උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="si">
  <siteinfo>
    <sitename>විකිපීඩියා</sitename>
    <dbname>siwiki</dbname>
    <base>https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%B8%E0%B7%94%E0%B6%BD%E0%B7%8A_%E0%B6%B4%E0%B7%92%E0%B6%A7%E0%B7%94%E0%B7%80</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">මාධ්‍යය</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">විශේෂ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">පරිශීලක</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">පරිශීලක සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">විකිපීඩියා</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">විකිපීඩියා සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ගොනුව</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ගොනුව සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">මාධ්‍යවිකි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">සැකිල්ල</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">සැකිලි සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">උදවු</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">උදවු සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ප්‍රවර්ගය</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ප්‍රවර්ග සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ද්වාරය</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ද්වාරය සාකච්ඡාව</namespace>
      <namespace key="126" case="first-letter">MOS</namespace>
      <namespace key="127" case="first-letter">MOS talk</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15303</id>
    <revision>
      <id>797753</id>
      <parentid>795667</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45147-85</username>
        <id>80585</id>
      </contributor>
      <comment>/* නවකතා */</comment>
      <origin>797753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2451" sha1="5r3v4bvb0l39nkc90eyd75znlk7yibc" xml:space="preserve">{{අමතර මූලාශ්‍ර අවශ්‍යයි|date=ජූලි 2026}}

'''උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල''' ({{බස-en|Upul Shantha Sannasgala}},උපත: ශ්‍රී ලංකාව) යනු ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෙකු, නවකතාකරුවෙකු, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු, මාධ්‍යවේදියෙකු සහ සිංහල භාෂා ගුරුවරයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල - Upul Shantha Sannasgala |url=https://grantha.lk/authors/upul-shantha-sannasgala.html |access-date=2026-06-16 |website=Grantha.lk |publisher=Grantha (Pvt) Ltd |language=si}}&lt;/ref&gt;

==ප්‍රකාශන==
===නවකතා===
* අම්මා
* නේත්‍රා
* සරසවි දියණියෝ
* සංගිලි පාලම
* ඇස අස අසෙනි මල
* තුඹසක විලාපය
* මතක සජ්ජායනාව
* වස්සාන සිහිනය
* මගේ කුළුදුල් පෙම්වතිය
* ආදරේ තරම් ම යසෝදරා
* පිරිමි ගොඩයි මං විතරයි
*අපේ ආදර කතාව
*නිර්වාණ

===විචාර===
* සද්ධර්ම රත්නාවලිය විමසුම
* සෙත් කවිය
* නූතන කාව්‍ය රසාස්වාදනය
* හංස සංදේශය විමසුම
* ජාතක කතා විමසුම
* නවකවි සරණිය විමසුම
* ගම්පෙරළිය විමසුම
* හුණුවටයේ කතාව විමසුම
* උසස් පෙළ සාහිත්‍ය විචාරය
* යුගාන්තය සාරපූර්ණ විමර්ශනය
* මනමේ පරිපූර්ණ විචාර සංග්‍රහය
* ගැඹුර සහ අද්දර - කෙටිකතා විචාරය
* සැළලිහිණි සන්දේශය විමසුම

===සංස්කරණ===
* ජාතක කතා සංග්‍රහය
* සැළලිහිණි සන්දේශය

== මූලාශ්‍ර ==
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල සාහිත්‍ය]]</text>
      <sha1>5r3v4bvb0l39nkc90eyd75znlk7yibc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>797754</id>
      <parentid>797753</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T19:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-45147-85</username>
        <id>80585</id>
      </contributor>
      <comment>/* නවකතා */</comment>
      <origin>797754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2428" sha1="o24qokzafmu4scqaphzlxpqpd4o3m60" xml:space="preserve">{{අමතර මූලාශ්‍ර අවශ්‍යයි|date=ජූලි 2026}}

'''උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල''' ({{බස-en|Upul Shantha Sannasgala}},උපත: ශ්‍රී ලංකාව) යනු ශ්‍රී ලාංකික ලේඛකයෙකු, නවකතාකරුවෙකු, චිත්‍රපට නිෂ්පාදකයෙකු, මාධ්‍යවේදියෙකු සහ සිංහල භාෂා ගුරුවරයෙකි.&lt;ref&gt;{{cite web |title=උපුල් ශාන්ත සන්නස්ගල - Upul Shantha Sannasgala |url=https://grantha.lk/authors/upul-shantha-sannasgala.html |access-date=2026-06-16 |website=Grantha.lk |publisher=Grantha (Pvt) Ltd |language=si}}&lt;/ref&gt;

==ප්‍රකාශන==
===නවකතා===
* අම්මා
* නේත්‍රා
* සරසවි දියණියෝ
* සංගිලි පාලම
* ඇස අස අසෙනි මල
* තුඹසක විලාපය
* මතක සජ්ජායනාව
* වස්සාන සිහිනය
* මගේ කුළුදුල් පෙම්වතිය
* ආදරේ තරම් ම යසෝදරා
* පිරිමි ගොඩයි මං විතරයි
*අපේ ආදර කතාව

===විචාර===
* සද්ධර්ම රත්නාවලිය විමසුම
* සෙත් කවිය
* නූතන කාව්‍ය රසාස්වාදනය
* හංස සංදේශය විමසුම
* ජාතක කතා විමසුම
* නවකවි සරණිය විමසුම
* ගම්පෙරළිය විමසුම
* හුණුවටයේ කතාව විමසුම
* උසස් පෙළ සාහිත්‍ය විචාරය
* යුගාන්තය සාරපූර්ණ විමර්ශනය
* මනමේ පරිපූර්ණ විචාර සංග්‍රහය
* ගැඹුර සහ අද්දර - කෙටිකතා විචාරය
* සැළලිහිණි සන්දේශය විමසුම

===සංස්කරණ===
* ජාතක කතා සංග්‍රහය
* සැළලිහිණි සන්දේශය

== මූලාශ්‍ර ==
[[ප්‍රවර්ගය:චරිත කතා]]
[[ප්‍රවර්ගය:සිංහල සාහිත්‍ය]]</text>
      <sha1>o24qokzafmu4scqaphzlxpqpd4o3m60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ කුල ක්‍රමය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15683</id>
    <revision>
      <id>797738</id>
      <parentid>755434</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T13:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abesekara Don</username>
        <id>80576</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ඉතිහාසය */</comment>
      <origin>797738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76177" sha1="kqfjv5r4gidr21gbgjzj765yfakrvxk" xml:space="preserve">'''කුල ක්‍රමය''' යනු  යම් ජාතියක සමාජය  කොටස් වලට බෙදී තිබූ ස්ථරයන්ය. මෙය යම් තරමකට උතුරු ඉන්දියාවේ “වර්ණ” නමින් හැදින්වෙන ක්‍රමයට වෙනස්ය. එහෙත් දකුණු ඉන්දියාවේ “ජාති” නමින් භාවිතා වන ක්‍රමයට සමාන කමක් දක්වයි. ශ්‍රි ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යුගයට පෙර කාලයේ ඉතිහාසයේ සහ සාහිත්‍යයෙහි කුල වර්ග 4 ක් විස්තර කෙරේ. රජ, බමුණු, වෙළද සහ ගොවි වශයෙන් පුජා වලිය, සද්ධර්ම රත්නාවලිය, සහ යෝග රත්නාකරය වැනි පුරාණ ග්‍රන්ථ සහ සෙල්ලිපි වලින් ‍හෙළිවන කරුනු වලින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉහත කුල අනු පිළිවෙල වැඩ වසම් යුගය මුලුල්ලේම පැවත ගෙන එන බවයි. බ්‍රිතාන්‍ය හා කන්ද උඩ රට පාලන යුගය පැවති 18 වන සියවස වැනි මෑත කාලය දක්වා මෙම කුල ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ  රාජාණ්ඩුවේ අවසානය දක්වා දිගටම පැවතුන බව කඩඉම් පොත් වලින්ද පෙන්වා දෙයි. එය ලෝකයේ පවතින කුල ක්‍රමයෙන් එකකි. වෙනස ඕනෑම තැනක මෙය ශ්‍රී ලංකාවේද කුල භේදය, ආගමික ජනවාර්ගික, ගෝත්‍රික අනුව මුල සිටම සම්මිශ්‍රණය වී ඇත. '''කුලය''' යනු යම් යම් සමාජ ක්‍රියාවන් හා ඒවායේ ප්‍රතිඵල ලෙසින් ගොඩ නැගී පවතින සංස්ථාදියේ සමස්ථ සංකලනයක් වන සමාජයේ  පුද්ගලයකුගේ උස් පහත් බව නැතිනම් පුද්ගලයා සමාජ ස්ථරයේ අයත් මට්ටම තීරණය කරනු ලබන එක් ස්ථරයක් වේ. මෙම ක්‍රියාවන් හා සබඳතා වල එක්තරා විදියක පෙළ ගැසීමක් දැකිය හැකි වේ. එක පිට එක වැටුණු තට්ටු පරිද්දෙන්, උස් පහත් ස්වරූපයෙන් දැකිය හැකි වූ මෙම ස්ථර ගත බව සමාජය තුළ බොහෝ කාලයක සිට දක්නට තිබූ බවට සාධක ඇත. 


==ඉතිහාසය==
අද අපි ලංකාවේ කුල ක්‍රමය ලෙස දන්නා කරුණ ශ්‍රී ලංකාවට හදුන්වා දෙන්නට ඇත්තේ උතුරු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි පදුකෘත භාෂාව කථා කරන්නන් ගැනදැයි අදහසක් ඇත.{{fact}} ඊට ප්‍රථම ‘ජාති’ ගැ‍ටළුවෙන් වූ සමාජය බෙදීමේ ක්‍රමයක්  තිබුණා දැයි දැන ගැනීමට නැත. පුරාණ පුරාවෘත වල මුල්ම අනුරාධපුර යුගයේ ප්‍රධාන වෛදික කාලයක් තිබුණු බවට සාක්ෂි  තිබේ. එසේ වුවත් එය ශාස්ත්‍රී කටයුතු සදහා කළ වර්ග කිරීමක් විය හැක.  එය බ්‍රයස් රයන් සහ අනෙකුත් අය ඉදිරිපත් කර ඇති පරිදි ලංකාවේ පවතින කුල ක්‍රමය ඉන්දීය පුර්ව වෛදික ක්‍රමය පරිරක්ෂණය වූවක් අතර සාම්ප්‍රදායි වර්ණ ආකෘතියට සුළු සම්බන්ධතාවයක් දක්වයි.

තුන් වැනි සියවසේ ලංකාවට‍  බුදුදහම හදුන්වා දීමෙන් පසු මෙම කුල ක්‍රමය යම්තාක් දුරට මොට වී ගියේය. කෙසේ වෙතත් දුටුගැමුණු රජු ගැන සදහන් ඔහුගේ පුත් සාලිය, අශෝක මාලා නැමති පහත් සැඩෝල් කුලයේ ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදී වු  සිද්ධියෙන් ඒ වන විට කුලය සම්බන්ද තහනම් කිරීම් තිබුණු බව පෙන්විය.

පසු කලක කුල ක්‍රමය විවිධ ජන කොටස් වල සංක්‍රමණය සමග විකාශනය දක්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු, දාස වැව, පේෂ කර්ම, අත්කම්, ආගමික කටයුතු වලදීද බෙරවැයීම් වලදීද බෙරවැයීම් ආදි කටයුතු සදහා ද දකුණු ඉන්දීය මිනිස් බලය කෙරේ විශ්වාසය තබන ලදී.

රැකියාව සලකා කුලබේදය නිර්මාණය වූවත් එය එතනින් නොනැවතී කුල බේදය සම්බන්ධ මිනීමැරුම් සිදුවීම් රැසක්ද වාර්ථාවන අතර විශේෂයෙන්ම මහනුවර රාජධානි යුගයේ සිදුකළ බත් ගම හෙවත් පදු කුලයේ සහ රොඩී කුල වල පිරිස් මෙන්ම විවාහා මංගල කටයුතු වලදී සිදුවූ ඝාතන ඉතිහාසය තුලද වාර්ථාවෙයි. විශේෂයෙන් ම යටත්විජිත යුගයේ අග භාගය වන විට ලංකාවේ බස්නාහිර සහ දකුණු පලාත්වලින් දරුණු ආකාරයෙන් සිදුවූ ඝාතන රැසක් සම්බන්ධයෙන් කුලය ස්ථිර සාධකයක් වූ බව දැක ගැනීමට ලැබුණේය. එසේම උඩරට පහතරට වශයෙන් විශේෂයෙන් කුල වල බෙදී පැවතීම විවාහා සඳහා තදබල බලපෑමක් සිදුකළ අතර වර්තමාන දක්වාම එහි බලපෑම නැවතී නැත.&lt;ref group=&quot;සති අග ලංකාදීප&quot;&gt;ශ්‍රී ලංකාවේ කුල සාධනය ග්‍රන්ථය (1996), ලංකාවේ ඝාතන සම්බන්ධ පුවත් වාර්ථාව ලංකාදීප පුවත්පත (2019/02/01)&lt;/ref&gt;

==වැඩිදුර නිර්වචනය==
දකුණු ආසියාතික සමාජ වලට ආවේණික වූ සුවිශේෂීත්වයන් අතර කුලයට හිමි වන්නේ ප්‍රධාන ස්ථානයකි. බටහිර සමාජ වල දැකිය නොහැකි ප්‍රපංචයක් වන කුලය අනුව සමාජය ද ස්තරගතව දකුණු ආසියාතික සමාජ වල තදින් මුල් බැස ගෙන ඇත. දකුණු ආසියාතික සමාජ වල පුද්ගලයාගේ සමාජ තත්වය, සමාජ වටිනාකම තීරණය කරනු ලබන්නක් වන කුලය මෙම සමාජ වල සමස්ථ සමාජ සබඳතාවයන්ම හැඩ ගැස්වීමේ ලා මහත් බලපෑමක් කර ඇත. එ නිසා දකුණු ආසියාතික සමාජ ස්වරූපය බටහිර සමාජ හෝ නැතහොත් අනෙක් ආසියානු කලාප වල සමාජ රටාවට වඩා ඛෙහෙවින් වෙනස්ය. එනිසා පුද්ගල සබඳතා, පුද්ගල වටිනාකම් මෙම සමාජ වලට ආවේණික වූ සුවිශේෂීත්වයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි.

''Hutten'' නම් මානව විද්‍යාඥයා කුලය යන සංකල්පය තුළින් පහත දැක්වෙන ලක‍ෂණයන් නියෝජනය කරන බව දක්වයි.

  * කුලය වනාහි අන්තර් ජන්‍ය දෙයකි.
  * විවිධ කුලයන්ට අයත් සාමාජිකයන් අතර යම් යම් සීමාවන් පවතී.
  * කුලය ධූරාවලියක් දනවන තත්ව සමූහයකි.
  * විවිධ සන්දර්භයන්හි විශේෂයෙන්ම ආහාර, ලිංගික කටයුතු, චාරිත්‍ර යනාදිය ඇසුරින් උසස් කුලයක තැනැත්තෙකු පහත් කුලයක සාමාජිකයෙකු ස්පර්ශ කිරීමෙන් ‘දූෂණය’ වීමක් සිදුවෙතැයි පිළිගැනේ
  * කුලය සාම්ප්‍රදායික වූ රැකියාවන් ආශ්‍රිත වූ දෙයකි.
  * මිනිසෙකුගේ කුල තත්ත්වය අවසාන වශයෙන් නිර්ණය කරනු ලබන්නේ ඔහුගේ ජන්මය මගිනි. නොඑසේ නම් ඔහු තම කුලය විසින් යම් චාරිත්‍ර උල්ලංඝනයක් නිසා පලවා හරිනු ලැබූ අයෙකු විය යුතුය.
  * කුල පද්ධතිය සමස්තයක් වශයෙන් ගත් විය අභිමානය කේන්ද්‍රීය කරගත් පද්ධතියකි.'''(අමරසේකර, 1988:11.)'''


''ඊ. ආර්. ලීච් (E.R. Leach)''  නම් මානව විද්‍යාඥයා විසින් ලියන ලද ''&quot;What should we mean by cast&quot;'' නම් පර්යේෂණාත්මක ලිපියෙහි කුලය  හඳුනාගත හැකි ලක‍ෂණ තුනක් දක්වයි.

  # කුලය ශ්‍රම විභජන පද්ධතියක් බව.
  # කුලයක් අන් කුලයකින් වෙනස්ව හඳුනාගත හැක්කේ ආර්ථීක, දේශපාලනමය හා චාරිත්‍රමය සබඳතාවන් ජාලයන් සමඟ එම සාමාජිකයන් ආසන්න සබඳතාවයකට පත් වී ඇති ආකාරය අනුව බව.
  # කුල ක්‍රමය තුළ ව්‍යුහමය සංවිධානයක් පවතින අතර එය ඔවුන්ටම පමණක් ආවේණික වූ සංස්ථාවක් බව.'''(අමරසේකර, 1988:12.)'''

==සිංහල කුල ක්‍රමය==
===සිංහල කුල ක්‍රමයේ ඓතිහාසික පසුබිම හා විකාශනය===

මුල් යුගයේ ඉතිහාසඥයින්ගේ මතය වූයේ ඓතිහාසික වශයෙන් සිංහල කුල ක්‍රමය හින්දු කුල ක්‍රමයෙන් බිඳී ආ ආයතනයක් බවයි. බෞද්ධ වංශ කතා වල රජ බමුණු දෙපාර්ශවය ගැන ද, වෛශ්‍ය කුලිකයන් ගැන ද, ඇතැම් අවස්ථාවල චණ්ඩාලයන් ගැන ද සඳහන් වී තිබීම මේ මතයට හේතු විය. කුල ක්‍රමයේ මතවාදී නිර්මාතෘවරයන් ලෙස සැළකිය හැකි බ්‍රාහ්මණයන් විටින් විට ලංකාවේ සිටි බවට නොයෙක් උදාහරණ ඇත. කලබලකාරී දේශපාලන පසුතලය යටතේ සංක්‍රමණික ගෝත්‍ර වල ක්‍රියාකාරීත්වය හා දකුණු ඉන්දීය බලපෑම් නිසා කුල වාදය ක්‍රමයෙන් ලාංකීය සමාජයේ මුල් බැස ඇත. නමුත් සම්භාව්‍ය හින්දු වර්ණ ක්‍රම මූලික වශයෙන් බෞද්ධ සමාජයක් වූ සිංහල සමාජයේ ආයතනගතව පැවැති බවට ඇති සාක‍ෂි විරලය. පැරණි සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර හා සෙල්ලිපි වැනි ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර විමසීමෙන් පසු වත්මන් ඉතිහාසඥයන් වැඩි දෙනා ඉදිරිපත් කර ඇති නිගමනය නම් සිංහල කුල ක්‍රමය ඇතැම් උතුරු හා දකුණු ඉන්දීය බලපෑම් සහිතව, එනමුත් ලංකාවේ සමාජ දේශපාලන පසුතලයට අනුරූප ලෙස ස්වාධීනව වර්ධනය වී ඇති බවයි.

ලංකාවේ කුල ක්‍රමය ස්ථාපිත කරනු සඳහා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම සිදු වූ බව ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර දෙස බැලීමේදී පෙනී යන කාරණයකි. යම් යම් කුල වලට දඩුවම් වශයෙන් ඔවුන් කුල තත්වයෙන් පහල දැමීම ද රජවරුන්ගේ වරප්‍රසාදයක් විය. විජයගේ අවෑමෙන් මෙරට මුල් බැසගත් කුල පදනම මහින්දාගමනයත් සමග මෙරටට පැමිණියා වූ විවිධ කර්මාන්ත පදනම් කරගත් ශ්‍රේණි වලට අයත් ජනයා විසින් ද වඩාත් විස්තීරණව ව්‍යාප්ත කළ බව පෙනේ. ලංකාවට ඒමට ප්‍රථම යම් කිසි ශිල්පීය කර්මාන්තයකට හුරුව සිටි ගෝත්‍රික පිරිස් ලංකාවට පැමිණීමෙන් පසුව මෙරට සමාජ සංවිධානයට අනුකූලව ගෝත්‍රික ජිවිතය හැර දමා තමන්ට ආවේණිකව වෘත්තීයමය අංශ කේන්ද්‍ර කරගෙන වෙන වෙනම සංවිධානය වීමට පටන් ගත්හ. මේ ආකාරයට කුල පදනම ලාංකීය සමාජය තුළ ගොඩනැගුණද, වඩාත් විධිමත් අයුරින් කුලය පදනම් වූ වැඩවසම් සමාජ ක්‍රමයක් බිහි වූයේ මහනුවර අවධියේදී බව පෙනේ.රජ මාළිගාවේ හා රාජ්‍යයේ විවිධ අවශ්‍යතාවයන් සඳහා සේවාවන් ලබා ගැනීම පිණිස කුල යොදා ගනු ලැබීම මහනුවර යුගයේදී වඩාත් දක්නට ලැබේ.

සේවා ලබා ගැනීම සඳහා ඒ ඒ කුල &quot;කුල බද්ද&quot; නම් සංවිධානයකට අනුයුක්ත කර තිබුණි. උදාහරණයක් ලෙස කොට්ටල් බද්ද, බඩහැල බද්ද දැක්විය හැකිය. මහනුවර යුගයේදී කුල ක්‍රමය හා ඉඩම් භුක්තිය අතර කිට්ටු සම්බන්ධතාවයක් පැවතුණි. වී කුඹුරු වල භුක්තිය රාජකාරී ක්‍රමය යටතේ විය. කුලහීනයන් තම කුල කාර්යය ඉෂ්ඨ කළේ එම කාර්යය ඉඩම් භුක්තිය වෙනුවට කළ යුත්තක් ම වශයෙන් සලකාගෙනය. නිල වශයෙන් අනු දක්නා ලද විවිධ වාර්ෂික චාරිත්‍ර විධි වලදී අනුගමනය කළ යුතු වූ ප්‍රමුඛතා පටිපාටිය තුළින් එක් එක් කුලයේ සාපේක්‍ෂ සමාජ තත්වය පැහැදිලිව දැක්විණි. සම්පූර්ණ ප්‍රජාවකගේ තත්වය රජතුමා විසින් පහතට හෙළිය හැකිව තිබුණු බව නූර් යාල්මන් දක්වයි. නොක්ස් පවසන අන්දමට කුලීනයෝ හා කුලහීනයෝ වශයෙන් ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් මහනුවර රාජධානිය පැවති සමයේ තිබිණ.කුලය මෙම අවධියේ පුද්ගලයින්ගේ ඇදුම් ආයින්නම් තීරණය කිරීමට බලපෑවේය.වංශවත් නොවූ සාමාන්‍ය මිනිසුන් දණින් මදක් පහත් වනසේ කෙණ්ඩය අඩක් වැසෙනසේ වස්ත්‍ර හැද ඇත.ස්ත්‍රීහු බොලට දක්වා වස්ත්‍ර හැද එයම කරකවා ළපැත්ත වැසෙනසේ පටක්සේ කරේ ලා ගනිති.අඩු කුලයේ ස්ත්‍රීහු දණහිස දක්වා රෙදි කඩක් හැද උඩුකය නග්නව තබාගතයුතු විය.අසනීපයක් හෝ ශිතයක් ඇතිවුහොත් පමනක් රෙදි කඩක් පොරවා ගැනීමට තහනමක් නැත.එසේ නමුදු කුලවක් අයෙකු මුන ගැසුනහොත් වහාම රෙද්ද ඉවත්කොට ශිතල නිසයි හාමුදුරුවනේ කියා සමාව ගත යුතුය.රැල්ෆ් පීරිස්ට අනුව ඉගටියෙන් පහළට රෙදි හැදීම රොඩී අයට තහන්ම් වූ අතර දණ හිසින් පහළට හැදීම කුඹළුනට තහනම් විය.

===සිංහල කුල වර්ග===

සිංහල කුල ක්‍රමය සලකා බලන විට දළ වශයෙන් කුළ වර්ග 15 ක් පමණ දැකිය හැකිය. ඊට අමතරව කුඩා සහ අප්‍රසිද්ධ කුල විවිධ ප්‍රදේශ වල තිබිය හැකිය.පහත දක්වා ඇත්තෙ පහතරට කුල අනුපිළිවෙලයි.නමුදු උඩරට කුල ක්‍රමයේ අනුපිළිවෙල වෙනස් වන අතර එකම සිංහල බ්‍රාහ්මණ වංශිකයෝ වන නවන්දන්නා කුලයේ ප්‍රමුඛ කුලය වන රන්කරුවන් සම තැනට පත් වේ. උඩරට රාජධානි සමයේ ගම්වර හා නින්දගම් ද රාජසභාවේ ඉහල තනතුරු දැරීම හේතුවෙන් නවන්දන්නා කුලයට රදල කුලය මෙන් පිලිගැනීමක් විය.   

====සිංහල සමාජයේ උඩරට කුල====

=====ගොවිගම කුල=====
මෙය සිංහල කුල ධූරාවලියේ ප්‍රධාන ස්ථානය ගන්නා අතර ප්‍රධාන වශයෙන් ස්ථර හතරකට බෙදී පවතී.රාජ්‍ය සේවය,ඉඩම් හිමි කෘෂිකාර්මය හා ගව පාලනය කුලයෙහි ප්‍රධාන වෘත්තීන් වේ.සාහිත්‍යය තුල මෙය ගහපති කුලය ලෙස හදුන්වා ඇති අතර විජය රජු හැර ඔහු හා පැමිණි ආර්යයන්ගෙන් උපන් ජනයා ලෙස ඉතිහාසයේ සදහන් වී ඇත.

=====නවන්දන්නා කුලය=====
රිදී, තඹ තල්පත්, තුඩපත් සන්නස් මගින් නින්දගම් කෝරළවල දිසාපති නිලතල, රාජ සභාවේ විවිධ තනතුරු මෙම නොයෙක් ගරු නම්බු, රත්‍රං අභරණ ආදිය කැමති සේ ඇඳ පැලඳීමට මෙන්ම හත් පොටකින් අලංකාර කරන ලද සිරිගෝ මාලය මෙම පරපුරේ ස්ත්‍රීන්ට පමණක් පැලඳීමේ අවසරය ආදිය ලබා දෙමින් සංග්‍රහ කිරීම ඒ ඒ ක්ෂේත්‍රවල අයගේත් කලාවේත් අභිවෘද්ධියට හේතු විය. ගංගාරාම විහාරස්ථානයේ වැඩ නිම කළ ශිල්පියාට වෙනත් තෑගි බෝගවලට අමතර සම්පූර්ණ රජ ඇඳුමක් පවා පරිත්‍යාග කර ඇත. ඒ බව ආනන්ද කුමාරස්වාමි මහතාගේ “මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා’ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. ඒ නැතත් රජ ඇඳුම් ඇඳීමට මොවුන්ට අවසර තිබිණි.


====සිංහල සමාජයේ පහතරට කුල====

මූලාශ්‍රය : කේ. ටී. සිල්වා, 2005:26

මේ යටතට පහතරට ප්‍රදේශ වල ගොවිගම කුලයට අමතරව ප්‍රධාන ලෙස ව්‍යාප්ත වී ඇති කරාව සහ සලාගම, දුරාව සහ හුණු කුල ඇතුළත් වේ. ඓතිහාසික ද්රවිඩ  සම්භවය යටත් විජිත සමයේ අත්දැකීම් සහ කුල වෘත්තීන්හි ස්වභාවයන් අනුව මේ කුල වල යම් පොදු ලක‍්ෂණ දක්නට ලැබේ. පහත රට කුල සිංහල කුල ක්‍රමයේ මධ්‍ය ස්ථරය වේ.එනමුත් සම්ප්‍රදායික සිංහල කුල ක්‍රමය(උඩරට කුල ක්‍රමය) තුල නොසලකා හැර ඇත.

=====කාරාව කුලය=====
කාරාව කුලය යනු කෞරව වංශයෙන් පැවත එන කුරු දිවයිනට සම්භන්ද වංශවත් පෙළපතකි.ලංකාවේ මුහුදුබඩ ආශ්‍රිතව බහුලව ජීවත් වේ.

=====සේවා කුල=====
මේ ගනයට අයත් කුල රජු සදහා සේවා කිරීමට බැඳී සිටියි.ගොවි,නවන්දන්න, හේන/රදා, වහුම්පුර, කුඹල්, දුර, නැකති, බත්ගම කුල මේ යටතට අයත්ය. සිංහල කුල ක්‍රමයේ වැඩවසම් ලක‍්ෂණ වඩාත් ඉස්මතු වන්නේ මේ සේවා කුල වලිනි. රාජකාරී ක්‍රමය මගින් සහ ඉඩම් භුක්ති ක්‍රමය මගින් සේවා කුල ඉහල කුල මත රඳා පැවැත්ම තහවුරු කර තිබුණි. කුල ක්‍රමය මගින් තමන්ට උරුම වී ඇති ශිල්පීය ඥානය හා කුසලතා රැක ගැනීම සහ ප්‍රගුණ කිරීම සේවා කුලයන්ගේ මෙහෙවර ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී.

කරාව වංශිකයන් කෞරව නැමැති වංශවත් කුලයකින් පැවත ඇත. මසුන් මරන්නන් බහුලව වාසය කරන පහතරට මුහුදු කරය ආශ්‍රිත්ව ව්‍යාප්ත වී ඇත.  තවද ඉතිහාසයට අනුව බහුතරයක් කතෝලික ආගම වැළඳගෙන යුරෝපීයයන්ට සේවය කළහ. වීරපුරන් අප්පුද කරාව කුලයේ කෙනෙකි.

====සමාජයේ කොන්වීමට ලක් වූ කුල====
මේ යටතට කින්නර, ගහල, රොඩී කුල ඇතුලත් කළ හැක. සිංහල සමාජයේ පහත්ම ස්ථරය නියෝජනය වන්නේ මේ කුල වලිනි. සෙසු කුල වල අය සමඟ සමීප ඇසුරුකම් පැවැත්වීමට ඔවුන්ට අවසර නොතිබුණි.

===කුල සහ ඒවායේ කාර්යයන්===

====නවන්දන්නා කුලය====
නවන්දන්නා වංශිකයෝ ලංකාවට ඉන්දියාවෙන් විවිධ කාලවලදී පැමින මෙහි ජනාවස වී ඇත ,මහාවංශයට අනුව  විජය රජ සමග පැමිණි සුලු පිරිසක් ද පසුව ව්ජය රජු හා එම පිරිස සදහා පාන්ඩ්‍ය දේශයෙන් ගෙන්වූ කුමරිකාව හා අනෙකුත් කාන්තාවන්  සමග පිරිසක් ද අශෝක අධිරාජ්‍යයා ලංකාවට එවූ ශ්‍රී මහා බෝධිය වැඩමෙව් සංඝමිත්තා තෙරණින් වහන්සේ සමග ද ස්වර්ණකාර් පවුල් අටක්  හා ලෝහකාර් පවුල් අටක් ඒ සමග අශෝක අධිරාජ්‍යයා විසින් දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ පාලන සමයේ ලංකාවට එවා ඇත.මොවුන් බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් බැවින් මොවුන් හට බ්‍රාහ්මණ නාමයන් ඔවුනගේ පෙළපත් නාම වල දැක ගත හැක විශේෂයෙන්ම ඔවුනගේ වාසගම් නාම වල බරනාමයන් දැක ගත හැක. 

දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ කාලයේ පැමිනි මෙම නවන්දන්නා කුල ආචාරියෝ මහනුවර ජනාවාස විය.නීලවල ප්‍රදේශයේ  නීලනාරායන ද මැදවල පරම නාරායන ද අල්දෙණියේ  දේව නාරායන ද  උඩිස්පත්තුවේ තින්න නාරයන ද පදිංචි විය.මොවුන් ආචාරීන් විය.මීට පෙර විජය රජුගේ මාමන්ඩිය විසින් පවුල් දහසක් පාන්ඩ්‍ය දේශයෙන් ලංකාවට එවා ඇත.පසුව 13 සියවසේ මහා පරාක්‍රමභාහු රජ දවස රජු විසින් තවත් පිරිසක් කපිලවස්තු පුරෙන් (කිබුල්වත්පුර නුවර)ගෙන්වා ඇත.කොට්ටේ යුගයේද බුවනෙකාභාහු රජ සමයේ තවත් පිරිසක් ගෙන්වා ඇත.නායක්කාර් රජ පෙලපත ආරම්භ වීමත් සමග තවත් පිරිස් ඉන්දියාවේන් පැමින තිබේ.සංස්කෘත ස්ලෝක වලද මෙම කුලය ගැන විශාල තොරතුරු රැසක් ලියවී ඇත. ආචාරි යන නමින් මෙම කුලය හදුන්වන්නට හේතුව ද කම්මල් වැඩ කිරීමයි.ආචාරිහි  අර්ථය ලෙස පාලි සංස්කෘත භාශාවේද දැක්වෙන්නෙ ගුරුවරු ලෙසයි, තවද සිංහල භාෂාවෙන් වුවද මෙම යෙදුමට ගුරු ,ගුරුන්නාන්සෙ, 'විශේෂඥ'යන අරුත තිබූ බව පෙනේ.පනික්කිරාලට, නැකති කුල වලටද මෙමෙ ආචාරි, ඇදුරු නම භාවිත කළ අතර එහි අරුත අදාල ශාස්ත්‍රයෙහි ඇති නිපුන බවයි.

මෙම කුලය සම්ප්‍රදායිකව සිංහල සමාජයේ ඉහල පිලිගැනීමක් ලැබූ කුලයකි.එයට ප්‍රභල ලෙස රන්කරු රැකියාව හේතුවිය. නවන්දන්නා කුලයේ රන්කරුවන්,රිදී කරුවන් හා ලෝහ කරුවන්  ගොවි කුලයට මෙන්ම කුඹල් කුලයට වඩා පහත් තැන් ගනී.මොවුන් එකම සිංහල ලෝහ කම්කරු කුලය යි.මේ යුගයේ රන්කරුවෝ ඉතා ධනවත් ය.දියුණු ය.අනෙක් කුල වල ස්ත්‍රීන්ට වඩා සම පැහැපත් රන්වන් ස්වභායක් ඇත්තා හ.පුරුශයෝද එසේ ය.රත්‍රං අභරණ ආදිය කැමති සේ ඇඳ පැලඳීමට මෙන්ම හත් පොටකින් අලංකාර කරන ලද සිරිගෝ මාලය මෙම පරපුරේ ස්ත්‍රීන්ට පමණක් පැලඳීමේ අවසරය රජු විසින්  ලබා දී තිබුනේ මෙම කුලයේ ස්ත්‍රීන්ට පමනි.එකල පිරිමි පාර්ශවය ඔවුනේ කන් දෙකටම කරාබු පැලදී අතර 70 දශකයේ අගභාගයේදී ද එය දක්නට ලැබුණි. මහනුවර රජුගේ රන්කම් පට්ටලයෙහි රන්කරුවන් ඉතා දියුණු ය ධනවත් ය.
මේ රන් කරුවන් හට ගම් රාශියක රන්කම් ලැබෙන්නේ ය.මොවුන් රජුගේ නියෝජිතයන් වූ හෙයින් ඔවුන් හට අනෙකුත් පහත් නොවන කුල වලින් ඔවුන්ගේ අස්වැන්න වන වී,තල කුරක්කන් භාගයක් දිය යුතුය.මෙය ඔවුන්ගේ වරදාන ලෙස පිලිගැනේ.එමෙන්ම පුරාතම සිරිතයි.මෙම කුලයේ ඉහලම කුලය ලෙස සැලකෙන රන්කරුවන් හට පැවරූ රාජකාරිය වූයේ රජුගේ නින්දගම් කෝරළවල දිසාපති නිලතල, රාජ සභාවේ විවිධ තනතුරු හා රජතුමාගේ ඔටුන්න ඇතුලු රාජආභරණ නිපදවීම හා නඩත්තුවත් රන්භාණ්ඩාගාරයේ වගකීමත් සැපරීමයි.මොවුන් රජුගේ විශ්වාසනීයම පිරිසක් ලෙස සලකයි.මොවුන්ගෙ අභිමානවත් සේවය වෙනුවෙන් රජු විසින් අගය කර, එහෙන්ම සේවය වෙනුවෙන් ආභරණ පැළදීමට අවසර දී ඇත.එසේම රජු විසින් ගෞරවය පිණිස මෙම ශිල්පීන් හට ආචාරි, ආචාරීන්, පණ්ඩිත,ආචාරිගේ මූලාචාරි, මුලාචාරීන්, මුලාචාරිගේ ස්ථපති යන නාම පටබැඳ තිබේ.

====ගොවිගම කුල====
සිංහල සමාජයේ විශාලතම කුලය ලෙස සැළකෙන ගොවිගම කුලවලට මුළු සිංහල ජනගහනයෙන් 50% ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් අයත්ව ඇතැයි සැළකේ.

ගොවි කුලය  යනු විජය රජ සමග පැමිණි ආර්යයන්ගෙන් බිහි වූ වංශය යයි හදුනා ගනු ලැබ ඇත.

  &quot;අවුරුදු 2363 දී පමණ ඔවුන්ගේ දූපත නැගෙනහිර දෙසින් ජනපදකරණය විය මෙම පළමු පදිංචිකරුවන්, ඔවුන්ගේ රජුන් හැර අන් අය ගොවිවංශ.&quot;-'''ජෝන් ඩෙවි ,ඩෙවි දුටු ලක් දිව, 1831'''


  &quot; ඒ විජය රජ තෙමේ තමන් සමග ලක්දිව්  එළබි වීරයන් සත්සිය දෙනා අතුරින් නිපුණතාව, ශක්තිය හා වීරිය ඇති අය වගාවන් බිහි කිරීම සඳහා පත් කරන ලදී.-'''ජනවංශය,15 වන සියවස'''


  වැද්දන් සිංහලයන් හදුන්වන්නට යොදා ගන්න සිංගල යන නම ගොවි වංශයේ මිනිසුන් හැදින්වීමට පමනක් යොදා ගන්නෝය.-'''හියූ නෙවිල් , ත්‍රැප්‍රබෝනියන්,1888'''


  &quot;ඒ සිංහබාහු නරෙන්වරය සිංහ ගත්හ ,එහෙයින් ඔහු හා ඇති සම්බන්ධයෙන් විජය කුමරුත් පරිවාර මනුෂ්‍යන්ද ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන්ද සිංහල නම්වෙති&quot;'''-මහාවංශ,විජයාභිෂෙක'''


ගොවිකුල මිනිසුන් බෙංගාලයෙහි නිජබිම ඇති පිරිසක් යන කරුන භෞතික මානව විද්‍යාව මගින්ද තහවුරවන බව හියු නෙවිල් විසින් තවදුරටත් පෙන්වා දෙන ලදී.මෙරටට පැමිණි පසු ස්වදේශීය වැදි ජනයාගෙන් යම් දායකත්වයක් මෙම ජාතිය සදහා සිදු වුවද ඔවුන්ගේ බාහිර පෙනුම බොහෝ දුරට වෙනස් නොවී ආරක්ෂා වී ඇත.ඔවුන් භෞතික ලක්ෂණ වලින් පුළුල් හිස් සහ අන් අයට සාපේක්ෂව කැපී පෙනෙන සේ පැහැපත් වීමද දක්වා අැත.මෙම උරුමය ඉන්දු යුරෝපීය බස් වහරන පිරිසක කණ්ඩායමක් මධ්‍යම ආසියාවේ සිට  ඉන්දියාවේ ඊසාන දෙසින් ඇති  බෙංගාලය  (වංගය) දෙසට සංක්‍රමණය වී ව්‍රතයත්සෝම व्रात्यस्तोम  චාරිත්‍ර වලට භාජනය වීමෙන් පසුව ආර්යයන් ලෙස අවශෝෂණය කර ගන්නා ලද පිරිසකින් ලද්දක් යයිද ඔහු දක්වයි.

හියු නෙවිල් අපේ‍්‍රල් මාසයේ ටැප්රොබේනියානු භාෂාවට ලංකාවේ කළ දායකත්වය (The Contribution of Veddas to the language of Taprobane ) යන කෘතියෙදී 1888 දී ගොවිකුල සිංහලයන්ගේ ස්වාභාවික සමේ පැහැය පැහැපත්  බව නිරීක්ෂණය කරයි.
 
