میریلن مونرو

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="skr">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>skrwiki</dbname>
    <base>https://skr.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D9%BE%D8%B1%D8%AA</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتݨ آلا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتݨ آلے نال ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">وکیپیڈیا ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیا وکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">مدد</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">مدد ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ونکی</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ونکی ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول ڳالھ مہاڑ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>میریلن مونرو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21455</id>
    <revision>
      <id>71081</id>
      <parentid>53766</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T07:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>48</id>
      </contributor>
      <comment>Removing [[:c:File:Marilyn_Monroe_in_1952.jpg|Marilyn_Monroe_in_1952.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Marilyn Monroe in 1952.jpg|]].</comment>
      <origin>71081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13647" sha1="ij2j6huclwmbeh6q2dhxxvkoo00bzst" xml:space="preserve">{| class=&quot;infobox infobox_v2&quot; cellspacing=&quot;3px&quot;
! colspan=&quot;2&quot; class=&quot;entete humain&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;line-height:1.5em; background-color:#C0C0C0;color:#000000&quot; |میریلن مونرو
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |([[انگریزی]] : Marilyn Monroe)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1559|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1559) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |&lt;div&gt; &lt;/div&gt;&lt;div&gt;&lt;small&gt;میریلن مونرو, 1952&lt;/small&gt;&lt;/div&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; |
----
|-
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |معلومات شخصیت
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیدائشی ناں
| style=&quot; &quot; |([[انگریزی]] : Norma Jeane Mortenson)&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1477|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1477) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ڄمݨ
| style=&quot; &quot; |1 جون 1926
[[:ur:لاس_اینجلس|لاس اینجلس]]، [[کیلیفورنیا]]، ریاستہائے متحدہ
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |وفات
| style=&quot; &quot; |اگست 5، 1962 (عمر &amp;nbsp;36 سال)
لاس اینجلس، [[کیلیفورنیا]]، [[امریکہ|ریاستہائے متحدہ]]
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |طرز وفات
| style=&quot; &quot; |خود کشی &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1196|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1196) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شہریت
| style=&quot; &quot; |[[فائل:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Flag_of_the_United_States_(1795-1818).svg|20x20px]] [[امریکہ|ریاستہائے متحدہ امریکا]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P27|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P27) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ٻئے ناں
| style=&quot; &quot; |نورما جین بیکر
(Norma Jeane Baker)
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |اکھیں دا رنگ
| style=&quot; &quot; |نیلا &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1340|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1340) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |والیں دے رنگ
| style=&quot; &quot; |سنہری &lt;ref name=&quot;5824820bfd8110193ddf763a0b7fb835dcd5846b&quot;&gt;[https://www.distractify.com/p/was-marilyn-monroe-a-natural-blonde Was Marilyn Monroe a Natural Blonde? Here's What We Know] — اخذ شدہ بتاریخ: 24 مارچ 2024&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1884|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1884) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |قد
