්ටික් විසින් නිසි තාක්ෂණය භාවිතා කළ යුතුය. &quot;පසුකාලීන බිම් සම්බන්ධතා හෝ බලපෑම් ගොඩබෑමේ අදියර ආරක්ෂිත, සෞන්දර්යාත්මක සහ හොඳින් ක්‍රියාත්මක කරන ලද ද්විත්ව පාද ගොඩබෑමක් භාවිතයෙන් සාක්ෂාත් කරගත යුතුය.&quot;&lt;ref&gt;Gittoes, M. J., &amp; Irin, G. (2012). Biomechanical approaches to understanding the potentially injurious demands of gymnastic-style impact landings. Sports Medicine A Rehabilitation Therapy Technology, 1–9.&lt;/ref&gt; ජිම්නාස්ටික් වල සාර්ථක ගොඩබෑමක් මෘදු ලෙස වර්ගීකරණය කර ඇත, එයින් අදහස් වන්නේ දණහිස සහ උකුල් සන්ධි අංශක 63 ට වඩා වැඩි නම්‍යශීලී මට්ටමක පවතින බවයි.&lt;ref name=&quot;Marinsek, M. 2010&quot; /&gt;

ඉහළ පියාසර අවධියක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ඉහළ සිරස් බිම් ප්‍රතික්‍රියා බලයක් ඇති වේ. සිරස් භූමි ප්‍රතික්‍රියා බලය (vGRF) යනු ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට ඔවුන්ගේ මාංශ පේශි බලයෙන් ජයගත යුතු බාහිර බලයක් වන අතර ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ගේ රේඛීය සහ කෝණික ගම්‍යතාවයට බලපායි. රේඛීය සහ කෝණික ගම්‍යතාවයට බලපාන තවත් වැදගත් විචල්‍යයක් වන්නේ ගොඩබෑමට ගතවන කාලයයි. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට ගොඩබෑම සිදු කිරීමට ගතවන කාලය වැඩි කිරීමෙන් බලපෑම් බලය අඩු කළ හැකිය. ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට උකුල, දණහිස සහ වළලුකර විස්තාරය වැඩි කිරීමෙන් මෙය සාක්ෂාත් කරගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;Marinsek, M. 20102&quot;&gt;Marinsek, M. (2010). basic lending. 59–67.&lt;/ref&gt;

== පැරණි උපකරණ සහ සිදුවීම් ==

=== කඹ නැගීම ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|කඹ නැගීම}}
සාමාන්‍යයෙන්, තරඟකරුවන් මීටර් 6ක් (මීටර් 6.1 = 20) නැග්ගා&amp;nbsp;එක්සත් ජනපදයේ අඩි) හෝ මීටර් 8 (මීටර් 7.6 = 25&amp;nbsp;එක්සත් ජනපදයේ අඩි), 38&amp;nbsp;මි.මී. විෂ්කම්භය (අඟල් 1.5) ස්වභාවික තන්තු කඹය වේගය සඳහා, බිම වාඩි වී සිටින ස්ථානයේ සිට ආරම්භ කර අත් සහ අත් පමණක් භාවිතා කරයි. &quot;ට්‍රයිඩේ&quot; වර්ගයක කකුල් වලට පයින් ගැසීම සාමාන්‍යයෙන් අවසර දී ඇත. බොහෝ ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට ස්ට්‍රැඩ්ල් හෝ පයික් ඉරියව්වෙන් මෙය කළ හැකි අතර, එය කකුල් වලින් ද කළ හැකි නමුත් කකුල් වලින් ජනනය වන උපකාර ඉවත් කරයි.

=== පියාසර වළලු ===
{{ප්‍රධාන ලිපිය|පියාසර වළලු}}
පියාසර වළලු යනු [[තවමත් නාද වේ|නිශ්චල වළලු]] හා සමාන සිදුවීමකි, නමුත් රංගන ශිල්පියා පැද්දීමේදී ප්‍රයෝග මාලාවක් ක්‍රියාත්මක කරයි. එය 1960 ගණන්වල මුල් භාගය දක්වා [[NCAA]] සහ [[ආධුනික මලල ක්‍රීඩා සංගමය|AAU]] විසින් අනුමත කරන ලද ජිම්නාස්ටික් ඉසව්වකි.

=== ක්ලබ් පැද්දීම ===
ක්ලබ් පැද්දීම, හෙවත් ඉන්දියානු සමාජ ශාලා, 1950 දශකය දක්වා පිරිමි කලාත්මක ජිම්නාස්ටික් ඉසව්වක් විය. එය කාන්තා සහ පිරිමි රිද්මයානුකූල ජිම්නාස්ටික් යන දෙඅංශයේම සමාජ ශාලා වලට සමාන වූ නමුත් ඉඩ ලබා දී ඇති විසි කිරීම් කිහිපයක් සමඟින් වඩා සරල විය. එය පුරුදු විය. එය 1904 සහ 1932 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලට ඇතුළත් විය

=== වෙනත් (පිරිමි කලාත්මක) ===

* 1896 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ කණ්ඩායම් තිරස් තීරුව සහ සමාන්තර තීරුව
* 1912 සහ 1920 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරඟවල කණ්ඩායම් නිදහස් සහ ස්වීඩන් පද්ධතිය
* 1904 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරඟාවලියේ ඒකාබද්ධ සහ ට්‍රයැතලෝන්
* 1924 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ පැති අශ්ව සුරක්ෂිතාගාරය
* 1932 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ පෙරළීම

=== වෙනත් (කාන්තා කලාත්මක) ===

* 1928, 1936 සහ 1948 ගිම්හාන ඔලිම්පික් උළෙලේ කණ්ඩායම් අභ්‍යාස
* 1938 ලෝක ශූරතා තරඟාවලියේ සමාන්තර බාර්
* 1952 සහ 1956 ගිම්හාන ඔලිම්පික් තරඟවල කණ්ඩායම් අතේ ගෙන යා හැකි උපකරණ

== සෞඛ්‍ය සහ ආරක්ෂාව ==
ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩාව ඉතාමත් භයානක ක්‍රීඩාවක් වන අතර, වයස අවුරුදු 11 සිට 18 දක්වා ගැහැණු ළමයින් තුළ ඉතා ඉහළ තුවාල අනුපාතයක් දක්නට ලැබේ&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bergeron|first=Michael F.|last2=Mountjoy|first2=Margo|last3=Armstrong|first3=Neil|last4=Chia|first4=Michael|last5=Côté|first5=Jean|last6=Emery|first6=Carolyn A.|last7=Faigenbaum|first7=Avery|last8=Hall|first8=Gary|last9=Kriemler|first9=Susi|date=July 2015|title=International Olympic Committee consensus statement on youth athletic development|url=http://bjsm.bmj.com/content/bjsports/49/13/843.full.pdf|url-status=live|journal=British Journal of Sports Medicine|volume=49|issue=13|pages=843–851|doi=10.1136/bjsports-2015-094962|issn=1473-0480|pmid=26084524|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311060902/http://bjsm.bmj.com/content/bjsports/49/13/843.full.pdf|archive-date=March 11, 2017|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; පසුගිය තරඟ වලදී අවසර දී ඇති සමහර ජිම්නාස්ටික් චලනයන් දැන් ආරක්ෂිත හේතූන් මත තහනම් කර ඇත.

=== ශාරීරික තුවාල ===
අනෙකුත් ක්‍රීඩා කරන ක්‍රීඩක ක්‍රීඩිකාවන් හා සසඳන විට, ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින් ළමුන් සහ තරුණ වැඩිහිටියන් අතර [[Early sports specialization|මුල් ක්‍රීඩා විශේෂීකරණය]] හේතුවෙන් [[Overuse injuries|අධික ලෙස භාවිතා කරන තුවාල]] සහ තුවාල ඇතිවීමේ සාමාන්‍ය අවදානමට වඩා වැඩි ය.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Feeley|first=Brian T.|last2=Agel|first2=Julie|last3=LaPrade|first3=Robert F.|date=January 2016|title=When Is It Too Early for Single Sport Specialization?|journal=The American Journal of Sports Medicine|volume=44|issue=1|pages=234–241|doi=10.1177/0363546515576899|issn=1552-3365|pmid=25825379}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Benjamin|first=Holly J.|last2=Engel|first2=Sean C.|last3=Chudzik|first3=Debra|date=September–October 2017|title=Wrist Pain in Gymnasts: A Review of Common Overuse Wrist Pathology in the Gymnastics Athlete|journal=Current Sports Medicine Reports|volume=16|issue=5|pages=322–329|doi=10.1249/JSR.0000000000000398|issn=1537-8918|pmid=28902754}}&lt;/ref&gt; ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට පාද සහ මැණික් කටුවෙහි තුවාල ඇතිවීමේ විශේෂ අවදානමක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Chéron|first=Charlène|last2=Le Scanff|first2=Christine|last3=Leboeuf-Yde|first3=Charlotte|date=2016|title=Association between sports type and overuse injuries of extremities in children and adolescents: a systematic review|journal=Chiropractic &amp; Manual Therapies|volume=24|pages=41|doi=10.1186/s12998-016-0122-y|pmc=5109679|pmid=27872744|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Wolf|first=Megan R.|last2=Avery|first2=Daniel|last3=Wolf|first3=Jennifer Moriatis|date=February 2017|title=Upper Extremity Injuries in Gymnasts|journal=Hand Clinics|volume=33|issue=1|pages=187–197|doi=10.1016/j.hcl.2016.08.010|issn=1558-1969|pmid=27886834}}&lt;/ref&gt; [[Strength training|ශක්තිය පුහුණු කිරීම]] තුවාල වළක්වා ගැනීමට උපකාරී වේ.

=== අපයෝජනය ===
චිත්තවේගීය හා ලිංගික අපයෝජනයන් ද වාර්තා වී ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Fisher|first=Leslee A.|last2=Anders|first2=Allison Daniel|date=2020-03-03|title=Engaging with Cultural Sport Psychology to Explore Systemic Sexual Exploitation in USA Gymnastics: A Call to Commitments|url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10413200.2018.1564944|journal=Journal of Applied Sport Psychology|language=en|volume=32|issue=2|pages=129–145|doi=10.1080/10413200.2018.1564944|issn=1041-3200}}&lt;/ref&gt;

=== උස ගැන සැලකිලිමත් වීීම ===
ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ට [[කෙටි උස|කෙටි උසක්]] ඇත, නමුත් ක්‍රීඩාව ඔවුන්ගේ වර්ධනයට බලපානු ඇතැයි සිතිය නොහැක.&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bergeron|first=Michael F.|last2=Mountjoy|first2=Margo|last3=Armstrong|first3=Neil|last4=Chia|first4=Michael|last5=Côté|first5=Jean|last6=Emery|first6=Carolyn A.|last7=Faigenbaum|first7=Avery|last8=Hall|first8=Gary|last9=Kriemler|first9=Susi|date=July 2015|title=International Olympic Committee consensus statement on youth athletic development|url=http://bjsm.bmj.com/content/bjsports/49/13/843.full.pdf|url-status=live|journal=British Journal of Sports Medicine|volume=49|issue=13|pages=843–851|doi=10.1136/bjsports-2015-094962|issn=1473-0480|pmid=26084524|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311060902/http://bjsm.bmj.com/content/bjsports/49/13/843.full.pdf|archive-date=March 11, 2017|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ගේ දෙමාපියන් ද සාමාන්‍යයට වඩා කෙටි අය වෙති.&lt;ref name=&quot;:02&quot; /&gt;

== මේකත් බලන්න ==
{{div col|colwidth=25em}}
* [[ඇක්‍රෝ නැටුම]]
* [[ඇක්‍රොබැටික්ස්]]
* [[චිර්ලීඩිං]]
* [[ජිම්නාස්ටික් පදවල පාරිභාෂික ශබ්ද මාලාව]]
* [[ජිම්නාසියම් (පුරාණ ග්‍රීසිය)]]
* [[ජාත්‍යන්තර ජිම්නාස්ටික් හෝල් ඔෆ් ෆේම්]]
* [[ඇක්‍රොබැටික් ක්‍රියාකාරකම් ලැයිස්තුව]]
* [[ජිම්නාස්ටික් තරඟ ලැයිස්තුව]]
* [[ජිම්නාස්ටික් නියම ලැයිස්තුව]]
* [[ජිම්නාස්ටික් ක්‍රීඩකයින්ගේ ලැයිස්තුව]]
* [[ජාතිය අනුව ජිම්නාස්ටික් වල ප්‍රධාන ජයග්‍රහණ]]
* [[මේජරෙට්ස්]]
* [[NCAA පිරිමි ජිම්නාස්ටික් ශූරතාව]] (එක්සත් ජනපදය)
* [[NCAA කාන්තා ජිම්නාස්ටික් ශූරතාව]] (එක්සත් ජනපදය)
* [[ට්‍රැම්පොලිිිිින්ග්]]
* [[රැවටීම (සටන් කලාව)|රැවටීම]]
* [[ටර්නර්ස්]]
* [[නිල ඇඳුම (ජිම්නාස්ටික්)]]
* [[ලෝක ජිම්නාස්ටික් ශූරතා]]{{div col end}}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;britannica&quot;&gt;{{Cite web |date=22 December 2023 |title=Gymnastics {{!}} Events, Equipment, Types, History, &amp; Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/sports/gymnastics |access-date=2 February 2024 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
}}

== භාහිර සබැඳි ==
{{Commons category}}
{{Wikisource category|Gymnastics}}
{{Wiktionary|gymnastics}}
* [http://www.gymnastics.sport/ International Federation of Gymnastics (FIG) official website]
* [http://www.ifagg.com/ International Federation of Aesthetic Group Gymnastics official website]
* [http://www.usagym.org USA Gymnastics], the governing body for gymnastics in the US
* [http://www.british-gymnastics.org British Gymnastics], the governing body for gymnastics in the UK
* [http://www.cbginastica.com.br Brazilian Gymnastics], the governing body for gymnastics in the Brazil
*{{Wikisource-inline|list=
**{{Cite NIE|wstitle=Gymnastics|year=1905|short=x |noicon=x}}
**{{Cite EB1911|wstitle=Gymnastics and Gymnasium|short=x |noicon=x}}
**{{Cite Collier's|wstitle=Gymnastics|short=x |noicon=x}}
}}

{{Gymnastics}}
{{Summer Olympic sports}}
{{Sports of the World Games program}}

{{Authority control}}

[[Category:Gymnastics| ]]
[[Category:Summer Olympic sports]]
[[Category:Individual sports]]
[[Category:Sports rules and regulations]]
[[Category:Acrobatic sports]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජිම්නාස්ටික්]]</text>
      <sha1>01o4hkjpbaqlpbmce2oq4eeym4uun6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>පරිශීලක:IDB.S/defcon</title>
    <ns>2</ns>
    <id>177842</id>
    <revision>
      <id>790368</id>
      <parentid>774040</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>update</comment>
      <origin>790368</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1008" sha1="noeulnatpawrlzgv5crb4iijogz22n2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;
{{Mbox
| name = name of the template
| demospace = other
| type  = delete
| image = [[File:Cmbox_deletion.png|40px]]
| imageright = none
| style=CSS values
| textstyle=CSS values
| text  = මෙම පිටුව මකා දැමීමෙන් වළකින්න. &lt;br/&gt; &lt;small&gt;මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි.&lt;/small&gt;
| small = none
| smallimage = none
| smallimageright = none
| smalltext  = මෙම පිටුව තුළින් විකියාව තුළ සිදුවන විනාශකාරී සිදුවීම් ප්‍රමාණය පෙන්වයි.
| plainlinks = yes
}}
&lt;/noinclude&gt;
{{#switch: {{{1}}}
              | level = 5
              | sign = 06:31, 2026 මැයි 15 (UTC)
              | info = ප.ව. 12.01 (SLST) [[User:IDB.S|IDB.S]]ට අනුව
            }}</text>
      <sha1>noeulnatpawrlzgv5crb4iijogz22n2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජන විකාශනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184572</id>
    <revision>
      <id>790316</id>
      <parentid>763081</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>790316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52496" sha1="k35zbayifyohowxfpajwy6c9xci1bzu" xml:space="preserve">
2025 සැප්තැම්බර් 2 වන විට ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනගහනය 28,014,700 ක් ලෙස ගණන් බලා ඇත. එය ලෝකයේ 54 වන&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Population Figures for all Countries of the World (latest) - Nations Online Project |url=https://www.nationsonline.org/oneworld/population-by-country.htm}}&lt;/ref&gt; වඩාත්ම ජනාකීර්ණ රට වන අතර වඩාත්ම ජනාකීර්ණ සාගර රට වේ.

ඕස්ට්‍රේලියාවේ මුළු භූමි ප්‍රමාණයෙන් වර්ග කිලෝමීටරයකට පුද්ගලයින් 3.4 ක ජන ඝනත්වයක් ඇති අතර එමඟින් එය ලෝකයේ වඩාත්ම විරල ජනගහනයක් සහිත රටවලින් එකක් බවට පත්වේ. ජනගහනය නැගෙනහිර වෙරළ තීරයේ සහ විශේෂයෙන් ඊසාන දෙසින් ගිනිකොනදිග ක්වීන්ස්ලන්තය සහ නිරිත දෙසින් ඇඩිලේඩ් අතර ගිනිකොනදිග කලාපයේ දැඩි ලෙස සංකේන්ද්‍රණය වී ඇත.&lt;ref name=&quot;ABS-regional-population-latest&quot;&gt;{{Cite web |date=20 April 2023 |title=Regional population |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010145251/https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/latest-release |archive-date=10 October 2023 |access-date=23 April 2023 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියාව ද ඉතා නාගරීකරණය වී ඇති අතර, ජනගහනයෙන් 67% ක් 2018 දී මහා අගනුවර සංඛ්‍යාන ප්‍රදේශවල (ප්‍රාන්තයේ අගනගර ප්‍රදේශ සහ ප්‍රධාන භූමි භෞමික අගනගර) ජීවත් වෙති.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/mf/3218.0|title=Main Features – Main Features|date=27 March 2019|work=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2017–18|publisher=Commonwealth of Australia|agency=[[Australian Bureau of Statistics]]}}&lt;/ref&gt; මිලියනයකට වඩා ජනගහනයක් සිටින මෙට්‍රොපොලිටන් ප්‍රදේශ වන්නේ සිඩ්නි, මෙල්බර්න්, බ්‍රිස්බේන්, පර්ත් සහ ඇඩිලේඩ් ය.&lt;ref name=&quot;ABS-regional-population-latest&quot; /&gt;

අනෙකුත් බොහෝ සංවර්ධිත රටවල් හා සමානව, ඕස්ට්‍රේලියාව වැඩිහිටි ජනගහනයක් කරා ජනවිකාස මාරුවක් අත්විඳිමින් සිටින අතර, වැඩි විශ්‍රාමිකයන් සහ වැඩ කරන වයසේ පුද්ගලයින් අඩුය. 2021 දී, ජනගහනයේ සාමාන්‍ය වයස අවුරුදු 39 කි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 June 2022 |title=Population: Census |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/population-census/latest-release |publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]}}&lt;/ref&gt;

=== නගර ===
ඕස්ට්‍රේලියාවේ මිලියනයකට වඩා වැඩි ජනගහනයක් සිටින නගර පහක් (ඔවුන්ගේ තදාසන්න ප්‍රදේශ ඇතුළුව) ඇත. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනගහනයෙන් බහුතරයක් වෙරළබඩ ප්‍රදේශ අසල ජීවත් වෙති.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/beach/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20100226144234/http://www.cultureandrecreation.gov.au/articles/beach/ |archive-date=26 February 2010 |title=The Beach |work=Australian Government: Culture Portal |publisher=Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts, Commonwealth of Australia |date=17 March 2008 }}&lt;/ref&gt;
{{Largest cities of Australia}}

=== පෙරටුගාමීන් සහ සංක්‍රමණ ===
[[File:Australian_Residents_by_Country_of_Birth_2021_Census.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Australian_Residents_by_Country_of_Birth_2021_Census.svg|thumb|උපන් රට අනුව ඕස්ට්‍රේලියානු පදිංචිකරුවන් (2021 සංගණනය)]]
1788 සහ දෙවන ලෝක යුද්ධය අතර, පදිංචිකරුවන් සහ සංක්‍රමණිකයින්ගෙන් අතිමහත් බහුතරයක් බ්‍රිතාන්‍ය දූපත් වලින් (ප්‍රධාන වශයෙන් එංගලන්තය, අයර්ලන්තය සහ ස්කොට්ලන්තය) පැමිණියද, 19 වන සියවසේදී චීනයෙන් සහ ජර්මනියෙන් සැලකිය යුතු සංක්‍රමණයක් සිදු විය. 1901 දී සම්මේලනයෙන් පසුව, සුදු ඕස්ට්‍රේලියානු ප්‍රතිපත්තිය ශක්තිමත් කරන ලද අතර, මෙම ප්‍රදේශවලින් තවදුරටත් සංක්‍රමණය වීම සීමා කරන ලදී. කෙසේ වෙතත්, දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු මෙම ප්‍රතිපත්තිය ලිහිල් කරන ලද අතර, ඉන් පසු දශක කිහිපය තුළ, ඕස්ට්‍රේලියාවට යුරෝපය පුරා විශාල සංක්‍රමණ රැල්ලක් ලැබුණු අතර, පෙර දශකවලට වඩා දකුණු හා නැගෙනහිර යුරෝපයෙන් තවත් බොහෝ සංක්‍රමණිකයන් පැමිණියහ. බහු සංස්කෘතිකවාදය නිල ප්‍රතිපත්තියක් බවට පත්වීමත් සමඟ සියලු ප්‍රසිද්ධ වාර්ගික වෙනස්කම් කිරීම් 1973 දී අවසන් විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2005 |title=The Evolution of Australia's Multicultural Policy |url=http://www.immi.gov.au/facts/06evolution.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060219130703/http://www.immi.gov.au/facts/06evolution.htm |archive-date=19 February 2006 |access-date=18 September 2007 |publisher=Department of Immigration and Multicultural and Indigenous Affairs}}&lt;/ref&gt; පසුව, ලොව පුරා සිට විශාල හා අඛණ්ඩ සංක්‍රමණ රැල්ලක් ඇති වී ඇති අතර, 21 වන සියවසේ විශාලතම සංක්‍රමණික ප්‍රභවය ආසියාවයි.&lt;ref name=&quot;Australian-Government-Department-of-Home-Affairs-2019&quot;&gt;{{Cite web |date=30 June 2019 |title=2018–19 Migration Program Report |url=https://www.homeaffairs.gov.au/research-and-stats/files/report-migration-program-2018-19.pdf |website=Australian Government Department of Home Affairs}}&lt;/ref&gt;

අද වන විට, ඕස්ට්‍රේලියාව ලෝකයේ අටවන විශාලතම සංක්‍රමණික ජනගහනය ඇති අතර, සංක්‍රමණිකයන් ජනගහනයෙන් 30% ක් වන අතර, ප්‍රධාන බටහිර ජාතීන් අතර ඉහළම අනුපාතය එයයි.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/migration-australia/2019-20#australia-s-population-by-country-of-birth|title=Main Features – Australia's Population by Country of Birth|date=23 April 2021|work=3412.0 – Migration, Australia, 2019–20|publisher=Commonwealth of Australia|agency=[[Australian Bureau of Statistics]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=International migrant stock 2017: maps |url=https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/data/estimates2/estimatesmaps.shtml?1t1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209122006/https://www.un.org/en/development/desa/population/migration/data/estimates2/estimatesmaps.shtml?1t1 |archive-date=9 December 2018 |access-date=15 January 2022 |website=United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division}}&lt;/ref&gt; 2022–23 දී, ස්ථිර සංක්‍රමණිකයන් 212,789 ක් ඕස්ට්‍රේලියාවට ඇතුළත් කර ගත් අතර, ස්ථිර නොවන පදිංචිකරුවන් ඇතුළුව 518,000 ක ශුද්ධ සංක්‍රමණ ජනගහන වර්ධනයක් සමඟින්.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=15 December 2023 |title=Overseas Migration |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/overseas-migration/latest-release |access-date=7 February 2024 |website=Australian Bureau of Statistics |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023 |title=Australia's Migration Trends 2022–23 |url=https://www.homeaffairs.gov.au/research-and-stats/files/migration-trends-2022-23.PDF |publisher=Department of Home Affairs}}&lt;/ref&gt; බොහෝ දෙනෙක් කුසලතා සහිත වීසා මත ඇතුළත් වූහ,&lt;ref name=&quot;Australian-Government-Department-of-Home-Affairs-2019&quot; /&gt; කෙසේ වෙතත්, ආගමන වැඩසටහන පවුලේ සාමාජිකයන් සහ සරණාගතයින් සඳහා වීසා ද පිරිනමයි.&lt;ref name=&quot;immig&quot;&gt;{{Cite web |title=Net Overseas Migration |url=https://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Latestproducts/3412.0Main%20Features52018-19?opendocument&amp;tabname=Summary&amp;prodno=3412.0&amp;issue=2018-19&amp;num=&amp;view= |access-date=4 May 2020 |publisher=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියානු සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශය සෑම ඕස්ට්‍රේලියානු පදිංචිකරුවෙකුටම සෑම සංගණනයකදීම මුතුන් මිත්තන් දෙදෙනෙකු දක්වා නම් කරන ලෙස ඉල්ලා සිටින අතර ප්‍රතිචාර පුළුල් මුතුන් මිත්තන් කණ්ඩායම් වලට වර්ගීකරණය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 June 2022 |title=Understanding and using Ancestry data |url=https://www.abs.gov.au/statistics/detailed-methodology-information/information-papers/understanding-and-using-ancestry-data |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240209190954/https://www.abs.gov.au/statistics/detailed-methodology-information/information-papers/understanding-and-using-ancestry-data |archive-date=9 February 2024 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;abs&quot;&gt;{{Cite web |date=18 December 2019 |title=Australian Standard Classification of Cultural and Ethnic Groups (ASCCEG), 2019 |url=https://www.abs.gov.au/statistics/classifications/australian-standard-classification-cultural-and-ethnic-groups-ascceg/latest-release |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121023512/https://www.abs.gov.au/statistics/classifications/australian-standard-classification-cultural-and-ethnic-groups-ascceg/latest-release |archive-date=21 November 2023 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt; 2021 සංගණනයේදී, මුළු ජනගහනයේ අනුපාතයක් ලෙස වඩාත් බහුලව නම් කරන ලද මුතුන් මිත්තන් කණ්ඩායම් වූයේ:&lt;ref name=&quot;abs.gov.au&quot;&gt;[https://www.abs.gov.au/statistics/people/people-and-communities/cultural-diversity-census/2021/Cultural%20diversity%20data%20summary.xlsx Cultural diversity data summary]. 2021. Australian Bureau of Statistics.&lt;/ref&gt; 57.2% යුරෝපීය (46% වයඹ යුරෝපීය සහ 11.2% දකුණු සහ නැගෙනහිර යුරෝපීය ඇතුළුව), 33.8% ඕෂනියානු,{{Refn|Includes those who nominate &quot;Australian&quot; as their ancestry.&lt;ref name=&quot;Australian-Bureau-of-Statistics-2022&quot;/&gt; The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate &quot;Australian&quot; as their ancestry have at least partial [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] [[European Australian|European]] ancestry.&lt;ref name=&quot;13010-Year-Book-Australia-1995&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/49f609c83cf34d69ca2569de0025c182!OpenDocument |title=Feature Article – Ethnic and Cultural Diversity in Australia (Feature Article) |publisher=Commonwealth of Australia |agency=[[Australian Bureau of Statistics]] |work=1301.0 – Year Book Australia, 1995}}&lt;/ref&gt;|group=&quot;N&quot;}} 17.4% ආසියානු (6.5% දකුණු සහ මධ්‍යම ආසියානු, 6.4% ඊසානදිග ආසියානු සහ 4.5% අග්නිදිග ආසියානු ඇතුළුව), 3.2% උතුරු අප්‍රිකානු සහ මැද පෙරදිග, 1.4% ඇමරිකානු ජනතාව සහ 1.3% උප සහරා අප්‍රිකානු. 2021 සංගණනයේදී, මුළු ජනගහනයේ අනුපාතයක් ලෙස වඩාත් බහුලව නම් කරන ලද තනි මුතුන් මිත්තන් වූයේ:{{Refn|Each person may nominate more than one ancestry, so the total may exceed 100%.&lt;ref&gt;{{cite web | title=Understanding and using Ancestry data | website=Australian Bureau of Statistics | date=28 June 2022 | url=https://www.abs.gov.au/statistics/detailed-methodology-information/information-papers/understanding-and-using-ancestry-data | access-date=30 May 2024}}&lt;/ref&gt;|group=&quot;N&quot;}}&lt;ref name=&quot;Australian-Bureau-of-Statistics-2022&quot;&gt;{{Cite web |date=2022 |title=General Community Profile |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/community-profiles/2021/AUS/download/GCP_AUS.xlsx |series=2021 Census of Population and Housing |publisher=Australian Bureau of Statistics |type=[[Excel]] file}}&lt;/ref&gt;{{Columns-list|* [[ඉංග්‍රීසි ඕස්ට්‍රේලියානු|ඉංග්‍රීසි]] (33%)
* [[ඕස්ට්‍රේලියානුවන්|ඕස්ට්‍රේලියානු]] (29.9%){{Refn|group=&quot;N&quot;|The Australian Bureau of Statistics has stated that most who nominate &quot;Australian&quot; as their ancestry have at least partial [[Anglo-Celtic Australian|Anglo-Celtic]] [[European Australian|European]] ancestry.&lt;ref name=&quot;13010-Year-Book-Australia-1995&quot;/&gt;}}
* [[අයර්ලන්ත ඕස්ට්‍රේලියානු|අයර්ලන්ත]] (9.5%)
* [[ස්කොට්ලන්ත ඕස්ට්‍රේලියානු|ස්කොට්ලන්ත]] (8.6%)
* [[චීන ඕස්ට්‍රේලියානු|චීන]] (5.5%)
* [[ඉතාලි ඕස්ට්‍රේලියානු|ඉතාලි]] (4.4%)
* [[ජර්මානු ඕස්ට්‍රේලියානු|ජර්මානු]] (4%)
* [[ඉන්දියානු ඕස්ට්‍රේලියානු|ඉන්දියානු]] (3.1%)
* [[ආදිවාසී ඕස්ට්‍රේලියානුවන්|ආදිවාසී]] (2.9%){{Refn|group=&quot;N&quot;|Those who nominated their ancestry as &quot;Australian Aboriginal&quot;. Does not include [[Torres Strait Islanders]]. This relates to nomination of ancestry and is distinct from persons who identify as Indigenous (Aboriginal or Torres Strait Islander), which is a separate question.}}
* [[ග්‍රීක ඕස්ට්‍රේලියානු|ග්‍රීක]] (1.7%)
* [[පිලිපීන ඕස්ට්‍රේලියානු|පිලිපීන]] (1.6%)
* [[ලන්දේසි ඕස්ට්‍රේලියානු|ලන්දේසි]] (1.5%)
* [[වියට්නාම ඕස්ට්‍රේලියානු|වියට්නාම]] (1.3%)
* [[ලෙබනන් ඕස්ට්‍රේලියානු|ලෙබනන්]] (1%)|colwidth=12em}}

2021 සංගණනයේදී, ඕස්ට්‍රේලියානු ජනගහනයෙන් 3.8% ක් ආදිවාසී ඕස්ට්‍රේලියානුවන් ලෙස හඳුනාගෙන ඇත - ආදිවාසී ඕස්ට්‍රේලියානුවන් සහ ටොරස් සමුද්‍ර සන්ධිය දූපත් වැසියන්.{{Refn|Indigenous identification is separate to the ancestry question on the Australian Census and persons identifying as Aboriginal or Torres Strait Islander may identify any ancestry.|group=&quot;N&quot;}}&lt;ref name=&quot;abs&quot; /&gt;

=== භාෂාව ===
නීතිය අනුව ඉංග්‍රීසි ඕස්ට්‍රේලියාවේ නිල භාෂාව නොවුනත්, එය තථ්‍ය නිල සහ ජාතික භාෂාව වේ.&lt;ref name=&quot;language2&quot;&gt;{{Cite web |title=Pluralist Nations: Pluralist Language Policies? |url=http://www.immi.gov.au/media/publications/multicultural/confer/04/speech18b.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220020910/http://www.immi.gov.au/media/publications/multicultural/confer/04/speech18b.htm |archive-date=20 December 2008 |access-date=11 January 2009 |work=1995 Global Cultural Diversity Conference Proceedings, Sydney |publisher=[[Department of Immigration and Citizenship]]}} &quot;English has no de jure status but it is so entrenched as the common language that it is de facto the official language as well as the national language.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Ward|first=Rowena|date=2019|title='National' and 'Official' Languages Across the Independent Asia-Pacific|journal=Journal of Multidisciplinary International Studies|volume=16|issue=1/2|pages=83–4|doi=10.5130/pjmis.v16i1-2.6510|quote=The use of English in Australia is one example of both a de facto national and official language: it is widely used and is the language of government and the courts, but has never been legally designated as the country's official language.|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියානු ඉංග්‍රීසි යනු සුවිශේෂී උච්චාරණයක් සහ ශබ්දකෝෂයක් සහිත භාෂාවේ ප්‍රධාන ප්‍රභේදයකි,&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Moore |first=Bruce |title=The Vocabulary Of Australian English |url=http://www.nma.gov.au/libraries/attachments/exhibitions/vocabulary_of_australian_english/files/5471/Vocabulary%20of%20Australian%20English.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110320004658/http://www.nma.gov.au/libraries/attachments/exhibitions/vocabulary_of_australian_english/files/5471/Vocabulary%20of%20Australian%20English.pdf |archive-date=20 March 2011 |access-date=5 April 2010 |publisher=National Museum of Australia}}&lt;/ref&gt; සහ ව්‍යාකරණ සහ අක්ෂර වින්‍යාසයෙන් අනෙකුත් ඉංග්‍රීසි ප්‍රභේදවලට වඩා තරමක් වෙනස් වේ.&lt;ref&gt;&quot;The Macquarie Dictionary&quot;, Fourth Edition. The Macquarie Library Pty Ltd, 2005.&lt;/ref&gt; සාමාන්‍ය ඕස්ට්‍රේලියානු සම්මත උපභාෂාව ලෙස සේවය කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lalande |first=Line |date=4 May 2020 |title=Australian English in a nutshell |url=https://www.noslangues-ourlanguages.gc.ca/en/blogue-blog/australian-english-eng |publisher=Government of Canada}}&lt;/ref&gt; 2021 සංගණනයේදී ඕස්ට්‍රේලියානු සංඥා භාෂාව 16,242 දෙනෙකු විසින් නිවසේදී භාවිතා කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Census of Population and Housing: Cultural diversity data summary, 2021, TABLE 5. LANGUAGE USED AT HOME BY STATE AND TERRITORY |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/people-and-communities/cultural-diversity-census/2021#data-downloads |access-date=7 May 2021 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt;

2021 සංගණනයේදී, ජනගහනයෙන් 72% ක් සඳහා නිවසේ කතා කරන එකම භාෂාව ඉංග්‍රීසි විය. නිවසේදී කතා කරන ඊළඟ වඩාත් පොදු භාෂා වූයේ මැන්ඩරින් (2.7%), අරාබි (1.4%), වියට්නාම (1.3%), කැන්ටනීස් (1.2%) සහ පන්ජාබි (0.9%) ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2021 Australia, Census All persons QuickStats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/AUS |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240315155123/https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/AUS |archive-date=15 March 2024 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt;

පළමු යුරෝපීය සම්බන්ධතා අවධියේදී ඕස්ට්‍රේලියානු ආදිවාසී භාෂා 250 කට වඩා පැවති බව සැලකේ.&lt;ref&gt;{{Cite book |url=https://www.arts.gov.au/what-we-do/indigenous-arts-and-languages/indigenous-languages-and-arts-program/national-indigenous-languages-report |title=National Indigenous Languages Report |publisher=Commonwealth of Australia |year=2020 |location=Canberra |pages=13}}&lt;/ref&gt; 2018–19 සඳහා වූ ජාතික ආදිවාසී භාෂා සමීක්ෂණය (NILS) මගින් සොයා ගන්නා ලද්දේ ස්වදේශීය භාෂා වර්ග 120 කට වඩා භාවිතයේ හෝ පුනර්ජීවනය වෙමින් පවතින බවයි. නමුත් භාවිතයේ පවතින ඒවායින් 70 ක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇත.&lt;ref&gt;National Indigenous Language Report (2020). pp. 42, 65&lt;/ref&gt; 2021 සංගණනයෙන් හෙළි වූයේ ස්වදේශීය ඕස්ට්‍රේලියානුවන් 76,978 ක් විසින් ස්වදේශීය භාෂා 167 ක් නිවසේදී කතා කරන බවයි - Yumplatok (Torres Strait Creole), Djambarrpuyngu (Yolŋu භාෂාවක්) සහ Pitjantjatjara (බටහිර කාන්තාර භාෂාවක්) වඩාත් පුළුල් ලෙස කතා කරන ඒවා අතර වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 June 2022 |title=Aboriginal and Torres Strait Islander people: Census |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/aboriginal-and-torres-strait-islander-peoples/aboriginal-and-torres-strait-islander-people-census/2021 |access-date=7 May 2023 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt; NILS සහ ඕස්ට්‍රේලියානු සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශය ස්වදේශීය ඕස්ට්‍රේලියානු භාෂා සඳහා විවිධ වර්ගීකරණයන් භාවිතා කරයි.&lt;ref&gt;National Indigenous Languages Report (2020). p. 46&lt;/ref&gt;

=== ආගම ===
[[File:St_Mary's_Cathedral_as_viewed_from_Hyde_Park,_Sydney_b.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:St_Mary's_Cathedral_as_viewed_from_Hyde_Park,_Sydney_b.jpg|thumb|සිඩ්නි හි ශාන්ත මරියා ආසන දෙව්මැදුර ඕස්ට්‍රේලියාවේ විශාලතම ආගමික නිකාය වන කතෝලික පල්ලියට අයත් වේ.]]
ඕස්ට්‍රේලියාවට රාජ්‍ය ආගමක් නොමැත; ඕස්ට්‍රේලියානු ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 116 වන වගන්තිය මඟින් ඕනෑම ආගමක් ස්ථාපිත කරන, ඕනෑම ආගමික පිළිපැදීමක් පැනවූ හෝ ඕනෑම ආගමක් නිදහසේ ක්‍රියාත්මක කිරීම තහනම් කරන ෆෙඩරල් නීති සම්පාදනය තහනම් කරයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Australia: Religious Freedom |url=http://www.dfat.gov.au/facts/religion.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110806061716/http://www.dfat.gov.au/facts/religion.html |archive-date=6 August 2011 |access-date=31 December 2011 |publisher=Dfat.gov.au}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ප්‍රාන්ත තවමත් ආගමික වශයෙන් වෙනස්කම් කරන නීති සම්මත කිරීමේ බලය රඳවා ගනී.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Puls|first=Joshua|date=1998|title=The Wall of Separation: Section 116, the First Amendment and Constitutional Religious Guarantees|url=https://www.austlii.edu.au/au/journals/FedLRev/1998/6.pdf|journal=Federal Law Review|page=160|via=Austlii}}&lt;/ref&gt;

2021 සංගණනයේදී, ජනගහනයෙන් 38.9% ක් කිසිදු ආගමක් නොමැති බව හඳුනාගෙන ඇති අතර,&lt;ref name=&quot;Australian-Bureau-of-Statistics-2022&quot; /&gt; 2001 දී 15.5% සිට ඉහළ ගොස් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2001 Australia, Census All persons QuickStats |url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2001/0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240308064233/https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2001/0 |archive-date=8 March 2024 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt; විශාලතම ආගම ක්‍රිස්තියානි ධර්මයයි (ජනගහනයෙන් 43.9%).&lt;ref name=&quot;Australian-Bureau-of-Statistics-2022&quot; /&gt; විශාලතම ක්‍රිස්තියානි නිකායන් වන්නේ කතෝලික පල්ලිය (ජනගහනයෙන් 20%) සහ ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඇන්ග්ලිකන් පල්ලිය (9.8%) ය. දෙවන ලෝක යුද්ධයෙන් පසු බ්‍රිතාන්‍ය නොවන සංක්‍රමණිකයන් ක්‍රිස්තියානි නොවන ආගම්වල වර්ධනයට හේතු වී ඇති අතර, ඒවායින් විශාලතම ඒවා වන්නේ ඉස්ලාම් (3.2%), හින්දු (2.7%), බුද්ධාගම (2.4%), සික් ආගම (0.8%) සහ යුදෙව් ආගම (0.4%) ය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 April 2022 |title=Religious affiliation in Australia |url=https://www.abs.gov.au/articles/religious-affiliation-australia |access-date= |website=Australian Bureau of Statistics |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Australian-Bureau-of-Statistics-2022&quot; /&gt;