“ගෝයි(ගොවි) ජාතියේ සිංහලයෙක් තරුණ වියේ සිට ඇඳුම් අඳින විට ඔහුගේ ශරීරය පැහැපත්ය,
ඔහුගේ මුහුණට, බෙල්ලට හෝ අත් වලට වඩා ඉතා පැහැපත්ය පාටය. මේ අනුව ඔවුන්ගේ සැබෑ වර්ණය ඉතා පැහැපත්  එකක් බව ඔප්පු කරයි”

නීති විඝණ්ඩු ග්‍රන්ථයට අනුව භාරතයේ සිට මෙරටට විටින් විට සංක්‍රමණය වූ කැත් (ක්‍ෂස්ත්‍රීය), බමුණු (බ්‍රාහ්මණ) සහ වෙස් (වෛශ්‍ය) කුල වල පිරිස් විසින් සාදා ගන්නා ලද පොදු කුලකය ලෙස මෙය හදුන්වා දී ඇත.
සමාජ විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණයන් සහ ඓතිහාසික ජන මුලාශ්‍ර අශ්‍රයෙන් කරනු ලබන නිරීක්ෂණන්හිදි ගොවිගම යනු එක් තනි කුලයකට වඩා කුල කිහිපයක ප්‍රතිසංවිධාන ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හදුනා ගත හැක.
ගොවිගම කුලය සම්බවය වීම සදහා අතීත වෛදික වර්ණ ක්‍රමයේ පැවති ද්විජ උත්පත්ති සංකල්පය මත ආර්ය සම්බවයක් ඇතැයි සැළකූ ප්‍රමුක වර්ණ ත්‍රිත්වය තුල අනාර්ය (ද්රවිඩ හෝ ගෝත්‍රික) සම්බවයක් සහිත ශුද්‍ර වර්ණයෙන් වෙනස්වූ පොදු ලක්ෂණයන් පැවතීමත්,බුදු දහමෙහි ආභාශය මත ප්‍රමුක වර්ණ ත්‍රිත්වය අතර පැවති  දුරස්ථ ස්වභාවය ක්‍රමිකව තුනී වීම සහ  වෛදික බ්‍රාහ්මණ සම්ප්‍රදාය තවදුරටත් පවත්වාගෙන යාමේ අනවශ්‍යතාව හේතු වූ බව තර්කානුකූලව නීර්ණය කල හැක.මෙම දීර්ඝ ක්‍රියාවලියේදී
අතීත සමාජයෙහි පැවති බ්‍රාහ්මණ කුලය සහ ක්‍ෂස්ත්‍රීය කුලය ගොවිගම කුලයේ ඉහල ස්ථරය වන රදල ස්ථරය ලෙසත් අතීතයේදී ගොවි ලෙස හදුනාගත් ඉන්දු ආර්ය කෟෂිකාර්මික ප්‍රජාව (වෛශ්‍ය වර්ණයට අයත්) ගොවිගම කුලයෙ දෙවන ස්ථරයට අවශෝෂනය වී ඇත.

පූජාවලියට අනුව මෙම ගොවිගම කුලයේ දෙවන ස්ථරය ලෙස හදුනා ගනු ලබන ගොවි කුලය භද්‍රකච්චායනා දේවිය සහ ඇයගේ සොහොයුරන් සමග මෙරටට  පැමිණි ශාක්‍ය වංශිකයන්ගෙන් පැවත එන්නන් ලෙස හදුන්වා දෙනු ලැබේ.ඉහත දැක්වූ පිරිස් වලට අමතරව සංඝමිත්තා මෙහෙණිය සමග පසුකාලීනව ගෝපාල(සත්ව පාලනය කල)කුල අටක් පැමිණි බව මහා වංශයෙහි සදහන් වෙයි,මොවුන්ද පසුව ගොවිගම කුලයෙහි උපකුලයක් ලෙස අන්තර්ග්‍රහනය වී ඇත.

පසුකාලීනව මෙරටට සංක්‍රමණය වූ ⁣වෛශ්‍ය වර්ණයට අයත් චෙට්ටි වරුන්ගෙන් පිරිසක්ද,දකුණු ඉන්දීය වෛශ්‍රවන බ්‍රාහ්මණ පිරිස්ද ගොවිගම කුලයට අවශෝෂණය වී ඇත.
අන් සෑම කුලයකටම වඩා ගොවිගම කුලය තුළ උපකුලයන් ගණනාවකට අයත් විශාල සාමාජිකයන් පිරිසක් විසිරී සිටීය,එයට හේතුව නම් විජය රජු සමග ආ පිරිසත් ඉන් පසුව දිවයිනට සංක්‍රමණය වූ ඉන්දු ආර්ය ප්‍රජාවට අමතරව පසුව දකුණු ඉන්දියාවෙන් විටින් විට පැමිණි පිරිස් ගෙන් මෙම කුලය පෝෂණය වීමයි.එභෙත් වර්තමානය වන විට එම උප කුල බොහෝ දුරට අභාවයට පත්ව ඇත.
ගොවිගම කු⁣ලයේ කුල ආධිපත්‍යය අදටත් ලංකාවේ දේශපාලනික සහ ආගමික යන ක්ෂෙත්‍රයන් තුල දෘශ්‍යමානව පවතිනු දැකිය හැකිය.උදාහරණයක් වශයෙන්ජ නපති ප්‍රේමදාස හැර පලමු අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයාගේ සිට වත්මන් ජනාධිපති දක්වා ලංකාවේ සියළුම නායකයින් ගොවිගම කුලයට අයත් පුද්ගලයින් වීම දැක්විය හැක.

ආගමික ආධිපත්‍යය සැළකූ කල දළදා වහන්සේගේ සහ දළදා මාලිගයෙහි භාරකාරීත්වය ගොවිගම කුලයෙහි ආගමික සංස්ථාව වන මල්වතු අස්ගිරි මහාවිහාරය සහ ශ්‍යාමෝපාලි මහා නිකාය යටතේ පමණක් පැවතීමත් උදාහරණයක් වේ. උප කුල ගනනාවකින් සමන්විත වන අතර ගොවිගම කුලයේ විශාල ලෙස ඉඩම් හිමි ප්‍රභූ ස්තරය ‘රදල’ යන නමින් හැඳින්වේ.මෙම ස්ථරය උඩරට සමාජයේ කැපී පෙනෙන කණ්ඩායමකි.අනර්ඝ ගෘහ නිර්මාණ ලක‍්ෂණ සහිත පාරම්පරික සුවිශේෂ කුල උරුමය තහවුරු කරන ‘වලව්ව’ ගොවිගම රදල පේරුවේ විශේෂ සංඛේතයක් විය.උඩරටට අමතරව මෙම වලව් දකුණු පලාත සහ බස්නාහිර පලාත් වලද ව්‍යාප්තව පවතී.
&lt;ref&gt;{{Citation |title=උඩරට ගිවිසුම |url=http://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%80:Udarata_giwisuma.jpg |access-date=2022-09-30 |archive-date=2015-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031223101/https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%80:Udarata_giwisuma.jpg }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/gen3146.html  Pilimatalavuva]&lt;/ref&gt;&quot;

===රොබට් නොක්ස්ගේ වාර්ථා===
ඔවුන්ගේ පාරම්පරික ඉඩකඩම්, ගරුත්වය වැඩෙන පරිදි සමාජයේ සියල්ල නිර්මාණය කර ගෙන ඇත. විවාහය මගින් රදල ගොවිගම  පවුල් එකිනෙකා සමග සමීපව බැඳී සිටින අතර මෙමගින් බලය හා ඉඩම් හිමිකම පිළිබඳව තම ඒකාධිකාරීත්වය රැක ගැනීමටත්, අලූතින් පොහොසත් වූ පිරිස් සමග මිත්‍ර වීමෙන් වැලකීමටත් විශේෂයෙන් උනන්දු වූහ. මොවුන් සාම්ප්‍රදායික සමාජයේ ප්‍රභූ පංතිය වූ අතර ස්වභාවයෙන් බුද්ධිමත් වූද, ස්ථීර සාර ගතිගුණෙන් යුක්ත වූද,මනා පෞර්ෂය ඇත්තාවූද රාජ්‍ය සේවය සඳහා ඉතා සුදුස්සන් වේ. ගොවි කුලයේ දෙවන මට්ටම ‘ගොවි’ යනුවෙන් හැඳින්වේ. සිංහල ජනගහනයෙන් අති බහුතරය මේ ගනයට අයත්ය. ඇතැම් උඩරට ප්‍රදේශ වල මේ මට්ටම හැඳින්වීම සඳහා ‘රටේ ඇත්තෝ’ , ‘රට කෝරළේ’ වැනි පද යොදා ගැනේ. ගොවි කුලයේ සෙසු පහත උප කුල ලෙස හඳුනාගෙන ඇති පොරවකාර, කටුපුල්ලේ, පට්ටි, ගත්තර සහ වහල්” යන කොටස් වර්තමානය වන විට බොහෝ දුරට අභාවයට පත්ව ඇත.

මොවුන් කේරළයේ සිට පැමිණි පිරිස් වලින් ගොවිගම කුලයට අන්තර්ග්‍රහනය වූ පිරිසක් ලෙස සැලකේ.එම නිසාම ප්‍රධාන ගොවිගම කුලයට වඩා පහත්යැයි සැළකේ.


'''ඉහල කොටස:'''

* රදලකම්/මුධලි පෙරුව
* පයිධ පෙරුව (පනිවිඩ)
* වැදිවන්ස (මොවුන් ආර්ය සිංහලයන්  නොව​, එම ප්‍රදේසවල මුල් ඉඩම්කරුවෝ වූ වැදි ජනයා⁣ගෙන් පැවත එන්නන්ය​)

'''පහල කොටස:'''

* නිලමක්කාරයෝ - වී වගාව​
* පට්ටි - එඩේර​/ගව පාලන​
* විරමෙස්ත්‍රගොල්ල
* පොරෝකාර - ගස් කැපීම​
* ඇත්වල පනික්කියො - අලි කෑම සැපයීම​
* මල්කරුවො - මල් සැපයීම​
* කුට්ටන්වල ඇත්තො (කෙවුලො) - වෙව් මාලු මැරීම​
* බලිබත් ගමයො - පන්සල්/දෙවාල පූජා බත් සැපයීම​
* ගත්තර(ගස්තර ලෙසද ව්‍යවහාර වේ) කුලයන්
* ටිබිල්ලො

====ගත්තර කුලය====
ගත්තර හෝ ගස්තර ලෙස හඳුන්වන ජන කොට්ටාශය ගොවිගම කුලයේ පහළ උප කොටසක් ලෙස හැඳින්විය හැක. මෙම කුලයට අයත් පිරිස වර්තමානය වන විට අල්ප වී තිබේ. අද වන විට මොවුන් මතුගම සහ ඇල්පිටිය යන ප්‍රදේශ වලට සීමාවීමක් දැකගත හැකිය.

====කරාව කුලය====
ධීවර කර්මාන්තය ප්‍රධාන ජීවනෝපාය කරගත් ලංකාවේ මුහුදුබඩ තීරුව පුරා විහිදී සිටින කුලයකි. අනුරාධපුර රාජධානියෙ අබයගිරි විහාර ශාලාව කරාව කුලය ලංකාවේ පලමුවෙන්ම සදහන්වෙ. මයිකල් රොබට්ස්ගේ මතය අනුව තංගල්ලේ සිට මීගමුව දක්වා වන මුහුදු තීරයේ ජීවත් වන සිංහල කතා කරන කරාව ප්‍රජාවද, මීගමුවේ සිට පුත්තලම දක්වා වන මුහුදු තීරයේ ජීවත් වන සිංහල හා දෙමළ යන භාෂා දෙකම කතා කරන ‘කරාව’ හා ‘පරවර’ ප්‍රජාවද, නැගෙනහිර මුහුදු තීරයේ ජීවත් වන දෙමළ කතා කරන ‘කරයාර්’ ප්‍රජාවද යන සියලූ සමාජ කණ්ඩායම් එකම සමාජ කණ්ඩායමකට අයත් වේ.මොවුන්ගෙන් බහුතරය මෙරට රජුගේ යුධ සේවයට චේරයේ(කේරළයෙන්) සිට ගෙන ආ ද්රවිඩයන් වේ.


විසිවන සියවසේදි බ්‍රිතාන්‍යන් මගින්  ගොවිගම කුලය සතුවූ දේශපාලන බලය දුර්වල කිරීමේ අරමුණින් යම් යම් බලතල අනෙක් කුල වලටද ලබා දීමට කටයුතු කල අතර ඉන් එක් කුලයක් වූ කරාව මිනිසුන්ද ක්‍රිස්තියානි දහම වැලදගනිමින් රජයේ තනතුරු වලට ඇතුළු වෙමින් යම් සමාජ මට්ටමක් ගොඩනගා ගන්නා ලදී.මේ සදහා සිංහල මහා සංඝයා අතර පැවති කුලබේදයද හේතුවු බව සැළකේ.එකල ගොවිගම කුලයට පමණක් උපසම්පදාව දැරීමට අයිතිය ඇතිබවට කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු විසින් නිකුත් කර තිබූ රාජ අණ සහ බෞද්ධ භික්ෂූන් සහ බෞද්ධ සමාජය මගින් කරාව මිනිසුන්ගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වූ මසුන් මැරීම පහත් ක්‍රියාවක් ලෙස සැළකීම කාරාව මිනිසුන් බුදු දහමින් ඈත්ව ක්‍රිස්තියානි ධර්මය වැලදගැනීමට හේතුවූ බව සදහන්ය.
 

ක්ෂත්‍රිය කෞරව වංශිකයන් හෙළදිවෙහි වාසය කරන්නේ බුදුන්ගේ කාලයටත් පෙර සිට බවත් බුදුන් වහන්සේ හෙලදිවට වැඩමකල අවස්ථාවක තම නෑයින් හමුවීමට කාචර ගාමයට ගිය බවත් 

තංගල්ල සිට හලාවත දක්වා මුහුදු බඩ පටු තීරයක ජීවත් වන ජනගහනයෙන් බහුතරය කරාව කුලයට අයත්ය. මොවුන් අතරින් මොරටුවේ සිට හලාවත දක්වා වන තීරයේ ජීවත් වන කරාව ප්‍රජාවගෙන් අති විශාල බහුතරය කතෝලිකයන් වන අතර පානදුරේ සිට තංගල්ල දක්වා විහිදී යන තීරයේ ජීවත් වන ප්‍රජාවෙන් බහුතරය බෞද්ධයන්ය. කරාව කුලයට අයත් කතෝලික මිශ්‍ර පරම්පරාවක් වන නාකුලුගමුව පරම්පරාව තන්ගල්ල, බෙලිඅත්ත ප්‍රදේශය වල ඉතා ප්‍රසිද්ධය. වර්තමානයේ එම පරම්පරාවේ උදවිය කොළඹ, වත්තල, රත්නපුර, පරකඩුව වැනි ප්‍රදේශ වල විසිර ඇත.

'''උප කුලයන්;'''
#මුධලි පෙරුව
#නාවිකයො
#වඩූවො
#හෙල බැඳි කරා
#කොල බැඳි කරා
#ටොක් කෙවුල්කරා
#ඉදමල් කෙවුල් කරා
#ගම් බැඳි කරා
#හුණු කරා
#දැල් කොටු කරා

====සලාගම කුලය====
සලාගම කුලය මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ වලට සීමා වූ කුලයකි. සලාගම කුලයේ ජනයා බහුතරයක් බෞද්ධයන් සුලුතරයක් කතෝලිකවෙ. මහා විජයබාහු රජ (1055-1010) එතුමාගේ ඔටුනු
පැළැදවීෙම් උත්සවය සඳහා උතුරු ඉන්දියාෙව් සාලෙයය ගම (ශාලිගාම) වාසී උසස්  බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් පැමිණ කර ඇති අතර මෙම කුලය ඔවුන්ගෙන්තා පැවැත්ව එයි.පශ්චාත් කාලීනව ඔවුන් කුරුඳු වැවිලිකරුවන් වි මේ විදේශ විනිමය උපයන්න ගත් අතර පහත රට යහමින් මුදල් තිබු කුලයකි.  සලාගම කුලය ලංදේසි යුගය වන විට බෙදී පැවතියේ මහාබ්‍රාහ්මණ සලාගම සහ ශින්න බ්‍රාහ්මණ සලාගම ලෙසිනි.ඒ අතරින් මහා බ්‍රාහ්මණ සලාගම සමූහය තුළද පණිවිඩකාර හෝ ඉලන්දාරි සලාගම, හේවාපන්න සලාගම, කුරුදුකාර සලාගම, ඌලියන්කාර සලාගම ලෙස උප වර්ග 4 කි. ශින්න බ්‍රාහ්මණ සමාජය තුලද සුත්ත,පට්ටි,රදා,බෙරවා ගැහුත්තර ලෙසින් උප වර්ග 5කි. හින්න බ්‍රාහ්මණ සමාජයේ එක් කොටසක් සලාගම සේවක පක්ෂයක් ලෙසින් බෙදී සිටී. එම සේවක පක්ෂ ආරම්බභය [[හින්න උපකුලය|හින්න උප කුලය]] ට එහි ඉතිහාසය සමඟ ගලපන කළ ඉතා පසුකාලයේ සිදුවූවකි. කුරුඳුකාර හාළින්, අනෙතුක් හාළින් වර්ග තලා පෙලා දැමීම හේතු කොටගෙන මෙම හින්න කුලයේ රදා ගැහුත්තර සහ බෙරවා කොටස් ඇරඹුන බව සඳහන් වේ. තතු හරිහැටි නොදත් පර්‍යේක්ෂකයන් හින්න උප කුලය කුලයක් ලෙසින් වර්ග කරයි.

නැතහොත් රදා කුලයට ඇතුලත් කරයි. එනමුදු හින්න යන්න උප කුලයක් බව තරයේ වටහා ගත යුත්තේය. ගොවිගම කුලය සමඟ සලාගම කුලය සසඳන විට පහත් වුවත් සලාගම කුලය අනෙක් කුලයන්ට වඩා උසස් යැයි පිළිගැනීම හේතු කරගෙන හින්න ප්‍රජාව මහ සලාගම කුලය සමඟ සසඳන විට පහත් වුවත් අනෙක් කුල වලට වඩා ඉහළ බව පිළිගැනේ. දකුණු වෙරළබඩ ගමක් ඇර ගමක් සලාගම කරාව කුල මාරුවෙන් මාරුවට වෙසෙන්නා සේ සලාගම ග්‍රාම තුලද මහ සලාගම සහ හින්න සලාගම වෙන වෙනම ප්‍රදේශ සාදාගෙන ජීවත් වෙයි. මහ සලාගම් කුලයට අයත් ඉපැරණිම වලව්ව වන්නේ බලපිටියේ බ්‍රාහ්මණ වත්ත වලව්ව වන අතර හින්න  සලාගම වංශයට අයත් ඉපැරණිම වලව්ව වන්නේ පොතුපිටියේ කංකානම් වලව්වයි. ලංකාව පුරා ප්‍රකට මහා ධානපතියන් බිහිවූවේ බලපිටියේ මහ කප්පින ආදී වලව්, ලංකාවේ ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස විසුවා වූ අහුංගල්ල ආරච්චි වලව් ආදිය සලාගම එක් පවුලක් ලෙසින් උපවර්ග නොසලකා රැකගතයුතු වන්නේය.ගොවිගම කුළයෙක් පිට එදා මෙදා තුර රට පාලනය කළ එකම රාජ්‍ය නායකයා වන්නේ හින්න කුලයේ සාමාජිකයෙක් වන, බලපිටිය අහුන්ගල්ල්
එන් විකාශය ඌ ආර්. ප්‍රේමදාස මහතා පමණි.
සලාගම සමාජය විසින් බුදුසසුනට රටට දැයට සිදුකළ මෙහෙය පිළිබඳ බොහෝ සාදක පානදුරේ සිට ගාල්ල දක්වා සලාගම බහුතරයක් වෙසෙන ප්‍රදේශ වල සංචාරය කරන අයෙකුට මනාව පසක් කරගත හැක්කේය.ව‍ර්ථමානය දක්වාම ජනගහනයෙන් 80%කට වැඩි සලාගම පිරිස් වෙසෙන ග්‍රාම ලෙසින් පිංවත්ත තල්පිටිය පොහද්දරමුල්ල [[පොතුපිටිය]] [[වස්කඩුව]]  කලමුල්ල කුඩාපය්යාගල බේරුවල මොරගල්ල කළුවම්මෝදර මහඉදුරුව කොස්ගොඩ අහුන්ගල්ල [[බලපිටිය]] බ්‍රාහ්මණාවත්ත ආඳාදොළ [[මාදම්පාගම]] වේනාමුල්ල අකුරළ [[රත්ගම]] බූස්ස දඩැල්ල ආදී ග්‍රාම සඳහන් කළ හැක. එමෙන්ම රාජ්‍ය නාකයෙක් ලෙස රටේ විශාල දියුණුවක් කිරීමට අලුත් සංකල්ප රැසක්ම හඳුන්වා දුන් ප්‍රේමදාස ජනාධිපති සැලකිය හැක. ඇඟලුම්හල් ඇරඹීම, සෙවණ සරණ මාපිය කැපකරු ක්‍රමය, දුම්වැටි මත බදු පැනවීම, බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යාංශයක් පිහිටුවීම, දළදාවට රන් වියන් බැඳීම, මාලිගාවිල ඇතුළු පිලිම නැවත පිහිටුවීම, IMF සහය ඇතිව ජ වි පෙ විනාශ කළ ආර්ථිකය ගොඩ නැංවීම ආදී ක්‍රියා රැසක් ඉටු කළේය.

====දේව====
විජයාගමනයට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වූ යක්ෂ, නාග, දේව වංශය, රාක්ෂ යන ගෝත්‍ර හතර අතරෙන් කුලයක් ලෙස නොව ගෝත්‍රයක් ලෙස සැලකිය හැකි ජන කොටස වන්නේ දේව ගෝත්‍රික ජනතාවයි. හින්දු ආගමික මූලයන්ගෙන් පැවත නොඑන  ඇදහීමවලට අනුව දේශීය දෙවියෙක් සේ වර්තමානයේ අදහන මහ සමන් දෙවියන් යනු අතීත දේව වංශිකයන්ගේ රජු වූ අතර බුදු හිමියන්ගෙන් ධර්ම ශ්‍රවණය කොට මාර්ග ඵල ලබා ගත් අපරටේ රාජ්‍ය නායකයාද වේ.  
නමුත් කාලිංග මාඝ යුගයේ සිට විපරිත ගොවිගම කුලය මූලික කොටගත් බ්‍රාහ්මණ වෙල්ලාල කුල ක්‍රමයේ ආරම්භයත් සමග ඔවුන් උස් කදු මුදුන්වල ජීවත් වීම ආරම්භ කලේ තම &quot;වංශපුර්නත්වය&quot; රැක ගනිමිනි. එනිසා ඔවුන් වංශපූර්ණ නොහොත් වහුම්පුර ලෙස හදුන්වාගත් බව බව පෙනේ. 

ගොවිගම කුලයට පසුව සිංහල ජනගහනයෙන් දෙවන විශාලතම ජනතාව වන දේව ගෝත්‍රිකයන් කන්ද උඩරට ප්‍රදේශ වලත් රටේ හැමතැනමත් විසිරී සිටිති. පන්ඩුකාභය රජ සමයේ යක්ෂ, නාග, දේව, රාක්ෂ ගෝත්‍ර හා විජය ඇතුලු පිරිස එක්ව සිංහල ජාතිය ලෙස එක්සත් වීමෙන් පසු දුටුගැමුණු රජරජතුමාගේ සෙන්පතිවරු සේ බොහෝ දේව ගෝත්‍රික නායකයන් කටයුතු කලහ. අනුරාධපුර යුගයේ මෙරට පාලනය කල ලම්බ්භකර්ණ වංශිකයන්ද දේව ගෝත්‍රිකයන් බව ඉතිහාසයේ සදහන් වේ. සිංහල රජවරු මෙම දේව කුලයට අයත් වේ.{{තහවුරු කරන්න}}
  
වීරසුන්දර බණ්ඩාර නම් ගොවිගම පියෙක් හා කොස්බොක්කේ විමලු නම් බත්ගම මවකගෙන් උපන් යටිනුවර පේරාදෙණිය  ඒදෙඩුවාවේ කොනප්පු බණ්ඩාර විමලධර්මසූරිය 1 නමින් උඩරට රජවීමෙන් හා ඔඔහුගේ පසු පරම්පරාව 
ඊනියා සූර්ය වංශ විවාහ සොයා කේරළ ද්‍රවිඩයන් සමග විවාහ බැදී පසු කාලිංග මාඝ යුගයේ ආරම්භ වූ ගොවිගම වෙල්ලාල මූලික හින්දු කුල ක්‍රමය මනාව මෙරට ස්ථාපනය විය. මෙනිසා කන්ද උඩරට මූලිකව කදු පලාත් වාසභුමි කරගත් ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය කිතුල්ගස් මැද පැණි හකුරු නිපදවීම වූ අතර උඩරට රජුන්ට දැකුම් සතුටු පඩුරු ලෙස ඉඩම් ලබා ඉඩම් හිමියන් වූ රදල පවුල් වල ඉවුම් පිහුම් කටයුතු වල යෙදීමත්, එවැනි අයගේ ගෘහසේවා කටයුතු හා ආගමික උත්සව වලදී හොරණෑ පිඹීමත්, එම පවුල්වල උත්සව වලදී කැවිලි පෙට්ටි ඔසවාගෙන යාමත් මහනුවර යුගයේ ඔවුන්ට අයත් කාර්යයන් විය. (මෙම කුලය සකුරු, ශක ආරණ්‍ය, වංශ පූර්ණ, වසුම්පුර, සුදු කරා, සගරම්බු සහ කන්දේ ඇත්තෝ ලෙස ප්‍රධාන උප කුල හතකට ඛෙදී පවතී.

====බත්ගම  කුලය (පදු කුලය)====   
           
ලංකාවේ අනුරාධපුර යුගයටත් එහා ගිය ඉතිහාසයක් සහිත කුලයකි.ශ්‍රී රාවණා රජුගෙන් පැවත එන යක්ෂ ගෝත්‍රික  ජනයාගෙන් පැවත එන්නන් සේ සැලකේ.අතීතයේ එනම් අනුරාධපුර යුගයේදී මොවුන් බලත්ත කුලිකයන් වශයෙන් හදුන්වා ඇති අතර එය එකල පැවති උසස්ම කුලයක් වන බවත්  සමාජ මතයකි.අනුරාධපුර ශ්‍රී මහා බෝධියේ සතර දොරටු බාරව කටයුතු කර ඇත්තේද මෙම බලත්ත කුලිකයන් විසිණි. අතීතයේ සිදුවූ මහා නිර්ම‍ානයන් සියල්ලක්ම පාහේ මොවුන් අතින් සිදුවී ඇති බව සැලකේ.එමෙන්ම පුලස්ති රිසිවරයාගෙන් පැවත එන හෙළ වෙදකම තවමත් එලෙසම මොවුන් අත පවතී. පැවරුණු රාජකාරී අතර ප්‍රභූන් ගමන්ගත් දෝලා හා පැලැක්කි ඔසවාගෙන යාම, පෙරහැරවල කොඩි රැගෙන යාම, යුද සේවා වලට සහභාගී වීම, යපස් ගැරීම, කාණු හෑරීම් ආදිය ඇතුලත්ය. කුලය වර්තමානයේ ඉඩම් හිඟය, විරැකියාව සහ ප්‍රචණ්ඩකාරී ප්‍රවණතා වලට වඩාත්ම ලක් වූ කුලයක් බවට පත්ව ඇත.වර්තමානයේ බිම් පාළු ගැලවීමේ වෘත්තියේ නිරත වේ.

==ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ කුල ක්‍රමය==
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ ද්‍රවිඩ කුල ක්‍රමය}}
වර්තමාන ශ්‍රි ලාංකික දෙමළ ජනතාව අතර තිබෙන සිංහල කුල ක්‍රමයට සමාන කුල වර්ග.

වෙල්ලාල	-	සිංහල ගොවිගමට සමානවේ.
කරෛයියර්	-	කරාව		&quot;
පරෛයියර්	-	බෙරව		&quot;
නලවර්		-	දුරාව		&quot;
පල්ලර්		-	බත්ගම		&quot;
තුරුම්බර්	-	හීන		&quot;

දකුණු ඉන්දීය සංස්කෘතික කලාපයේ තිබුණු මේ හා සමාන කුල ක්‍රමය සමග ඒ පෙදෙස්වලින් කෙරුණු සංක්‍රමණයන්ද හේතුවෙන් ඉහත සඳහන් කළ සමානකම් සිදු වන්නට ඇත. 

කොවියාර් නම් තවත් කුලයක් තිබෙන අතර එම කුලයේ සමහරුන් තමන් සිංහල ගොවි කුලයේ යයි කියා ගනිති. මොවුහු යාපනය රාජ්යේය උතුර අල්ලා ගැනීමේදී දෙමළ ප්‍රදේශවල හුදෙකලා වූ අයයි. සිංහලයන් අතරේ මෙන්ම උතුරේ කුල ව්යු හය නැගෙනහිර දෙමළ කුල ක්‍රමය සමග සැසඳීමේදී කිසියම් වෙනසක් පෙන්නුම් කරයි. වෙරළ බඩ පෙදෙස් හැරුණු විට අනිකුත් ප්‍රදේශවල වෙල්ලාල කුලයේ අය දෙමළ කුල ක්‍රමයේ ඉහළින්ම සිටින අය වෙති. වෙරළ බඩ කලාපයේ අනිකුත් අයට වඩා සංස්කෘතිකමය හා ගති සිරිත් අනුව ආධිපත්‍යය පවත්වාගෙන යන්නේ කරෛයර් කුලයේ අයයි. නැගෙනහිර මුහුදු බඩ පෙදෙස්වල ධීවර කුලවල අය සංඛ්‍යාත්මකව වැඩි අතර ඔවුන් උතුරේ සිට අලුතෙන් පැමිණි වෙල්ලාල කුලයේ අය හැරුණු විට කුල ක්‍රමය තුළ ඉහළින් ආධිපත්‍යය දරා සිටිති. පරස්පර ලෙස පෙනුණද උතුරේ කුල ක්‍රමය තුළ පහළින්ම සිටින මුක්කුවා කුලයේ අය නැගෙනහිර දී ඉහළින් සිටිති.

==මෙයද බලන්න==
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Radala  රදල]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Govigama  ගොවිගම කුලය]

==ලේඛන මූලාශ්‍ර==
 
*අමරසේකර, දයා. 1988, ශ්‍රී ලංකා සමාජය (සමාජ විද්‍යාත්මක විමසුමක්)
*අයිවන්, වික්ටර්. 1990, ශ්‍රී ලංකාවේ නූතන කැරළිකරුවන්ගේ සමාජ පසුබිම
*නොක්ස්, රොබට්. 2003, එදා හෙළදිව, ඩේවිඩ් කරුණාරත්න:(පරි)
*පීරිස්, රැල්ෆ්. 1964, සිංහල සමාජ සංවිධානය (මහනුවර යුගය) 
*සිල්වා, කේ.ටී. 2005, කුලය පන්තිය සහ ලංකාවේ සමාජ ගැටුම්
*යාල්මාන්, නූර්. 2004, කුල ක්‍රමයේ නම්‍යශීලී බව: උඩරට ගමක අත්දැකීම්, නිස්සංක, රුක්මණී. (පරි) ඉඳුවර
*Ryan, Bryce. 1953, Cast In Modern Ceylon.


[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුව]]
[[Category:සමාජය]]
[[ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතිය]]
[[Category:සමාජවේදය]]
[[Category:සමාජ විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>kqfjv5r4gidr21gbgjzj765yfakrvxk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>797739</id>
      <parentid>797738</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T13:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abesekara Don</username>
        <id>80576</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ඉතිහාසය */</comment>
      <origin>797739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77840" sha1="dfwzsz2746t3hzp0n76j7z4bmeeyi04" xml:space="preserve">'''කුල ක්‍රමය''' යනු  යම් ජාතියක සමාජය  කොටස් වලට බෙදී තිබූ ස්ථරයන්ය. මෙය යම් තරමකට උතුරු ඉන්දියාවේ “වර්ණ” නමින් හැදින්වෙන ක්‍රමයට වෙනස්ය. එහෙත් දකුණු ඉන්දියාවේ “ජාති” නමින් භාවිතා වන ක්‍රමයට සමාන කමක් දක්වයි. ශ්‍රි ලංකාවේ බ්‍රිතාන්‍ය යුගයට පෙර කාලයේ ඉතිහාසයේ සහ සාහිත්‍යයෙහි කුල වර්ග 4 ක් විස්තර කෙරේ. රජ, බමුණු, වෙළද සහ ගොවි වශයෙන් පුජා වලිය, සද්ධර්ම රත්නාවලිය, සහ යෝග රත්නාකරය වැනි පුරාණ ග්‍රන්ථ සහ සෙල්ලිපි වලින් ‍හෙළිවන කරුනු වලින් පෙන්වා දෙන්නේ ඉහත කුල අනු පිළිවෙල වැඩ වසම් යුගය මුලුල්ලේම පැවත ගෙන එන බවයි. බ්‍රිතාන්‍ය හා කන්ද උඩ රට පාලන යුගය පැවති 18 වන සියවස වැනි මෑත කාලය දක්වා මෙම කුල ක්‍රමය ශ්‍රී ලංකාවේ  රාජාණ්ඩුවේ අවසානය දක්වා දිගටම පැවතුන බව කඩඉම් පොත් වලින්ද පෙන්වා දෙයි. එය ලෝකයේ පවතින කුල ක්‍රමයෙන් එකකි. වෙනස ඕනෑම තැනක මෙය ශ්‍රී ලංකාවේද කුල භේදය, ආගමික ජනවාර්ගික, ගෝත්‍රික අනුව මුල සිටම සම්මිශ්‍රණය වී ඇත. '''කුලය''' යනු යම් යම් සමාජ ක්‍රියාවන් හා ඒවායේ ප්‍රතිඵල ලෙසින් ගොඩ නැගී පවතින සංස්ථාදියේ සමස්ථ සංකලනයක් වන සමාජයේ  පුද්ගලයකුගේ උස් පහත් බව නැතිනම් පුද්ගලයා සමාජ ස්ථරයේ අයත් මට්ටම තීරණය කරනු ලබන එක් ස්ථරයක් වේ. මෙම ක්‍රියාවන් හා සබඳතා වල එක්තරා විදියක පෙළ ගැසීමක් දැකිය හැකි වේ. එක පිට එක වැටුණු තට්ටු පරිද්දෙන්, උස් පහත් ස්වරූපයෙන් දැකිය හැකි වූ මෙම ස්ථර ගත බව සමාජය තුළ බොහෝ කාලයක සිට දක්නට තිබූ බවට සාධක ඇත. 


==ඉතිහාසය==
අද අපි ලංකාවේ කුල ක්‍රමය ලෙස දන්නා කරුණ ශ්‍රී ලංකාවට හදුන්වා දෙන්නට ඇත්තේ උතුරු ඉන්දියාවෙන් පැමිණි පදුකෘත භාෂාව කථා කරන්නන් ගැනදැයි අදහසක් ඇත.{{fact}} ඊට ප්‍රථම ‘ජාති’ ගැ‍ටළුවෙන් වූ සමාජය බෙදීමේ ක්‍රමයක්  තිබුණා දැයි දැන ගැනීමට නැත. පුරාණ පුරාවෘත වල මුල්ම අනුරාධපුර යුගයේ ප්‍රධාන වෛදික කාලයක් තිබුණු බවට සාක්ෂි  තිබේ. එසේ වුවත් එය ශාස්ත්‍රී කටයුතු සදහා කළ වර්ග කිරීමක් විය හැක.  එය බ්‍රයස් රයන් සහ අනෙකුත් අය ඉදිරිපත් කර ඇති පරිදි ලංකාවේ පවතින කුල ක්‍රමය ඉන්දීය පුර්ව වෛදික ක්‍රමය පරිරක්ෂණය වූවක් අතර සාම්ප්‍රදායි වර්ණ ආකෘතියට සුළු සම්බන්ධතාවයක් දක්වයි.

තුන් වැනි සියවසේ ලංකාවට‍  බුදුදහම හදුන්වා දීමෙන් පසු මෙම කුල ක්‍රමය යම්තාක් දුරට මොට වී ගියේය. කෙසේ වෙතත් දුටුගැමුණු රජු ගැන සදහන් ඔහුගේ පුත් සාලිය, අශෝක මාලා නැමති පහත් සැඩෝල් කුලයේ ක්‍රි.පු. 2 වැනි සියවසේදී වු  සිද්ධියෙන් ඒ වන විට කුලය සම්බන්ද තහනම් කිරීම් තිබුණු බව පෙන්විය.

පසු කලක කුල ක්‍රමය විවිධ ජන කොටස් වල සංක්‍රමණය සමග විකාශනය දක්නට ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. ශ්‍රී ලංකාවේ රජවරු, දාස වැව, පේෂ කර්ම, අත්කම්, ආගමික කටයුතු වලදීද බෙරවැයීම් වලදීද බෙරවැයීම් ආදි කටයුතු සදහා ද දකුණු ඉන්දීය මිනිස් බලය කෙරේ විශ්වාසය තබන ලදී.

රැකියාව සලකා කුලබේදය නිර්මාණය වූවත් එය එතනින් නොනැවතී කුල බේදය සම්බන්ධ මිනීමැරුම් සිදුවීම් රැසක්ද වාර්ථාවන අතර විශේෂයෙන්ම මහනුවර රාජධානි යුගයේ සිදුකළ බත් ගම හෙවත් පදු කුලයේ සහ රොඩී කුල වල පිරිස් මෙන්ම විවාහා මංගල කටයුතු වලදී සිදුවූ ඝාතන ඉතිහාසය තුලද වාර්ථාවෙයි. විශේෂයෙන් ම යටත්විජිත යුගයේ අග භාගය වන විට ලංකාවේ බස්නාහිර සහ දකුණු පලාත්වලින් දරුණු ආකාරයෙන් සිදුවූ ඝාතන රැසක් සම්බන්ධයෙන් කුලය ස්ථිර සාධකයක් වූ බව දැක ගැනීමට ලැබුණේය. එසේම උඩරට පහතරට වශයෙන් විශේෂයෙන් කුල වල බෙදී පැවතීම විවාහා සඳහා තදබල බලපෑමක් සිදුකළ අතර වර්තමාන දක්වාම එහි බලපෑම නැවතී නැත.&lt;ref group=&quot;සති අග ලංකාදීප&quot;&gt;ශ්‍රී ලංකාවේ කුල සාධනය ග්‍රන්ථය (1996), ලංකාවේ ඝාතන සම්බන්ධ පුවත් වාර්ථාව ලංකාදීප පුවත්පත (2019/02/01)&lt;/ref&gt;

විශේෂයෙන් ම ලංකාවේ පසුකාලීනව සිදුවූ කුල බෙදීම් අනුව බලය රැස්කරගත් දකුණු ප්‍රදේශ වල විසූ සලාගම සහ කරාව කුල වල පිරිස් තම බලයේ අනසක තම ප්‍රදේශ වල පවත් වාගැනීම සඳහා කළ සමූහ ඝාතන රැසක් කැපී පෙනේ. විශේෂයෙන් කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ සලාගම ගම්මාන වූ වස්කඩුව පොතුපිටිය පිංවත්ත කළුවාමෝදර මොරගල්ල මෙන්ම දකුණු පලාතේ ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ බෙන්තර හබුරුගල බලපිටිය අහුංගල්ල රත්ගම සහ කහව ප්‍රදේශත් මාතර දිස්ත්‍රික්කයේ ගන්දර දෙවිනුවර දෙය්යන්දර ඌරුමුත්ත ආදී ප්‍රදේශත් කුල බේදය සම්බන්ද දරුණු ක්‍රියා සම්බන්ධයෙන් ප්‍රකට වීම රටක් වශයෙන් කුලය නොවැදගත් සාදකයක් වශයෙන් ඉවතලීමට නොහැකි වී තිබේ.&lt;ref group=&quot;ශ්‍රී ලංකාවේ කුල සාධනය&quot;&gt;ශ්‍රී ලංකාවේ කුල සාදනය (1996)&lt;/ref&gt;

==වැඩිදුර නිර්වචනය==
දකුණු ආසියාතික සමාජ වලට ආවේණික වූ සුවිශේෂීත්වයන් අතර කුලයට හිමි වන්නේ ප්‍රධාන ස්ථානයකි. බටහිර සමාජ වල දැකිය නොහැකි ප්‍රපංචයක් වන කුලය අනුව සමාජය ද ස්තරගතව දකුණු ආසියාතික සමාජ වල තදින් මුල් බැස ගෙන ඇත. දකුණු ආසියාතික සමාජ වල පුද්ගලයාගේ සමාජ තත්වය, සමාජ වටිනාකම තීරණය කරනු ලබන්නක් වන කුලය මෙම සමාජ වල සමස්ථ සමාජ සබඳතාවයන්ම හැඩ ගැස්වීමේ ලා මහත් බලපෑමක් කර ඇත. එ නිසා දකුණු ආසියාතික සමාජ ස්වරූපය බටහිර සමාජ හෝ නැතහොත් අනෙක් ආසියානු කලාප වල සමාජ රටාවට වඩා ඛෙහෙවින් වෙනස්ය. එනිසා පුද්ගල සබඳතා, පුද්ගල වටිනාකම් මෙම සමාජ වලට ආවේණික වූ සුවිශේෂීත්වයන්ගෙන් යුක්ත වෙයි.