| style=&quot; &quot; |166 سنٹی میٹر &lt;ref name=&quot;39024e73073dce30969c2fb6ebf1339376e3488e&quot;&gt;http://themarilynmonroecollection.com/marilyn-monroe-true-size/ — اخذ شدہ بتاریخ: 23 اکتوبر 2019&lt;/ref&gt;، &amp;nbsp;165 [[:ur:سینٹی_میٹر|سنٹی میٹر]] &lt;ref name=&quot;39024e73073dce30969c2fb6ebf1339376e3488e&quot; /&gt;، &amp;nbsp;65.5 انچ &lt;ref name=&quot;39024e73073dce30969c2fb6ebf1339376e3488e&quot; /&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P2048|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P2048) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |عارضہ
| style=&quot; &quot; |ہکلاہٹ &lt;ref name=&quot;8cc692f8cd0420475c0c4143ed2a7be0cf69f3c1&quot;&gt;تاریخ اشاعت: 3 فروری 2021 — [https://web.archive.org/web/20231213091028/https://www.ansa.it/pressrelease/lifestyle/2021/02/03/balbuzie-non-ti-temo-lesempio-dei-grandi-personaggi_b1d85034-54e8-4391-9b27-0bca2275cae6.html Balbuzie non ti temo: l'esempio dei grandi personaggi]— اخذ شدہ بتاریخ: 13 دسمبر 2023 —  سے آرکائیو [https://www.ansa.it/pressrelease/lifestyle/2021/02/03/balbuzie-non-ti-temo-lesempio-dei-grandi-personaggi_b1d85034-54e8-4391-9b27-0bca2275cae6.html اصل] فی 13 دسمبر 2023&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;d0d62fecca253821cf7e7e021e168c4156d48b3f&quot;&gt;تاریخ اشاعت: 10 دسمبر 2019 — [https://web.archive.org/web/20191128012544/https://www.businessinsider.com/stuttering-celebrities-famous-people-2019-11 Celebrities and other famous people who have had stutters]— اخذ شدہ بتاریخ: 13 دسمبر 2023 —  سے آرکائیو [https://www.businessinsider.com/stuttering-celebrities-famous-people-2019-11 اصل] فی 28 نومبر 2019&lt;/ref&gt;
رحم کی اندرونی جھلی کا ہٹنا &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1050|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1050) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |شریک حیات
| style=&quot; &quot; |&lt;div class=&quot;plainlist&quot;&gt;
* جیمز ڈوئرٹی (&lt;abbr title=&quot;&lt;nowiki&amp;gt;شادی&lt;/nowiki&amp;gt;&quot;&gt;شادی.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;1942&amp;#x3B;&amp;#x20;div&amp;nbsp;1946)
* جو ڈیمیجیو (&lt;abbr title=&quot;&lt;nowiki&amp;gt;شادی&lt;/nowiki&amp;gt;&quot;&gt;شادی.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;1954&amp;#x3B;&amp;#x20;div&amp;nbsp;1955)
* آرتھر ملر (&lt;abbr title=&quot;&lt;nowiki&amp;gt;شادی&lt;/nowiki&amp;gt;&quot;&gt;شادی.&lt;/abbr&gt;&amp;nbsp;1956&amp;#x3B;&amp;#x20;div&amp;nbsp;1961)
&lt;/div&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ساتھی
| style=&quot; &quot; |[[جان ایف کینیڈی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P451|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P451) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |عملی زندگی
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |مادر علمی
| style=&quot; &quot; |جامعہ کیلیفورنیا، لاس اینجلس &lt;small&gt;(1951–1962)&lt;/small&gt;
وان نیوس ہائی اسکول &lt;ref name=&quot;3312a4cd22ffbf1de9b61de174d90b1cd9d09264&quot;&gt;https://www.nndb.com/edu/710/000079473/ — اخذ شدہ بتاریخ: 7 مئی 2022&lt;/ref&gt;
ایکٹرز اسٹوڈیو، نیویارک سٹی &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |تخصص تعلیم
| style=&quot; &quot; |تاریخ ادبیات اور [[:ur:فن|فن]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P69|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P69) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |استاد
| style=&quot; &quot; |کونٹائن کولیئر &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1066|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1066) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |کم
| style=&quot; &quot; |&lt;div class=&quot;hlist&quot;&gt;
* اداکارہ
* ماڈل
* گلوکارہ
&lt;/div&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ماء ٻولی
| style=&quot; &quot; |[[امریکی انگریزی]] &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P103|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P103) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |پیشہ ورانہ زبان