2021 දී, 8,000 කට අඩු පිරිසක් සාම්ප්‍රදායික ආදිවාසී ආගම් සමඟ සම්බන්ධයක් ප්‍රකාශ කළහ.&lt;ref name=&quot;Australian-Bureau-of-Statistics-2022&quot; /&gt; ඕස්ට්‍රේලියානු ආදිවාසී මිථ්‍යා කථා සහ ආදිවාසී ඕස්ට්‍රේලියාවේ වර්ධනය වූ සජීවී රාමුව තුළ, සිහින දැකීම යනු මුතුන් මිත්තන්ගේ ටෝටමික් ආත්ම ජීවීන් නිර්මාණය කළ පූජනීය යුගයකි. සිහින දැකීම සමාජයේ නීති සහ ව්‍යුහයන් සහ ජීවිතයේ සහ භූමියේ අඛණ්ඩතාව සහතික කිරීම සඳහා සිදු කරන ලද උත්සව ස්ථාපිත කළේය.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Flood|2019|pp=163–169}}&lt;/ref&gt;

=== සෞඛ්‍යය ===
ඕස්ට්‍රේලියාවේ ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 83 (පිරිමින් සඳහා අවුරුදු 81 සහ කාන්තාවන් සඳහා අවුරුදු 85)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Life expectancy at birth, total (years) – Australia |url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.IN?locations=AU |access-date=17 August 2022 |publisher=[[World Bank]]}}&lt;/ref&gt; ලෝකයේ පස්වන ඉහළම අගයයි. එය ලෝකයේ සමේ පිළිකා අනුපාතය ඉහළම අගය වන අතර,&lt;ref&gt;{{Cite web |year=2008 |title=Skin cancer – key statistics |url=http://www.health.gov.au/internet/skincancer/publishing.nsf/Content/fact-2 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140208171642/http://www.health.gov.au/internet/skincancer/publishing.nsf/Content/fact-2 |archive-date=8 February 2014 |publisher=[[Department of Health and Ageing]]}}&lt;/ref&gt; දුම්පානය මරණයට හා රෝග සඳහා විශාලතම වළක්වා ගත හැකි හේතුව වන අතර එය මුළු මරණ හා රෝග වලින් 7.8% කට වගකිව යුතුය. වළක්වා ගත හැකි හේතූන් මත දෙවන ස්ථානයේ සිටින්නේ 7.6% ක් වන අධි රුධිර පීඩනය වන අතර තරබාරුකම තෙවන ස්ථානයේ සිටින්නේ 7.5% කි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=26 February 2011 |title=Risks to health in Australia |url=http://www.aihw.gov.au/publications/hwe/bodaiia03/bodaiia03-c05.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110226105813/http://www.aihw.gov.au/publications/hwe/bodaiia03/bodaiia03-c05.pdf |archive-date=26 February 2011 |website=Australian Institute of Health and Welfare}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=19 February 2011 |title=quitnow – Smoking – A Leading Cause of Death |url=http://quitnow.info.au/internet/quitnow/publishing.nsf/Content/warnings-graph |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110219073743/http://quitnow.info.au/internet/quitnow/publishing.nsf/Content/warnings-graph |archive-date=19 February 2011 |access-date=15 January 2022}}&lt;/ref&gt; 2012 දී ඕස්ට්‍රේලියාව තරබාරු කාන්තාවන්ගේ අනුපාතය සඳහා ලෝකයේ 35 වන ස්ථානයේ සිටී&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 2012 |title=Global prevalence of adult obesity |url=http://www.iaso.org/site_media/uploads/Global_prevalence_of_adult_obesity_Ranking_by_country_2012.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829014750/http://www.iaso.org/site_media/uploads/Global_prevalence_of_adult_obesity_Ranking_by_country_2012.pdf |archive-date=29 August 2012 |access-date=15 January 2022}}&lt;/ref&gt; සහ තරබාරු වැඩිහිටියන්ගේ අනුපාතය සඳහා සංවර්ධිත රටවල ඉහළින්ම සිටී;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Overweight and Obesity |url=http://www.health.gov.au/internet/main/Publishing.nsf/Content/health-pubhlth-strateg-hlthwt-obesity.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100507033011/http://www.health.gov.au/internet/main/publishing.nsf/Content/health-pubhlth-strateg-hlthwt-obesity.htm |archive-date=7 May 2010 |access-date=11 May 2010 |publisher=Department of Health and Ageing}}&lt;/ref&gt; එහි වැඩිහිටි ජනගහනයෙන් 63% ක් අධික බර හෝ තරබාරු අය වෙති.&lt;ref name=&quot;aihw&quot;&gt;{{Cite web |date=25 February 2021 |title=Overweight and obesity |url=http://www.aihw.gov.au/overweight-and-obesity |publisher=Australian Institute of Health and Welfare}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියාව 2021 දී එහි මුළු දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් 9.91% ක් පමණ සෞඛ්‍ය සේවා සඳහා වියදම් කළේය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Current healthcare expenditure (% of GDP) – Australia |url=https://data.worldbank.org/indicator/SH.XPD.CHEX.GD.ZS?locations=AU |access-date=17 August 2022 |publisher=[[World Bank]]}}&lt;/ref&gt; එය 1975 දී ජාතික රක්ෂණ ක්‍රමයක් හඳුන්වා දුන්නේය.&lt;ref name=&quot;Biggs-2004&quot;&gt;{{Cite web |last=Biggs |first=Amanda |date=29 October 2004 |title=Medicare – Background Brief |url=http://www.aph.gov.au/library/intguide/SP/medicare.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414012007/http://www.aph.gov.au/library/intguide/SP/medicare.htm |archive-date=14 April 2010 |access-date=16 April 2010 |work=Parliament of Australia: Parliamentary Library |publisher=Commonwealth of Australia |location=Canberra, ACT}}&lt;/ref&gt; මෙම යෝජනා ක්‍රමයට ප්‍රවේශය සීමා කරන ලද කාල පරිච්ඡේදයකින් පසුව, 1981 දී Medicare නමින් මෙම යෝජනා ක්‍රමය නැවත වරක් විශ්වීය විය.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 June 2020 |title=International Health Care System Profiles: Australia |url=https://www.commonwealthfund.org/international-health-policy-center/countries/australia |access-date=7 February 2024 |website=The Commonwealth Fund |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙම වැඩසටහන නාමිකව අරමුදල් සපයනු ලබන්නේ Medicare බද්ද ලෙස හැඳින්වෙන ආදායම් බදු අධිභාරයක් මගිනි, එය දැනට 2% කි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 October 2017 |title=Medicare levy |url=https://www.ato.gov.au/Individuals/Medicare-levy |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130629085049/http://www.ato.gov.au/Individuals/Medicare-levy/ |archive-date=29 June 2013 |access-date=9 April 2018 |publisher=Australian Taxation Office}}&lt;/ref&gt; රාජ්‍යයන් රෝහල් සහ අනුබද්ධ බාහිර රෝගී සේවාවන් කළමනාකරණය කරන අතර, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය ඖෂධ ප්‍රතිලාභ යෝජනා ක්‍රමය (ඖෂධවල පිරිවැය සඳහා සහනාධාර ලබා දීම) සහ සාමාන්‍ය ප්‍රතිකාර සඳහා අරමුදල් සපයයි.&lt;ref name=&quot;Biggs-2004&quot; /&gt;

=== අධ්‍යාපනය ===
[[File:Parkville_-_University_of_Melbourne_(Ormond_College).jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Parkville_-_University_of_Melbourne_(Ormond_College).jpg|thumb|ලෝකයේ ඉහළම ඒක පුද්ගල ජාත්‍යන්තර සිසුන් අනුපාතය ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඇති අතර, 2023 QS හොඳම ශිෂ්‍ය නගර අතර පස්වන ස්ථානයේ මෙල්බර්න් සිටී (මෙල්බර්න් විශ්ව විද්‍යාලය පින්තූරයේ).]]
පාසල් පැමිණීම හෝ ගෘහස්ථ පාසල් අධ්‍යාපනය සඳහා ලියාපදිංචි වීම,&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.abc.net.au/news/2012-01-28/thousands-of-parents-illegally-home-schooling/3798008|title=Thousands of parents illegally home schooling|last1=Townsend|first1=Ian|date=30 January 2012|work=ABC News|access-date=2 December 2015}}&lt;/ref&gt; ඕස්ට්‍රේලියාව පුරා අනිවාර්ය වේ. අධ්‍යාපනය ප්‍රධාන වශයෙන් තනි රාජ්‍යයන් සහ ප්‍රදේශවල වගකීමකි; කෙසේ වෙතත්, අරමුදල් ගිවිසුම් හරහා පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලයට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Australian Education System |url=https://www.dfat.gov.au/sites/default/files/australian-education-system-foundation.pdf |access-date=6 February 2024 |publisher=Department of Foreign Affairs and Trade |pages=7–9}}&lt;/ref&gt; 2014 සිට, පොදුරාජ්‍ය මණ්ඩලය විසින් සංවර්ධනය කරන ලද ජාතික විෂය මාලාවක් ප්‍රාන්ත සහ ප්‍රදේශ විසින් ක්‍රියාත්මක කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ross |first=Emily |date=18 November 2021 |title=Why do Australian states need a national curriculum, and do teachers even use it? |url=http://theconversation.com/why-do-australian-states-need-a-national-curriculum-and-do-teachers-even-use-it-171745 |access-date=6 February 2024 |website=The Conversation |language=en-US}}&lt;/ref&gt; පැමිණීමේ නීති ප්‍රාන්ත අතර වෙනස් වේ, නමුත් සාමාන්‍යයෙන් ළමයින් වයස අවුරුදු 5 සිට 16 පමණ දක්වා පාසල් යා යුතුය.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Education |url=http://www.immi.gov.au/living-in-australia/settle-in-australia/everyday-life/education |archive-url=https://web.archive.org/web/20140218220904/http://www.immi.gov.au/living-in-australia/settle-in-australia/everyday-life/education |archive-date=18 February 2014 |access-date=14 January 2012 |publisher=Department of Immigration and Citizenship}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Our system of education |url=http://www.dfat.gov.au/facts/education_in_australia.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514101140/http://www.dfat.gov.au/facts/education_in_australia.html |archive-date=14 May 2011 |access-date=13 January 2012 |publisher=Australian Government: Department of Foreign Affairs and Trade}}&lt;/ref&gt; සමහර ප්‍රාන්තවල (බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාව, උතුරු ප්‍රදේශය සහ නිව් සවුත් වේල්ස්), වයස අවුරුදු 16–17 අතර ළමුන් පාසලට පැමිණීමට හෝ ආධුනිකත්වය වැනි වෘත්තීය පුහුණුවකට සහභාගී වීමට අවශ්‍ය වේ.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Department of Education – Schools and You – Schooling |url=http://det.wa.edu.au/schoolsandyou/detcms/navigation/parents-and-community/schooling/?oid=Category-id-3869597 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321204923/http://det.wa.edu.au/schoolsandyou/detcms/navigation/parents-and-community/schooling/?oid=Category-id-3869597 |archive-date=21 March 2012 |access-date=31 December 2011 |website=det.wa.edu.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Education Act (NT) – Section 20 |url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/nt/consol_act/ea104/s20.html |website=austlii.edu.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Education Act 1990 (NSW) – Section 21 |url=http://www.austlii.edu.au/au/legis/nsw/consol_act/ea1990104/s21b.html |work=austlii.edu.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=28 January 2009 |title=Minimum school leaving age jumps to 17 |url=http://news.theage.com.au/breaking-news-national/minimum-school-leaving-age-jumps-to-17-20090128-7r4d.html |access-date=30 May 2013 |publisher=The Age}}&lt;/ref&gt; 2022 PISA ඇගයීම්වලට අනුව, ඕස්ට්‍රේලියානු වයස අවුරුදු 15 ක් වයසැති සිසුන් කියවීම සහ විද්‍යාව සඳහා OECD හි නවවන ස්ථානයට සහ ගණිතය සඳහා දහවන ස්ථානයට පත්විය. කෙසේ වෙතත්, ඕස්ට්‍රේලියානු සිසුන්ගෙන් 60% කටත් වඩා අඩු සංඛ්‍යාවක් ජාතික ප්‍රවීණතා ප්‍රමිතිය ලබා ගත්හ - ගණිතයේ 51%, විද්‍යාවේ 58% සහ කියවීමේ 57%.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=4 December 2023 |title=PISA 2022 Results (Volume I and II) - Country Notes: Australia |url=https://www.oecd.org/en/publications/2023/11/pisa-2022-results-volume-i-and-ii-country-notes_2fca04b9/australia_aa76963a.html |access-date=31 July 2024 |publisher=OECD |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2023-12-05/pisa-international-school-rankings-in-maths-science-reading/103185468|title=Australia is now in the world's top 10 academic performers – but the data paints a complex picture|last=Long|first=Claudia|date=6 December 2023|work=ABC News Australia|access-date=31 July 2024}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියාවේ වැඩිහිටි සාක්ෂරතා අනුපාතය 2003 දී 99% ක් ලෙස ඇස්තමේන්තු කර ඇත.&lt;ref name=&quot;cialittab&quot;&gt;{{Cite web |title=Literacy |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2103.html#136 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124171442/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2103.html#136 |archive-date=24 November 2016 |access-date=10 October 2013 |work=CIA World Factbook}}&lt;/ref&gt; කෙසේ වෙතත්, ඕස්ට්‍රේලියානු සංඛ්‍යාලේඛන කාර්යාංශය සඳහා 2011–2012 වාර්තාවකින් හෙළි වූයේ ජනගහනයෙන් 44% කට ඉහළ සාහිත්‍ය හා සංඛ්‍යාත්මක නිපුණතා මට්ටම් නොමැති බවයි, අනෙක් අය එය අර්ථකථනය කරන්නේ ඔවුන්ට &quot;එදිනෙදා ජීවිතයට අවශ්‍ය කුසලතා&quot; නොමැති බවයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=9 October 2013 |title=Programme for the International Assessment of Adult Competencies, Australia |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/education/programme-international-assessment-adult-competencies-australia/latest-release |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.abc.net.au/radionational/programs/backgroundbriefing/2013-09-22/4962902|title=A literacy deficit|date=22 September 2013|access-date=10 October 2013|website=abc.net.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=12 April 2021 |title=Australia's adult literacy crisis |url=https://ala.asn.au/stories/australias-adult-literacy-crisis/ |access-date=26 January 2024 |website=Adult Learning Australia |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ඕස්ට්‍රේලියාවේ රජයේ අරමුදල් සහිත විශ්ව විද්‍යාල 37 ක් සහ පෞද්ගලික විශ්ව විද්‍යාල තුනක් මෙන්ම උසස් අධ්‍යාපන මට්ටමින් අනුමත පාඨමාලා සපයන වෙනත් විශේෂඥ ආයතන ගණනාවක් ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Australian Education {{pipe}} Australian Education System {{pipe}} Education {{pipe}} Study in Australia |url=http://www.ausitaleem.com.pk/australian-education-system.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119063252/http://www.ausitaleem.com.pk/australian-education-system.shtml |archive-date=19 January 2012 |access-date=31 December 2011 |publisher=Ausitaleem.com.pk}}&lt;/ref&gt; OECD විසින් ඕස්ට්‍රේලියාව විශ්ව විද්‍යාලයට යාමට වඩාත්ම මිල අධික ජාතීන් අතරට පත් කරයි.&lt;ref&gt;[http://www.oecd.org/dataoecd/44/35/37376068.pdf Education at a Glance 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160102101942/http://www.oecd.org/dataoecd/44/35/37376068.pdf|date=2 January 2016}} Organisation for Economic Co-operation and Development&lt;/ref&gt; TAFE ලෙස හැඳින්වෙන රාජ්‍ය පාදක වෘත්තීය පුහුණු පද්ධතියක් ඇති අතර බොහෝ වෙළඳාම් නව වෙළඳුන් පුහුණු කිරීම සඳහා ආධුනිකත්ව පවත්වයි.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Australian Apprenticeships |url=http://www.australianapprenticeships.gov.au/about/default.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20091111234035/http://www.australianapprenticeships.gov.au/about/default.asp |archive-date=11 November 2009 |access-date=23 April 2010 |publisher=Australian Government}}&lt;/ref&gt; වයස අවුරුදු 25 සිට 64 දක්වා ඕස්ට්‍රේලියානුවන්ගෙන් 58% ක් පමණ වෘත්තීය හෝ තෘතීයික සුදුසුකම් ඇති අතර&lt;ref&gt;{{Cite web |date=21 January 2005 |title=Year Book Australia 2005 |url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1a79e7ae231704f8ca256f720082feb9!OpenDocument |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160409132916/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs%40.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1a79e7ae231704f8ca256f720082feb9%21OpenDocument |archive-date=9 April 2016 |website=Australian Bureau of Statistics}}&lt;/ref&gt; 49% ක තෘතීයික උපාධි අනුපාතය OECD රටවල් අතර ඉහළම අගයයි. ඕස්ට්‍රේලියාවේ ජනගහනයෙන් 30.9% ක් උසස් අධ්‍යාපන සුදුසුකම් ලබා ඇති අතර එය ලෝකයේ ඉහළම ප්‍රතිශතයන්ගෙන් එකකි.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sauter |first=Michael B. |date=24 September 2012 |title=The Most Educated Countries in the World – Yahoo Finance |url=https://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html;_ylt=AlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG;_ylu=X3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--;_ylg=X3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--;_ylv=3?page=1 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160204213400/http://finance.yahoo.com/news/the-most-educated-countries-in-the-world.html%3B_ylt%3DAlaWy8IcyeBaviKi7_.WJyhE6odG%3B_ylu%3DX3oDMTJrY2d2NGZyBG1pdANDeFMgRmluYW5jaWFsbHkgRml0IEFydGljbGUgQXJ0aWNsZSBCb2R5IFByb2QEcG9zAzMEc2VjA01lZGlhQXJ0aWNsZUJvZHlBc3NlbWJseQ--%3B_ylg%3DX3oDMTNjdGVoaXJqBGludGwDdXMEbGFuZwNlbi11cwRwc3RhaWQDY2IyOTRhMGEtYmY2OS0zYTdlLThlYTUtZWFlNTU3YWI1ZTc3BHBzdGNhdANleGNsdXNpdmVzfGZpbmFuY2lhbGx5Zml0BHB0A3N0b3J5cGFnZQ--%3B_ylv%3D3?page=1 |archive-date=4 February 2016 |access-date=14 November 2015 |publisher=Finance.yahoo.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine|last=Grossman|first=Samantha|date=27 September 2012|title=And the World's Most Educated Country Is ...|url=https://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/|access-date=14 November 2015|magazine=Time|archive-date=30 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430040213/http://newsfeed.time.com/2012/09/27/and-the-worlds-most-educated-country-is/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2016 Census QuickStats: Australia |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/036 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180620052901/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2016/quickstat/036 |archive-date=20 June 2018 |access-date=14 February 2018 |website=censusdata.abs.gov.au}}&lt;/ref&gt;

ලෝකයේ ජනගහනයෙන් ඉහළම ජාත්‍යන්තර සිසුන් අනුපාතය ඕස්ට්‍රේලියාවේ ඇති අතර, 2019 දී ජාත්‍යන්තර සිසුන් 812,000 ක් රටේ විශ්ව විද්‍යාල සහ වෘත්තීය ආයතනවලට ඇතුළත් කර ඇත.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Subscribe to The Australian {{pipe}} Newspaper home delivery, website, iPad, iPhone &amp; Android apps |url=https://www.theaustralian.com.au/subscribe/news/1/?sourceCode=TAWEB_WRE170_a&amp;dest=https%3A%2F%2Fwww.theaustralian.com.au%2Fbusiness%2Fproperty%2Fbooming-student-market-a-valuable-property%2Fnews-story%2F6bb3823260aa3443f0c26909406d089b&amp;memtype=anonymous&amp;mode=premium&amp;nk=5cfb870de12779cf853780286e352a51-1587312248 |website=theaustralian.com.au}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Fund |first1=Leith van OnselenLeith van Onselen is Chief Economist at the MB |last2=Treasury |first2=MB Super Leith has previously worked at the Australian |last3=Treasury |first3=Victorian |last4=Sachs |first4=Goldman |date=31 October 2019 |title=Australian universities double down on international students |url=https://www.macrobusiness.com.au/2019/11/australian-universities-double-down-on-international-students |website=MacroBusiness}}&lt;/ref&gt; ඒ අනුව, 2019 දී, ජාත්‍යන්තර සිසුන් සාමාන්‍යයෙන් ඕස්ට්‍රේලියානු විශ්ව විද්‍යාලවල ශිෂ්‍ය සංගම්වලින් 26.7% ක් නියෝජනය කරයි. එබැවින් ජාත්‍යන්තර අධ්‍යාපනය රටේ විශාලතම අපනයනවලින් එකක් නියෝජනය කරන අතර රටේ ජනවිකාස කෙරෙහි කැපී පෙනෙන බලපෑමක් ඇති කරයි, විවිධ කුසලතා සහ රැකියා වීසා මත උපාධිය ලැබීමෙන් පසු ඕස්ට්‍රේලියාවේ රැඳී සිටින ජාත්‍යන්තර සිසුන්ගෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රතිශතයක් සමඟ.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2018-07-27/temporary-graduate-visa-485-boom/10035390|title=Record number of international students sticking around on work visas|last=Gothe-Snape|first=political reporter Jackson|date=27 July 2018|newspaper=ABC News}}&lt;/ref&gt; අධ්‍යාපනය යනු යකඩ ලෝපස් සහ ගල් අඟුරු වලින් පසු ඕස්ට්‍රේලියාවේ තුන්වන විශාලතම අපනයනය වන අතර 2016-17 මූල්‍ය වර්ෂයේදී ආර්ථිකයට ඩොලර් බිලියන 28 කට වඩා දායක විය.&lt;ref group=&quot;N&quot;&gt;That is, 1 July 2016 to 30 June 2017.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Berthold-2021&quot;&gt;{{Cite web |last=Berthold |first=Emma |date=17 May 2021 |title=Science in Australia |url=https://www.science.org.au/curious/policy-features/science-australia |access-date=24 July 2022 |website=Curious |language=en}}&lt;/ref&gt;

== සටහන් ==
&lt;references group=&quot;N&quot; /&gt;

== යොමු කිරීම් ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>k35zbayifyohowxfpajwy6c9xci1bzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Mauryan art</title>
    <ns>14</ns>
    <id>191937</id>
    <revision>
      <id>790282</id>
      <parentid>785348</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Replacing category Maurya Empire with [[:ප්‍රවර්ගය:මෞර්ය අධිරාජ්‍යය|මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]</comment>
      <origin>790282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="8khpgt88y49jjx9aq9q8rcp2i3n19mp" xml:space="preserve">[[ප්‍රවර්ගය:මෞර්ය අධිරාජ්‍යය|art]]
[[Category:Ancient Indian art]]</text>
      <sha1>8khpgt88y49jjx9aq9q8rcp2i3n19mp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ජෞගඩ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193930</id>
    <revision>
      <id>790281</id>
      <parentid>789946</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Replacing category Maurya Empire with [[:ප්‍රවර්ගය:මෞර්ය අධිරාජ්‍යය|මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]</comment>
      <origin>790281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2030" sha1="dzt72k9zugm6uc9x96ty79cix1asrpf" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=July 2017}}
[[File:Jaugada rock with Ashoka Major Rock Edict.jpg|thumb|ජෞගඩ හි අශෝක අභිලේඛන සහිත විශාල ගල (නිවසට පසුපස) 1895 දී]]
[[File:Jgd plan new.svg|thumb|පුරාතන ජනාවාසයේ සැලැස්ම]]
{{Coord|19.522602|84.830885|display=title}}
'''ජෞගඩ''' (&quot;ජෞගාර්&quot;) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාව|ඉන්දියාවේ]] [[ඔඩිෂා]]වේ [[ගංජම් දිස්ත්‍රික්කය|ගංජම් දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි නටබුන් වූ බලකොටුව්කි. ජෞගඩ [[බ්‍රහ්මපූර්, ඔඩිෂා|බ්‍රහ්මපූර්]] සිට කි.මී. 35ක් වයඹදෙසින්, [[භුබනේස්වර්]]වලට කි.මී. 160ක් නිරිතදිගට වන්නට පිහිටා ඇත. [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය|මෞර්ය]] සමයේ යටත් කරගත් [[කාලිංග (ඓතිහාසික රාජධානිය)|කාලිංගයට]] අයත්ව තිබූ නගරයක් වූ මෙය ප්‍රසිද්ධ වී ඇත්තේ එහි ඇති [[අශෝක]] අධිරාජයාගේ [[ප්‍රාකෘත]] [[අශෝක ආඥා|ශිලා ආඥා]] නිසායි.

&lt;gallery&gt;
File:Jaugada rock inscription.jpg|අශෝකානු අභිලේඛනයක්
File:Ashoka edict jaugada3.png|ජෞගඩ හි අශෝක ශිලා ආඥාව
&lt;/gallery&gt;

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}
* Yule, Paul, Early Historic Sites in Orissa (Delhi 2006) {{ISBN|81-89645-44-7}}


{{Ganjam district}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
[[Category:Forts in Odisha]]</text>
      <sha1>dzt72k9zugm6uc9x96ty79cix1asrpf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:චිත්‍ර</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193964</id>
    <revision>
      <id>790366</id>
      <parentid>789990</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IDB.S</username>
        <id>52205</id>
      </contributor>
      <comment>පිටුව හිස් කෙරිණි</comment>
      <origin>790366</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලිට්ල් හවුස් ඔන් ද ප්‍රෙයරි (නවකතාව)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193965</id>
    <revision>
      <id>790283</id>
      <parentid>790100</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:39:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Replacing category Harper &amp; Brothers books with [[:ප්‍රවර්ගය:හාපර් සහ සහෝදරයෝ පොත්|හාපර් සහ සහෝදරයෝ පොත්]]</comment>
      <origin>790283</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3790" sha1="qxj80gwenz1criff9nhvdaqbxvdxp7l" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව පොත 
| name          = ලිට්ල් හවුස් ඔන් ද ප්‍රෙයරි
| image         = Image:LHbookCover.jpg
| caption       = ඉදිරිපස  පිට වසුන,  සිවොල්ගේ සන්නිදර්ශනය සමගින් &lt;!-- series article displays front hardcover --&gt;
| author        = [[ලෝරා ඉංග්ල්ස් වයිල්ඩර්]]
| illustrator   = [[හෙලන් සිවොල්]]&lt;ref name=LCC1/&gt; &lt;br&gt;[[ගාත් විලියම්ස්]] (1953)&lt;ref name=LCC2/&gt;
| cover_artist  = 
| country       = එක්සත් ජනපදය
|set_in= [[මොන්ට්ගමරී කෝරළය, කැන්සාස්]], 1869–70
| series        = [[ලිට්ල් හවුස් කතාමාලාව |''ලිට්ල් හවුස්'']]
| genre         = ළමා නවකතා &lt;br&gt;[[පවුල් වෘත්තාන්තය]]&lt;br /&gt;[[බටහිර (ප්‍රභේදය)|බටහිර]]
| publisher     = [[හාපර් සහ සහෝදරයෝ]]
| pub_date      = සැප්තැම්බර් 19, 1935&lt;ref name=kirkus/&gt;
| media_type    = මුද්‍රිත ([[ඝනකවර]])
| pages         = 200;&lt;ref name=LCC1/&gt; 334 pp.&lt;ref name=LCC2/&gt;
| isbn          = 
| oclc          = 18319291 &lt;!-- first edition --&gt;
| congress      = PZ7.W6461 Lit 1971&lt;ref name=LCC1/&gt;
| preceded_by   = [[ෆාමර් බෝයි]]
| followed_by   = [[ඔන් ද බෑන්ක්ස් ඔෆ් ප්ලම් ක්‍රීක්]]
}}


'''''ලිට්ල් හවුස් ඔන් ද ප්‍රෙයරි''''' යනු, [[ලෝරා ඉංග්ල්ස් වයිල්ඩර්]] විසින් රචිත සහ, 1935 වසරෙහිදී ප්‍රකාශිත ස්වයංචරිතාපදාන ළමා නවකතාවකි.&lt;ref name=&quot;google&quot;&gt;[https://books.google.com/books?id=KO0tMOWl5AEC&amp;q=little+house ලිට්ල් හවුස් ඔන් ද ප්‍රෙයරි] ගූගල් බුක්ස්&lt;/ref&gt; 

== සටහන් ==
{{notelist|25em |notes=
}}

== ආශ්‍රිත ==
{{reflist|refs=
&lt;ref name=LCC1&gt;
[http://lccn.loc.gov/35027325 &quot;Little House on the Prairie&quot;] (first edition). Library of Congress Online Catalog (catalog.loc.gov). Retrieved 2015-09-17.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=LCC2&gt;
[http://lccn.loc.gov/52007526 &quot;Little House on the Prairie&quot;]; Newly illustrated, uniform ed. LC Online Catalog. Retrieved 2015-09-17.&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=kirkus&gt;
[https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/laura-ingalls-wilder/little-house-on-the-prairie &quot;Little House on the Prairie&quot;] (starred review). ''Kirkus Reviews''. September 1, 1935. Retrieved 2015-10-02. Online the review header shows a recent front cover, &quot;volume 2&quot; and &quot;illustrated by Garth Williams&quot;.&lt;/ref&gt;
}}

== බාහිර සබැඳි ==
{{Portal |Children's literature |Kansas |Novels}}
* {{FadedPage|id=20200415|name=Little House on the Prairie}}
* [http://www.littlehousebooks.com/ Little House Books] at HarperCollins Children's Books

{{Little House}}

{{Authority control}}

[[Category:Little House books]]
[[Category:1935 American novels]]
[[Category:Children's historical novels]]
[[Category:Novels set in Kansas]]
[[Category:Novels set in Minnesota]]
[[Category:Novels set in the 1860s]]
[[Category:Novels set in the 1870s]]
[[ප්‍රවර්ගය:හාපර් සහ සහෝදරයෝ පොත්]]
[[Category:American novels adapted into television shows]]
[[Category:1935 children's books]]
[[Category:Children's books set in Kansas]]
[[Category:Children's books set in the 1860s]]
[[Category:Children's books set in the 1870s]]

{{book-stub}}</text>
      <sha1>qxj80gwenz1criff9nhvdaqbxvdxp7l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Little House books</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194006</id>
    <revision>
      <id>790284</id>
      <parentid>790073</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pinthura</username>
        <id>45635</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Bot: Replacing category Harper &amp; Brothers books with [[:ප්‍රවර්ගය:හාපර් සහ සහෝදරයෝ පොත්|හාපර් සහ සහෝදරයෝ පොත්]]</comment>
      <origin>790284</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="3okbeui4kr8ltdglzcldgeays2iik6f" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Category:''Little House'' books}}

[[Category:Little House series|Books]]
[[Category:American children's novels]]
[[Category:American autobiographical novels]]
[[Category:Children's historical novels]]
[[Category:Family saga novels]]
[[ප්‍රවර්ගය:හාපර් සහ සහෝදරයෝ පොත්]]
[[Category:Children's books by series]]
[[Category:Western (genre) novels]]
[[Category:American novels by series]]</text>
      <sha1>3okbeui4kr8ltdglzcldgeays2iik6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ළමා ඓතිහාසික නවකතා</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194009</id>
    <revision>
      <id>790295</id>
      <parentid>790076</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Children's historical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ළමා ඓතිහාසික නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1144" sha1="1580kgzyyzamy12hx560kbpwyw4iwrm" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1241442024 || 2024-08-21T05:39:27Z || Anomalous+0 || &lt;nowiki&gt;rmv inapt parent cat - not a topic&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1165040946 || 2023-07-12T16:52:26Z || Dominus || &lt;nowiki&gt;+ [[Category:Children's books by topic]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1110865591 || 2022-09-18T02:03:36Z || TSDS25 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 949220265 || 2020-04-05T07:26:31Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;{{Category TOC}} → {{CatAutoTOC}} on [[Category:Template Category TOC on category with less than 100 pages|categories with less than 100 pages]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 844959641 || 2018-06-08T10:56:41Z || TheMouseAvenger || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 779803615 || 2017-05-11T02:39:51Z || Robina Fox || &lt;nowiki&gt;added see also&lt;/nowiki&gt;
|----
| 756783353 || 2016-12-26T20:47:49Z || 50.26.191.229 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 444192166 || 2011-08-11T03:41:48Z || Robina Fox || &lt;nowiki&gt;Added category description&lt;/nowiki&gt;
|----
| 441616087 || 2011-07-26T22:46:12Z || Robina Fox || &lt;nowiki&gt;sort&lt;/nowiki&gt;
|----
| 220626042 || 2008-06-20T19:41:11Z || Pegship || &lt;nowiki&gt;new cat to sort out novels cats&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>1580kgzyyzamy12hx560kbpwyw4iwrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ළමා ඓතිහාසික නවකතා</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194010</id>
    <revision>
      <id>790293</id>
      <parentid>790077</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Children's historical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ළමා ඓතිහාසික නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="417" sha1="h6mfzbfa7jp362tlkmb8m6zubbcd96w" xml:space="preserve">{{portal|Children's literature}}

This category is for articles on [[historical novels]] and [[historical fantasy]] novels written for children and young adults; it may also include [[time travel]] novels where the focus is on a period in the past.
{{See also|:Category:Children's history books}}
{{CatAutoTOC}}

[[Category:Historical novels]]
[[Category:Children's novels|*]]
[[Category:Historical novels subgenres]]</text>
      <sha1>h6mfzbfa7jp362tlkmb8m6zubbcd96w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ළමා නවකතා</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194060</id>
    <revision>
      <id>790287</id>
      <parentid>790153</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:American children's novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ළමා නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1567" sha1="tjrxun3wgkt27o555c61dklonshjm1f" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1110865347 || 2022-09-18T02:02:07Z || TSDS25 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1056370565 || 2021-11-21T11:05:14Z || Kanghuitari || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 948011161 || 2020-03-29T17:49:47Z || BrownHairedGirl || &lt;nowiki&gt;{{Category TOC}} → {{CatAutoTOC}} on [[Category:Template Category TOC on category with less than 100 pages|categories with less than 100 pages]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 833521136 || 2018-04-01T02:37:43Z || Fuddle || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 833521105 || 2018-04-01T02:37:29Z || Fuddle || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 804659426 || 2017-10-10T10:54:30Z || JarrahTree || &lt;nowiki&gt;add&lt;/nowiki&gt;
|----
| 441614814 || 2011-07-26T22:37:49Z || Robina Fox || &lt;nowiki&gt;sort&lt;/nowiki&gt;
|----
| 413964328 || 2011-02-14T23:07:11Z || Robina Fox || &lt;nowiki&gt;Amended sort&lt;/nowiki&gt;
|----
| 380575498 || 2010-08-23T21:34:06Z || Stepheng3 || &lt;nowiki&gt;improve placement in parent&lt;/nowiki&gt;
|----
| 376787258 || 2010-08-02T17:17:00Z || Aristophanes68 || &lt;nowiki&gt;edit cat listing&lt;/nowiki&gt;
|----
| 374204173 || 2010-07-18T22:25:18Z || Sadads || &lt;nowiki&gt;Removed [[:Category:American novels]]; Adding category [[:Category:American novels by genre]] (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 333823816 || 2009-12-24T15:57:04Z || Malcolma || &lt;nowiki&gt;popcat removed&lt;/nowiki&gt;
|----
| 319948056 || 2009-10-15T03:08:52Z || Bearcat || &lt;nowiki&gt;[[WP:AES|←]]Created page with '{{popcat}}  [[Category:Children's novels]] [[Category:American children's books|Novels]] [[Category:American novels|Children]]'&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>tjrxun3wgkt27o555c61dklonshjm1f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ළමා නවකතා</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194061</id>
    <revision>
      <id>790285</id>
      <parentid>790154</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:American children's novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ළමා නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="atd0aq8dssuv2zgt6frkpx3j5xrnqlp" xml:space="preserve">{{portal|Children's literature|United States|Novels}}
{{CatAutoTOC}}

[[Category:Children's novels by country]]
[[Category:American children's books| ]]
[[Category:American novels by genre|Children's]]</text>
      <sha1>atd0aq8dssuv2zgt6frkpx3j5xrnqlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194062</id>
    <revision>
      <id>790291</id>
      <parentid>790155</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:American autobiographical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="606" sha1="ihtfaefwa9ajls615jb7gaehspwj01u" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 954356732 || 2020-05-02T00:57:35Z || 50.26.172.216 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 924619624 || 2019-11-04T23:18:05Z || Lmatt || &lt;nowiki&gt;-[[Category:Autobiographical novels]]; +[[Category:Autobiographical novels by nationality of author]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 855374386 || 2018-08-17T20:32:57Z || Fadesga || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 380575410 || 2010-08-23T21:33:36Z || Stepheng3 || &lt;nowiki&gt;improve placement in parent&lt;/nowiki&gt;
|----
| 374232880 || 2010-07-19T01:57:30Z || Sadads || &lt;nowiki&gt;made cat&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>ihtfaefwa9ajls615jb7gaehspwj01u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194063</id>
    <revision>
      <id>790289</id>
      <parentid>790156</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:American autobiographical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="166" sha1="doayaoxdcs0yb0xscchw2zmkxqr3cvn" xml:space="preserve">[[Category:American novels by genre|Autobiography]]
[[Category:American autobiographies]]
[[Category:Autobiographical novels by nationality of author]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>doayaoxdcs0yb0xscchw2zmkxqr3cvn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194064</id>
    <revision>
      <id>790299</id>
      <parentid>790157</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Family saga novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1147" sha1="r09ogjhi63us5ow7hp82mxk5c1647hb" xml:space="preserve">{| class=&quot;wikitable&quot;
! oldid || date/time || username || edit summary
|----
| 1089500080 || 2022-05-24T05:02:19Z || Marcocapelle || &lt;nowiki&gt;Sort key&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1066092715 || 2022-01-16T19:37:57Z || Rab V || &lt;nowiki&gt;added [[Category:Novels about families]] using [[WP:HC|HotCat]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1058967643 || 2021-12-06T17:31:57Z || Randey1970 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 1043332817 || 2021-09-09T15:12:23Z || Fadesga || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 785132537 || 2017-06-11T20:52:57Z || Spiderpig662 || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 715591617 || 2016-04-16T19:52:38Z || Dexbot || &lt;nowiki&gt;Bot: Cleaning up old interwiki links&lt;/nowiki&gt;
|----
| 423210827 || 2011-04-09T18:35:30Z || Aurelliana || &lt;nowiki&gt;&lt;/nowiki&gt;
|----
| 412929690 || 2011-02-09T16:09:39Z || VolkovBot || &lt;nowiki&gt;r2.5.1) (robot Adding: [[nl:Categorie:Familieroman]]&lt;/nowiki&gt;
|----
| 367975255 || 2010-06-14T14:32:12Z || Chantessy || &lt;nowiki&gt;Adding category [[:Category:Family saga]] (using [[WP:HOTCAT|HotCat]])&lt;/nowiki&gt;
|----
| 78208815 || 2006-09-28T00:13:39Z || Pegship || &lt;nowiki&gt;cat&lt;/nowiki&gt;
|----
| 61814453 || 2006-07-03T08:01:06Z || Grey Shadow || &lt;nowiki&gt;create&lt;/nowiki&gt;
|}</text>
      <sha1>r09ogjhi63us5ow7hp82mxk5c1647hb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194065</id>
    <revision>
      <id>790297</id>
      <parentid>790158</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T15:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Family saga novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="cnf8uce4mhx3ysex6mu8ogxxkyey5lv" xml:space="preserve">{{category explanation|novels describing a fictional [[family saga]].}}
[[Category:Novels by genre]]
[[Category:Family saga|Novels]]
[[Category:Historical novels subgenres]]
[[Category:Novels about families]]
{{CatAutoTOC}}</text>
      <sha1>cnf8uce4mhx3ysex6mu8ogxxkyey5lv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Canaanite and Aramaic inscriptions sidebar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194103</id>
    <revision>
      <id>790336</id>
      <parentid>790218</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8286" sha1="eacw1xtng2o9cm9csutys96jazgkjiu" xml:space="preserve">{{Sidebar with collapsible lists
| name = Canaanite and Aramaic inscriptions sidebar
| pretitle = ලිපි මාලාවක කොටසකි, මෙය
| titlestyle = font-size:175%;
| title = [[Canaanite and Aramaic inscriptions|කනානයිට් සහ අරමයික&lt;br&gt;අභිලේඛන]]
| image = [[File:Cippus - Louvre.jpg|175px|Cippi of Melqart|link=Canaanite and Aramaic inscriptions]]
| listtitlestyle = text-align:center;
| listclass = plainlist
| liststyle = border-top:solid 1px #aaa;border-bottom:solid 1px #aaa;
&lt;!------------------- Key Corpora -------------------&gt;
| list1name = Primary corpora
| list1title = {{larger|Corpora}}&lt;!-- using larger styling --&gt;
| list1 =
* ''[[Scripturae Linguaeque Phoeniciae]]''
* CIS (''[[Corpus Inscriptionum Semiticarum]]'')
* NE (''[[Handbuch der Nordsemitischen Epigraphik]]'')
* KAI (''[[Kanaanäische und Aramäische Inschriften]]'')
* TADAE (''[[Textbook of Aramaic Documents from Ancient Egypt]]'')
* CIIP (''[[Corpus Inscriptionum Iudaeae/Palaestinae]]'')
&lt;!------------------- Notable Inscriptions -------------------&gt;