''Hutten'' නම් මානව විද්‍යාඥයා කුලය යන සංකල්පය තුළින් පහත දැක්වෙන ලක‍ෂණයන් නියෝජනය කරන බව දක්වයි.

  * කුලය වනාහි අන්තර් ජන්‍ය දෙයකි.
  * විවිධ කුලයන්ට අයත් සාමාජිකයන් අතර යම් යම් සීමාවන් පවතී.
  * කුලය ධූරාවලියක් දනවන තත්ව සමූහයකි.
  * විවිධ සන්දර්භයන්හි විශේෂයෙන්ම ආහාර, ලිංගික කටයුතු, චාරිත්‍ර යනාදිය ඇසුරින් උසස් කුලයක තැනැත්තෙකු පහත් කුලයක සාමාජිකයෙකු ස්පර්ශ කිරීමෙන් ‘දූෂණය’ වීමක් සිදුවෙතැයි පිළිගැනේ
  * කුලය සාම්ප්‍රදායික වූ රැකියාවන් ආශ්‍රිත වූ දෙයකි.
  * මිනිසෙකුගේ කුල තත්ත්වය අවසාන වශයෙන් නිර්ණය කරනු ලබන්නේ ඔහුගේ ජන්මය මගිනි. නොඑසේ නම් ඔහු තම කුලය විසින් යම් චාරිත්‍ර උල්ලංඝනයක් නිසා පලවා හරිනු ලැබූ අයෙකු විය යුතුය.
  * කුල පද්ධතිය සමස්තයක් වශයෙන් ගත් විය අභිමානය කේන්ද්‍රීය කරගත් පද්ධතියකි.'''(අමරසේකර, 1988:11.)'''


''ඊ. ආර්. ලීච් (E.R. Leach)''  නම් මානව විද්‍යාඥයා විසින් ලියන ලද ''&quot;What should we mean by cast&quot;'' නම් පර්යේෂණාත්මක ලිපියෙහි කුලය  හඳුනාගත හැකි ලක‍ෂණ තුනක් දක්වයි.

  # කුලය ශ්‍රම විභජන පද්ධතියක් බව.
  # කුලයක් අන් කුලයකින් වෙනස්ව හඳුනාගත හැක්කේ ආර්ථීක, දේශපාලනමය හා චාරිත්‍රමය සබඳතාවන් ජාලයන් සමඟ එම සාමාජිකයන් ආසන්න සබඳතාවයකට පත් වී ඇති ආකාරය අනුව බව.
  # කුල ක්‍රමය තුළ ව්‍යුහමය සංවිධානයක් පවතින අතර එය ඔවුන්ටම පමණක් ආවේණික වූ සංස්ථාවක් බව.'''(අමරසේකර, 1988:12.)'''

==සිංහල කුල ක්‍රමය==
===සිංහල කුල ක්‍රමයේ ඓතිහාසික පසුබිම හා විකාශනය===

මුල් යුගයේ ඉතිහාසඥයින්ගේ මතය වූයේ ඓතිහාසික වශයෙන් සිංහල කුල ක්‍රමය හින්දු කුල ක්‍රමයෙන් බිඳී ආ ආයතනයක් බවයි. බෞද්ධ වංශ කතා වල රජ බමුණු දෙපාර්ශවය ගැන ද, වෛශ්‍ය කුලිකයන් ගැන ද, ඇතැම් අවස්ථාවල චණ්ඩාලයන් ගැන ද සඳහන් වී තිබීම මේ මතයට හේතු විය. කුල ක්‍රමයේ මතවාදී නිර්මාතෘවරයන් ලෙස සැළකිය හැකි බ්‍රාහ්මණයන් විටින් විට ලංකාවේ සිටි බවට නොයෙක් උදාහරණ ඇත. කලබලකාරී දේශපාලන පසුතලය යටතේ සංක්‍රමණික ගෝත්‍ර වල ක්‍රියාකාරීත්වය හා දකුණු ඉන්දීය බලපෑම් නිසා කුල වාදය ක්‍රමයෙන් ලාංකීය සමාජයේ මුල් බැස ඇත. නමුත් සම්භාව්‍ය හින්දු වර්ණ ක්‍රම මූලික වශයෙන් බෞද්ධ සමාජයක් වූ සිංහල සමාජයේ ආයතනගතව පැවැති බවට ඇති සාක‍ෂි විරලය. පැරණි සාහිත්‍ය මූලාශ්‍ර හා සෙල්ලිපි වැනි ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර විමසීමෙන් පසු වත්මන් ඉතිහාසඥයන් වැඩි දෙනා ඉදිරිපත් කර ඇති නිගමනය නම් සිංහල කුල ක්‍රමය ඇතැම් උතුරු හා දකුණු ඉන්දීය බලපෑම් සහිතව, එනමුත් ලංකාවේ සමාජ දේශපාලන පසුතලයට අනුරූප ලෙස ස්වාධීනව වර්ධනය වී ඇති බවයි.

ලංකාවේ කුල ක්‍රමය ස්ථාපිත කරනු සඳහා රාජ්‍ය මැදිහත්වීම සිදු වූ බව ඓතිහාසික මූලාශ්‍ර දෙස බැලීමේදී පෙනී යන කාරණයකි. යම් යම් කුල වලට දඩුවම් වශයෙන් ඔවුන් කුල තත්වයෙන් පහල දැමීම ද රජවරුන්ගේ වරප්‍රසාදයක් විය. විජයගේ අවෑමෙන් මෙරට මුල් බැසගත් කුල පදනම මහින්දාගමනයත් සමග මෙරටට පැමිණියා වූ විවිධ කර්මාන්ත පදනම් කරගත් ශ්‍රේණි වලට අයත් ජනයා විසින් ද වඩාත් විස්තීරණව ව්‍යාප්ත කළ බව පෙනේ. ලංකාවට ඒමට ප්‍රථම යම් කිසි ශිල්පීය කර්මාන්තයකට හුරුව සිටි ගෝත්‍රික පිරිස් ලංකාවට පැමිණීමෙන් පසුව මෙරට සමාජ සංවිධානයට අනුකූලව ගෝත්‍රික ජිවිතය හැර දමා තමන්ට ආවේණිකව වෘත්තීයමය අංශ කේන්ද්‍ර කරගෙන වෙන වෙනම සංවිධානය වීමට පටන් ගත්හ. මේ ආකාරයට කුල පදනම ලාංකීය සමාජය තුළ ගොඩනැගුණද, වඩාත් විධිමත් අයුරින් කුලය පදනම් වූ වැඩවසම් සමාජ ක්‍රමයක් බිහි වූයේ මහනුවර අවධියේදී බව පෙනේ.රජ මාළිගාවේ හා රාජ්‍යයේ විවිධ අවශ්‍යතාවයන් සඳහා සේවාවන් ලබා ගැනීම පිණිස කුල යොදා ගනු ලැබීම මහනුවර යුගයේදී වඩාත් දක්නට ලැබේ.

සේවා ලබා ගැනීම සඳහා ඒ ඒ කුල &quot;කුල බද්ද&quot; නම් සංවිධානයකට අනුයුක්ත කර තිබුණි. උදාහරණයක් ලෙස කොට්ටල් බද්ද, බඩහැල බද්ද දැක්විය හැකිය. මහනුවර යුගයේදී කුල ක්‍රමය හා ඉඩම් භුක්තිය අතර කිට්ටු සම්බන්ධතාවයක් පැවතුණි. වී කුඹුරු වල භුක්තිය රාජකාරී ක්‍රමය යටතේ විය. කුලහීනයන් තම කුල කාර්යය ඉෂ්ඨ කළේ එම කාර්යය ඉඩම් භුක්තිය වෙනුවට කළ යුත්තක් ම වශයෙන් සලකාගෙනය. නිල වශයෙන් අනු දක්නා ලද විවිධ වාර්ෂික චාරිත්‍ර විධි වලදී අනුගමනය කළ යුතු වූ ප්‍රමුඛතා පටිපාටිය තුළින් එක් එක් කුලයේ සාපේක්‍ෂ සමාජ තත්වය පැහැදිලිව දැක්විණි. සම්පූර්ණ ප්‍රජාවකගේ තත්වය රජතුමා විසින් පහතට හෙළිය හැකිව තිබුණු බව නූර් යාල්මන් දක්වයි. නොක්ස් පවසන අන්දමට කුලීනයෝ හා කුලහීනයෝ වශයෙන් ප්‍රධාන කොටස් දෙකක් මහනුවර රාජධානිය පැවති සමයේ තිබිණ.කුලය මෙම අවධියේ පුද්ගලයින්ගේ ඇදුම් ආයින්නම් තීරණය කිරීමට බලපෑවේය.වංශවත් නොවූ සාමාන්‍ය මිනිසුන් දණින් මදක් පහත් වනසේ කෙණ්ඩය අඩක් වැසෙනසේ වස්ත්‍ර හැද ඇත.ස්ත්‍රීහු බොලට දක්වා වස්ත්‍ර හැද එයම කරකවා ළපැත්ත වැසෙනසේ පටක්සේ කරේ ලා ගනිති.අඩු කුලයේ ස්ත්‍රීහු දණහිස දක්වා රෙදි කඩක් හැද උඩුකය නග්නව තබාගතයුතු විය.අසනීපයක් හෝ ශිතයක් ඇතිවුහොත් පමනක් රෙදි කඩක් පොරවා ගැනීමට තහනමක් නැත.එසේ නමුදු කුලවක් අයෙකු මුන ගැසුනහොත් වහාම රෙද්ද ඉවත්කොට ශිතල නිසයි හාමුදුරුවනේ කියා සමාව ගත යුතුය.රැල්ෆ් පීරිස්ට අනුව ඉගටියෙන් පහළට රෙදි හැදීම රොඩී අයට තහන්ම් වූ අතර දණ හිසින් පහළට හැදීම කුඹළුනට තහනම් විය.

===සිංහල කුල වර්ග===

සිංහල කුල ක්‍රමය සලකා බලන විට දළ වශයෙන් කුළ වර්ග 15 ක් පමණ දැකිය හැකිය. ඊට අමතරව කුඩා සහ අප්‍රසිද්ධ කුල විවිධ ප්‍රදේශ වල තිබිය හැකිය.පහත දක්වා ඇත්තෙ පහතරට කුල අනුපිළිවෙලයි.නමුදු උඩරට කුල ක්‍රමයේ අනුපිළිවෙල වෙනස් වන අතර එකම සිංහල බ්‍රාහ්මණ වංශිකයෝ වන නවන්දන්නා කුලයේ ප්‍රමුඛ කුලය වන රන්කරුවන් සම තැනට පත් වේ. උඩරට රාජධානි සමයේ ගම්වර හා නින්දගම් ද රාජසභාවේ ඉහල තනතුරු දැරීම හේතුවෙන් නවන්දන්නා කුලයට රදල කුලය මෙන් පිලිගැනීමක් විය.   

====සිංහල සමාජයේ උඩරට කුල====

=====ගොවිගම කුල=====
මෙය සිංහල කුල ධූරාවලියේ ප්‍රධාන ස්ථානය ගන්නා අතර ප්‍රධාන වශයෙන් ස්ථර හතරකට බෙදී පවතී.රාජ්‍ය සේවය,ඉඩම් හිමි කෘෂිකාර්මය හා ගව පාලනය කුලයෙහි ප්‍රධාන වෘත්තීන් වේ.සාහිත්‍යය තුල මෙය ගහපති කුලය ලෙස හදුන්වා ඇති අතර විජය රජු හැර ඔහු හා පැමිණි ආර්යයන්ගෙන් උපන් ජනයා ලෙස ඉතිහාසයේ සදහන් වී ඇත.

=====නවන්දන්නා කුලය=====
රිදී, තඹ තල්පත්, තුඩපත් සන්නස් මගින් නින්දගම් කෝරළවල දිසාපති නිලතල, රාජ සභාවේ විවිධ තනතුරු මෙම නොයෙක් ගරු නම්බු, රත්‍රං අභරණ ආදිය කැමති සේ ඇඳ පැලඳීමට මෙන්ම හත් පොටකින් අලංකාර කරන ලද සිරිගෝ මාලය මෙම පරපුරේ ස්ත්‍රීන්ට පමණක් පැලඳීමේ අවසරය ආදිය ලබා දෙමින් සංග්‍රහ කිරීම ඒ ඒ ක්ෂේත්‍රවල අයගේත් කලාවේත් අභිවෘද්ධියට හේතු විය. ගංගාරාම විහාරස්ථානයේ වැඩ නිම කළ ශිල්පියාට වෙනත් තෑගි බෝගවලට අමතර සම්පූර්ණ රජ ඇඳුමක් පවා පරිත්‍යාග කර ඇත. ඒ බව ආනන්ද කුමාරස්වාමි මහතාගේ “මධ්‍යකාලීන සිංහල කලා’ ග්‍රන්ථයේ සඳහන් වේ. ඒ නැතත් රජ ඇඳුම් ඇඳීමට මොවුන්ට අවසර තිබිණි.


====සිංහල සමාජයේ පහතරට කුල====

මූලාශ්‍රය : කේ. ටී. සිල්වා, 2005:26

මේ යටතට පහතරට ප්‍රදේශ වල ගොවිගම කුලයට අමතරව ප්‍රධාන ලෙස ව්‍යාප්ත වී ඇති කරාව සහ සලාගම, දුරාව සහ හුණු කුල ඇතුළත් වේ. ඓතිහාසික ද්රවිඩ  සම්භවය යටත් විජිත සමයේ අත්දැකීම් සහ කුල වෘත්තීන්හි ස්වභාවයන් අනුව මේ කුල වල යම් පොදු ලක‍්ෂණ දක්නට ලැබේ. පහත රට කුල සිංහල කුල ක්‍රමයේ මධ්‍ය ස්ථරය වේ.එනමුත් සම්ප්‍රදායික සිංහල කුල ක්‍රමය(උඩරට කුල ක්‍රමය) තුල නොසලකා හැර ඇත.

=====කාරාව කුලය=====
කාරාව කුලය යනු කෞරව වංශයෙන් පැවත එන කුරු දිවයිනට සම්භන්ද වංශවත් පෙළපතකි.ලංකාවේ මුහුදුබඩ ආශ්‍රිතව බහුලව ජීවත් වේ.

=====සේවා කුල=====
මේ ගනයට අයත් කුල රජු සදහා සේවා කිරීමට බැඳී සිටියි.ගොවි,නවන්දන්න, හේන/රදා, වහුම්පුර, කුඹල්, දුර, නැකති, බත්ගම කුල මේ යටතට අයත්ය. සිංහල කුල ක්‍රමයේ වැඩවසම් ලක‍්ෂණ වඩාත් ඉස්මතු වන්නේ මේ සේවා කුල වලිනි. රාජකාරී ක්‍රමය මගින් සහ ඉඩම් භුක්ති ක්‍රමය මගින් සේවා කුල ඉහල කුල මත රඳා පැවැත්ම තහවුරු කර තිබුණි. කුල ක්‍රමය මගින් තමන්ට උරුම වී ඇති ශිල්පීය ඥානය හා කුසලතා රැක ගැනීම සහ ප්‍රගුණ කිරීම සේවා කුලයන්ගේ මෙහෙවර ලෙස හඳුනා ගන්නා ලදී.

කරාව වංශිකයන් කෞරව නැමැති වංශවත් කුලයකින් පැවත ඇත. මසුන් මරන්නන් බහුලව වාසය කරන පහතරට මුහුදු කරය ආශ්‍රිත්ව ව්‍යාප්ත වී ඇත.  තවද ඉතිහාසයට අනුව බහුතරයක් කතෝලික ආගම වැළඳගෙන යුරෝපීයයන්ට සේවය කළහ. වීරපුරන් අප්පුද කරාව කුලයේ කෙනෙකි.

====සමාජයේ කොන්වීමට ලක් වූ කුල====
මේ යටතට කින්නර, ගහල, රොඩී කුල ඇතුලත් කළ හැක. සිංහල සමාජයේ පහත්ම ස්ථරය නියෝජනය වන්නේ මේ කුල වලිනි. සෙසු කුල වල අය සමඟ සමීප ඇසුරුකම් පැවැත්වීමට ඔවුන්ට අවසර නොතිබුණි.

===කුල සහ ඒවායේ කාර්යයන්===

====නවන්දන්නා කුලය====
නවන්දන්නා වංශිකයෝ ලංකාවට ඉන්දියාවෙන් විවිධ කාලවලදී පැමින මෙහි ජනාවස වී ඇත ,මහාවංශයට අනුව  විජය රජ සමග පැමිණි සුලු පිරිසක් ද පසුව ව්ජය රජු හා එම පිරිස සදහා පාන්ඩ්‍ය දේශයෙන් ගෙන්වූ කුමරිකාව හා අනෙකුත් කාන්තාවන්  සමග පිරිසක් ද අශෝක අධිරාජ්‍යයා ලංකාවට එවූ ශ්‍රී මහා බෝධිය වැඩමෙව් සංඝමිත්තා තෙරණින් වහන්සේ සමග ද ස්වර්ණකාර් පවුල් අටක්  හා ලෝහකාර් පවුල් අටක් ඒ සමග අශෝක අධිරාජ්‍යයා විසින් දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ පාලන සමයේ ලංකාවට එවා ඇත.මොවුන් බ්‍රාහ්මණ වංශිකයන් බැවින් මොවුන් හට බ්‍රාහ්මණ නාමයන් ඔවුනගේ පෙළපත් නාම වල දැක ගත හැක විශේෂයෙන්ම ඔවුනගේ වාසගම් නාම වල බරනාමයන් දැක ගත හැක. 

දේවානම්පියතිස්ස රජුගේ කාලයේ පැමිනි මෙම නවන්දන්නා කුල ආචාරියෝ මහනුවර ජනාවාස විය.නීලවල ප්‍රදේශයේ  නීලනාරායන ද මැදවල පරම නාරායන ද අල්දෙණියේ  දේව නාරායන ද  උඩිස්පත්තුවේ තින්න නාරයන ද පදිංචි විය.මොවුන් ආචාරීන් විය.මීට පෙර විජය රජුගේ මාමන්ඩිය විසින් පවුල් දහසක් පාන්ඩ්‍ය දේශයෙන් ලංකාවට එවා ඇත.පසුව 13 සියවසේ මහා පරාක්‍රමභාහු රජ දවස රජු විසින් තවත් පිරිසක් කපිලවස්තු පුරෙන් (කිබුල්වත්පුර නුවර)ගෙන්වා ඇත.කොට්ටේ යුගයේද බුවනෙකාභාහු රජ සමයේ තවත් පිරිසක් ගෙන්වා ඇත.නායක්කාර් රජ පෙලපත ආරම්භ වීමත් සමග තවත් පිරිස් ඉන්දියාවේන් පැමින තිබේ.සංස්කෘත ස්ලෝක වලද මෙම කුලය ගැන විශාල තොරතුරු රැසක් ලියවී ඇත. ආචාරි යන නමින් මෙම කුලය හදුන්වන්නට හේතුව ද කම්මල් වැඩ කිරීමයි.ආචාරිහි  අර්ථය ලෙස පාලි සංස්කෘත භාශාවේද දැක්වෙන්නෙ ගුරුවරු ලෙසයි, තවද සිංහල භාෂාවෙන් වුවද මෙම යෙදුමට ගුරු ,ගුරුන්නාන්සෙ, 'විශේෂඥ'යන අරුත තිබූ බව පෙනේ.පනික්කිරාලට, නැකති කුල වලටද මෙමෙ ආචාරි, ඇදුරු නම භාවිත කළ අතර එහි අරුත අදාල ශාස්ත්‍රයෙහි ඇති නිපුන බවයි.

මෙම කුලය සම්ප්‍රදායිකව සිංහල සමාජයේ ඉහල පිලිගැනීමක් ලැබූ කුලයකි.එයට ප්‍රභල ලෙස රන්කරු රැකියාව හේතුවිය. නවන්දන්නා කුලයේ රන්කරුවන්,රිදී කරුවන් හා ලෝහ කරුවන්  ගොවි කුලයට මෙන්ම කුඹල් කුලයට වඩා පහත් තැන් ගනී.මොවුන් එකම සිංහල ලෝහ කම්කරු කුලය යි.මේ යුගයේ රන්කරුවෝ ඉතා ධනවත් ය.දියුණු ය.අනෙක් කුල වල ස්ත්‍රීන්ට වඩා සම පැහැපත් රන්වන් ස්වභායක් ඇත්තා හ.පුරුශයෝද එසේ ය.රත්‍රං අභරණ ආදිය කැමති සේ ඇඳ පැලඳීමට මෙන්ම හත් පොටකින් අලංකාර කරන ලද සිරිගෝ මාලය මෙම පරපුරේ ස්ත්‍රීන්ට පමණක් පැලඳීමේ අවසරය රජු විසින්  ලබා දී තිබුනේ මෙම කුලයේ ස්ත්‍රීන්ට පමනි.එකල පිරිමි පාර්ශවය ඔවුනේ කන් දෙකටම කරාබු පැලදී අතර 70 දශකයේ අගභාගයේදී ද එය දක්නට ලැබුණි. මහනුවර රජුගේ රන්කම් පට්ටලයෙහි රන්කරුවන් ඉතා දියුණු ය ධනවත් ය.
මේ රන් කරුවන් හට ගම් රාශියක රන්කම් ලැබෙන්නේ ය.මොවුන් රජුගේ නියෝජිතයන් වූ හෙයින් ඔවුන් හට අනෙකුත් පහත් නොවන කුල වලින් ඔවුන්ගේ අස්වැන්න වන වී,තල කුරක්කන් භාගයක් දිය යුතුය.මෙය ඔවුන්ගේ වරදාන ලෙස පිලිගැනේ.එමෙන්ම පුරාතම සිරිතයි.මෙම කුලයේ ඉහලම කුලය ලෙස සැලකෙන රන්කරුවන් හට පැවරූ රාජකාරිය වූයේ රජුගේ නින්දගම් කෝරළවල දිසාපති නිලතල, රාජ සභාවේ විවිධ තනතුරු හා රජතුමාගේ ඔටුන්න ඇතුලු රාජආභරණ නිපදවීම හා නඩත්තුවත් රන්භාණ්ඩාගාරයේ වගකීමත් සැපරීමයි.මොවුන් රජුගේ විශ්වාසනීයම පිරිසක් ලෙස සලකයි.මොවුන්ගෙ අභිමානවත් සේවය වෙනුවෙන් රජු විසින් අගය කර, එහෙන්ම සේවය වෙනුවෙන් ආභරණ පැළදීමට අවසර දී ඇත.එසේම රජු විසින් ගෞරවය පිණිස මෙම ශිල්පීන් හට ආචාරි, ආචාරීන්, පණ්ඩිත,ආචාරිගේ මූලාචාරි, මුලාචාරීන්, මුලාචාරිගේ ස්ථපති යන නාම පටබැඳ තිබේ.

====ගොවිගම කුල====
සිංහල සමාජයේ විශාලතම කුලය ලෙස සැළකෙන ගොවිගම කුලවලට මුළු සිංහල ජනගහනයෙන් 50% ක් හෝ ඊට වැඩි ප්‍රමාණයක් අයත්ව ඇතැයි සැළකේ.

ගොවි කුලය  යනු විජය රජ සමග පැමිණි ආර්යයන්ගෙන් බිහි වූ වංශය යයි හදුනා ගනු ලැබ ඇත.

  &quot;අවුරුදු 2363 දී පමණ ඔවුන්ගේ දූපත නැගෙනහිර දෙසින් ජනපදකරණය විය මෙම පළමු පදිංචිකරුවන්, ඔවුන්ගේ රජුන් හැර අන් අය ගොවිවංශ.&quot;-'''ජෝන් ඩෙවි ,ඩෙවි දුටු ලක් දිව, 1831'''


  &quot; ඒ විජය රජ තෙමේ තමන් සමග ලක්දිව්  එළබි වීරයන් සත්සිය දෙනා අතුරින් නිපුණතාව, ශක්තිය හා වීරිය ඇති අය වගාවන් බිහි කිරීම සඳහා පත් කරන ලදී.-'''ජනවංශය,15 වන සියවස'''


  වැද්දන් සිංහලයන් හදුන්වන්නට යොදා ගන්න සිංගල යන නම ගොවි වංශයේ මිනිසුන් හැදින්වීමට පමනක් යොදා ගන්නෝය.-'''හියූ නෙවිල් , ත්‍රැප්‍රබෝනියන්,1888'''


  &quot;ඒ සිංහබාහු නරෙන්වරය සිංහ ගත්හ ,එහෙයින් ඔහු හා ඇති සම්බන්ධයෙන් විජය කුමරුත් පරිවාර මනුෂ්‍යන්ද ඔවුන්ගෙන් පැවත එන්නන්ද සිංහල නම්වෙති&quot;'''-මහාවංශ,විජයාභිෂෙක'''


ගොවිකුල මිනිසුන් බෙංගාලයෙහි නිජබිම ඇති පිරිසක් යන කරුන භෞතික මානව විද්‍යාව මගින්ද තහවුරවන බව හියු නෙවිල් විසින් තවදුරටත් පෙන්වා දෙන ලදී.මෙරටට පැමිණි පසු ස්වදේශීය වැදි ජනයාගෙන් යම් දායකත්වයක් මෙම ජාතිය සදහා සිදු වුවද ඔවුන්ගේ බාහිර පෙනුම බොහෝ දුරට වෙනස් නොවී ආරක්ෂා වී ඇත.ඔවුන් භෞතික ලක්ෂණ වලින් පුළුල් හිස් සහ අන් අයට සාපේක්ෂව කැපී පෙනෙන සේ පැහැපත් වීමද දක්වා අැත.මෙම උරුමය ඉන්දු යුරෝපීය බස් වහරන පිරිසක කණ්ඩායමක් මධ්‍යම ආසියාවේ සිට  ඉන්දියාවේ ඊසාන දෙසින් ඇති  බෙංගාලය  (වංගය) දෙසට සංක්‍රමණය වී ව්‍රතයත්සෝම व्रात्यस्तोम  චාරිත්‍ර වලට භාජනය වීමෙන් පසුව ආර්යයන් ලෙස අවශෝෂණය කර ගන්නා ලද පිරිසකින් ලද්දක් යයිද ඔහු දක්වයි.

හියු නෙවිල් අපේ‍්‍රල් මාසයේ ටැප්රොබේනියානු භාෂාවට ලංකාවේ කළ දායකත්වය (The Contribution of Veddas to the language of Taprobane ) යන කෘතියෙදී 1888 දී ගොවිකුල සිංහලයන්ගේ ස්වාභාවික සමේ පැහැය පැහැපත්  බව නිරීක්ෂණය කරයි.
 
“ගෝයි(ගොවි) ජාතියේ සිංහලයෙක් තරුණ වියේ සිට ඇඳුම් අඳින විට ඔහුගේ ශරීරය පැහැපත්ය,
ඔහුගේ මුහුණට, බෙල්ලට හෝ අත් වලට වඩා ඉතා පැහැපත්ය පාටය. මේ අනුව ඔවුන්ගේ සැබෑ වර්ණය ඉතා පැහැපත්  එකක් බව ඔප්පු කරයි”

නීති විඝණ්ඩු ග්‍රන්ථයට අනුව භාරතයේ සිට මෙරටට විටින් විට සංක්‍රමණය වූ කැත් (ක්‍ෂස්ත්‍රීය), බමුණු (බ්‍රාහ්මණ) සහ වෙස් (වෛශ්‍ය) කුල වල පිරිස් විසින් සාදා ගන්නා ලද පොදු කුලකය ලෙස මෙය හදුන්වා දී ඇත.
සමාජ විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණයන් සහ ඓතිහාසික ජන මුලාශ්‍ර අශ්‍රයෙන් කරනු ලබන නිරීක්ෂණන්හිදි ගොවිගම යනු එක් තනි කුලයකට වඩා කුල කිහිපයක ප්‍රතිසංවිධාන ක්‍රියාවලියේ ප්‍රතිඵලයක් ලෙස හදුනා ගත හැක.
ගොවිගම කුලය සම්බවය වීම සදහා අතීත වෛදික වර්ණ ක්‍රමයේ පැවති ද්විජ උත්පත්ති සංකල්පය මත ආර්ය සම්බවයක් ඇතැයි සැළකූ ප්‍රමුක වර්ණ ත්‍රිත්වය තුල අනාර්ය (ද්රවිඩ හෝ ගෝත්‍රික) සම්බවයක් සහිත ශුද්‍ර වර්ණයෙන් වෙනස්වූ පොදු ලක්ෂණයන් පැවතීමත්,බුදු දහමෙහි ආභාශය මත ප්‍රමුක වර්ණ ත්‍රිත්වය අතර පැවති  දුරස්ථ ස්වභාවය ක්‍රමිකව තුනී වීම සහ  වෛදික බ්‍රාහ්මණ සම්ප්‍රදාය තවදුරටත් පවත්වාගෙන යාමේ අනවශ්‍යතාව හේතු වූ බව තර්කානුකූලව නීර්ණය කල හැක.මෙම දීර්ඝ ක්‍රියාවලියේදී
අතීත සමාජයෙහි පැවති බ්‍රාහ්මණ කුලය සහ ක්‍ෂස්ත්‍රීය කුලය ගොවිගම කුලයේ ඉහල ස්ථරය වන රදල ස්ථරය ලෙසත් අතීතයේදී ගොවි ලෙස හදුනාගත් ඉන්දු ආර්ය කෟෂිකාර්මික ප්‍රජාව (වෛශ්‍ය වර්ණයට අයත්) ගොවිගම කුලයෙ දෙවන ස්ථරයට අවශෝෂනය වී ඇත.

පූජාවලියට අනුව මෙම ගොවිගම කුලයේ දෙවන ස්ථරය ලෙස හදුනා ගනු ලබන ගොවි කුලය භද්‍රකච්චායනා දේවිය සහ ඇයගේ සොහොයුරන් සමග මෙරටට  පැමිණි ශාක්‍ය වංශිකයන්ගෙන් පැවත එන්නන් ලෙස හදුන්වා දෙනු ලැබේ.ඉහත දැක්වූ පිරිස් වලට අමතරව සංඝමිත්තා මෙහෙණිය සමග පසුකාලීනව ගෝපාල(සත්ව පාලනය කල)කුල අටක් පැමිණි බව මහා වංශයෙහි සදහන් වෙයි,මොවුන්ද පසුව ගොවිගම කුලයෙහි උපකුලයක් ලෙස අන්තර්ග්‍රහනය වී ඇත.

පසුකාලීනව මෙරටට සංක්‍රමණය වූ ⁣වෛශ්‍ය වර්ණයට අයත් චෙට්ටි වරුන්ගෙන් පිරිසක්ද,දකුණු ඉන්දීය වෛශ්‍රවන බ්‍රාහ්මණ පිරිස්ද ගොවිගම කුලයට අවශෝෂණය වී ඇත.
අන් සෑම කුලයකටම වඩා ගොවිගම කුලය තුළ උපකුලයන් ගණනාවකට අයත් විශාල සාමාජිකයන් පිරිසක් විසිරී සිටීය,එයට හේතුව නම් විජය රජු සමග ආ පිරිසත් ඉන් පසුව දිවයිනට සංක්‍රමණය වූ ඉන්දු ආර්ය ප්‍රජාවට අමතරව පසුව දකුණු ඉන්දියාවෙන් විටින් විට පැමිණි පිරිස් ගෙන් මෙම කුලය පෝෂණය වීමයි.එභෙත් වර්තමානය වන විට එම උප කුල බොහෝ දුරට අභාවයට පත්ව ඇත.
ගොවිගම කු⁣ලයේ කුල ආධිපත්‍යය අදටත් ලංකාවේ දේශපාලනික සහ ආගමික යන ක්ෂෙත්‍රයන් තුල දෘශ්‍යමානව පවතිනු දැකිය හැකිය.උදාහරණයක් වශයෙන්ජ නපති ප්‍රේමදාස හැර පලමු අග්‍රාණ්ඩුකාරවරයාගේ සිට වත්මන් ජනාධිපති දක්වා ලංකාවේ සියළුම නායකයින් ගොවිගම කුලයට අයත් පුද්ගලයින් වීම දැක්විය හැක.

ආගමික ආධිපත්‍යය සැළකූ කල දළදා වහන්සේගේ සහ දළදා මාලිගයෙහි භාරකාරීත්වය ගොවිගම කුලයෙහි ආගමික සංස්ථාව වන මල්වතු අස්ගිරි මහාවිහාරය සහ ශ්‍යාමෝපාලි මහා නිකාය යටතේ පමණක් පැවතීමත් උදාහරණයක් වේ. උප කුල ගනනාවකින් සමන්විත වන අතර ගොවිගම කුලයේ විශාල ලෙස ඉඩම් හිමි ප්‍රභූ ස්තරය ‘රදල’ යන නමින් හැඳින්වේ.මෙම ස්ථරය උඩරට සමාජයේ කැපී පෙනෙන කණ්ඩායමකි.අනර්ඝ ගෘහ නිර්මාණ ලක‍්ෂණ සහිත පාරම්පරික සුවිශේෂ කුල උරුමය තහවුරු කරන ‘වලව්ව’ ගොවිගම රදල පේරුවේ විශේෂ සංඛේතයක් විය.උඩරටට අමතරව මෙම වලව් දකුණු පලාත සහ බස්නාහිර පලාත් වලද ව්‍යාප්තව පවතී.
&lt;ref&gt;{{Citation |title=උඩරට ගිවිසුම |url=http://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%80:Udarata_giwisuma.jpg |access-date=2022-09-30 |archive-date=2015-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031223101/https://si.wikipedia.org/wiki/%E0%B6%9C%E0%B7%9C%E0%B6%B1%E0%B7%94%E0%B7%80:Udarata_giwisuma.jpg }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.rootsweb.ancestry.com/~lkawgw/gen3146.html  Pilimatalavuva]&lt;/ref&gt;&quot;

===රොබට් නොක්ස්ගේ වාර්ථා===
ඔවුන්ගේ පාරම්පරික ඉඩකඩම්, ගරුත්වය වැඩෙන පරිදි සමාජයේ සියල්ල නිර්මාණය කර ගෙන ඇත. විවාහය මගින් රදල ගොවිගම  පවුල් එකිනෙකා සමග සමීපව බැඳී සිටින අතර මෙමගින් බලය හා ඉඩම් හිමිකම පිළිබඳව තම ඒකාධිකාරීත්වය රැක ගැනීමටත්, අලූතින් පොහොසත් වූ පිරිස් සමග මිත්‍ර වීමෙන් වැලකීමටත් විශේෂයෙන් උනන්දු වූහ. මොවුන් සාම්ප්‍රදායික සමාජයේ ප්‍රභූ පංතිය වූ අතර ස්වභාවයෙන් බුද්ධිමත් වූද, ස්ථීර සාර ගතිගුණෙන් යුක්ත වූද,මනා පෞර්ෂය ඇත්තාවූද රාජ්‍ය සේවය සඳහා ඉතා සුදුස්සන් වේ. ගොවි කුලයේ දෙවන මට්ටම ‘ගොවි’ යනුවෙන් හැඳින්වේ. සිංහල ජනගහනයෙන් අති බහුතරය මේ ගනයට අයත්ය. ඇතැම් උඩරට ප්‍රදේශ වල මේ මට්ටම හැඳින්වීම සඳහා ‘රටේ ඇත්තෝ’ , ‘රට කෝරළේ’ වැනි පද යොදා ගැනේ. ගොවි කුලයේ සෙසු පහත උප කුල ලෙස හඳුනාගෙන ඇති පොරවකාර, කටුපුල්ලේ, පට්ටි, ගත්තර සහ වහල්” යන කොටස් වර්තමානය වන විට බොහෝ දුරට අභාවයට පත්ව ඇත.

මොවුන් කේරළයේ සිට පැමිණි පිරිස් වලින් ගොවිගම කුලයට අන්තර්ග්‍රහනය වූ පිරිසක් ලෙස සැලකේ.එම නිසාම ප්‍රධාන ගොවිගම කුලයට වඩා පහත්යැයි සැළකේ.


'''ඉහල කොටස:'''

* රදලකම්/මුධලි පෙරුව
* පයිධ පෙරුව (පනිවිඩ)
* වැදිවන්ස (මොවුන් ආර්ය සිංහලයන්  නොව​, එම ප්‍රදේසවල මුල් ඉඩම්කරුවෝ වූ වැදි ජනයා⁣ගෙන් පැවත එන්නන්ය​)

'''පහල කොටස:'''

* නිලමක්කාරයෝ - වී වගාව​
* පට්ටි - එඩේර​/ගව පාලන​
* විරමෙස්ත්‍රගොල්ල
* පොරෝකාර - ගස් කැපීම​
* ඇත්වල පනික්කියො - අලි කෑම සැපයීම​
* මල්කරුවො - මල් සැපයීම​
* කුට්ටන්වල ඇත්තො (කෙවුලො) - වෙව් මාලු මැරීම​
* බලිබත් ගමයො - පන්සල්/දෙවාල පූජා බත් සැපයීම​
* ගත්තර(ගස්තර ලෙසද ව්‍යවහාර වේ) කුලයන්
* ටිබිල්ලො

====ගත්තර කුලය====
ගත්තර හෝ ගස්තර ලෙස හඳුන්වන ජන කොට්ටාශය ගොවිගම කුලයේ පහළ උප කොටසක් ලෙස හැඳින්විය හැක. මෙම කුලයට අයත් පිරිස වර්තමානය වන විට අල්ප වී තිබේ. අද වන විට මොවුන් මතුගම සහ ඇල්පිටිය යන ප්‍රදේශ වලට සීමාවීමක් දැකගත හැකිය.

====කරාව කුලය====
ධීවර කර්මාන්තය ප්‍රධාන ජීවනෝපාය කරගත් ලංකාවේ මුහුදුබඩ තීරුව පුරා විහිදී සිටින කුලයකි. අනුරාධපුර රාජධානියෙ අබයගිරි විහාර ශාලාව කරාව කුලය ලංකාවේ පලමුවෙන්ම සදහන්වෙ. මයිකල් රොබට්ස්ගේ මතය අනුව තංගල්ලේ සිට මීගමුව දක්වා වන මුහුදු තීරයේ ජීවත් වන සිංහල කතා කරන කරාව ප්‍රජාවද, මීගමුවේ සිට පුත්තලම දක්වා වන මුහුදු තීරයේ ජීවත් වන සිංහල හා දෙමළ යන භාෂා දෙකම කතා කරන ‘කරාව’ හා ‘පරවර’ ප්‍රජාවද, නැගෙනහිර මුහුදු තීරයේ ජීවත් වන දෙමළ කතා කරන ‘කරයාර්’ ප්‍රජාවද යන සියලූ සමාජ කණ්ඩායම් එකම සමාජ කණ්ඩායමකට අයත් වේ.මොවුන්ගෙන් බහුතරය මෙරට රජුගේ යුධ සේවයට චේරයේ(කේරළයෙන්) සිට ගෙන ආ ද්රවිඩයන් වේ.


විසිවන සියවසේදි බ්‍රිතාන්‍යන් මගින්  ගොවිගම කුලය සතුවූ දේශපාලන බලය දුර්වල කිරීමේ අරමුණින් යම් යම් බලතල අනෙක් කුල වලටද ලබා දීමට කටයුතු කල අතර ඉන් එක් කුලයක් වූ කරාව මිනිසුන්ද ක්‍රිස්තියානි දහම වැලදගනිමින් රජයේ තනතුරු වලට ඇතුළු වෙමින් යම් සමාජ මට්ටමක් ගොඩනගා ගන්නා ලදී.මේ සදහා සිංහල මහා සංඝයා අතර පැවති කුලබේදයද හේතුවු බව සැළකේ.එකල ගොවිගම කුලයට පමණක් උපසම්පදාව දැරීමට අයිතිය ඇතිබවට කීර්ති ශ්‍රී රාජසිංහ රජු විසින් නිකුත් කර තිබූ රාජ අණ සහ බෞද්ධ භික්ෂූන් සහ බෞද්ධ සමාජය මගින් කරාව මිනිසුන්ගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වූ මසුන් මැරීම පහත් ක්‍රියාවක් ලෙස සැළකීම කාරාව මිනිසුන් බුදු දහමින් ඈත්ව ක්‍රිස්තියානි ධර්මය වැලදගැනීමට හේතුවූ බව සදහන්ය.
 