| style=&quot; &quot; |[[انگریزی]] &lt;ref name=&quot;08666ffe0611874d44126cb999557863591e218f&quot;&gt;مصنف: [[فرانس کا قومی کتب خانہ]]  — http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11916572r — اخذ شدہ بتاریخ: 10 اکتوبر 2015 — اجازت نامہ: آزاد اجازت نامہ&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;42f555302770af305fe8c7987db71707286ec457&quot;&gt;کونر آئی ڈی: https://plus.cobiss.net/cobiss/si/sl/conor/54165347&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P1412|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P1412) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |دور فعالیت
| style=&quot; &quot; |1945–62
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |اعزازات
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |&lt;div style=&quot;max-height:180px; overflow: auto; padding: 2px 0 2px 5px; background-color:transparent;vertical-align:top;font-size:100%&quot;&gt;[[فائل:Golden_Globe_text_logo.png|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Golden_Globe_text_logo.png|30x30px]]&amp;nbsp;[[:ur:گولڈن_گلوب_ایوارڈ|گولڈن گلوب اعزاز]] &lt;small&gt;(1960)&lt;/small&gt;
اسٹار آن ہالی ووڈ واک آف فیم &amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P166|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P166) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |دستخط
|-
| colspan=&quot;2&quot; align=&quot;center&quot; |&lt;div&gt;[[فائل:Marilyn_Monroe_Signature.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D9%81%D8%A7%D8%A6%D9%84:Marilyn_Monroe_Signature.svg|center|120x120px]]&lt;/div&gt;
|-
! colspan=&quot;2&quot; scope=&quot;col&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#E1E1E1;color:#000000&quot; |ویب سائٹ
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |ویب سائٹ
| style=&quot; &quot; |&lt;span class=&quot;url&quot;&gt;[http://marilynmonroe.com/ marilynmonroe.com]&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align: right; background-color:#F3F3F3; &quot; |[[فائل:IMDb_logo.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%86%D9%B9%D8%B1%D9%86%DB%8C%D9%B9_%D9%85%D9%88%D9%88%DB%8C_%DA%88%DB%8C%D9%B9%D8%A7%D8%A8%DB%8C%D8%B3|none|40x40px]]
| style=&quot; &quot; |[http://www.imdb.com/name/nm0000054/ IMDB پر صفحہ]&lt;ref name=&quot;050a0b6296d9efbf534bb4cfbbf110b94c33e87c&quot;&gt;میوزک برینز آرٹسٹ آئی ڈی: https://musicbrainz.org/artist/6e60deeb-a666-42c5-95cb-a5eada6bbbe5 — اخذ شدہ بتاریخ: 16 ستمبر 2021&lt;/ref&gt;&amp;nbsp; &lt;span class=&quot;noprint&quot;&gt;[[فائل:Arbcom_ru_editing.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/d:Q4616#P345|baseline|13x13px|ویکی ڈیٹا پر  (P345) کی خاصیت میں تبدیلی کریں]]&lt;/span&gt;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:right;background-color:#F9F9F9;color:#000000;&quot; |
|-
| colspan=&quot;2&quot; class=&quot;navigation-only&quot; style=&quot;border-top: 2px #E1E1E1 dotted; font-size: 80%; background:inherit; text-align: left;&quot; |&lt;span class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;float:right;&quot;&gt;[https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%84%D9%86_%D9%85%D9%88%D9%86%D8%B1%D9%88&amp;action=edit&amp;section=0 &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;درستی&lt;/span&gt;] - [https://ur.wikipedia.org/w/index.php?title=%D9%85%DB%8C%D8%B1%DB%8C%D9%84%D9%86_%D9%85%D9%88%D9%86%D8%B1%D9%88&amp;veaction=edit &lt;span style=&quot;color:#555;&quot;&gt;ترمیم&lt;/span&gt;]&lt;/span&gt;&amp;nbsp;[[فائل:Info_Simple.svg|link=https://ur.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D8%A7%D9%86%DA%86%DB%81:%D8%AE%D8%A7%D9%86%DB%81_%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%B4%D8%AE%D8%B5%DB%8C%D8%AA|12x12px|سانچہ دستاویز دیکھیے]]
|}
مارلن منرو ہک [[امریکی]] اداکارہ ہئی۔ انہاں &quot;سم لائک اٹ ہاٹ&quot; (Some Like It Hot) اتے &quot;دی سیون ایئر اِچ&quot; (The Seven Year Itch) جیہاں فلماں وچ اہم کردار ادا کیتے۔ منرو اپݨی خوبصورتی اتے دلکش شخصیت کیتے ڄاݨی ویندی ہئی۔ اوہ 20ویں صدی دی سب توں مشہور پاپ آئیکنز وچوں ہک ہئی۔