&lt;!------------------- 17th and 18th century discoveries -------------------&gt;
| list2name = 17th and 18th century discoveries
| list2title = {{larger|Discoveries (17th &amp; 18th c.)}}
| list2 =
* [[Palmyrene inscriptions]]
* [[Punic-Libyan bilinguals]]
* [[Cippi of Melqart]]
* [[Carpentras Stele]]
* [[Pococke Kition inscriptions]]
* [[Benhisa inscription]]
* [[Phoenician Harpocrates statues]]
* [[Nora Stone]]
* [[Athenian Greek-Phoenician inscriptions]]
* [[Canaanite and Aramaic seal inscriptions|Seal inscriptions]]

&lt;!------------------- 19th century discoveries -------------------&gt;
| list3name = 19th century discoveries
| list3title = {{larger|Discoveries (19th c.)}}
| list3 =
* [[Tripolitania Punic inscriptions]]
* [[Elephantine papyri and ostraca]]
* [[Mdina steles]]
* [[Carthaginian tombstones]]
* [[Humbert Carthage inscriptions]]
* [[Turin Aramaic Papyrus]]
* [[Blacas papyrus]]
* [[Falbe Punic inscriptions]]
* [[Reade Punic inscriptions]]
* [[Limyra bilingual]]
* [[Abu Simbel Phoenician graffiti]]
* [[Ain Nechma inscriptions]]
* [[Kellia inscription]]
* [[Marseille Tariff]]
* [[Nimrud ivory inscriptions]]
* [[Assyrian lion weights]]
* [[Phoenician metal bowls]]
* [[Anat Athena bilingual]]
* [[Puteoli Nabataean inscriptions]]
* [[Bourgade inscriptions]]
* [[Sarcophagus of Eshmunazar II]]
* [[Gozo stele]]
* [[Serapeum Offering Table]]
* [[Cirta steles]]
* [[Carthage Tariff]]
* [[Son of Baalshillek marble base]]
* [[Carthage tower model]]
* [[Bodashtart inscriptions]]
* [[Kition Resheph pillars]]
* [[Ankh-Hapy stele]]
* [[Pauli Gerrei trilingual inscription]]
* [[Baalshamin inscription]]
* [[Phoenician sun dial]]
* [[Umm al-Amad votive inscription]]
* [[Cesnola Phoenician inscriptions]]
* [[Khaznadar inscriptions]]
* [[Hadrumetum Punic inscriptions]]
* [[Mesha Stele]]
* [[Abydos graffiti]]
* [[Idalion bilingual]]
* [[Idalion Temple inscriptions]]
* [[Yehawmilk Stele]]
* [[Tharros Punic inscriptions]]
* [[Royal Steward inscription]]
* [[Carthaginian slaughterhouse inscription]]
* [[Carthaginian mother goddess inscription]]
* [[Carthage Festival Offering inscription]]
* [[Wilmanns Neopunic inscriptions]]
* [[Pricot de Sainte-Marie steles]]
* [[Cherchell Neopunic inscriptions]]
* [[Bashamem inscription]]
* [[Baal Lebanon inscription]]
* [[Saqqara Aramaic Stele]]
* [[Tayma stones]]
* [[Kition Tariffs]]
* [[Adadnadinakhe bricks]]
* [[Siloam inscription]]
* [[Sant'Antioco bilingual]]
* [[Palmyra Tariff]]
* [[Osorkon Bust]]
* [[Pierides Kition inscriptions]]
* [[Eshmun obelisk]]
* [[Persephone Punic stele]]
* [[Lilybaeum stele]]
* [[Henchir Guergour Neopunic inscriptions]]
* [[Guelaât Bou Sbaâ Neopunic inscriptions]]
* [[Tyre Cistern inscription]]
* [[Tamassos bilinguals]]
* [[Masub inscription]]
* [[Tabnit sarcophagus]]
* [[Panamuwa II inscription]]
* [[Madaba Nabataean Inscriptions]]
* [[Hadad Statue]]
* [[Abdmiskar cippus]]
* [[Maktar and Mididi inscriptions]]
* [[Bar-Rakib inscriptions]]
* [[Neirab steles]]
* [[Sarıaydın inscription]]
* [[Larnakas tis Lapithou pedestal inscription]]
* [[Kilamuwa Stela]]
* [[Hasanbeyli inscription]]
* [[Kition Necropolis Phoenician inscriptions]]
* [[Douïmès medallion]]
* [[El Amrouni mausoleum]]
* [[Abiba’l inscription]]
* [[Tortosa “bomos” inscription]]
* [[El-Osiris inscription]]
* [[Avignon Punic inscription]]
* [[Punic Tabella Defixionis]]
* [[Quintus Markius trilingual inscription]]

&lt;!------------------- 20th century discoveries -------------------&gt;
| list4name = 20වන සියවසේ සොයාගැනීම්
| list4title = {{larger|සොයාගැනීම් (20වන සියවස)}}
| list4 =
* [[Farasa bilingual inscription]]
* [[Phoenician Adoration steles]]
* [[Banobal stele]]
* [[Eshmun inscription]]
* [[Sibbolet funeral inscription]]
* [[Stele of Zakkur]]
* [[Villaricos Phoenician stele]]
* [[Assur ostracon and tablets]]
* [[Throne of Astarte]]
* [[Gözne Boundary Stone]]
* [[Thinissut sanctuary inscription]]
* [[Gezer calendar]]
* [[Samaria Ostraca]]
* [[Olbia pedestal]]
* [[Giardino Birocchi inscription]]
* [[Sardis bilingual inscription]]
* [[Rhodes Phoenician-Greek bilingual inscriptions]]
* [[Kesecek Köyü inscription]]
* [[තක්ෂිලාවේ අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[Arwad bilingual]]
* [[Mitsri genealogy inscription]]
* [[KNMY inscription]]
* [[Ahiram Sarcophagus]]
* [[Byblos Necropolis graffito]]
* [[Byblos altar inscription]]
* [[Ophel ostracon]]
* [[Phoenician arrowheads]]
* [[Ur Box inscription]]
* [[Byblos bronze spatulas]]
* [[Abda sherd]]
* [[Son of Safatba'al inscription]]
* [[Batnoam sarcophagus]]
* [[Yehimilk inscription]]
* [[Sefire steles]]
* [[Arslan Tash ivory inscription]]
* [[Hama graffiti]]
* [[Pul-i-Darunteh Aramaic inscription]]
* [[Arslan Tash amulets]]
* [[Tell Halaf inscription]]
* [[Agrigentum inscription]]
* [[Lachish letters]]
* [[Safatba'al inscription]]
* [[Hermopolis Aramaic papyri]]
* [[Phoenician papyrus letters]]
* [[Melqart stele]]
* [[Honeyman inscription]]
* [[Stele of Serapeitis]]
* [[Jebel Massoudj Neopunic inscription]]
* [[Adon Papyrus]]
* [[Kilamuwa scepter]]
* [[Tel Qasile ostraca]]
* [[Karatepe bilingual]]
* [[Tel el Maskhuta silver bowls]]
* [[Pumayyaton and Pnytarion's inscriptions]]
* [[Byblos clay cone inscriptions]]
* [[Carchemish Phoenician inscription]]
* [[Hatran inscriptions]]
* [[Djinet Neopunic inscriptions]]
* [[Wadi Murabba'at papyrus]]
* [[Hazor inscriptions]]
* [[Al Jib jar handles]]
* [[Byblos marble inscription]]
* [[Kubaba Aramaic inscription]]
* [[El-Kerak Inscription]]
* [[Kandahar Bilingual Rock Inscription]]
* [[Yavne-Yam ostracon]]
* [[Arad ostraca]]
* [[Nebi Yunis ostraca]]
* [[Tel Dan bowl]]
* [[Seville statue of Astarte]]
* [[Khirbet Beit Lei graffiti]]
* [[Amman Citadel Inscription]]
* [[Ein Gev jar]]
* [[Phoenician Sphinx inscription]]
* [[Baalshillem Temple Boy]]
* [[Abydos Aramaic papyrus]]
* [[Pyrgi Tablets]]
* [[Carthage Administration Inscription]]
* [[Daskyleion steles]]
* [[Mozia Punic inscriptions]]
* [[Deir Alla Inscription]]
* [[Grotta Regina Punic inscriptions]]
* [[Tekke Bowl Inscription (Knossos)]]
* [[Aramaic Sustenance tablet]]
* [[ලඝ්මාන් හි පළමු අරමයික අභිලේඛනය|ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[Tel Siran inscription]]
* [[Letoon trilingual]]
* [[Aramaic inscription from al-Mal]]
* [[Hadad-yith'i bilingual inscription]]
* [[Ketef Hinnom scrolls]]
* [[Sarepta Tanit Inscription]]
* [[Çebel Ires Dağı inscription]]
* [[Monumental Hebrew inscription from Jerusalem]]
* [[Hazael horse frontlet]]
* [[Bukan inscription]]
* [[İvriz monuments|İvriz stele]]
* [[Bactria Aramaic documents]]
* [[Tel Dan Stele]]
* [[Ekron Royal Dedicatory Inscription]]
* [[Çineköy inscription]]
* [[Tablet De Geest]]

&lt;!------------------- 21st century discoveries -------------------&gt;
| list5name = 21st century discoveries
| list5title = {{larger|Discoveries (21st c.)}}
| list5 =
* [[Zayit Stone]]
* [[Kuttamuwa stele]]
* [[Khirbet Qeiyafa ostracon]]
* [[Ataruz altar inscriptions]]
* [[Ishbaal Inscription]]

}}
&lt;noinclude&gt;
[[Category:WikiProject Archaeology templates]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eacw1xtng2o9cm9csutys96jazgkjiu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ නවකතා</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194113</id>
    <revision>
      <id>790258</id>
      <timestamp>2019-03-05T20:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;BrownHairedGirl</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>{{[[Template:Novelyr|Novelyr]]}} now needs no parameters, replaced: {{novelyr|193|5}} → {{Novelyr}}</comment>
      <origin>790258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="k8e39fj9qb1uk6tpprijgn7k2wb21ak" xml:space="preserve">{{Novelyr}}</text>
      <sha1>k8e39fj9qb1uk6tpprijgn7k2wb21ak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790259</id>
      <parentid>790258</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:1935_novels]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>790258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="k8e39fj9qb1uk6tpprijgn7k2wb21ak" xml:space="preserve">{{Novelyr}}</text>
      <sha1>k8e39fj9qb1uk6tpprijgn7k2wb21ak</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790264</id>
      <parentid>790259</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790258</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11" sha1="k8e39fj9qb1uk6tpprijgn7k2wb21ak" xml:space="preserve">{{Novelyr}}</text>
      <sha1>k8e39fj9qb1uk6tpprijgn7k2wb21ak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:The United States තුළ 1935 වසර</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194114</id>
    <revision>
      <id>790260</id>
      <timestamp>2024-02-22T09:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Robby</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>link to Commons is now defined on wikidata</comment>
      <origin>790260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="au2ccjz7ccgbkag2m63khi3g8i6va2m" xml:space="preserve">{{Year in country category|United States|North America||the }}
{{Commons category}}</text>
      <sha1>au2ccjz7ccgbkag2m63khi3g8i6va2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790261</id>
      <parentid>790260</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:22:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:1935_in_the_United_States]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>790260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="au2ccjz7ccgbkag2m63khi3g8i6va2m" xml:space="preserve">{{Year in country category|United States|North America||the }}
{{Commons category}}</text>
      <sha1>au2ccjz7ccgbkag2m63khi3g8i6va2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790262</id>
      <parentid>790261</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 in the United States]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:The United States තුළ 1935 වසර]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790260</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="au2ccjz7ccgbkag2m63khi3g8i6va2m" xml:space="preserve">{{Year in country category|United States|North America||the }}
{{Commons category}}</text>
      <sha1>au2ccjz7ccgbkag2m63khi3g8i6va2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 in the United States</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194115</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:The United States තුළ 1935 වසර" />
    <revision>
      <id>790263</id>
      <timestamp>2026-05-14T14:23:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 in the United States]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:The United States තුළ 1935 වසර]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790263</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="h7gjg5ztl47ny6snucl0k95ji3c2n3m" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:The United States තුළ 1935 වසර]]</text>
      <sha1>h7gjg5ztl47ny6snucl0k95ji3c2n3m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 novels</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194116</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ නවකතා" />
    <revision>
      <id>790265</id>
      <timestamp>2026-05-14T14:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790265</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="m8bhlyehg3s2bx93dopi82eqgfl101z" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ නවකතා]]</text>
      <sha1>m8bhlyehg3s2bx93dopi82eqgfl101z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ පොත්</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194117</id>
    <revision>
      <id>790266</id>
      <timestamp>2023-11-27T21:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Robby</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>link to Commons is now defined on wikidata</comment>
      <origin>790266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="7ah3btq7i12j7ohgp88ux751ufdu5oh" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Book year}}

&lt;!--
 # Please do not add a table of contents, using {{Category TOC}} etc
 #
 # A TOC is added automatically by [[Template:Book year]]
 # if the category size exceeds 100 pages.
 #
 # (size limit as of March 2019.  It may be changed)
--&gt;</text>
      <sha1>7ah3btq7i12j7ohgp88ux751ufdu5oh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790267</id>
      <parentid>790266</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:1935_books]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>790266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="7ah3btq7i12j7ohgp88ux751ufdu5oh" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Book year}}

&lt;!--
 # Please do not add a table of contents, using {{Category TOC}} etc
 #
 # A TOC is added automatically by [[Template:Book year]]
 # if the category size exceeds 100 pages.
 #
 # (size limit as of March 2019.  It may be changed)
--&gt;</text>
      <sha1>7ah3btq7i12j7ohgp88ux751ufdu5oh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790268</id>
      <parentid>790267</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 books]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ පොත්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790266</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="273" sha1="7ah3btq7i12j7ohgp88ux751ufdu5oh" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{Book year}}

&lt;!--
 # Please do not add a table of contents, using {{Category TOC}} etc
 #
 # A TOC is added automatically by [[Template:Book year]]
 # if the category size exceeds 100 pages.
 #
 # (size limit as of March 2019.  It may be changed)
--&gt;</text>
      <sha1>7ah3btq7i12j7ohgp88ux751ufdu5oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 books</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194118</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ පොත්" />
    <revision>
      <id>790269</id>
      <timestamp>2026-05-14T14:26:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 books]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ පොත්]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790269</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="tk2yyw9hh77qaw117jrbe136whuz3ge" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ පොත්]]</text>
      <sha1>tk2yyw9hh77qaw117jrbe136whuz3ge</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ කෘති</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194119</id>
    <revision>
      <id>790270</id>
      <timestamp>2023-07-18T22:45:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Robby</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>link to Commons is now defined on wikidata</comment>
      <origin>790270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="881bue3rs7cbaxpg2hwaxr02ha7y853" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{WorksYear}}</text>
      <sha1>881bue3rs7cbaxpg2hwaxr02ha7y853</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790271</id>
      <parentid>790270</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:1935_works]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>790270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="881bue3rs7cbaxpg2hwaxr02ha7y853" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{WorksYear}}</text>
      <sha1>881bue3rs7cbaxpg2hwaxr02ha7y853</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790279</id>
      <parentid>790271</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 works]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ කෘති]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790270</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="881bue3rs7cbaxpg2hwaxr02ha7y853" xml:space="preserve">{{Commons category}}
{{WorksYear}}</text>
      <sha1>881bue3rs7cbaxpg2hwaxr02ha7y853</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය තුළ 1935 වසර</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194120</id>
    <revision>
      <id>790272</id>
      <timestamp>2023-05-18T22:27:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Robby</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>link to Commons is now defined on wikidata</comment>
      <origin>790272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6" xml:space="preserve">{{Literatureyear}}
{{Commons category}}

[[Category:1930s in literature| ]]</text>
      <sha1>ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790273</id>
      <parentid>790272</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:27:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Category:1935_in_literature]] වෙතින් එක් සංශෝධනයක්</comment>
      <origin>790272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6" xml:space="preserve">{{Literatureyear}}
{{Commons category}}

[[Category:1930s in literature| ]]</text>
      <sha1>ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790274</id>
      <parentid>790273</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 in literature]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:හිත්‍යය තුළ 1935 වසර]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6" xml:space="preserve">{{Literatureyear}}
{{Commons category}}

[[Category:1930s in literature| ]]</text>
      <sha1>ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790276</id>
      <parentid>790274</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් යලියොමුවක් නොදමාම යලියොමුවක් හරහා [[ප්‍රවර්ගය:හිත්‍යය තුළ 1935 වසර]] පිටුව [[ප්‍රවර්ගය:1935 in literature]] වෙත ගෙනයන ලදී</comment>
      <origin>790272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6" xml:space="preserve">{{Literatureyear}}
{{Commons category}}

[[Category:1930s in literature| ]]</text>
      <sha1>ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790277</id>
      <parentid>790276</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T14:33:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 in literature]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය තුළ 1935 වසර]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6" xml:space="preserve">{{Literatureyear}}
{{Commons category}}

[[Category:1930s in literature| ]]</text>
      <sha1>ey6r6wzk6tdjfillveh8yjtlp0am7p6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 in literature</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194122</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය තුළ 1935 වසර" />
    <revision>
      <id>790278</id>
      <timestamp>2026-05-14T14:33:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 in literature]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය තුළ 1935 වසර]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="let96x1owxl77ypzrpzolx95hi474vt" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:සාහිත්‍යය තුළ 1935 වසර]]</text>
      <sha1>let96x1owxl77ypzrpzolx95hi474vt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:1935 works</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194123</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ කෘති" />
    <revision>
      <id>790280</id>
      <timestamp>2026-05-14T14:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:1935 works]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ කෘති]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="lhg335c1gf303d0uiygry0w57hkudhi" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:1935 වසර තුළ කෘති]]</text>
      <sha1>lhg335c1gf303d0uiygry0w57hkudhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:American children's novels</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194124</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ළමා නවකතා" />
    <revision>
      <id>790286</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:American children's novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ළමා නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790286</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="epfqk19sbvn4j6b0ev9pmwox7jr0r55" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ළමා නවකතා]]</text>
      <sha1>epfqk19sbvn4j6b0ev9pmwox7jr0r55</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:American children's novels</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194125</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ළමා නවකතා" />
    <revision>
      <id>790288</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:American children's novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ළමා නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790288</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="301minolh7gbts1oi2strcf5ellv063" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ළමා නවකතා]]</text>
      <sha1>301minolh7gbts1oi2strcf5ellv063</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:American autobiographical novels</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194126</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා" />
    <revision>
      <id>790290</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:American autobiographical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790290</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="dooprxm1qg6ckgav09mbltq6e03nmal" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා]]</text>
      <sha1>dooprxm1qg6ckgav09mbltq6e03nmal</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:American autobiographical novels</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194127</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා" />
    <revision>
      <id>790292</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:American autobiographical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790292</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="bi67brt26yo4utdon8h21k8b6z18dmp" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ඇමරිකානු ස්වයංචරිතාපදාන නවකතා]]</text>
      <sha1>bi67brt26yo4utdon8h21k8b6z18dmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Children's historical novels</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194128</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:ළමා ඓතිහාසික නවකතා" />
    <revision>
      <id>790294</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Children's historical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:ළමා ඓතිහාසික නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790294</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="dbnx1rm0jtkxi2x9a7g1vvxucwtr0i8" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:ළමා ඓතිහාසික නවකතා]]</text>
      <sha1>dbnx1rm0jtkxi2x9a7g1vvxucwtr0i8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Children's historical novels</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194129</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ළමා ඓතිහාසික නවකතා" />
    <revision>
      <id>790296</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:07:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Children's historical novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ළමා ඓතිහාසික නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790296</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="fdw80okm8hep62q0v6qyk60fowg6glb" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:ළමා ඓතිහාසික නවකතා]]</text>
      <sha1>fdw80okm8hep62q0v6qyk60fowg6glb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ගය:Family saga novels</title>
    <ns>14</ns>
    <id>194130</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ගය:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා" />
    <revision>
      <id>790298</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ගය:Family saga novels]] සිට [[ප්‍රවර්ගය:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790298</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="mhs88lio2da0vx6hzgkesb3a6wqtxpm" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[:ප්‍රවර්ගය:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා]]</text>
      <sha1>mhs88lio2da0vx6hzgkesb3a6wqtxpm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Family saga novels</title>
    <ns>15</ns>
    <id>194131</id>
    <redirect title="ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා" />
    <revision>
      <id>790300</id>
      <timestamp>2026-05-14T15:08:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lee</username>
        <id>85</id>
      </contributor>
      <comment>Lee විසින් [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:Family saga novels]] සිට [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා]] වෙත පිටුව ගෙන යන ලදී</comment>
      <origin>790300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="mr73jsqfoq0kuyv6r8z5pexnk11079s" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව:පවුල් වෘත්තාන්ත නවකතා]]</text>
      <sha1>mr73jsqfoq0kuyv6r8z5pexnk11079s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194132</id>
    <revision>
      <id>790303</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|Series of edicts on the teachings of Buddha}} {{Use dmy dates|date=July 2017}} {{Use Indian English|date=July 2017}} {{Infobox Historic building |name= Ashokan Edicts |image = The Kotla of Firoz Shah with the Ashokan pillar viewed from the west, with the gateway of the adjacent mosque (top right), View from the south of the Kotla (bottom right).jpg |caption=  Askhokan Pillar in Feroz Shah Kotla, Del...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4805" sha1="i9hh6220byqlsq6x9egkb2gx2gneicp" xml:space="preserve">{{Short description|Series of edicts on the teachings of Buddha}}
{{Use dmy dates|date=July 2017}}
{{Use Indian English|date=July 2017}}
{{Infobox Historic building
|name= Ashokan Edicts
|image = The Kotla of Firoz Shah with the Ashokan pillar viewed from the west, with the gateway of the adjacent mosque (top right), View from the south of the Kotla (bottom right).jpg
|caption=  Askhokan Pillar in Feroz Shah Kotla, Delhi
|pushpin_map= India New Delhi 
|coordinates = {{coord|28.61|77.23|region:IN-DL|display=inline}}
|location_town = [[Delhi]]
|location_country = India
|architect = [[Ashoka]] 
|client = 
|engineer = 
|construction_start_date = 3rd century BC
|completion_date = 3rd century BC
|demolished_date = 
|cost =
|structural_system =  
|architectural_style = Edicts on [[sandstone]] pillars and on in-situ rocks 
|size =
}}

The '''Ashokan edicts in Delhi''' are a series of edicts on the teachings of [[Buddha]] created by [[Ashoka]], the Mauryan Emperor who ruled in the [[Indian subcontinent]] during the 3rd century BC. The [[Edicts of Ashoka]] were either carved on in-situ rocks or engraved on pillars erected throughout the empire; examples of both are found in [[Delhi]].

The first in-situ rock edict was discovered in Delhi in 1966, and establishes the city's ancient historical link with the [[Ashoka]]n era (273–236 BC).&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11-Quote&quot;&gt;Sharma, pp. 1, 10–11 A glorious chapter to Delhi’s history was added as recently as 1966 with the discovery of an inscription by the Mauryan Emperor Ashoka, engraved on a rugged rock, an outcrop of the Arvallis, near Srinivaspuri, west of Kalkaji temple… Direct association of emperor Ashoka (273–236 BC.) of the Maurya Dynasty with Delhi has been brought to light only recently by the discovery of a shorter version of his Minor Rock Edicts carved on a rock near Srinivaspuri. This discovery also indicates that Delhi lay on the trunk route connecting the main cities of ancient India&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Singh&gt;{{Cite book|last=Singh|first= Upinder|title= Delhi&lt;!--|pages=227--&gt;|work=Ashokan Edicts in Delhi|pages =120–131|access-date=2009-07-22|url=https://books.google.com/books?id=KkpdLnZpm78C&amp;q=Ashokan+Pillar,+Delhi&amp;pg=PA120|publisher= Berghahn Books|year=2006|isbn=81-87358-29-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.26&quot;&gt;Peck, p.26. The city is situated where a spur of the Aravalli Hills meets the Yamuna River, and these outcrops were the sites of some early settlements&amp;nbsp;... Before the 3rd century BC, India was controlled by numerous competing chiefs and kings, and during this time urban centres of some size developed. One of these became the base of powerful Mauryan Empire, created by Chandra Gupta Maurya and consolidated by his grandson Ashoka (reigned 272–232 BC). Ashoka ruled from Pataliputra, modern Patna, but held sway over most of the Indian subcontinent. He aimed at government in a very real sense, controlling the affairs, or at least exhorting a certain way of life, through his famous edicts… However, the most exciting Mauryan discovery, made in 1966 was of an Ashokan Rock Edict found at Kalkaji (East of Kailash), in South Delhi, indicating that there must have been a reasonably important settlement nearby.&lt;/ref&gt; Delhi's stone pillar edicts were transported from their original sites in Meerut and Ambala during the reign of Firuz Shah Tughlaq (1351–1388 AD). They were erected in Feruzabad, the fifth medieval city of Delhi, established by Feroz Shah Tughlaq.&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Sharma, pp.1,10-11&quot;&gt;Sharma, pp.1,10–11&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28&quot;&gt;Peck, p.28.The remains of an inscription, on a smooth rock face projecting from the top of a rocky hillock, can be seen under an ugly concrete shelter in a small neighbourhood park in East of Kailash, nor far from the ISKCON temple on the Raja Dhirsain Marg it was discovered in 1966 and is an important part of Delhi’s history and heritage, because it implies that somewhere nearby was a settlement important enough in the 3rd century BC for an edict to have been carved. Among the cluster of religious institutions on the nearby hilltops, the Kalkaji Temple is said to be of great antiquity, and might have had a settlement around it.&lt;/ref&gt;

The inscriptions are written in [[Prakrit]], a colloquial language used in everyday speech. The edicts were intended to teach the people of the morals and ideals of civilised living, to bring peace and harmony to the vast empire. The philosophy bears a striking resemblance to the teachings of the Buddha, which his followers believe lead to enlightenment (the universal law of nature), and the constituent elements of the world as it is experienced (the characteristic of elements).&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11&quot;/&gt;&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28-Bare&quot;&gt;Peck, p.28&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>i9hh6220byqlsq6x9egkb2gx2gneicp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790305</id>
      <parentid>790303</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:29:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5626" sha1="au9ozyqai6fc9pudefkal0lpyjhe6ur" xml:space="preserve">{{Short description|බෞද්ධ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ වූ ආඥා මාලාව}}
{{Use dmy dates|date=July 2017}}
{{Infobox Historic building
|name= අශෝක ආඥා ම්
|image = The Kotla of Firoz Shah with the Ashokan pillar viewed from the west, with the gateway of the adjacent mosque (top right), View from the south of the Kotla (bottom right).jpg
|caption= දිල්ලියේ  ෆේරෝස් ශා කෝට්ලා හි ඇති අශෝක ස්තම්භය 
|pushpin_map= India New Delhi 
|coordinates = {{coord|28.61|77.23|region:IN-DL|display=inline}}
|location_town = [[දිල්ලි]]
|location_country =ඉන්දියාව
|architect = [[අශෝක]] 
|client = 
|engineer = 
|construction_start_date = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|completion_date = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|demolished_date = 
|cost =
|structural_system =  
|architectural_style = [[වැලිගල්]] ස්තම්භ සහ ස්ථානීය පාෂාණ මත වූ ශිලා ආඥා 
|size =
}}

'''දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසේ [[ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය]] පාලනය කළ මෞර්ය අධිරජ [[අශෝක]] විසින් [[බුදුන් වහන්සේ]]ගේ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ සඳහන් කරමින් නිර්මාණය කළ ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මෙම [[අශෝක ආඥා]] ස්ථානීය පාෂාණ මත හෝ කැටයම් කළ ස්තම්භ ලෙසින් සිය අධිරාජ්‍යය පුරා නංවා තිබිණි. මෙම දෙවර්ගයටම නිදසුන් [[දිල්ලි]]යෙන් හමුවේ.

The first in-situ rock edict was discovered in Delhi in 1966, and establishes the city's ancient historical link with the [[Ashoka]]n era (273–236 BC).&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11-Quote&quot;&gt;Sharma, pp. 1, 10–11 A glorious chapter to Delhi’s history was added as recently as 1966 with the discovery of an inscription by the Mauryan Emperor Ashoka, engraved on a rugged rock, an outcrop of the Arvallis, near Srinivaspuri, west of Kalkaji temple… Direct association of emperor Ashoka (273–236 BC.) of the Maurya Dynasty with Delhi has been brought to light only recently by the discovery of a shorter version of his Minor Rock Edicts carved on a rock near Srinivaspuri. This discovery also indicates that Delhi lay on the trunk route connecting the main cities of ancient India&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Singh&gt;{{Cite book|last=Singh|first= Upinder|title= Delhi&lt;!--|pages=227--&gt;|work=Ashokan Edicts in Delhi|pages =120–131|access-date=2009-07-22|url=https://books.google.com/books?id=KkpdLnZpm78C&amp;q=Ashokan+Pillar,+Delhi&amp;pg=PA120|publisher= Berghahn Books|year=2006|isbn=81-87358-29-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.26&quot;&gt;Peck, p.26. The city is situated where a spur of the Aravalli Hills meets the Yamuna River, and these outcrops were the sites of some early settlements&amp;nbsp;... Before the 3rd century BC, India was controlled by numerous competing chiefs and kings, and during this time urban centres of some size developed. One of these became the base of powerful Mauryan Empire, created by Chandra Gupta Maurya and consolidated by his grandson Ashoka (reigned 272–232 BC). Ashoka ruled from Pataliputra, modern Patna, but held sway over most of the Indian subcontinent. He aimed at government in a very real sense, controlling the affairs, or at least exhorting a certain way of life, through his famous edicts… However, the most exciting Mauryan discovery, made in 1966 was of an Ashokan Rock Edict found at Kalkaji (East of Kailash), in South Delhi, indicating that there must have been a reasonably important settlement nearby.&lt;/ref&gt; Delhi's stone pillar edicts were transported from their original sites in Meerut and Ambala during the reign of Firuz Shah Tughlaq (1351–1388 AD). They were erected in Feruzabad, the fifth medieval city of Delhi, established by Feroz Shah Tughlaq.&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Sharma, pp.1,10-11&quot;&gt;Sharma, pp.1,10–11&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28&quot;&gt;Peck, p.28.The remains of an inscription, on a smooth rock face projecting from the top of a rocky hillock, can be seen under an ugly concrete shelter in a small neighbourhood park in East of Kailash, nor far from the ISKCON temple on the Raja Dhirsain Marg it was discovered in 1966 and is an important part of Delhi’s history and heritage, because it implies that somewhere nearby was a settlement important enough in the 3rd century BC for an edict to have been carved. Among the cluster of religious institutions on the nearby hilltops, the Kalkaji Temple is said to be of great antiquity, and might have had a settlement around it.&lt;/ref&gt;

The inscriptions are written in [[Prakrit]], a colloquial language used in everyday speech. The edicts were intended to teach the people of the morals and ideals of civilised living, to bring peace and harmony to the vast empire. The philosophy bears a striking resemblance to the teachings of the Buddha, which his followers believe lead to enlightenment (the universal law of nature), and the constituent elements of the world as it is experienced (the characteristic of elements).&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11&quot;/&gt;&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28-Bare&quot;&gt;Peck, p.28&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>au9ozyqai6fc9pudefkal0lpyjhe6ur</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790306</id>
      <parentid>790305</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6154" sha1="4eptppz3hpqkvdjgonzannfum3b74xg" xml:space="preserve">{{Short description|බෞද්ධ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ වූ ආඥා මාලාව}}
{{Use dmy dates|date=July 2017}}
{{Infobox Historic building
|name= අශෝක ආඥා 
|image = The Kotla of Firoz Shah with the Ashokan pillar viewed from the west, with the gateway of the adjacent mosque (top right), View from the south of the Kotla (bottom right).jpg
|caption= දිල්ලියේ  ෆේරෝස් ශා කෝට්ලා හි ඇති අශෝක ස්තම්භය 
|pushpin_map= India New Delhi 
|coordinates = {{coord|28.61|77.23|region:IN-DL|display=inline}}
|location_town = [[දිල්ලි]]
|location_country =ඉන්දියාව
|architect = [[අශෝක]] 
|client = 
|engineer = 
|construction_start_date = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|completion_date = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|demolished_date = 
|cost =
|structural_system =  
|architectural_style = [[වැලිගල්]] ස්තම්භ සහ ස්ථානීය පාෂාණ මත වූ ශිලා ආඥා 
|size =
}}

'''දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසේ [[ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය]] පාලනය කළ මෞර්ය අධිරජ [[අශෝක]] විසින් [[බුදුන් වහන්සේ]]ගේ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ සඳහන් කරමින් නිර්මාණය කළ ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මෙම [[අශෝක ආඥා]] ස්ථානීය පාෂාණ මත හෝ කැටයම් කළ ස්තම්භ ලෙසින් සිය අධිරාජ්‍යය පුරා නංවා තිබිණි. මෙම දෙවර්ගයටම නිදසුන් [[දිල්ලි]]යෙන් හමුවේ.

පළමු ස්ථානීය ශිලා ආඥාව 1966දී දිල්ලියෙන් හමුවූ අතර එමඟින් නගරයේ ඉතිහාසය [[අශෝක]] යුගයට දිවෙන බවට සාධක හමුවිය (ක්‍රි.පූ. 273–236).&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11-Quote&quot;&gt;Sharma, pp. 1, 10–11 A glorious chapter to Delhi’s history was added as recently as 1966 with the discovery of an inscription by the Mauryan Emperor Ashoka, engraved on a rugged rock, an outcrop of the Arvallis, near Srinivaspuri, west of Kalkaji temple… Direct association of emperor Ashoka (273–236 BC.) of the Maurya Dynasty with Delhi has been brought to light only recently by the discovery of a shorter version of his Minor Rock Edicts carved on a rock near Srinivaspuri. This discovery also indicates that Delhi lay on the trunk route connecting the main cities of ancient India&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Singh&gt;{{Cite book|last=Singh|first= Upinder|title= Delhi&lt;!--|pages=227--&gt;|work=Ashokan Edicts in Delhi|pages =120–131|access-date=2009-07-22|url=https://books.google.com/books?id=KkpdLnZpm78C&amp;q=Ashokan+Pillar,+Delhi&amp;pg=PA120|publisher= Berghahn Books|year=2006|isbn=81-87358-29-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.26&quot;&gt;Peck, p.26. The city is situated where a spur of the Aravalli Hills meets the Yamuna River, and these outcrops were the sites of some early settlements&amp;nbsp;... Before the 3rd century BC, India was controlled by numerous competing chiefs and kings, and during this time urban centres of some size developed. One of these became the base of powerful Mauryan Empire, created by Chandra Gupta Maurya and consolidated by his grandson Ashoka (reigned 272–232 BC). Ashoka ruled from Pataliputra, modern Patna, but held sway over most of the Indian subcontinent. He aimed at government in a very real sense, controlling the affairs, or at least exhorting a certain way of life, through his famous edicts… However, the most exciting Mauryan discovery, made in 1966 was of an Ashokan Rock Edict found at Kalkaji (East of Kailash), in South Delhi, indicating that there must have been a reasonably important settlement nearby.&lt;/ref&gt; දිල්ලියේ වූ ස්තම්භලේඛ ෆීරූස් ශා ටුඝ්ලක් (ක්‍රි.ව. 1351-1388) රජ සමයේ ඒවා පිහිටි මුල් ස්ථාන වූ මීරූට් සහ අම්බාලා ප්‍රදේශවල සිට දිල්ලි වෙත රැගෙන එන ලදී. ඒවා ෆේරෝස් ශා ටුඝ්ලක් විසින් දිල්ලියේ පස්වන මධ්‍යකාලීන නගරය වූ ෆේරූසාබාද් හි ස්ථාපනය කෙරිණි.&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Sharma, pp.1,10-11&quot;&gt;Sharma, pp.1,10–11&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28&quot;&gt;Peck, p.28.The remains of an inscription, on a smooth rock face projecting from the top of a rocky hillock, can be seen under an ugly concrete shelter in a small neighbourhood park in East of Kailash, nor far from the ISKCON temple on the Raja Dhirsain Marg it was discovered in 1966 and is an important part of Delhi’s history and heritage, because it implies that somewhere nearby was a settlement important enough in the 3rd century BC for an edict to have been carved. Among the cluster of religious institutions on the nearby hilltops, the Kalkaji Temple is said to be of great antiquity, and might have had a settlement around it.&lt;/ref&gt;

The inscriptions are written in [[Prakrit]], a colloquial language used in everyday speech. The edicts were intended to teach the people of the morals and ideals of civilised living, to bring peace and harmony to the vast empire. The philosophy bears a striking resemblance to the teachings of the Buddha, which his followers believe lead to enlightenment (the universal law of nature), and the constituent elements of the world as it is experienced (the characteristic of elements).&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11&quot;/&gt;&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28-Bare&quot;&gt;Peck, p.28&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>4eptppz3hpqkvdjgonzannfum3b74xg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790307</id>
      <parentid>790306</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:37:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6539" sha1="ecoj5njhcefdprnc8s56z2ughm7sww2" xml:space="preserve">{{Short description|බෞද්ධ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ වූ ආඥා මාලාව}}
{{Use dmy dates|date=July 2017}}
{{Infobox Historic building
|name= අශෝක ආඥා 
|image = The Kotla of Firoz Shah with the Ashokan pillar viewed from the west, with the gateway of the adjacent mosque (top right), View from the south of the Kotla (bottom right).jpg
|caption= දිල්ලියේ  ෆේරෝස් ශා කෝට්ලා හි ඇති අශෝක ස්තම්භය 
|pushpin_map= India New Delhi 
|coordinates = {{coord|28.61|77.23|region:IN-DL|display=inline}}
|location_town = [[දිල්ලි]]
|location_country =ඉන්දියාව
|architect = [[අශෝක]] 
|client = 
|engineer = 
|construction_start_date = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|completion_date = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|demolished_date = 
|cost =
|structural_system =  
|architectural_style = [[වැලිගල්]] ස්තම්භ සහ ස්ථානීය පාෂාණ මත වූ ශිලා ආඥා 
|size =
}}

'''දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසේ [[ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය]] පාලනය කළ මෞර්ය අධිරජ [[අශෝක]] විසින් [[බුදුන් වහන්සේ]]ගේ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ සඳහන් කරමින් නිර්මාණය කළ ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මෙම [[අශෝක ආඥා]] ස්ථානීය පාෂාණ මත හෝ කැටයම් කළ ස්තම්භ ලෙසින් සිය අධිරාජ්‍යය පුරා නංවා තිබිණි. මෙම දෙවර්ගයටම නිදසුන් [[දිල්ලි]]යෙන් හමුවේ.