ක්ෂත්‍රිය කෞරව වංශිකයන් හෙළදිවෙහි වාසය කරන්නේ බුදුන්ගේ කාලයටත් පෙර සිට බවත් බුදුන් වහන්සේ හෙලදිවට වැඩමකල අවස්ථාවක තම නෑයින් හමුවීමට කාචර ගාමයට ගිය බවත් 

තංගල්ල සිට හලාවත දක්වා මුහුදු බඩ පටු තීරයක ජීවත් වන ජනගහනයෙන් බහුතරය කරාව කුලයට අයත්ය. මොවුන් අතරින් මොරටුවේ සිට හලාවත දක්වා වන තීරයේ ජීවත් වන කරාව ප්‍රජාවගෙන් අති විශාල බහුතරය කතෝලිකයන් වන අතර පානදුරේ සිට තංගල්ල දක්වා විහිදී යන තීරයේ ජීවත් වන ප්‍රජාවෙන් බහුතරය බෞද්ධයන්ය. කරාව කුලයට අයත් කතෝලික මිශ්‍ර පරම්පරාවක් වන නාකුලුගමුව පරම්පරාව තන්ගල්ල, බෙලිඅත්ත ප්‍රදේශය වල ඉතා ප්‍රසිද්ධය. වර්තමානයේ එම පරම්පරාවේ උදවිය කොළඹ, වත්තල, රත්නපුර, පරකඩුව වැනි ප්‍රදේශ වල විසිර ඇත.

'''උප කුලයන්;'''
#මුධලි පෙරුව
#නාවිකයො
#වඩූවො
#හෙල බැඳි කරා
#කොල බැඳි කරා
#ටොක් කෙවුල්කරා
#ඉදමල් කෙවුල් කරා
#ගම් බැඳි කරා
#හුණු කරා
#දැල් කොටු කරා

====සලාගම කුලය====
සලාගම කුලය මුහුදු බඩ ප්‍රදේශ වලට සීමා වූ කුලයකි. සලාගම කුලයේ ජනයා බහුතරයක් බෞද්ධයන් සුලුතරයක් කතෝලිකවෙ. මහා විජයබාහු රජ (1055-1010) එතුමාගේ ඔටුනු
පැළැදවීෙම් උත්සවය සඳහා උතුරු ඉන්දියාෙව් සාලෙයය ගම (ශාලිගාම) වාසී උසස්  බ්‍රාහ්මණ පිරිසක් පැමිණ කර ඇති අතර මෙම කුලය ඔවුන්ගෙන්තා පැවැත්ව එයි.පශ්චාත් කාලීනව ඔවුන් කුරුඳු වැවිලිකරුවන් වි මේ විදේශ විනිමය උපයන්න ගත් අතර පහත රට යහමින් මුදල් තිබු කුලයකි.  සලාගම කුලය ලංදේසි යුගය වන විට බෙදී පැවතියේ මහාබ්‍රාහ්මණ සලාගම සහ ශින්න බ්‍රාහ්මණ සලාගම ලෙසිනි.ඒ අතරින් මහා බ්‍රාහ්මණ සලාගම සමූහය තුළද පණිවිඩකාර හෝ ඉලන්දාරි සලාගම, හේවාපන්න සලාගම, කුරුදුකාර සලාගම, ඌලියන්කාර සලාගම ලෙස උප වර්ග 4 කි. ශින්න බ්‍රාහ්මණ සමාජය තුලද සුත්ත,පට්ටි,රදා,බෙරවා ගැහුත්තර ලෙසින් උප වර්ග 5කි. හින්න බ්‍රාහ්මණ සමාජයේ එක් කොටසක් සලාගම සේවක පක්ෂයක් ලෙසින් බෙදී සිටී. එම සේවක පක්ෂ ආරම්බභය [[හින්න උපකුලය|හින්න උප කුලය]] ට එහි ඉතිහාසය සමඟ ගලපන කළ ඉතා පසුකාලයේ සිදුවූවකි. කුරුඳුකාර හාළින්, අනෙතුක් හාළින් වර්ග තලා පෙලා දැමීම හේතු කොටගෙන මෙම හින්න කුලයේ රදා ගැහුත්තර සහ බෙරවා කොටස් ඇරඹුන බව සඳහන් වේ. තතු හරිහැටි නොදත් පර්‍යේක්ෂකයන් හින්න උප කුලය කුලයක් ලෙසින් වර්ග කරයි.

නැතහොත් රදා කුලයට ඇතුලත් කරයි. එනමුදු හින්න යන්න උප කුලයක් බව තරයේ වටහා ගත යුත්තේය. ගොවිගම කුලය සමඟ සලාගම කුලය සසඳන විට පහත් වුවත් සලාගම කුලය අනෙක් කුලයන්ට වඩා උසස් යැයි පිළිගැනීම හේතු කරගෙන හින්න ප්‍රජාව මහ සලාගම කුලය සමඟ සසඳන විට පහත් වුවත් අනෙක් කුල වලට වඩා ඉහළ බව පිළිගැනේ. දකුණු වෙරළබඩ ගමක් ඇර ගමක් සලාගම කරාව කුල මාරුවෙන් මාරුවට වෙසෙන්නා සේ සලාගම ග්‍රාම තුලද මහ සලාගම සහ හින්න සලාගම වෙන වෙනම ප්‍රදේශ සාදාගෙන ජීවත් වෙයි. මහ සලාගම් කුලයට අයත් ඉපැරණිම වලව්ව වන්නේ බලපිටියේ බ්‍රාහ්මණ වත්ත වලව්ව වන අතර හින්න  සලාගම වංශයට අයත් ඉපැරණිම වලව්ව වන්නේ පොතුපිටියේ කංකානම් වලව්වයි. ලංකාව පුරා ප්‍රකට මහා ධානපතියන් බිහිවූවේ බලපිටියේ මහ කප්පින ආදී වලව්, ලංකාවේ ජනාධිපති රණසිංහ ප්‍රේමදාස විසුවා වූ අහුංගල්ල ආරච්චි වලව් ආදිය සලාගම එක් පවුලක් ලෙසින් උපවර්ග නොසලකා රැකගතයුතු වන්නේය.ගොවිගම කුළයෙක් පිට එදා මෙදා තුර රට පාලනය කළ එකම රාජ්‍ය නායකයා වන්නේ හින්න කුලයේ සාමාජිකයෙක් වන, බලපිටිය අහුන්ගල්ල්
එන් විකාශය ඌ ආර්. ප්‍රේමදාස මහතා පමණි.
සලාගම සමාජය විසින් බුදුසසුනට රටට දැයට සිදුකළ මෙහෙය පිළිබඳ බොහෝ සාදක පානදුරේ සිට ගාල්ල දක්වා සලාගම බහුතරයක් වෙසෙන ප්‍රදේශ වල සංචාරය කරන අයෙකුට මනාව පසක් කරගත හැක්කේය.ව‍ර්ථමානය දක්වාම ජනගහනයෙන් 80%කට වැඩි සලාගම පිරිස් වෙසෙන ග්‍රාම ලෙසින් පිංවත්ත තල්පිටිය පොහද්දරමුල්ල [[පොතුපිටිය]] [[වස්කඩුව]]  කලමුල්ල කුඩාපය්යාගල බේරුවල මොරගල්ල කළුවම්මෝදර මහඉදුරුව කොස්ගොඩ අහුන්ගල්ල [[බලපිටිය]] බ්‍රාහ්මණාවත්ත ආඳාදොළ [[මාදම්පාගම]] වේනාමුල්ල අකුරළ [[රත්ගම]] බූස්ස දඩැල්ල ආදී ග්‍රාම සඳහන් කළ හැක. එමෙන්ම රාජ්‍ය නාකයෙක් ලෙස රටේ විශාල දියුණුවක් කිරීමට අලුත් සංකල්ප රැසක්ම හඳුන්වා දුන් ප්‍රේමදාස ජනාධිපති සැලකිය හැක. ඇඟලුම්හල් ඇරඹීම, සෙවණ සරණ මාපිය කැපකරු ක්‍රමය, දුම්වැටි මත බදු පැනවීම, බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යාංශයක් පිහිටුවීම, දළදාවට රන් වියන් බැඳීම, මාලිගාවිල ඇතුළු පිලිම නැවත පිහිටුවීම, IMF සහය ඇතිව ජ වි පෙ විනාශ කළ ආර්ථිකය ගොඩ නැංවීම ආදී ක්‍රියා රැසක් ඉටු කළේය.

====දේව====
විජයාගමනයට පෙර ශ්‍රී ලංකාවේ ජීවත් වූ යක්ෂ, නාග, දේව වංශය, රාක්ෂ යන ගෝත්‍ර හතර අතරෙන් කුලයක් ලෙස නොව ගෝත්‍රයක් ලෙස සැලකිය හැකි ජන කොටස වන්නේ දේව ගෝත්‍රික ජනතාවයි. හින්දු ආගමික මූලයන්ගෙන් පැවත නොඑන  ඇදහීමවලට අනුව දේශීය දෙවියෙක් සේ වර්තමානයේ අදහන මහ සමන් දෙවියන් යනු අතීත දේව වංශිකයන්ගේ රජු වූ අතර බුදු හිමියන්ගෙන් ධර්ම ශ්‍රවණය කොට මාර්ග ඵල ලබා ගත් අපරටේ රාජ්‍ය නායකයාද වේ.  
නමුත් කාලිංග මාඝ යුගයේ සිට විපරිත ගොවිගම කුලය මූලික කොටගත් බ්‍රාහ්මණ වෙල්ලාල කුල ක්‍රමයේ ආරම්භයත් සමග ඔවුන් උස් කදු මුදුන්වල ජීවත් වීම ආරම්භ කලේ තම &quot;වංශපුර්නත්වය&quot; රැක ගනිමිනි. එනිසා ඔවුන් වංශපූර්ණ නොහොත් වහුම්පුර ලෙස හදුන්වාගත් බව බව පෙනේ. 

ගොවිගම කුලයට පසුව සිංහල ජනගහනයෙන් දෙවන විශාලතම ජනතාව වන දේව ගෝත්‍රිකයන් කන්ද උඩරට ප්‍රදේශ වලත් රටේ හැමතැනමත් විසිරී සිටිති. පන්ඩුකාභය රජ සමයේ යක්ෂ, නාග, දේව, රාක්ෂ ගෝත්‍ර හා විජය ඇතුලු පිරිස එක්ව සිංහල ජාතිය ලෙස එක්සත් වීමෙන් පසු දුටුගැමුණු රජරජතුමාගේ සෙන්පතිවරු සේ බොහෝ දේව ගෝත්‍රික නායකයන් කටයුතු කලහ. අනුරාධපුර යුගයේ මෙරට පාලනය කල ලම්බ්භකර්ණ වංශිකයන්ද දේව ගෝත්‍රිකයන් බව ඉතිහාසයේ සදහන් වේ. සිංහල රජවරු මෙම දේව කුලයට අයත් වේ.{{තහවුරු කරන්න}}
  
වීරසුන්දර බණ්ඩාර නම් ගොවිගම පියෙක් හා කොස්බොක්කේ විමලු නම් බත්ගම මවකගෙන් උපන් යටිනුවර පේරාදෙණිය  ඒදෙඩුවාවේ කොනප්පු බණ්ඩාර විමලධර්මසූරිය 1 නමින් උඩරට රජවීමෙන් හා ඔඔහුගේ පසු පරම්පරාව 
ඊනියා සූර්ය වංශ විවාහ සොයා කේරළ ද්‍රවිඩයන් සමග විවාහ බැදී පසු කාලිංග මාඝ යුගයේ ආරම්භ වූ ගොවිගම වෙල්ලාල මූලික හින්දු කුල ක්‍රමය මනාව මෙරට ස්ථාපනය විය. මෙනිසා කන්ද උඩරට මූලිකව කදු පලාත් වාසභුමි කරගත් ඔවුන්ගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය කිතුල්ගස් මැද පැණි හකුරු නිපදවීම වූ අතර උඩරට රජුන්ට දැකුම් සතුටු පඩුරු ලෙස ඉඩම් ලබා ඉඩම් හිමියන් වූ රදල පවුල් වල ඉවුම් පිහුම් කටයුතු වල යෙදීමත්, එවැනි අයගේ ගෘහසේවා කටයුතු හා ආගමික උත්සව වලදී හොරණෑ පිඹීමත්, එම පවුල්වල උත්සව වලදී කැවිලි පෙට්ටි ඔසවාගෙන යාමත් මහනුවර යුගයේ ඔවුන්ට අයත් කාර්යයන් විය. (මෙම කුලය සකුරු, ශක ආරණ්‍ය, වංශ පූර්ණ, වසුම්පුර, සුදු කරා, සගරම්බු සහ කන්දේ ඇත්තෝ ලෙස ප්‍රධාන උප කුල හතකට ඛෙදී පවතී.

====බත්ගම  කුලය (පදු කුලය)====   
           
ලංකාවේ අනුරාධපුර යුගයටත් එහා ගිය ඉතිහාසයක් සහිත කුලයකි.ශ්‍රී රාවණා රජුගෙන් පැවත එන යක්ෂ ගෝත්‍රික  ජනයාගෙන් පැවත එන්නන් සේ සැලකේ.අතීතයේ එනම් අනුරාධපුර යුගයේදී මොවුන් බලත්ත කුලිකයන් වශයෙන් හදුන්වා ඇති අතර එය එකල පැවති උසස්ම කුලයක් වන බවත්  සමාජ මතයකි.අනුරාධපුර ශ්‍රී මහා බෝධියේ සතර දොරටු බාරව කටයුතු කර ඇත්තේද මෙම බලත්ත කුලිකයන් විසිණි. අතීතයේ සිදුවූ මහා නිර්ම‍ානයන් සියල්ලක්ම පාහේ මොවුන් අතින් සිදුවී ඇති බව සැලකේ.එමෙන්ම පුලස්ති රිසිවරයාගෙන් පැවත එන හෙළ වෙදකම තවමත් එලෙසම මොවුන් අත පවතී. පැවරුණු රාජකාරී අතර ප්‍රභූන් ගමන්ගත් දෝලා හා පැලැක්කි ඔසවාගෙන යාම, පෙරහැරවල කොඩි රැගෙන යාම, යුද සේවා වලට සහභාගී වීම, යපස් ගැරීම, කාණු හෑරීම් ආදිය ඇතුලත්ය. කුලය වර්තමානයේ ඉඩම් හිඟය, විරැකියාව සහ ප්‍රචණ්ඩකාරී ප්‍රවණතා වලට වඩාත්ම ලක් වූ කුලයක් බවට පත්ව ඇත.වර්තමානයේ බිම් පාළු ගැලවීමේ වෘත්තියේ නිරත වේ.

==ශ්‍රී ලංකාවේ දෙමළ කුල ක්‍රමය==
{{Main|ශ්‍රී ලංකාවේ ද්‍රවිඩ කුල ක්‍රමය}}
වර්තමාන ශ්‍රි ලාංකික දෙමළ ජනතාව අතර තිබෙන සිංහල කුල ක්‍රමයට සමාන කුල වර්ග.

වෙල්ලාල	-	සිංහල ගොවිගමට සමානවේ.
කරෛයියර්	-	කරාව		&quot;
පරෛයියර්	-	බෙරව		&quot;
නලවර්		-	දුරාව		&quot;
පල්ලර්		-	බත්ගම		&quot;
තුරුම්බර්	-	හීන		&quot;

දකුණු ඉන්දීය සංස්කෘතික කලාපයේ තිබුණු මේ හා සමාන කුල ක්‍රමය සමග ඒ පෙදෙස්වලින් කෙරුණු සංක්‍රමණයන්ද හේතුවෙන් ඉහත සඳහන් කළ සමානකම් සිදු වන්නට ඇත. 

කොවියාර් නම් තවත් කුලයක් තිබෙන අතර එම කුලයේ සමහරුන් තමන් සිංහල ගොවි කුලයේ යයි කියා ගනිති. මොවුහු යාපනය රාජ්යේය උතුර අල්ලා ගැනීමේදී දෙමළ ප්‍රදේශවල හුදෙකලා වූ අයයි. සිංහලයන් අතරේ මෙන්ම උතුරේ කුල ව්යු හය නැගෙනහිර දෙමළ කුල ක්‍රමය සමග සැසඳීමේදී කිසියම් වෙනසක් පෙන්නුම් කරයි. වෙරළ බඩ පෙදෙස් හැරුණු විට අනිකුත් ප්‍රදේශවල වෙල්ලාල කුලයේ අය දෙමළ කුල ක්‍රමයේ ඉහළින්ම සිටින අය වෙති. වෙරළ බඩ කලාපයේ අනිකුත් අයට වඩා සංස්කෘතිකමය හා ගති සිරිත් අනුව ආධිපත්‍යය පවත්වාගෙන යන්නේ කරෛයර් කුලයේ අයයි. නැගෙනහිර මුහුදු බඩ පෙදෙස්වල ධීවර කුලවල අය සංඛ්‍යාත්මකව වැඩි අතර ඔවුන් උතුරේ සිට අලුතෙන් පැමිණි වෙල්ලාල කුලයේ අය හැරුණු විට කුල ක්‍රමය තුළ ඉහළින් ආධිපත්‍යය දරා සිටිති. පරස්පර ලෙස පෙනුණද උතුරේ කුල ක්‍රමය තුළ පහළින්ම සිටින මුක්කුවා කුලයේ අය නැගෙනහිර දී ඉහළින් සිටිති.

==මෙයද බලන්න==
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Radala  රදල]
*[http://en.wikipedia.org/wiki/Govigama  ගොවිගම කුලය]

==ලේඛන මූලාශ්‍ර==
 
*අමරසේකර, දයා. 1988, ශ්‍රී ලංකා සමාජය (සමාජ විද්‍යාත්මක විමසුමක්)
*අයිවන්, වික්ටර්. 1990, ශ්‍රී ලංකාවේ නූතන කැරළිකරුවන්ගේ සමාජ පසුබිම
*නොක්ස්, රොබට්. 2003, එදා හෙළදිව, ඩේවිඩ් කරුණාරත්න:(පරි)
*පීරිස්, රැල්ෆ්. 1964, සිංහල සමාජ සංවිධානය (මහනුවර යුගය) 
*සිල්වා, කේ.ටී. 2005, කුලය පන්තිය සහ ලංකාවේ සමාජ ගැටුම්
*යාල්මාන්, නූර්. 2004, කුල ක්‍රමයේ නම්‍යශීලී බව: උඩරට ගමක අත්දැකීම්, නිස්සංක, රුක්මණී. (පරි) ඉඳුවර
*Ryan, Bryce. 1953, Cast In Modern Ceylon.


[[Category:ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුව]]
[[Category:සමාජය]]
[[ප්‍රවර්ගය:සංස්කෘතිය]]
[[Category:සමාජවේදය]]
[[Category:සමාජ විද්‍යාව]]</text>
      <sha1>dfwzsz2746t3hzp0n76j7z4bmeeyi04</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වායු තල බමරය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19786</id>
    <revision>
      <id>797742</id>
      <parentid>797667</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T14:33:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>797742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12544" sha1="o1y9scy0aje6heq164k9prvf2jz1evx" xml:space="preserve">[[File:Gas turbine applications (numbered).svg|thumb|300px]]

'''වායු තලබමරය''' යනු මූලධර්මයන් අතින් හුමාල තලබමරයට සමාන වූ භ්‍රමණ යන්ත්‍රයකි. එය ප්‍රධාන කොටස් තුනකින් සමන්විත වේ; ඒවා නම් සම්පීඩකය, දහන කුටිය සහ තලබමරය වේ. වාතය, සම්පීඩනය කිරීම මගින් සම්පීඩකයට තුලට ඇතුළු කල පසු එහි ඇති ඉන්ධන මඟින් ඍජුව දහනය කිරීමෙන් හෝ පිටතදී තාප හුවමාරුකාරකයක්(heat exchanger) තුල ඉන්ධන දහනය කිරීම මඟින් රත් කෙරේ. මෙසේ උණුසුම් කරන ලද වාතය දහන ඵල සහිතව හෝ රහිතව තලබමරයක් තුල ප්‍රසාරණය කිරීම මඟින් කාර්යය ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කරගනී.&lt;ref&gt;A Dictionary of Aviation, David W. Wragg. ISBN 10: 0850451639 / ISBN 13: 9780850451634, 1st Edition Published by Osprey, 1973 / Published by Frederick Fell, Inc., NY, 1974 (1st American Edition.), Page 141.&lt;/ref&gt; මෙයින් තුනෙන් දෙකක් පමණ වන සලකිය යුතු කාර්යය ප්‍රමාණයක් සම්පීඩකය ක්‍රියාකරවීම සඳහා යොදා ගනී. තුනෙන් එකක පමණ වන ඉතිරි ඵලදායී කාර්යය ප්‍රමාණය වෙනත් කටයුතු සඳහා යොදාගත හැක.
මෙම උපකරණය එක් පිය කේන්ද්‍රාපසාරී සම්පීඩකයක් (single-stage centrifugal compressor ) සහ තලබමරයක්, රිකපරේටරයක් (recuperator) සහ ලෝපත් බෙයාරිම්(foil bearings) වලින් සමන්විත වේ.

වායු තලබමරය, සම්පීඩිත වාත ධාරාවක වායු හෝ ඉන්ධන් තෙල් දහනය කිරීමෙන් නිපදවාගත් උණුසුම් වායු ප්‍රවාහයක් මඟින් ශක්තිය අවශෝෂණය කරගනී. මෙය යාන්ත්‍රික ලෙස යටිහොය තලබමරයකට(downstream turbine) සම්බන්ධ කරනලද උඩුහොය වායු සම්පීඩකයක් (upstream air compressor) (අරීය හෝ අක්ෂීය ප්‍රවාහය )  හා ඒ අතරමැද දහන කුටියකින් සමන්විත වේ. &quot;වායු තලබමරය&quot; යන්න තලමබර කොටසක් පමණක් හැඳින් වීමටද යොදාගැනේ.
සම්පීඩිත වාතය ඉන්ධන සමඟ මිශ්‍ර කර දාහකය තුල ජ්වලනය කිරීමේදී ශක්තිය මුදාහැරේ. මෙහිදී ඇති වන වායු ඵල තලබමරයේ තල මතින් යැවීම මඟින් තලබමරය කරකැවීම හා යාන්ත්‍රිකව සම්පීඩකය බල ගැන්වීම සිදුකෙරේ. අවසානයේදී වායූන් නොසලයක්(nozzle) හරහා යවා එම උණුසුම් පිටාර වායූන් ප්‍රසාරණය කර වායුගෝලීය පීඩනයට නැවත පත්කිරීම මඟින් ත්වරණය කර එමඟින් අමතර තෙරපුමක් ඇති කෙරේ.
දණ්ඩේ බලය(shaft power)ලෙසින්, සම්පීඩිත වායුන් හා තෙරපීම ලෙසින් යන ඕනෑම සංකලනයකින්  ශක්තිය අවශෝෂණය කෙරේ. එම ශක්තිය [[ගුවන්යානා]], [[දුම්රිය]], [[නැව්]], [[විද්‍යුත් උත්පාදක යන්ත්‍ර]], එමෙන්ම ටැන්කිද බල ගැන්වීම සඳහා යොදා ගැනේ.

==ඉතිහාසය==

[[File:John Barber's gas turbine.jpg|thumb|190px|පේටන් බලපත්‍රයේ දක්වා ඇති John Barber ගේ වායු ටර්බයිනයේ ඇති කටු සටහන.]]

* ක්‍රි.පූ. 150 - ග්‍රීක දාර්ශනිකයෙකු සහ ගණිතඥයකු වන Hero විසින් Aeolipile නම් වන ක්‍රීඩා භාන්ඩය නිපදවන ලදී. එය උණුසුම් ජල භාජනයක් මත පිහිටවූ බ්‍රමකයකි. නිව්ටන්ගේ චලනය පිළිබඳ තුන්වන නියමයට අනුව ක්‍රියා කරන සරළ උපකරණයක් වන එය බොයිලේරුවක් සහ නැමුණු නල දෙකක් සවි කරන ලද ගෝලයකින් යුක්ත විය. &lt;ref name=gas_turbine_history&gt;{{cite web|url=http://www.aviationpros.com/article/10383708/turbine-engine-history|title=Turbine Engine History}}&lt;/ref&gt;

* ක්‍රි.ව. 1232 - චීන ජාතිකයන් විසින් රොකට්, ආයුධ ලෙස භාවිතා කරන ලදී. ඒවද නිව්ටන්ගේ  චලනය පිළිබඳ තෙවන නියමය මත පදනම් වූ ඒවායි.&lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1500 - ලියනාඩෝ ඩා වින්චි විසින් Chimney Jack නම් වන උපකරණයක කටු සටහනක් එලිදක්වන ලදී. චිමිණියක් දිගේ ඉහලට නගින උණුසුම් වායුව උපකාර කරගෙන පංකා කිහිපයක් කරකැවීම මගින් ප්‍රයෝජනවත් කාර්යක් කරගැනීම එහි අරමුණයි.&lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1629 - ඉතාලි ජාතික ඉංජිනේරුවකු වන Giovanni Branca විසින් impulse turbine සොයා ගන්නා ලදී. එය Stamping Mill එකකි. නොසලයක් මගින් turbine රෝදයකට වාශ්ප විදින ලද අතර රෝදය හා බැඳුනු ගියර පද්දතියක් මගින් මෝල (mill) ක්‍රියාත්මක වන ලදී.&lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1687 - ශ්‍රීමත් අයිසෙක් නිව්ටන් විසින් චලනය පිළිබඳ නියම තුන එලිදක්වන ලදී.&lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1791 - John Barber විසින් ප්‍රථම වායු ටර්බයිනය සඳහා පේටන්ට් බලපත්‍රය ලබාගන්නා ලදී. එය නිපදවන ලද්දේ අශ්වයන් රහිතව දුවන කරත්ත සඳහා ප්‍රචාලන පද්ධතියක් ලෙසය.&lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1872 - Dr. F. Stolze විසින් ප්‍රථම සත්‍ය වායු ටර්බයින එන්ජිම නිපදවන ලදී. ඔහුගේ එන්ජිම බහු අවදි ටර්බයින කොටසකින් (multistage turbine section) හා ප්‍රවාහ සම්පීඩක (flow compressor) කොටසකින් සමන්විත විය. මෙම එන්ජිම කිසිම දිනක තමන්ගේ  බලය යටතේ ක්‍රියාත්මක නොවීය.&lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1903 - නොර්වේ ජාතික Aegidius Elling විසින් ප්‍රථම සාර්ථක වායු ටර්බයිනය නිපදවන ලදී. එය rotary compressors සහ ටර්බයින භවිතයෙන් ක්‍රියාත්මක විය.&lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1918 - General Electric සමාගම වායු ටර්බයින අංශය ආරම්භ කරන ලදී. Dr. Stanford A. Moss විසින් ප්‍රථම ලෝක යුද්ධ සමයේදී GE turbosupercharger engine නිපදවන ලදී. එම එන්ජිම, පිස්ටන් එන්ජ්මකින් නිකුත් වන පිටාර වායුව මගින් ටර්බයින් රෝදයක් කරකැවීම මගින් supercharging සඳහා centrifugal compressor එකක් ක්‍රියාත්මක කරයි. &lt;ref name=gas_turbine_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1930 - ශ්‍රීමත් Frank Whittle විසින් ජෙට් ප්‍රචාලනය සඳහා වායු ටර්බයිනයක් පිළිබඳ පේටන්ට් බලපත්‍රය සඳහා ඉල්ලුම් කරන ලදී. &lt;ref name=about_history&gt;{{cite web|url=http://inventors.about.com/library/inventors/blenginegasturbine.htm|title=
The History of Engines - How Engines Work}}&lt;/ref&gt;

* ක්‍රි.ව. 1936 - Frank Whittle සිය සොයාගැනීම් කරන අවදියේදීම, ජර්මානු ජාතික සිසුන් දෙදෙනෙකු වන Hans von Ohian සහ Max Hahn විසින් ඔවුන්ගේම එන්ජිමක් නිපදවා පේටන්ට් බලපත ලබාගන්නා ලදී. &lt;ref name=about_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1941 - ශ්‍රීමත් Frank Whittle විසින් ප්‍රථම සාර්ථක turbojet ගුවන් යානය නිපදවන ලදී.&lt;ref name=about_history/&gt;

* ක්‍රි.ව. 1942 - Dr. Franz Anslem විසින් ලොව ප්‍රථම ක්‍රියාකාරී ප්‍රහාරක ජෙට් යානය වන Messerschmitt Me 262 හි භාවිතා කළ  axial-flow turbojet, Junkers Jumo 004  නිපදවන ලදී.&lt;ref name=about_history/&gt;

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}

==භාහිර සබැඳි==
{{Commons category|Gas turbines (gas-based turbomachinery)|වායු තල බමරය}}
*http://www.gasturbineworld.co.uk/rovergasturbine.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306040155/http://www.gasturbineworld.co.uk/rovergasturbine.html |date=2023-03-06 }}
*https://netl.doe.gov/sites/default/files/gas-turbine-handbook/1-1.pdf
*https://publik.tuwien.ac.at/files/PubDat_240372.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306040200/https://publik.tuwien.ac.at/files/PubDat_240372.pdf |date=2023-03-06 }}
*https://freikolben.ch/en/gas-turbines {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306040200/https://www.freikolben.ch/en/gas-turbines |date=2023-03-06 }}
*https://www.energy.gov/fecm/how-gas-turbine-power-plants-work
*https://www.monografias.com/trabajos108/estudio-del-efecto-del-aislamiento-termico-turbina-gas/estudio-del-efecto-del-aislamiento-termico-turbina-gas {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230306041201/https://www.monografias.com/trabajos108/estudio-del-efecto-del-aislamiento-termico-turbina-gas/estudio-del-efecto-del-aislamiento-termico-turbina-gas |date=2023-03-06 }}
*https://chemicalengineeringworld.com/gas-turbine-working-and-types/
*https://raigap.livejournal.com/1044444.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230302032619/https://raigap.livejournal.com/1044444.html |date=2023-03-02 }}

{{Heat engines}}
{{Authority control}}

[[ප්‍රවර්ගය:තාක්‍ෂණය]]</text>
      <sha1>o1y9scy0aje6heq164k9prvf2jz1evx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>එක්සත් ජනපදයෙහි රාජ්‍ය ලේකම්වරයා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50238</id>
    <revision>
      <id>797749</id>
      <parentid>599844</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T17:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44888-06</username>
        <id>80581</id>
      </contributor>
      <origin>797749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4167" sha1="0wf4l9t0h2xteoifu4zlfxrad6vhpdm" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව එජ කැබිනට් මණ්ඩලය
| post                = රාජ්‍ය ලේකම්
| body                = ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ
| flag                = Flag of the United States Secretary of State.svg
| flagsize            = 130px
| flagcaption         = රාජ්‍ය ලේකම්ගේ ධජය
| insignia            = Seal of the United States Department of State.svg
| insigniasize        = 120px
| insigniacaption     = රාජ්‍ය ලේකම්ගේ මුද්‍රාව
| image               = 
| imagesize           = 
| incumbent           = 
| incumbentsince      = 
| department          = [[එක්සත් ජනපදයේ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව|එ.ජ. රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව]]
| member_of           = [[එක්සත් ජනපදයේ කැබිනට් මණ්ඩලය|කැබිනට් මණ්ඩලය]]
| reports_to          = [[එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා|ජනාධිපති]]
| seat                = [[වොෂිංටන්, ඩී.සී.]]
| appointer           = [[එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා|ජනාධිපති]]
| appointer_qualified = [[එක්සත් ජනපද‍යේ සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය|සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ]] [[අනුශාසනය සහ සහමතිය]] සමගින්
| termlength          = නියත ධූර කාල ප්‍රමාණයක් නැත
| constituting_instrument = {{එක්සත්ජනපදකේතය|22|2651}}
| formation           = ජූලි 27, 1789
| first               = [[තෝමස් ජෙෆර්සන්]]
| succession          = සතරවන&lt;br/&gt;&lt;small&gt;([[එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිමය සන්තති අනුපිළිවෙල|ජනාධිපතිමය සන්තති අනුපිළිවෙල]])&lt;/small&gt;
| deputy              = [[නියෝජ්‍ය රාජ්‍ය ලේකම්]]
| salary              = [[විධායක උපලේඛනය|විධායක උපලේඛනය, මට්ටම 1]]
| website             = {{URL|http://www.state.gov/}}
}}


'''රාජ්‍ය ලේකම්''' යනු, [[එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ]]  [[එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් රජය|ෆෙඩරල් රජයේ]] ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙක් වන අතර,  [[එක්සත් ජනපදයේ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව|එ.ජ. රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ]] ප්‍රධානත්වය දරමින්, [[විදේශ කටයුතු]] පිළිබඳ ප්‍රධාන අවධානය යොමු කරන මෙම තනතුර,  ''[[විදේශ අමාත්‍යවරයා|විදේශ කටයුතු පිළිබඳ ඇමති]]'' තනතුරෙහි එ.ජ. රජයේ සමතුල්‍යය බවට සැලකෙයි.&lt;ref&gt;[http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf &quot;හෙඩ්ස් ඔෆ් ස්ටේට්, හෙඩ්ස් ඔෆ් ගවර්න්මන්ට්, මිනිස්ටර්ස් ඔෆ් ෆොරින් අෆෙයාර්ස්&quot;], ආචාරධර්ම සහ සම්බන්ධතා සේවාව, [[එක්සත් ජාතීන්]]. සම්ප්‍රවේශය 2, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nato.int/cps/en/SID-C0FDE451-36F2483B/natolive/nato_countries.htm නේටෝ මෙම්බර් කන්ට්‍රීස්], [[නේටෝ]]. සම්ප්‍රවේශය නොවැම්බර් 2, 2012.&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>0wf4l9t0h2xteoifu4zlfxrad6vhpdm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>797762</id>
      <parentid>797749</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T04:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shwetha</username>
        <id>6574</id>
      </contributor>
      <comment>සංස්කරණය</comment>
      <origin>797762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4282" sha1="3f31rwoujaeiwkkdug1siqdxxj41cbr" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව එජ කැබිනට් මණ්ඩලය
| post                = රාජ්‍ය ලේකම්
| body                = ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ
| flag                = Flag of the United States Secretary of State.svg
| flagsize            = 130px
| flagcaption         = රාජ්‍ය ලේකම්ගේ ධජය
| insignia            = Seal of the United States Department of State.svg
| insigniasize        = 120px
| insigniacaption     = රාජ්‍ය ලේකම්ගේ මුද්‍රාව
| image               = Official portrait of Secretary Marco Rubio.jpg
| imagesize           = 
| incumbent           = [[මාර්කෝ රූබියෝ]]
| incumbentsince      = ජනවාරි  21, 2025
| department          = [[එක්සත් ජනපදයේ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව|එ.ජ. රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව]]
| member_of           = [[එක්සත් ජනපදයේ කැබිනට් මණ්ඩලය|කැබිනට් මණ්ඩලය]]
| reports_to          = [[එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා|ජනාධිපති]]
| seat                = [[වොෂිංටන්, ඩී.සී.]]
| appointer           = [[එක්සත් ජනපදයේ ජනාධිපතිවරයා|ජනාධිපති]]
| appointer_qualified = [[එක්සත් ජනපද‍යේ සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලය|සෙනෙට් මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ]] [[අනුශාසනය සහ සහමතිය]] සමගින්
| termlength          = නියත ධූර කාල ප්‍රමාණයක් නැත
| constituting_instrument = {{එක්සත්ජනපදකේතය|22|2651}}
| formation           = ජූලි 27, 1789
| first               = [[තෝමස් ජෙෆර්සන්]]
| succession          = සතරවන&lt;br/&gt;&lt;small&gt;([[එක්සත් ජනපද ජනාධිපතිමය සන්තති අනුපිළිවෙල|ජනාධිපතිමය සන්තති අනුපිළිවෙල]])&lt;/small&gt;
| deputy              = [[නියෝජ්‍ය රාජ්‍ය ලේකම්]]
| salary              = [[විධායක උපලේඛනය|විධායක උපලේඛනය, මට්ටම 1]]
| website             = {{URL|http://www.state.gov/}}
}}


'''රාජ්‍ය ලේකම්''' යනු, [[එක්සත් ජනපදය|ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ]]  [[එක්සත් ජනපදයේ ෆෙඩරල් රජය|ෆෙඩරල් රජයේ]] ජ්‍යෙෂ්ඨ නිලධාරියෙක් වන අතර,  [[එක්සත් ජනපදයේ රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුව|එ.ජ. රාජ්‍ය දෙපාර්තමේන්තුවේ]] ප්‍රධානත්වය දරමින්, [[විදේශ කටයුතු]] පිළිබඳ ප්‍රධාන අවධානය යොමු කරන මෙම තනතුර,  ''[[විදේශ අමාත්‍යවරයා|විදේශ කටයුතු පිළිබඳ ඇමති]]'' තනතුරෙහි එ.ජ. රජයේ සමතුල්‍යය බවට සැලකෙයි.&lt;ref&gt;[http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf &quot;හෙඩ්ස් ඔෆ් ස්ටේට්, හෙඩ්ස් ඔෆ් ගවර්න්මන්ට්, මිනිස්ටර්ස් ඔෆ් ෆොරින් අෆෙයාර්ස්&quot;], ආචාරධර්ම සහ සම්බන්ධතා සේවාව, [[එක්සත් ජාතීන්]]. සම්ප්‍රවේශය 2, 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.nato.int/cps/en/SID-C0FDE451-36F2483B/natolive/nato_countries.htm නේටෝ මෙම්බර් කන්ට්‍රීස්], [[නේටෝ]]. සම්ප්‍රවේශය නොවැම්බර් 2, 2012.&lt;/ref&gt;

==ආශ්‍රිත==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}</text>
      <sha1>3f31rwoujaeiwkkdug1siqdxxj41cbr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රුමේනියා–ශ්‍රී ලංකා සබඳතා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51717</id>
    <revision>
      <id>797740</id>
      <parentid>737813</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T13:34:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>797740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10666" sha1="2qyl8hjnyz0f3pfeix8wbkp2xg98y0a" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ද්වීපාර්ශ්වික සබඳතා|රුමේනියානු - ශ්‍රී ලාංකික|රුමේනියාව|ශ්‍රී ලංකාව|100px|map=Romania Sri Lanka Locator.png}}

[[ශ්‍රී ලංකාව]] සහ [[රුමේනියාව]] අතර මෑත කාලීන සබඳතා ආරම්භ වන්නේ 1957 වර්ෂයේ සිටයි. ඉන්දියාවේ [[නව දිල්ලිය]] හී පිහිටුවා තිබෙන සිය තානාපති කාර්යාලය හරහා රුමේනියාව ශ්‍රී ලංකාව සමග කටයුතු කරන අතර, ශ්‍රී ලංකාව සිය [[වර්සෝ]] පිහිටුවා තිබෙන තානාපති කාර්යාලය හරහා රුමේනියාව සමග ගණුදෙනු කරයි.&lt;ref name=&quot;srilankaembassy.com.pl&quot;&gt;http://www.srilankaembassy.com.pl/index.php/bilateral&lt;/ref&gt; 2003 වර්ෂයේදී එවකට ශ්‍රී ලංකා ජනපතිනිය වූ, [[චන්ද්‍රිකා බණ්ඩාරනායක කුමාරතුංග]] මැතිණිය, දෙරට අතර පවත්නා සබඳතාව &quot;සමීප සහ මිත්‍රශීලී&quot; එකක් ලෙස හඳුන්වන ලදී.&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2003/12/03/new21.html Felicitations to Romania]&lt;/ref&gt;

==මුල් යුගය==
1957 සැප්තැම්බර් 15 වන දිනදී, ශ්‍රී ලංකාව සහ රුමේනියාව අතර විදේශ සම්බන්ධතා ආරම්භ කෙරුණි. මුල් සමයේදී දෙරට අතර සාමාන්‍ය මට්ටමේ තානාපති සබඳතා පවත්වා ගෙන යනු ලැබූ අතර, 1967 වසරේදී එය තානාපති සේවය සහ සම්බන්ධ අනෙකුත් අනුබද්ධ සබඳතා සහිත මට්ටමක් දක්වා වර්ධනය කෙරුණි. 1963 වසරේදී රුමේනියාව විසින් ශ්‍රී ලංකාවේ [[කොළඹ]] වාණිජ කාර්යාලයක් විවෘත කල අතර, 1976 දී එය භාරකාරත්වයක් සහිත (chargé d'affaires) තානාපති කාර්යාලයක් දක්වා වර්ධනය කෙරිණි. 1995 වර්ෂයේදී කොළඹ වෙනුවෙන් වූ රුමේනියානු මෙහෙයුම් (The Romanian Mission in Colombo) නවත්වා දැමුණත්, 1998 වසරේදී නැවතත් රුමේනියානු වාණිජ කාර්යාලයක් කොළඹ පිහිටුවන ලදී.