== ٻاہرلے لنک ==
* [http://www1.voanews.com/urdu/news/arts-entertainment/marilynmonroe-actress-fans-5thdecember2009-78594532.html فلم سٹار میریلین مونرو، موت کے نصف صدی بعد بھی مقبول]{{مردہ ربط|date=January 2021|bot=InternetArchiveBot}}

== حوالہ ==
&lt;references /&gt;
[[ونکی:ویکی ڈیٹا دے مواد کوں ورتاوݨ آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں انج مختصر وضاحت]]
[[ونکی:امریکی فلمی اداکار زنانیاں]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا حوالیاں آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا آلے صفحے]]
[[ونکی:ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ پیشہ ورانہ ٻولی]]
[[ونکی:مادر علمی ویکی ڈیٹا کنوں ماخوذ]]</text>
      <sha1>ij2j6huclwmbeh6q2dhxxvkoo00bzst</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حاصل پور دے سرائیکی شاعر تے گلوکار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33701</id>
    <revision>
      <id>71058</id>
      <timestamp>2026-04-23T01:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;حاصل پور ضلع بہاولپور دی تحصیل ہے۔ [[حاصل پور]] دی زبان سرائیکی ہے۔ حاصل پور وچ سرائیکی شاعری تے گلوکاری دی روایت سرائیکی ثقافت دی عکاسی کریندی ہے۔ ==سرائیکی شاعر== * ابراہیم حسان ==سرائیکی گلوکار== * امیر عباسی&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="1mx9wt44m9kmv5jusfo3hur3u1q9sfa" xml:space="preserve">حاصل پور ضلع بہاولپور دی تحصیل ہے۔ [[حاصل پور]] دی زبان سرائیکی ہے۔ حاصل پور وچ سرائیکی شاعری تے گلوکاری دی روایت سرائیکی ثقافت دی عکاسی کریندی ہے۔
==سرائیکی شاعر==
* ابراہیم حسان
==سرائیکی گلوکار==
* امیر عباسی</text>
      <sha1>1mx9wt44m9kmv5jusfo3hur3u1q9sfa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71059</id>
      <parentid>71058</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T01:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی گلوکار */</comment>
      <origin>71059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="rvg0md7tmwr4u0afazyrx30ebdr1mh3" xml:space="preserve">حاصل پور ضلع بہاولپور دی تحصیل ہے۔ [[حاصل پور]] دی زبان سرائیکی ہے۔ حاصل پور وچ سرائیکی شاعری تے گلوکاری دی روایت سرائیکی ثقافت دی عکاسی کریندی ہے۔
==سرائیکی شاعر==
* ابراہیم حسان
==سرائیکی گلوکار==
* امیر عباسی
* اسحاق حاصل پوری</text>
      <sha1>rvg0md7tmwr4u0afazyrx30ebdr1mh3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71060</id>
      <parentid>71059</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T01:41:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی گلوکار */</comment>
      <origin>71060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="475" sha1="64v02ce1mhqna8nk3x4fb4xlkqaw1x7" xml:space="preserve">حاصل پور ضلع بہاولپور دی تحصیل ہے۔ [[حاصل پور]] دی زبان سرائیکی ہے۔ حاصل پور وچ سرائیکی شاعری تے گلوکاری دی روایت سرائیکی ثقافت دی عکاسی کریندی ہے۔
==سرائیکی شاعر==
* ابراہیم حسان
==سرائیکی گلوکار==
* امیر عباسی
* اسحاق حاصل پوری
* رمضان چمن حاصل پوری
* رائے رمضان پرھیار</text>
      <sha1>64v02ce1mhqna8nk3x4fb4xlkqaw1x7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33702</id>
    <revision>
      <id>71061</id>
      <timestamp>2026-04-23T05:33:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;میاں چنوں ضلع خانیوال سرائیکی وسیب دا اہم علاقہ ہے۔ [[میاں چنوں]] وچ سرائیکی شاعری تے گلوکاری دی روایت سرائیکی ثقافت دی عکاسی کریندی ہے۔  == سرائیکی شاعر ==  * ارشد ڈاہَر  == سرائیکی گلوکار ==  * [[واجد علی بغدادی]] * محمد شہباز * چاند ماہی * میر ارشاد علی&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="438" sha1="5tktqef3kab1qrnh1pk0q0paefoy5w8" xml:space="preserve">میاں چنوں ضلع خانیوال سرائیکی وسیب دا اہم علاقہ ہے۔ [[میاں چنوں]] وچ سرائیکی شاعری تے گلوکاری دی روایت سرائیکی ثقافت دی عکاسی کریندی ہے۔

== سرائیکی شاعر ==

* ارشد ڈاہَر

== سرائیکی گلوکار ==

* [[واجد علی بغدادی]]
* محمد شہباز
* چاند ماہی
* میر ارشاد علی</text>
      <sha1>5tktqef3kab1qrnh1pk0q0paefoy5w8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>وہاڑی دے سرائیکی شاعر تے گلوکار</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33703</id>
    <revision>
      <id>71062</id>
      <timestamp>2026-04-23T06:12:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی تحصیل دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔  == سرائیکی شاعر ==  *  == سرائیکی گلوکار ==  * غلام عباس حیدری  == ٻیا ݙیکھو ==  * [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]] * حاصل پور  دے سرائیکی شا...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="481" sha1="nnm6s4w4x8h42ab7pgmp6fnsse5wj3y" xml:space="preserve">وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی تحصیل دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔

== سرائیکی شاعر ==

*

== سرائیکی گلوکار ==

* غلام عباس حیدری

== ٻیا ݙیکھو ==

* [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]
* [[حاصل پور  دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]</text>
      <sha1>nnm6s4w4x8h42ab7pgmp6fnsse5wj3y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71066</id>
      <parentid>71062</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T06:45:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی شاعر */</comment>
      <origin>71066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="590" sha1="glreq75rip1zgxzlc0n1z1g51b4s1yq" xml:space="preserve">وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی تحصیل دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔

== سرائیکی شاعر ==

=== تحصیل میلسی ===

* [[امتیاز ظفر]]
* آصف مجید

=== تحصیل وہاڑی ===

*

== سرائیکی گلوکار ==

* غلام عباس حیدری
*

== ٻیا ݙیکھو ==

* [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]
* [[حاصل پور  دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]</text>
      <sha1>glreq75rip1zgxzlc0n1z1g51b4s1yq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71067</id>
      <parentid>71066</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T06:49:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی گلوکار */</comment>
      <origin>71067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="786" sha1="88xs2n4jo82rs710zf8ssvh97dkf6tf" xml:space="preserve">وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی  دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔ تحصیل وہاڑی تے تحصیل میلسی دے معروف سرائیکی شاعر تے سرائیکی گلوکار ایہ ہن۔

== سرائیکی شاعر ==

=== تحصیل وہاڑی ===

*

=== تحصیل میلسی ===

* [[امتیاز ظفر]]
* آصف مجید

*

== سرائیکی گلوکار ==

=== تحصیل وہاڑی ===
* غلام عباس حیدری
*

=== تحصیل میلسی ===

*

*

== ٻیا ݙیکھو ==

* [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]
* [[حاصل پور  دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]</text>
      <sha1>88xs2n4jo82rs710zf8ssvh97dkf6tf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71068</id>
      <parentid>71067</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T07:03:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* تحصیل وہاڑی */</comment>
      <origin>71068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="886" sha1="dcrc6g0b80g0obbe66wh8h980od1v4x" xml:space="preserve">وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی  دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔ تحصیل وہاڑی تے تحصیل میلسی دے معروف سرائیکی شاعر تے سرائیکی گلوکار ایہ ہن۔

== سرائیکی شاعر ==

=== تحصیل وہاڑی ===

*

=== تحصیل میلسی ===

* [[امتیاز ظفر]]
* آصف مجید

*

== سرائیکی گلوکار ==

=== تحصیل وہاڑی ===
* غلام عباس حیدری
* امجد منصور ملنگی
* ساجد ساغر
* اشفاق ساغر
* رشید کرم پوری

=== تحصیل میلسی ===

*

*

== ٻیا ݙیکھو ==

* [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]
* [[حاصل پور  دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]</text>
      <sha1>dcrc6g0b80g0obbe66wh8h980od1v4x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71069</id>
      <parentid>71068</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T07:05:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* تحصیل وہاڑی */</comment>
      <origin>71069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="914" sha1="5tixbdwbzfb0kf6570c0dvegj7dpfxx" xml:space="preserve">وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی  دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔ تحصیل وہاڑی تے تحصیل میلسی دے معروف سرائیکی شاعر تے سرائیکی گلوکار ایہ ہن۔

== سرائیکی شاعر ==

=== تحصیل وہاڑی ===

*رشید کرم پوری

=== تحصیل میلسی ===

* [[امتیاز ظفر]]
* آصف مجید

*

== سرائیکی گلوکار ==

=== تحصیل وہاڑی ===
* غلام عباس حیدری
* امجد منصور ملنگی
* ساجد ساغر
* اشفاق ساغر
* سنگر خلیل سوہݨا

=== تحصیل میلسی ===

*

*

== ٻیا ݙیکھو ==

* [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]
* [[حاصل پور  دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]</text>
      <sha1>5tixbdwbzfb0kf6570c0dvegj7dpfxx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71080</id>
      <parentid>71069</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T07:33:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* تحصیل وہاڑی */</comment>
      <origin>71080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="932" sha1="bzxxvs2tff1rvgbopklo2ks2748mgwr" xml:space="preserve">وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی  دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔ تحصیل وہاڑی تے تحصیل میلسی دے معروف سرائیکی شاعر تے سرائیکی گلوکار ایہ ہن۔

== سرائیکی شاعر ==

=== تحصیل وہاڑی ===

*رشید کرم پوری

=== تحصیل میلسی ===

* [[امتیاز ظفر]]
* آصف مجید

*

== سرائیکی گلوکار ==

=== تحصیل وہاڑی ===

* حق نواز

* غلام عباس حیدری
* امجد منصور ملنگی
* ساجد ساغر
* اشفاق ساغر
* سنگر خلیل سوہݨا

=== تحصیل میلسی ===

*

*

== ٻیا ݙیکھو ==

* [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]
* [[حاصل پور  دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]</text>
      <sha1>bzxxvs2tff1rvgbopklo2ks2748mgwr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71082</id>
      <parentid>71080</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T07:40:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>/* سرائیکی شاعر */</comment>
      <origin>71082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="898" sha1="4jaykiw3bq8uthrjpr7b4xlhwt3rg7u" xml:space="preserve">وہاڑی سرائیکی وسیب دا ہک اہم ثقافتی مرکز ہے۔ وہاڑی  دے لوکاں [[سرائیکی شاعری]] تے سرائیکی گلوکاری دا ݙاڈھا شوق ہے۔ تحصیل وہاڑی تے تحصیل میلسی دے معروف سرائیکی شاعر تے سرائیکی گلوکار ایہ ہن۔