පළමු ස්ථානීය ශිලා ආඥාව 1966දී දිල්ලියෙන් හමුවූ අතර එමඟින් නගරයේ ඉතිහාසය [[අශෝක]] යුගයට දිවෙන බවට සාධක හමුවිය (ක්‍රි.පූ. 273–236).&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11-Quote&quot;&gt;Sharma, pp. 1, 10–11 A glorious chapter to Delhi’s history was added as recently as 1966 with the discovery of an inscription by the Mauryan Emperor Ashoka, engraved on a rugged rock, an outcrop of the Arvallis, near Srinivaspuri, west of Kalkaji temple… Direct association of emperor Ashoka (273–236 BC.) of the Maurya Dynasty with Delhi has been brought to light only recently by the discovery of a shorter version of his Minor Rock Edicts carved on a rock near Srinivaspuri. This discovery also indicates that Delhi lay on the trunk route connecting the main cities of ancient India&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Singh&gt;{{Cite book|last=Singh|first= Upinder|title= Delhi&lt;!--|pages=227--&gt;|work=Ashokan Edicts in Delhi|pages =120–131|access-date=2009-07-22|url=https://books.google.com/books?id=KkpdLnZpm78C&amp;q=Ashokan+Pillar,+Delhi&amp;pg=PA120|publisher= Berghahn Books|year=2006|isbn=81-87358-29-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.26&quot;&gt;Peck, p.26. The city is situated where a spur of the Aravalli Hills meets the Yamuna River, and these outcrops were the sites of some early settlements&amp;nbsp;... Before the 3rd century BC, India was controlled by numerous competing chiefs and kings, and during this time urban centres of some size developed. One of these became the base of powerful Mauryan Empire, created by Chandra Gupta Maurya and consolidated by his grandson Ashoka (reigned 272–232 BC). Ashoka ruled from Pataliputra, modern Patna, but held sway over most of the Indian subcontinent. He aimed at government in a very real sense, controlling the affairs, or at least exhorting a certain way of life, through his famous edicts… However, the most exciting Mauryan discovery, made in 1966 was of an Ashokan Rock Edict found at Kalkaji (East of Kailash), in South Delhi, indicating that there must have been a reasonably important settlement nearby.&lt;/ref&gt; දිල්ලියේ වූ ස්තම්භලේඛ ෆීරූස් ශා ටුඝ්ලක් (ක්‍රි.ව. 1351-1388) රජ සමයේ ඒවා පිහිටි මුල් ස්ථාන වූ මීරූට් සහ අම්බාලා ප්‍රදේශවල සිට දිල්ලි වෙත රැගෙන එන ලදී. ඒවා ෆේරෝස් ශා ටුඝ්ලක් විසින් දිල්ලියේ පස්වන මධ්‍යකාලීන නගරය වූ ෆේරූසාබාද් හි ස්ථාපනය කෙරිණි.&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Sharma, pp.1,10-11&quot;&gt;Sharma, pp.1,10–11&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28&quot;&gt;Peck, p.28.The remains of an inscription, on a smooth rock face projecting from the top of a rocky hillock, can be seen under an ugly concrete shelter in a small neighbourhood park in East of Kailash, nor far from the ISKCON temple on the Raja Dhirsain Marg it was discovered in 1966 and is an important part of Delhi’s history and heritage, because it implies that somewhere nearby was a settlement important enough in the 3rd century BC for an edict to have been carved. Among the cluster of religious institutions on the nearby hilltops, the Kalkaji Temple is said to be of great antiquity, and might have had a settlement around it.&lt;/ref&gt;

මෙම අභිලේඛන එදිනෙදා ව්‍යවහාරයේ භාවිතා වූ [[ප්‍රාකෘත]] භාෂාවෙන් ලියා තිබේ. එම ආඥා මඥින් ජනතාවට මානව ආචාරධර්ම, ශිෂ්ට සම්පන්න ජීවිතයක් ගෙනයාමේ මූලධර්ම ආදිය පිළිබඳ ඉගැන්වීමටත්, එමඟින් සිය විශාල අධිරාජ්‍යයට සාමය සහ සමාදානය රැගෙන ඒම ද අපේක්ෂා කෙරිණ. මෙහි දර්ශනය බුදුන් වහන්සේගේ දර්ශනයට බෙහෙවින් සමානතාවයක් පෙන්වයි.&lt;ref name=&quot;Sharma, pp. 1, 10-11&quot;/&gt;&lt;ref name=Singh/&gt;&lt;ref name=&quot;Peck, p.28-Bare&quot;&gt;Peck, p.28&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}</text>
      <sha1>ecoj5njhcefdprnc8s56z2ughm7sww2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>දිල්ලියේ අශෝක ආඥා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194133</id>
    <redirect title="දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා" />
    <revision>
      <id>790304</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:23:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="mgwqt5phqxt06wnwx02gms2nvvta9re" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[දිල්ලියෙහි අශෝක ආඥා]]</text>
      <sha1>mgwqt5phqxt06wnwx02gms2nvvta9re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඛල්සී අභිලේඛනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194134</id>
    <redirect title="ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා" />
    <revision>
      <id>790308</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="244rugz7421hbffx2xr1qqg3tas7ryb" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා]]</text>
      <sha1>244rugz7421hbffx2xr1qqg3tas7ryb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194135</id>
    <revision>
      <id>790309</id>
      <timestamp>2026-05-14T19:42:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|Circa 250 BCE Indian works by Ashoka}} {{Coord|30.5180|77.8482|display=title}} {{Use dmy dates|date=August 2024}} {{Use Indian English|date=August 2024}} {{Infobox artifact | image = Kalsi01.jpg | name = Rock edicts of Kalsi | image_caption = Rock edicts of Kalsi (Edicts N°1 to 12 and beginning of Edit N°13 of [[Ashoka]] on the main face of Kalsi rock). | material = Rock | size =  | writing = Pa...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8954" sha1="4w0u5gl6bxfw62qa0owsc5wx2xrczkv" xml:space="preserve">{{Short description|Circa 250 BCE Indian works by Ashoka}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Use Indian English|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = Rock edicts of Kalsi
| image_caption = Rock edicts of Kalsi (Edicts N°1 to 12 and beginning of Edit N°13 of [[Ashoka]] on the main face of Kalsi rock).
| material = Rock
| size = 
| writing = [[Pali]] in [[Brahmi script]]
| created = circa 250 BCE
| period = [[Maurya Empire]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[Khalsi, Dehradun|Kalsi]], [[Dehradun District]], Uttarakhand, India
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = Kālsi
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|Edict No13 of Ashoka, Kalsi inscription, with the identification of Hellenistic kings [[Antiochos II]], [[Ptolemy II]], [[Antigonos II Gonatas]], [[Magas of Cyrene]] and [[Alexander II of Epirus]]&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|The Kalsi inscription is one of many [[Edicts of Ashoka]], which ultimately cover almost all of his territory.]]
The '''Rock edicts of''' '''Kālsi''' '''(कालसी)''', is a group of an Indian rock inscriptions written by the Indian Emperor [[Ashoka]] around 250 BCE. They contain some of the most important of the [[Edicts of Ashoka]]. The inscription in Khalsi contains all the [[Major Rock Edicts]], from 1 to 14. They were discovered in [[Khalsi, Dehradun|Khalsi]], a village in [[Uttarakhand]], northern [[India]], by [[Alexander Cunningham]] about 1850.

==The inscription==
The Rock edicts of Kalsi are among the many inscriptions of Ashoka, the first being the [[Bilingual inscription of Kandahar]], written in [[Ancient Greek|Greek]] and in [[Aramaic]], in the year 10 of his reign.&lt;ref name =&quot; VY &quot;&gt;Yailenko 1990, pp.239-256&lt;/ref&gt; The other inscriptions of Ashoka are in Indian language (various forms of [[Prakrit]]s) with the exception of the [[Kandahar Greek Edict of Ashoka]], and were only published from around 3 to 4 years later, and until 27 years after his coronation.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;

The Kalsi edicts, placed in North-Western India, were located near the Hellenistic world represented by the [[Greco-Bactrian Kingdom]] and its capital [[Ai Khanoum]].&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; The language of these edicts is Pali and the script is Brahmi.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Archaeological Survey of India Dehradun Circle -Dehradun |url=https://www.asidehraduncircle.in/dehradun.html |access-date=2022-09-17 |website=www.asidehraduncircle.in}}&lt;/ref&gt;
 
The inscriptions were written on a solid [[quartz]] rock.&lt;ref name = &quot;MC&quot;&gt;Inscriptions of Asoka by Alexander Cunningham, Eugen Hultzsch, 1877 [https://archive.org/stream/inscriptionsaso00hultgoog pp.15-16]&lt;/ref&gt; The main face (east face) of the rock contains Edicts 1 to 12 and the first part of Edict 13. On the right side (north face) is the drawing of an elephant with the word in [[Brahmi]] ''Gajatama'', of uncertain meaning,&lt;ref name = &quot;MC&quot;/&gt; possibly &quot;Supreme Elephant&quot;.&lt;ref name=&quot;RS66&quot;&gt;{{cite book |last1=Sukumar |first1=Raman |title=The Living Elephants: Evolutionary Ecology, Behaviour, and Conservation |date=11 September 2003 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-802673-0 |pages=66–67 |url=https://books.google.com/books?id=Jr_jm23lJq4C&amp;pg=PA67 |language=en}}&lt;/ref&gt; On the left side (south face) is the continuation of the inscription started on the main face, with the second part of Edict 13 and Edict 14.&lt;ref&gt;S.Dhammika, The Edicts of Ashoka King [https://www.cs.colostate.edu/~malaiya/ashoka.html The Fourteen Rock Edicts / 13]&lt;/ref&gt;

This last edict, Edict No.13, is particularly important in that it mentions the main Hellenistic kings of the time, as well as their precise geographical location, suggesting that Ashoka had a very good understanding of the Greek world of the time.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; It is also this inscription which made it possible to date the reign of Ashoka with a certain precision, between 260 and 230 BCE.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; This Edict also appears, although in a less well preserved form, in the [[Girnar]] inscription,&lt;ref&gt;Inscriptions Of Asoka, E.Hultzsch, 1925 [https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable#page/n161/mode/2up p.25]&lt;/ref&gt; and very damaged in the [[Mansehra]] inscription.&lt;ref&gt;Inscriptions Of Asoka, E. Hultzsch, 1925 [https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable#page/n231/mode/2up p.83]&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt;
File: Kalsi04.jpg|Shelter of the inscription nowadays.
Ashoka edict khalsi1.png|The edicts from 1 to 12, and beginning of edict N°13.
Khalsi rock edict of Ashoka.jpg|The Elephant motif, and continuation of edict N°13.
Khalsi Edict 13.jpg|Continuation of Edict No13 of the Kalsi inscription.
&lt;/gallery&gt;

Edict 13 refers in particular to contemporary rulers of the [[Hellenistic period]], who had inherited the conquests of [[Alexander the Great]]. Its mentions [[Antiochos II]], [[Ptolemy II]], [[Antigonos II Gonatas]], [[Magas of Cyrene]] and [[Alexander II of Epirus]].&lt;ref&gt;[http://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 VP Yailenko, &quot;Aï Khanoum's Delphic Maxims and the Formation of Asoka's Dharma Doctrine&quot;, in: ''Ancient History Dialogues'', 1990, volume 16, number 1, pp.239-256]&lt;/ref&gt;

{{Blockquote | Now, it is the conquest by the [[Dharma]] that the [[Devanampriya|Beloved of the Gods]] considers as the best conquest. And this one (the conquest by the Dharma) was won here, on the borders, and even 600 [[yojana|leagues]] from here, where the king [[Antiochos II|Antiochos]] reigns, and beyond where reign the four kings [[Ptolemy II|Ptolemy]], [[Antigonos II Gonatas|Antigonos]], [[Magas of Cyrene|Magas]] and [[Alexander II of Epirus|Alexander]], likewise in the south, where live the [[Chola dynasty|Cholas]], the [[Pandyas]], and as far as [[Tamraparni]]
|Extract from Edict No.13.&lt;ref&gt;S.Dhammika, The Edicts of King Ashoka [https://www.cs.colostate.edu/~malaiya/ashoka.html The Fourteen Rock Edicts/13]&lt;/ref&gt;}}

Some scholars believe that Buddhist communities have emerged in the Hellenistic world following Ashoka's reign, notably in [[Alexandria]] (this community being mentioned four centuries later by [[Clement of Alexandria]]). Given Ashoka's particularly moral definition of &quot;[[Dharma]]&quot; it is possible that he simply wants to say that virtue and piety now exist from the Mediterranean to the south of India. An expansion of Buddhism to the West is not fully confirmed historically (see [[Berenike Buddha]] and [[Helgö Buddha]]). In other inscriptions, Ashoka also states that he sent emissaries to the West to transmit medical care and medicinal plants ([[Major Rock Edicts|Major Rock Edict No.2]]). We do not know what the influence of these emissaries was on the Greek world.

==Stamping==
The inscriptions have been remarkably stamped and published by E. Hultzsch in &quot;Inscriptions Of Asoka&quot;, the full text of which is available online.&lt;ref&gt;Inscriptions Of Asoka, E.Hultzsch, 1925 [https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable Full text]&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt; 
Kalsi inscription East face.jpg|Stamping of the inscription: Edicts from 1 to 12, and beginning of 13.
Kalsi inscription south face.jpg|Stamping of the south portion of the inscription. Continuation of Edict 13, and Edict 14.
Kalsi inscription north face.jpg|The Elephant. 
&lt;/gallery&gt;

==Relation to Greek philosophy==
According to Valeri Yailenko, the Kineas inscription of [[Ai Khanoum]], dated about 300 BCE, probably influenced the writing of the [[Edicts of Ashoka]] a few decades later, around 260 BCE (see also [[Hellenistic influence on Indian art]]).&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; The edicts put forward moral rules which are extremely close to the Kinéas inscription of [[Ai Khanoum]], both in terms of content and formulation.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; Short, aphoristic expressions, the subjects being discussed, the vocabulary itself, are all elements of similarity with the inscription of Kineas.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;

==References==
{{reflist}}

==Sources==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>4w0u5gl6bxfw62qa0owsc5wx2xrczkv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790310</id>
      <parentid>790309</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:42:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3652" sha1="tbc0d56qtkjk7zahwk8qzb5d7haqc2m" xml:space="preserve">{{Short description|Circa 250 BCE Indian works by Ashoka}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Use Indian English|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = Rock edicts of Kalsi
| image_caption = Rock edicts of Kalsi (Edicts N°1 to 12 and beginning of Edit N°13 of [[Ashoka]] on the main face of Kalsi rock).
| material = Rock
| size = 
| writing = [[Pali]] in [[Brahmi script]]
| created = circa 250 BCE
| period = [[Maurya Empire]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[Khalsi, Dehradun|Kalsi]], [[Dehradun District]], Uttarakhand, India
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = Kālsi
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|Edict No13 of Ashoka, Kalsi inscription, with the identification of Hellenistic kings [[Antiochos II]], [[Ptolemy II]], [[Antigonos II Gonatas]], [[Magas of Cyrene]] and [[Alexander II of Epirus]]&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|The Kalsi inscription is one of many [[Edicts of Ashoka]], which ultimately cover almost all of his territory.]]
The '''Rock edicts of''' '''Kālsi''' '''(कालसी)''', is a group of an Indian rock inscriptions written by the Indian Emperor [[Ashoka]] around 250 BCE. They contain some of the most important of the [[Edicts of Ashoka]]. The inscription in Khalsi contains all the [[Major Rock Edicts]], from 1 to 14. They were discovered in [[Khalsi, Dehradun|Khalsi]], a village in [[Uttarakhand]], northern [[India]], by [[Alexander Cunningham]] about 1850.

==Stamping==
The inscriptions have been remarkably stamped and published by E. Hultzsch in &quot;Inscriptions Of Asoka&quot;, the full text of which is available online.&lt;ref&gt;Inscriptions Of Asoka, E.Hultzsch, 1925 [https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable Full text]&lt;/ref&gt;

&lt;gallery&gt; 
Kalsi inscription East face.jpg|Stamping of the inscription: Edicts from 1 to 12, and beginning of 13.
Kalsi inscription south face.jpg|Stamping of the south portion of the inscription. Continuation of Edict 13, and Edict 14.
Kalsi inscription north face.jpg|The Elephant. 
&lt;/gallery&gt;

==Relation to Greek philosophy==
According to Valeri Yailenko, the Kineas inscription of [[Ai Khanoum]], dated about 300 BCE, probably influenced the writing of the [[Edicts of Ashoka]] a few decades later, around 260 BCE (see also [[Hellenistic influence on Indian art]]).&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; The edicts put forward moral rules which are extremely close to the Kinéas inscription of [[Ai Khanoum]], both in terms of content and formulation.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; Short, aphoristic expressions, the subjects being discussed, the vocabulary itself, are all elements of similarity with the inscription of Kineas.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;

==References==
{{reflist}}

==Sources==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>tbc0d56qtkjk7zahwk8qzb5d7haqc2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790311</id>
      <parentid>790310</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3032" sha1="aappsw2plynnkxa6sliw14rjlycu3m5" xml:space="preserve">{{Short description|Circa 250 BCE Indian works by Ashoka}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Use Indian English|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = Rock edicts of Kalsi
| image_caption = Rock edicts of Kalsi (Edicts N°1 to 12 and beginning of Edit N°13 of [[Ashoka]] on the main face of Kalsi rock).
| material = Rock
| size = 
| writing = [[Pali]] in [[Brahmi script]]
| created = circa 250 BCE
| period = [[Maurya Empire]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[Khalsi, Dehradun|Kalsi]], [[Dehradun District]], Uttarakhand, India
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = Kālsi
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|Edict No13 of Ashoka, Kalsi inscription, with the identification of Hellenistic kings [[Antiochos II]], [[Ptolemy II]], [[Antigonos II Gonatas]], [[Magas of Cyrene]] and [[Alexander II of Epirus]]&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|The Kalsi inscription is one of many [[Edicts of Ashoka]], which ultimately cover almost all of his territory.]]
The '''Rock edicts of''' '''Kālsi''' '''(कालसी)''', is a group of an Indian rock inscriptions written by the Indian Emperor [[Ashoka]] around 250 BCE. They contain some of the most important of the [[Edicts of Ashoka]]. The inscription in Khalsi contains all the [[Major Rock Edicts]], from 1 to 14. They were discovered in [[Khalsi, Dehradun|Khalsi]], a village in [[Uttarakhand]], northern [[India]], by [[Alexander Cunningham]] about 1850.

==Relation to Greek philosophy==
According to Valeri Yailenko, the Kineas inscription of [[Ai Khanoum]], dated about 300 BCE, probably influenced the writing of the [[Edicts of Ashoka]] a few decades later, around 260 BCE (see also [[Hellenistic influence on Indian art]]).&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; The edicts put forward moral rules which are extremely close to the Kinéas inscription of [[Ai Khanoum]], both in terms of content and formulation.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt; Short, aphoristic expressions, the subjects being discussed, the vocabulary itself, are all elements of similarity with the inscription of Kineas.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;

==References==
{{reflist}}

==Sources==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>aappsw2plynnkxa6sliw14rjlycu3m5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790312</id>
      <parentid>790311</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T19:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2407" sha1="6abjyg9ektdlljuz8sggmf2ag17f3e7" xml:space="preserve">{{Short description|Circa 250 BCE Indian works by Ashoka}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Use Indian English|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = Rock edicts of Kalsi
| image_caption = Rock edicts of Kalsi (Edicts N°1 to 12 and beginning of Edit N°13 of [[Ashoka]] on the main face of Kalsi rock).
| material = Rock
| size = 
| writing = [[Pali]] in [[Brahmi script]]
| created = circa 250 BCE
| period = [[Maurya Empire]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[Khalsi, Dehradun|Kalsi]], [[Dehradun District]], Uttarakhand, India
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = Kālsi
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|Edict No13 of Ashoka, Kalsi inscription, with the identification of Hellenistic kings [[Antiochos II]], [[Ptolemy II]], [[Antigonos II Gonatas]], [[Magas of Cyrene]] and [[Alexander II of Epirus]]&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|The Kalsi inscription is one of many [[Edicts of Ashoka]], which ultimately cover almost all of his territory.]]
The '''Rock edicts of''' '''Kālsi''' '''(कालसी)''', is a group of an Indian rock inscriptions written by the Indian Emperor [[Ashoka]] around 250 BCE. They contain some of the most important of the [[Edicts of Ashoka]]. The inscription in Khalsi contains all the [[Major Rock Edicts]], from 1 to 14. They were discovered in [[Khalsi, Dehradun|Khalsi]], a village in [[Uttarakhand]], northern [[India]], by [[Alexander Cunningham]] about 1850.

==References==
{{reflist}}

==Sources==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>6abjyg9ektdlljuz8sggmf2ag17f3e7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790321</id>
      <parentid>790312</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:50:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790321</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="hvrdyhgnce6eu80x6qigazrz2dck0ww" xml:space="preserve">{{Short description|ක්‍රි.පූ. 250 පමණ අයත් අශෝක අධිරාජයාගේ ඉන්දියානු අභිලේඛන}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා
| image_caption = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා ([[අශෝක]] ආඥා අංක 1 සිට 12 දක්වා සහ අංක 13 ආරම්භක කොටස ඛාල්සී පාෂාණයේ ප්‍රධාන මුහුණතෙහි දැකගත හැක).
| material = ගල්
| size = 
| writing = [[පාලි]] භාෂාව [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින්
| created = ක්‍රි.පූ. 250 පමණ
| period = [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[ඛාල්සී, දේහ්රාදුන්|ඛාල්සී]], [[දේහ්රාදුන් දිස්ත්‍රික්කය]], උත්තරඛණ්ඩ්, ඉන්දියාව
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = Kālsi
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනයේ අශෝක ආඥා අංක 13; මෙහි හෙලනිස්තික රජවරුන් ලෙස [[දෙවන ඇන්ටියෝකස්|ඇන්ටියෝකස් II]], [[දෙවන ටොලමි|ටොලමි II]], [[දෙවන ඇන්ටිගෝනස් ගොනේටස්|ඇන්ටිගෝනස් II ගොනේටස්]], [[සයිරීන් හො මේගස්]] සහ [[එපිරසයේ දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්|එපිරසරයේ IIවන ඇලෙක්සැන්ඩර්]] හඳුනාගත හැක.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය පුරා හමුවන [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් එකකි.]]
The '''Rock edicts of''' '''Kālsi''' '''(कालसी)''', is a group of an Indian rock inscriptions written by the Indian Emperor [[Ashoka]] around 250 BCE. They contain some of the most important of the [[Edicts of Ashoka]]. The inscription in Khalsi contains all the [[Major Rock Edicts]], from 1 to 14. They were discovered in [[Khalsi, Dehradun|Khalsi]], a village in [[Uttarakhand]], northern [[India]], by [[Alexander Cunningham]] about 1850.

==References==
{{reflist}}

==Sources==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>hvrdyhgnce6eu80x6qigazrz2dck0ww</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790322</id>
      <parentid>790321</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790322</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4146" sha1="f13301cipoxt8hb6sieckptgdhtw1q7" xml:space="preserve">{{Short description|ක්‍රි.පූ. 250 පමණ අයත් අශෝක අධිරාජයාගේ ඉන්දියානු අභිලේඛන}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා
| image_caption = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා ([[අශෝක]] ආඥා අංක 1 සිට 12 දක්වා සහ අංක 13 ආරම්භක කොටස ඛාල්සී පාෂාණයේ ප්‍රධාන මුහුණතෙහි දැකගත හැක).
| material = ගල්
| size = 
| writing = [[පාලි]] භාෂාව [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින්
| created = ක්‍රි.පූ. 250 පමණ
| period = [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[ඛාල්සී, දේහ්රාදුන්|ඛාල්සී]], [[දේහ්රාදුන් දිස්ත්‍රික්කය]], උත්තරඛණ්ඩ්, ඉන්දියාව
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = Kālsi
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනයේ අශෝක ආඥා අංක 13; මෙහි හෙලනිස්තික රජවරුන් ලෙස [[දෙවන ඇන්ටියෝකස්|ඇන්ටියෝකස් II]], [[දෙවන ටොලමි|ටොලමි II]], [[දෙවන ඇන්ටිගෝනස් ගොනේටස්|ඇන්ටිගෝනස් II ගොනේටස්]], [[සයිරීන් හො මේගස්]] සහ [[එපිරසයේ දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්|එපිරසයේ IIවන ඇලෙක්සැන්ඩර්]] හඳුනාගත හැක.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය පුරා හමුවන [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් එකකි.]]
'''ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 250 පමණ ඉන්දියානු අධිරාජයකු වන [[අශෝක]] විසින් ලියවන ලද ඉන්දියානු ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මේවායේ [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් ඇතැම් වැදගත් ආඥා අන්තර්ගත වේ. ඛාල්සී අභිලේඛනවල [[මහා ශිලා ආඥා]] අංක 1 සිට 14 දක්වා අන්තර්ගත ය. මේවා සොයාගන්නා ලද්දේ 1850දී පමණ [[ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම්]] විසින් උතුරු [[ඉන්දියාව|උතුරු ඉන්දියාවේ]] [[උත්තරඛණ්ඩ්]] හි [[ඛාල්සී, දෙහ්රාදුන්|ඛාල්සී]] නම් ගම්මානයෙනි.

==ආශ්‍රේයයන්==

{{Reflist}}

==References==
{{reflist}}

==Sources==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>f13301cipoxt8hb6sieckptgdhtw1q7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790323</id>
      <parentid>790322</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790323</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4158" sha1="7lt7atygyszpd5jahlf4njqw8mwa6vb" xml:space="preserve">{{Short description|ක්‍රි.පූ. 250 පමණ අයත් අශෝක අධිරාජයාගේ ඉන්දියානු අභිලේඛන}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා
| image_caption = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා ([[අශෝක]] ආඥා අංක 1 සිට 12 දක්වා සහ අංක 13 ආරම්භක කොටස ඛාල්සී පාෂාණයේ ප්‍රධාන මුහුණතෙහි දැකගත හැක).
| material = ගල්
| size = 
| writing = [[පාලි]] භාෂාව [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින්
| created = ක්‍රි.පූ. 250 පමණ
| period = [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[ඛාල්සී, දේහ්රාදුන්|ඛාල්සී]], [[දේහ්රාදුන් දිස්ත්‍රික්කය]], උත්තරඛණ්ඩ්, ඉන්දියාව
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = ඛාල්සී
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනයේ අශෝක ආඥා අංක 13; මෙහි හෙලනිස්තික රජවරුන් ලෙස [[දෙවන ඇන්ටියෝකස්|ඇන්ටියෝකස් II]], [[දෙවන ටොලමි|ටොලමි II]], [[දෙවන ඇන්ටිගෝනස් ගොනේටස්|ඇන්ටිගෝනස් II ගොනේටස්]], [[සයිරීන් හො මේගස්]] සහ [[එපිරසයේ දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්|එපිරසයේ IIවන ඇලෙක්සැන්ඩර්]] හඳුනාගත හැක.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය පුරා හමුවන [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් එකකි.]]
'''ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 250 පමණ ඉන්දියානු අධිරාජයකු වන [[අශෝක]] විසින් ලියවන ලද ඉන්දියානු ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මේවායේ [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් ඇතැම් වැදගත් ආඥා අන්තර්ගත වේ. ඛාල්සී අභිලේඛනවල [[මහා ශිලා ආඥා]] අංක 1 සිට 14 දක්වා අන්තර්ගත ය. මේවා සොයාගන්නා ලද්දේ 1850දී පමණ [[ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම්]] විසින් උතුරු [[ඉන්දියාව|උතුරු ඉන්දියාවේ]] [[උත්තරඛණ්ඩ්]] හි [[ඛාල්සී, දෙහ්රාදුන්|ඛාල්සී]] නම් ගම්මානයෙනි.

==ආශ්‍රේයයන්==

{{Reflist}}

==References==
{{reflist}}

==Sources==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>7lt7atygyszpd5jahlf4njqw8mwa6vb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790324</id>
      <parentid>790323</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* මූලාශ්‍ර */</comment>
      <origin>790324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4175" sha1="nuzra1ilve23t9oyaop2cp06z5bqcg7" xml:space="preserve">{{Short description|ක්‍රි.පූ. 250 පමණ අයත් අශෝක අධිරාජයාගේ ඉන්දියානු අභිලේඛන}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා
| image_caption = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා ([[අශෝක]] ආඥා අංක 1 සිට 12 දක්වා සහ අංක 13 ආරම්භක කොටස ඛාල්සී පාෂාණයේ ප්‍රධාන මුහුණතෙහි දැකගත හැක).
| material = ගල්
| size = 
| writing = [[පාලි]] භාෂාව [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින්
| created = ක්‍රි.පූ. 250 පමණ
| period = [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[ඛාල්සී, දේහ්රාදුන්|ඛාල්සී]], [[දේහ්රාදුන් දිස්ත්‍රික්කය]], උත්තරඛණ්ඩ්, ඉන්දියාව
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = ඛාල්සී
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනයේ අශෝක ආඥා අංක 13; මෙහි හෙලනිස්තික රජවරුන් ලෙස [[දෙවන ඇන්ටියෝකස්|ඇන්ටියෝකස් II]], [[දෙවන ටොලමි|ටොලමි II]], [[දෙවන ඇන්ටිගෝනස් ගොනේටස්|ඇන්ටිගෝනස් II ගොනේටස්]], [[සයිරීන් හො මේගස්]] සහ [[එපිරසයේ දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්|එපිරසයේ IIවන ඇලෙක්සැන්ඩර්]] හඳුනාගත හැක.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය පුරා හමුවන [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් එකකි.]]
'''ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 250 පමණ ඉන්දියානු අධිරාජයකු වන [[අශෝක]] විසින් ලියවන ලද ඉන්දියානු ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මේවායේ [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් ඇතැම් වැදගත් ආඥා අන්තර්ගත වේ. ඛාල්සී අභිලේඛනවල [[මහා ශිලා ආඥා]] අංක 1 සිට 14 දක්වා අන්තර්ගත ය. මේවා සොයාගන්නා ලද්දේ 1850දී පමණ [[ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම්]] විසින් උතුරු [[ඉන්දියාව|උතුරු ඉන්දියාවේ]] [[උත්තරඛණ්ඩ්]] හි [[ඛාල්සී, දෙහ්රාදුන්|ඛාල්සී]] නම් ගම්මානයෙනි.

==ආශ්‍රේයයන්==

{{Reflist}}

==References==
{{reflist}}

==මූලාශ්‍ර==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>nuzra1ilve23t9oyaop2cp06z5bqcg7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790325</id>
      <parentid>790324</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4147" sha1="emtc0k12zni4j35sdrc761ptr5ngrbp" xml:space="preserve">{{Short description|ක්‍රි.පූ. 250 පමණ අයත් අශෝක අධිරාජයාගේ ඉන්දියානු අභිලේඛන}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා
| image_caption = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා ([[අශෝක]] ආඥා අංක 1 සිට 12 දක්වා සහ අංක 13 ආරම්භක කොටස ඛාල්සී පාෂාණයේ ප්‍රධාන මුහුණතෙහි දැකගත හැක).
| material = ගල්
| size = 
| writing = [[පාලි]] භාෂාව [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින්
| created = ක්‍රි.පූ. 250 පමණ
| period = [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[ඛාල්සී, දේහ්රාදුන්|ඛාල්සී]], [[දේහ්රාදුන් දිස්ත්‍රික්කය]], උත්තරඛණ්ඩ්, ඉන්දියාව
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = ඛාල්සී
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනයේ අශෝක ආඥා අංක 13; මෙහි හෙලනිස්තික රජවරුන් ලෙස [[දෙවන ඇන්ටියෝකස්|ඇන්ටියෝකස් II]], [[දෙවන ටොලමි|ටොලමි II]], [[දෙවන ඇන්ටිගෝනස් ගොනේටස්|ඇන්ටිගෝනස් II ගොනේටස්]], [[සයිරීන් හො මේගස්]] සහ [[එපිරසයේ දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්|එපිරසයේ IIවන ඇලෙක්සැන්ඩර්]] හඳුනාගත හැක.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය පුරා හමුවන [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් එකකි.]]
'''ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 250 පමණ ඉන්දියානු අධිරාජයකු වන [[අශෝක]] විසින් ලියවන ලද ඉන්දියානු ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මේවායේ [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් ඇතැම් වැදගත් ආඥා අන්තර්ගත වේ. ඛාල්සී අභිලේඛනවල [[මහා ශිලා ආඥා]] අංක 1 සිට 14 දක්වා අන්තර්ගත ය. මේවා සොයාගන්නා ලද්දේ 1850දී පමණ [[ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම්]] විසින් උතුරු [[ඉන්දියාව|උතුරු ඉන්දියාවේ]] [[උත්තරඛණ්ඩ්]] හි [[ඛාල්සී, දෙහ්රාදුන්|ඛාල්සී]] නම් ගම්මානයෙනි.

==ආශ්‍රේයයන්==

{{Reflist}}

==මූලාශ්‍ර==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|History|India}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>emtc0k12zni4j35sdrc761ptr5ngrbp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790326</id>
      <parentid>790325</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T02:59:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4197" sha1="su6yz6nxw7do7h5pwlbsdapfhah56wo" xml:space="preserve">{{Short description|ක්‍රි.පූ. 250 පමණ අයත් අශෝක අධිරාජයාගේ ඉන්දියානු අභිලේඛන}}
{{Coord|30.5180|77.8482|display=title}}
{{Use dmy dates|date=August 2024}}
{{Infobox artifact
| image = Kalsi01.jpg
| name = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා
| image_caption = ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා ([[අශෝක]] ආඥා අංක 1 සිට 12 දක්වා සහ අංක 13 ආරම්භක කොටස ඛාල්සී පාෂාණයේ ප්‍රධාන මුහුණතෙහි දැකගත හැක).
| material = ගල්
| size = 
| writing = [[පාලි]] භාෂාව [[බ්‍රාහ්මී අක්ෂර]]වලින්
| created = ක්‍රි.පූ. 250 පමණ
| period = [[මෞර්ය අධිරාජ්‍යය]]
| place = 
| discovered = 
| discovered_coords = 
| location = [[ඛාල්සී, දේහ්රාදුන්|ඛාල්සී]], [[දේහ්රාදුන් දිස්ත්‍රික්කය]], උත්තරඛණ්ඩ්, ඉන්දියාව
| map = {{Location map
| India
| float      = center
| relief     = yes
| label      = ඛාල්සී
| position   = bottom
| lat_deg    = 30.5180
| lon_deg    = 77.8482
}}
| id = 
| registration = 
}}
[[File:Khalsi rock edict of Ashoka with names of the Greek kings.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනයේ අශෝක ආඥා අංක 13; මෙහි හෙලනිස්තික රජවරුන් ලෙස [[දෙවන ඇන්ටියෝකස්|ඇන්ටියෝකස් II]], [[දෙවන ටොලමි|ටොලමි II]], [[දෙවන ඇන්ටිගෝනස් ගොනේටස්|ඇන්ටිගෝනස් II ගොනේටස්]], [[සයිරීන් හො මේගස්]] සහ [[එපිරසයේ දෙවන ඇලෙක්සැන්ඩර්|එපිරසයේ IIවන ඇලෙක්සැන්ඩර්]] හඳුනාගත හැක.&lt;ref name = &quot;VY&quot;/&gt;]]
[[File:AiKhanoumAndIndia.jpg|thumb|ඛාල්සී අභිලේඛනය ඉන්දියානු උපමහාද්වීපය පුරා හමුවන [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් එකකි.]]
'''ඛාල්සී හි ශිලා ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ක්‍රි.පූ. 250 පමණ ඉන්දියානු අධිරාජයකු වන [[අශෝක]] විසින් ලියවන ලද ඉන්දියානු ශිලා ලේඛන සමූහයකි. මේවායේ [[අශෝක ආඥා]] අතුරින් ඇතැම් වැදගත් ආඥා අන්තර්ගත වේ. ඛාල්සී අභිලේඛනවල [[මහා ශිලා ආඥා]] අංක 1 සිට 14 දක්වා අන්තර්ගත ය. මේවා සොයාගන්නා ලද්දේ 1850දී පමණ [[ඇලෙක්සැන්ඩර් කනිංහැම්]] විසින් උතුරු [[ඉන්දියාව|උතුරු ඉන්දියාවේ]] [[උත්තරඛණ්ඩ්]] හි [[ඛාල්සී, දෙහ්රාදුන්|ඛාල්සී]] නම් ගම්මානයෙනි.

==ආශ්‍රේයයන්==

{{Reflist}}

==මූලාශ්‍ර==
* Valeri P. Yailenko, Aï Khanoum's delphic maxims and the formation of the Asoka dharma doctrine, Dialogues d'histoire ancienne, volume 16, number 1, 1990, [https://www.persee.fr/doc/dha_0755-7256_1990_num_16_1_1467 239-256]

==බාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Khalsi}}
* [http://www2.hf.uio.no/common/apps/permlink/permlink.php?app=polyglotta&amp;context=volume&amp;uid=a06f918e-ecf2-11e3-942f-001cc4ddf0f4 Full text of the inscription of Kalsi]

{{Portal|Ancient Greece|ඉතිහාසය|ඉන්දියාව}}

[[Category:Rock art in India]]
[[Category:Inscribed rocks]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]
[[Category:Historic sites in Uttarakhand]]</text>
      <sha1>su6yz6nxw7do7h5pwlbsdapfhah56wo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඉබුප්‍රොෆෙන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194136</id>
    <revision>
      <id>790317</id>
      <timestamp>2026-05-14T23:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page [[:mdwiki:Special:Redirect/revision/1458167|Ibuprofen]] to:si #mdwikicx</comment>
      <origin>790317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12611" sha1="bc4n2eluyjczvoajs0zyj43t6een7qw" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =464191340
|image            =(RS)-Ibuprofen Structural Formula V1.svg
|width            =200px
|image2           =Ibuprofen-3D-balls.png
|width2           =250px
|alt2             =(R)-ibuprofen

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =ඇඩ්විල්, මොට්‍රින්, නුරෝෆෙන්, බෘෆෙන් [[List of ibuprofen brand names|වෙනත්]]
|synonyms         =අයිසොබියුටයිල්ෆීනයිල්ප්‍රොපියොනික් අම්ලය
|IUPAC_name       =(''RS'')-2-(4-(2-Methylpropyl)phenyl)propanoic acid

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =C
|pregnancy_US     =C
|pregnancy_category=ඩක්ටස් ආටෙරියෝසස් අකාලයේ වැසීමේ හැකියාව හේතුවෙන්, ගර්භණී සති ≥30 දී D (US)&lt;ref name=&quot;Drugs.com pregnancy&quot; /&gt;
|routes_of_administration=මුඛයෙන්, ගුද මාර්ගයෙන්, ස්ථානිකව, අන්තශ්ශෛරිකව
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|ibuprofen}}
|MedlinePlus      =a682159

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =OTC
|legal_CA         =OTC
|legal_UK         =GSL
|legal_US         =OTC
|DailyMedID       =Ibuprofen
|licence_EU       =yes

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =80–100% (මුඛයෙන්),&lt;ref name=&quot;Davanzo2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Davanzo|first1=R|last2=Bua|first2=J|last3=Paloni|first3=G|last4=Facchina|first4=G|title=Breastfeeding and migraine drugs|journal=European Journal of Clinical Pharmacology|date=November 2014|volume=70|issue=11|pages=1313–24|doi=10.1007/s00228-014-1748-0|pmid=25217187|type=Review}}&lt;/ref&gt; 87% (ගුද මාර්ගයෙන්)
|protein_bound    =98%&lt;ref name = clinp&gt;{{cite journal|last=Davies|first=NM|title=Clinical pharmacokinetics of ibuprofen: The first 30 years.|journal=Clinical Pharmacokinetics|date=February 1998|volume=34|issue=2|pages=101–54|doi=10.2165/00003088-199834020-00002|pmid=9515184}}&lt;/ref&gt;
|metabolism       =Liver ([[CYP2C9]])&lt;ref name = clinp/&gt;
|elimination_half-life=පැය 2–4 &lt;ref name=&quot;Grosser2017&quot;&gt;{{cite journal|last1=Grosser|first1=T|last2=Ricciotti|first2=E|last3=FitzGerald|first3=GA|title=The Cardiovascular Pharmacology of Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs|journal=Trends in Pharmacological Sciences|date=August 2017|volume=38|issue=8|pages=733–48|doi=10.1016/j.tips.2017.05.008|pmid=28651847|pmc=5676556|type=Review}}&lt;/ref&gt;
|excretion        =මුත්‍රා හරහා (95%)&lt;ref name = clinp/&gt;&lt;ref name=TGA&gt;{{cite web|title=Brufen Tablets And Syrup|publisher=Therapeutic Goods Administration|date=31 July 2012|access-date=8 May 2014|url=https://www.ebs.tga.gov.au/ebs/picmi/picmirepository.nsf/pdf?OpenAgent&amp;id=CP-2009-PI-00035-3|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820064609/https://www.ebs.tga.gov.au/ebs/picmi/picmirepository.nsf/pdf?OpenAgent&amp;id=CP-2009-PI-00035-3|archive-date=20 August 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =13
|H                =18
|O                =2
|smiles           =CC(C)Cc1ccc(cc1)[C@@H](C)C(=O)O
|StdInChI         =1S/C13H18O2/c1-9(2)8-11-4-6-12(7-5-11)10(3)13(14)15/h4-7,9-10H,8H2,1-3H3,(H,14,15)
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =HEFNNWSXXWATRW-UHFFFAOYSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|density          =1.03 g/ml
|melting_point    =75
|melting_high     =78
|boiling_point    =157
|boiling_notes    =at 4 mmHg
|solubility       =0.021
|drug_name        =ඉබුප්‍රොෆෙන්
}}

'''ඉබුප්‍රොෆෙන්''' යනු වේදනාව, [[උණ]] සහ [[ප්‍රදාහ|දැවිල්ලට]] ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ස්ටෙරොයිඩ් නොවන ප්‍රති-ප්‍රදාහික ඖෂධ (NSAID) පන්තියේ ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.drugs.com/monograph/ibuprofen.html|title=Ibuprofen|last=|first=|date=|website=|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=2016-10-12|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909052204/https://www.drugs.com/monograph/ibuprofen.html|archive-date=9 September 2017}}&lt;/ref&gt; මෙය භාවිතා කරන අවස්ථා වලට වේදනාකාරී ඔසප් කාලයන්, ඉරුවාරදය සහ රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් (රූමැටිසියාභ පර්වප්‍රදාහය) ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; නොමේරූ ළදරුවෙකුගේ පේටන්ට් ඩක්ටස් ආටෙරියෝසස් වැසීමට ද එය භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් හෝ අන්තශ්ශෛරිකව භාවිතා කළ හැක.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් පැයක් ඇතුළත ක්‍රියා කිරීමට පටන් ගනී.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt;