==සංචාර==
1978 වසරේදී, ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ අමාත්‍යවරයා රුමේනියාවේ සංචාරයක නිරත විය.&lt;ref name=&quot;srilankaembassy.com.pl&quot;/&gt;

==ආධාර==
2004 වර්ෂයේ [[සුනාමි]] ව්‍යසනයෙන් ශ්‍රී ලංකාව බැට කෑ අවස්ථාවේදී, රුමේනියාව යූරෝ 32,000 ක මානුෂීය ආධාර ශ්‍රී ලංකාවට පරිත්‍යාග කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;translate.google.com&quot;&gt;[http://translate.google.com/translate?hl=en&amp;sl=ro&amp;u=http://www.mae.ro/index.php%3Funde%3Ddoc%26id%3D5724&amp;ei=0YEuS-W7N9CflAek162lBw&amp;sa=X&amp;oi=translate&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CBgQ7gEwBDgK&amp;prev=/search%3Fq%3DValerica%2BEpure%2Band%2BLanka%26hl%3Den%26safe%3Doff%26client%3Dfirefox-a%26rls%3Dorg.mozilla:en-US:official%26sa%3DN%26start%3D10 Romanian Foreign Affairs - Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

==සිදුවීම්==
ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් පත්කරන ලදුව සිටි රුමේනියානු තානාපතිවරයෙක් වූ Clarence Felician Chinniah මහතා&lt;ref name=&quot;translate.google.com&quot;/&gt;, 2009 ජනවාරියේදී අභවප්‍රාප්ත වූ අතර,&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2009/01/10/news21.asp Lankan Envoy to Poland passes away]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Foreign Minister condoles the death of Sri Lankan envoy in Poland |url=http://www.asiantribune.com/?q=node/15115 |access-date=2014-03-07 |archive-date=2015-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221172239/http://www.asiantribune.com/?q=node/15115 }}&lt;/ref&gt; එම වසරේ දෙසැම්බරයේදී, Valerica Epure මහත්මිය ශ්‍රී ලංකාව වෙනුවෙන් වූ රුමේනියානු තානාපතිවරිය ලෙස ජනපති [[මහින්ද රාජපක්ෂ]] මැතිතුමා ඉදිරියේ දිවුරුම් දෙන ලදී.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Six new Ambassadors and a High Commissioner presents credentials |url=http://www.adaderana.lk/news.php?nid=5285 |access-date=2014-03-07 |archive-date=2015-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221165733/http://www.adaderana.lk/news.php?nid=5285 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Envoys present credentials to President Patil |url=http://www.thaindian.com/newsportal/india-news/envoys-present-credentials-to-president-patil-4_100160772.html |access-date=2014-03-07 |archive-date=2015-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150221171208/http://www.thaindian.com/newsportal/india-news/envoys-present-credentials-to-president-patil-4_100160772.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=New Ambassadors and High Commissioner hand over credentials to President |url=http://www.lankapuvath.lk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3691:new-ambassadors-and-high-commissioner-hand-over-credentials-to-president-&amp;catid=47:politics&amp;Itemid=71 |access-date=2014-03-07 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303184552/http://www.lankapuvath.lk/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=3691:new-ambassadors-and-high-commissioner-hand-over-credentials-to-president-&amp;catid=47:politics&amp;Itemid=71 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=New ambassadors and high commissioner present credentials to Sri Lanka President |url=http://www.colombopage.com/archive_091/Sep1253197459CH.html |access-date=2014-03-07 |archive-date=2015-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923205454/http://www.colombopage.com/archive_091/Sep1253197459CH.html }}&lt;/ref&gt;

2009 දෙසැම්බරයේදී, එනම් ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධය අවසන් වූ වසරේදී, නීතිවිරෝධී ලෙස [[ඕස්ට්‍රේලියාව]] වෙත ගමන් කරමින් සිටි ශ්‍රී ලාංකික දමිල සරණාගතයින් 46 දෙනෙකු, [[ඉන්දුනීසියාව]] විසින් රුමේනියාවට හරවා යවනු ලැබූහ.&lt;ref&gt;http://www.asiantribune.com/news/2009/12/30/sri-lankan-refugees-leave-indonesia-official&lt;/ref&gt;

==වෙළෙඳාම==
2006 වර්ෂයේදී දෙරට අතර සිදුවූ වෙළෙඳ ගණුදෙනු ප්‍රමාණය අමෙරිකා ඩොලර් මිලියන 7.9 ක් වූ අතර, එය 2007 වර්ෂයේදී මිලියන 8.87 ක් දක්වා වර්ධනය විය.&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2008/04/24/bus01.asp Romanian market still untapped]&lt;/ref&gt; රුමේනියාවේ වෙළෙඳපල ඉලක්ක කර ගනිමින් ප්‍රධාන වශයෙන් ශ්‍රී ලංකාව තේ අපනයනය කරනු ලබයි.&lt;ref&gt;[http://www.dailynews.lk/2005/12/29/bus07.htm Tea Board taps Romanian and Serbian tea markets]&lt;/ref&gt; 

==ද්විපාර්ශ්වික එකඟතා/ගිවිසුම්==
* සිලෝන් රජය (THE GOVERNMENT OF CEYLON) සහ මහජන රුමේනියානු ජනරජය (THE GOVERNMENT OF THE RUMANIAN PEOPLE'S REPUBLIC) අතර ගෙවීම් පිළිබඳ ගිවිසුම. (1956 මාර්තු 16)&lt;ref&gt;[http://untreaty.un.org/unts/1_60000/9/20/00017000.pdf UN Text of the Payments Agreement]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* සිලෝන් රජය (THE GOVERNMENT OF CEYLON) සහ මහජන රුමේනියානු ජනරජය (THE GOVERNMENT OF THE RUMANIAN PEOPLE'S REPUBLIC) අතර වෙළෙඳ ගිවිසුම. (1956 මාර්තු 16)&lt;ref&gt;[http://untreaty.un.org/unts/1_60000/9/20/00016999.pdf UN Text of the Trade Agreement]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* සංස්කෘතික සහයෝගීතාවය වර්ධනය කිරීම පිළිබඳ එකඟතාවය. (1974)
* ආයේජන දිරිමත් කිරීම සහ එහි ආරක්ෂාව පිළිබඳ එකඟතාවය. (1987)&lt;ref&gt;[http://untreaty.un.org/unts/60001_120000/10/24/00019155.pdf UN Text of the Investment Agreement]{{භින්න වූ සබැඳි|date=September 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* ද්විත්ව බදුකරණය වැලැක්වීමේ එකඟතාවය. (1987)&lt;ref&gt;[http://translate.google.com/translate?hl=en&amp;sl=ro&amp;u=http://www.mae.ro/index.php%3Funde%3Ddoc%26id%3D5724&amp;ei=NjElS-SbM4LblAfO0sSLCg&amp;sa=X&amp;oi=translate&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CAkQ7gEwAA&amp;prev=/search%3Fq%3Dhttp://www.mae.ro/index.php%253Funde%253Ddoc%2526id%253D5724%26hl%3Den%26safe%3Doff Romanian Foreign Affairs - Sri Lanka]&lt;/ref&gt;

==මේවාද බලන්න==
*[[ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සබඳතා]]

==මූලාශ්‍ර==
{{Reflist|2}}

==භාහිර සබැදි==

{{සැකිල්ල:ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සබඳතා‎}}
{{DEFAULTSORT:රුමේනියා-ශ්‍රී ලංකා සබඳතා‎}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ විදේශ සබඳතා]]</text>
      <sha1>2qyl8hjnyz0f3pfeix8wbkp2xg98y0a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>උණවටුන මහා විද්‍යාලය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83726</id>
    <revision>
      <id>797737</id>
      <parentid>794761</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T13:01:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Hansaka99</username>
        <id>42964</id>
      </contributor>
      <origin>797737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19765" sha1="tg9zjojjk1euqu4r9m97evukc329fbf" xml:space="preserve">{{Infobox school
 | name                    = උණවටුන මහා විද්‍යාලය
 | native_name             = {{lang-en|Unawatuna Maha Vidyalaya}}
 | coordinates             = {{coord|6.020458999043355|N|80.24928035069826|E|region:LK|display=inline}}
 | address                 = මහරඹ පාර,උණවටුන
 | former_name             = උණවටුන බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසල
 | motto                   = &quot;ආලෝකෝ උදපාදී&quot;
 | motto_translation       = ආලෝකයෙන් අවිදු අදුර නැසීය
 | image                   = ගොනුව:Unawatuna Maha Vidyalaya Logo.jpg
 | founder                 = [[එච්. ඩබ්ලිව්. අමරසූරිය]]
 | religious_affiliation   = බෞද්ධ
 | established             = {{Start date and age|1893|09|17|p=yes}}
 | type                    = 1AB
 | language                = සිංහල
 | school_number           = 06440&lt;ref&gt;{{cite web
|author      = &lt;!-- not stated --&gt;
|date        = 
|title       = School List 2021
|url         = https://moe.gov.lk/wp-content/uploads/2023/04/School-List-2021.pdf
|page = 64
|website     = moe.gov.lk
|location    = Colombo
|publisher   = Ministry of Education, Sri Lanka
|access-date = 4 January 2024
}}&lt;/ref&gt;
 | principal               = කේ. විජේගුණවර්ධන මහතා
 | grades                  = 1 සිට අ.පො.ස උසස් පෙළ දක්වා
 | enrollment              = 1000&lt;ref&gt;{{cite web |last1=
|title=ගාල්ල කලාප අධ්‍යාපන කාර්යාලය
|url=http://www.spedu.sch.lk/si/schools.php?schools=z01
|publisher=දකුණු පලාත් අධ්‍යාපන දෙපාර්තමේන්තුව 
|access-date=1 ජනවාරි 2020
|date=1 ජනවාරි 2020
}}&lt;/ref&gt;
 | staff                   = 50
 | primary_years_taught    = 1 ශ්‍රේණිය සිට 5 ශ්‍රේණිය දක්වා
 | secondary_years_taught  = 6 ශ්‍රේණිය සිට 13 ශ්‍රේණිය දක්වා
 | gender                  = මිශ්‍ර
 | houses                  = ගැමුණු
තිස්ස
පැරකුම්
 | colors                  = {{color box|yellow}}{{color box|maroon}}{{color box|white}}
 | song                    = සැරදේ අප මාතා
 | city                    = [[උණවටුන]]
 | province                = දකුණු පළාත
 | postcode                = 80600
 | country                 = [[ශ්‍රී ලංකාව]] {{flagicon|Sri Lanka}}
 | website                 = {{cite web|url=https://umvlk.wordpress.com|title=නිල වෙබ් අඩවිය}}
}}

'''උණවටුන මහා විද්‍යාලය''' ({{lang-en|Unawatuna Maha Vidyalaya}}, {{lang-ta|உனவடுன மகா வித்தியாலயம்}}) [[උණවටුන]] ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති ප්‍රමුඛ රජයේ පාසලකි. වර්ෂ 1887&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web 
|last1= නිර්මාණි බණ්ඩාරනායක
|title=වසර 125ක් සපුරන සංචාරක පාරාදීසයේ සොඳුරු තක්සලාව, උණවටුන මහා විද්‍යාලය
|url=https://web.archive.org/web/20210927015605/http://epaper.resa.lk/2018/09/14/pg13_0.jpg 
|publisher= රැස පුවත්පත
|access-date=14 සැප්තැම්බර් 2018
|date=14 සැප්තැම්බර් 2018
}}&lt;/ref&gt;දී '''උණවටුන බෞද්ධ මිශ්‍ර පාඨශාලාව ''' ලෙස ඇරඹි මෙම පාසල පසුව වර්ෂ 1962 දී උණවටුන මහා විද්‍යාලයය බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ඉතිහාසය ==
මෙම පාසල 1887 සැප්තැම්බර් 7 වන දින සිසුන් 14 දෙනෙකු සහ ගුරුවරුන් 4 දෙනෙකුගෙන් යුතුව උණවටුන සැන්ද්‍රාගේ වත්තේ තාවකාලික පොල් මඩුවක ආරම්භ කරන ලදී. පසුව,[[එච්. ඩබ්ලිව්. අමරසූරිය|හෙන්රි වුඩ්වර්ඩ් අමරසුරිය]] මහතාගේ අනුග්‍රහය යටතේ, ඔහුගේ නිවස වන වර්තමානයේ '''උණවටුන ගුරු විද්‍යාලය''' පවතින ස්ථානයේ ''' උණවටුන බෞද්ධ මිශ්‍ර පාසල ''' ලෙස පවත්වාගෙන යනු ලැබුවේ ය. 1962 මාර්තු 15 වන දින උණවටුන මහා විද්‍යාලය ලෙස රජයේ පාසලක් බවට පත්විය.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
2004 දෙසැම්බර් 26 වන දින සිදුවු  [[2004 සුනාමිය|සුනාමි]] ව්‍යසනයෙන්  පීඩාවට පත් දරුවන්ට උපකාර කිරීම සඳහා පාසලේ නව ශාලා, පරිගණක විද්‍යාගාර සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් ඇතුළු අංග ගණනාවක් සෙනෙහස පදනමේ ආධාර මගින් ඉදි කරන ලදී.&lt;ref&gt;{{cite web 
|last1= 
|title= UNAWATUNA MAHA VIDYALAYA
|url= https://senehasa-assoc.com/projects-schools
|publisher= සෙනෙහස පදනම
|access-date=14 සැප්තැම්බර් 2015
|date=14 සැප්තැම්බර් 2010
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web 
|last1= නුවන් කොඩිකාර
|title= උණවටුන මහා විද්‍යාලයේ සිඟිති, පෝතක හා බාලදක්ෂ බාලක බාලිකාවන්ට පදක්කම් පැලඳ වේ
|url= https://mihira.lk/2025/01/06/උණවටුන-මහා-විද්යාලයේ-සි/
|publisher= මිහිර පුවත්පත
|access-date=10 අප්‍රේල් 2025
|date=6 ජනවාරි 2025
}}&lt;/ref&gt;


[[ගොනුව:Old teaching panel of Unawatuna Maha Vidyalaya.jpg|thumb]]

== විදුහල්පතිවරුන් ==
පාසල ආරම්භයේ සිටම වසර 125 ක කලාව තුළ විදුහල්පතිවරුන් 21 දෙනෙකු විසින් පරිපාලනය කර ඇත.&lt;ref&gt;{{cite web 
|last1= Admin - UMV
|title= ආදී විදුහල්පතිවරුන්
|url=https://umvlk.wordpress.com/2018/09/30/%e0%b6%86%e0%b6%af%e0%b7%93-%e0%b6%9a%e0%b6%ad%e0%b7%98%e0%b6%b1%e0%b7%8a/
|publisher= උණවටුන මහා විද්‍යාලය 
|access-date=30 සැප්තැම්බර් 2018
|date=30 සැප්තැම්බර් 2020
}}&lt;/ref&gt; ඔවුන්  පිලිවෙලින්,
*කේ.වී.පි.ඊ ද සිල්වා
*ඩී.ඒ ජයතිලක
*ජේ ද සිල්වා
*ඩබ්ලිව්.එම් ප්‍රදිනන්දස්
*එම්.ඩබ්ලිව් ගුණසේකර
*ඩී.ඒ නාරන්ගොඩ
*එච්.එම් ප්‍රනාන්දු
*ආර්.ඩී කරෝලිස්
*එල්.ජී.එස් වික්‍රමසිංහ
*ඩබ්.ඒ කරුණාරත්න
*ඩී.ජී.ජී ද සිල්වා
*එම්.පී මැන්දිස්
*ඩබ්ලිව්.කේ ධර්මරත්න
*ජිනදාස 
*එම්.පී කෝරාල
*දා.දු.න වීරකෝන්
*ජයසේන අතපත්තු
*ගුණසේන
*නානායක්කාර
*පී.පී.කේ දයාරත්න අමරසේකර
*ඊ.ඒ ගාමිණි ශාන්ත කුමාර
*මේජර් කේ.විජේගුණවර්ධන
*හෙළරුවන් පීරිස්
*ලුතිතන් කර්නල් කේ. විජේගුණවර්ධන

== පාසල් ගීතය ==
සැරදේ අප මාතා අප විදුහල් මාතා&lt;br&gt;
පිංකෙත වැනි වු සිසු කැල &lt;br&gt;
ජයබිම වෙත ගෙනයන මාතා ...

වීනිතකම් දස්කම් එඩිතරකම් 
සැමහට නිති සදනා &lt;br&gt;
සමාජසේවය එකමුතුකම් ඈ
ගුණදම් වඩවමිනා ...

ඔබ අපහට නිති ඔවදන්  දෙන්නේ ඔබමය අප මාතා &lt;br&gt;
ඉගෙනුම අවසන් කල ඔබ දරු කැල ඔබගුණ නිති සමරා &lt;br&gt;

කිතුගොස පතුරා ජය දද නංවා පෙරටම යමු නිතිනා &lt;br&gt;
දින දින දියුණුව වෙත පා නගලා මවුනි සදා සැරදේ // ... ...

== අධ්‍යාපනය ==
උණවටුන මහා විද්‍යාලයේ මේ වනවිට මෙම විශයයන් උගන්වයි.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!අංශය
!විෂයයන්
|-
|ප්‍රාථමික
(1-5 ශ්‍රේණි)
|
*සිංහල
*ඉංග්‍රිසි
*දෙමළ
*පරිසරය
*ගණිතය
*ආගම
|-
|ද්විතියික 
(6-9 ශ්‍රේණි)
|
*විද්‍යාව
*ගණිතය
*ඉංග්‍රිසි
*සිංහල
*බුද්ධ ධර්මය
*ඉතිහාසය
*භූගෝල විද්‍යාව
*පුරවැසි අධ්‍යාපනය
*තොරතුරු තාක්ෂණය
*ප්‍රායෝගික තාක්ෂණ කුසලතා
*චිත්‍ර
*නර්තනය
*නාට්‍ය හා රංග කලාව
*සංගීතය
*සෞඛ්‍යය හා ශාරීරික අධ්‍යාපනය
*ගිණුම්කරණය
*ශෘහ ආර්ථික විද්‍යාව
*කෘෂි විද්‍යාව
|-
|සාමාන්‍ය පෙළ 
(10 - 11 ශ්‍රේණි)
|
*විද්‍යාව
*ගණිතය
*ඉංග්‍රිසි
*සිංහල
*බුද්ධ ධර්මය
*ඉතිහාසය
*භූගෝල විද්‍යාව
*පුරවැසි අධ්‍යාපනය
*තොරතුරු හා සන්නිවේදන තාක්ෂණය
*චිත්‍ර කලාව
*නර්තනය
*නාට්‍ය හා රංග කලාව
*සංගීතය
*සෞඛ්‍යය හා ශාරීරික අධ්‍යාපනය
*ගිණුම්කරණය
*කෘෂි විද්‍යාව
|-
|උසස් පෙළ විද්‍යා&lt;ref&gt;{{cite web
|last        = විජේසිංහ
|first       = හිරුණි
|date        = 30 අප්‍රේල් 2023
|title       = පාසල් සිසුන් පිරිසක් මානව හිමිකම් කොමිසමට ගිහින්
|url         = https://www.news19.lk/a-group-of-school-students-went-to-the-human-rights-commission/
|website     = www.news19.lk
|location    = 
|publisher   = www.news19.lk
|access-date = 10 ජනවාරි 2024
}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web
|last        = 
|first       = 
|date        = 30 අප්‍රේල් 2023
|title       = පාසල් සිසුන් පිරිසකගෙන් මානව හිමිකම් කොමිසමට පැමිණිල්ලක්
|url         = https://liveatsrilanka.lk/පාසල්-සිසුන්-පිරිසකගෙන්/
|website     = liveatsrilanka.lk
|location    = කොළඹ
|publisher   = ස්වර්ණවාහීනී
|access-date = 10 ජනවාරි 2024
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|author      = කුමුදු උපුල් ශාන්ත
|date        = 1 මැයි 2023
|title       = උසස් පෙළට පාසලමාරු කරනවාට එරෙහිවගාල්ලේ සිසු පිරිසක්මානව හිමිකම් කොමිසමට
|url         = https://mawbima.lk/2023/05/01/උසස්-පෙළට-පාසලමාරු-කරනවා/
|website     = mawbima.lk
|location    = 
|publisher   = මව්බිම පුවත්පත
|access-date = 1 දෙසැම්බර් 2024
}}&lt;/ref&gt;

|
*[[උ.පෙ රසායන විද්‍යාව|රසායන විද්‍යාව]]
*[[සංයුක්ත ගණිතය]]
*ජීව විද්‍යාව
*[[උ.පෙ භෞතික විද්‍යාව|භෞතික විද්‍යාව]]
*කෘෂි විද්‍යාව
|-
|උසස් පෙළ වාණිජ
|
*ව්‍යාපාර අධ්‍යනය
*ගණකාධිකරණය
*ආර්ථික විද්‍යාව
|-
|උසස් පෙළ කලා
|
*සිංහල
*ආර්ථික විද්‍යාව
*චිත්‍ර කලාව
*දේශපාලන විද්‍යාව
*බෞද්ධ ශිෂ්ඨාචාරය
*ශෘහ ආර්ථික  විද්‍යාව
*භූගෝල විද්‍යාව
|-
|}

== දක්ෂතා ==
පාසලේ විෂය සමගාමී මෙන්ම විෂය බාහිර ක්‍රියාකාරකම් රැසක් ක්‍රියාත්මක වේ. ඒ අතර බාලදක්ෂ කණ්ඩායම හා පරිසර නියමු කණ්ඩායම වැදගත් වේ.පාසලේ සෞන්දර්ය ඒකකයටද සුවිශේෂි ස්ථානයක් හිමිවේ. සංගීත, චිත්‍ර, නැටුම් සහ නාට්‍ය හා රංග කලාව යන විෂයන් මෙහි පවතින අතර සමස්ථ ලංකා, පලාත් ඇතුළු ජයග්‍රහණය රැසක් සෞන්දර්ය ඒකකය දිනාගෙන ඇත.
&lt;ref&gt;{{cite web 
|last1= 
|title= 125 වෙනි සැමරුම
|url=https://youtube.com/aspOoVjXoH0
|publisher= හිරු TV ආයතනය, Youtube 
|access-date=30 සැප්තැම්බර් 2018
|date=30 සැප්තැම්බර් 2020
}}&lt;/ref&gt;

== ක්‍රීඩා ==
නිවාසාන්තර ක්‍රීඩා උලෙල වාර්ෂිකව පහත නිවාස යටතේ පැවැත්වේ.
* ගැමුණු නිවාසය {{color box|green}}
* තිස්ස නිවාසය {{color box|red}}
* පැරකුම් නිවාස {{color box|purple}}

== දැක්ම සහ මෙහෙවර ==

=== දැක්ම ===
රසඥතාවයෙන් යුකු සංස්කෘතිය පවරා දෙන විනයගරුක සාමකාමී අනාගත පරපුරක් බිහිකිරීම.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== මෙහෙවර ===
දැනුම, කුසලතා,ආකල්පවලින් හෙබි,සදාචාර සම්පන්න, ගුණගරුක, නවලොවට ගැලපෙන, නිර්මාණශීලි, පරිසරයට ආදරය කරන, ඉතිහාසයෙන් වර්තමානය ගොඩනගා ගන්නා පිරිපුන් දරු කැලක් බිහිකිරීම.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ප්‍රසිද්ධ ආදී සිසුන් ==
* [[සිරිමල් රණවැල්ල|මහාචාර්ය සිරිමල් රණවැල්ල]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=මහාචාර්ය ජයන්ත අමරසිංහ
|title=හැම විදුතැන් දැන හැම තැන් විය පසිඳූ, සිරිමල් රණවැල්ල
|url=https://www.silumina.lk/2021/10/23/%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%B8-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%AF%E0%B7%94%E0%B6%AD%E0%B7%90%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B6%AF%E0%B7%90%E0%B6%B1-%E0%B7%84%E0%B7%90%E0%B6%B8-%E0%B6%AD%E0%B7%90%E0%B6%B1%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B7%92%E0%B6%BA-%E0%B6%B4%E0%B7%83%E0%B7%92%E0%B6%B3%E0%B7%96
|publisher=සිළුමිණ පුවත්පත 
|access-date=23 ඔක්තෝබර් 2021
|date=23 ඔක්තෝබර් 2021
}}&lt;/ref&gt;
* [[එඩ්වින් ආරියදාස|ආචාර්ය එඩ්වින් ආරියදාස]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=බෙහිහුල්ඔය ප්‍රින්ස් රත්නායක
|title=ජ්‍යෙෂ්ඨ ජනමාධ්‍යවේදී එඩ්වින් ආරියදාස වියතාණෝ
|url=https://www.lankadeepa.lk/features/%E0%B6%A2%E0%B6%BA%E0%B7%82%E0%B6%A8-%E0%B6%A2%E0%B6%B1%E0%B6%B8%E0%B6%B0%E0%B6%BA%E0%B7%80%E0%B6%AF-%E0%B6%91%E0%B6%A9%E0%B7%80%E0%B6%B1-%E0%B6%86%E0%B6%BB%E0%B6%BA%E0%B6%AF%E0%B7%83-%E0%B7%80%E0%B6%BA%E0%B6%AD%E0%B6%AB/2-521074
|publisher=ලංකාදීප පුවත්පත 
|access-date=2 දෙසැම්බර් 2017
|date=2 දෙසැම්බර් 2017
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
|last        = 
|first       = 
|date        = 21 ජනවාරි 2022
|title       = උණවටුනේ මහා ප්‍රාඥයා දැයෙන් සමුගනී
|url         = https://si.rata.lk/9677/
|website     = rata.lk
|location    = 
|publisher   = 
|access-date = 30 දෙසැම්බර් 2022
}}&lt;/ref&gt;
* අශෝක ජයසේකර (ගාල්ල හිටපු දිසාපති, අමාත්‍යංශ ලේකම්)&lt;ref&gt;{{cite web
|last        = නිලුකා ඩී. තිලකරත්න
|first       = 
|date        = 18 අගෝස්තු 2010
|title       = පාන්දර පහේ ඉඳලා පාන් පෝලිමේ හිටියා
|url         = https://archives.dinamina.lk/2010/08/18/_art.asp?fn=f1008182
|website     = dinamina.lk
|location    = 
|publisher   = දිනමිණ පුවත්පත
|access-date = 10 මැයි 2024
}}&lt;/ref&gt;
* සමීර රත්නායක (ශ්‍රී ලංකා ජාතික බේස්බෝල් කණ්ඩායමේ නායකයා)&lt;ref&gt; https://steemit.com/sportstalk/@goldcoin/it-was-a-great-victory-for-the-school-where-i-studied&lt;/ref&gt;

== මූලාශ්‍ර ==
&lt;references /&gt;

==මේවාත් බලන්න== 
*[[ශ්‍රි ලංකාවේ පාසල් ලැයිස්තුව]]
*[[ ගාල්ල පාසල් නාමාවලිය ]]


[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපනය ]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:දකුණු පලාතේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ගාල්ල දිස්ත්‍රික්කයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ අධ්‍යාපන ආයතන]]
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ රජයේ පාසල්]]
[[ප්‍රවර්ගය:බෞද්ධ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා]]
[[ප්‍රවර්ගය:ආණ්ඩුවේ පාසල් - ශ්‍රී ලංකා ]]</text>
      <sha1>tg9zjojjk1euqu4r9m97evukc329fbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>වනජීවී වෙළඳාම</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86310</id>
    <revision>
      <id>797741</id>
      <parentid>593270</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T14:19:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>797741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51159" sha1="oe96y3ehcpp21f214op5m10glksp2om" xml:space="preserve">
[[ගොනුව:WildlifeTrade1.JPG|thumb| ලට්ට සිප්පිකටු, [[කොරල්]], [[මෝරා]] හක්ක සහ වියළි blowfish පාවිච්චි මත ග්රීසියේ ]]
[[ගොනුව:WildlifeTrade2.JPG|thumb| රාමු කරන ලද සමනලුන්, සලබයන්, [[කුරුමිණියා|කුරුමිණියන්]], වවුලන්, අධිරාජ්‍ය ගෝනුස්සන් සහ ටැරන්ටුල මකුළුවන් ග්‍රීසියේ රෝඩ්ස් හි විකිණීමට ඇත ]]
වනජීවී වෙළඳාම යනු ගෘහස්ථ නොවන සතුන්ගෙන් හෝ සාමාන්‍යයෙන් ඒවායේ ස්වාභාවික පරිසරයෙන් නිස්සාරණය කරන ලද හෝ පාලිත තත්වයන් යටතේ ඇති කරන ලද ශාක වලින් ලබාගත් නිෂ්පාදනවල වාණිජ්‍යයයි. ජීවමාන හෝ මියගිය පුද්ගලයින්, හම්, ඇටකටු හෝ මස් වැනි පටක හෝ වෙනත් නිෂ්පාදන වෙළඳාම් කිරීම ඊට සම්බන්ධ විය හැකිය. නීතිමය වනජීවී වෙළඳාම නියාමනය කරනු ලබන්නේ එක්සත් ජාතීන්ගේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති වන සතුන් සහ ශාක විශේෂ පිළිබඳ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය (CITES) විසිනි. මේ වන විට පක්ෂ රටවල් 183 ක් ඇත. [1] නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාම පුළුල්ව පවතින අතර මත්ද්‍රව්‍ය හා ආයුධ ප්‍රවාහනයට සාපේක්ෂව ප්‍රධාන නීති විරෝධී ආර්ථික ක්‍රියාකාරකම් වලින් එකකි. [2] වනජීවී වෙළඳාම බරපතල සංරක්ෂණ ගැටළුවක් වන අතර බොහෝ වනජීවී ජනගහනයේ ශක්‍යතාවයට අහිතකර ලෙස බලපාන අතර පෘෂ් b වංශී විශේෂවල පැවැත්මට ඇති ප්‍රධාන තර්ජනයකි. [3] නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාම මතුවෙමින් පවතින වෛරස් ඇතුළු මිනිසුන් තුළ නව බෝවන රෝග ඇතිවීම හා පැතිරීම සමඟ සම්බන්ධ වී ඇත. [4] [5] 

== පාරිභාෂිතය ==
වනජීවී භාවිතය යනු චාරිත්‍රානුකූල හෝ ආගමික භාවිතයන්, බුෂ්මීට් පරිභෝජනය සහ විවිධ වෙළඳාම් ඇතුළු වනජීවී නිෂ්පාදනවල සියලු භාවිතයන් සඳහා පොදු යෙදුමකි. වනජීවී භාවිතය සාමාන්යයෙන් සම්බන්ධ වී [[දඩයම|දඩයම්]] හෝ [[නීති විරෝධී දඩයම් කිරීම|මසුන් ඇල්ලීෙම්]] . වනජීවී වෙළඳාම නෛතික හා නීති විරෝධී වෙළඳාමෙන් වෙන්කර හඳුනාගත හැකි අතර, දෙකටම දේශීය (දේශීය හෝ ජාතික) හෝ ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොලවල් තිබිය හැකි නමුත් ඒවා බොහෝ විට එකිනෙකා සමඟ සම්බන්ධ විය හැකිය. &lt;ref name=&quot;IWUvenezuela&quot;&gt;{{Cite journal|last=Sánchez-Mercado|first=A.|last2=Asmüssen|first2=M.|last3=Rodríguez-Clark|first3=K. M.|last4=Rodríguez|first4=J. P.|last5=Jedrzejewski|first5=W.|date=2016|title=Using spatial patterns in illegal wildlife uses to reveal connections between subsistence hunting and trade|journal=Conservation Biology|volume=30|issue=6|pages=1222–1232|doi=10.1111/cobi.12744|pmid=27112788}}&lt;/ref&gt; 

== ජාත්‍යන්තර වනජීවී වෙළඳාමේ අකාර්යක්ෂම ලෙස අධීක්ෂණය කිරීම ==
වනජීවී වෙළඳ භාණ්ඩවල ජාත්‍යන්තර වෙළඳාමේ පරිමාව අතිමහත් වන අතර එය දිගටම ඉහළ යමින් පවතී. 2012 සමගාමී පද්ධති රේගු සංඛ්‍යාලේඛන විශ්ලේෂණයකට අනුව, වනජීවී නිෂ්පාදන ගෝලීය වශයෙන් ආනයනය කිරීම ඇමරිකානු ඩොලර් බිලියන 187 ක් වන අතර එයින් ධීවර භාණ්ඩ ඩොලර් බිලියන 113 ක් විය. ඩොලර් බිලියන 71 කට පැලෑටි සහ වන නිෂ්පාදන; ධීවර නොවන සත්වයා සජීවී සතුන්, කොටස් සහ ව්‍යුත්පන්නයන් ඇතුළුව ඩොලර් බිලියන 3 කට. &lt;ref name=&quot;Science_HS&quot;&gt;{{Cite journal|last=Chan|first=H.-K.|last2=Zhang|first2=H.|last3=Yang|first3=F.|last4=Fischer|first4=G.|year=2015|title=Improve customs systems to monitor global wildlife trade|journal=[[Science (journal)|Science]]|volume=348|issue=6232|pages=291–292|bibcode=2015Sci...348..291C|doi=10.1126/science.aaa3141|pmid=25883346}}&lt;/ref&gt; 

කෙසේ වෙතත්, වනජීවී වෙළඳ භාණ්ඩවල ගෝලීය වෙළඳාම අකාර්යක්ෂම ලෙස අධීක්‍ෂණය කර ඇති අතර එය ගණන් ගනු ලබන්නේ ලොව පුරා රේගුව විසින් භාවිතා කරනු ලබන එච්එස් කේත පද්ධතියේ අවහිරතා හේතුවෙනි . වනජීවී ජාත්‍යන්තර ආනයනයන්ගෙන් බහුතරයක් වාර්තා වී ඇත්තේ තවදුරටත් වර්ගීකරණ විස්තරයක් නොමැති ශාක හෝ සත්ව නිෂ්පාදන වැනි සාමාන්‍ය කාණ්ඩවල පමණි (මෙය ලෝහවල මූලද්‍රව්‍ය අනන්‍යතාවය සටහන් නොකර ආනයනය කිරීමට සමාන වේ. උදා: තඹ හෝ යකඩ). ගෝලීය ශාක ආනයනයෙන් 50% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් සහ සත්ව නිෂ්පාදනවලින් 70% ක් සාමාන්‍ය කාණ්ඩ ලෙස ආනයනය කර ඇති බවට ඇස්තමේන්තු කර ඇත. වාර්තා. &lt;ref name=&quot;Science_HS&quot;/&gt; බොහෝ අධිකරණ බලයන් නීති විරෝධී වනජීවී ආනයනය සොයා ගැනීම සහ නඩු පැවරීම සඳහා ප්‍රකාශිත එච්එස් කේතය මත රඳා පවතී. එච්එස් කේතයේ නිශ්චිතතාවයේ lack නතාවය ගෝලීය වනජීවී වෙළඳාමේ effective ලදායී අධීක්ෂණය සහ සොයා ගැනීමේ හැකියාව වළක්වයි. ගෝලීය වනජීවී වෙළඳාම අධීක්ෂණය හා බලාත්මක කිරීම ශක්තිමත් කිරීම සඳහා එකඟතා පද්ධතිය ප්‍රතිසංස්කරණය කිරීම සඳහා වැඩි වැඩියෙන් ඉල්ලීමක් පවතී.    &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Cawthorn, D.|last2=Mariani, S.|last-author-amp=yes|year=2017|title=Global trade statistics lack granularity to inform traceability and management of diverse and high-value fishes|journal=Scientific Reports|volume=7|issue=1|page=12852|bibcode=2017NatSR...712852C|doi=10.1038/s41598-017-12301-x|pmc=5634443|pmid=28993629}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Yap, T. A.|last2=Koo, M. S.|last3=Ambrose, R. F.|last4=Wake, D. B.|last5=Vredenburg, V. T.|last-author-amp=yes|year=2015|title=Averting a North American biodiversity crisis|journal=Science|volume=349|issue=6247|pages=481–482|bibcode=2015Sci...349..481Y|doi=10.1126/science.aab1052|pmid=26228132|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Rhyne, A. L.|last2=Tlusty, M. F.|last3=Szczebak, J. T.|last4=Holmberg, R. J.|last-author-amp=yes|year=2017|title=Expanding our understanding of the trade in marine aquarium animals|journal=PeerJ|volume=5|page=e2949|doi=10.7717/peerj.2949|pmc=5274522|pmid=28149703}}&lt;/ref&gt; 

== සැලකිලිමත් වීමට හේතු ==
විවිධ වර්ගයේ වනජීවී වෙළඳාම හෝ භාවිතය (භාවිතය, දඩයම් කිරීම, උගුලට හසු කිරීම, එකතු කිරීම හෝ අධික ලෙස සූරාකෑම) වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති [[ක්‍ෂීරපායි සත්තු|ක්ෂීරපායින්ට]] ඇති දෙවන ප්‍රධාන තර්ජනය වන අතර එය [[කුරුල්ලෝ|කුරුල්ලන්]], උභයජීවීන් සහ පාපැදි වලට ඇති පළමු තර්ජන දහය අතර වේ.  

වනජීවී වෙළඳාම දේශීය පරිසර පද්ධතියට තර්ජනයක් වන අතර අධික ලෙස මසුන් ඇල්ලීම, දූෂණය, කැණීම්, වන විනාශය සහ වෙනත් වාසස්ථාන විනාශ කිරීම් වැනි තර්ජනයන්ට මුහුණ දී සිටින අවස්ථාවක සියලු විශේෂයන් අමතර පීඩනයකට ලක් කරයි. [උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි] ආහාර දාමයේ විශේෂ ඉණිමඟට ඉහළින් ඉහළට පහළින් ඇති විශේෂ බහුල නොවන බවට වග බලා ගන්න (එබැවින් ඔවුන්ට පහළින් සිටින අයගේ ජනගහනය පාලනය කිරීම). ඉණිමඟට පහළින් සිටින සතුන් බොහෝ විට මාංශ භක්ෂක නොවන (නමුත් ඒ වෙනුවට ශාකභක්ෂක) වන අතර කලාපයක ශාක විශේෂ බහුල වීම පාලනය කරයි. පරිසර පද්ධතියෙන් ඉවත් කරනු ලබන විශේෂ විශාල ප්‍රමාණයක් නිසා, උදා: සමාන පාරිසරික ගැටලු ඇති වේ යැයි සිතිය නොහැකිය. අධික ලෙස මසුන් ඇල්ලීම, ජෙලිෆිෂ් අධික ලෙස ඇතිවීමට හේතු වේ. 
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (July 2020)&quot;&gt;උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;
[[එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය]], [[ලෝක සෞඛ්‍ය සංවිධානය]] සහ ලෝක වනජීවී පදනම පවසන පරිදි, [[කොවිඩ්-19|කොරොන වයිරස් රෝගය 2019]] සොබාදහමේ විනාශයට සම්බන්ධ වේ, විශේෂයෙන් වන විනාශය, පොදුවේ වාසස්ථාන අහිමි වීම සහ වනජීවී වෙළඳාම. ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුතියේ ප්‍රධානියා මෙසේ පැවසීය: “සිකා, ඒඩ්ස්, සාර්ස් සහ ඉබෝලා වැනි රෝග වසර ගණනාවක් තිස්සේ මතුවී ඇති අතර ඒවා සියල්ලම සත්ව ජනගහනයෙන් බිහිවූයේ දැඩි පාරිසරික බලපෑම් යටතේ ය.” &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jun/17/pandemics-destruction-nature-un-who-legislation-trade-green-recovery|title=Pandemics result from destruction of nature, say UN and WHO|last=Carrington|first=D.|date=2020|work=The Guardian|access-date=18 June 2020}}&lt;/ref&gt; 

චීනයේ වනජීවී වෙළඳපොලවල් ද 2002 SARS පුපුරා යාම සහ [[2019–20 කොරෝනාවෛරස ව්‍යාප්ත වසංගතය|COVID-19 වසංගතයට සම්බන්ධ වී]] තිබේ. වෙළඳපල පරිසරය සත්වෝද්‍යාන සම්භවයක් ඇති කිරීටක වෛරස් සඳහා ප්‍රශස්ත තත්වයන් සපයන අතර එමඟින් පුපුරා යාම දෙකම විකෘති වී පසුව මිනිසුන්ට ව්‍යාප්ත විය. 
&lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[විකිපීඩියා:තහවුරු කිරීමක් අවශ්‍යයි|&lt;span title=&quot;This claim needs references to reliable sources. (July 2020)&quot;&gt;උපුටා දැක්වීම අවශ්‍යයි&lt;/span&gt;]]'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== ප්‍රවාහනයේදී විශේෂවල පැවැත්මේ වේගය ==
සමහර අවස්ථාවල; මැඩගස්කරයේ සිට me රන් විකිණීම වැනි ජීවීන් බෝට්ටුවකින් හෝ වාතය හරහා පාරිභෝගිකයින් වෙත ප්‍රවාහනය කරනු ලැබේ. මේවායේ පැවැත්මේ අනුපාතය අතිශයින් දුප්පත් ය (පැවැත්මේ අනුපාතය 1% ක් පමණි). &lt;ref&gt;Madagascar, land of the chameleons documentary&lt;/ref&gt; මෙය නිසැකවම සිදුවන්නේ නීති විරෝධී ස්වභාවය නිසා ය; වෙළෙන්දෝ me රන් සොයා ගත යුතු බවට අවදානමක් නොදක්වන අතර ඒවා සරල ලෙස නැව්ගත නොකරන්න. ඉතා අඩු පැවැත්මේ අනුපාතය හේතුවෙන්, එයින් අදහස් වන්නේ පාඩු පියවා ගැනීම සඳහා වඩා විශාල ජීවීන් ප්‍රමාණයක් (මේ අවස්ථාවේ දී කැමිලයන්) පරිසර පද්ධතියෙන් ඉවතට ගෙන යන බවයි. 