== تحصیل وہاڑی ==

=== سرائیکی شاعر ===
*رشید کرم پوری

*

*

=== سرائیکی گلوکار ===

* حق نواز

* غلام عباس حیدری
* امجد منصور ملنگی
* ساجد ساغر
* اشفاق ساغر
* سنگر خلیل سوہݨا

== تحصیل میلسی ==

=== سرائیکی شاعر ===

*[[امتیاز ظفر]]
* آصف مجید

== ٻیا ݙیکھو ==

* [[میاں چنوں دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]
* [[حاصل پور  دے سرائیکی شاعر تے گلوکار]]</text>
      <sha1>4jaykiw3bq8uthrjpr7b4xlhwt3rg7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33704</id>
    <revision>
      <id>71063</id>
      <timestamp>2026-04-23T06:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;لکھت: عابدہ کریم (ایم فل سرائیکی)  ݙوہڑہ سرائیکی شاعری دی خاص تے من بھاوݨی صنف اے تے سرائیکی شاعری دا ٻہوں وݙا حصہ ݙوہڑے تے مشتمل اے۔ سرائیکی شاعری وچ غزل، نظم، حمد، نعت، قصیدہ، منقبت، ہائیکو، سرائیکو، غرض سب کجھ لکھیا ویندا پے پر سرائیکی شاعری دی اپݨی سن...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15436" sha1="e39vsx0r5igbbd0ik2tkdu3bkjg9ta4" xml:space="preserve">لکھت: عابدہ کریم (ایم فل سرائیکی)

ݙوہڑہ سرائیکی شاعری دی خاص تے من بھاوݨی صنف اے تے سرائیکی شاعری دا ٻہوں وݙا حصہ ݙوہڑے تے مشتمل اے۔ سرائیکی شاعری وچ غزل، نظم، حمد، نعت، قصیدہ، منقبت، ہائیکو، سرائیکو، غرض سب کجھ لکھیا ویندا پے پر سرائیکی شاعری دی اپݨی سنڄاݨ تے مقبولیت ہے ۔سرائیکی شاعری جیں صنف کوں اپݨا سمجھدی اے او کافی تے ݙوہڑے دی صنف اے۔ کافی دی مقبولیت دا اندازہ ایں ڳالھ توں لایا ونڄ سڳدے جو سرائیکی زبان دے مہان صوفی شاعر خواجہ غلام فریدؒ دی ساری شاعری کافیاں دی شکل وچ ملدی اے۔ انہاں دا ہک سمورا دیوان جیڑھا جو 271کافیاں تے مشتمل اے سرائیکی زبان دا ٻہوں وݙا سرمایہ اے۔ ایں طرحاں سرائیکی ݙوہرے دی اہمیت اے ہے جو زمانہ قدیم توں ݙوہڑہ سرائیکی شاعری وچ لکھیا ویندا پئے ۔ سرائیکی زبان دے ہر شاعر ایں صنف وچ قلم چلاوݨ دا اہر کیتے مگر ایں صنف کوں عروج ݙیوݨ وچ احمد خان طارق، امان اللہ ارشدؔ تے ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دا ناں نشابر اے۔

سرائیکی علاقے دے نال نال سرائیکی زبان کوں اللہ تعالیٰ خاص انعام   و اکرام نال نوازیا ہے، سرائیکی وسیب دی دھرتی پیار، محبت، امن نال سنگھری پُنگری ہوئی اے ایں وسیب دی زبان چس رس ، مٹھاس، شائستگی تے نزاکت وچ اپݨی مثال آپ اے۔ سرائیکی زبان و ادب تے ڳالھ کرو تاں ایں زبان دی جھولی وچوں ایجھے وݨ پھپھڑین جنہاں دی چھاں وچ سرائیکی ادب ودھے پھلے تے ترقی کیتے۔ سرائیکی شعری ادب دی ڳالھ کروں تاں بابا فرید الدین مسعود گنج شکرؒ دے اشلوک توں گھن کرائیں خواجہ غلام فرید سئیںؒ دی کافیاں نال رڄیا ہویا دیوان تے ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دے ݙوہڑیاں نے سرائیکی شاعری کوں ہک نویکلا مقام و مرتبہ دان کیتے۔ سرائیکی شاعری دا وجود انہاں ستوناں دے بغیر بے سہارا ہے۔