පොදු අතුරු ආබාධ අතර අජීර්ණ සහ කැසීම ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; අනෙකුත් NSAID වර්ග හා සසඳන විට, මෙමගින් ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනය වැනි අතුරු ආබාධ අඩු විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=British National Formulary, March 2014–September 2014|date=2014|publisher=British Medical Association|location=London|isbn=978-0857110862|pages=686–688|edition=2014}}&lt;/ref&gt; එය හෘදයාබාධ, වකුගඩු අකර්මණ්‍ය වීම සහ අක්මාව අකර්මණ්‍ය වීමේ අවදානම වැඩි කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; අඩු මාත්‍රාවලින් එය [[හෘදයාබාධය|හෘදයාබාධ ඇතිවීමේ]] අවදානම වැඩි කරන බවක් නොපෙනේ; කෙසේ වෙතත්, වැඩි මාත්‍රාවලින් එය සිදුවිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot; /&gt; ඉබුප්‍රොෆෙන් [[ඇදුම|ඇදුම රෝගය]] තවත් උග්‍ර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot; /&gt; මුල් ගර්භනී අවධියේදී එය ආරක්ෂිතද යන්න පැහැදිලි නැතත්,&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; පසුකාලීන ගර්භනී අවධියේදී එය හානිකර බව පෙනේ, එබැවින් එය නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen Pregnancy and Breastfeeding Warnings|url=https://www.drugs.com/pregnancy/ibuprofen.html|website=Drugs.com|access-date=22 May 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909052509/https://www.drugs.com/pregnancy/ibuprofen.html|archive-date=9 September 2017}}&lt;/ref&gt; මව්කිරි දීමේදී භාවිතය ආරක්ෂිත ය.&lt;ref name=&quot;Breast2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen use while Breastfeeding|url=https://www.drugs.com/breastfeeding/ibuprofen.html|website=Drugs.com|access-date=29 March 2021|language=en|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417113554/https://www.drugs.com/breastfeeding/ibuprofen.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් NSAID වර්ග මෙන්, එය සයික්ලොඔක්සිජන්ස් එන්සයිමයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩු කිරීමෙන් ප්‍රොස්ටැග්ලැන්ඩින් නිෂ්පාදනය නිෂේධනය කිරීමෙන් ක්‍රියා කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; ඉබුප්‍රොෆෙන් යනු අනෙකුත් NSAID වලට වඩා දුර්වල ප්‍රති-ප්‍රදාහික කාරකයකි.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot; /&gt;

ඉබුප්‍රොෆෙන් 1961 දී බූට්ස් යූකේ ලිමිටඩ් හිදී ස්ටුවර්ට් ඇඩම්ස් විසින් සොයා ගන්නා ලද අතර මුලින් එය '''බෲෆෙන්''' ලෙස අලෙවි කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;plat12&quot;&gt;{{Cite journal|last=Halford|first=GM|last2=Lordkipanidzé|first2=M|last3=Watson|first3=SP|title=50th anniversary of the discovery of ibuprofen: an interview with Dr Stewart Adams.|journal=Platelets|date=2012|volume=23|issue=6|pages=415–22|doi=10.3109/09537104.2011.632032|pmid=22098129}}&lt;/ref&gt; එය '''නුරෝෆෙන්''', '''ඇඩ්විල්''' සහ '''මොට්‍රින්''' ඇතුළු වෙළඳ නාම ගණනාවක් යටතේ ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.rsc.org/learn-chemistry/resources/chemistry-in-your-cupboard/nurofen/4|title=Chemistry in your cupboard &amp;#124; Nurofen|website=|access-date=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605052836/http://www.rsc.org/learn-chemistry/resources/chemistry-in-your-cupboard/nurofen/4|archive-date=5 June 2014}}&lt;/ref&gt; එය ප්‍රථම වරට 1969 දී එක්සත් රාජධානියේ සහ 1974 දී එක්සත් ජනපදයේ අලෙවි කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;plat12&quot; /&gt; එය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලැයිස්තුවේ අන්තර්ගත අතර,&lt;ref name=&quot;WHO21st&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO}}&lt;/ref&gt; සාමාන්‍ය ඖෂධයක් ලෙස ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල]] තොග මිල මාත්‍රාවකට {{US$}} {{US$}} 0.01 ත් 0.04 ත් අතර වේ.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=416&amp;searchYear=2014|access-date=12 January 2016|archive-date=13 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213102913/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=416&amp;searchYear=2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ, මාත්‍රාවකට {{US$}} 0.05 ක් පමණ වැය වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; 2017 දී, එය එක්සත් ජනපදයේ බහුලවම නිර්දේශිත ඖෂධ අතරින් 28 වන ස්ථානයේ වූ අතර, මිලියන 24 කට වඩා වැඩි බෙහෙත් වට්ටෝරු ප්‍රමාණයක අන්තර්ගතව තිබුණි.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|publisher=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Ibuprofen|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412011504/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Ibuprofen|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>bc4n2eluyjczvoajs0zyj43t6een7qw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790318</id>
      <parentid>790317</parentid>
      <timestamp>2026-05-14T23:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CeylonChingu</username>
        <id>44932</id>
      </contributor>
      <origin>790318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12663" sha1="51n7uwgmy8ovqd58ck42do9gd04hdn6" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව බෙහෙත්
|Watchedfields    =changed
|verifiedrevid    =464191340
|image            =(RS)-Ibuprofen Structural Formula V1.svg
|width            =200px
|image2           =Ibuprofen-3D-balls.png
|width2           =250px
|alt2             =(R)-ibuprofen

&lt;!-- Names --&gt;
|tradename        =ඇඩ්විල්, මොට්‍රින්, නුරෝෆෙන්, බෘෆෙන් [[List of ibuprofen brand names|වෙනත්]]
|synonyms         =අයිසොබියුටයිල්ෆීනයිල්ප්‍රොපියොනික් අම්ලය
|IUPAC_name       =(''RS'')-2-(4-(2-Methylpropyl)phenyl)propanoic acid

&lt;!-- Clinical data --&gt;
|pregnancy_AU     =C
|pregnancy_US     =C
|pregnancy_category=ඩක්ටස් ආටෙරියෝසස් අකාලයේ වැසීමේ හැකියාව හේතුවෙන්, ගර්භණී සති ≥30 දී D (US)&lt;ref name=&quot;Drugs.com pregnancy&quot; /&gt;
|routes_of_administration=මුඛයෙන්, ගුද මාර්ගයෙන්, ස්ථානිකව, අන්තශ්ශෛරිකව
|Drugs.com        ={{drugs.com|monograph|ibuprofen}}
|MedlinePlus      =a682159

&lt;!-- Legal data --&gt;
|legal_AU         =OTC
|legal_CA         =OTC
|legal_UK         =GSL
|legal_US         =OTC
|DailyMedID       =Ibuprofen
|licence_EU       =yes

&lt;!-- Pharmacokinetic data --&gt;
|bioavailability  =80–100% (මුඛයෙන්),&lt;ref name=&quot;Davanzo2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Davanzo|first1=R|last2=Bua|first2=J|last3=Paloni|first3=G|last4=Facchina|first4=G|title=Breastfeeding and migraine drugs|journal=European Journal of Clinical Pharmacology|date=November 2014|volume=70|issue=11|pages=1313–24|doi=10.1007/s00228-014-1748-0|pmid=25217187|type=Review}}&lt;/ref&gt; 87% (ගුද මාර්ගයෙන්)
|protein_bound    =98%&lt;ref name = clinp&gt;{{cite journal|last=Davies|first=NM|title=Clinical pharmacokinetics of ibuprofen: The first 30 years.|journal=Clinical Pharmacokinetics|date=February 1998|volume=34|issue=2|pages=101–54|doi=10.2165/00003088-199834020-00002|pmid=9515184}}&lt;/ref&gt;
|metabolism       =Liver ([[CYP2C9]])&lt;ref name = clinp/&gt;
|elimination_half-life=පැය 2–4 &lt;ref name=&quot;Grosser2017&quot;&gt;{{cite journal|last1=Grosser|first1=T|last2=Ricciotti|first2=E|last3=FitzGerald|first3=GA|title=The Cardiovascular Pharmacology of Nonsteroidal Anti-Inflammatory Drugs|journal=Trends in Pharmacological Sciences|date=August 2017|volume=38|issue=8|pages=733–48|doi=10.1016/j.tips.2017.05.008|pmid=28651847|pmc=5676556|type=Review}}&lt;/ref&gt;
|excretion        =මුත්‍රා හරහා (95%)&lt;ref name = clinp/&gt;&lt;ref name=TGA&gt;{{cite web|title=Brufen Tablets And Syrup|publisher=Therapeutic Goods Administration|date=31 July 2012|access-date=8 May 2014|url=https://www.ebs.tga.gov.au/ebs/picmi/picmirepository.nsf/pdf?OpenAgent&amp;id=CP-2009-PI-00035-3|format=PDF|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160820064609/https://www.ebs.tga.gov.au/ebs/picmi/picmirepository.nsf/pdf?OpenAgent&amp;id=CP-2009-PI-00035-3|archive-date=20 August 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;

&lt;!-- Chemical and physical data --&gt;
|C                =13
|H                =18
|O                =2
|smiles           =CC(C)Cc1ccc(cc1)[C@@H](C)C(=O)O
|StdInChI         =1S/C13H18O2/c1-9(2)8-11-4-6-12(7-5-11)10(3)13(14)15/h4-7,9-10H,8H2,1-3H3,(H,14,15)
|StdInChI_Ref     ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|StdInChIKey      =HEFNNWSXXWATRW-UHFFFAOYSA-N
|StdInChIKey_Ref  ={{stdinchicite|correct|chemspider}}
|density          =1.03 g/ml
|melting_point    =75
|melting_high     =78
|boiling_point    =157
|boiling_notes    =at 4 mmHg
|solubility       =0.021
|drug_name        =ඉබුප්‍රොෆෙන්
}}

'''ඉබුප්‍රොෆෙන්''' යනු වේදනාව, [[උණ]] සහ [[ප්‍රදාහ|දැවිල්ලට]] ප්‍රතිකාර කිරීම සඳහා භාවිතා කරන ස්ටෙරොයිඩ් නොවන ප්‍රති-ප්‍රදාහික ඖෂධ (NSAID) පන්තියේ ඖෂධයකි.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=https://www.drugs.com/monograph/ibuprofen.html|title=Ibuprofen|last=|first=|date=|website=|publisher=The American Society of Health-System Pharmacists|access-date=2016-10-12|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909052204/https://www.drugs.com/monograph/ibuprofen.html|archive-date=9 September 2017}}&lt;/ref&gt; මෙය භාවිතා කරන අවස්ථා වලට වේදනාකාරී ඔසප් කාලයන්, ඉරුවාරදය සහ රූමැටොයිඩ් ආතරයිටිස් (රූමැටිසියාභ පර්වප්‍රදාහය) ඇතුළත් වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; නොමේරූ ළදරුවෙකුගේ පේටන්ට් ඩක්ටස් ආටෙරියෝසස් වැසීමට ද එය භාවිතා කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; එය මුඛයෙන් හෝ අන්තශ්ශෛරිකව භාවිතා කළ හැක.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; එය සාමාන්‍යයෙන් පැයක් ඇතුළත ක්‍රියා කිරීමට පටන් ගනී.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt;

පොදු අතුරු ආබාධ අතර අජීර්ණ සහ කැසීම ඇති වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; අනෙකුත් NSAID වර්ග හා සසඳන විට, මෙමගින් ආමාශ ආන්ත්‍රික රුධිර වහනය වැනි අතුරු ආබාධ අඩු විය හැකිය.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|title=British National Formulary, March 2014–September 2014|date=2014|publisher=British Medical Association|location=London|isbn=978-0857110862|pages=686–688|edition=2014}}&lt;/ref&gt; එය හෘදයාබාධ, වකුගඩු අකර්මණ්‍ය වීම සහ අක්මාව අකර්මණ්‍ය වීමේ අවදානම වැඩි කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; අඩු මාත්‍රාවලින් එය [[හෘදයාබාධය|හෘදයාබාධ ඇතිවීමේ]] අවදානම වැඩි කරන බවක් නොපෙනේ; කෙසේ වෙතත්, වැඩි මාත්‍රාවලින් එය සිදුවිය හැකිය.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot; /&gt; ඉබුප්‍රොෆෙන් [[ඇදුම|ඇදුම රෝගය]] තවත් උග්‍ර කළ හැකිය.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot; /&gt; මුල් ගර්භනී අවධියේදී එය ආරක්ෂිතද යන්න පැහැදිලි නැතත්,&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; පසුකාලීන ගර්භනී අවධියේදී එය හානිකර බව පෙනේ, එබැවින් එය නිර්දේශ නොකරයි.&lt;ref name=&quot;Breast2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen Pregnancy and Breastfeeding Warnings|url=https://www.drugs.com/pregnancy/ibuprofen.html|website=Drugs.com|access-date=22 May 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909052509/https://www.drugs.com/pregnancy/ibuprofen.html|archive-date=9 September 2017}}&lt;/ref&gt; මව්කිරි දීමේදී භාවිතය ආරක්ෂිත ය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Breast2021&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen use while Breastfeeding|url=https://www.drugs.com/breastfeeding/ibuprofen.html|website=Drugs.com|access-date=29 March 2021|language=en|archive-date=17 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210417113554/https://www.drugs.com/breastfeeding/ibuprofen.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt; අනෙකුත් NSAID වර්ග මෙන්, එය සයික්ලොඔක්සිජන්ස් එන්සයිමයේ ක්‍රියාකාරිත්වය අඩු කිරීමෙන් ප්‍රොස්ටැග්ලැන්ඩින් නිෂ්පාදනය නිෂේධනය කිරීමෙන් ක්‍රියා කරයි.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; ඉබුප්‍රොෆෙන් යනු අනෙකුත් NSAID වලට වඩා දුර්වල ප්‍රති-ප්‍රදාහික කාරකයකි.&lt;ref name=&quot;BNF67&quot; /&gt;

ඉබුප්‍රොෆෙන් 1961 දී බූට්ස් යූකේ ලිමිටඩ් හිදී ස්ටුවර්ට් ඇඩම්ස් විසින් සොයා ගන්නා ලද අතර මුලින් එය '''බෲෆෙන්''' ලෙස අලෙවි කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;plat12&quot;&gt;{{Cite journal|last=Halford|first=GM|last2=Lordkipanidzé|first2=M|last3=Watson|first3=SP|title=50th anniversary of the discovery of ibuprofen: an interview with Dr Stewart Adams.|journal=Platelets|date=2012|volume=23|issue=6|pages=415–22|doi=10.3109/09537104.2011.632032|pmid=22098129}}&lt;/ref&gt; එය '''නුරෝෆෙන්''', '''ඇඩ්විල්''' සහ '''මොට්‍රින්''' ඇතුළු වෙළඳ නාම ගණනාවක් යටතේ ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|url=http://www.rsc.org/learn-chemistry/resources/chemistry-in-your-cupboard/nurofen/4|title=Chemistry in your cupboard &amp;#124; Nurofen|website=|access-date=|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140605052836/http://www.rsc.org/learn-chemistry/resources/chemistry-in-your-cupboard/nurofen/4|archive-date=5 June 2014}}&lt;/ref&gt; එය ප්‍රථම වරට 1969 දී එක්සත් රාජධානියේ සහ 1974 දී එක්සත් ජනපදයේ අලෙවි කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;plat12&quot; /&gt; එය ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානයේ අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ ලැයිස්තුවේ අන්තර්ගත අතර,&lt;ref name=&quot;WHO21st&quot;&gt;{{උපන්‍යාස පොත|vauthors=((World Health Organization))|title=World Health Organization model list of essential medicines: 21st list 2019|year=2019|hdl=10665/325771|author-link=World Health Organization|publisher=World Health Organization|location=Geneva|id=WHO/MVP/EMP/IAU/2019.06. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO}}&lt;/ref&gt; සාමාන්‍ය ඖෂධයක් ලෙස ලබා ගත හැකිය.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; [[සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල්|සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවල]] තොග මිල මාත්‍රාවකට {{US$}} {{US$}} 0.01 ත් 0.04 ත් අතර වේ.&lt;ref name=&quot;ref&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen|url=http://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=416&amp;searchYear=2014|access-date=12 January 2016|archive-date=13 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213102913/https://mshpriceguide.org/en/single-drug-information/?DMFId=416&amp;searchYear=2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt; එක්සත් ජනපදයේ, මාත්‍රාවකට {{US$}} 0.05 ක් පමණ වැය වේ.&lt;ref name=&quot;AHFS2016&quot; /&gt; 2017 දී, එය එක්සත් ජනපදයේ බහුලවම නිර්දේශිත ඖෂධ අතරින් 28 වන ස්ථානයේ වූ අතර, මිලියන 24 කට වඩා වැඩි බෙහෙත් වට්ටෝරු ප්‍රමාණයක අන්තර්ගතව තිබුණි.&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=The Top 300 of 2020|url=https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|publisher=ClinCalc|access-date=11 April 2020|archive-date=12 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210212142534/https://clincalc.com/DrugStats/Top300Drugs.aspx|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ref2&quot;&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ්|title=Ibuprofen - Drug Usage Statistics|website=ClinCalc|url=https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Ibuprofen|access-date=11 April 2020|archive-date=12 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200412011504/https://clincalc.com/DrugStats/Drugs/Ibuprofen|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රිත ==
&lt;references /&gt;
[[Category:අත්‍යවශ්‍ය ඖෂධ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Translated from MDWiki]]</text>
      <sha1>51n7uwgmy8ovqd58ck42do9gd04hdn6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මාන්සෙහ්රා ශිලා ආඥා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194137</id>
    <revision>
      <id>790327</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:07:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Use Pakistani English|date=October 2024}} {{Use dmy dates|date=October 2024}} {{Infobox ancient site   |name = Mansehra Rock Edicts   |native_name =    |alternate_name =   |image = Detail of the Upper Rock Inscription - Mansehra Rock Edicts.jpg   |alt =   |caption = Detail of the upper rock inscription.   |map_type = Pakistan   |map_alt =   |map_size =   |coordinates = {{coord|34|20|0|N|73|10|0|E|display=inline,title...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2386" sha1="945l1r06rmlo6zplri1lnsjfaa6qbmg" xml:space="preserve">{{Use Pakistani English|date=October 2024}}
{{Use dmy dates|date=October 2024}}
{{Infobox ancient site
  |name = Mansehra Rock Edicts
  |native_name = 
  |alternate_name =
  |image = Detail of the Upper Rock Inscription - Mansehra Rock Edicts.jpg
  |alt =
  |caption = Detail of the upper rock inscription.
  |map_type = Pakistan
  |map_alt =
  |map_size =
  |coordinates = {{coord|34|20|0|N|73|10|0|E|display=inline,title}}
  |location = [[Mansehra]], [[Mansehra District]], [[Khyber Pakhtunkhwa]]
  |region =
  |type = 
  |part_of =
  |length =
  |width =
  |area =
  |height =
  |builder =
  |material =
  |built =
  |abandoned =
  |epochs = &lt;!-- actually displays as &quot;Periods&quot; --&gt;
  |cultures =
  |dependency_of =
  |occupants =
  |event =
  |excavations =
  |archaeologists =
  |condition =
  |ownership =
  |management =
  |public_access =
  |website = [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1881/ UNESCO World Heritage Sites tentative list]
  |notes =
}}

[[File:EdictsOfAshoka.jpg|thumb|right|Edicts of Ashoka, the Mansehra Rock Edicts lie in the extreme north-west of the Mauryan Empire]]
'''Mansehra Rock Edicts''' are fourteen [[edicts]] of the [[Mauryan]] emperor [[Ashoka]], inscribed on rocks in [[Mansehra]] in [[Khyber Pakhtunkhwa]], [[Pakistan]]. The edicts are cut into three boulders and date back to 3rd century BC and they are written in the ancient Indic script of [[Gandhara]] culture, [[Kharosthi]]. The edicts mention aspects of Ashoka’s ''[[dharma]]''.&lt;ref name=unesco&gt;{{cite web|title=Mansehra Rock Edicts|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1881/|work=World Heritage Centre|publisher=UNESCO|accessdate=25 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LP&quot;&gt;{{cite web|title=Ashoka Rocks|url=http://www.lonelyplanet.com/pakistan/karakoram-highway/mansehra/sights/monument/ashoka-rocks|publisher=Lonely Planet|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt; The site was submitted for inclusion in the [[World Heritage Sites]] and is currently in the tentative list.

==References==
{{reflist}}

==External links==
{{commons category|Mansehra Rock Edicts}}
*[http://gandhari.org/catalog/cki0015 Gandhari.org] Complete text of the edicts

{{World Heritage Sites in Pakistan}}
{{Cultural heritage sites in Khyber Pakhtunkhwa |state=autocollapse}}

[[Category:World Heritage Sites in Pakistan]]
[[Category:Mansehra District]]
[[Category:Archaeological sites in Khyber Pakhtunkhwa]]</text>
      <sha1>945l1r06rmlo6zplri1lnsjfaa6qbmg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790333</id>
      <parentid>790327</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:22:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3583" sha1="kyvqm6b5vauq694wcabf8hyfj66zr2d" xml:space="preserve">{{Use dmy dates|date=October 2024}}
{{Infobox ancient site
  |name = මාන්සෙහ්රා ශිලා ආඥා
  |native_name = 
  |alternate_name =
  |image = Detail of the Upper Rock Inscription - Mansehra Rock Edicts.jpg
  |alt =
  |caption = ශිලා ලේඛනයෙහි ඉහළ කොටසෙහි සමීප රුවක්.
  |map_type = Pakistan
  |map_alt =
  |map_size =
  |coordinates = {{coord|34|20|0|N|73|10|0|E|display=inline,title}}
  |location = [[මාන්සෙහ්රා]], [[මාන්සෙහ්රා දිස්ත්‍රික්කය]], [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]]
  |region =
  |type = 
  |part_of =
  |length =
  |width =
  |area =
  |height =
  |builder =
  |material =
  |built =
  |abandoned =
  |epochs = &lt;!-- actually displays as &quot;Periods&quot; --&gt;
  |cultures =
  |dependency_of =
  |occupants =
  |event =
  |excavations =
  |archaeologists =
  |condition =
  |ownership =
  |management =
  |public_access =
  |website = [https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1881/ යුනෙස්කෝ ලෝක උරුම අඩවි යෝජිත ලැයිස්තුව]
  |notes =
}}

[[File:EdictsOfAshoka.jpg|thumb|right|අශෝක ආඥාවන්ට අයත් මාන්සෙහ්රා ශිලා ආඥා මෞර්ය අධිරාජ්‍යයේ වයඹදෙසට වන්නට පිහිටියේ ය.]]
'''මාන්සෙහ්රා ශිලා ආඥා''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[පාකිස්තානය|පාකිස්තානයේ]] [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]] හි [[මාන්සෙහ්රා]] නම් ස්ථානයේ ගල් මත කැටයම් කොට ඇති [[මෞර්ය]] අධිරාජ [[අශෝක]]යන්ගේ ආඥා දාහතරකි. මෙම ආඥා කොටස් තුනක් ලෙස කැටයම් කොට ඇති අතර, ඒවා ක්‍රි.පූ. 3වන සියවසට අයත් ය. මෙම අභිලේඛන [[ගන්ධාර]] සංස්කෘතියෙහි භාවිතා වූ පුරාතන භාරතීය අක්ෂර ප්‍රභේදයක් වන [[ඛරෝෂ්ඨී]]වලින් ලියා ඇත. මෙම ආඥාවල අශෝකයන් අනුගමනය කළ ''[[ධර්ම]]යෙහි'' ස්වරූපය පිළිබඳ සඳහන් වේ.&lt;ref name=unesco&gt;{{cite web|title=Mansehra Rock Edicts|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1881/|work=World Heritage Centre|publisher=UNESCO|accessdate=25 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LP&quot;&gt;{{cite web|title=Ashoka Rocks|url=http://www.lonelyplanet.com/pakistan/karakoram-highway/mansehra/sights/monument/ashoka-rocks|publisher=Lonely Planet|accessdate=28 August 2012}}&lt;/ref&gt; මෙම ස්ථානය [[ලෝක උරුම අඩවි]] සඳහා ඇතුළත් කිරීමට දැනට යෝජිත ලැයිස්තුවේ ඇත.

==ආශ්‍රේයයන්==
{{reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
{{commons category|Mansehra Rock Edicts}}
*[http://gandhari.org/catalog/cki0015 Gandhari.org] Complete text of the edicts

{{World Heritage Sites in Pakistan}}
{{Cultural heritage sites in Khyber Pakhtunkhwa |state=autocollapse}}

[[Category:World Heritage Sites in Pakistan]]
[[Category:Mansehra District]]
[[Category:Archaeological sites in Khyber Pakhtunkhwa]]</text>
      <sha1>kyvqm6b5vauq694wcabf8hyfj66zr2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සේරි බහ්ලොල්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194138</id>
    <redirect title="සාහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල්" />
    <revision>
      <id>790329</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[සාහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="swmk1ubww3m2uqkj9nqbg69wo7z9p8t" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සාහ්ර්-ඉ-බහ්ලොල්]]</text>
      <sha1>swmk1ubww3m2uqkj9nqbg69wo7z9p8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මොහෙන්ජොදාරෝ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194139</id>
    <redirect title="මොහෙන්ජදාරෝ" />
    <revision>
      <id>790330</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[මොහෙන්ජදාරෝ]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790330</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="69zhz0ktwu46g0e306fk4yq878g7ekg" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මොහෙන්ජදාරෝ]]</text>
      <sha1>69zhz0ktwu46g0e306fk4yq878g7ekg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194140</id>
    <redirect title="ලඝ්මාන් හි පළමු අරමයික අභිලේඛනය" />
    <revision>
      <id>790334</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:24:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ලඝ්මාන් හි පළමු අරමයික අභිලේඛනය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="croe0wkolx8elkusrw4ozjw413j72h2" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ලඝ්මාන් හි පළමු අරමයික අභිලේඛනය]]</text>
      <sha1>croe0wkolx8elkusrw4ozjw413j72h2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලඝ්මාන් හි පළමු අරමයික අභිලේඛනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194141</id>
    <revision>
      <id>790335</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|Rock inscription by Ashoka}} {{Infobox artifact |image = [[File:Aramaic inscription of Laghman.jpg|250px]] |name = Aramaic inscription of Laghman |image_caption = Aramaic inscription of Laghman |material =  Natural stone. |size =  |writing =[[Aramaic language|Aramaic]] |created = {{circa}} 260 BCE |period = 3rd Century BCE |place = [[Laghman Province]], [[Afghanistan]] |discovered_coords ={{coord|34...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790335</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3245" sha1="lxg92ml74wbbbcn9zgdmhiwmd38debl" xml:space="preserve">{{Short description|Rock inscription by Ashoka}}
{{Infobox artifact
|image = [[File:Aramaic inscription of Laghman.jpg|250px]]
|name = Aramaic inscription of Laghman
|image_caption = Aramaic inscription of Laghman
|material =  Natural stone.
|size = 
|writing =[[Aramaic language|Aramaic]]
|created = {{circa}} 260 BCE
|period = 3rd Century BCE
|place = [[Laghman Province]], [[Afghanistan]]
|discovered_coords ={{coord|34.5846|70.1834|display=title, inline}}
|location = [[Laghman Province]], [[Afghanistan]]
|id =
|registration = 
}}
{{Location map
| Afghanistan
| width      = 250px
| float      = 
| border     = 
| caption    = Location of the Aramaic inscription of Laghman
| alt        = 
| relief     = yes
| AlternativeMap = 
| overlay_image = 
| label      = 
| label_size = 
| position   = 
| background = 
| mark       = 
| marksize   = 
| link       = 
| lat_deg    = 34.5846
| lon_deg    = 70.1834
}} {{Canaanite and Aramaic inscriptions sidebar}}
[[File:Diva Palwatta Laghman valley.jpg| thumb |[[Laghman Province|Laghman]] valley.]]
The '''First Aramaic inscription of Laghman''', also called the '''Laghman I inscription''' to differentiate from the [[The Second Laghman Inscription|Laghman II inscription]] discovered later, is an inscription on a slab of natural rock in the area of [[Laghman Province|Laghmân]], [[Afghanistan]], written in [[Aramaic]] by the Indian emperor [[Ashoka]] about 260 BCE, and often categorized as one of the [[Minor Rock Edicts]] of Ashoka.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Nakamura |first1=Hajime |title=Indian Buddhism: A Survey with Bibliographical Notes |date=1987 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120802728 |page=349 |url=https://books.google.com/books?id=w0A7y4TCeVQC&amp;pg=PA349 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KB&gt;{{cite book |last1=Behrendt |first1=Kurt A. |title=Handbuch der Orientalistik |date=2004 |publisher=BRILL |isbn=9004135952 |page=39 |url=https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&amp;pg=PA39 |language=en}}&lt;/ref&gt; This inscription was published in 1970 by [[André Dupont-Sommer]]. Since Aramaic was an official language of the [[Achaemenid Empire]], and reverted to being just its [[vernacular]] tongue in 320 BCE with the conquests of [[Alexander the Great]], it seems that this inscription was addressed directly to the populations of this ancient empire still present in this area, or to border populations for whom Aramaic remained the language used in everyday life.&lt;ref name = &quot;DS&quot;&gt;A new Aramaic inscription of Asoka found in the Laghman Valley (Afghanistan), André Dupont-Sommer Proceedings of the Academy of Inscriptions and Belles-Lettres Year 1970 114-1 [https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1970_num_114_1_12491 pp.158-173]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty |url=https://archive.org/details/politicalhistory0000rayc/page/630/mode/1up?view=theater |page=630 |quote=The first Laghman edict indicates the involvement of a 'judge' and the second Laghman inscription alludes to the service of 'a judge' and 'a governor', who was 'the dispenser of meritorious work', in the work relating to the issuing of the Aśokan edicts.}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>lxg92ml74wbbbcn9zgdmhiwmd38debl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790337</id>
      <parentid>790335</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:31:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790337</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3797" sha1="04esx3cwn6sdcukl08217zcc49v5uim" xml:space="preserve">{{Short description|අශෝකයන්ගේ ශිලා ලේඛනය}}
{{Infobox artifact
|image = [[File:Aramaic inscription of Laghman.jpg|250px]]
|name = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|image_caption = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|material =  ස්වාභාවික ගල්.
|size = 
|writing =[[අරමයික භාෂාව|අරමයික]]
|created = ක්‍රි.පූ. 260 පමණ
|period = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|place = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|discovered_coords ={{coord|34.5846|70.1834|display=title, inline}}
|location = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|id =
|registration = 
}}
{{Location map
| Afghanistan
| width      = 250px
| float      = 
| border     = 
| caption    = ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය පිහිටි ස්ථානය
| alt        = 
| relief     = yes
| AlternativeMap = 
| overlay_image = 
| label      = 
| label_size = 
| position   = 
| background = 
| mark       = 
| marksize   = 
| link       = 
| lat_deg    = 34.5846
| lon_deg    = 70.1834
}} {{Canaanite and Aramaic inscriptions sidebar}}
[[File:Diva Palwatta Laghman valley.jpg| thumb |[[ලඝ්මාන් පළාත|ලඝ්මාන්]] නිම්නය.]]
'''ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය''' හෙවත්  '''ලඝ්මාන් පළමු අභිලේඛනය''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ  differentiate from the [[The Second Laghman Inscription|Laghman II inscription]] discovered later, is an inscription on a slab of natural rock in the area of [[Laghman Province|Laghmân]], [[Afghanistan]], written in [[Aramaic]] by the Indian emperor [[Ashoka]] about 260 BCE, and often categorized as one of the [[Minor Rock Edicts]] of Ashoka.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Nakamura |first1=Hajime |title=Indian Buddhism: A Survey with Bibliographical Notes |date=1987 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120802728 |page=349 |url=https://books.google.com/books?id=w0A7y4TCeVQC&amp;pg=PA349 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KB&gt;{{cite book |last1=Behrendt |first1=Kurt A. |title=Handbuch der Orientalistik |date=2004 |publisher=BRILL |isbn=9004135952 |page=39 |url=https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&amp;pg=PA39 |language=en}}&lt;/ref&gt; This inscription was published in 1970 by [[André Dupont-Sommer]]. Since Aramaic was an official language of the [[Achaemenid Empire]], and reverted to being just its [[vernacular]] tongue in 320 BCE with the conquests of [[Alexander the Great]], it seems that this inscription was addressed directly to the populations of this ancient empire still present in this area, or to border populations for whom Aramaic remained the language used in everyday life.&lt;ref name = &quot;DS&quot;&gt;A new Aramaic inscription of Asoka found in the Laghman Valley (Afghanistan), André Dupont-Sommer Proceedings of the Academy of Inscriptions and Belles-Lettres Year 1970 114-1 [https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1970_num_114_1_12491 pp.158-173]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty |url=https://archive.org/details/politicalhistory0000rayc/page/630/mode/1up?view=theater |page=630 |quote=The first Laghman edict indicates the involvement of a 'judge' and the second Laghman inscription alludes to the service of 'a judge' and 'a governor', who was 'the dispenser of meritorious work', in the work relating to the issuing of the Aśokan edicts.}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>04esx3cwn6sdcukl08217zcc49v5uim</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790341</id>
      <parentid>790337</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:46:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4205" sha1="0rbd87odz147qfteyxagi0dxsejcgwn" xml:space="preserve">{{Short description|අශෝකයන්ගේ ශිලා ලේඛනය}}
{{Infobox artifact
|image = [[File:Aramaic inscription of Laghman.jpg|250px]]
|name = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|image_caption = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|material =  ස්වාභාවික ගල්.
|size = 
|writing =[[අරමයික භාෂාව|අරමයික]]
|created = ක්‍රි.පූ. 260 පමණ
|period = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|place = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|discovered_coords ={{coord|34.5846|70.1834|display=title, inline}}
|location = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|id =
|registration = 
}}
{{Location map
| Afghanistan
| width      = 250px
| float      = 
| border     = 
| caption    = ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය පිහිටි ස්ථානය
| alt        = 
| relief     = yes
| AlternativeMap = 
| overlay_image = 
| label      = 
| label_size = 
| position   = 
| background = 
| mark       = 
| marksize   = 
| link       = 
| lat_deg    = 34.5846
| lon_deg    = 70.1834
}} {{Canaanite and Aramaic inscriptions sidebar}}
[[File:Diva Palwatta Laghman valley.jpg| thumb |[[ලඝ්මාන් පළාත|ලඝ්මාන්]] නිම්නය.]]
'''ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය''' හෙවත්  '''ලඝ්මාන් පළමු අභිලේඛනය''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ (මෙය පසුව හමුවූ [[දෙවන ලඝ්මාන් අභිලේඛනය|දෙවන ලඝ්මාන් අභිලේඛනයෙන්]] වෙනස් ය) [[ඇෆ්ඝනිස්තානය|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ]] [[ලඝ්මාන් පළාත|ලඝ්මාන්]] ප්‍රදේශයේ පිහිටි ගලෙහි කැටයම් කරන ලද අභිලේඛනයකි. ඉන්දියානු අධිරජ [[අශෝක]] විසින් [[අරමයික]] භාෂාවෙන් ලියවන ලද මෙය අශෝකයන්ගේ [[සුළු ශිලා ආඥා]] යටතට වර්ගීකරණය කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Nakamura |first1=Hajime |title=Indian Buddhism: A Survey with Bibliographical Notes |date=1987 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120802728 |page=349 |url=https://books.google.com/books?id=w0A7y4TCeVQC&amp;pg=PA349 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KB&gt;{{cite book |last1=Behrendt |first1=Kurt A. |title=Handbuch der Orientalistik |date=2004 |publisher=BRILL |isbn=9004135952 |page=39 |url=https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&amp;pg=PA39 |language=en}}&lt;/ref&gt; This inscription was published in 1970 by [[André Dupont-Sommer]]. Since Aramaic was an official language of the [[Achaemenid Empire]], and reverted to being just its [[vernacular]] tongue in 320 BCE with the conquests of [[Alexander the Great]], it seems that this inscription was addressed directly to the populations of this ancient empire still present in this area, or to border populations for whom Aramaic remained the language used in everyday life.&lt;ref name = &quot;DS&quot;&gt;A new Aramaic inscription of Asoka found in the Laghman Valley (Afghanistan), André Dupont-Sommer Proceedings of the Academy of Inscriptions and Belles-Lettres Year 1970 114-1 [https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1970_num_114_1_12491 pp.158-173]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty |url=https://archive.org/details/politicalhistory0000rayc/page/630/mode/1up?view=theater |page=630 |quote=The first Laghman edict indicates the involvement of a 'judge' and the second Laghman inscription alludes to the service of 'a judge' and 'a governor', who was 'the dispenser of meritorious work', in the work relating to the issuing of the Aśokan edicts.}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>0rbd87odz147qfteyxagi0dxsejcgwn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790342</id>
      <parentid>790341</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="7a5472dvy3bp9dnqbr7wc27sxnsem4g" xml:space="preserve">{{Short description|අශෝකයන්ගේ ශිලා ලේඛනය}}
{{Infobox artifact
|image = [[File:Aramaic inscription of Laghman.jpg|250px]]
|name = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|image_caption = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|material =  ස්වාභාවික ගල්.
|size = 
|writing =[[අරමයික භාෂාව|අරමයික]]
|created = ක්‍රි.පූ. 260 පමණ
|period = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|place = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|discovered_coords ={{coord|34.5846|70.1834|display=title, inline}}
|location = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|id =
|registration = 
}}
{{Location map
| Afghanistan
| width      = 250px
| float      = 
| border     = 
| caption    = ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය පිහිටි ස්ථානය
| alt        = 
| relief     = yes
| AlternativeMap = 
| overlay_image = 
| label      = 
| label_size = 
| position   = 
| background = 
| mark       = 
| marksize   = 
| link       = 
| lat_deg    = 34.5846
| lon_deg    = 70.1834
}} {{Canaanite and Aramaic inscriptions sidebar}}
[[File:Diva Palwatta Laghman valley.jpg| thumb |[[ලඝ්මාන් පළාත|ලඝ්මාන්]] නිම්නය.]]
'''ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය''' හෙවත්  '''ලඝ්මාන් පළමු අභිලේඛනය''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ (මෙය පසුව හමුවූ [[දෙවන ලඝ්මාන් අභිලේඛනය|දෙවන ලඝ්මාන් අභිලේඛනයෙන්]] වෙනස් ය) [[ඇෆ්ඝනිස්තානය|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ]] [[ලඝ්මාන් පළාත|ලඝ්මාන්]] ප්‍රදේශයේ පිහිටි ගලෙහි කැටයම් කරන ලද අභිලේඛනයකි. ඉන්දියානු අධිරජ [[අශෝක]] විසින් [[අරමයික]] භාෂාවෙන් ලියවන ලද මෙය අශෝකයන්ගේ [[සුළු ශිලා ආඥා]] යටතට වර්ගීකරණය කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Nakamura |first1=Hajime |title=Indian Buddhism: A Survey with Bibliographical Notes |date=1987 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120802728 |page=349 |url=https://books.google.com/books?id=w0A7y4TCeVQC&amp;pg=PA349 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KB&gt;{{cite book |last1=Behrendt |first1=Kurt A. |title=Handbuch der Orientalistik |date=2004 |publisher=BRILL |isbn=9004135952 |page=39 |url=https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&amp;pg=PA39 |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙම අභිලේඛනය 1970දී [[ඇන්ඩ්‍රේ ඩූපොන්ට්-සොමර්]] විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී. අරමයික භාෂාව [[ඇකිමේනීය අධිරාජ්‍යය|ඇකිමේනීය අධිරාජ්‍යයේ]] නිල භාෂාව වූ අතර, ක්‍රි.පූ. 320දී [[මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්]]ගේ ආක්‍රමණය හමුවේ එය සාමාන්‍ය ජනවහරේ පැවති හෙයින්, මෙම අභිලේඛනය එහි පුරාතන අධිරාජ්‍යයේ ජනතාවට හෝ සිය දේශසීමාවේ විසූ අරමයික බස කථා කරන ජනයා උදෙසා පිහිටුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref name = &quot;DS&quot;&gt;A new Aramaic inscription of Asoka found in the Laghman Valley (Afghanistan), André Dupont-Sommer Proceedings of the Academy of Inscriptions and Belles-Lettres Year 1970 114-1 [https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1970_num_114_1_12491 pp.158-173]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty |url=https://archive.org/details/politicalhistory0000rayc/page/630/mode/1up?view=theater |page=630 |quote=The first Laghman edict indicates the involvement of a 'judge' and the second Laghman inscription alludes to the service of 'a judge' and 'a governor', who was 'the dispenser of meritorious work', in the work relating to the issuing of the Aśokan edicts.}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>7a5472dvy3bp9dnqbr7wc27sxnsem4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790343</id>
      <parentid>790342</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:51:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4741" sha1="h35licxnn6u891ok1f27h4apxfv7moj" xml:space="preserve">{{Short description|අශෝකයන්ගේ ශිලා ලේඛනය}}
{{Infobox artifact
|image = [[File:Aramaic inscription of Laghman.jpg|250px]]
|name = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|image_caption = ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය
|material =  ස්වාභාවික ගල්.
|size = 
|writing =[[අරමයික භාෂාව|අරමයික]]
|created = ක්‍රි.පූ. 260 පමණ
|period = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
|place = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|discovered_coords ={{coord|34.5846|70.1834|display=title, inline}}
|location = [[ලඝ්මාන් පළාත]], [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
|id =
|registration = 
}}
{{Location map
| Afghanistan
| width      = 250px
| float      = 
| border     = 
| caption    = ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය පිහිටි ස්ථානය
| alt        = 
| relief     = yes
| AlternativeMap = 
| overlay_image = 
| label      = 
| label_size = 
| position   = 
| background = 
| mark       = 
| marksize   = 
| link       = 
| lat_deg    = 34.5846
| lon_deg    = 70.1834
}} {{Canaanite and Aramaic inscriptions sidebar}}
[[File:Diva Palwatta Laghman valley.jpg| thumb |[[ලඝ්මාන් පළාත|ලඝ්මාන්]] නිම්නය.]]
'''ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය''' හෙවත්  '''ලඝ්මාන් පළමු අභිලේඛනය''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ (මෙය පසුව හමුවූ [[දෙවන ලඝ්මාන් අභිලේඛනය|දෙවන ලඝ්මාන් අභිලේඛනයෙන්]] වෙනස් ය) [[ඇෆ්ඝනිස්තානය|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ]] [[ලඝ්මාන් පළාත|ලඝ්මාන්]] ප්‍රදේශයේ පිහිටි ගලෙහි කැටයම් කරන ලද අභිලේඛනයකි. ඉන්දියානු අධිරජ [[අශෝක]] විසින් [[අරමයික]] භාෂාවෙන් ලියවන ලද මෙය අශෝකයන්ගේ [[සුළු ශිලා ආඥා]] යටතට වර්ගීකරණය කොට ඇත.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Nakamura |first1=Hajime |title=Indian Buddhism: A Survey with Bibliographical Notes |date=1987 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=9788120802728 |page=349 |url=https://books.google.com/books?id=w0A7y4TCeVQC&amp;pg=PA349 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=KB&gt;{{cite book |last1=Behrendt |first1=Kurt A. |title=Handbuch der Orientalistik |date=2004 |publisher=BRILL |isbn=9004135952 |page=39 |url=https://books.google.com/books?id=C9_vbgkzUSkC&amp;pg=PA39 |language=en}}&lt;/ref&gt; මෙම අභිලේඛනය 1970දී [[ඇන්ඩ්‍රේ ඩූපොන්ට්-සොමර්]] විසින් ප්‍රකාශයට පත්කරන ලදී. අරමයික භාෂාව [[ඇකිමේනීය අධිරාජ්‍යය|ඇකිමේනීය අධිරාජ්‍යයේ]] නිල භාෂාව වූ අතර, ක්‍රි.පූ. 320දී [[මහා ඇලෙක්සැන්ඩර්]]ගේ ආක්‍රමණය හමුවේ එය සාමාන්‍ය ජනවහරේ පැවති හෙයින්, මෙම අභිලේඛනය එහි පුරාතන අධිරාජ්‍යයේ ජනතාවට හෝ සිය දේශසීමාවේ විසූ අරමයික බස කථා කරන ජනයා උදෙසා පිහිටුවන්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ.&lt;ref name = &quot;DS&quot;&gt;A new Aramaic inscription of Asoka found in the Laghman Valley (Afghanistan), André Dupont-Sommer Proceedings of the Academy of Inscriptions and Belles-Lettres Year 1970 114-1 [https://www.persee.fr/doc/crai_0065-0536_1970_num_114_1_12491 pp.158-173]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Raychaudhuri |first=Hemchandra |title=Political History of Ancient India: From the Accession of Parikshit to the Extinction of the Gupta Dynasty |url=https://archive.org/details/politicalhistory0000rayc/page/630/mode/1up?view=theater |page=630 |quote=The first Laghman edict indicates the involvement of a 'judge' and the second Laghman inscription alludes to the service of 'a judge' and 'a governor', who was 'the dispenser of meritorious work', in the work relating to the issuing of the Aśokan edicts.}}&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රේයයන්==