== ආදිවාසීන් සඳහා ප්‍රතිවිපාක ==
බොහෝ අවස්ථාවන්හිදී, ගෝත්‍රිකයන් දඩයම් කිරීමෙන් වැටීමට ගොදුරු වී ඇත.  නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමේ වැඩි ඉල්ලුමක් ඇති හෙයින්, වන සතුන් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ක්‍රියාත්මක කරන ලද ක්‍රියාමාර්ගවලට ගොදුරු වූවන් බොහෝ විට සෘජුවම ගොදුරු වේ. බොහෝ විට ආහාර සඳහා දඩයම් කිරීම මත යැපෙන ඔවුන් එසේ කිරීමෙන් වලක්වනු ලබන අතර සතුන් ආරක්ෂා කිරීම අරමුණු කරගත් සොබාදහමේ සංචිත නිර්මාණය කිරීමෙන් පසුව ඔවුන් නිතරම නීතිවිරෝධී ලෙස ඔවුන්ගේ ඉඩම්වලින් ඉවත් කරනු ලැබේ.  ඉන්දියාව සම්බන්ධයෙන් ගත් කල, උදාහරණයක් ලෙස, ඔවුන්-කොටි විරෝධී මසුන් ඇල්ලීෙම් පියවර, එහි වැඩිම බරක් දැරීමට - ගෝත්රික ජනතාව බොහෝ විට සාවද්ය ලෙස විශේෂ පහත වැටීම දායක චෝදනා කර  20 වන සියවසේ දී කොටි ජනගහනය, කඩාවැටීමක් සඳහා ප්රධාන හේතුව වුවත් යුරෝපීය යටත් විජිතවාදීන් සහ ඉන්දියානු ප්‍රභූන් විසින් දඩයම් කිරීම හේතුවෙන්.  ඇත්ත වශයෙන්ම, ජනප්‍රිය විශ්වාසයන්ට පටහැනිව, ඔවුන් සත්ව ජනගහනය ඵලදායී ලෙස නියාමනය හා කළමනාකරණය කරන බවට ප්‍රබල සාක්ෂි තිබේ.  

== නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාම ==
[[ගොනුව:SharkFinTin9.jpg|thumb|200x200පික්| [[මෝරා|මෝර]] වරල් [[හොංකොං|හොංකොං හි]] විකිණීමට ඇත ]]
වසරකට ඩොලර් බිලියන 10 ත් 20 ත් අතර නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමේ ප්‍රමාණය ඉන්ටර්පෝල් විසින් ඇස්තමේන්තු කර ඇත. වෙළඳාම ගෝලීය එකක් වන අතර සෑම මහද්වීපයකටම මාර්ග පුළුල් වන අතර සංරක්‍ෂකයින් පවසන්නේ අග්නිදිග ආසියාවේ ගැටලුව වඩාත් උග්‍ර බවයි. එහිදී, චීනයේ, එක්සත් ජනපදයේ සහ යුරෝපා සංගමයේ ප්‍රධාන වෙළඳපොළවල් සමඟ වෙළඳ සම්බන්ධතා; ලිහිල් නීතිය බලාත්මක කිරීම; දුර්වල දේශ සීමා පාලනය; ඉහළ ලාභය සහ අඩු අවදානම පිළිබඳ සංජානනය මහා පරිමාණ වාණිජ වනජීවී ජාවාරමට දායක වේ. &lt;ref&gt;{{Cite book|last1=van Uhm|first1=D.P.|title=The Illegal Wildlife Trade: Inside the World of Poachers, Smugglers and Traders (Studies of Organized Crime)}}&lt;/ref&gt; ආසියාන් වනජීවී බලාත්මක කිරීමේ ජාලය (ආසියාන්-වෙන්න්) ආසියාන් වනජීවී බලාත්මක කිරීමේ ජාලය, එක්සත් ජනපදයේ ජාත්‍යන්තර සංවර්ධනය සඳහා වූ ඒජන්සියේ සහ බාහිර අරමුදල් සම්පාදකයින්ගේ සහාය ඇතිව කලාපයේ නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳ ජාලයන්ට එක් ප්‍රතිචාරයකි. 

=== ආසියාව ===
වනජීවී වෙළඳාමේ කැපී පෙනෙන වෙළඳ කේන්ද්‍රයන් වන්නේ [[බැංකොක්|බැංකොක්හි]] සුවර්ණභූමි ගුවන්තොටුපළ වන අතර එය ජාවාරම්කරුවන්ට යුරෝපය, මැදපෙරදිග, උතුරු ඇමරිකාව සහ අප්‍රිකාව වෙත සෘජු ජෙට් සේවාවක් සපයයි. බැංකොක් හි චතුචක් සති අන්ත වෙළඳපොල නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමේ ප්‍රසිද්ධ මධ්‍යස්ථානයක් වන අතර කටුස්සන්, ප්‍රයිමේට් සහ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අනෙකුත් විශේෂ විකිණීම පුළුල් ලෙස ලේඛනගත කර ඇත. අග්නිදිග ආසියාවට සම්බන්ධ වන වෙළඳ මාර්ග මැඩගස්කරය එක්සත් ජනපදයට සම්බන්ධ කරයි (කැස්බෑවන්, දෙහි ගෙඩි සහ වෙනත් ප්‍රයිමේට් විකිණීම සඳහා), කාම්බෝජය ජපානයට ( මන්දගාමී ලොරි සුරතල් සතුන් ලෙස විකිණීම සඳහා) සහ බොහෝ විශේෂ චීනයට විකිණීම. 

වෙළඳාම මැඩපැවැත්වීම සඳහා නිර්මාණය කර ඇති ජාත්‍යන්තර සහ දේශීය නීති තිබියදීත්, සජීවී සතුන් සහ සත්ව කොටස් - බොහෝ විට වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති හෝ තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂ - ආසියාව පුරා එළිමහන් වෙළඳපොලවල විකුණනු ලැබේ. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=van Uhm|first=D.P.|last2=Wong|first2=R.W.Y.|date=2019|title=Establishing Trust in the Illegal Wildlife Trade in China|url=https://link.springer.com/article/10.1007/s11417-018-9277-x|journal=Asian Journal of Criminology|volume=14|issue=1|pages=23–40}}&lt;/ref&gt; වෙළඳාමට සම්බන්ධ සතුන් අවසන් වන්නේ කුසලාන ලෙස හෝ විශේෂිත අවන්හල්වල ය. සමහරක් සාම්ප්‍රදායික චීන වෛද්‍ය විද්‍යාවේ (TCM) භාවිතා වේ. නම තිබියදීත්, ටීසීඑම් හි මූලද්‍රව්‍ය චීන හා චීන නොවන ප්‍රජාවන් අතර නැගෙනහිර හා අග්නිදිග ආසියාව පුරා බහුලව භාවිතා වේ. 

වෙළඳාමට විදේශීය සුරතල් සතුන් සඳහා ඇති ඉල්ලුම, විශේෂයෙන් කුරුල්ලන්, &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vall-Llosera, M.|last2=Shan, S.|year=2019|title=Trends and characteristics of imports of live CITES‐listed bird species into Japan|journal=Ibis|volume=161|issue=3|pages=590–604|doi=10.1111/ibi.12653}}&lt;/ref&gt; සහ මස් සඳහා වන සතුන් පරිභෝජනය කිරීම ද ඇතුළත් ය. මිරිදිය ඉබ්බන් සහ කැස්බෑවන්, සර්පයන්, පැන්ගෝලින් සහ මොනිටර් කටුස්සන් විශාල ප්‍රමාණයක් ආසියාවේ මස් ලෙස පරිභෝජනය කරනු ලැබේ. විශේෂ අවන්හල්වල වනජීවීන් රසැති කෑම ලෙස දක්වයි. 

විදේශීය සුරතල් වෙළඳාමට අදාළව, නීතිවිරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට සම්බන්ධ අභයභූමිවල වහල්භාවයේ සිටින වන සතුන් රඳවා තබා ගනී. රහසිගතව කොටින් හුවමාරු කර ගැනීමේ චෝදනාව මත තායිලන්තයේ කොටි පන්සල 2016 දී වසා දමන ලදී. 

=== අප්‍රිකාව ===
බොහෝ අප්‍රිකානු විශේෂ වෙළඳාම් කරනු ලබන්නේ ආරම්භක රට තුළ සහ ජාත්‍යන්තරව ය. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Warchol|first=G.|date=2004|title=The Transnational Illegal Wildlife Trade|journal=Criminal Justice Studies|volume=17|issue=1|pages=57–73|doi=10.1080/08884310420001679334}}&lt;/ref&gt; අප්‍රිකානු අලි ඇතුන්, පැන්ගෝලින්, රයිනෝසරස්, [[කොටියා|දිවියන්]] සහ [[සිංහයා|සිංහයන්]] ඇතුළු අප්‍රිකානු මහාද්වීපයට ආවේණික වූ බහුලව වෙළඳාම් කරන විශේෂ අතර චරිස්මැටික් මෙගා සත්ත්ව විශේෂ වේ. උකුස්සන් වැනි අනෙකුත් සතුන් දේශීය හා ජාත්‍යන්තර වශයෙන් වෙළඳාමේ කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. උතුරු [[බොට්ස්වානා]] හි සොයාගත් අලි මළකඳන් සංඛ්‍යාව 2014 - 2018 වර්ෂවලදී දළ වශයෙන් 6 ගුණයකින් වැඩි වූ අතර 2019 මැයි මාසයේදී රට අලි දඩයම් කිරීම නීතිගත කළේය. ඒ අතරම, අලි ඇතුන් මිනිසුන්ට අනතුරක් විය හැකි අද්භූත රෝගයකින් මිය යාමට පටන් ගත්තේය. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ecowatch.com/elephants-dying-botswana-2646313336.html|title=In ‘Conservation Disaster,’ Hundreds of Botswana's Elephants Are Dying From Mysterious Cause|last=Rosane|first=O.|date=2020|work=Ecowatch|access-date=13 July 2020}}&lt;/ref&gt; 

මොරොක්කෝව ස්පා .් with ය සමඟ ඇති දේශසීමා හේතුවෙන් අප්‍රිකාවේ සිට යුරෝපයට සංක්‍රමණය වන වන සතුන් සඳහා සංක්‍රමණික රටක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ. වනජීවී ඡායාරූප මුක්කු ලෙස, සැරසිලි සඳහා විකුණනු ලැබේ, ෂධීය භාවිතයන් සඳහා භාවිතා කරයි, සුරතල් සතුන් ලෙස විකුණනු ලැබේ. උරගයින් විශාල සංඛ්‍යාවක් වෙළඳපොලේ විකුණනු ලැබේ, විශේෂයෙන් ඉබ්බන්. දිවියන් බොහෝ දුරට මොරොක්කෝවෙන් මුලිනුපුටා දමා ඇතත්, ඔවුන්ගේ හම් නිතිපතා විවෘතව ඖෂධීය නිෂ්පාදන හෝ වෙළඳපොලේ සැරසිලි ලෙස විකුණනු දැකිය හැකිය. &lt;ref name=&quot;Bergin&quot;&gt;{{Cite journal|last=Bergin, D.|last2=Nijman, V.|last-author-amp=yes|year=2014|title=Open, Unregulated Trade in Wildlife in Morocco's Markets|url=https://www.researchgate.net/publication/267748463|journal=TRAFFIC Bulletin|volume=26|issue=1|pages=65–70}}&lt;/ref&gt; 

=== දකුණු ඇමරිකාව ===
අග්නිදිග ආසියාවේ වෙළඳාම් කරන සතුන්ගේ පරිමාව වැඩි වුවද ලතින් ඇමරිකාවේ සත්ව වෙළඳාම පුළුල් ලෙස ව්‍යාප්ත වී ඇත. 

ඉක්විටෝස් සහ මනවුස් හි එළිමහන් ඇමසන් වෙළඳපොලවල, විවිධාකාර වැසි වනාන්තර සතුන් මස් ලෙස විවෘතව විකුණනු ලැබේ, එනම් ඇගුටිස්, පෙකරි, කැස්බෑවන්, කැස්බෑ බිත්තර, ඇවිදින කැට්ෆිෂ් යනාදිය. මීට අමතරව, බොහෝ විශේෂ සුරතල් සතුන් ලෙස විකුණනු ලැබේ. ගිරවුන් හා වඳුරන් ඇමේසන් දිගේ ගම්වැසියන් සුරතල් සතුන් ලෙස තබා ගැනීම සාමාන්‍ය දෙයකි. නමුත් විවෘත වෙළඳපොලවල මෙම &quot;සහකාර&quot; සතුන් විකිණීම බහුලව සිදු වේ. තමරින්, මාමොසෙට්, මකුළු වඳුරන්, සාකි වඳුරන් යනාදිය අල්ලා ගැනීම සඳහා ඒවා විකිණීම සඳහා බොහෝ විට මවගේ ප්‍රයිමේටාව තම පැටලී සිටින දරුවා සමඟ ගසකින් වෙඩි තැබීම අවශ්‍ය වේ; තරුණයා වැටීමෙන් නොනැසී පැවතිය හැකිය. මානව ජනගහනය වැඩිවීමත් සමඟ, එවැනි භාවිතයන් තර්ජනයට ලක් වූ බොහෝ විශේෂයන්ගේ අනාගත අපේක්ෂාවන්ට බරපතල බලපෑමක් ඇති කරයි. එක්සත් ජනපදය ඇමසෝනියානු වැසි වනාන්තර සතුන් සඳහා ජනප්‍රිය ගමනාන්තයකි. නීතිවිරෝධී drugs ෂධ සේම ඒවා දේශසීමා හරහා හොර රහසේ ගෙන යනු ලැබේ - මෝටර් රථවල ටන්කවල, සූට්කේස්වල, වෙනත් දෙයක් ලෙස වෙස්වලා ගත් කූඩවල. 

[[වෙනිසුයෙලාව|වෙනිසියුලාවේ]] සත්ව විශේෂ 400 කට වැඩි ප්‍රමාණයක් යැපුම් දඩයම් කිරීම, දේශීය හා ජාත්‍යන්තර (නීති විරෝධී) වෙළඳාමට සම්බන්ධ වේ. මෙම ක්‍රියාකාරකම් විවිධ වෙළඳපලවල් විසින් මෙහෙයවනු ලබන නමුත් විවිධ විශේෂයන් ඉලක්ක කරගත්තද, බොහෝ කලාපවල අතිච්ඡාදනය විය හැකිය. &lt;ref name=&quot;IWUvenezuela&quot;/&gt; 

=== මාර්ගගතව ===
[[ගැඹුරු ජාලය|ගැඹුරු වෙබ්]] (මුරපද ආරක්ෂිත, සංකේතාත්මක) සහ අඳුරු වෙබ් (විශේෂ ද්වාර බ්‍රව්සර්) වෙළඳපල හරහා සහභාගිවන්නන්ට වනජීවී ඇතුළු නීති විරෝධී ද්‍රව්‍ය වෙළඳාම් කර ගනුදෙනු කළ හැකිය. කෙසේ වෙතත්, විවෘත හෝ මතුපිට වෙබයේ ඇති ප්‍රමාණයට සාපේක්ෂව ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රමාණය තවමත් නොසැලකිලිමත් ය. ''සංරක්ෂණ ජීව විද්‍යාව'' විසින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද ලිපියක වනජීවී වෙළඳාමට අදාළ සෙවුම් යන්ත්‍ර ප්‍රධාන වචන පරීක්‍ෂණයක දී සඳහන් කර ඇති පරිදි, “පෘෂ් web ීය වෙබයේ විවෘත හා වැඩිවන වෙළඳාමට සාපේක්ෂව අඳුරු වෙබ් අඩවියේ වනජීවී නීතිවිරෝධී වෙළඳාමට අදාළ මෙම නොසැලකිලිමත් ක්‍රියාකාරකම්. මතුපිට වෙබයේ නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට එරෙහිව සාර්ථක ලෙස බලාත්මක කිරීමේ ඌනතාවක්  පෙන්නුම් කරයි. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Harrison, J.R., Roberts, D.L., Hernandez-Castro, J.|year=2016|title=Assessing the extent and nature of wildlife trade on the dark web|journal=Conservation Biology|volume=30|issue=4|pages=900–904|doi=10.1111/cobi.12707|pmid=26918590}}&lt;/ref&gt; 

සත්ව සුභසාධනය සඳහා වූ ජාත්‍යන්තර අරමුදල (ඉෆාව්) විසින් 2018 දී කරන ලද අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති වන ජීවීන්ගේ අන්තර්ජාල අලෙවිය (වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂවල ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ ගෝලීය සම්මුතියේ ලැයිස්තුවේ) යුරෝපය පුරා ව්‍යාප්ත වී ඇති බවයි. ඉදිරිපත් කරන ලද භාණ්ඩ වලින් සියයට 20 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් අයිවරි සතුය.  

== නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාම ආමන්ත්‍රණය කරන සංවිධාන ==

** [[:en:ASEAN_Wildlife_Enforcement_Network|ASEAN Wildlife Enforcement Network]]
** [[:en:International_Fund_for_Animal_Welfare|International Fund for Animal Welfare]]
** [[:en:International_Union_for_Conservation_of_Nature|International Union for Conservation of Nature]] (IUCN)
** [[:en:Clark_R._Bavin_National_Fish_and_Wildlife_Forensic_Laboratory|Clark R. Bavin National Fish and Wildlife Forensic Laboratory]]
** [[:en:Four_Paws|Four Paws]]
** [[:en:FREELAND_Foundation|FREELAND Foundation]]
** [http://www.sawen.org/ South Asia Wildlife Enforcement Network (SAWEN)]
** [[:en:Species_Survival_Network|Species Survival Network]]
** [[:en:TRAFFIC,_the_wildlife_trade_monitoring_network|TRAFFIC, the wildlife trade monitoring network]]
** [[:en:Wildlife_Alliance|Wildlife Alliance]]
** [https://www.unitedforwildlife.org/ United for Wildlife]
** [[:en:United_Nations_Environment_Programme|United Nations Environment Programme]]
** [[:en:World_Wildlife_Fund_for_Nature|World Wildlife Fund for Nature]]

== නීතිමය වනජීවී වෙළඳාම ==
[[ගොනුව:An_inspection_of_a_legal_shipment_of_wildlife_pelts._Credit-_Catherine_J._Hibbard-USFWS_(16333832492).jpg|thumb| වනජීවී වෙළඳාමේ එක්තරා ආකාරයක වනජීවී පෙති නීත්‍යානුකූලව නැව්ගත කිරීම ]]
වාණිජ වෙළඳාම, සුරතල් වෙළඳාම මෙන්ම සංරක්ෂණ උත්සාහයන් ඇතුළු හේතු ගණනාවක් නිසා වන ජීවීන්ගේ නීතිමය වෙළඳාම බොහෝ විශේෂයන් සඳහා සිදුවී ඇත. වනජීවී නීත්‍යානුකූල වෙළඳාමට බොහෝ උදාහරණ විශාල ජනගහනයක් හෝ පළිබෝධකයන්ගේ ප්‍රති result ලයක් ලෙස ඇති අතර, බොහෝ විශේෂයන්ට තර්ජනයක් වන නීති විරෝධී වෙළඳාම අවම කිරීම සඳහා නීතිමය වෙළඳාම භාවිතා කිරීමේ හැකියාව පවතී. විශේෂ වෙළඳාම නීතිගත කිරීමෙන් සතුන්ගේ අස්වැන්න නියාමනය කළ හැකි අතර අධික ලෙස අස්වැන්න නෙළා ගත හැකිය. 

ලොව පුරා සිටින බොහෝ පරිසරවේදීන්, විද්‍යාඤ්යින්  සහ සත්ව විද්‍යාඤ්යින්  යින් බොහෝ දුරට ආක්‍රමණශීලී හෝ හඳුන්වා දුන් විශේෂවල සුරතල් වෙළඳාම නීතිගත කිරීමට විරුද්ධ ය. ඔවුන් වනාන්තරයට මුදා හැරීම හිතාමතා හෝ වේවා, ආදිවාසී විශේෂ සමඟ තරඟ කළ හැකි අතර එය අනතුරට හේතු විය හැකිය. 

=== සාර්ථක වනජීවී වෙළඳාම සඳහා උදාහරණ ===

==== ඕස්ට්‍රේලියාව ====

===== කිඹුලන් =====
ඕස්ට්‍රේලියාවේ කිඹුලන් වෙළඳාම බොහෝ දුරට සාර්ථක වී ඇත. [[ගැට කිඹුලා|ලවණ ජල කිඹුලන්]] ( [[ගැට කිඹුලා|කිඹුලන්]] ''පෝරෝසස්'' ) සහ මිරිදිය කිඹුලන් ( කිඹුලන් ''ජොන්ස්ටෝනි'' ) CITES පරිශිෂ් II ය II යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇත . මෙම කිඹුලන් වාණිජමය වශයෙන් අස්වනු නෙලීම සිදු කරනු ලබන්නේ [[උතුරු ප්‍රදේශය|උතුරු දේශසීමාව]], [[ක්වීන්ස්ලන්තය]] සහ [[බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාව]] යන [[බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාව|රටවල ය]] . වන සතුන්ගෙන් අස්වනු නෙළීම මෙන්ම ඕස්ට්‍රේලියානු රජය විසින් නියම කරන ලද කෝටා මත පදනම්ව අනුමත වහල් අභිජනන වැඩසටහන් ද ඇතුළත් ය. &lt;ref name=&quot;Leach&quot;&gt;Leach G.J, Delaney, R; Fukuda, Y (2009) ''Management Program for the Saltwater Crocodile in the Northern Territory of Australia, 2009 - 2014.'' Northern Territory Department of Natural Resources, Environment, The Arts and Sport, Darwin&lt;/ref&gt; 

===== කැන්ගරුවන් =====
කැන්ගරු කර්මාන්තය කැන්ගරුස් දැනට ඕස්ට්‍රේලියාවේ වාණිජ වෙළඳාම 

සහ අපනයනය සඳහා නීත්‍යානුකූලව අස්වනු නෙලනු ලැබේ. වෙළඳාමට

ඇතුළත් විශේෂ ගණනාවක් ඇත.

* රතු කැන්ගරු (Macropus rufus)  
* නැගෙනහිර අළු කැන්ගරු (M. giganteus) 
* බටහිර අළු කැන්ගරු (M.fuliginosus) 
* පොදු වොලරූ  (M. robustus)  &lt;br /&gt;

නෛතික වෙළඳාම සඳහා කැන්ගරු අස්වනු නෙලීම ජාතික උද්‍යානවල සිදු නොවන අතර එය තීරණය කරනු ලබන්නේ ප්‍රාන්ත රජයේ දෙපාර්තමේන්තු විසින් නියම කරන ලද කෝටා මගිනි. ක්‍රියාකාරී කැන්ගරු කළමනාකරණය කැන්ගරු මස්, සැඟවුණු සහ වෙනත් නිෂ්පාදන වෙළඳාමේ වාණිජමය වටිනාකමක් ලබා ඇත. &lt;ref name=&quot;Pople&quot;&gt;Pople, T; Grigg, G. 1999. ''Commercial harvesting of Kangaroos in Australia'' for Environment Australia August 1999.&lt;/ref&gt; 

==== උතුරු ඇමරිකාව ====

===== අලිගාටර් =====
කළමනාකරණ වැඩසටහනක කොටසක් ලෙස අලිගාටර්ස් ෆ්ලොරිඩාවේ සහ අනෙකුත් ඇමරිකානු ප්‍රාන්තවල වාණිජමය වශයෙන් වෙළඳාම් කර ඇත. &lt;ref name=&quot;Dutton&quot;&gt;Dutton, H; Brunell, AA; Carbonneau, D; Hord, L; Stiegler, S; Visscher, C; White, J; Woodward, A, 2002. ''Florida's Alligator Management Program an Update 1987 to 2001 pp. 23-30 ''in: Crocodiles: Proceedings of the 16th Working Meeting of the Crocodile Specialist Group, IUCN- The World Conservation Union, Gland, Switzerland and Cambridge, UK.&lt;/ref&gt; නෛතික වෙළඳාම සහ කෝටා භාවිතය මගින් විශේෂයක් කළමනාකරණය කිරීමට මෙන්ම වැඩි පාරිසරික ප්‍රතිලාභ සහිත වාසස්ථාන පවත්වා ගැනීම සඳහා ආර්ථික දිරිගැන්වීම් ද ලබා දී ඇත. 

=== වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂ සඳහා වෙළඳාම නීතිගත කිරීම ===
CITES පක්ෂවල 15 වන සමුළුව 2010 මාර්තු මාසයේදී [[කාටාර්|කටාර්හි]] දෝහා හිදී පැවැත්විණි. &lt;ref&gt;CITES 2013. [http://cites.org/eng/node/2842 ''Fifteenth meeting of the Conference of the Parties'']. CITES Secretariat, Geneva.&lt;/ref&gt; 

වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂයන්ගේ ජාත්‍යන්තර වෙළඳාම පිළිබඳ සම්මුතිය ( CITES ) යටතේ, පරිශිෂ් I ය I යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇති විශේෂයන් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති අතර, වල් අල්ලන ලද නිදර්ශකවල වාණිජ වෙළඳාම හෝ ඒවායින් ලබාගත් නිෂ්පාදන තහනම් කර ඇත. සුවිශේෂී අවස්ථාවන්හිදී හැර, වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති සියලුම විශේෂයන්ට මෙම නියමය අදාළ වේ. &lt;ref name=&quot;CITES&quot;&gt;CITES, 2014. How Cites Works. [Online] Available: http://www.cites.org/eng/disc/how.php. Accessed 10 06 2014.&lt;/ref&gt; පරිශිෂ් II ය II සහ III යටතේ ලැයිස්තුගත කර ඇති වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති විශේෂවල වාණිජ වෙළඳාම තහනම් කර ඇතත්, වෙළඳාම සඳහා වන සතුන් විශේෂ තිරසාර ලෙස අස්වැන්න නෙළා නොගන්නා බව පෙන්වීමට පාර්ශවයන් හානිකර නොවන සොයාගැනීම් ලබා දිය යුතුය. වාණිජමය අරමුණු සඳහා වහල්භාවයේ බෝ කරන ලද උපග්‍රන්ථ I විශේෂවල උපග්‍රන්ථය II ලෙස සලකනු ලැබේ. මෙයට නිදසුනක් වන්නේ අල්ලා ගත් අභිජනන ලුණු වතුර කිඹුලන් වන අතර සමහර වන සතුන් උපග්‍රන්ථයේ I සහ තවත් අය පරිශිෂ් II ය II හි ලැයිස්තුගත කර ඇත. 

== වනජීවී වෙළඳාමේ සුභසාධනය ==
බොහෝ සතුන් විකිණීම සඳහා මාස ගණනක් වෙළඳපොලේ තබා ඇත. වෙළඳාමේ සතුන්ගේ සුභසාධනය විශ්වීය වශයෙන් පාහේ දුර්වල මට්ටමක පවතින අතර සතුන්ගෙන් බහුතරයක් වේදනාව, කුසගින්න, පීඩාව, අසහනය සහ සාමාන්‍ය හැසිරීම ප්‍රකාශ කිරීමට ඇති අවස්ථා වලින් මූලික නිදහස පවා ලබා ගැනීමට අපොහොසත් වී ඇත. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Bergin, D. and Nijman, V.|date=2018|title=An Assessment of Welfare Conditions in Wildlife Markets across Morocco|url=https://www.researchgate.net/publication/327002300|journal=Journal of Applied Animal Welfare Science|volume=22|issue=3|pages=279–288|doi=10.1080/10888705.2018.1492408|pmid=30102072}}&lt;/ref&gt; 

== මෙයද බලන්න ==

* පාරිසරික අපරාධ 
* පරිසර හිතකාමී 
* අයිවරි වෙළඳාම 
* [[නීති විරෝධී දඩයම් කිරීම|දඩයම් කිරීම]] 
* වනජීවී ජාවාරම 
* වනජීවී ගොවිතැන 
* අප්‍රිකානු වල්චර් වෙළඳාම 
* පැන්ගෝලින් වෙළඳාම 
* වඳවීමේ තර්ජනයට ලක් වූ විශේෂ 
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}

* Nellemann, Christian;  et al., eds. (2014). The Environmental Crime Crisis: Threats to Sustainable Development From Illegal Exploitation and Trade in Wildlife and Forest Resources. Nairobi, Kenya; Arendal, Norway: United Nations Environment Programme; GRID-Arendal. ISBN 978-82-7701-132-5.
* Roe, Dilys (2002). Making a Killing Or Making a Living: Wildlife Trade, Trade Controls, and Rural Livelihoods. London, UK: International Institute for Environment and Development. ISBN 978-1-84369-215-7.

* [http://www.cites.org CITES] 
* [http://www.traffic.org ට්‍රැෆික් - වනජීවී ශාක හා සතුන් වෙළඳාම ස්වභාව ධර්මය සංරක්ෂණයට තර්ජනයක් නොවන බව සහතික කිරීම සඳහා කැපවී සිටින ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධානය] 
* [http://www.asean-wen.org/ ආසියාන් වනජීවී බලාත්මක කිරීමේ ජාලය - වනජීවී නීතිය බලාත්මක කිරීමේ ජාලය] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200510212649/https://asean-wen.org/ |date=2020-05-10 }} 
* [http://www.freeland.org ෆ්‍රීලන්ඩ් පදනම - නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාම අවසන් කිරීම, ස්වාභාවික වාසස්ථාන සංරක්ෂණය කිරීම සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කැපවී සිටින ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධානය] 
* [http://www.wildlifealliance.org වනජීවී සන්ධානය - වනජීවී ජාවාරම සහ සොබාදහමට එරෙහි වෙනත් අපරාධ සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර රාජ්‍ය නොවන සංවිධානයක්] 
* [http://www.eia-international.org/campaigns/species/ පාරිසරික විමර්ශන ඒජන්සිය (EIA)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903144535/http://www.eia-international.org/campaigns/species/ |date=2011-09-03 }} 
* [http://www.eia-global.org/species_in_peril/ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ EIA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121062046/http://www.eia-global.org/species_in_peril/ |date=2010-11-21 }} 
* [http://www.ssn.org විශේෂවල පැවැත්ම ජාලය - CITES ප්‍රවර්ධනය, වැඩිදියුණු කිරීම සහ දැඩි ලෙස ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා කැපවී සිටින රාජ්‍ය නොවන සංවිධාන 80 කට අධික සංඛ්‍යාවක ජාත්‍යන්තර සන්ධානය] 
* [http://www.wildlifeatrisk.org අවදානම් සහිත වනජීවී - වියට්නාමයේ නීති විරෝධී වනජීවී වෙළඳාමට එරෙහිව සටන් කිරීම] 
* [http://www.savingvietnamswildlife.org වියට්නාමයේ වන ජීවීන් බේරා ගැනීම] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120421231845/http://www.savingvietnamswildlife.org// |date=2012-04-21 }} 
* [http://www.elephantleague.org අලි ක්‍රියාකාරී ලීගය (ඊඒඑල්)] 
* [https://www.peoplenotpoaching.org දඩයම් නොකරන පුද්ගලයින්: ප්‍රජාවන් සහ අයිඩබ්ලිව්ටී ඉගෙනුම් වේදිකාව]</text>
      <sha1>oe96y3ehcpp21f214op5m10glksp2om</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශලනි තාරකා</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167428</id>
    <revision>
      <id>797743</id>
      <parentid>773922</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T15:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>797743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4679" sha1="j7oxkzlfkh2jkklumcmsbvtahg5jkw8" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name               = ශලනි තාරකා
| native_name        = Shalani Tharaka
| other_names        = 
| image              = 
| caption            = 
| alt                = 
| birth_date         = 
| birth_name         = Gonakumbura Pangukarage Shalani Tharaka Wijayabandara
| birth_place        = [[Balangoda|බලංගොඩ]], [[Sri Lanka|ශ්‍රී ලංකාව]]
| death_date         =
| death_place        = 
| death_cause        = 
| resting_place      = 
| resting_place_coordinates = &lt;!-- {{coord|LAT|LONG|display=inline,title}} --&gt;
| nationality        = [[Sri Lanka|ශ්‍රී ලාංකික]]
| education          = [[Newstead Girls College]]
| years_active       = 2007-වර්තමානය
| spouse             = Nihatha Salgado
| party              = 
| father             = Susantha Wijayabandara
| mother             = Suraji Fernando
| awards             = 
| signature          = 
| website            = {{URL|http://www.shalanitharaka.com/shalani.html}}
| footnotes          = 
| occupation         = Actress, model, dancer, presenter, lyricist
}}

'''ශලනි තාරකා''', ශී ලංකාවේ [[පුංචි තිරය|පුංචි තිරයේ]] හා [[ශී ලංකාවේ සිනමාව|සිනමාවේ]] රංගන ශිල්පිණියකී. ඇය ස්වාධීන ආයතනයේ කුමරිය තරගයෙන් ක්ෂේතයට පිවිසියාය. ඇය ජනපිය තාරකාවට හිමි සම්මානය කීප සැරයක්ම දිනා ගත්තාය.{{තහවුරු​ කරන්න|date=ඔක්තෝබර් 2024}}

===ටෙලි නාට්ටය===
* ''අලුත් ගෙදර''
* ''කුටුකුටු මාමා''
* ''තත්පරයක් දෙන්න''
* ''තරු අහසට ආදරෙයි''
* ''පුංචි වලව්ව''
* ''බටහිර අහස''
* ''මගේ ආදර අවනඩුව''
* ''වස්සානයේ ප්‍රේමය''
* ''වීදුරු තිර''
* ''සඳ පිනි බිදක''
* ''සඳ සඳ වගේ''
* ''සිහින පියාපත්''
* ''සිහිනයකි ජීවිතේ''
* ''හඳ පානාගල''

== මූලාශ්‍ර ==
{{Reflist}}

== භහිර සබැඳි ==
*{{Official website|http://www.shalanitharaka.com/}}
*{{Official website|https://tvlankalive.com/sinhala-teledrama/}}
*{{Official website|https://www.youtube.com/channel/UC9468d-fgANHd_pLji89cHg}}
*[http://webgossip.lk/ශලනි-තාරකා-මනාලියක්-වෙයි/ ශලනි තාරකා මනාලියක් වෙයි] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007105613/http://webgossip.lk/%E0%B7%81%E0%B6%BD%E0%B6%B1%E0%B7%92-%E0%B6%AD%E0%B7%8F%E0%B6%BB%E0%B6%9A%E0%B7%8F-%E0%B6%B8%E0%B6%B1%E0%B7%8F%E0%B6%BD%E0%B7%92%E0%B6%BA%E0%B6%9A%E0%B7%8A-%E0%B7%80%E0%B7%99%E0%B6%BA%E0%B7%92/ |date=2024-10-07 }}
*[https://gossip.hirufm.lk/14141/2017/03/hiru-gossip-interviwe-shalani-tharaka.html Interview with Shalani]
*[http://www.lankadeepa.lk/latest_news/ශලනි-ආගම-මාරු-කරයි-/1-484525 ශලනි ආගම මාරු කරයි?]
*[https://lankatruth.com/si/වැඩිපුර-තියෙන්නේ-හරසුන්/ වැඩිපුර තියෙන්නේ හරසුන් නිර්මාණ – ශලනි තාරකා]{{භින්න වූ සබැඳි|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://www.dinamina.lk/2016/06/27/18364 ශලනි, මෙගා තහංචිය පැත්තකින් තියලා]{{භින්න වූ සබැඳි|date=November 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://gossips.lkactress.com/2012/12/02/prostitutes-became-actresses-is-the-problem-shalani-tharaka/ Prostitutes became Actresses is the problem]
*[http://gossips.lkactress.com/2017/04/02/i-cant-live-without-love-shalani-tharaka/ I can’t Live without Love]
*[http://www.sarasaviya.lk/news/2020/09/24/19024/අමතක-නොවන-සුබ-පැතුමක් අමතක නොවන සුබ පැතුමක්]

{{authority control}}

[[Category:Sri Lankan television actresses]]
[[Category:Sri Lankan film actresses]]
[[Category:Sri Lankan female models]]
[[Category:Sinhalese artists]]
[[Category:People from Ratnapura District]]
[[Category:Year of birth missing (living people)]]
[[ප්‍රවර්ගය:ජීවමාන ජනයා]]

{{SriLanka-actor-stub}}</text>
      <sha1>j7oxkzlfkh2jkklumcmsbvtahg5jkw8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සිරි යශෝධරා මහා සෑය</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176163</id>
    <revision>
      <id>797750</id>
      <parentid>793382</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T17:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>797750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7347" sha1="mmdmdv9ht7cqj44wfopkf5c6qiro4oi" xml:space="preserve">{{Multiple issues|
{{Notability|Org|date=September 2022}}
{{Primary sources|date=September 2022}}
{{Unreliable sources|date=September 2022}}
{{COI}}
}}
{{Infobox religious building
| name                  = සිරි යශෝධරා මහා සෑය {{smaller|{{smaller|&lt;br&gt;(උඩුපිල මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව)}}}} 
| native_name           =  
| image                 =
| image_size            = 
| alt                   = සිරි යශෝධරා මහා සෑය 
| caption               = සිරි යශෝධරා මහා සෑය
| map_type              = Sri Lanka
| map_size              = 
| map_alt               = 
| map_caption           = ශ්‍රී ලංකාව තුල පිහිටීම
| location              =[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව|මහමෙව්නාව අනගාරිකා භාවනා අසපුව]], උඩුපිල, [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| coordinates           ={{coord|7|00|31.6|N|80|00|17.3|E|display=inline}}
| religious_affiliation = [[ථේරවාද]]
| deity                 = 
| country               = [[ශ්‍රී ලංකාව]]
| functional_status     = 
| website               =[https://siriyasodaraseya.com/වෙබ් අඩවිය]
| founded_by            = [[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි|අතිපූජනීය කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
| year_completed        = 2014
| height_max            = ආසන්නව අඩි 70
}}
'''සිරි යශෝධරා මහා සෑය''' යනු දෙල්ගොඩ, උඩුපිල ප්‍රදේශයේ පිහිටා ඇති [[යශෝධරා|යශෝධරා රහත් තෙරණියගේ]] ශාරීරික ධාතූ නිධාපිත ලෝකයේ එකම සෑ රජුන් වේ.&lt;ref&gt;https://siriyasodaraseya.com/about/&lt;/ref&gt; සිරි යශෝධරා මහා සෑයේ භාරකාරත්වය [[මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව|මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතය]] යටතේ ක්‍රියාත්මක මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපු සංචිතය සතු වේ.