== ڄاݨ سنڄاݨ ==
ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دا تعلق انہاں دے ناں توں نشابر ݙسدے جو انہاں دا تعلق ملتان دی ہک تحصیل شجاع آباد نال ہے۔ آپ دا اصل ناں محمد شفیع تے ادبی ناں شاکر شجاع آبادی اے ، اڄ کل ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی مشہور ہن۔ کیوں جو ریاست بہاولپور دی تاریخی درسگاہ ’’دی اسلامیہ یونیورسٹی آف بہاولپور‘‘ نے شاکر شجاع آبادی کوں ڈاکٹریٹ دی اعزازی ڈگری ݙے کرائیں شاکر شجاع آبادی کوں ڈاکٹر شجاع آبادی بݨا ݙتے۔ انہاں دے ابے سئیں دا ناں مولوی اللہ یار ہا۔ آپ 1955ء شجاع آباد دی ہک وستی چاہ ٹٻے والا وچ ڄمے۔ آپ دینی تعلیم دے نال نال وستی دے سرکاری سکول توں پنجویں تک دی تعلیم حاصل کیتی ہئی۔ 1986ء توں سرائیکی شاعری لکھݨ دا مُنڈھ ٻدھیا تے ݙوہڑے دی صنف کوں اپݨا سمل بݨایا۔ شاکر شجاع آبادی دی وجہ شہرت وی ایہو ݙوہڑہ بݨیا۔ ݙوہڑے دے نال نال آپ دیاں نعتاں، سرائیکی غزلاں، اردو غزلاں ، گیت تے قطعے آپ دا کل ترکہ ہن۔ ڈاکٹر شجاع آبادی اساݙی نوجوان نسل دا من بھاوݨاں شاعر اے۔ آپ سرائیکی زبان دے او شاعر ہن جنہاں کوں سرائیکی وسیب دے نال نال پورے پاکستان وچ سب توں زیادہ پڑھیا تے سݨیا ویندے، انہاں دے کلام وچ فکر تے دانائی دے ایجھے راز لُکیے ہوئے ہوندن جو ہزاراں دی ڳنتری دے مجمعے وچ خاموشی دا عالم ہوندے صرف شاکر دی آواز تے کلام ہوندے تے واہ واہ ہوندی اے۔

== تخلیقات: ==
1پیلے پتر

شاکر دے ݙوہڑے 

پتھر موم 

لہو دا عرق

خدا ڄاݨے

منافقاں توں خدا بچاوے

کلام شاکر

کلیات شاکر

== غزل ==
توں محنت کر تے محنت دا صِلہ ڄاݨے ، خدا ڄاݨے

توں ݙیوا ٻال کے رکھ چا، ہوا ڄاݨے، خدا ڄاݨے

اے پوری تھیوے نہ تھیوے مگر بیکار نئیں ویندی

دعا شاکرؔ توں منگی رکھ دعا ڄاݨے، خدا ڄاݨے

                       ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی نے سرائیکی وسیب دے لوکاں دے مسائل کوں اپݨا موضوع بݨائے ، غربت، بے روزگاری دی ڳالھ کیتی اے ، کئی سالاں توں سرائیکی مظلوم عوام دے دِلاںدی آواز بݨی ہوئی ہے۔ آپ خود ٻولݨ دی صلاحیت توں محروم ہن مگر سرائیکی عوام دیاں محرومیاں کوں اُجاگر کرݨ دا اہر کریندا ݙسدے۔ انہاں دی شاعری وچ جاء جاء تے مزاحمت دے عناصر وی ݙیکھݨ کوں ملدن۔ شاعر دی ڳالھ ہک شخص ، ہک وسبے، ہک زمانے سانگے نی ہوندی، اوندی ڳالھ جمل جہان سانگے ہوندی اے پر اے ڳالھ حقیقت اے جو شاعر جݙاں وی ڳالھ کیتی اے اوندا پہلا موضوع اوندا اپݨا وسیب تے دھرتی ہوندی اے۔ شاکر وی ایں دھرتی تے وسیب دا شاعر اے، اوندا اپݨا وطن ، اپݨا وسیب، اپݨے لوک، اپݨی تاریخ، تے ثقافت اے، جنہاں دا ذکر انہاں دی شاعری وچ نتر تے سامݨے آندے۔ شاکر اپݨے وسیب دے لوکاں دیاں محرومیاں انہاں دے حقوق، انہاں دی بیروزگاری دا جواب منگدا ݙسدے۔