{{Reflist}}</text>
      <sha1>h35licxnn6u891ok1f27h4apxfv7moj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ලඝ්මාන් අරමයික අභිලේඛනය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194142</id>
    <redirect title="ලඝ්මාන් හි පළමු අරමයික අභිලේඛනය" />
    <revision>
      <id>790339</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790339</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="106" sha1="kmvttx8pov222llxg3dmaekjvi1ao0b" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ලඝ්මාන් හි අරමයික ශිලා ලේඛනය]]</text>
      <sha1>kmvttx8pov222llxg3dmaekjvi1ao0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790340</id>
      <parentid>790339</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T03:35:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="croe0wkolx8elkusrw4ozjw413j72h2" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ලඝ්මාන් හි පළමු අරමයික අභිලේඛනය]]</text>
      <sha1>croe0wkolx8elkusrw4ozjw413j72h2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අයි ඛානූම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194143</id>
    <redirect title="අයි-ඛානූම්" />
    <revision>
      <id>790344</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:53:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[අයි-ඛානූම්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="b535lxv90fi6vd3imema9vkw47nrrvg" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[අයි-ඛානූම්]]</text>
      <sha1>b535lxv90fi6vd3imema9vkw47nrrvg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අයි-ඛානූම්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194144</id>
    <revision>
      <id>790345</id>
      <timestamp>2026-05-15T03:53:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|Ruined Hellenistic city in Afghanistan}} {{Featured article}} {{Use Oxford spelling|date=October 2022}} {{Use dmy dates|date=January 2023}} {{Infobox ancient site   |name = Ai-Khanoum   |image = Ai Khanoum landscape photograph.jpeg   |image_size =300   |alt = Landscape photograph of ruined structures on a grassy plain.   |caption = The primary sanctuary of Ai-Khanoum, as viewed from the acropolis in...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5323" sha1="imy558qeegsxlcygyv9ptdvevcog4m3" xml:space="preserve">{{Short description|Ruined Hellenistic city in Afghanistan}}
{{Featured article}}
{{Use Oxford spelling|date=October 2022}}
{{Use dmy dates|date=January 2023}}
{{Infobox ancient site
  |name = Ai-Khanoum
  |image = Ai Khanoum landscape photograph.jpeg
  |image_size =300
  |alt = Landscape photograph of ruined structures on a grassy plain.
  |caption = The primary sanctuary of Ai-Khanoum, as viewed from the acropolis in the late 1970s.{{sfn|Francfort|Grenet|Lecuyot|Martinez-Sève|2014|p=20}}
  |map_type = West Asia#Afghanistan#Bactria
  |map_alt = Alexandria-Oxus lies in the north of Afghanistan, close to the border with Tajikistan, in the region known as Bactria in antiquity.
  |map_size =300
  |relief=yes
  |coordinates = {{coord|37|09|53|N|69|24|31|E|display=inline,title}}
  |location = [[Takhar Province]], Afghanistan
  |region = [[Bactria]]
  |built = 3rd century BC
  |abandoned = 145&amp;nbsp;BC – 2nd century&amp;nbsp;BC
  |epochs = [[Hellenistic period|Hellenistic]]
  |excavations =  Between 1964 and 1978
  |archaeologists = [[Paul Bernard (archaeologist)|Paul Bernard]]
  |condition = Ruined since antiquity; also plundered by modern looters.
}}

'''Ai-Khanoum''' ({{IPAc-en|aɪ|_|ˈ|h|ɑː|nj|uː|m}}, meaning 'Lady Moon';{{sfn|Lecuyot|2020|p=540}} {{langx|uz|Oyxonim}}) is the [[archaeology|archaeological]] site of a [[Hellenistic]] city in [[Takhar Province]], Afghanistan. The city, whose original name is unknown,{{efn|Some scholars have suggested that the site's original name was '''*Oskobara''', an indigenous [[toponym]] with the meaning of &quot;high bank&quot;. [[Ptolemy]] mentions a similar name, transcribed variously as Ostobara or Estobara, in his ''[[Geography (Ptolemy)|Geographia]]''.{{sfnm|Rapin|2007|1p=41|Ptolemy|c. 150|2loc=6.11.9}}}} was likely founded by an early ruler of the [[Seleucid Empire]] and served as a military and economic centre for the rulers of the [[Greco-Bactrian Kingdom]] until its destruction {{circa|145}}&amp;nbsp;BC. Rediscovered in 1961, the ruins of the city were excavated by [[French Archaeological Delegation in Afghanistan|a French team of archaeologists]] until [[Saur Revolution|the outbreak of conflict]] in Afghanistan in the late 1970s.

The city was probably founded between 300 and 285&amp;nbsp;BC by an official acting on the orders of [[Seleucus&amp;nbsp;I Nicator]] or his son [[Antiochus&amp;nbsp;I Soter]], the first two rulers of the [[Seleucid dynasty]]. There is a possibility that the site was known to the earlier [[Achaemenid Empire]], who established a small fort nearby. Ai-Khanoum was originally thought to have been [[List of cities founded by Alexander the Great|a foundation]] of [[Alexander the Great]], perhaps as [[Alexandria Oxiana]], but this theory is now considered unlikely. Located at the confluence of the [[Amu Darya]] ({{aka}} Oxus) and [[Kokcha River|Kokcha]] rivers, surrounded by [[irrigation|well-irrigated]] farmland, the city itself was divided between a lower town and a {{convert|60|m|ft|adj=mid|-high}} [[acropolis]]. Although not situated on a major trade route, Ai-Khanoum controlled access to both mining in the [[Hindu Kush]] and strategically important choke points. Extensive fortifications, which were continually maintained and improved, surrounded the city.

Ai-Khanoum, which may have initially grown in population because of royal patronage and the presence of a [[mint (facility)|mint]] in the city, lost some importance through the secession of the Greco-Bactrians under [[Diodotus&amp;nbsp;I]] ({{circa|250}}&amp;nbsp;BC). Seleucid construction programmes were halted and the city probably became primarily military in function; it may have been a conflict zone during [[Antiochus III the Great#Bactrian campaign and Indian expedition|the invasion of Antiochus&amp;nbsp;III]] ({{circa|209|205}}&amp;nbsp;BC). Ai-Khanoum began to grow once more under [[Euthydemus&amp;nbsp;I]] and his successor [[Demetrius I of Bactria|Demetrius&amp;nbsp;I]], who began to assert control over the northwest [[Indian subcontinent]]. Many of the present ruins date from the time of [[Eucratides I]], who substantially redeveloped the city and who may have renamed it [[Eucratideia]], after himself. Soon after his death {{circa|145}}&amp;nbsp;BC, the Greco-Bactrian kingdom collapsed—Ai-Khanoum was captured by [[Saka]] invaders and was generally abandoned, although parts of the city were sporadically occupied until the 2nd century AD. Hellenistic culture in the region would persist longer only in the [[Indo-Greek kingdoms]].

While on a hunting trip in 1961, the [[Kingdom of Afghanistan|King of Afghanistan]], [[Mohammed Zahir Shah]], rediscovered the city. An archaeological delegation, led by [[Paul Bernard (archaeologist)|Paul Bernard]], unearthed the remains of a huge palace in the lower town, along with a large [[Gymnasium (ancient Greece)|gymnasium]], a [[Theatre of ancient Greece#Architecture|theatre]] capable of holding 6,000 spectators, an arsenal, and two [[sanctuary|sanctuaries]]. Several inscriptions were found, along with [[Ancient Greek coinage#Hellenistic period (323–31 BC)|coins]], artefacts, and ceramics. The onset of the [[Soviet-Afghan War]] in the late 1970s halted scholarly progress and during [[Afghanistan conflict (1978–present)|the following conflicts in Afghanistan]], the site was extensively looted.
{{TOC limit|3}}</text>
      <sha1>imy558qeegsxlcygyv9ptdvevcog4m3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790346</id>
      <parentid>790345</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:05:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4050" sha1="sy0olg0yg9azypukerhqc6897w80rcr" xml:space="preserve">{{Short description|Ruined Hellenistic city in Afghanistan}}
{{Featured article}}
{{Use Oxford spelling|date=October 2022}}
{{Use dmy dates|date=January 2023}}
{{Infobox ancient site
  |name = Ai-Khanoum
  |image = Ai Khanoum landscape photograph.jpeg
  |image_size =300
  |alt = Landscape photograph of ruined structures on a grassy plain.
  |caption = The primary sanctuary of Ai-Khanoum, as viewed from the acropolis in the late 1970s.{{sfn|Francfort|Grenet|Lecuyot|Martinez-Sève|2014|p=20}}
  |map_type = West Asia#Afghanistan#Bactria
  |map_alt = Alexandria-Oxus lies in the north of Afghanistan, close to the border with Tajikistan, in the region known as Bactria in antiquity.
  |map_size =300
  |relief=yes
  |coordinates = {{coord|37|09|53|N|69|24|31|E|display=inline,title}}
  |location = [[Takhar Province]], Afghanistan
  |region = [[Bactria]]
  |built = 3rd century BC
  |abandoned = 145&amp;nbsp;BC – 2nd century&amp;nbsp;BC
  |epochs = [[Hellenistic period|Hellenistic]]
  |excavations =  Between 1964 and 1978
  |archaeologists = [[Paul Bernard (archaeologist)|Paul Bernard]]
  |condition = Ruined since antiquity; also plundered by modern looters.
}}

'''Ai-Khanoum''' ({{IPAc-en|aɪ|_|ˈ|h|ɑː|nj|uː|m}}, meaning 'Lady Moon';{{sfn|Lecuyot|2020|p=540}} {{langx|uz|Oyxonim}}) is the [[archaeology|archaeological]] site of a [[Hellenistic]] city in [[Takhar Province]], Afghanistan. The city, whose original name is unknown,{{efn|Some scholars have suggested that the site's original name was '''*Oskobara''', an indigenous [[toponym]] with the meaning of &quot;high bank&quot;. [[Ptolemy]] mentions a similar name, transcribed variously as Ostobara or Estobara, in his ''[[Geography (Ptolemy)|Geographia]]''.{{sfnm|Rapin|2007|1p=41|Ptolemy|c. 150|2loc=6.11.9}}}} was likely founded by an early ruler of the [[Seleucid Empire]] and served as a military and economic centre for the rulers of the [[Greco-Bactrian Kingdom]] until its destruction {{circa|145}}&amp;nbsp;BC. Rediscovered in 1961, the ruins of the city were excavated by [[French Archaeological Delegation in Afghanistan|a French team of archaeologists]] until [[Saur Revolution|the outbreak of conflict]] in Afghanistan in the late 1970s.

The city was probably founded between 300 and 285&amp;nbsp;BC by an official acting on the orders of [[Seleucus&amp;nbsp;I Nicator]] or his son [[Antiochus&amp;nbsp;I Soter]], the first two rulers of the [[Seleucid dynasty]]. There is a possibility that the site was known to the earlier [[Achaemenid Empire]], who established a small fort nearby. Ai-Khanoum was originally thought to have been [[List of cities founded by Alexander the Great|a foundation]] of [[Alexander the Great]], perhaps as [[Alexandria Oxiana]], but this theory is now considered unlikely. Located at the confluence of the [[Amu Darya]] ({{aka}} Oxus) and [[Kokcha River|Kokcha]] rivers, surrounded by [[irrigation|well-irrigated]] farmland, the city itself was divided between a lower town and a {{convert|60|m|ft|adj=mid|-high}} [[acropolis]]. Although not situated on a major trade route, Ai-Khanoum controlled access to both mining in the [[Hindu Kush]] and strategically important choke points. Extensive fortifications, which were continually maintained and improved, surrounded the city.

== References ==

=== Notes ===
{{notelist}}

=== Citations ===
{{Reflist}}

{{Central Asian history}}
{{Hellenistic colonies}}
{{Authority control}}
{{bots|deny=Citation bot}}

[[Category:Seleucid colonies]]
[[Category:Populated places along the Silk Road]]
[[Category:Populated places established in the 3rd century BC]]
[[Category:280s BC establishments]]
[[Category:Former populated places in Afghanistan]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic period]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic colonies]]
[[Category:Cities in Central Asia]]
[[Category:Hellenistic sites in Afghanistan]]
[[Category:Takhar Province]]
[[Category:Populated places disestablished in the 2nd century BC]]
[[Category:Monuments and memorials in Afghanistan]]
[[Category:1961 archaeological discoveries]]</text>
      <sha1>sy0olg0yg9azypukerhqc6897w80rcr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790353</id>
      <parentid>790346</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790353</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5528" sha1="kl6oje9196d70w3c5dwsqzkml0oaebs" xml:space="preserve">{{Short description|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ පිහිටි නටබුන් වූ හෙලනිස්තික නගරය}}
{{Use dmy dates|date=January 2023}}
{{Infobox ancient site
  |name = අයි-ඛානූම්
  |image = Ai Khanoum landscape photograph.jpeg
  |image_size =300
  |alt =
  |caption =අයි-ඛානූම් හි ප්‍රධාන නටබුන් ස්ථානය පසුකාලීන 1970 දශකයේ ඇක්‍රොපොලිසයේ සිට දිස්වූ අයුරු.{{sfn|Francfort|Grenet|Lecuyot|Martinez-Sève|2014|p=20}}
  |map_type = West Asia#Afghanistan#Bactria
  |map_alt = ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා-ඔක්සස් පිහිටියේ උතුරු ඇෆ්ඝනිස්තානයේ, ටජිකිස්තාන දේශසීමාව සමීපයේ ය. මෙය අතීතයේ බැක්ට්‍රියාව ලෙස හැඳින්විණි.
  |map_size =300
  |relief=yes
  |coordinates = {{coord|37|09|53|N|69|24|31|E|display=inline,title}}
  |location = [[තඛාර් පළාත]], ඇෆ්ඝනිස්තානය
  |region = [[බැක්ට්‍රියාව]]
  |built = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
  |abandoned = ක්‍රි.පූ. 145&amp;nbsp;– ක්‍රි.පූ. 2වන සියවස
  |epochs = [[හෙලනිස්තික යුගය|හෙලනිස්තික]]
  |excavations = 1964 සහ 1978 අතර
  |archaeologists = [[පෝල් බාර්නාඩ්  (පුරාවිද්‍යාඥ)|පෝල් බර්නාඩ්]]
  |condition = අතීතයේ සිට නටබුන්ව ඇත; එසේම නූතන නිධන් සොරුන්ගේ ග්‍රහණයට ලක්ව ඇත.
}}

'''අයි-ඛානූම්''' ({{IPAc-en|aɪ|_|ˈ|h|ɑː|nj|uː|m}}, අර්ථය 'චන්ද්‍රාංගනාව';{{sfn|Lecuyot|2020|p=540}} {{langx|uz|Oyxonim}}) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඇෆ්ඝනිස්තානයේ [[තඛාර් පළාත|තඛාර් පළාතේ]] පිහිටි [[හෙලනිස්තික]] නගරයක පුරාවිද්‍යා අඩවියකි. මෙම නගරයේ මුල් නාමය නොදන්නා අතර,{{efn|Some scholars have suggested that the site's original name was '''*Oskobara''', an indigenous [[toponym]] with the meaning of &quot;high bank&quot;. [[Ptolemy]] mentions a similar name, transcribed variously as Ostobara or Estobara, in his ''[[Geography (Ptolemy)|Geographia]]''.{{sfnm|Rapin|2007|1p=41|Ptolemy|c. 150|2loc=6.11.9}}}} බොහෝවිට මෙය [[සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යය|සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යයේ]] මුල්කාලීන පාලකයකු විසින් පිහිටුවන්නට ඇත. එය ක්‍රි.පූ. 145 පමණ එහි විනාශය තෙක් [[ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානිය|ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානියේ]] යුධ සහ ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පැවතිණි. Rediscovered in 1961, the ruins of the city were excavated by [[French Archaeological Delegation in Afghanistan|a French team of archaeologists]] until [[Saur Revolution|the outbreak of conflict]] in Afghanistan in the late 1970s.

The city was probably founded between 300 and 285&amp;nbsp;BC by an official acting on the orders of [[Seleucus&amp;nbsp;I Nicator]] or his son [[Antiochus&amp;nbsp;I Soter]], the first two rulers of the [[Seleucid dynasty]]. There is a possibility that the site was known to the earlier [[Achaemenid Empire]], who established a small fort nearby. Ai-Khanoum was originally thought to have been [[List of cities founded by Alexander the Great|a foundation]] of [[Alexander the Great]], perhaps as [[Alexandria Oxiana]], but this theory is now considered unlikely. Located at the confluence of the [[Amu Darya]] ({{aka}} Oxus) and [[Kokcha River|Kokcha]] rivers, surrounded by [[irrigation|well-irrigated]] farmland, the city itself was divided between a lower town and a {{convert|60|m|ft|adj=mid|-high}} [[acropolis]]. Although not situated on a major trade route, Ai-Khanoum controlled access to both mining in the [[Hindu Kush]] and strategically important choke points. Extensive fortifications, which were continually maintained and improved, surrounded the city.

== References ==

=== Notes ===
{{notelist}}

=== Citations ===
{{Reflist}}

{{Central Asian history}}
{{Hellenistic colonies}}
{{Authority control}}
{{bots|deny=Citation bot}}

[[Category:Seleucid colonies]]
[[Category:Populated places along the Silk Road]]
[[Category:Populated places established in the 3rd century BC]]
[[Category:280s BC establishments]]
[[Category:Former populated places in Afghanistan]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic period]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic colonies]]
[[Category:Cities in Central Asia]]
[[Category:Hellenistic sites in Afghanistan]]
[[Category:Takhar Province]]
[[Category:Populated places disestablished in the 2nd century BC]]
[[Category:Monuments and memorials in Afghanistan]]
[[Category:1961 archaeological discoveries]]</text>
      <sha1>kl6oje9196d70w3c5dwsqzkml0oaebs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790354</id>
      <parentid>790353</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:13:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790354</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4496" sha1="663l472ieurnpv0da5zsgxaojsjcbzu" xml:space="preserve">{{Short description|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ පිහිටි නටබුන් වූ හෙලනිස්තික නගරය}}
{{Use dmy dates|date=January 2023}}
{{Infobox ancient site
  |name = අයි-ඛානූම්
  |image = Ai Khanoum landscape photograph.jpeg
  |image_size =300
  |alt =
  |caption =අයි-ඛානූම් හි ප්‍රධාන නටබුන් ස්ථානය පසුකාලීන 1970 දශකයේ ඇක්‍රොපොලිසයේ සිට දිස්වූ අයුරු.{{sfn|Francfort|Grenet|Lecuyot|Martinez-Sève|2014|p=20}}
  |map_type = West Asia#Afghanistan#Bactria
  |map_alt = ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා-ඔක්සස් පිහිටියේ උතුරු ඇෆ්ඝනිස්තානයේ, ටජිකිස්තාන දේශසීමාව සමීපයේ ය. මෙය අතීතයේ බැක්ට්‍රියාව ලෙස හැඳින්විණි.
  |map_size =300
  |relief=yes
  |coordinates = {{coord|37|09|53|N|69|24|31|E|display=inline,title}}
  |location = [[තඛාර් පළාත]], ඇෆ්ඝනිස්තානය
  |region = [[බැක්ට්‍රියාව]]
  |built = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
  |abandoned = ක්‍රි.පූ. 145&amp;nbsp;– ක්‍රි.පූ. 2වන සියවස
  |epochs = [[හෙලනිස්තික යුගය|හෙලනිස්තික]]
  |excavations = 1964 සහ 1978 අතර
  |archaeologists = [[පෝල් බාර්නාඩ්  (පුරාවිද්‍යාඥ)|පෝල් බර්නාඩ්]]
  |condition = අතීතයේ සිට නටබුන්ව ඇත; එසේම නූතන නිධන් සොරුන්ගේ ග්‍රහණයට ලක්ව ඇත.
}}

'''අයි-ඛානූම්''' ({{IPAc-en|aɪ|_|ˈ|h|ɑː|nj|uː|m}}, අර්ථය 'චන්ද්‍රාංගනාව';{{sfn|Lecuyot|2020|p=540}} {{langx|uz|Oyxonim}}) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඇෆ්ඝනිස්තානයේ [[තඛාර් පළාත|තඛාර් පළාතේ]] පිහිටි [[හෙලනිස්තික]] නගරයක පුරාවිද්‍යා අඩවියකි. මෙම නගරයේ මුල් නාමය නොදන්නා අතර,{{efn|Some scholars have suggested that the site's original name was '''*Oskobara''', an indigenous [[toponym]] with the meaning of &quot;high bank&quot;. [[ටොලමි|Ptolemy]] mentions a similar name, transcribed variously as Ostobara or Estobara, in his ''[[ජියෝග්‍රැෆි (ටොලමි)|Geographia]]''.{{sfnm|Rapin|2007|1p=41|Ptolemy|c. 150|2loc=6.11.9}}}} බොහෝවිට මෙය [[සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යය|සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යයේ]] මුල්කාලීන පාලකයකු විසින් පිහිටුවන්නට ඇත. එය ක්‍රි.පූ. 145 පමණ එහි විනාශය තෙක් [[ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානිය|ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානියේ]] යුධ සහ ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පැවතිණි. 1961 දී, නගරයේ නටබුන් කැනීම් සිදුකරන ලද්දේ ප්‍රංශ පුරාවිද්‍යාඥ කණ්ඩායමක් විසිනි.

== References ==

=== Notes ===
{{notelist}}

=== Citations ===
{{Reflist}}

{{Central Asian history}}
{{Hellenistic colonies}}
{{Authority control}}
{{bots|deny=Citation bot}}

[[Category:Seleucid colonies]]
[[Category:Populated places along the Silk Road]]
[[Category:Populated places established in the 3rd century BC]]
[[Category:280s BC establishments]]
[[Category:Former populated places in Afghanistan]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic period]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic colonies]]
[[Category:Cities in Central Asia]]
[[Category:Hellenistic sites in Afghanistan]]
[[Category:Takhar Province]]
[[Category:Populated places disestablished in the 2nd century BC]]
[[Category:Monuments and memorials in Afghanistan]]
[[Category:1961 archaeological discoveries]]</text>
      <sha1>663l472ieurnpv0da5zsgxaojsjcbzu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790357</id>
      <parentid>790354</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:16:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4534" sha1="3r4dkqlgvad5mhahxrh4m70twg2mfgk" xml:space="preserve">{{Short description|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ පිහිටි නටබුන් වූ හෙලනිස්තික නගරය}}
{{Use dmy dates|date=January 2023}}
{{Infobox ancient site
  |name = අයි-ඛානූම්
  |image = Ai Khanoum landscape photograph.jpeg
  |image_size =300
  |alt =
  |caption =අයි-ඛානූම් හි ප්‍රධාන නටබුන් ස්ථානය පසුකාලීන 1970 දශකයේ ඇක්‍රොපොලිසයේ සිට දිස්වූ අයුරු.{{sfn|Francfort|Grenet|Lecuyot|Martinez-Sève|2014|p=20}}
  |map_type = West Asia#Afghanistan#Bactria
  |map_alt = ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියා-ඔක්සස් පිහිටියේ උතුරු ඇෆ්ඝනිස්තානයේ, ටජිකිස්තාන දේශසීමාව සමීපයේ ය. මෙය අතීතයේ බැක්ට්‍රියාව ලෙස හැඳින්විණි.
  |map_size =300
  |relief=yes
  |coordinates = {{coord|37|09|53|N|69|24|31|E|display=inline,title}}
  |location = [[තඛාර් පළාත]], ඇෆ්ඝනිස්තානය
  |region = [[බැක්ට්‍රියාව]]
  |built = ක්‍රි.පූ. 3වන සියවස
  |abandoned = ක්‍රි.පූ. 145&amp;nbsp;– ක්‍රි.පූ. 2වන සියවස
  |epochs = [[හෙලනිස්තික යුගය|හෙලනිස්තික]]
  |excavations = 1964 සහ 1978 අතර
  |archaeologists = [[පෝල් බාර්නාඩ්  (පුරාවිද්‍යාඥ)|පෝල් බර්නාඩ්]]
  |condition = අතීතයේ සිට නටබුන්ව ඇත; එසේම නූතන නිධන් සොරුන්ගේ ග්‍රහණයට ලක්ව ඇත.
}}

'''අයි-ඛානූම්''' ({{IPAc-en|aɪ|_|ˈ|h|ɑː|nj|uː|m}}, අර්ථය 'චන්ද්‍රාංගනාව';{{sfn|Lecuyot|2020|p=540}} {{langx|uz|Oyxonim}}) යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ ඇෆ්ඝනිස්තානයේ [[තඛාර් පළාත|තඛාර් පළාතේ]] පිහිටි [[හෙලනිස්තික]] නගරයක පුරාවිද්‍යා අඩවියකි. මෙම නගරයේ මුල් නාමය නොදන්නා අතර,{{efn|Some scholars have suggested that the site's original name was '''*Oskobara''', an indigenous [[toponym]] with the meaning of &quot;high bank&quot;. [[ටොලමි|Ptolemy]] mentions a similar name, transcribed variously as Ostobara or Estobara, in his ''[[ජියෝග්‍රැෆි (ටොලමි)|Geographia]]''.{{sfnm|Rapin|2007|1p=41|Ptolemy|c. 150|2loc=6.11.9}}}} බොහෝවිට මෙය [[සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යය|සෙලියුකිඩ් අධිරාජ්‍යයේ]] මුල්කාලීන පාලකයකු විසින් පිහිටුවන්නට ඇත. එය ක්‍රි.පූ. 145 පමණ එහි විනාශය තෙක් [[ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානිය|ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානියේ]] යුධ සහ ආර්ථික වශයෙන් වැදගත් මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස පැවතිණි. 1961 දී, නගරයේ නටබුන් කැනීම් සිදුකරන ලද්දේ ප්‍රංශ පුරාවිද්‍යාඥ කණ්ඩායමක් විසිනි.

== ආශ්‍රේයයන් ==

=== සටහන් ===
{{notelist}}

===උද්ධෘත ===
{{Reflist}}

{{Central Asian history}}
{{Hellenistic colonies}}
{{Authority control}}
{{bots|deny=Citation bot}}

[[Category:Seleucid colonies]]
[[Category:Populated places along the Silk Road]]
[[Category:Populated places established in the 3rd century BC]]
[[Category:280s BC establishments]]
[[Category:Former populated places in Afghanistan]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic period]]
[[Category:Bactrian and Indian Hellenistic colonies]]
[[Category:Cities in Central Asia]]
[[Category:Hellenistic sites in Afghanistan]]
[[Category:Takhar Province]]
[[Category:Populated places disestablished in the 2nd century BC]]
[[Category:Monuments and memorials in Afghanistan]]
[[Category:1961 archaeological discoveries]]</text>
      <sha1>3r4dkqlgvad5mhahxrh4m70twg2mfgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Central Asian history</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194145</id>
    <revision>
      <id>790347</id>
      <timestamp>2026-05-15T04:14:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Navbox | name      = Central Asian history | title     = [[මධ්‍යම ආසියාවේ ඉතිහාසය]] | state        = &lt;includeonly&gt;collapsed&lt;/includeonly&gt; | listclass = hlist |image = | group1 =පාර්ශ්ව | list1  = * [[Mal'ta–Buret' culture]] * [[Yamnaya culture]] * [[Afanasievo culture]] * [[Sintashta culture]] * [[Vakhsh culture]] * [[Bactria–Margiana Archaeological Complex]]...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8073" sha1="gitbexnr010xt79fthoopsdi06r4sqw" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Central Asian history
| title     = [[මධ්‍යම ආසියාවේ ඉතිහාසය]]
| state        = &lt;includeonly&gt;collapsed&lt;/includeonly&gt;
| listclass = hlist
|image =
| group1 =පාර්ශ්ව
| list1  =
* [[Mal'ta–Buret' culture]]
* [[Yamnaya culture]]
* [[Afanasievo culture]]
* [[Sintashta culture]]
* [[Vakhsh culture]]
* [[Bactria–Margiana Archaeological Complex]]
* [[සක]]
* [[Andronovo culture]]
* [[Tagar culture]]
* [[Uyuk culture]]
* [[Pazyryk culture]]
* [[Massagetae]]
* [[Medes|Median Empire]]
* [[ඇකිමේනීය අධිරාජ්‍යය]]
* [[Macedonian Empire]]
* [[Seleucid Empire]]
* [[ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානිය]]
* [[Guiyi Circuit]]
* [[Yuezhi]]
* [[Xiongnu]]
* [[කුෂාණ අධිරාජ්‍යය]]
* [[Kushano-Sasanian Kingdom|Kushano-Sasanians]]
* [[Kidarites]]
* [[Alchon Huns]] 
* [[Hephthalites]]
* [[Tocharians]]
* [[Principality of Ushrusana|Ustrushana]]
* [[Principality of Khuttal|Khuttal]]
* [[Ferghana Kingdom|Ferghana]]
* [[First Turkic Khaganate]]
* [[Western Turkic Khaganate|Western Turks]]
* [[Tang dynasty]] ([[Protectorate General to Pacify the West|Anxi Protectorate]])
* [[Ikhshids of Sogdia]]
* [[Tokhara Yabghus]]
* [[Turk Shahis]]
* [[Oghuz Yabgu State|Oghuz Yabgus]]
* [[Second Turkic Khaganate]]
* [[Uyghur Khaganate]]
* [[Abbasid Caliphate]]
* [[Tahirid dynasty]]
* [[Saffarid dynasty]]
* [[Samanids]]
* [[Ma'munids]]
* [[Farighunids]]
* [[Ghaznavids]]
* [[Great Seljuq Empire]]
* [[Ghurid dynasty|Ghurid Empire]]
* [[Khwarazmian Empire]]
* [[මොංගෝල අධිරාජ්‍යය]]
* [[Chagatai Khanate]]
* [[Golden Horde]]
* [[Ilkhanate]]
* [[Sufi dynasty]]
* [[Kart dynasty]]
* [[Timurid Empire]]
* [[Principality of Fergana]]
* [[Khanate of Bukhara]]
* [[Durrani Empire]]
* [[Khanate of Khiva]]
* [[Chinese Turkestan]]
* [[Russian Turkestan]]
* [[Soviet Central Asia]]
* [[Chinese Central Asia]]

| group2 = සංස්කෘතිය
| list2  =
* [[Central Asian art]]
* [[සේද මාවත]]
* [[Silk Road transmission of art]]
* [[සේද මාවතේ බුද්ධාගමේ ව්‍යාප්තිය]]
* [[Serindian art]]
* [[Central Asians in ancient Indian literature]]

| group3 = පුරාවිද්‍යාව
| list3 =
{{Navbox|child

| group1= [[දකුණු රුසියාව]]
|list1 =
* [[Sintashta]]
* [[Arzhan culture|Arzhan kurgan]]
* [[Pazyryk burials]]
* [[Salbyk kurgan]]
* [[Filippovka kurgans]]

| group2= [[බටහුර චීනය]]
|list2 =
* [[Bulayïq]]
* [[Kucha]]
* [[Kizil Caves]]
* [[Kizilgaha Caves]]
* [[Kumtura Caves]]
* [[Subashi Temple]]
* [[දුන්හුවං]]
* [[Miran (Xinjiang)|Miran]]
* [[Niya ruins|Niya]]
* [[Rawak Stupa|Rawak]]
* [[මොගාඕ ලෙන්]]
* [[Tumxuk|Tumshuq]]
* [[Bezeklik Caves]]
* [[දුන්හුවාං ලෙන්]]
* [[Loulan Kingdom|Loulan]]
* [[ඛෝටාන් රාජධානිය|ඛෝටාන්]]
* [[Kashgar]]
* [[Beshbalik]]

| group3= [[මොංගෝලියාව]]
|list3 =
* [[Noin-Ula burial site]]|
* [[Altyn Tamgan Tarhan inscription]]
* [[Bars-Hot]]
* [[Bombogor inscription]]
* [[Choiti-Tamir inscriptions]]
* [[කරකෝරම්]]
* [[Kul-chur inscription]]
* [[Ongin inscription]]
* [[Ordu-Baliq]]
* [[Orkhon inscriptions]]
* [[Shoroon Bumbagar tomb]]

| group4= [[කසාඛ්ස්තානය]]
|list4 =
* [[Begash]]
* [[Issyk kurgan]]
* [[Jankent]]
* [[Karsakpay inscription]]
* [[Kerderi]]
* [[Krasnyi Yar (Kazakhstan)|Krasnyi Yar]]
* [[Merke Turkic Sanctuaries]]
* [[Otrar]]
* [[Petroglyphs of Arpa-Uzen]]
* [[Petrovka settlement]]
* [[Boralday (archaeological site)|Boralday]]
* [[Sawran (Kazakhstan)|Sawran]]
* [[Semiyarka]]
* [[Shilikty]]
* [[Steppe Geoglyphs]]
* [[Sumbe (ancient settlement)|Sumbe]]
* [[Talapty Settlement]]
* [[Turkistan (city)]]
* [[Urpek]]
* [[Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi]]
* [[Araltobe kurgan]]

| group5 = [[කිර්ගිස්තානය]]
| list5  =
* [[Aigyr-Zhal 2]]
* [[Balasagun]]
* [[Burana Tower]]
* [[Issyk-Kul]]
* [[Koshoy Korgon]]
* [[Manas Ordo]]
* [[Navekat]]
* [[Özgön]]
* [[Shakh Fazil]]
* [[Suyab]]
* [[Tash Rabat]]

| group6 = [[උස්බෙකිස්තානය]]
| list6  =
* [[Afrasiyab (Samarkand)|Afrasiyab]]
* [[Akchakhan-Kala]]
* [[Akhsikath]]
* [[Ancient Pap]]
* [[Ayaz-Kala]]
* [[Balalyk Tepe]]
* [[Burchmulla]]
* [[Dalverzin Tepe]]
* [[Desert castles of ancient Khorezm]]
* [[Fayaz Tepe]]
* [[Guldursun-Kala]]
* [[Hazorasp]]
* [[Itchan Kala]]
* [[Kafir-kala (Uzbekistan)|Kafir-kala]]
* [[Kampir Tepe]]
* [[Kara Tepe]]
* [[Khalchayan]]
* [[Khiva]]
* [[Koi Krylgan Kala]]
* [[Koktepe]]
* [[Kyzyl-Kala]]
* [[Obi-Rakhmat Grotto]]
* [[Poykent]]
* [[Sarmishsay]]
* [[Shahrukhiya]]
* [[Siypantosh Rock Paintings]]
* [[Tavka Kurgan]]
* [[Toprak-Kala]]
* [[Varakhsha]]
* [[Zarautsoy Rock Paintings]]

| group7 = [[ටජිකිස්තානය]]
| list7  =
* [[Bunjikat (archeological site)|Bunjikat]]
* [[Penjikent]]
* [[Ajina Tepe]]
* [[Cyropolis]]
* [[Kafir-kala (Tajikistan)|Kafir-kala]]
* [[Sarazm]]
* [[Takht-i Kuwad]]
* [[Takht-i Sangin]]
* [[Kalai Kafirnigan]]

| group8 = [[තුර්ක්මෙනිස්තානය]]
| list8 =
* [[Cave of Dzhebel]]
* [[Abiward]]
* [[Altyndepe]]
* [[Anau culture]]
* [[Anau, Turkmenistan|Anau]]
* [[Dev-Kesken]]
* [[Gonur Depe]]
* [[Jeitun]]
* [[Konye-Urgench]]
* [[Kutlug Timur Minaret]]
* [[Merv]]
* [[Monjukli Depe]]
* [[Namazga-Tepe]]
* [[Nisa, Turkmenistan|Nisa]]
* [[Togolok]]
* [[Ulug Depe]]

| group9= [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
| list9  =
* [[Tepe Fullol]]
* [[අයි-ඛානූම්]]
* [[Dilberjin Tepe]]
* [[Hadda, Afghanistan|Hadda]]
* [[Tapa Shotor]]
* [[Chakhil-i-Ghoundi Stupa|Chakhil-i-Ghoundi]]
* [[Shotorak monastery|Shotorak]]
* [[Paitava]]
* [[බිමාරාන්]]
* [[Commons:Category:Tapa-i Kafariha Monastery|Tapa-i Kafariha]]
* [[මෙස් අයිනක්]]
* [[Fondukistan monastery|Fondukistan]]
* [[Khair Khaneh]]
* [[Tapa Sardar]]
* [[Tepe Narenj]]
* [[Takht-e Rostam]]
* [[Tepe Fullol]]
* [[Tillya Tepe]]
* [[Yemshi Tepe]]
* [[Alexandria Prophthasia]]
* [[Aq Kupruk]]
* [[Asqalan, Afghanistan|Asqalan]]
* [[Bactria–Margiana Archaeological Complex]]
* [[බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා]]
* [[Chakhil-i-Ghoundi Stupa]]
* [[Darra-e Kur]]
* [[Dasht-e Nawar]]
* [[Dokhtar-i-Noshirwan]]
* [[Firozkoh]]
* [[Gawhar Shad Mausoleum]]
* [[Haji Piyada]]
* [[Khair Khaneh]]
* [[Mundigak]]
* [[Musalla Complex]]
* [[Nagara (ancient city)|Nagara]]
* [[Qala-i-Jangi]]
* [[Rag-i-Bibi]]
* [[Surkh Kotal]]
| group10= [[ඉරානය]]


| list10  =
* [[Bandian complex]]
* [[Mount Khajeh]]
* [[Shahr-e Sukhteh]]