==සිරි යශෝධරා මහා සෑය ඉදිවීම==
කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමිගේ මැදිහත් වීමෙන් වර්ෂ 2013  මාර්තු 17 වන දින මුල්ගල තබා සෑ‍ය ඉදිකිරීම ආරම්භ කල අතර, 2014 ජුනි 14 වන දින දහස් සංඛ්‍යාත සැදැහැවතුන් මධ්‍යයේ මහමෙව්නාව භාවනා අසපු සංචිතයට හිමි වූ [[යශෝධරා]] මහරහත් උත්තමාවියගේ ධාතූන් වහන්සේලා නිධන් කර වැඩ නිමකොට ගෞතම බුදුසසුනට පූජා කර වන්දනාව පිණිස විවර කර ඇත.
==යශෝධරා මහා සෑයේ විශේෂත්වය==
පළමු පේසාවේ සිට උස අඩි 70 කින් යුක්තව  රබර් වත්තක් මැද ඇති සිරි යශෝධරා මහා සෑ රජුන් [[යශෝධරා]] මහරහත් උත්තමාවියේ ධාතූන් වහන්සේල නිධාන ලෝකයේ එකම සෑ රජුන් වේ. එසේම එතුමියගේ ශ්‍රී නාමයට ඉදිව ලොව පවතින එකම සෑයද වේ.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://siriyasodaraseya.com/about/ | title=මහමෙව්නාව අනගාරිකා අසපුව - උඩුපිල }}{{primary source inline|date=October 2024}}&lt;/ref&gt;

==යශෝධරා මහරහත් තෙරණියගේ ප්‍රතිමාව==
සෑ රජුන් සසුනට පූජා කොට වර්ෂ 6 කට පමණ පසු එනම් 2020 මාර්තු 04 වන දින යශෝධරා මහරහත් උත්තමාවියගේ සුන්දර ප්‍රතිමා වහන්සේ අසපුවේ සොඳුරු තෙරණි මණ්ඩපය තුළ වඩා හිඳුවන ලදී.මෙම සොඳුරු ප්‍රතිමා වහන්සේ සැලකෙනුයේ යශෝධරා මහරහත් තෙරණි වන්දනාවේ,යශෝධරා මහරහත් තෙරණියගේ ප්‍රතිමා නිර්මාණයේ මූලාරම්භය ලෙසයි...
==යශෝධරා මහරහත් තෙරණිය වන්දනා ගාථාව==

{{Blockquote 
|text='''යා අභිරූපා දස්සනීයා-භික්ඛුනීසංඝ සෝභනී&lt;br&gt;සා ආසවා පරික්ඛීනා-වීතරාගා මහිද්ධිකා&lt;br&gt;
'''තං මහාපුඤ්ඤවතිං-පරිනිබ්බුතිං&lt;br&gt;
'''වන්දාමි රාහුලමාතා-යශෝධරා'ති'''
}}

{{Blockquote 
|text='''ඉතා මනහර රූ ඇති-දැකුම්කළු වූ පෙනුමැති&lt;br&gt;යම් තෙරණියක් භික්ෂුණී-සඟරුවන හොබනී ද&lt;br&gt;කෙලෙසුන් නසා ඕ-වීතරාගී මහා ඉර්ධිය ඇත්තී&lt;br&gt;මහා පින් ඇති පිරිනිවන් වැඩි ඒ&lt;br&gt;
'''රාහුලමාතා යශෝධරා-සාදරයෙන් වඳිමි මම්'''
}}&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://siriyasodaraseya.com/enlightened-nuns-yashodhara-theri-5/ | title=යසෝදරා මහ රහත් තෙරණින් වහන්සේගේ
}}{{primary source inline|date=October 2024}}&lt;/ref&gt;

==මූලාශ්‍ර==
{{reflist}}
*[https://siriyasodaraseya.com/rahula-matha-yashodhara-wandana-book-1/''රාහුල මාතා යශෝධරා උත්තමාවිය'']-යශෝධරා මහරහත් තෙරණි චරිතාපදාන ග්‍රන්ථය 
*[https://siriyasodaraseya.com/rahula-matha-yashodhara-wandana-book-2/''රාහුලමාතා යශෝධරා මහරහත් තෙරණි වන්දනාව''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250721181118/https://siriyasodaraseya.com/rahula-matha-yashodhara-wandana-book-2/ |date=2025-07-21 }}-වන්දනා ග්‍රන්ථය

==වෙනත් ලිපි==
*[[සිරි ගෞතම සම්බුද්ධරාජ මාළිගාව]]
*[[මහමෙව්නාව භාවනා අසපුව]]
*[[කිරිබත්ගොඩ ඤාණානන්ද හිමි]]
*[[ශ්‍රී අංගුලිමාල මහා සෑය]]
*[[මාළඹේ මහමෙව්නාව අමාවතුර භාවනා අසපුව]]</text>
      <sha1>mmdmdv9ht7cqj44wfopkf5c6qiro4oi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් සභා මැතිවරණ, 2008–09</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180384</id>
    <revision>
      <id>797744</id>
      <parentid>771422</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T15:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>797744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28924" sha1="8heu20keu7gv1xxcnwue6q5ba782uz9" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ඡන්ද විමසීම
| election_name = 5වන පළාත් සභා ඡන්ද විමසීම
| country = Sri Lanka
| type = parliamentary
| ongoing = no
| previous_election = 2004 Sri Lankan provincial council election
| previous_year = 2004
| next_election = 2012 Sri Lankan provincial council election
| next_year = 2012
| seats_for_election = 417 seats across 8 provincial councils
| election_date = 10 May 2008, 23 August 2008, 14 February 2009&lt;br /&gt;25 April 2009, 8 August 2009, 10 October 2009
| turnout = 65.84%
| 1blank = Councillors
| 2blank = Councils

&lt;!--      United People's Freedom Alliance     --&gt;| image1 = [[File:Mahinda Rajapaksa.jpg|130px]]
| leader1 = [[මහින්ද රාජපක්ෂ]]
| party1 = එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය
| alliance1 = 
| home_state1 = [[Southern Province, Sri Lanka|Southern]]
| last_election1 = 
| seats_before1 = 
| states_carried1 = 
| seats1 = 
| seat_change1 = 
| popular_vote1 = 5,137,170
| percentage1 = 63.10%
| 1data1 = 269
| 2data1 = 8

&lt;!--      United National Party     --&gt;| image2 = [[File:Ranil At UNP Office.jpg|90px]]
| leader2 = [[රනිල් වික්‍රමසිංහ]]
| party2 = එක්සත් ජාතික පක්ෂය
| alliance2 = 
| home_state2 = [[Western Province, Sri Lanka|Western]]
| last_election2 = 
| seats_before2 = 
| states_carried2 = 
| seats2 = 
| seat_change2 = 
| popular_vote2 = 2,609,386
| percentage2 = 32.05%
| 1data2 = 131
| 2data2 = 0
| map_image = Sri Lankan Provincial Election 2008-09.png
| map_size = 250px
| map_alt = 
| map_caption = Winners of polling divisions. UPFA in &lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;blue&lt;/span&gt; and UNP in &lt;span style=&quot;color:green;&quot;&gt;green&lt;/span&gt;.
}}

ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් සභා 8ක 2008-2009 කාලය තුල පැවති මැතිවරණය මගින් පළාත් සභා 8කට සභිකයින් තෝරා ගන්නා ලදී. සාමාන්‍ය ලෙස විවිධ දිනවලදී මැතිවරණය පවත්වා එක දිනයකදී ප්‍රතිළුල ලබා දෙන ලදී . මහජන ඡන්දයෙන් තේරී පත්වන මන්ත්‍රීවරුන් වසර 5 ක දුර කාලයක් වන අතර මහ ඇමති ‌තේරි පත්වුවන් අතරින් තොරා ගැනෙයි.

== පසුබිම ==
1833 දී [[බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව|ලංකාවේ]] [[එක්සත් රාජධානිය|බ්‍රිතාන්‍ය]] පාලකයින් විසින් පළාත් ප්‍රථම වරට පිහිටුවන ලදී. ඊළඟ සියවස තුළ බොහෝ පරිපාලන කාර්යයන් දෙවන මට්ටමේ පරිපාලන අංශය වන [[ශ්‍රී ලංකාවේ දිස්ත්‍රික්ක|දිස්ත්‍රික්ක]] වෙත මාරු කරන ලදී. 20 වන සියවසේ මැද භාගය වන විට පළාත් හුදෙක් නාමිකව පැවතිණි.

බලය බෙදා හැරීම සඳහා දශක ගණනාවක් තිස්සේ පැවති ඉල්ලීම් වලින් පසුව, 1987 ජූලි 29 වන දින [[ඉන්දු - ශ්‍රී ලංකා ගිවිසුම|ඉන්දු-ශ්‍රී ලංකා ගිවිසුම]] අත්සන් කරන ලදී. ඉන් [[පළමුවන ඊළාම් යුද්ධය|ශ්‍රී ලංකා සිවිල් යුද්ධය]] අවසන් කිරීමට උත්සාහ ගත්හ. ගිවිසුමේ එක් අවශ්‍යතාවයක් වූයේ [[ශ්‍රී ලංකා රජය|ශ්‍රී ලංකා රජය]] පළාත්වලට බලතල බෙදා හැරීම.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tamilnation.org/conflictresolution/tamileelam/87peaceaccord.htm|title=ඉන්දු ශ්‍රී ලංකා ගිවිසුම, 1987|publisher=TamilNation|access-date=10 ඔක්තෝබර් 2009}}&lt;/ref&gt; ඒ අනුව, 1987 නොවැම්බර් 14 වන දින [[ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුව]] ශ්‍රී ලංකාවේ [[ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව|1978 ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාව]] සහ 1987 අංක 42 දරන පළාත් සභා පනත සහ 13 වන සංශෝධනය සම්මත කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;සංශෝධන&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.priu.gov.lk/Cons/1978Constitution/AMENDMENTS.html|title=1978 ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට සංශෝධන|work=ශ්‍රී ලංකා රජයේ නිල වෙබ් අඩවිය|publisher=[[ශ්‍රී ලංකා රජය]]|access-date=16 ජනවාරි 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090817113810/http://www.priu.gov.lk/Cons/1978Constitution/AMENDMENTS.html|archive-date=17 අගෝස්තු 2009}}&lt;/ref&gt; 1988 පෙබරවාරි 3 වන දින පළාත් සභා නවයක් නියෝගයක් මගින් නිර්මාණය කරන ලදී.&lt;ref name=&quot;lnp&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.lankanewspapers.com/news/2006/10/8947.html|title=උතුරු-නැගෙනහිර ඒකාබද්ධ කිරීම නීති විරෝධී: SC|date=17 ඔක්තෝබර් 2006|publisher=LankaNewspapers.com|access-date=10 ඔක්තෝබර් 2009|archive-date=2009-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090524142033/http://www.lankanewspapers.com/news/2006/10/8947.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; පළාත් සභා සඳහා පළමු [[මැතිවරණය]] 1988 අප්‍රේල් 28 වන දින උතුරු මැද, වයඹ, සබරගමුව සහ ඌව පළාත්වල පැවැත්විණි.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ices.lk/sl_database/ethnic_conflict/time_line.shtml|title=ශ්‍රී ලංකාවේ ජනවාර්ගික ගැටුම: කාල රේඛාව - නිදහසේ සිට 1999 දක්වා|publisher=ජාතික අධ්‍යයන සඳහා ජාත්‍යන්තර මධ්‍යස්ථානය|access-date=10 ඔක්තෝබර් 2009|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20091212123102/http://www.ices.lk/sl_database/ethnic_conflict/time_line.shtml|archive-date=12 දෙසැම්බර් 2009}}&lt;/ref&gt; 1988 ජුනි 2 වන දින [[මධ්‍යම පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|මධ්‍යම]], [[දකුණු පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|දකුණු]] සහ [[බස්නාහිර පළාත, ශ්‍රී ලංකාව|බස්නාහිර]] පළාත් සඳහා පළාත් සභා සඳහා මැතිවරණ පැවැත්විණි.


== ප්‍රතිළුලය ==
[[File:Sri Lanka provinces.png|thumb|250px|පළාත් නවය]]
එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය පළාත් 8හිම බලය පිහිටුවන ලදී.

===සමස්ත===
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|-
! width=&quot;300&quot;|Party / Alliance !! width=&quot;60&quot;|Votes !! width=&quot;50&quot;|% !! width=&quot;40&quot;|Seats
|-
| align=left|[[එක්සත් ජනතා නිදහස් සන්ධානය]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;||5,137,170||63.10%||269
|-
| align=left|[[එක්සත් ජාතික පක්ෂය]]&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;||2,609,386||32.05%||131
|-
| align=left|[[ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ]]||234,442||2.88%||12
|-
| align=left|[[ශ්‍රී ලංකා මුස්ලිම් කොංග්‍රසය]]&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;||60,091||0.74%||2
|-
| align=left|ස්වාධීනය ||15,789||0.19%||0
|-
| align=left|[[Democratic Unity Alliance]]||12,512||0.15%||1
|-
| align=left|[[Up-Country People's Front]]||10,645||0.13%||1
|-
| align=left|[[Ceylon Workers' Congress]]&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;||10,163||0.12%||0
|-
| align=left|[[United Socialist Party (Sri Lanka)|United Socialist Party]]||9,024||0.11%||0
|-
| align=left|[[Tamil Democratic National Alliance]]||7,714||0.09%||1
|-
| align=left|United National Alliance||7,098||0.09%||0
|-
| align=left|[[Eelam People's Democratic Party]]||5,418||0.07%||0
|-
| align=left|[[Left Front (Sri Lanka)|Left Front]]||4,771||0.06%||0
|-
| align=left|National Development Front||3,558||0.04%||0
|-
| align=left|National Congress||3,404||0.04%||0
|-
| align=left|[[Eelavar Democratic Front]]||2,275||0.03%||0
|-
| align=left|Ruhuna People's Party||1,618||0.02%||0
|-
| align=left|United Lanka People's Party||911||0.01%||0
|-
| align=left|New Sinhala Heritage||838||0.01%||0
|-
| align=left|United Lanka Great Council||803||0.01%||0
|-
| align=left|[[සිංහලයේ මහසම්මත භූමිපුත්‍ර පක්ෂය]]||700||0.01%||0
|-
| align=left|[[Socialist Equality Party (Sri Lanka)|Socialist Equality Party]]||503||0.01%||0
|-
| align=left|Sri Lanka Progressive Front||475||0.01%||0
|-
| align=left|Janasetha Peramuna||306||0.00%||0
|-
| align=left|People's Front of Liberation Tigers||383||0.00%||0
|-
| align=left|Patriotic National Front||379||0.00%||0
|-
| align=left|All Lanka Tamil United Front||378||0.00%||0
|-
| align=left|National People's Party||302||0.00%||0
|-
| align=left|[[Democratic United National Front]]||107||0.00%||0
|-
| align=left|Muslim Liberation Front||49||0.00%||0
|-
| align=left|[[Sri Lanka National Front]]||30||0.00%||0
|-
| align=left|[[Liberal Party of Sri Lanka|Liberal Party]]||20||0.00%||0
|-
| align=left|'''Valid Votes'''||'''8,141,262'''||'''100.00%'''||'''417'''
|-
| align=left|Rejected Votes||427,543||||
|-
| align=left|Total Polled||8,568,805||||
|-
| align=left|Registered Electors||13,013,731||||
|-
| align=left|Turnout||65.84%||||
|-
| align=left colspan=4|&lt;small&gt;1. [[Ceylon Workers' Congress|CWC]] contested with the [[United People's Freedom Alliance|UPFA]] in Central and Uva provinces.&lt;br /&gt;2. [[Sri Lanka Muslim Congress|SLMC]] contested with the [[United National Party|UNP]] in Eastern province.&lt;/small&gt;
|}

===Central Province===
{{transcluded section|2009 Sri Lanka Central and North Western Provincial Council elections}}
{{#section:2009 Sri Lanka Central and North Western Provincial Council elections|Central}}

===Eastern Province===
{{transcluded section|2008 Sri Lanka Eastern Provincial Council election}}
{{#section:2008 Sri Lanka Eastern Provincial Council election|Eastern}}

===North Central Province===
{{election table|title=Summary of the August 23, 2008 [[North Central Provincial Council|Sri Lanka North Central Provincial Council]] [[2008 Sri Lanka North Central and Sabaragamuwa Provincial Council elections|election]] results}}
|-
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Party
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Anuradhapura District|Anuradhapura]]
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Polonnaruwa District|Polonnaruwa]]
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;3&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | Popular Vote
|-
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Votes
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Votes
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | 2004
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | 2009
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | +/−
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Vote
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | %
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|United People's Freedom Alliance}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[United People's Freedom Alliance]]
| 199,547
| 12
| 107,910
| 6
| 22
| {{ref|1|[1]}}'''20'''
| −2
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 307,457&amp;nbsp;
| 56.37%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|United National Party}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[United National Party]]
| 142,019
| 8
| 63,265
| 4
| 10
| '''12'''
| +2
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 205,284&amp;nbsp;
| 37.64%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[Janatha Vimukthi Peramuna]]
| 19,357
| 1
| 7,381
| 0
| {{ref|2|[2]}}0
| '''1'''
| +1
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 26,738&amp;nbsp;
| 4.90%
|-
! colspan=2 style=&quot;text-align:left;&quot; | Total
| '''382,677'''
| '''21'''
| '''190,845'''
| '''10'''
| '''33'''
| '''33'''
| '''0'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; | '''573,522'''&amp;nbsp;
| '''100'''%

|-
! style=text-align:left colspan=11|Voter turnout:&amp;nbsp;&amp;nbsp; 67.75%

|-
| style=&quot;background-color: #e9e9e9; text-align: left; border-right: none; font-size: smaller&quot; colspan=&quot;11&quot; | Source: [http://www.slelections.gov.lk/Provincial/2008/Northcentral/districts.html Sri Lanka Department of Elections]
Notes:
:1. {{Note|1}}Includes 2 bonus seats
:2. {{Note|2}}Contested in 2004 as part of the UPFA
|}

===North Western Province===
{{transcluded section|2009 Sri Lanka Central and North Western Provincial Council elections}}
{{#section:2009 Sri Lanka Central and North Western Provincial Council elections|North Western}}

===Sabaragamuwa Province===
{{election table|title=Summary of the August 23, 2008 [[Sabaragamuwa Provincial Council|Sri Lanka Sabaragamuwa Provincial Council]] [[2008 Sri Lanka North Central and Sabaragamuwa Provincial Council elections|election]] results}}
|-
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Party
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Ratnapura District|Ratnapura]]
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Kegalle District|Polonnaruwa]]
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;3&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | Popular Vote
|-
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Votes
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Votes
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | 2004
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | 2009
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | +/−
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Vote
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | %
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|United People's Freedom Alliance}}&quot; |&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[United People's Freedom Alliance]]
| 260,218
| 13
| 212,571
| 7
| 28
| {{ref|1|[1]}}'''25'''
| −3
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 472,789&amp;nbsp;
| 55.34%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|United National Party}}&quot; |&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[United National Party]]
| 191,996
| 10
| 154,325
| 7
| 15
| '''17'''
| +2
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 346,321&amp;nbsp;
| 40.53%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}&quot; |&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[Janatha Vimukthi Peramuna]]
| 9,703
| 1
| 9,365
| 1
| {{ref|2|[2]}}0
| '''2'''
| +2
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 19,068&amp;nbsp;
| 2.23%
|-
! colspan=2 style=&quot;text-align:left;&quot; | Total
| '''497,013'''
| '''24'''
| '''404,660'''
| '''18'''
| '''44'''
| '''44'''
| '''0'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; | '''901,673'''&amp;nbsp;
| '''100'''%

|-
! style=text-align:left colspan=11|Voter turnout:&amp;nbsp;&amp;nbsp; 68.37%

|-
| style=&quot;background-color: #e9e9e9; text-align: left; border-right: none; font-size: smaller&quot; colspan=&quot;11&quot; | Source: [http://www.slelections.gov.lk/Provincial/2008/Northcentral/districts.html Sri Lanka Department of Elections]
Notes:
:1. {{Note|1}}Includes 2 bonus seats
:2. {{Note|2}}Contested in 2004 as part of the UPFA
|}

===දකුණු පළාත===
Results of the 6th Southern provincial council election held on 10 October 2009:
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|-
! valign=bottom rowspan=2 width=&quot;300&quot;|Party / Alliance !! colspan=3|[[Galle Electoral District|Galle]] !! colspan=3|[[Hambantota Electoral District|Hambantota]] !! colspan=3|[[Matara Electoral District|Matara]] !! valign=bottom rowspan=2 width=&quot;40&quot;|Bonus&lt;br /&gt;Seats !! colspan=3|Total
|-
! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|Votes !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|% !! align=center valign=bottom width=&quot;40&quot;|Seats !!align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|Votes !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|% !! align=center valign=bottom width=&quot;40&quot;|Seats !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|Votes !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|% !! align=center valign=bottom width=&quot;40&quot;|Seats !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|Votes !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|% !! align=center valign=bottom width=&quot;40&quot;|Seats
|-
| align=left|[[United People's Freedom Alliance]]||354,000||68.34%||16||192,961||66.95%||8||257,110||67.97%||12||2||'''804,071'''||'''67.88%'''||'''38'''
|-
| align=left|[[United National Party]]||140,175||27.06%||6||62,391||21.65%||3||94,614||25.01%||5||||'''297,180'''||'''25.09%'''||'''14'''
|-
| align=left|[[Janatha Vimukthi Peramuna]]||19,958||3.85%||1||31,734||11.01%||1||20,687||5.47%||1||||'''72,379'''||'''6.11%'''||'''3'''
|-
| align=left|[[Sri Lanka Muslim Congress]]||2,273||0.44%||0||||||||4,280||1.13%||0||||'''6,553'''||'''0.55%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Independent (politician)|Independents]]||260||0.05%||0||389||0.13%||0||343||0.09%||0||||'''992'''||'''0.08%'''||'''0'''
|-
| align=left|United National Alliance||500||0.10%||0||||||||371||0.10%||0||||'''871'''||'''0.07%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[United Socialist Party (Sri Lanka)|United Socialist Party]]||366||0.07%||0||221||0.08%||0||218||0.06%||0||||'''805'''||'''0.07%'''||'''0'''
|-
| align=left|National Development Front||||||||174||0.06%||0||294||0.08%||0||||'''468'''||'''0.04%'''||'''0'''
|-
| align=left|United Lanka People's Party||57||0.01%||0||217||0.08%||0||||||||||'''274'''||'''0.02%'''||'''0'''
|-
| align=left|Janasetha Peramuna||89||0.02%||0||52||0.02%||0||98||0.03%||0||||'''239'''||'''0.02%'''||'''0'''
|-
| align=left|United Lanka Great Council||19||0.00%||0||55||0.02%||0||36||0.01%||0||||'''110'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Socialist Equality Party (Sri Lanka)|Socialist Equality Party]]||95||0.02%||0||||||||||||||||'''95'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Left Front (Sri Lanka)|Left Front]]||92||0.02%||0||||||||||||||||'''92'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Sinhalaye Mahasammatha Bhoomiputra Pakshaya]]||36||0.01%||0||23||0.01%||0||32||0.01%||0||||'''91'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|Sri Lanka Progressive Front||38||0.01%||0||14||0.00%||0||34||0.01%||0||||'''86'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Democratic Unity Alliance]]||||||||||||||61||0.02%||0||||'''61'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|Ruhuna People's Party||21||0.00%||0||||||||31||0.01%||0||||'''52'''||'''0.00%'''||'''0'''
|-
| align=left|National People's Party||49||0.01%||0||||||||||||||||'''49'''||'''0.00%'''||'''0'''
|-
| align=left|Patriotic National Front||||||||||||||43||0.01%||0||||'''43'''||'''0.00%'''||'''0'''
|-
| align=left|'''Valid Votes'''||'''518,028'''||'''100.00%'''||'''23'''||'''288,231'''||'''100.00%'''||'''12'''||'''378,252'''||'''100.00%'''||'''18'''||'''2'''||'''1,184,511'''||'''100.00%'''||'''55'''
|-
| align=left|Rejected Votes||21,952||||||13,403||||||16,727||||||||52,082||||
|-
| align=left|Total Polled||539,980||||||301,634||||||394,979||||||||1,236,593||||
|-
| align=left|Registered Electors||761,815||||||421,186||||||578,858||||||||1,761,859||||
|-
| align=left|Turnout||70.88%||||||71.62%||||||68.23%||||||||70.19%
|}

===Uva Province===
The Uva Provincial Council was prematurely dissolved on 29 May 2009 by governor Nanda Mathew.&lt;ref name='dm-uvadissolved'&gt;{{cite news | title=Uva PC dissolved | date=2009-05-29 | url=http://www.dailynews.lk/2009/05/29/pol01.asp | work=The Daily News | access-date=2009-06-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090613023101/http://www.dailynews.lk/2009/05/29/pol01.asp | archive-date=2009-06-13 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; The term of the council was due to expire in August.&lt;ref name='dm-suPCs'&gt;{{cite news  | title=Southern, Uva PCs to be dissolved  | date=2009-04-29  | url=http://www.dailymirror.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx?ARTID=47450  | work=The Daily Mirror  | access-date=2009-06-22  | archive-date=2024-12-20  | archive-url=https://web.archive.org/web/20241220054625/https://www.dailymirror.lk/DM_BLOG/Sections/frmNewsDetailView.aspx%3FARTID%3D47450  | url-status=dead  }}&lt;/ref&gt; The Election Commissioner subsequently announced that nominations will be received from June 17 to June 23, to elect 21 members from the [[Badulla District]] and 11 members from the [[Monaragala District]].&lt;ref name='dn-uvanoms'&gt;{{cite news | title =Nominations from June 17 to 23 | date =2009-06-06 | url =http://www.dailynews.lk/2009/06/06/pol01.asp | work =The Daily News | access-date =2009-06-22 | archive-url =https://web.archive.org/web/20090615085057/http://www.dailynews.lk/2009/06/06/pol01.asp | archive-date =2009-06-15 | url-status =dead }}&lt;/ref&gt; After the close of nominations, the date of the elections was announced as 8 August 2009.&lt;ref name='ad-uvadate'&gt;{{cite news | title=Uva PC election on August 8 | date=2009-06-24 | url=http://adaderana.lk/news.php?nid=3985 | work=Ada Derana | access-date=2009-06-24 | archive-date=2011-07-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110722145453/http://adaderana.lk/news.php?nid=3985 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Results of the 5th Uva provincial council election held on 8 August 2009:
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;&quot;
|-
! valign=bottom rowspan=2 width=&quot;300&quot;|Party / Alliance !! colspan=3|[[Badulla Electoral District|Badulla]] !! colspan=3|[[Monaragala Electoral District|Monaragala]] !! valign=bottom rowspan=2 width=&quot;40&quot;|Bonus&lt;br /&gt;Seats !! colspan=3|Total
|-
! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|Votes !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|% !! align=center valign=bottom width=&quot;40&quot;|Seats !!align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|Votes !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|% !! align=center valign=bottom width=&quot;40&quot;|Seats !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|Votes !! align=center valign=bottom width=&quot;50&quot;|% !! align=center valign=bottom width=&quot;40&quot;|Seats 
|-
| align=left|[[United People's Freedom Alliance]]||259,069||67.79%||14||159,837||81.32%||9||2||'''418,906'''||'''72.39%'''||'''25'''
|-
| align=left|[[United National Party]]||98,635||25.81%||5||30,509||15.52%||2||||'''129,144'''||'''22.32%'''||'''7'''
|-
| align=left|[[Janatha Vimukthi Peramuna]]||9,007||2.36%||1||5,632||2.87%||0||||'''14,639'''||'''2.53%'''||'''1'''
|-
| align=left|[[Up-Country People's Front]]||9,227||2.41%||1||||||||||'''9,227'''||'''1.59%'''||'''1'''
|-
| align=left|[[Sri Lanka Muslim Congress]]||4,150||1.09%||0||||||||||'''4,150'''||'''0.72%'''||'''0'''
|-
| align=left|United National Alliance||503||0.13%||0||||||||||'''503'''||'''0.09%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Democratic Unity Alliance]]||481||0.13%||0||||||||||'''481'''||'''0.08%'''||'''0'''
|-
| align=left|National Development Front||247||0.06%||0||226||0.11%||0||||'''473'''||'''0.08%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[United Socialist Party (Sri Lanka)|United Socialist Party]]||276||0.07%||0||153||0.08%||0||||'''429'''||'''0.07%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Independent (politician)|Independents]]||337||0.09%||0||90||0.05%||0||||'''427'''||'''0.07'''%||'''0'''
|-
| align=left|United Lanka Great Council||56||0.01%||0||62||0.03%||0||||'''118'''||''0.02%''||'''0'''
|-
| align=left|Janasetha Peramuna||67||0.02%||0||||||||||'''67'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|Patriotic National Front||44||0.01%||0||20||0.01%||0||||'''64'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|Sri Lanka Progressive Front||31||0.01%||0||10||0.01%||0||||'''41'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|[[Sinhalaye Mahasammatha Bhoomiputra Pakshaya]]||30||0.01%||0||10||0.01%||0||||'''40'''||'''0.01%'''||'''0'''
|-
| align=left|'''Valid Votes'''||'''382,160'''||'''100.00%'''||'''21'''||'''196,549'''||'''100.00%'''||'''11'''||'''2'''||'''578,709'''||'''100.00%'''||'''34'''
|-
| align=left|Rejected Votes||24,455||||||9,969||||||||34,424||||
|-
| align=left|Total Polled||406,615||||||206,518||||||||613,133||||
|-
| align=left|Registered Electors||574,814||||||300,642||||||||875,456||||
|-
| align=left|Turnout||70.74%||||||68.69%||||||||70.04%
|}

===Western Province===
{{election table|title=Summary of the April 24, 2009 [[Western Provincial Council|Sri Lanka Western Provincial Council]] [[2009 Sri Lanka Western Provincial Council elections|election]] results}}
|-
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Party
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Colombo District|Colombo]]
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Gampaha District|Gampaha]]
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | [[Kalutara District|Kaluthara]]
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;3&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:center;&quot; colspan=&quot;2&quot; | Popular Vote
|-
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Votes
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Votes
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Votes
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Seats
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | 2004
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | 2009
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | +/−
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | Vote
! style=&quot;background-color:#E9E9E9;text-align:right;&quot; | %
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|United People's Freedom Alliance}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[United People's Freedom Alliance]]
| 530,370
| 25
| 624,530
| 27
| 351,215
| 14
| 59
| {{ref|1|[1]}}'''68'''
| +9
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 1,506,115&amp;nbsp;
| 64.73%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|United National Party}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[United National Party]]
| 327,571
| 15
| 236,256
| 10
| 124,426
| 5
| 39
| '''30'''
| −9
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 688,253&amp;nbsp;
| 29.58%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Janatha Vimukthi Peramuna}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[Janatha Vimukthi Peramuna]]
| 21,787
| 1
| 21,491
| 1
| 13,106
| 1
| {{ref|2|[2]}}0
| '''3'''
| +3
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 56,384&amp;nbsp;
| 2.43%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Sri Lanka Muslim Congress}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[Sri Lanka Muslim Congress]]
| 18,978
| 1
| 18,014
| 1
| 12,396
| 0
| 4
| '''2'''
| −2
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 49,388&amp;nbsp;
| 2.12%
|-
| style=&quot;background-color:{{party color|Democratic Unity Alliance}}&quot;|&amp;nbsp;
| style=&quot;text-align: left&quot; | [[Democratic Unity Alliance]]
| 8,584
| 1
| 1,424
| 0
| 1,962
| 0
| 1
| '''1'''
| 0
| style=&quot;text-align:right;&quot; | 11,970&amp;nbsp;
| 0.51%
|-
! colspan=2 style=&quot;text-align:left;&quot; | Total
| '''957,035'''
| '''43'''
| '''932,360'''
| '''39'''
| '''526,484'''
| '''20'''
| '''104'''
| '''104'''
| '''0'''
| style=&quot;text-align:right;&quot; | '''2,415,879'''&amp;nbsp;
| '''100'''%

|-
! style=text-align:left colspan=13|Voter turnout:&amp;nbsp;&amp;nbsp; 63.24%

|-
| style=&quot;background-color: #e9e9e9; text-align: left; border-right: none; font-size: smaller&quot; colspan=&quot;13&quot; | Source: [http://www.slelections.gov.lk/Provincial/2009/Western/districts1.html Sri Lanka Department of Elections]{{භින්න වූ සබැඳි|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
Notes:
:1. {{Note|1}}Includes 2 bonus seats
:2. {{Note|2}}Contested in 2004 as part of the UPFA
|}

== මූලාශ්‍ර ==
{{reflist}}
[[ප්‍රවර්ගය:ශ්‍රී ලංකාවේ පළාත් සභා මැතිවරණ]]
[[ප්‍රවර්ගය:Webarchive template wayback links]]</text>
      <sha1>8heu20keu7gv1xxcnwue6q5ba782uz9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ඩොබෝජ්, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185792</id>
    <revision>
      <id>797758</id>
      <parentid>797057</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T03:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · To harmonize the names of [[:Category:Locator maps of municipalities of Bosnia and Herzegovina|all municipalities in this category and it's subcategories]]., හේතුව</comment>
      <origin>797758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4919" sha1="f903v6pbr310kw29eiw07kg253myjru" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                     = ඩොබෝජ්
| official_name            = ''Grad Doboj''&lt;br /&gt;Град Добој&lt;br /&gt;City of Doboj
| native_name              = {{native name|sr-Cyrl|Добој|italics=off}}
| settlement_type          = [[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]
| image_shield             = 
| image_skyline            = &lt;!-- images and maps  -----------&gt; {{multiple image
| border                   = infobox
| perrow            = 1/2/2/2/2
| total_width       = 250
| image1 = Добој панорама.jpg
| image2 = Doboj Fortress.jpg
| image3 = Православна црква у Добоју 1.jpg
| image4 = Tvrđava Doboj.jpg
| footer = From the top to bottom-right, Panoramic View of Doboj, [[Doboj Fortress]], Orthodox Church of the Nativity of the Blessed Virgin, View over city from the fortress walls}}
| image_caption            = 
| image_flag               = Flag of Doboj, Bosnia and Herzegovina.svg
| image_seal               = File:Grb grada Doboja.png
| image_map                = BiH municipality location Doboj.svg
| map_caption              = Location of Doboj within Republika Srpska
| coordinates              = {{coord|44|43|53|N|18|05|04|E|region:BA|display=it}}
| subdivision_type         = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name         = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}
| subdivision_type1        = [[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]
| subdivision_name1        = {{Flag|Republika Srpska}}
| subdivision_type2        = Geographical [[region]]
| subdivision_name2        = [[Posavina]]/Doboj Basin
| established_title        = First written record
| established_date         = 28 June 1415
| established_title1       = City status
| established_date1        = July 2012
| parts_type               = Settlements
| parts                    = 
| government_type          = [[Mayor-council government]]
| governing_body           = [[Mayor|Mayor of Doboj]]
| leader_party             = [[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]
| leader_title             = Mayor
| leader_name              = Boris Jerinić
| unit_pref                = metric
| area_total_km2           = 648
| area_land_km2            = 648
| population_total         = 71441
| population_as_of         = 2013 census
| population_density_km2   = auto
| population_urban         = 26987
| area_code                = +387 53
| website                  = {{URL|doboj.gov.ba}}
| footnotes                = 
| timezone                 = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset               = +1
| timezone_DST             = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset_DST           = +2
| image_map1               = Doboj-naselja.png
}}

'''ඩොබෝජ්'''&lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස පොත |last=Mangold |first=Max |title=Das Aussprachewörterbuch |url=https://archive.org/details/dudenaussprachew0000unse_s9z1 |publisher=Dudenverlag |year=2005 |isbn=9783411040667 |edition=6th |location=Mannheim |page=[https://archive.org/details/dudenaussprachew0000unse_s9z1/page/279 279] |language=de}}&lt;/ref&gt; යනු [[බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව|බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාවේ]] [[රිපබ්ලිකා සර්ප්ස්කා|රෙපුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා]] හි පිහිටි නගරයකි. එය රෙපුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා හි උතුරු ප්‍රදේශයේ බොස්නා ගං ඉවුරේ පිහිටා ඇත. 2013 වන විට එහි ජනගහනය 71,441 කි.

ඩොබෝජ් යනු විශාලතම ජාතික දුම්රිය හන්දිය වන අතර බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා දුම්රිය සංස්ථාවේ මෙහෙයුම් පදනම වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Bosnia and Herzegovina Railways Public Corporation contact |url=http://www.bhzjk.ba/ENG/contact.html |access-date=21 December 2022 |website=www.bhzjk.ba}}&lt;/ref&gt; එය බොස්නියා සහ හර්සගොවිනා හි පැරණිතම නගරවලින් එකක් වන අතර, බන්ජා ලූකා හැරුණු විට, උතුරු ජනරජයේ සර්ප්ස්කා හි වැදගත්ම නාගරික මධ්‍යස්ථානය ද වේ.

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using multiple image with auto scaled images]]
[[ප්‍රවර්ගය:සර්බියානු-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]</text>
      <sha1>f903v6pbr310kw29eiw07kg253myjru</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ප්‍රිජෙඩෝර්, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185794</id>
    <revision>
      <id>797760</id>
      <parentid>770140</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T03:48:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · To harmonize the names of [[:Category:Locator maps of municipalities of Bosnia and Herzegovina|all municipalities in this category and it's subcategories]]., හේතුව</comment>
      <origin>797760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4697" sha1="7virf3afhcw056ddiwgjtmu4f56gesg" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                     = ප්‍රිජෙඩෝර්
| official_name            = ''Grad Prijedor''&lt;br /&gt;Град Приједор&lt;br /&gt;City of Prijedor
| native_name              = {{native name|sr-Cyrl|Приједор|italics=off}}
| settlement_type          = [[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]
| image_skyline            = {{Photomontage|position=center
| photo1a = Prijedor cl.png
| photo2a = 
| photo2b = 
| size = 250
| spacing = 2
| color = #FFFFFFu
| border = 0
| foot_montage = {{nobreak|}}}}
| imagesize                = 255px
| image_caption            = Prijedor
| image_flag               = Flag of Prijedor, Bosnia and Herzegovina.svg
| flag_size                = 150px
| image_shield             = PRIJEDOR GRB COAT-OF-ARMS WAPPEN 2013.svg
| shield_size              = 80px
| subdivision_type         = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name         = {{BIH}}
| subdivision_type1        = [[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]
| subdivision_name1        = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}
| subdivision_type2        = Geographical [[region]]
| subdivision_name2        = [[Bosanska Krajina]]
| established_title        = City status
| established_date         = July 2012
| timezone                 = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset               = +1
| timezone_DST             = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset_DST           = +2
| unit_pref                = 
| pushpin_map              = 
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_map_caption      = Location of Prijedor within Bosnia and Herzegovina
| population_as_of         = 2013 census
| area_total_km2           = 834.06
| population_density_km2   = auto
| population_total         = 80916
| population_urban         = 32342
| parts_type               = Settlements
| parts                    = 
| coordinates              = {{coord|44|58|51|N|16|42|48|E|region:BA|display=it}}
| area_code                = +387 052
| elevation_m              = 136
| website                  = {{URL|www.prijedorgrad.org}}
| footnotes                = 
| leader_title             = Mayor
| leader_name              = Slobodan Javor&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://balkaninsight.com/2022/01/31/bosnian-mayors-sacking-over-selfies-reveals-digital-ages-political-impact/ |author=Katarina Panic |title=Bosnian Mayor’s Sacking Over Selfies Reveals Digital Age’s Political Impact |work=BalkanInsight |date=2022-01-31 |language=en |access-date=2023-01-11}}&lt;/ref&gt;
| leader_party             = [[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]
| image_map1               = Prijedor-naselja.PNG
| image_map                = BiH municipality location Prijedor.svg
}}

'''ප්‍රිජෙඩෝර්''' යනු [[බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව|බොස්නියා සහ හර්සගොවිනාවේ]] [[රිපබ්ලිකා සර්ප්ස්කා|රෙබුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා]] හි පිහිටි නගරයකි. 2013 වන විට, එහි පරිපාලන සීමාවන් තුළ එහි ජනගහනය 80,916 කි. ප්‍රිජෙඩෝර් පිහිටා ඇත්තේ රටේ වයඹදිග කොටසක් වන බොසන්ස්කා ක්‍රජිනා හි භූගෝලීය කලාපයේ ය.

ප්‍රිජෙඩෝර් යනු [[ඕර්තඩොක්ස් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය|නැගෙනහිර ඕතඩොක්ස් ක්‍රිස්තියානි ධර්මය]], [[කතෝලික සභාව|රෝමානු කතෝලික ධර්මය]] සහ [[ඉස්ලාම්|ඉස්ලාම් ආගම]] ඇතුළත් මිශ්‍ර ආගමික උරුමයක් සඳහා ප්‍රසිද්ධය. ඔටෝමාන් සහ ඔස්ට්‍රියානු-හංගේරියානු යුගවල ඓතිහාසික ගොඩනැගිලි නාගරික භූ දර්ශනයේ ලක්ෂණයකි. 2006 සහ 2009 අතර කාලය තුළ නගරය පුළුල් ප්‍රතිසංස්කරණයකට ලක් විය.