}}
| group4 = පුරාවස්තු
| list4  =
* [[Sokh snakes]]
* [[Orlat plaques]]
* [[Hephthalite silver bowl]]
* [[Chilek silver bowl]]
* [[Gardez Ganesha]]
* [[Mogao Christian painting]]
* [[Murals from the Christian temple at Qocho]]
* [[Penjikent murals]]
* [[Sampul tapestry]]
* ''[[Sogdian Daēnās]]''
* [[Oxus Treasure]]
* [[බිමාරාන් කරඬුව]]
* [[බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා]]
* [[Kabul hoard]]
* [[ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[කන්දහාර් අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[Pul-i-Darunteh Aramaic inscription]]
* [[Kandahar Bilingual Rock Inscription]]
* [[අශෝකයන්ගේ කන්දහාර් ග්‍රීකආඥා]]
* [[Afrasiab murals]]
* [[Stamp seal (BM 119999)]]
* [[Seal of Khingila]]
* [[Siberian Ice Maiden]]
* [[Ai-Khanoum plaque]]
* [[Saksanokhur gold buckle]]
* [[Boar hunter (Hermitage Museum)]]
* [[Siberian Collection of Peter the Great]]
* [[Silver Deer of Bilge Qaghan|Silver Deer]] and [[Golden Crown of Bilge Qaghan]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation|collapsed}}
	
[[Category:Asia history templates]]
[[Category:History by region navigational boxes]]
[[Category:Central Asia]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gitbexnr010xt79fthoopsdi06r4sqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790348</id>
      <parentid>790347</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8074" sha1="mpr8t00vnha3k9v4ocofg3fjoo22jn7" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Central Asian history
| title     = [[මධ්‍යම ආසියාවේ ඉතිහාසය]]
| state        = &lt;includeonly&gt;collapsed&lt;/includeonly&gt;
| listclass = hlist
|image =
| group1 =පාර්ශ්ව
| list1  =
* [[Mal'ta–Buret' culture]]
* [[Yamnaya culture]]
* [[Afanasievo culture]]
* [[Sintashta culture]]
* [[Vakhsh culture]]
* [[Bactria–Margiana Archaeological Complex]]
* [[සක]]
* [[Andronovo culture]]
* [[Tagar culture]]
* [[Uyuk culture]]
* [[Pazyryk culture]]
* [[Massagetae]]
* [[Medes|Median Empire]]
* [[ඇකිමේනීය අධිරාජ්‍යය]]
* [[Macedonian Empire]]
* [[Seleucid Empire]]
* [[ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානිය]]
* [[Guiyi Circuit]]
* [[Yuezhi]]
* [[Xiongnu]]
* [[කුෂාණ අධිරාජ්‍යය]]
* [[Kushano-Sasanian Kingdom|Kushano-Sasanians]]
* [[Kidarites]]
* [[Alchon Huns]] 
* [[Hephthalites]]
* [[Tocharians]]
* [[Principality of Ushrusana|Ustrushana]]
* [[Principality of Khuttal|Khuttal]]
* [[Ferghana Kingdom|Ferghana]]
* [[First Turkic Khaganate]]
* [[Western Turkic Khaganate|Western Turks]]
* [[Tang dynasty]] ([[Protectorate General to Pacify the West|Anxi Protectorate]])
* [[Ikhshids of Sogdia]]
* [[Tokhara Yabghus]]
* [[Turk Shahis]]
* [[Oghuz Yabgu State|Oghuz Yabgus]]
* [[Second Turkic Khaganate]]
* [[Uyghur Khaganate]]
* [[Abbasid Caliphate]]
* [[Tahirid dynasty]]
* [[Saffarid dynasty]]
* [[Samanids]]
* [[Ma'munids]]
* [[Farighunids]]
* [[Ghaznavids]]
* [[Great Seljuq Empire]]
* [[Ghurid dynasty|Ghurid Empire]]
* [[Khwarazmian Empire]]
* [[මොංගෝල අධිරාජ්‍යය]]
* [[Chagatai Khanate]]
* [[Golden Horde]]
* [[Ilkhanate]]
* [[Sufi dynasty]]
* [[Kart dynasty]]
* [[Timurid Empire]]
* [[Principality of Fergana]]
* [[Khanate of Bukhara]]
* [[Durrani Empire]]
* [[Khanate of Khiva]]
* [[Chinese Turkestan]]
* [[Russian Turkestan]]
* [[Soviet Central Asia]]
* [[Chinese Central Asia]]

| group2 = සංස්කෘතිය
| list2  =
* [[Central Asian art]]
* [[සේද මාවත]]
* [[Silk Road transmission of art]]
* [[සේද මාවතේ බුද්ධාගමේ ව්‍යාප්තිය]]
* [[Serindian art]]
* [[Central Asians in ancient Indian literature]]

| group3 = පුරාවිද්‍යාව
| list3 =
{{Navbox|child

| group1= [[දකුණු රුසියාව]]
|list1 =
* [[Sintashta]]
* [[Arzhan culture|Arzhan kurgan]]
* [[Pazyryk burials]]
* [[Salbyk kurgan]]
* [[Filippovka kurgans]]

| group2= [[බටහුර චීනය]]
|list2 =
* [[Bulayïq]]
* [[Kucha]]
* [[Kizil Caves]]
* [[Kizilgaha Caves]]
* [[Kumtura Caves]]
* [[Subashi Temple]]
* [[දුන්හුවං]]
* [[Miran (Xinjiang)|Miran]]
* [[Niya ruins|Niya]]
* [[Rawak Stupa|Rawak]]
* [[මොගාඕ ලෙන්]]
* [[Tumxuk|Tumshuq]]
* [[Bezeklik Caves]]
* [[දුන්හුවාං ලෙන්]]
* [[Loulan Kingdom|Loulan]]
* [[ඛෝටාන් රාජධානිය|ඛෝටාන්]]
* [[Kashgar]]
* [[Beshbalik]]

| group3= [[මොංගෝලියාව]]
|list3 =
* [[Noin-Ula burial site]]|
* [[Altyn Tamgan Tarhan inscription]]
* [[Bars-Hot]]
* [[Bombogor inscription]]
* [[Choiti-Tamir inscriptions]]
* [[කරකෝරම්]]
* [[Kul-chur inscription]]
* [[Ongin inscription]]
* [[Ordu-Baliq]]
* [[Orkhon inscriptions]]
* [[Shoroon Bumbagar tomb]]

| group4= [[කසාඛ්ස්තානය]]
|list4 =
* [[Begash]]
* [[Issyk kurgan]]
* [[Jankent]]
* [[Karsakpay inscription]]
* [[Kerderi]]
* [[Krasnyi Yar (Kazakhstan)|Krasnyi Yar]]
* [[Merke Turkic Sanctuaries]]
* [[Otrar]]
* [[Petroglyphs of Arpa-Uzen]]
* [[Petrovka settlement]]
* [[Boralday (archaeological site)|Boralday]]
* [[Sawran (Kazakhstan)|Sawran]]
* [[Semiyarka]]
* [[Shilikty]]
* [[Steppe Geoglyphs]]
* [[Sumbe (ancient settlement)|Sumbe]]
* [[Talapty Settlement]]
* [[Turkistan (city)]]
* [[Urpek]]
* [[Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi]]
* [[Araltobe kurgan]]

| group5 = [[කිර්ගිස්තානය]]
| list5  =
* [[Aigyr-Zhal 2]]
* [[Balasagun]]
* [[Burana Tower]]
* [[Issyk-Kul]]
* [[Koshoy Korgon]]
* [[Manas Ordo]]
* [[Navekat]]
* [[Özgön]]
* [[Shakh Fazil]]
* [[Suyab]]
* [[Tash Rabat]]

| group6 = [[උස්බෙකිස්තානය]]
| list6  =
* [[Afrasiyab (Samarkand)|Afrasiyab]]
* [[Akchakhan-Kala]]
* [[Akhsikath]]
* [[Ancient Pap]]
* [[Ayaz-Kala]]
* [[Balalyk Tepe]]
* [[Burchmulla]]
* [[Dalverzin Tepe]]
* [[Desert castles of ancient Khorezm]]
* [[Fayaz Tepe]]
* [[Guldursun-Kala]]
* [[Hazorasp]]
* [[Itchan Kala]]
* [[Kafir-kala (Uzbekistan)|Kafir-kala]]
* [[Kampir Tepe]]
* [[Kara Tepe]]
* [[Khalchayan]]
* [[Khiva]]
* [[Koi Krylgan Kala]]
* [[Koktepe]]
* [[Kyzyl-Kala]]
* [[Obi-Rakhmat Grotto]]
* [[Poykent]]
* [[Sarmishsay]]
* [[Shahrukhiya]]
* [[Siypantosh Rock Paintings]]
* [[Tavka Kurgan]]
* [[Toprak-Kala]]
* [[Varakhsha]]
* [[Zarautsoy Rock Paintings]]

| group7 = [[ටජිකිස්තානය]]
| list7  =
* [[Bunjikat (archeological site)|Bunjikat]]
* [[Penjikent]]
* [[Ajina Tepe]]
* [[Cyropolis]]
* [[Kafir-kala (Tajikistan)|Kafir-kala]]
* [[Sarazm]]
* [[Takht-i Kuwad]]
* [[Takht-i Sangin]]
* [[Kalai Kafirnigan]]

| group8 = [[තුර්ක්මෙනිස්තානය]]
| list8 =
* [[Cave of Dzhebel]]
* [[Abiward]]
* [[Altyndepe]]
* [[Anau culture]]
* [[Anau, Turkmenistan|Anau]]
* [[Dev-Kesken]]
* [[Gonur Depe]]
* [[Jeitun]]
* [[Konye-Urgench]]
* [[Kutlug Timur Minaret]]
* [[Merv]]
* [[Monjukli Depe]]
* [[Namazga-Tepe]]
* [[Nisa, Turkmenistan|Nisa]]
* [[Togolok]]
* [[Ulug Depe]]

| group9= [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
| list9  =
* [[Tepe Fullol]]
* [[අයි-ඛානූම්]]
* [[Dilberjin Tepe]]
* [[Hadda, Afghanistan|Hadda]]
* [[Tapa Shotor]]
* [[Chakhil-i-Ghoundi Stupa|Chakhil-i-Ghoundi]]
* [[Shotorak monastery|Shotorak]]
* [[Paitava]]
* [[බිමාරාන්]]
* [[Commons:Category:Tapa-i Kafariha Monastery|Tapa-i Kafariha]]
* [[මෙස් අයිනක්]]
* [[Fondukistan monastery|Fondukistan]]
* [[Khair Khaneh]]
* [[Tapa Sardar]]
* [[Tepe Narenj]]
* [[Takht-e Rostam]]
* [[Tepe Fullol]]
* [[Tillya Tepe]]
* [[Yemshi Tepe]]
* [[Alexandria Prophthasia]]
* [[Aq Kupruk]]
* [[Asqalan, Afghanistan|Asqalan]]
* [[Bactria–Margiana Archaeological Complex]]
* [[බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා]]
* [[Chakhil-i-Ghoundi Stupa]]
* [[Darra-e Kur]]
* [[Dasht-e Nawar]]
* [[Dokhtar-i-Noshirwan]]
* [[Firozkoh]]
* [[Gawhar Shad Mausoleum]]
* [[Haji Piyada]]
* [[Khair Khaneh]]
* [[Mundigak]]
* [[Musalla Complex]]
* [[Nagara (ancient city)|Nagara]]
* [[Qala-i-Jangi]]
* [[Rag-i-Bibi]]
* [[Surkh Kotal]]
| group10= [[ඉරානය]]


| list10  =
* [[Bandian complex]]
* [[Mount Khajeh]]
* [[Shahr-e Sukhteh]]

}}
| group4 = පුරාවස්තු
| list4  =
* [[Sokh snakes]]
* [[Orlat plaques]]
* [[Hephthalite silver bowl]]
* [[Chilek silver bowl]]
* [[Gardez Ganesha]]
* [[Mogao Christian painting]]
* [[Murals from the Christian temple at Qocho]]
* [[Penjikent murals]]
* [[Sampul tapestry]]
* ''[[Sogdian Daēnās]]''
* [[Oxus Treasure]]
* [[බිමාරාන් කරඬුව]]
* [[බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා]]
* [[Kabul hoard]]
* [[ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[කන්දහාර් අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[Pul-i-Darunteh Aramaic inscription]]
* [[Kandahar Bilingual Rock Inscription]]
* [[අශෝකයන්ගේ කන්දහාර් ග්‍රීක ආඥා]]
* [[Afrasiab murals]]
* [[Stamp seal (BM 119999)]]
* [[Seal of Khingila]]
* [[Siberian Ice Maiden]]
* [[Ai-Khanoum plaque]]
* [[Saksanokhur gold buckle]]
* [[Boar hunter (Hermitage Museum)]]
* [[Siberian Collection of Peter the Great]]
* [[Silver Deer of Bilge Qaghan|Silver Deer]] and [[Golden Crown of Bilge Qaghan]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation|collapsed}}
	
[[Category:Asia history templates]]
[[Category:History by region navigational boxes]]
[[Category:Central Asia]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mpr8t00vnha3k9v4ocofg3fjoo22jn7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790349</id>
      <parentid>790348</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T04:15:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8074" sha1="hnkh69l5bkfl51nio4pmynm0cnj9mbc" xml:space="preserve">{{Navbox
| name      = Central Asian history
| title     = [[මධ්‍යම ආසියාවේ ඉතිහාසය]]
| state        = &lt;includeonly&gt;collapsed&lt;/includeonly&gt;
| listclass = hlist
|image =
| group1 =පාර්ශ්ව
| list1  =
* [[Mal'ta–Buret' culture]]
* [[Yamnaya culture]]
* [[Afanasievo culture]]
* [[Sintashta culture]]
* [[Vakhsh culture]]
* [[Bactria–Margiana Archaeological Complex]]
* [[සක]]
* [[Andronovo culture]]
* [[Tagar culture]]
* [[Uyuk culture]]
* [[Pazyryk culture]]
* [[Massagetae]]
* [[Medes|Median Empire]]
* [[ඇකිමේනීය අධිරාජ්‍යය]]
* [[Macedonian Empire]]
* [[Seleucid Empire]]
* [[ග්‍රීක-බැක්ට්‍රියානු රාජධානිය]]
* [[Guiyi Circuit]]
* [[Yuezhi]]
* [[Xiongnu]]
* [[කුෂාණ අධිරාජ්‍යය]]
* [[Kushano-Sasanian Kingdom|Kushano-Sasanians]]
* [[Kidarites]]
* [[Alchon Huns]] 
* [[Hephthalites]]
* [[Tocharians]]
* [[Principality of Ushrusana|Ustrushana]]
* [[Principality of Khuttal|Khuttal]]
* [[Ferghana Kingdom|Ferghana]]
* [[First Turkic Khaganate]]
* [[Western Turkic Khaganate|Western Turks]]
* [[Tang dynasty]] ([[Protectorate General to Pacify the West|Anxi Protectorate]])
* [[Ikhshids of Sogdia]]
* [[Tokhara Yabghus]]
* [[Turk Shahis]]
* [[Oghuz Yabgu State|Oghuz Yabgus]]
* [[Second Turkic Khaganate]]
* [[Uyghur Khaganate]]
* [[Abbasid Caliphate]]
* [[Tahirid dynasty]]
* [[Saffarid dynasty]]
* [[Samanids]]
* [[Ma'munids]]
* [[Farighunids]]
* [[Ghaznavids]]
* [[Great Seljuq Empire]]
* [[Ghurid dynasty|Ghurid Empire]]
* [[Khwarazmian Empire]]
* [[මොංගෝල අධිරාජ්‍යය]]
* [[Chagatai Khanate]]
* [[Golden Horde]]
* [[Ilkhanate]]
* [[Sufi dynasty]]
* [[Kart dynasty]]
* [[Timurid Empire]]
* [[Principality of Fergana]]
* [[Khanate of Bukhara]]
* [[Durrani Empire]]
* [[Khanate of Khiva]]
* [[Chinese Turkestan]]
* [[Russian Turkestan]]
* [[Soviet Central Asia]]
* [[Chinese Central Asia]]

| group2 = සංස්කෘතිය
| list2  =
* [[Central Asian art]]
* [[සේද මාවත]]
* [[Silk Road transmission of art]]
* [[සේද මාවතේ බුද්ධාගමේ ව්‍යාප්තිය]]
* [[Serindian art]]
* [[Central Asians in ancient Indian literature]]

| group3 = පුරාවිද්‍යාව
| list3 =
{{Navbox|child

| group1= [[දකුණු රුසියාව]]
|list1 =
* [[Sintashta]]
* [[Arzhan culture|Arzhan kurgan]]
* [[Pazyryk burials]]
* [[Salbyk kurgan]]
* [[Filippovka kurgans]]

| group2= [[බටහිර චීනය]]
|list2 =
* [[Bulayïq]]
* [[Kucha]]
* [[Kizil Caves]]
* [[Kizilgaha Caves]]
* [[Kumtura Caves]]
* [[Subashi Temple]]
* [[දුන්හුවං]]
* [[Miran (Xinjiang)|Miran]]
* [[Niya ruins|Niya]]
* [[Rawak Stupa|Rawak]]
* [[මොගාඕ ලෙන්]]
* [[Tumxuk|Tumshuq]]
* [[Bezeklik Caves]]
* [[දුන්හුවාං ලෙන්]]
* [[Loulan Kingdom|Loulan]]
* [[ඛෝටාන් රාජධානිය|ඛෝටාන්]]
* [[Kashgar]]
* [[Beshbalik]]

| group3= [[මොංගෝලියාව]]
|list3 =
* [[Noin-Ula burial site]]|
* [[Altyn Tamgan Tarhan inscription]]
* [[Bars-Hot]]
* [[Bombogor inscription]]
* [[Choiti-Tamir inscriptions]]
* [[කරකෝරම්]]
* [[Kul-chur inscription]]
* [[Ongin inscription]]
* [[Ordu-Baliq]]
* [[Orkhon inscriptions]]
* [[Shoroon Bumbagar tomb]]

| group4= [[කසාඛ්ස්තානය]]
|list4 =
* [[Begash]]
* [[Issyk kurgan]]
* [[Jankent]]
* [[Karsakpay inscription]]
* [[Kerderi]]
* [[Krasnyi Yar (Kazakhstan)|Krasnyi Yar]]
* [[Merke Turkic Sanctuaries]]
* [[Otrar]]
* [[Petroglyphs of Arpa-Uzen]]
* [[Petrovka settlement]]
* [[Boralday (archaeological site)|Boralday]]
* [[Sawran (Kazakhstan)|Sawran]]
* [[Semiyarka]]
* [[Shilikty]]
* [[Steppe Geoglyphs]]
* [[Sumbe (ancient settlement)|Sumbe]]
* [[Talapty Settlement]]
* [[Turkistan (city)]]
* [[Urpek]]
* [[Mausoleum of Khoja Ahmed Yasawi]]
* [[Araltobe kurgan]]

| group5 = [[කිර්ගිස්තානය]]
| list5  =
* [[Aigyr-Zhal 2]]
* [[Balasagun]]
* [[Burana Tower]]
* [[Issyk-Kul]]
* [[Koshoy Korgon]]
* [[Manas Ordo]]
* [[Navekat]]
* [[Özgön]]
* [[Shakh Fazil]]
* [[Suyab]]
* [[Tash Rabat]]

| group6 = [[උස්බෙකිස්තානය]]
| list6  =
* [[Afrasiyab (Samarkand)|Afrasiyab]]
* [[Akchakhan-Kala]]
* [[Akhsikath]]
* [[Ancient Pap]]
* [[Ayaz-Kala]]
* [[Balalyk Tepe]]
* [[Burchmulla]]
* [[Dalverzin Tepe]]
* [[Desert castles of ancient Khorezm]]
* [[Fayaz Tepe]]
* [[Guldursun-Kala]]
* [[Hazorasp]]
* [[Itchan Kala]]
* [[Kafir-kala (Uzbekistan)|Kafir-kala]]
* [[Kampir Tepe]]
* [[Kara Tepe]]
* [[Khalchayan]]
* [[Khiva]]
* [[Koi Krylgan Kala]]
* [[Koktepe]]
* [[Kyzyl-Kala]]
* [[Obi-Rakhmat Grotto]]
* [[Poykent]]
* [[Sarmishsay]]
* [[Shahrukhiya]]
* [[Siypantosh Rock Paintings]]
* [[Tavka Kurgan]]
* [[Toprak-Kala]]
* [[Varakhsha]]
* [[Zarautsoy Rock Paintings]]

| group7 = [[ටජිකිස්තානය]]
| list7  =
* [[Bunjikat (archeological site)|Bunjikat]]
* [[Penjikent]]
* [[Ajina Tepe]]
* [[Cyropolis]]
* [[Kafir-kala (Tajikistan)|Kafir-kala]]
* [[Sarazm]]
* [[Takht-i Kuwad]]
* [[Takht-i Sangin]]
* [[Kalai Kafirnigan]]

| group8 = [[තුර්ක්මෙනිස්තානය]]
| list8 =
* [[Cave of Dzhebel]]
* [[Abiward]]
* [[Altyndepe]]
* [[Anau culture]]
* [[Anau, Turkmenistan|Anau]]
* [[Dev-Kesken]]
* [[Gonur Depe]]
* [[Jeitun]]
* [[Konye-Urgench]]
* [[Kutlug Timur Minaret]]
* [[Merv]]
* [[Monjukli Depe]]
* [[Namazga-Tepe]]
* [[Nisa, Turkmenistan|Nisa]]
* [[Togolok]]
* [[Ulug Depe]]

| group9= [[ඇෆ්ඝනිස්තානය]]
| list9  =
* [[Tepe Fullol]]
* [[අයි-ඛානූම්]]
* [[Dilberjin Tepe]]
* [[Hadda, Afghanistan|Hadda]]
* [[Tapa Shotor]]
* [[Chakhil-i-Ghoundi Stupa|Chakhil-i-Ghoundi]]
* [[Shotorak monastery|Shotorak]]
* [[Paitava]]
* [[බිමාරාන්]]
* [[Commons:Category:Tapa-i Kafariha Monastery|Tapa-i Kafariha]]
* [[මෙස් අයිනක්]]
* [[Fondukistan monastery|Fondukistan]]
* [[Khair Khaneh]]
* [[Tapa Sardar]]
* [[Tepe Narenj]]
* [[Takht-e Rostam]]
* [[Tepe Fullol]]
* [[Tillya Tepe]]
* [[Yemshi Tepe]]
* [[Alexandria Prophthasia]]
* [[Aq Kupruk]]
* [[Asqalan, Afghanistan|Asqalan]]
* [[Bactria–Margiana Archaeological Complex]]
* [[බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා]]
* [[Chakhil-i-Ghoundi Stupa]]
* [[Darra-e Kur]]
* [[Dasht-e Nawar]]
* [[Dokhtar-i-Noshirwan]]
* [[Firozkoh]]
* [[Gawhar Shad Mausoleum]]
* [[Haji Piyada]]
* [[Khair Khaneh]]
* [[Mundigak]]
* [[Musalla Complex]]
* [[Nagara (ancient city)|Nagara]]
* [[Qala-i-Jangi]]
* [[Rag-i-Bibi]]
* [[Surkh Kotal]]
| group10= [[ඉරානය]]


| list10  =
* [[Bandian complex]]
* [[Mount Khajeh]]
* [[Shahr-e Sukhteh]]

}}
| group4 = පුරාවස්තු
| list4  =
* [[Sokh snakes]]
* [[Orlat plaques]]
* [[Hephthalite silver bowl]]
* [[Chilek silver bowl]]
* [[Gardez Ganesha]]
* [[Mogao Christian painting]]
* [[Murals from the Christian temple at Qocho]]
* [[Penjikent murals]]
* [[Sampul tapestry]]
* ''[[Sogdian Daēnās]]''
* [[Oxus Treasure]]
* [[බිමාරාන් කරඬුව]]
* [[බාමියන් බුද්ධ ප්‍රතිමා]]
* [[Kabul hoard]]
* [[ලඝ්මාන් හි අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[කන්දහාර් අරමයික අභිලේඛනය]]
* [[Pul-i-Darunteh Aramaic inscription]]
* [[Kandahar Bilingual Rock Inscription]]
* [[අශෝකයන්ගේ කන්දහාර් ග්‍රීක ආඥා]]
* [[Afrasiab murals]]
* [[Stamp seal (BM 119999)]]
* [[Seal of Khingila]]
* [[Siberian Ice Maiden]]
* [[Ai-Khanoum plaque]]
* [[Saksanokhur gold buckle]]
* [[Boar hunter (Hermitage Museum)]]
* [[Siberian Collection of Peter the Great]]
* [[Silver Deer of Bilge Qaghan|Silver Deer]] and [[Golden Crown of Bilge Qaghan]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation|collapsed}}
	
[[Category:Asia history templates]]
[[Category:History by region navigational boxes]]
[[Category:Central Asia]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hnkh69l5bkfl51nio4pmynm0cnj9mbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>තුර්ක්මෙනිස්තානය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194146</id>
    <redirect title="ටර්ක්මෙනිස්තානය" />
    <revision>
      <id>790350</id>
      <timestamp>2026-05-15T04:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ටර්ක්මෙනිස්තානය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790350</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="7pijvu4el6uoxy4330vnwvuj0m6frfy" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ටර්ක්මෙනිස්තානය]]</text>
      <sha1>7pijvu4el6uoxy4330vnwvuj0m6frfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:Hellenistic colonies</title>
    <ns>10</ns>
    <id>194147</id>
    <revision>
      <id>790351</id>
      <timestamp>2026-05-15T04:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Navbox | name       =  Hellenistic colonies | state      = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}} | title      = හෙලනිස්තික/[[මැසිඩෝනියාව|මැසිඩෝනියානු]] [[පුරාතන යටත්විජිත|යටත්විජිත]] | listclass  = hlist | image      =  | group1 = අප්‍රිකාව | list1  = * ඇලෙක්සැ...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790351</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1285" sha1="9ax89iwosi1b0s53s4y78qymrozzdkl" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       =  Hellenistic colonies
| state      = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| title      = හෙලනිස්තික/[[මැසිඩෝනියාව|මැසිඩෝනියානු]] [[පුරාතන යටත්විජිත|යටත්විජිත]]
| listclass  = hlist
| image      =

| group1 = අප්‍රිකාව
| list1  =
* [[ඇලෙක්සැන්ඩ්‍රියාව]]
* [[Ptolemais Hermiou]]

| group2 =ආසියාව
| list2  = 
* [[අයි-ඛානූම්]]
* [[İskenderun|Alexandretta]]
* [[ඇන්ටියොක්]]
* [[Apamea, Syria|Apamea]]
* [[Alexandria Arachosia]]
* [[Alexandria Ariana]]
* [[Alexandria Eschate]]
* [[Alexandria in the Caucasus]]
* [[Alexandria on the Indus]]
* [[Alexandria Prophthasia]]
* [[Antalya|Attalia]]
* [[Boukephala and Nikaia]]
* [[Edessa]]
* [[Latakia|Laodicea Paralos]]
* [[Berytus|Laodicea in Phoenicia]]
* [[Nicaea]]
* [[Alaşehir|Philadelphia]]
* [[Seleucia]]
* [[Seleucia Pieria]]
* [[Serraepolis]]

| group3 = යුරෝපය
| list3 =
* [[Antigonia (Paeonia)]]
* [[Alexandropolis Maedica]]

}}&lt;noinclude&gt;
{{navbox documentation}}
[[Category:Ancient Greece navigational boxes]]
[[Category:Greece history navigational boxes]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ax89iwosi1b0s53s4y78qymrozzdkl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ගොනුව:Ai Khanoum landscape photograph.jpeg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>194148</id>
    <revision>
      <id>790355</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>{{Non-free use rationale 2
|Description = Photograph of the archaeological site of Ai-Khanoum in Afghanistan, taken by the DAFA team led by Paul Bernard, in 1978. Taken from the site's acropolis, the photo shows the ruins of the main sanctuary in the foreground, further ruins behind, and the Oxus river in the distance.
|Source = '''Original publication''': Il y a 50 ans ... la découverte d’Aï Khanoum: 1964-1978, fouilles de la Délégation archéologique française en Afghanistan (DAFA)&lt;br/&gt;
'''I...</comment>
      <origin>790355</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1538" sha1="8efg3hlib30mgi8z6agynauxs95yplh" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==

{{Non-free use rationale 2
|Description = Photograph of the archaeological site of Ai-Khanoum in Afghanistan, taken by the DAFA team led by Paul Bernard, in 1978. Taken from the site's acropolis, the photo shows the ruins of the main sanctuary in the foreground, further ruins behind, and the Oxus river in the distance.
|Source = '''Original publication''': Il y a 50 ans ... la découverte d’Aï Khanoum: 1964-1978, fouilles de la Délégation archéologique française en Afghanistan (DAFA)&lt;br/&gt;
'''Immediate source:''' https://www.jstor.org/stable/j.ctt1b7x71z.5
|Date = 2014
|Author = [[French Archaeological Delegation in Afghanistan]]
|Article = Ai-Khanoum
|Purpose = To illustrate the ruins of Ai-Khanoum before their looting during the Afghanistan conflicts. The photograph not only testifies to the size and scale of the ruins, but to their relative good condition after two thousand years. This image is therefore critical for the readers' understanding of the archaeological excavation.
|Replaceability = The site was comprehensively looted and ransacked during the Afghan Civil Wars; accounts testify that it now looks completely different, so this photo is impossible to replicate today. All photos taken in the 1970s were by the same organisation, so it is impossible to find a copyright-free image.
|Minimality = Only used in one article (Ai-Khanoum), with low resolution.
|Commercial = The uploaded image is low resolution, so there is no commercial disadvantage. 
}}
{{non-free no reduce}}</text>
      <sha1>8efg3hlib30mgi8z6agynauxs95yplh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790356</id>
      <parentid>790355</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790356</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1556" sha1="hiep8j0vc3x07j14qe58evqvzt4jxfu" xml:space="preserve">== සාරාංශය ==

{{Non-free use rationale 2
|Description = Photograph of the archaeological site of Ai-Khanoum in Afghanistan, taken by the DAFA team led by Paul Bernard, in 1978. Taken from the site's acropolis, the photo shows the ruins of the main sanctuary in the foreground, further ruins behind, and the Oxus river in the distance.
|Source = '''Original publication''': Il y a 50 ans ... la découverte d’Aï Khanoum: 1964-1978, fouilles de la Délégation archéologique française en Afghanistan (DAFA)&lt;br/&gt;
'''Immediate source:''' https://www.jstor.org/stable/j.ctt1b7x71z.5
|Date = 2014
|Author = [[French Archaeological Delegation in Afghanistan]]
|Article = අයි-ඛානූම්
|Purpose = To illustrate the ruins of Ai-Khanoum before their looting during the Afghanistan conflicts. The photograph not only testifies to the size and scale of the ruins, but to their relative good condition after two thousand years. This image is therefore critical for the readers' understanding of the archaeological excavation.
|Replaceability = The site was comprehensively looted and ransacked during the Afghan Civil Wars; accounts testify that it now looks completely different, so this photo is impossible to replicate today. All photos taken in the 1970s were by the same organisation, so it is impossible to find a copyright-free image.
|Minimality = Only used in one article (Ai-Khanoum), with low resolution.
|Commercial = The uploaded image is low resolution, so there is no commercial disadvantage. 
}}
{{non-free no reduce}}</text>
      <sha1>hiep8j0vc3x07j14qe58evqvzt4jxfu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ෂාබාස්ගර්හි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194149</id>
    <redirect title="ශාබාස් ගර්හි" />
    <revision>
      <id>790361</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:20:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[ශාබාස් ගර්හි]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790361</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="7eaiyjfuiucdp556m1zldy6zfnpjkir" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[ශාබාස් ගර්හි]]</text>
      <sha1>7eaiyjfuiucdp556m1zldy6zfnpjkir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශාබාස් ගර්හි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194150</id>
    <revision>
      <id>790362</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|Archaeological site in Mardan, Pakistan}} {{Use dmy dates|date=March 2025}} {{use Pakistani English|date=July 2017}}  {{Infobox ancient site   |name = Shahbaz Garhi   |native_name =    |alternate_name =    |image =    |alt =    |caption =    |map_type = Pakistan   |map_alt =    |map_size = 250 |relief=yes   |location = Pakistan   |region = [[Khyber Pakhtunkhwa]]   |coordinates = {{coord|34.235556|72...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790362</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5251" sha1="2a9a1u7bo8fgfxey2zi5b2z9ih9jyo9" xml:space="preserve">{{Short description|Archaeological site in Mardan, Pakistan}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}
{{use Pakistani English|date=July 2017}}

{{Infobox ancient site
  |name = Shahbaz Garhi
  |native_name = 
  |alternate_name = 
  |image = 
  |alt = 
  |caption = 
  |map_type = Pakistan
  |map_alt = 
  |map_size = 250
|relief=yes
  |location = Pakistan
  |region = [[Khyber Pakhtunkhwa]]
  |coordinates = {{coord|34.235556|72.16|display=inline,title}}
  |type = 
  |part_of = 
  |length = 
  |width = 
  |area = 
  |height = 
  |builder = 
  |material = 
  |built = 
  |abandoned = 
  |epochs = 
  |cultures = 
  |dependency_of = 
  |occupants = 
  |event = 
  |excavations = 
  |archaeologists = 
  |condition = 
  |ownership = 
  |management = 
  |public_access = 
  |website = 
  |notes = 
}}

'''Shahbaz Garhi''', or '''Shahbazgarhi''', is a village and historic site located in [[Mardan District]] of [[Khyber Pakhtunkhwa]], Pakistan. It is at an altitude of 293 metres (964 feet).&lt;ref&gt;[https://www.fallingrain.com/world/PK/04/Shahbazgarhi.html Location of Shahbazgarhi - Falling Rain Genomics]&lt;/ref&gt;

It is about 12&amp;nbsp;km from [[Mardan|Mardan city]]. It has mountains, green trees, open fields and a small river in the centre of the village.

In olden times all these facilities made it attractive for the armies and travelers to set up (install) their tents here, stay for a few days and make their further strategy. The historic Stones of Ashoka (commonly known to the native people by the name of Hkule Gutt), and other sites like Mekha Sanda (female buffalo,male buffalo) are worth visiting.

==Location==
Shahbaz Garhi is situated on the junction of three ancient routes;

#Kabul to [[Pushkalavati]] (modern [[Charsadda]])
#[[Swat (Pakistan)|Swat]] through [[Buner]]
#[[Taxila (modern)|Taxila]] through [[Hund, Khyber Pakhtunkhwa|Hund]] on the bank of [[Indus River]].

Situated on the modern [[Mardan]]-[[Swabi]] Road, the town was once a thriving [[Buddhist]] city surrounded by monasteries and [[stupas]].

==Ancient rock edicts==
===Ashokan inscriptions===
{{Main|Edicts of Ashoka|Major Rock Edicts}}

[[File:Ashoka Rock Edicts Shahbazgarhi by Nisar 1.JPG|thumb|Detail of [[Edicts of Ashoka]] XII in Shahbazgarhi, Peshawar. [[Kharosthi]] script.]]

The town is the location of [[ancient India]]n rock-inscriptions&lt;ref name=&quot;dsal.uchicago.edu&quot;&gt;{{Cite web |url=https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V19_155.gif |title=NWFP - Imperial Gazetteer of India, v. 19, p. 149. |access-date=20 February 2021 |archive-date=29 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729230522/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V19_155.gif |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; that are cut into two large rock boulders and written in the [[Kharosthi]] script.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;[https://whc.unesco.org/en/tentativelists/1880/  Shahbazgarhi Rock Edicts - UNESCO]&lt;/ref&gt; They retain immense historical importance, as they appear to be the first examples of writing in [[the subcontinent]].&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt; They were constructed during the 3rd Century BC (272-231 BC), during the reign of [[Ashoka]], the famous [[Mauryan]] emperor, inscribed in the [[Kharoshthi]] script.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;
The rock edicts were added to the [[UNESCO]] [[World Heritage]] Tentative List on 30 January 2004 in the Cultural category.&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;&lt;ref&gt;Prof [[Ahmed Hasan Dani]]'Ashoka Rock Edicts at Shahbaz Garhi Mardan' in Journal of Archaeological Study, QAU, Islamabad, Pakistan, 1982&lt;/ref&gt;

The translation of the text is written on a board nearby the rocks. The site is a famous tourist spot for people who are interested in history.

===gallery===
&lt;gallery&gt;
File:A closer view of the rock - Ashoka Major Rock Edict.jpg|Edict No.12
File:Upper Rock Inscription at Shahbaz Garhi, Mardan.JPG|Edicts No.1 to No.11
File:A view of the second rock in the mountain - Fourteen rock edicts of Ashok.jpg|Edicts No.13 and No.14
File:A distance view of the second rock - Ashoka Major Rock Edict.jpg|Protective housing
File:Shahbazgarhi Edicts 7 and 12.jpg|A rubbing of two of the inscriptions.
File:Dhrama Dipi inscription in the Shahbazgarhi First Edict in the Kharosthi script.jpg|The words ''&quot;[[Dharma|Dhrama]]-[[Lipi (script)|Dipi]]&quot;'' (&quot;Inscription of the [[Dharma]]&quot;) in [[Kharosthi]], in Edict No.1 of the Shahbazgarhi edicts.&lt;ref&gt;{{cite book |title = Inscriptions of Asoka. New Edition by E. Hultzsch |year=1925 |pages=56–57 |url = https://archive.org/stream/InscriptionsOfAsoka.NewEditionByE.Hultzsch/HultzschCorpusAsokaSearchable#page/n197/mode/2up |language=Sanskrit}}&lt;/ref&gt;
&lt;/gallery&gt;

==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Shahbazgarhi}}
*[https://web.archive.org/web/20051231191035/http://kaladarshan.arts.ohio-state.edu/maps/gandh.html Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file)]
*[https://gandhari.org/catalog/cki0001 Gandhari.org] Complete text of the Shahbazgarhi edicts

{{Mardan-Union-Councils}}

[[Category:Mardan District]]
[[Category:Archaeological sites in Khyber Pakhtunkhwa]]
[[Category:Former populated places in Pakistan]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]</text>
      <sha1>2a9a1u7bo8fgfxey2zi5b2z9ih9jyo9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790363</id>
      <parentid>790362</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2199" sha1="4zdstp9im1qi1ycejhddwaiqq3erv3t" xml:space="preserve">{{Short description|Archaeological site in Mardan, Pakistan}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}
{{use Pakistani English|date=July 2017}}

{{Infobox ancient site
  |name = Shahbaz Garhi
  |native_name = 
  |alternate_name = 
  |image = 
  |alt = 
  |caption = 
  |map_type = Pakistan
  |map_alt = 
  |map_size = 250
|relief=yes
  |location = Pakistan
  |region = [[Khyber Pakhtunkhwa]]
  |coordinates = {{coord|34.235556|72.16|display=inline,title}}
  |type = 
  |part_of = 
  |length = 
  |width = 
  |area = 
  |height = 
  |builder = 
  |material = 
  |built = 
  |abandoned = 
  |epochs = 
  |cultures = 
  |dependency_of = 
  |occupants = 
  |event = 
  |excavations = 
  |archaeologists = 
  |condition = 
  |ownership = 
  |management = 
  |public_access = 
  |website = 
  |notes = 
}}

'''Shahbaz Garhi''', or '''Shahbazgarhi''', is a village and historic site located in [[Mardan District]] of [[Khyber Pakhtunkhwa]], Pakistan. It is at an altitude of 293 metres (964 feet).&lt;ref&gt;[https://www.fallingrain.com/world/PK/04/Shahbazgarhi.html Location of Shahbazgarhi - Falling Rain Genomics]&lt;/ref&gt;

It is about 12&amp;nbsp;km from [[Mardan|Mardan city]]. It has mountains, green trees, open fields and a small river in the centre of the village.

In olden times all these facilities made it attractive for the armies and travelers to set up (install) their tents here, stay for a few days and make their further strategy. The historic Stones of Ashoka (commonly known to the native people by the name of Hkule Gutt), and other sites like Mekha Sanda (female buffalo,male buffalo) are worth visiting.


==References==
{{Reflist}}

==External links==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Shahbazgarhi}}
*[https://web.archive.org/web/20051231191035/http://kaladarshan.arts.ohio-state.edu/maps/gandh.html Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file)]
*[https://gandhari.org/catalog/cki0001 Gandhari.org] Complete text of the Shahbazgarhi edicts

{{Mardan-Union-Councils}}

[[Category:Mardan District]]
[[Category:Archaeological sites in Khyber Pakhtunkhwa]]
[[Category:Former populated places in Pakistan]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]</text>
      <sha1>4zdstp9im1qi1ycejhddwaiqq3erv3t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790364</id>
      <parentid>790363</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>790364</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2723" sha1="3lbhihp9la6ramm1ycf4r8vcl8u2pv9" xml:space="preserve">{{Short description|පාකිස්තානයේ මර්දාන් හි පුරාවිද්‍යා අඩවිය}}
{{Use dmy dates|date=March 2025}}

{{Infobox ancient site
  |name = ශාබාස් ගර්හි
  |native_name = 
  |alternate_name = 
  |image = 
  |alt = 
  |caption = 
  |map_type = Pakistan
  |map_alt = 
  |map_size = 250
|relief=yes
  |location = පාකිස්තානය
  |region = [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]]
  |coordinates = {{coord|34.235556|72.16|display=inline,title}}
  |type = 
  |part_of = 
  |length = 
  |width = 
  |area = 
  |height = 
  |builder = 
  |material = 
  |built = 
  |abandoned = 
  |epochs = 
  |cultures = 
  |dependency_of = 
  |occupants = 
  |event = 
  |excavations = 
  |archaeologists = 
  |condition = 
  |ownership = 
  |management = 
  |public_access = 
  |website = 
  |notes = 
}}

'''ශාබාස් ගර්හි''', හෙවත් '''ශාබාස්ගර්හි''' යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ පාකිස්තානයේ [[ඛයිබර් පඛ්තුන්ඛ්වා]] හි [[මර්දාන් දිස්ත්‍රික්කය|මර්දාන් දිස්ත්‍රික්කයේ]] පිහිටි ගම්මානයක් සහ පුරාවිද්‍යා අඩවියකි. මෙය මුහුදු මට්ටමේ සිට මීටර 293ක් (අඩි 964) උසින් පිහිටියේ ය.&lt;ref&gt;[https://www.fallingrain.com/world/PK/04/Shahbazgarhi.html Location of Shahbazgarhi - Falling Rain Genomics]&lt;/ref&gt;

මෙග [[මර්දාන්|මර්දාන් නගරයේ]] සිට කිලෝමීටර 12ක් පමණ ඈතිම් පිහිටා ඇත. එහි කඳු, ගස්, විවෘත වතු සහ කුඩා ගංගාවක් දක්නට ලැබේ.

මෙහි [[අශෝක]] අධිරාජයාගේ ශිලා ආඥාවක් දක්නට ලැබේ.


==ආශ්‍රේයයන්==
{{Reflist}}

==බාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Ashoka Major Rock Edict, Shahbazgarhi}}
*[https://web.archive.org/web/20051231191035/http://kaladarshan.arts.ohio-state.edu/maps/gandh.html Map of Gandhara archeological sites, from the Huntington Collection, Ohio State University (large file)]
*[https://gandhari.org/catalog/cki0001 Gandhari.org] Complete text of the Shahbazgarhi edicts

{{Mardan-Union-Councils}}

[[Category:Mardan District]]
[[Category:Archaeological sites in Khyber Pakhtunkhwa]]
[[Category:Former populated places in Pakistan]]
[[Category:Edicts of Ashoka]]</text>
      <sha1>3lbhihp9la6ramm1ycf4r8vcl8u2pv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මීරූට්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194151</id>
    <redirect title="මීරට්" />
    <revision>
      <id>790365</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[මීරට්]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>790365</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="4scuu51e79fdw3pkwcf29li45ew80ms" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[මීරට්]]</text>
      <sha1>4scuu51e79fdw3pkwcf29li45ew80ms</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>මීරට්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>194152</id>
    <revision>
      <id>790367</id>
      <timestamp>2026-05-15T06:29:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>'{{Short description|Metropolis in Uttar Pradesh, India}} {{Use Indian English|date=January 2026}} {{Use dmy dates|date=January 2026}} {{About|the city in Uttar Pradesh, India|its administrative district|Meerut district|the division|Meerut division|the legislative constituency|Meerut (Assembly constituency)|the parliamentary constituency|Meerut (Lok Sabha Constituency)}} {{Infobox settlement | name               = Meeru...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>790367</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10098" sha1="nshxopi6l85g61eimoa0kpqth93s6q0" xml:space="preserve">{{Short description|Metropolis in Uttar Pradesh, India}}
{{Use Indian English|date=January 2026}}
{{Use dmy dates|date=January 2026}}
{{About|the city in Uttar Pradesh, India|its administrative district|Meerut district|the division|Meerut division|the legislative constituency|Meerut (Assembly constituency)|the parliamentary constituency|Meerut (Lok Sabha Constituency)}}
{{Infobox settlement
| name               = Meerut
| other_name         = 
| name of king(raja) = 
| settlement_type    = [[Metropolis]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Six cities to get metropolitan status|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|work=[[The Times of India]]|date=20 October 2006 |access-date=8 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223071608/https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|archive-date=23 December 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| image_skyline      = {{multiple image
|border            = infobox
|perrow            = 1/2/2/1
|total_width       = 300
|caption_align = center
| image1=Mustafa Castle -- night shot.jpg
| caption1 = [[Mustafa Castle]]
| image2=Ashtapad Hastinapur.jpg
| caption2 =[[Ashtapad]] [[Hastinapur]] [[Jain Temple]] 
| image3=Kali Paltan Mandir, Meerut.jpg
| caption3 = [[Kali Paltan Mandir]]
| image4 =Meerut Ghantaghar.jpg
| caption4 = [[Clock Tower, Meerut|Clock Tower]]
| image6=RRTS train.jpg
| caption6 = [[Delhi–Meerut Regional Rapid Transit System|RRTS train]]
| image5=Delhi-Meerut-Express-Highway-India.png
| caption5 = [[Delhi–Meerut Expressway]] 
}}
| image_map          = 
| map_alt            = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates        = {{coord|28.98|77.71|display=inline, title}}
| subdivision_type   = Country
| subdivision_name   = {{flag|India}}
| subdivision_type1  = [[List of states and union territories of India|State]]
| subdivision_type2  = [[Divisions of Uttar Pradesh|Division]]
| subdivision_type3  = [[List of districts of Uttar Pradesh|District]]
| subdivision_name1  = [[Uttar Pradesh]]
| subdivision_name2  = [[Meerut Division|Meerut]]
| subdivision_name3  = [[Meerut district|Meerut]]
| established_title  = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date   = 12 May 1867
| founder            = 
| named_for          = 
| government_type    = 
| governing_body     = [[Meerut Municipal Corporation]]
| leader_title       = [[Mayor]]
| leader_name        = [[Harikant Ahluwalia]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thedailyjagran.com/india/meerut-nagar-nigam-up-nikay-election-result-2023-live-latest-news-updates-uttar-pradesh-nagar-nikay-chunav-10077727|title=BJP's Harikant Ahluwalia Wins Mayoral Polls in Meerut|work=Jagran English|date=13 May 2023 |access-date=22 May 2023}}&lt;/ref&gt;
| leader_party       = [[Bharatiya Janata Party|BJP]]
| leader_title2      = [[Member of Parliament, Lok Sabha|Lok Sabha MP]]
| leader_name2       = [[Arun Govil]], ([[Bharatiya Janata Party|BJP]])
| leader_title3      = [[Divisional Commissioner]]
| leader_name3       = Dr. Hrishikesh Bhaskar Yashod, [[Indian Administrative Service|IAS]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meerutdivision.nic.in/directory/|title=Meerut Division Directory|work=Directory of Meerut Division}}&lt;/ref&gt;
| leader_name4       = Kalanidhi Naithani, [[Indian Police Service|IPS]]
| leader_title4      = [[Deputy Inspector-general of police|DIG Range]]
| unit_pref          = Metric
| area_footnotes     = &lt;ref name='Meerut City'&gt;{{Cite web|url=http://www.meerutnagarnigam.com/main/meerut-city.aspx|title=Meerut City|publisher=Nagar Nigam Meerut|website=www.meerutnagarnigam.com}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2     = 450
| area_rank          = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 247
| population_total   = 1571434
| population_as_of   = 2016
| population_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11city&quot;/&gt;
| population_density_km2 = auto
| population_metro   = 1871434
| population_metro_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11ua&quot;/&gt;
| population_rank    = 
| population_demonym = 
| demographics_type1 = [[Language]]
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[Hindi]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;&gt;{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=1 February 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title2 = Additional&amp;nbsp;official
| demographics1_info2 = [[Urdu]]
| demographics1_title3 = Regional
| demographics1_info3 = [[Khadiboli]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt;
| timezone1          = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1        = +5:30
| postal_code_type   = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code        = 250 0xx
| area_code          = 91- 121- XXXX XXX
| area_code_type     = Telephone code
| registration_plate = UP-15
| website            = {{URL|meerut.nic.in}}
| footnotes          = &lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 2017|title=Meerut Municipal Corporation e-Newsletter April 2017|url=http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|newspaper=Meerut Municipal Corporation E-Newsletter|pages=2|access-date=3 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116034449/http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|archive-date=16 November 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| unemployment_rate  = 
| official_name      = 
}}

'''Meerut''' is a [[List of cities in India|city]] that serves as the administrative headquarters of the [[Meerut district]] in the [[States and union territories of India|Indian state]] of Uttar Pradesh. The city lies in [[western Uttar Pradesh]] and is part of the Indian [[National Capital Region (India)|National Capital Region]] (NCR). Meerut is located {{convert|80|km|mi|abbr=on}} northeast of the national capital, [[New Delhi]], and {{convert|480|km|mi|abbr=on}} northwest of the state capital, [[Lucknow]].&lt;ref name=&quot;CDPcityprofile2&quot;&gt;{{cite report |url=http://www.jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/CDP_Meerut.pdf |title=City Development Plan Final Report - Consultancy Services for preparation of the City Development Plan(CDP) for Meerut in the state of Uttar Pradesh under JNNURM |date=August 2006 |publisher=Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission, Ministry of Urban Development, Government of India |page=37 |access-date=30 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031161415/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Meerut.pdf |archive-date=31 October 2012 |url-status=dead |chapter=Chapter 3.0 - City Profile}}&lt;/ref&gt; As of 2025, Meerut's urban (metro) population is estimated at ≈ 1.875 million. The population of [[Meerut Municipal Corporation]] is projected to be about 1.907 million, while the wider Meerut metropolitan region is estimated at approximately 2.077 million. Meerut is the second or third-most populous city in NCR, after [[Delhi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About District |url=https://meerut.nic.in/about-district/ |access-date=21 July 2024 |website=Government of Uttar Pradesh |language=en-US}}&lt;/ref&gt; and [[Ghaziabad]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meerut's 2025 population |url=https://worldpopulationreview.com/cities/india/meerut |access-date=10 October 2025 |website=world population review}}&lt;/ref&gt;

In 1803, Meerut was as a significant location during the [[Colonial India|British colonial era]], serving as [[Meerut Cantonment|the site]] of one of [[List of Cantonments in India|India's largest cantonments]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Manoj |date=8 May 2023 |title=Meerut on cusp of great socio-economic change |url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/meerut-on-cusp-of-great-socio-economic-change-101683485877879.html |access-date=20 July 2024 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt; Meerut was one of the [[Meerut mutiny|first locations]] where the [[Indian Rebellion of 1857|1857 rebellion]] against British rule began. It has been called the &quot;Sports City of India&quot; due to its sports goods industry.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History {{!}} Government of Uttar Pradesh {{!}} India |url=https://meerut.nic.in/history/ |access-date=15 May 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Meerut produces large number of [[Musical instrument|musical instruments]] in India. It is also one of [[Asia]]'s largest gold markets. The city is an education hub in western Uttar Pradesh and has the third-highest per capita income after [[Ghaziabad district|Ghaziabad]] and [[Gautam Buddha Nagar district|Gautam Buddha Nagar]] ([[Noida]] and [[Greater Noida]]).{{Efn|[[Ghaziabad Municipal Corporation]] is divided into five zones: City Zone, Kavi Nagar Zone, [[Vijay Nagar, Ghaziabad|Vijay Nagar Zone]], [[Mohan Nagar metro station|Mohan Nagar Zone]], and Vasundhara Zone.}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home Page |url=https://meerutgdp.com/ |access-date=26 September 2023 |website=meerutgdp.com}}&lt;/ref&gt;

India's first [[Regional Rapid Transit System]], [[Delhi–Meerut Regional Rapid Transit System|Delhi Meerut RRTS]], is operational in Meerut and serves as an inter-city high-speed metro corridor.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meerut South RRTS station opened for passenger operations, travel time to Sahibabad cut to 30 mins. |url=https://ncrtc.in/meerut-south-rrts-station-opened-for-passenger-operations-travel-time-to-sahibabad-cut-to-30-mins-indian-express/ |access-date=28 April 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Meerut is connected by three [[Controlled-access highway|expressways]], including the [[Delhi–Meerut Expressway|Delhi-Meerut Expressway]], the [[Ganga Expressway]], and the Meerut-Kanpur Expressway.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ganga Expressway |url=https://upeida.up.gov.in/en/page/ganga-expressway |access-date=26 September 2023 |website=upeida.up.gov.in |publisher=Uttar Pradesh Expressways Industrial Development Authority}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>nshxopi6l85g61eimoa0kpqth93s6q0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790369</id>
      <parentid>790367</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T06:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790369</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10616" sha1="e0mwv4rsyn7siyai9v68pabdmssge1t" xml:space="preserve">{{Short description|ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි මහා නගරය}}
{{Use dmy dates|date=January 2026}}
{{About|ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි නගරය|එහි පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|මීරට් දිස්ත්‍රික්කය|කොට්ඨාසය|මීරට් කොට්ඨාසය|ව්‍යවස්ථාදායක බලප්‍රදේශය|Meerut (Assembly constituency)|පාර්ලිමේන්තු බලප්‍රදේශය|මීරට් (ලෝක් සභා බලප්‍රදේශය)}}
{{Infobox settlement
| name               = මීරට්
| other_name         = 
| name of king(raja) = 
| settlement_type    = [[මහා නගරය]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Six cities to get metropolitan status|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|work=[[The Times of India]]|date=20 October 2006 |access-date=8 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223071608/https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|archive-date=23 December 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| image_skyline      = {{multiple image
|border            = infobox
|perrow            = 1/2/2/1
|total_width       = 300
|caption_align = center
| image1=Mustafa Castle -- night shot.jpg
| caption1 = [[මුස්තාෆා මාලිගය]]
| image2=Ashtapad Hastinapur.jpg
| caption2 =[[අෂ්ටපාද්]] [[හස්තිනාපූර්]] [[ජෛන විහාරය]] 
| image3=Kali Paltan Mandir, Meerut.jpg
| caption3 = [[කාලි පල්ටාන් මන්දීර්]]
| image4 =Meerut Ghantaghar.jpg
| caption4 = [[ඔරලෝසු කණුව, මීරට්|ඔරලෝසු කණුව]]
| image6=RRTS train.jpg
| caption6 = [[Delhi–Meerut Regional Rapid Transit System|RRTS train]]
| image5=Delhi-Meerut-Express-Highway-India.png
| caption5 = [[Delhi–Meerut Expressway]] 
}}
| image_map          = 
| map_alt            = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates        = {{coord|28.98|77.71|display=inline, title}}
| subdivision_type   = Country
| subdivision_name   = {{flag|India}}
| subdivision_type1  = [[List of states and union territories of India|State]]
| subdivision_type2  = [[Divisions of Uttar Pradesh|Division]]
| subdivision_type3  = [[List of districts of Uttar Pradesh|District]]
| subdivision_name1  = [[Uttar Pradesh]]
| subdivision_name2  = [[Meerut Division|Meerut]]
| subdivision_name3  = [[Meerut district|Meerut]]
| established_title  = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date   = 12 May 1867
| founder            = 
| named_for          = 
| government_type    = 
| governing_body     = [[Meerut Municipal Corporation]]
| leader_title       = [[Mayor]]
| leader_name        = [[Harikant Ahluwalia]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thedailyjagran.com/india/meerut-nagar-nigam-up-nikay-election-result-2023-live-latest-news-updates-uttar-pradesh-nagar-nikay-chunav-10077727|title=BJP's Harikant Ahluwalia Wins Mayoral Polls in Meerut|work=Jagran English|date=13 May 2023 |access-date=22 May 2023}}&lt;/ref&gt;
| leader_party       = [[Bharatiya Janata Party|BJP]]
| leader_title2      = [[Member of Parliament, Lok Sabha|Lok Sabha MP]]
| leader_name2       = [[Arun Govil]], ([[Bharatiya Janata Party|BJP]])
| leader_title3      = [[Divisional Commissioner]]
| leader_name3       = Dr. Hrishikesh Bhaskar Yashod, [[Indian Administrative Service|IAS]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meerutdivision.nic.in/directory/|title=Meerut Division Directory|work=Directory of Meerut Division}}&lt;/ref&gt;
| leader_name4       = Kalanidhi Naithani, [[Indian Police Service|IPS]]
| leader_title4      = [[Deputy Inspector-general of police|DIG Range]]
| unit_pref          = Metric
| area_footnotes     = &lt;ref name='Meerut City'&gt;{{Cite web|url=http://www.meerutnagarnigam.com/main/meerut-city.aspx|title=Meerut City|publisher=Nagar Nigam Meerut|website=www.meerutnagarnigam.com}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2     = 450
| area_rank          = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 247
| population_total   = 1571434
| population_as_of   = 2016
| population_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11city&quot;/&gt;
| population_density_km2 = auto
| population_metro   = 1871434
| population_metro_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11ua&quot;/&gt;
| population_rank    = 
| population_demonym = 
| demographics_type1 = [[Language]]
| demographics1_title1 = Official
| demographics1_info1 = [[Hindi]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;&gt;{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=1 February 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title2 = Additional&amp;nbsp;official
| demographics1_info2 = [[Urdu]]
| demographics1_title3 = Regional
| demographics1_info3 = [[Khadiboli]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt;
| timezone1          = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1        = +5:30
| postal_code_type   = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code        = 250 0xx
| area_code          = 91- 121- XXXX XXX
| area_code_type     = Telephone code
| registration_plate = UP-15
| website            = {{URL|meerut.nic.in}}
| footnotes          = &lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 2017|title=Meerut Municipal Corporation e-Newsletter April 2017|url=http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|newspaper=Meerut Municipal Corporation E-Newsletter|pages=2|access-date=3 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116034449/http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|archive-date=16 November 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| unemployment_rate  = 
| official_name      = 
}}

'''Meerut''' is a [[List of cities in India|city]] that serves as the administrative headquarters of the [[Meerut district]] in the [[States and union territories of India|Indian state]] of Uttar Pradesh. The city lies in [[western Uttar Pradesh]] and is part of the Indian [[National Capital Region (India)|National Capital Region]] (NCR). Meerut is located {{convert|80|km|mi|abbr=on}} northeast of the national capital, [[New Delhi]], and {{convert|480|km|mi|abbr=on}} northwest of the state capital, [[Lucknow]].&lt;ref name=&quot;CDPcityprofile2&quot;&gt;{{cite report |url=http://www.jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/CDP_Meerut.pdf |title=City Development Plan Final Report - Consultancy Services for preparation of the City Development Plan(CDP) for Meerut in the state of Uttar Pradesh under JNNURM |date=August 2006 |publisher=Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission, Ministry of Urban Development, Government of India |page=37 |access-date=30 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031161415/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Meerut.pdf |archive-date=31 October 2012 |url-status=dead |chapter=Chapter 3.0 - City Profile}}&lt;/ref&gt; As of 2025, Meerut's urban (metro) population is estimated at ≈ 1.875 million. The population of [[Meerut Municipal Corporation]] is projected to be about 1.907 million, while the wider Meerut metropolitan region is estimated at approximately 2.077 million. Meerut is the second or third-most populous city in NCR, after [[Delhi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About District |url=https://meerut.nic.in/about-district/ |access-date=21 July 2024 |website=Government of Uttar Pradesh |language=en-US}}&lt;/ref&gt; and [[Ghaziabad]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meerut's 2025 population |url=https://worldpopulationreview.com/cities/india/meerut |access-date=10 October 2025 |website=world population review}}&lt;/ref&gt;

In 1803, Meerut was as a significant location during the [[Colonial India|British colonial era]], serving as [[Meerut Cantonment|the site]] of one of [[List of Cantonments in India|India's largest cantonments]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Manoj |date=8 May 2023 |title=Meerut on cusp of great socio-economic change |url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/meerut-on-cusp-of-great-socio-economic-change-101683485877879.html |access-date=20 July 2024 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt; Meerut was one of the [[Meerut mutiny|first locations]] where the [[Indian Rebellion of 1857|1857 rebellion]] against British rule began. It has been called the &quot;Sports City of India&quot; due to its sports goods industry.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History {{!}} Government of Uttar Pradesh {{!}} India |url=https://meerut.nic.in/history/ |access-date=15 May 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Meerut produces large number of [[Musical instrument|musical instruments]] in India. It is also one of [[Asia]]'s largest gold markets. The city is an education hub in western Uttar Pradesh and has the third-highest per capita income after [[Ghaziabad district|Ghaziabad]] and [[Gautam Buddha Nagar district|Gautam Buddha Nagar]] ([[Noida]] and [[Greater Noida]]).{{Efn|[[Ghaziabad Municipal Corporation]] is divided into five zones: City Zone, Kavi Nagar Zone, [[Vijay Nagar, Ghaziabad|Vijay Nagar Zone]], [[Mohan Nagar metro station|Mohan Nagar Zone]], and Vasundhara Zone.}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home Page |url=https://meerutgdp.com/ |access-date=26 September 2023 |website=meerutgdp.com}}&lt;/ref&gt;

India's first [[Regional Rapid Transit System]], [[Delhi–Meerut Regional Rapid Transit System|Delhi Meerut RRTS]], is operational in Meerut and serves as an inter-city high-speed metro corridor.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meerut South RRTS station opened for passenger operations, travel time to Sahibabad cut to 30 mins. |url=https://ncrtc.in/meerut-south-rrts-station-opened-for-passenger-operations-travel-time-to-sahibabad-cut-to-30-mins-indian-express/ |access-date=28 April 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Meerut is connected by three [[Controlled-access highway|expressways]], including the [[Delhi–Meerut Expressway|Delhi-Meerut Expressway]], the [[Ganga Expressway]], and the Meerut-Kanpur Expressway.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ganga Expressway |url=https://upeida.up.gov.in/en/page/ganga-expressway |access-date=26 September 2023 |website=upeida.up.gov.in |publisher=Uttar Pradesh Expressways Industrial Development Authority}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>e0mwv4rsyn7siyai9v68pabdmssge1t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790377</id>
      <parentid>790369</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790377</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11811" sha1="5acbqwyb4upuvmqhg8vsmtdn4xg44nd" xml:space="preserve">{{Short description|ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි මහා නගරය}}
{{Use dmy dates|date=January 2026}}
{{About|ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි නගරය|එහි පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|මීරට් දිස්ත්‍රික්කය|කොට්ඨාසය|මීරට් කොට්ඨාසය|ව්‍යවස්ථාදායක බලප්‍රදේශය|Meerut (Assembly constituency)|පාර්ලිමේන්තු බලප්‍රදේශය|මීරට් (ලෝක් සභා බලප්‍රදේශය)}}
{{Infobox settlement
| name               = මීරට්
| other_name         = 
| name of king(raja) = 
| settlement_type    = [[මහා නගරය]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Six cities to get metropolitan status|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|work=[[The Times of India]]|date=20 October 2006 |access-date=8 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223071608/https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|archive-date=23 December 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| image_skyline      = {{multiple image
|border            = infobox
|perrow            = 1/2/2/1
|total_width       = 300
|caption_align = center
| image1=Mustafa Castle -- night shot.jpg
| caption1 = [[මුස්තාෆා මාලිගය]]
| image2=Ashtapad Hastinapur.jpg
| caption2 =[[අෂ්ටපාද්]] [[හස්තිනාපූර්]] [[ජෛන විහාරය]] 
| image3=Kali Paltan Mandir, Meerut.jpg
| caption3 = [[කාලි පල්ටාන් මන්දීර්]]
| image4 =Meerut Ghantaghar.jpg
| caption4 = [[ඔරලෝසු කණුව, මීරට්|ඔරලෝසු කණුව]]
| image6=RRTS train.jpg
| caption6 = [[Delhi–Meerut Regional Rapid Transit System|RRTS train]]
| image5=Delhi-Meerut-Express-Highway-India.png
| caption5 = [[දිල්ලි–මීරට් අධිවේගී මාර්ගය]] 
}}
| image_map          = 
| map_alt            = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates        = {{coord|28.98|77.71|display=inline, title}}
| subdivision_type   = රට
| subdivision_name   = {{flag|ඉන්දියාව}}
| subdivision_type1  = [[List of states and union territories of India|ප්‍රාන්තය]]
| subdivision_type2  = [[උත්තර් ප්‍රදේශ් හි කොට්ඨාස|කොට්ඨාසය]]
| subdivision_type3  = [[උත්තර් ප්‍රදේශ් හි දිස්ත්‍රික්ක ලැයිස්තුව|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name1  = [[උත්තර් ප්‍රදේශ්]]
| subdivision_name2  = [[මීරට් කොට්ඨාසය|මීරට්]]
| subdivision_name3  = [[මීරට් දිස්ත්‍රික්කය|මීරට්]]
| established_title  = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date   = 12 මැයි 1867
| founder            = 
| named_for          = 
| government_type    = 
| governing_body     = [[මීරට් නාගරික සංස්ථාව]]
| leader_title       = [[නගරාධිපති]]
| leader_name        = [[හරිකාන්ත් අහ්ලුවාලියා]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thedailyjagran.com/india/meerut-nagar-nigam-up-nikay-election-result-2023-live-latest-news-updates-uttar-pradesh-nagar-nikay-chunav-10077727|title=BJP's Harikant Ahluwalia Wins Mayoral Polls in Meerut|work=Jagran English|date=13 May 2023 |access-date=22 May 2023}}&lt;/ref&gt;
| leader_party       = [[භාරතීය ජනතා පක්ෂය|BJP]]
| leader_title2      = [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී, ලෝක් සභා|ලෝක් සභා මන්ත්‍රී]]
| leader_name2       = [[අරුණ් ගෝවිල්]], ([[භාරතීය ජනතා පක්ෂය|BJP]])
| leader_title3      = [[කොට්ඨාස කොමසාරිස්]]
| leader_name3       = ආචාර්‍ය. හෘෂිකේශ් භාස්කර් යශෝද්, [[ඉන්දියානු පරිපාලන සේවය|IAS]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meerutdivision.nic.in/directory/|title=Meerut Division Directory|work=Directory of Meerut Division}}&lt;/ref&gt;
| leader_name4       = කලානිධි නෛථානී, [[ඉන්දියානු පොලිස් සේවය|IPS]]
| leader_title4      = [[පොලිස් නියෝජ්‍ය පරීක්ෂක ජනරාල්|DIG Range]]
| unit_pref          = Metric
| area_footnotes     = &lt;ref name='Meerut City'&gt;{{Cite web|url=http://www.meerutnagarnigam.com/main/meerut-city.aspx|title=Meerut City|publisher=Nagar Nigam Meerut|website=www.meerutnagarnigam.com}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2     = 450
| area_rank          = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 247
| population_total   = 1571434
| population_as_of   = 2016
| population_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11city&quot;/&gt;
| population_density_km2 = auto
| population_metro   = 1871434
| population_metro_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11ua&quot;/&gt;
| population_rank    = 
| population_demonym = 
| demographics_type1 = [[භාෂාව]]
| demographics1_title1 = නිල
| demographics1_info1 = [[හින්දී]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;&gt;{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=1 February 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title2 = Additional&amp;nbsp;official
| demographics1_info2 = [[උර්දු]]
| demographics1_title3 = ප්‍රාදේශීග
| demographics1_info3 = [[Khadiboli]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt;
| timezone1          = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1        = +5:30
| postal_code_type   = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code        = 250 0xx
| area_code          = 91- 121- XXXX XXX
| area_code_type     = Telephone code
| registration_plate = UP-15
| website            = {{URL|meerut.nic.in}}
| footnotes          = &lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 2017|title=Meerut Municipal Corporation e-Newsletter April 2017|url=http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|newspaper=Meerut Municipal Corporation E-Newsletter|pages=2|access-date=3 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116034449/http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|archive-date=16 November 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| unemployment_rate  = 
| official_name      = 
}}

'''මීරට්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත සහ භූමි|ඉන්දියානු ප්‍රාන්තයක්]] වන උත්තර් ප්‍රදේශ් හි [[මීරට් දිස්ත්‍රික්කය|මීරට් දිස්ත්‍රික්කයේ]] පරිපාලන මූලස්ථානය වන නගරයයි. The city lies in [[western Uttar Pradesh]] and is part of the Indian [[National Capital Region (India)|National Capital Region]] (NCR). Meerut is located {{convert|80|km|mi|abbr=on}} northeast of the national capital, [[New Delhi]], and {{convert|480|km|mi|abbr=on}} northwest of the state capital, [[Lucknow]].&lt;ref name=&quot;CDPcityprofile2&quot;&gt;{{cite report |url=http://www.jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/CDP_Meerut.pdf |title=City Development Plan Final Report - Consultancy Services for preparation of the City Development Plan(CDP) for Meerut in the state of Uttar Pradesh under JNNURM |date=August 2006 |publisher=Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission, Ministry of Urban Development, Government of India |page=37 |access-date=30 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031161415/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Meerut.pdf |archive-date=31 October 2012 |url-status=dead |chapter=Chapter 3.0 - City Profile}}&lt;/ref&gt; As of 2025, Meerut's urban (metro) population is estimated at ≈ 1.875 million. The population of [[Meerut Municipal Corporation]] is projected to be about 1.907 million, while the wider Meerut metropolitan region is estimated at approximately 2.077 million. Meerut is the second or third-most populous city in NCR, after [[Delhi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About District |url=https://meerut.nic.in/about-district/ |access-date=21 July 2024 |website=Government of Uttar Pradesh |language=en-US}}&lt;/ref&gt; and [[Ghaziabad]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meerut's 2025 population |url=https://worldpopulationreview.com/cities/india/meerut |access-date=10 October 2025 |website=world population review}}&lt;/ref&gt;

In 1803, Meerut was as a significant location during the [[Colonial India|British colonial era]], serving as [[Meerut Cantonment|the site]] of one of [[List of Cantonments in India|India's largest cantonments]].&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sharma |first=Manoj |date=8 May 2023 |title=Meerut on cusp of great socio-economic change |url=https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/meerut-on-cusp-of-great-socio-economic-change-101683485877879.html |access-date=20 July 2024 |website=Hindustan Times}}&lt;/ref&gt; Meerut was one of the [[Meerut mutiny|first locations]] where the [[Indian Rebellion of 1857|1857 rebellion]] against British rule began. It has been called the &quot;Sports City of India&quot; due to its sports goods industry.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History {{!}} Government of Uttar Pradesh {{!}} India |url=https://meerut.nic.in/history/ |access-date=15 May 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Meerut produces large number of [[Musical instrument|musical instruments]] in India. It is also one of [[Asia]]'s largest gold markets. The city is an education hub in western Uttar Pradesh and has the third-highest per capita income after [[Ghaziabad district|Ghaziabad]] and [[Gautam Buddha Nagar district|Gautam Buddha Nagar]] ([[Noida]] and [[Greater Noida]]).{{Efn|[[Ghaziabad Municipal Corporation]] is divided into five zones: City Zone, Kavi Nagar Zone, [[Vijay Nagar, Ghaziabad|Vijay Nagar Zone]], [[Mohan Nagar metro station|Mohan Nagar Zone]], and Vasundhara Zone.}}&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home Page |url=https://meerutgdp.com/ |access-date=26 September 2023 |website=meerutgdp.com}}&lt;/ref&gt;

India's first [[Regional Rapid Transit System]], [[Delhi–Meerut Regional Rapid Transit System|Delhi Meerut RRTS]], is operational in Meerut and serves as an inter-city high-speed metro corridor.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meerut South RRTS station opened for passenger operations, travel time to Sahibabad cut to 30 mins. |url=https://ncrtc.in/meerut-south-rrts-station-opened-for-passenger-operations-travel-time-to-sahibabad-cut-to-30-mins-indian-express/ |access-date=28 April 2025 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; Meerut is connected by three [[Controlled-access highway|expressways]], including the [[Delhi–Meerut Expressway|Delhi-Meerut Expressway]], the [[Ganga Expressway]], and the Meerut-Kanpur Expressway.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Ganga Expressway |url=https://upeida.up.gov.in/en/page/ganga-expressway |access-date=26 September 2023 |website=upeida.up.gov.in |publisher=Uttar Pradesh Expressways Industrial Development Authority}}&lt;/ref&gt;</text>
      <sha1>5acbqwyb4upuvmqhg8vsmtdn4xg44nd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>790378</id>
      <parentid>790377</parentid>
      <timestamp>2026-05-15T09:38:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>790378</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9479" sha1="24xl7rv0k64199fi3gd0aw19md5wl5z" xml:space="preserve">{{Short description|ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි මහා නගරය}}
{{Use dmy dates|date=January 2026}}
{{About|ඉන්දියාවේ උත්තර් ප්‍රදේශ් හි නගරය|එහි පරිපාලන දිස්ත්‍රික්කය|මීරට් දිස්ත්‍රික්කය|කොට්ඨාසය|මීරට් කොට්ඨාසය|ව්‍යවස්ථාදායක බලප්‍රදේශය|Meerut (Assembly constituency)|පාර්ලිමේන්තු බලප්‍රදේශය|මීරට් (ලෝක් සභා බලප්‍රදේශය)}}
{{Infobox settlement
| name               = මීරට්
| other_name         = 
| name of king(raja) = 
| settlement_type    = [[මහා නගරය]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Six cities to get metropolitan status|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|work=[[The Times of India]]|date=20 October 2006 |access-date=8 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223071608/https://timesofindia.indiatimes.com/city/lucknow/Six-cities-to-get-metropolitan-status/articleshow/2210886.cms|archive-date=23 December 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| image_skyline      = {{multiple image
|border            = infobox
|perrow            = 1/2/2/1
|total_width       = 300
|caption_align = center
| image1=Mustafa Castle -- night shot.jpg
| caption1 = [[මුස්තාෆා මාලිගය]]
| image2=Ashtapad Hastinapur.jpg
| caption2 =[[අෂ්ටපාද්]] [[හස්තිනාපූර්]] [[ජෛන විහාරය]] 
| image3=Kali Paltan Mandir, Meerut.jpg
| caption3 = [[කාලි පල්ටාන් මන්දීර්]]
| image4 =Meerut Ghantaghar.jpg
| caption4 = [[ඔරලෝසු කණුව, මීරට්|ඔරලෝසු කණුව]]
| image6=RRTS train.jpg
| caption6 = [[Delhi–Meerut Regional Rapid Transit System|RRTS train]]
| image5=Delhi-Meerut-Express-Highway-India.png
| caption5 = [[දිල්ලි–මීරට් අධිවේගී මාර්ගය]] 
}}
| image_map          = 
| map_alt            = 
| map_caption        = 
| pushpin_map        = India Uttar Pradesh#India
| pushpin_label_position = right
| pushpin_map_alt    = 
| pushpin_map_caption = 
| coordinates        = {{coord|28.98|77.71|display=inline, title}}
| subdivision_type   = රට
| subdivision_name   = {{flag|ඉන්දියාව}}
| subdivision_type1  = [[List of states and union territories of India|ප්‍රාන්තය]]
| subdivision_type2  = [[උත්තර් ප්‍රදේශ් හි කොට්ඨාස|කොට්ඨාසය]]
| subdivision_type3  = [[උත්තර් ප්‍රදේශ් හි දිස්ත්‍රික්ක ලැයිස්තුව|දිස්ත්‍රික්කය]]
| subdivision_name1  = [[උත්තර් ප්‍රදේශ්]]
| subdivision_name2  = [[මීරට් කොට්ඨාසය|මීරට්]]
| subdivision_name3  = [[මීරට් දිස්ත්‍රික්කය|මීරට්]]
| established_title  = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date   = 12 මැයි 1867
| founder            = 
| named_for          = 
| government_type    = 
| governing_body     = [[මීරට් නාගරික සංස්ථාව]]
| leader_title       = [[නගරාධිපති]]
| leader_name        = [[හරිකාන්ත් අහ්ලුවාලියා]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.thedailyjagran.com/india/meerut-nagar-nigam-up-nikay-election-result-2023-live-latest-news-updates-uttar-pradesh-nagar-nikay-chunav-10077727|title=BJP's Harikant Ahluwalia Wins Mayoral Polls in Meerut|work=Jagran English|date=13 May 2023 |access-date=22 May 2023}}&lt;/ref&gt;
| leader_party       = [[භාරතීය ජනතා පක්ෂය|BJP]]
| leader_title2      = [[පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී, ලෝක් සභා|ලෝක් සභා මන්ත්‍රී]]
| leader_name2       = [[අරුණ් ගෝවිල්]], ([[භාරතීය ජනතා පක්ෂය|BJP]])
| leader_title3      = [[කොට්ඨාස කොමසාරිස්]]
| leader_name3       = ආචාර්‍ය. හෘෂිකේශ් භාස්කර් යශෝද්, [[ඉන්දියානු පරිපාලන සේවය|IAS]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://meerutdivision.nic.in/directory/|title=Meerut Division Directory|work=Directory of Meerut Division}}&lt;/ref&gt;
| leader_name4       = කලානිධි නෛථානී, [[ඉන්දියානු පොලිස් සේවය|IPS]]
| leader_title4      = [[පොලිස් නියෝජ්‍ය පරීක්ෂක ජනරාල්|DIG Range]]
| unit_pref          = Metric
| area_footnotes     = &lt;ref name='Meerut City'&gt;{{Cite web|url=http://www.meerutnagarnigam.com/main/meerut-city.aspx|title=Meerut City|publisher=Nagar Nigam Meerut|website=www.meerutnagarnigam.com}}&lt;/ref&gt;
| area_total_km2     = 450
| area_rank          = 
| elevation_footnotes = 
| elevation_m        = 247
| population_total   = 1571434
| population_as_of   = 2016
| population_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11city&quot;/&gt;
| population_density_km2 = auto
| population_metro   = 1871434
| population_metro_footnotes = &lt;ref name='Meerut City'/&gt;&lt;ref name=&quot;cen11ua&quot;/&gt;
| population_rank    = 
| population_demonym = 
| demographics_type1 = [[භාෂාව]]
| demographics1_title1 = නිල
| demographics1_info1 = [[හින්දී]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;&gt;{{cite web|title=52nd Report of the Commissioner for Linguistic Minorities in India |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|website=nclm.nic.in|publisher=[[Ministry of Minority Affairs]]|access-date=1 February 2021|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525141614/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM52ndReport.pdf|archive-date=25 May 2017}}&lt;/ref&gt;
| demographics1_title2 = Additional&amp;nbsp;official
| demographics1_info2 = [[උර්දු]]
| demographics1_title3 = ප්‍රාදේශීග
| demographics1_info3 = [[Khadiboli]]&lt;ref name=&quot;langoff&quot;/&gt;
| timezone1          = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1        = +5:30
| postal_code_type   = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code        = 250 0xx
| area_code          = 91- 121- XXXX XXX
| area_code_type     = Telephone code
| registration_plate = UP-15
| website            = {{URL|meerut.nic.in}}
| footnotes          = &lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 2017|title=Meerut Municipal Corporation e-Newsletter April 2017|url=http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|newspaper=Meerut Municipal Corporation E-Newsletter|pages=2|access-date=3 June 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116034449/http://meerutnagarnigam.in/forms/E-%20news%20letter%20april%202017.pdf|archive-date=16 November 2017|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| unemployment_rate  = 
| official_name      = 
}}

'''මීරට්''' ‍යනුවෙන් හැඳින්වෙන්නේ [[ඉන්දියාවේ ප්‍රාන්ත සහ භූමි|ඉන්දියානු ප්‍රාන්තයක්]] වන උත්තර් ප්‍රදේශ් හි [[මීරට් දිස්ත්‍රික්කය|මීරට් දිස්ත්‍රික්කයේ]] පරිපාලන මූලස්ථානය වන නගරයයි. මෙය [[බටහිර උත්තර් ප්‍රදේශ්]] හි පිහිටි අතර, එය [[ජාතිල අගනගර කලාපය (ඉන්දියාව)|ජාතික අගනගර කලාපයේ]] (NCR) කොටසකි. Meerut is located {{convert|80|km|mi|abbr=on}} northeast of the national capital, [[New Delhi]], and {{convert|480|km|mi|abbr=on}} northwest of the state capital, [[Lucknow]].&lt;ref name=&quot;CDPcityprofile2&quot;&gt;{{cite report |url=http://www.jnnurm.nic.in/nurmudweb/toolkit/CDP_Meerut.pdf |title=City Development Plan Final Report - Consultancy Services for preparation of the City Development Plan(CDP) for Meerut in the state of Uttar Pradesh under JNNURM |date=August 2006 |publisher=Jawaharlal Nehru National Urban Renewal Mission, Ministry of Urban Development, Government of India |page=37 |access-date=30 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031161415/http://jnnurm.nic.in/wp-content/uploads/2010/12/CDP_Meerut.pdf |archive-date=31 October 2012 |url-status=dead |chapter=Chapter 3.0 - City Profile}}&lt;/ref&gt; As of 2025, Meerut's urban (metro) population is estimated at ≈ 1.875 million. The population of [[Meerut Municipal Corporation]] is projected to be about 1.907 million, while the wider Meerut metropolitan region is estimated at approximately 2.077 million. Meerut is the second or third-most populous city in NCR, after [[Delhi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About District |url=https://meerut.nic.in/about-district/ |access-date=21 July 2024 |website=Government of Uttar Pradesh |language=en-US}}&lt;/ref&gt; and [[Ghaziabad]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Meerut's 2025 population |url=https://worldpopulationreview.com/cities/india/meerut |access-date=10 October 2025 |website=world population review}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන්==

{{Reflist}}</text>
      <sha1>24xl7rv0k64199fi3gd0aw19md5wl5z</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>