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:Harv and Sfn no-target errors]]
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:සර්බියානු-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]</text>
      <sha1>7virf3afhcw056ddiwgjtmu4f56gesg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>බිජෙල්ජීනා, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185796</id>
    <revision>
      <id>797757</id>
      <parentid>770143</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T02:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · To harmonize the names of [[:Category:Locator maps of municipalities of Bosnia and Herzegovina|all municipalities in this category and it's subcategories]]., හේතුව</comment>
      <origin>797757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5118" sha1="ewdb60few4yn9dg1fzh5ohfl3owwxfr" xml:space="preserve">{{Infobox settlement &lt;!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--&gt;
| name                     = බිජෙල්ජීනා
| official_name            = ''Grad Bijeljina''&lt;br /&gt;Град Бијељина&lt;br /&gt;City of Bijeljina
| native_name              = {{native name|sr-Cyrl|Бијељина|italics=off}}
| settlement_type          = [[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]
| subdivision_type         = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name         = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}
| subdivision_type1        = [[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]
| subdivision_name1        = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}
| subdivision_type2        = Geographical [[region]]
| subdivision_name2        = [[Semberija]]
| established_title        = City status
| established_date         = July 2012
| timezone                 = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset               = +1
| timezone_DST             = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset_DST           = +2
| unit_pref                = Metric
| map_caption              = Location of Bijeljina within Republika Srpska
| image_skyline            = {{Photomontage
 |position               = center
 |photo1a                = Opština (22).jpg
 |photo2a                = Grad Bijeljina (41).jpg
 |photo2b                = Crkva Sv.Đorđa (13).jpg
 |photo3a                = Crkva Sv.Đorđa.jpg
 |photo3b                = Bijeljina - panoramio.jpg
 |photo3c                = Atik Džamija.jpg
 |photo4a                = Muzej Semberije (16).jpg
 |photo4b                = Manastir Sv. Petke 08.jpg
 |size                   = 250
 |spacing                = 1
 |color                  = #FFFFFF
 |border                 = 1
 }}
| image_caption            = From top, left to right: The assembly building of Bijeljina, Pavlović bank, the inside of the Church of the [[Saint George|Holy Great Martyr George]], the outside of the Church of the Holy Great Martyr George, Residential buildings, the Atik mosque, [[Semberija]] Museum and the Five Lakes [[Monastery]].
| image_shield             = 
| image_flag               = Flag of Bijeljina, Bosnia and Herzegovina.svg
| other_name               = 
| image_map                = BiH municipality location Bijeljina.svg
| pushpin_map              = Bosnia and Herzegovina
| pushpin_map_alt          = 
| pushpin_map_caption      = 
| pushpin_mapsize          = 
| pushpin_label_position   = 
| area_total_km2           = 733.85
| population_footnotes     = &lt;ref&gt;Prostorni plan Republike Srpske do 2015. Banja Luka, April 2008. p. 67 &amp; 69&lt;/ref&gt;
| population_as_of         = 2013 census
| population_density_km2   = auto
| population_urban         = 45291
| population_total         = 107715
| parts_type               = Settlements
| parts                    = 
| coordinates              = {{Wikidatacoord|Q207801|region:BA|display=it}}
| elevation_m              = 90
| area_code                = +387 55
| postal_code_type         = ZIP Code
| postal_code              = 76300
| leader_title             = Mayor
| leader_name              = Ljubiša Petrović ([[Serb Democratic Party (Bosnia and Herzegovina)|SDS]])
| image_map1               = Bijeljina-naselja.PNG
| website                  = {{URL|www.gradbijeljina.org}}
}}

'''බිජෙල්ජීනා''' යනු [[බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව|බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාවේ]] [[රිපබ්ලිකා සර්ප්ස්කා|රෙබුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා]] හි පිහිටි නගරයක් සහ මහ නගර සභාවකි. එය රටේ ඊසාන දෙසින් පිහිටි භූගෝලීය කලාපයක් වන සෙම්බෙරියා හි පළාත් මධ්‍යස්ථානයයි. 2013 වන විට, එහි ජනගහනය 107,715 ක් වන අතර, එය බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාවේ හයවන විශාලතම නගරය වන අතර බන්ජා ලූකාට පසුව රෙබුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා ආයතනයේ දෙවන විශාලතම නගරය බවට පත්වේ. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=PRELIMINARY RESULTS of the 2013 Census of Population, Households and Dwellings in Bosnia and Herzegovina |url=http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20181123135507/http://www.bhas.ba/obavjestenja/Preliminarni_rezultati_bos.pdf |archive-date=23 November 2018 |access-date=3 January 2018 |website=Bhas.ba}}&lt;/ref&gt;

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:සර්බියානු-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]</text>
      <sha1>ewdb60few4yn9dg1fzh5ohfl3owwxfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ස්වෝර්නික්, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185817</id>
    <revision>
      <id>797761</id>
      <parentid>770283</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T04:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · To harmonize the names of [[:Category:Locator maps of municipalities of Bosnia and Herzegovina|all municipalities in this category and it's subcategories]]., හේතුව</comment>
      <origin>797761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="r4k2gpn4rhdn2432a89oevucw1qzp9n" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                     = ස්වෝර්නික්
| settlement_type          = [[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]
| image_skyline            = Панорама Зворника.jpg
| image_caption            = Downtown Zvornik and Drina River
| subdivision_type         = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name         = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}
| subdivision_type1        = [[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]
| subdivision_name1        = {{Flag|Republika Srpska}}
| subdivision_type2        = Geographical [[region]]
| subdivision_name2        = [[Podrinje]]
| established_title        = 
| established_date         = December 2015
| elevation_m              = 146
| timezone                 = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset               = +1
| timezone_DST             = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset_DST           = +2
| unit_pref                = 
| map_caption              = Location of Zvornik within Bosnia and Hercegovina
| native_name              = {{native name|sr-Cyrl|Зворник|italics=off}}
| official_name            = ''Grad Zvornik''&lt;br /&gt;Град Зворник&lt;br /&gt;City of Zvornik
| other_name               = 
| image_flag               = Flag of Zvornik, Bosnia and Herzegovina.svg
| flag_size                = 150px
| image_shield             = Coat of arms of Zvornik.svg
| image_map                = BiH municipality location Zvornik.svg
| area_blank1_title        = Urban
| area_blank1_km2          = 
| area_blank2_title        = City
| area_blank2_km2          = 376.14
| population_as_of         = 2013 census
| population_blank1_title  = Urban
| population_blank1        = 12674
| population_density_blank1_km2 = auto
| population_blank2_title  = City
| population_blank2        = 58856
| population_density_blank2_km2 = auto
| parts_type               = Settlements
| parts                    = 
| coordinates              = {{coord|44|23|3|N|19|6|9|E|region:BA|display=inline}}
| area_code                = 56
| website                  = {{url|gradzvornik.org}}
| footnotes                = 
| leader_title             = Mayor
| leader_name              = Bojan Ivanović
| leader_party             = [[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]
| image_map1               = Zvornik-naselja.png
}}

'''ස්වෝර්නික්''' යනු [[බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව|බොස්නියාවේ සහ හර්සගොවිනාවේ]] [[රිපබ්ලිකා සර්ප්ස්කා|රෙබුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා]] හි පිහිටි නගරයකි. 2013 දී එහි ජනගහනය 58,856 කි. ස්වෝර්නික් පිහිටා ඇත්තේ මැජෙවිකා කන්දේ නැගෙනහිර බෑවුම්වල ඩ්‍රිනා ගඟේ මීටර් 146 ක උන්නතාංශයක ය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Osnovne informacije – Turistička organizacija grada Zvornik |url=https://zvornikturizam.org/v2/bs/osnovne-informacije/ |access-date=2024-09-07 |language=bs-BA}}&lt;/ref&gt;

මාලි ස්වෝර්නික් (&quot;කුඩා ස්වෝර්නික්&quot;) නගරය සර්බියාවේ ගඟ හරහා කෙළින්ම පිහිටා ඇත. ස්වෝර්නික් මහ නගර සභාවේ කොටසක් වන කුලා ග්‍රැඩ් ගම්මානයේ, 12 වන සියවසේ ඉදිකරන ලද මධ්‍යතන යුගයේ බලකොටුවක් වන ස්වෝර්නික් බලකොටුවක් ඇත.

== යොමු කිරීම් ==
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:සර්බියානු-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]</text>
      <sha1>r4k2gpn4rhdn2432a89oevucw1qzp9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ග්‍රැඩිස්කා, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185819</id>
    <revision>
      <id>797759</id>
      <parentid>770287</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T03:19:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>157</id>
      </contributor>
      <comment>[[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR4|Criterion 4]] (harmonizing names of file set) · To harmonize the names of [[:Category:Locator maps of municipalities of Bosnia and Herzegovina|all municipalities in this category and it's subcategories]]., හේතුව</comment>
      <origin>797759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4059" sha1="nl75xe7q08vfiej88i29h8xlnetejde" xml:space="preserve">{{Infobox settlement &lt;!--more fields are available for this Infobox--See Template:Infobox Settlement--&gt;
| name                     = ග්‍රැඩිස්කා
| official_name            = ''Grad Gradiška''&lt;br /&gt;Град Градишка&lt;br /&gt;City of Gradiška
| native_name              = {{native name|sr-Cyrl|Градишка|italics=off}}
| settlement_type          = [[List of cities in Bosnia and Herzegovina|City]]
| subdivision_type         = [[List of sovereign states|Country]]
| subdivision_name         = {{Nowrap|{{Flag|Bosnia and Herzegovina}}}}
| subdivision_type1        = [[Political divisions of Bosnia and Herzegovina|Entity]]
| subdivision_name1        = {{Nowrap|{{Flag|Republika Srpska}}}}
| subdivision_type2        = Geographical [[region]]
| subdivision_name2        = [[Bosanska Krajina]]
| parts                    = 
| coordinates              = {{coord|45|08|45|N|17|15|14|E|region:BA|display=it}}
| timezone                 = [[Central European Time|CET]]
| utc_offset               = +1
| timezone_DST             = [[Central European Summer Time|CEST]]
| utc_offset_DST           = +2
| unit_pref                = Metric
| map_caption              = Location of Gradiška within Bosnia and Hercegovina
| image_skyline            = {{Photomontage|position=center
|photo1a =Gradiska.jpg
|photo1b =Gradiska2013.jpeg
|photo2a =Savski most u Gradišci.JPG
|photo2b =Zdravofest Gradiška.jpg
|photo3a =Dvoranaservitium.jpg
|size = 270
|spacing = 1
|color = #FFFFFF
|border = 1
}}
| image_caption            = City of Gradiška
| image_flag               = Banner of Gradiška.svg
| image_shield             = Грб Градишке.svg
| image_map                = BiH municipality location Gradiška.svg
| pushpin_map              = 
| pushpin_label_position   = bottom
| pushpin_mapsize          = 
| pushpin_map_caption      = 
| area_blank1_title        = Town
| area_blank1_km2          = 
| area_blank2_title        = City
| area_blank2_km2          = 761.74
| population_as_of         = 2013 census
| population_blank1_title  = City
| population_blank1        = 51727
| population_density_blank1_km2 = auto
| area_code                = +387 51
| postal_code_type         = Postal code
| postal_code              = 78400
| elevation_m              = 163
| website                  = {{URL|www.gradgradiska.com}}
| footnotes                = 
| leader_title             = Mayor
| leader_name              = Zoran Adžić
| leader_party             = [[Alliance of Independent Social Democrats|SNSD]]
| image_map1               = Gradiška-naselja.PNG
}}

'''ග්‍රැඩිස්කා''', කලින් '''බොසන්ස්කා ග්‍රැඩිස්කා''' යනු [[බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව|බොස්නියා සහ හර්සගොවිනාවේ]] [[රිපබ්ලිකා සර්ප්ස්කා|රෙබුබ්ලිකා සර්ප්ස්කා]] හි පිහිටි නගරයකි. 2013 වන විට එහි ජනගහනය 51,727 ක් වන අතර ග්‍රැඩිෂ්කා නගරයේ ජනගහනය 14,368 කි.

එය නැගෙනහිර ක්‍රජිනා කලාපයේ පිහිටා ඇති අතර, නගරය පිහිටා ඇත්තේ [[ක්‍රොඒෂියා|ක්‍රොඒෂියාවේ]] ස්ටාරා ග්‍රැඩිෂ්කා සිට සැවා ගඟේ දකුණු ඉවුරේ ලිජෙව්ස් තැනිතලාවේ සහ [[බන්ජා ලුකා, බොස්නියාව සහ හර්සගොවිනාව|බන්ජා ලූකාට]] කිලෝමීටර 40 ක් පමණ උතුරින්ය.
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:සර්බියානු-භාෂා පෙළ ඇතුළත් ලිපි]]</text>
      <sha1>nl75xe7q08vfiej88i29h8xlnetejde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ශෙවාකි</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196134</id>
    <revision>
      <id>797745</id>
      <timestamp>2026-08-16T16:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment>Created by translating the page &quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1297044543|Shewaki]]&quot;</comment>
      <origin>797745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5353" sha1="721yud16aa93b2o22tk9x0uygdla796" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ජනාවාසය
| official_name            = ශෙවාකි
| other_name               = 
| native_name              = {{lang|prs|شيوکى}}
| nickname                 = 
| settlement_type          = ගම්මානය
| motto                    = 
| image_skyline            = 
| imagesize                = 
| image_caption            = ශෙවාකි ස්තූපය, 1939
| image_flag               = 
| flag_size                = 
| image_seal               = 
| seal_size                = 
| image_shield             = 
| shield_size              = 
| image_blank_emblem       = 
| blank_emblem_type        = 
| blank_emblem_size        = 
| image_map                = 
| mapsize                  = 
| map_caption              = 
| image_map1               = 
| mapsize1                 = 
| map_caption1             = 
| pushpin_map              = Afghanistan
| pushpin_label_position   = bottom
| pushpin_map_caption      = ඇෆ්ඝනිස්තානය තුළ පිහිටීම
| subdivision_type         = රට
| subdivision_name         = {{flag|Afghanistan}}
| subdivision_type1        = [[Provinces of Afghanistan|පළාත]]
| subdivision_name1        = [[කාබුල් පළාත]]
| subdivision_type2        = දිස්ත්‍රික්කය
| subdivision_name2        = [[බග්‍රාමි]]
| subdivision_type3        = 
| subdivision_name3        = 
| subdivision_type4        = 
| subdivision_name4        = 
| coordinates              = {{coord|34|27|N|69|13|E|region:AF|display=inline,title}}
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 1,798
| elevation_ft             = 
| postal_code              = 
| area_code                = 
| blank1_name              = 
| website                  = 
| footnotes                = 
}}
{| class=&quot;infobox ib-settlement vcard&quot;
|- title=&quot;Dari-language text&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-above&quot; |&lt;div class=&quot;fn org&quot;&gt;ෂෙවාකි&lt;/div&gt;&lt;div class=&quot;nickname ib-settlement-native&quot;&gt; &lt;span title=&quot;Dari-language text&quot;&gt;&lt;span lang=&quot;prs&quot; dir=&quot;rtl&quot;&gt;ෂියුක්&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-subheader&quot; |&lt;div class=&quot;category&quot;&gt; ගම&lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |[[File:Stupa_von_Shewaki.jpg|262x262පික්|Shewaki Stupa, 1939]]&lt;div class=&quot;ib-settlement-caption&quot;&gt; ෂෙවාකි ස්තූපය, 1939 &lt;/div&gt;
|- class=&quot;mergedtoprow&quot;
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;infobox-full-data&quot; |
|}
'''ශෙවාකි''' ( {{Langx|prs|شيوکى}}   ) යනු [[ඇෆ්ගනිස්ථානය|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ]] හින්දකි ප්‍රදේශයේ, කාබුල් පළාතේ බග්‍රාමි දිස්ත්‍රික්කයේ, කෝ ඊ හින්දකි සහ මුනාර් ඊ චකාරි කඳු අසල ( ඇෆ්ඝනිස්තානයේ චාකාරි හා සම්බන්ධ නැත) පිහිටි ගම්මානයකි.

== ශෙවාකි ස්තූපය ==
[[ගොනුව:Tope_of_Shewaki.jpg|වම|thumb|200x200පික්| ෂෙවාකි ශිඛරය, චාල්ස් මැසන් විසින් ඇඳි සිතුවමක් (1833)]]
ශෙවාකි ස්තූපය යනු ඇෆ්ඝනිස්තානයේ ප්‍රධාන බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවලින් එකක් වන ෂාබහාර් (රජුගේ විහාරය) පිහිටි ස්ථානයයි. මෙම පූර්ව ඉස්ලාමීය බෞද්ධ ස්තූපය ක්‍රි.ව. 1 වන සහ 3 වන සියවස් අතර කුෂාණ යුගයේ ඉදිකරන ලද්දකි. හින්දු බැතිමතුන් අතර ජනප්‍රිය දෙවියා වන 'ශිව' දෙවියන්ගේ නාමය මෙයට ලැබී ඇත්තේ මෙතැන් සිට ශිව ලිංගයක් ලෙස දිස්වූ නිසායි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Shewaki: Conservation of Buddhist-era Built Heritage |url=https://issuu.com/aliphfoundation/docs/en_aliph_dc_program_single-page_2022_01_28/s/14684304 |access-date= |website=issuu |language=en}}&lt;/ref&gt; 2022 දී ශෙවාකි ස්තූපයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු අවසන් කරන ලදී. ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා වසර දෙකහමාරක් ගත වූ අතර ඩොලර් 80,000 කට වඩා වැය විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Officials: Reconstruction of Historical Sites Has already Begun |url=https://tolonews.com/arts-culture-180750 |access-date= |website=TOLOnews |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description matches Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>721yud16aa93b2o22tk9x0uygdla796</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>797746</id>
      <parentid>797745</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T16:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <origin>797746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4729" sha1="ng89qghtnx5qt0najmincceog9r1hih" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව ජනාවාසය
| official_name            = ශෙවාකි
| other_name               = 
| native_name              = {{lang|prs|شيوکى}}
| nickname                 = 
| settlement_type          = ගම්මානය
| motto                    = 
| image_skyline      = Stupa von Shewaki.jpg
| imagesize                =
| image_caption            = ශෙවාකි ස්තූපය, 1939
| image_flag               = 
| flag_size                = 
| image_seal               = 
| seal_size                = 
| image_shield             = 
| shield_size              = 
| image_blank_emblem       = 
| blank_emblem_type        = 
| blank_emblem_size        = 
| image_map                = 
| mapsize                  = 
| map_caption              = 
| image_map1               = 
| mapsize1                 = 
| map_caption1             = 
| pushpin_map              = Afghanistan
| pushpin_label_position   = bottom
| pushpin_map_caption      = ඇෆ්ඝනිස්තානය තුළ පිහිටීම
| subdivision_type         = රට
| subdivision_name         = {{flag|ඇෆ්ඝනිස්තානය}}
| subdivision_type1        = [[Provinces of Afghanistan|පළාත]]
| subdivision_name1        = [[කාබුල් පළාත]]
| subdivision_type2        = දිස්ත්‍රික්කය
| subdivision_name2        = [[බග්‍රාමි]]
| subdivision_type3        = 
| subdivision_name3        = 
| subdivision_type4        = 
| subdivision_name4        = 
| coordinates              = {{coord|34|27|N|69|13|E|region:AF|display=inline,title}}
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 1,798
| elevation_ft             = 
| postal_code              = 
| area_code                = 
| blank1_name              = 
| website                  = 
| footnotes                = 
}}

'''ශෙවාකි''' ( {{Langx|prs|شيوکى}}   ) යනු [[ඇෆ්ගනිස්ථානය|ඇෆ්ඝනිස්තානයේ]] හින්දකි ප්‍රදේශයේ, කාබුල් පළාතේ බග්‍රාමි දිස්ත්‍රික්කයේ, කෝ ඊ හින්දකි සහ මුනාර් ඊ චකාරි කඳු අසල ( ඇෆ්ඝනිස්තානයේ චාකාරි හා සම්බන්ධ නැත) පිහිටි ගම්මානයකි.

== ශෙවාකි ස්තූපය ==
[[ගොනුව:Tope_of_Shewaki.jpg|වම|thumb|200x200පික්| ෂෙවාකි ශිඛරය, චාල්ස් මැසන් විසින් ඇඳි සිතුවමක් (1833)]]
ශෙවාකි ස්තූපය යනු ඇෆ්ඝනිස්තානයේ ප්‍රධාන බෞද්ධ සිද්ධස්ථානවලින් එකක් වන ෂාබහාර් (රජුගේ විහාරය) පිහිටි ස්ථානයයි. මෙම පූර්ව ඉස්ලාමීය බෞද්ධ ස්තූපය ක්‍රි.ව. 1 වන සහ 3 වන සියවස් අතර කුෂාණ යුගයේ ඉදිකරන ලද්දකි. හින්දු බැතිමතුන් අතර ජනප්‍රිය දෙවියා වන 'ශිව' දෙවියන්ගේ නාමය මෙයට ලැබී ඇත්තේ මෙතැන් සිට ශිව ලිංගයක් ලෙස දිස්වූ නිසායි. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Shewaki: Conservation of Buddhist-era Built Heritage |url=https://issuu.com/aliphfoundation/docs/en_aliph_dc_program_single-page_2022_01_28/s/14684304 |access-date= |website=issuu |language=en}}&lt;/ref&gt; 2022 දී ශෙවාකි ස්තූපයේ ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු අවසන් කරන ලදී. ප්‍රතිසංස්කරණ කටයුතු සඳහා වසර දෙකහමාරක් ගත වූ අතර ඩොලර් 80,000 කට වඩා වැය විය. &lt;ref&gt;{{උපන්‍යාස වෙබ් |title=Officials: Reconstruction of Historical Sites Has already Begun |url=https://tolonews.com/arts-culture-180750 |access-date= |website=TOLOnews |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ආශ්‍රේයයන් ==
{{ආශ්‍රලැයිස්තුව}}
[[ප්‍රවර්ගය:Coordinates on Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:Pages using gadget WikiMiniAtlas]]
[[ප්‍රවර්ගය:Short description matches Wikidata]]
[[ප්‍රවර්ගය:කෙටි විස්තරයක් සහිත ලිපි]]</text>
      <sha1>ng89qghtnx5qt0najmincceog9r1hih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සැකිල්ල:රටේ දත්ත ඇෆ්ඝනිස්තානය</title>
    <ns>10</ns>
    <id>196135</id>
    <redirect title="සැකිල්ල:රටේ දත්ත ඇෆ්ගනිස්තානය" />
    <revision>
      <id>797747</id>
      <timestamp>2026-08-16T16:17:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yasasuru</username>
        <id>23090</id>
      </contributor>
      <comment> [[සැකිල්ල:රටේ දත්ත ඇෆ්ගනිස්තානය]] වෙතට යළි-යොමුකරමින්</comment>
      <origin>797747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="111" sha1="gqnug0s2mbu4f7466b52sqjesqo20lf" xml:space="preserve">#යළියොමුව [[සැකිල්ල:රටේ දත්ත ඇෆ්ගනිස්තානය]]</text>
      <sha1>gqnug0s2mbu4f7466b52sqjesqo20lf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>අනුලා කරුණාතිලක</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196136</id>
    <revision>
      <id>797748</id>
      <timestamp>2026-08-16T17:04:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44964-14</username>
        <id>80582</id>
      </contributor>
      <comment>'===ටෙලි නිර්මාණ=== * ''අම්මාවරුනේ''' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>797748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77" sha1="temsn01ma5rtf5ne14t4yo8m7lzalit" xml:space="preserve">===ටෙලි නිර්මාණ===
* ''අම්මාවරුනේ''</text>
      <sha1>temsn01ma5rtf5ne14t4yo8m7lzalit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>සාකච්ඡාව:ඇල්ගොරිදම්</title>
    <ns>1</ns>
    <id>196137</id>
    <revision>
      <id>797751</id>
      <timestamp>2026-08-16T18:32:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44921-23</username>
        <id>80584</id>
      </contributor>
      <comment>/* show me a aigoritham */ නව ඡේදය</comment>
      <origin>797751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="252" sha1="5ydz5w9m38s7q2qxg7nmyn8xhzcsadz" xml:space="preserve">== show me a aigoritham ==

lt.iuh [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-44921-23|&amp;#126;2026-44921-23]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-44921-23|talk]]) 18:32, 16 අගෝස්තු 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>5ydz5w9m38s7q2qxg7nmyn8xhzcsadz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>797752</id>
      <parentid>797751</parentid>
      <timestamp>2026-08-16T18:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NDG</username>
        <id>74624</id>
      </contributor>
      <comment>Requesting deletion</comment>
      <origin>797752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="271" sha1="trvcbx95cto7vvv2yo5qugtcm3xa1br" xml:space="preserve">{{delete|Nonsense}}== show me a aigoritham ==

lt.iuh [[විශේෂ:දායකත්ව/&amp;#126;2026-44921-23|&amp;#126;2026-44921-23]] ([[පරිශීලක සාකච්ඡාව:&amp;#126;2026-44921-23|talk]]) 18:32, 16 අගෝස්තු 2026 (යූටීසී)</text>
      <sha1>trvcbx95cto7vvv2yo5qugtcm3xa1br</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>රිකී නෙල්සන්</title>
    <ns>0</ns>
    <id>196138</id>
    <revision>
      <id>797755</id>
      <timestamp>2026-08-17T02:40:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janith Dulshan</username>
        <id>57422</id>
      </contributor>
      <comment>''''එරික් හිලියර්ඩ් &quot;රික්&quot; හෝ &quot;රිකී&quot; නෙල්සන්''' (Eric Hilliard &quot;Ricky&quot; or &quot;Rick&quot; Nelson''')''' (1940 මැයි 8 – 1985 දෙසැම්බර් 31) යනු ඇමරිකානු සංගීතඥයෙකු සහ නළුවෙකි. ඔහු වයස අවුරුදු අටේදී සිය පවුලේ සාමාජිකය...' යොදමින් නව පිටුවක් තනන ලදි</comment>
      <origin>797755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7735" sha1="purn8649wq6n819xvr7f9o9dw94jv6s" xml:space="preserve">'''එරික් හිලියර්ඩ් &quot;රික්&quot; හෝ &quot;රිකී&quot; නෙල්සන්''' (Eric Hilliard &quot;Ricky&quot; or &quot;Rick&quot; Nelson''')''' (1940 මැයි 8 – 1985 දෙසැම්බර් 31) යනු ඇමරිකානු සංගීතඥයෙකු සහ නළුවෙකි. ඔහු වයස අවුරුදු අටේදී සිය පවුලේ සාමාජිකයන් සමඟ ''The Adventures of Ozzie and Harriet'' ගුවන්විදුලි හා රූපවාහිනී මාලාවට එක්වීමෙන් විනෝදාස්වාද ක්ෂේත්‍රයට පිවිසියේය. 1957දී ගායකයෙකු ලෙස සිය සංගීත දිවිය ආරම්භ කළ ඔහු, පසුව 1950 සහ 1960 දශකවල ජනප්‍රියම තරුණ සංගීත ශිල්පීන්ගෙන් කෙනෙකු බවට පත්විය.

සංගීතඥයෙකු සහ රූපවාහිනී නළුවෙකු ලෙස ඔහු ලැබූ ජනප්‍රියත්වය හේතුවෙන් 1959දී හොවාර්ඩ් හෝක්ස් අධ්‍යක්ෂණය කළ ''Rio Bravo'' චිත්‍රපට

{{තොරතුරුකොටුව සංගීත කලාකරු|Name=රිකී නෙල්සන්|image=Decca Records Rick Nelson 1966.jpg|Birth_name=එරික් හිලියර්ඩ් නෙල්සන්|Alias=රික් නෙල්සන්|birth_date={{birth date|1940|5|8|mf=y}}|birth_place=[[ටීනෙක්, නිව් ජර්සි]], ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|death_date={{nowrap|{{death date and age|1985|12|31|1940|5|8}}}}|death_place=[[ඩෙ කල්බ්, ටෙක්සාස්]], ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|Genre=&lt;nowiki&gt;{{hlist|&lt;/nowiki&gt;[[Rockabilly]]{{!}}[[රොක් ඇන්ඩ් රෝල්]]&lt;nowiki&gt;|[[පොප් සංගීතය|පොප්]|&lt;/nowiki&gt;[[country music|country]]{{!}}[[country rock]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;|Occupation={{hlist|සංගීතඥයා|ගීත රචකයා|නළුවා}}|Years_active=1949–1985|Label={{hlist|[[Verve Records|Verve]]|[[Imperial Records|Imperial]]|[[London Records|London]]|Renown Records|[[Decca Records|Decca]]/[[MCA Records|MCA]]|[[Epic Records|Epic]]}}|website={{URL|rickynelson.com}}|module={{Infobox person|child=yes
| signature    = Ricky Nelson signature.jpg}}}}

යේ ජෝන් වේන්, ඩීන් මාර්ටින්, වෝල්ටර් බ්‍රෙනන් සහ ඇන්ජි ඩිකින්සන් සමඟ රංගනය කිරීමටද ඔහුට අවස්ථාව ලැබිණි. 1957 සිට 1973 දක්වා නෙල්සන්ගේ ගීත 54ක් ''Billboard'' Hot 100 හෝ එහි පෙර පැවති සටහන්වලට ඇතුළත් විය. ඒ අතරින් 1958දී නිකුත් කළ '''&quot;Poor Little Fool&quot;''' ගීතය නව ''Billboard'' Hot 100 ගීත දර්ශකයේ අංක එකට පත් වූ පළමු ගීතය විය. ඔහුගේ තවත් ගීත 17ක් ද හොඳම ගීත දහය අතරට පැමිණියේය.

නෙල්සන් 1949දී ''The Adventures of Ozzie and Harriet'' ගුවන්විදුලි මාලාවේ තමන්ගේම චරිතය රඟපාමින් වෘත්තීය රංගන දිවිය ආරම්භ කළේය. 1952දී ''Here Come the Nelsons'' චිත්‍රපටයෙන් ඔහු සිය පළමු සිනමා රංගනය සිදු කළේය. 1957දී ඔහු සිය පළමු ගීත තැටිය වන '''&quot;I'm Walkin'&quot; / &quot;A Teenager's Romance&quot;''' නිකුත් කළ අතර, එම වසරේම රූපවාහිනී වැඩසටහනේ ගායකයෙකු ලෙසද පෙනී සිටියේය. ඔහුගේ ''Ricky'' ඇල්බමය අංක එකට පත්විය. 1958දී '''&quot;Poor Little Fool&quot;''' ගීතය ඔහුගේ පළමු අංක එකේ ගීතය බවට පත් වූ අතර, 1959දී ''Rio Bravo'' චිත්‍රපටයේ රංගනය වෙනුවෙන් &quot;Most Promising Male Newcomer&quot; කාණ්ඩයේ Golden Globe සම්මාන නාමයෝජනායක්ද ලැබීය.

''The Adventures of Ozzie and Harriet'' මාලාව 1966දී අවසන් වීමෙන් පසුව නෙල්සන් විවිධ රූපවාහිනී වැඩසටහන්වල ආරාධිත රංගන ශිල්පියෙකු ලෙස පෙනී සිටියේය. ඔහු සිය විසිවන වියේදී තම මුල්කාලීන පොප් සංගීත ශෛලියෙන් ඉවත් වී කන්ට්‍රි සංගීතයේ බලපෑම සහිත '''කන්ට්‍රි රොක්''' ශෛලියට යොමු විය. 1969දී ඔහු '''Stone Canyon Band''' සංගීත කණ්ඩායම පිහිටුවීමෙන් පසුව සිය සංගීත දිවියේ නැවත වර්ධනයක් අත්විඳියේය. 1972දී නිකුත් කළ '''&quot;Garden Party&quot;''' ගීතය ''Billboard'' Hot 100 දර්ශකයේ අංක 6 දක්වා ඉහළ ගියේය.

කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ මෙම නැවත ජනප්‍රිය වීම දිගුකාලීනව පැවතුණේ නැත. ඔහුගේ පටිගත කිරීමේ සමාගම වෙනත් සමාගමක් විසින් අත්පත් කරගෙන පසුව වසා දැමීමත්, ඔහුගේ නව සමාගම විසින් පසුකාලීන ඇල්බම සඳහා ප්‍රමාණවත් ප්‍රචාරයක් ලබා නොදීමත් ඔහුගේ සංගීත වෘත්තියට බලපෑවේය. 1970 දශකය පුරා ඔහු සජීවී ප්‍රසංග පවත්වමින් සහ කුඩා රූපවාහිනී රංගනවල නිරත විය. 1985 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා ගුවන් යානා අනතුරකින් ඔහු මිය ගියේය.

නෙල්සන් 1963 සිට 1982 දක්වා '''ෂැරන් ක්‍රිස්ටින් හාර්මන්''' සමඟ විවාහ වී සිටියේය. ඔවුන්ට දරුවන් සිව්දෙනෙක් වූහ: නිළියක් වන '''ට්‍රේසි නෙල්සන්''', සංගීතඥ නිවුන් සහෝදරයන් වන '''ගනර් නෙල්සන්''' සහ '''මැතිව් නෙල්සන්''', සහ නළුවෙකු වන '''සෑම් නෙල්සන්''' ය. 1987 ජනවාරි 21 වැනිදා නෙල්සන් මරණින් පසු '''Rock and Roll Hall of Fame''' වෙත ඇතුළත් කරන ලදී. 1996දී ''TV Guide'' සඟරාව විසින් ඔහු සර්වකාලීන විශිෂ්ටතම රූපවාහිනී තරු 50 දෙනා අතර 49 වැනි ස්ථානයට නම් කරන ලදී.</text>
      <sha1>purn8649wq6n819xvr7f9o9dw94jv6s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>797756</id>
      <parentid>797755</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T02:53:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janith Dulshan</username>
        <id>57422</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>797756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7636" sha1="hpj4o6o6vpbcgqip3esdu8ef6sd9nin" xml:space="preserve">{{තොරතුරුකොටුව සංගීත කලාකරු|Name=රිකී නෙල්සන්|image=Decca Records Rick Nelson 1966.jpg|Birth_name=එරික් හිලියර්ඩ් නෙල්සන්|Alias=රික් නෙල්සන්|birth_date={{birth date|1940|5|8|mf=y}}|birth_place=[[ටීනෙක්, නිව් ජර්සි]], ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|death_date={{nowrap|{{death date and age|1985|12|31|1940|5|8}}}}|death_place=[[ඩෙ කල්බ්, ටෙක්සාස්]], ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය|Genre=&lt;nowiki&gt;{{hlist|&lt;/nowiki&gt;[[Rockabilly]]{{!}}[[රොක් ඇන්ඩ් රෝල්]]&lt;nowiki&gt;|[[පොප් සංගීතය|පොප්]|&lt;/nowiki&gt;[[country music|country]]{{!}}[[country rock]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt;|Occupation={{hlist|සංගීතඥයා|ගීත රචකයා|නළුවා}}|Years_active=1949–1985|Label={{hlist|[[Verve Records|Verve]]|[[Imperial Records|Imperial]]|[[London Records|London]]|Renown Records|[[Decca Records|Decca]]/[[MCA Records|MCA]]|[[Epic Records|Epic]]}}|website={{URL|rickynelson.com}}|module={{Infobox person|child=yes
| signature    = Ricky Nelson signature.jpg}}}}'''එරික් හිලියර්ඩ් &quot;රික්&quot; හෝ &quot;රිකී&quot; නෙල්සන්''' (Eric Hilliard &quot;Ricky&quot; or &quot;Rick&quot; Nelson''')''' (1940 මැයි 8 – 1985 දෙසැම්බර් 31) යනු ඇමරිකානු සංගීතඥයෙකු සහ නළුවෙකි. ඔහු වයස අවුරුදු අටේදී සිය පවුලේ සාමාජිකයන් සමඟ ''The Adventures of Ozzie and Harriet'' ගුවන්විදුලි හා රූපවාහිනී මාලාවට එක්වීමෙන් විනෝදාස්වාද ක්ෂේත්‍රයට පිවිසියේය. 1957දී ගායකයෙකු ලෙස සිය සංගීත දිවිය ආරම්භ කළ ඔහු, පසුව 1950 සහ 1960 දශකවල ජනප්‍රියම තරුණ සංගීත ශිල්පීන්ගෙන් කෙනෙකු බවට පත්විය.

සංගීතඥයෙකු සහ රූපවාහිනී නළුවෙකු ලෙස ඔහු ලැබූ ජනප්‍රියත්වය හේතුවෙන් 1959දී හොවාර්ඩ් හෝක්ස් අධ්‍යක්ෂණය කළ ''Rio Bravo'' චිත්‍රපටයේ ජෝන් වේන්, ඩීන් මාර්ටින්, වෝල්ටර් බ්‍රෙනන් සහ ඇන්ජි ඩිකින්සන් සමඟ රංගනය කිරීමටද ඔහුට අවස්ථාව ලැබිණි. 1957 සිට 1973 දක්වා නෙල්සන්ගේ ගීත 54ක් ''Billboard'' Hot 100 සහ එහි පෙර පැවති සංගීත ශ්‍රේණිගත කිරීම් වලට ඇතුළත් විය. ඒ අතරින් 1958දී නිකුත් කළ '''&quot;Poor Little Fool&quot;''' ගීතය නව ''Billboard'' Hot 100 ගීත දර්ශකයේ අංක එකට පත් වූ පළමු ගීතය විය. ඔහුගේ තවත් ගීත 17ක් ද හොඳම ගීත දහය අතරට ද පැමිණියේය.

නෙල්සන් 1949දී ''The Adventures of Ozzie and Harriet'' ගුවන්විදුලි මාලාවේ තමන්ගේම චරිතය රඟපාමින් වෘත්තීය රංගන දිවිය ආරම්භ කළේය. 1952දී ''Here Come the Nelsons'' චිත්‍රපටයෙන් ඔහු සිය පළමු සිනමා රංගනය සිදු කළේය. 1957දී ඔහු සිය පළමු ගීත තැටිය වන '''&quot;I'm Walkin'&quot; / &quot;A Teenager's Romance&quot;''' නිකුත් කළ අතර, එම වසරේම රූපවාහිනී වැඩසටහනක ගායකයෙකු ලෙසද පෙනී සිටියේය. ඔහුගේ ''Ricky'' ඇල්බමය අංක එකට පත්විය. 1958දී '''&quot;Poor Little Fool&quot;''' ගීතය ඔහුගේ පළමු අංක එකේ ගීතය බවට පත් වූ අතර, 1959දී ''Rio Bravo'' චිත්‍රපටයේ රංගනය වෙනුවෙන් &quot;Most Promising Male Newcomer&quot; කාණ්ඩයේ Golden Globe සම්මාන නාමයෝජනායක්ද ලැබීය.

''The Adventures of Ozzie and Harriet'' මාලාව 1966දී අවසන් වීමෙන් පසුව නෙල්සන් විවිධ රූපවාහිනී වැඩසටහන්වල ආරාධිත රංගන ශිල්පියෙකු ලෙස පෙනී සිටියේය. ඔහු සිය විසිවන වියේදී තම මුල්කාලීන පොප් සංගීත ශෛලියෙන් ඉවත් වී කන්ට්‍රි සංගීතයේ (Country Music) බලපෑම සහිත '''කන්ට්‍රි රොක්''' (Country Rock) ශෛලියට යොමු විය. 1969දී ඔහු '''Stone Canyon Band''' සංගීත කණ්ඩායම පිහිටුවීමෙන් පසුව සිය සංගීත දිවියේ නැවත වර්ධනයක් අත්විඳියේය. 1972දී නිකුත් කළ '''&quot;Garden Party&quot;''' ගීතය ''Billboard'' Hot 100 දර්ශකයේ අංක 6 දක්වා ඉහළ ගියේය.

කෙසේ වෙතත්, ඔහුගේ මෙම නැවත ජනප්‍රිය වීම දිගුකාලීනව පැවතුණේ නැත. ඔහුගේ පටිගත කිරීමේ සමාගම වෙනත් සමාගමක් විසින් අත්පත් කරගෙන පසුව වසා දැමීමත්, ඔහුගේ නව සමාගම විසින් පසුකාලීන ඇල්බම සඳහා ප්‍රමාණවත් ප්‍රචාරයක් ලබා නොදීමත් ඔහුගේ සංගීත වෘත්තියට බලපෑවේය. 1970 දශකය පුරා ඔහු සජීවී ප්‍රසංග පවත්වමින් සහ කුඩා රූපවාහිනී රංගනවල නිරත විය. 1985 දෙසැම්බර් 31 වැනිදා ගුවන් යානා අනතුරකින් ඔහු මිය ගියේය.

නෙල්සන් 1963 සිට 1982 දක්වා '''ෂැරන් ක්‍රිස්ටින් හාර්මන්''' සමඟ විවාහ වී සිටියේය. ඔවුන්ට දරුවන් සිව්දෙනෙක් වූහ: නිළියක් වන '''ට්‍රේසි නෙල්සන්''', සංගීතඥ නිවුන් සහෝදරයන් වන '''ගනර් නෙල්සන්''' සහ '''මැතිව් නෙල්සන්''', සහ නළුවෙකු වන '''සෑම් නෙල්සන්''' ය. 

1996දී ''TV Guide'' සඟරාව විසින් ඔහු සර්වකාලීන විශිෂ්ටතම රූපවාහිනී තරු 50 දෙනා අතර 49 වැනි ස්ථානයට නම් කරන ලදී.</text>
      <sha1>hpj4o6o6vpbcgqip3esdu8ef6sd9nin</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>