غریب کوں کیں غریب کیتے، امیر زادو جواب ݙیوو

ضرورتاں دا حساب گھنو، عیاشیاں دا حساب ݙیوو

شراب دا رنگ لال کیوں اے؟ کباب دے وچ ماس کیندا

شباب کیندا، کئیں اُڄاڑے، حساب کر تے جناب ݙیوو

زیادہ پھلدا اے کالا جیکوں، خرید گھندا ہے اوہو کرسی

الیکشن دا ڈرامہ کر کے، عوام کوں نہ عذاب ݙیوو

قلم ہے منکر نکیر شاکرؔ جتھاں وی لُکسو اے تاڑ گھنسی

غلاف کعبہ دا چھک تے بھانویں ، ناپاک منہ تے نقاب ݙیوو

ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دی شاعری سرائیکی وسیب دی مکمل عکاسی کریندی اے ، خاص کر سرائیکی نوجوان نسل دے جذبات کوں اُبھارݨ دے نال نال اِنہاں دی عکاسی وی کریندی اے۔ جیکر انہاں دی شاعری دے اسلوب دی ڳالھ کروں تاں انہاں دی شاعری وچ آسان سرائیکی لفظاں دا ورتاوا کیتا ڳے۔ انہاں کوں ہر بندہ آسانی نال پڑھ تے ایندا مفہوم سمجھ سڳدے جو شاکر آکھݨ کیا چاہندے۔ شاکر اساݙے معاشرے دے ہک ہک پُکھ کوں نشابر کریندا ݙسدے۔ شاعر غریب دے حق دی ڳالھ کریندے۔ اُنوندی روزی روٹی تے مستقبل دی ڳالھ کریندے۔

میں سُݨینداں دل توں نکلی ہوئی غزل کجھ غور کر

مہربانی ائے خدائے لم یزل کجھ غور کر

کہیں دے کتے کھیر پیون کہیں دے ٻچے بُکھ مرن

رزق دی تقسیم تے ہک واری ول کجھ غور کر

شاکر دی فکر دا ہک ٻیا پہلو ݙیکھو

فکر دا سجھ اُبھردا ہے سوچیندیں شام تھی ویندی

خیالاں وچ سکون اڄ کل ڳلیندیں شام تھی ویندی

گریباں دی دُعا یا رب خبر نئیں کن کریندا ہیں

سدا ہنجواں دی تسبیح کوں پھریندیں شام تھی ویندی

شاکر شجاع آبادی دی حیاتی دا جائزہ گھنوں تاں انہاں اپݨی حیاتی وچ ڈھیر سارے بھوڳ بھوڳین ، اپݨی معذوری کوں اپݨی کمزوری نی بݨایا بلکہ محنت مشقت نال محنت مزدوری کر تے اپݨا تے اپݨے ٻالاں دا ڈھڈھ پالیے، بیماری نال کلہا لڑدا رہیے، ٻولݨ دی طاقت جو ناں ہئی تاں قلم کوں اپݨا ہتھیار بݨائے، مگر کہیں کوں شکوہ نی کیتا ، صبر و شکر نال حیاتی گزاری اے، ہر ویلے رب دا شکر ادا کیتے تے ایں صبر و شکر کوں اپݨے ناں دا حصہ بݨائے ، محمد شفیع توں شاکر شجاع آبادی بݨے۔ ادب دی دنیا وچ محمد شفیع کوں ہر کوئی شاکر شجاع آبادی تے ہُݨ ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دے ناں نال ڄاݨدن۔ اپݨی حیاتی دی عکاسی شاکر شجاع آبادی خود اپݨی ہک غزل وچ ایں طرحاں بیان کریندے:

زندگی ہک ٻوجھ ہے بس چئی وداں

چَوّدی نی پر کنڈ پِچھوں لڑکئی وداں

اجھو مُکدے پندھ گھر نزدیک ہے

تھکے بُت کوں ایہو لارا لئی وداں

شاکر شجاع آبادی دیاں نعتاں کوں سرائیکی وسیب دے ہر نعت خواں نے پڑھ تے وسیب وچ اپݨا ناں بݨائے ہر محفل تے ہر میلاد تے عید دے ہر موقع تے شاکر دیاں نعتاں لوکاں دے دِلاں کوں منور کیتے۔ 

ویندی تاں اُونویں پئی ایں اے باد صبا مدینے 

ݙکھیاں دے حال چئی ونڄ ݙیویں سݨا مدینے

ہر مسیت وچ، ہر جمعہ، ہر عید ، ہر مولودی ، ہر محبوب ﷺ دا دیوانہ شاکر دی ایں نعت کوں سُر وچ پڑھدا کھڑے ۔ لوک کم کاج چھوڑ چھاڑ تے ایں نعت کوں سُݨدے کھڑن۔

ایویں شاکر دے ڳاوݨ سرائیکی وسیب دے نامور گلوکاراں ڳا تے وݙی شہرت حاصل کیتی اے۔انہاں دا جڳ مشہور گیت 

’’واہ جو پیار کیتوئی رول ݙتوئی وچ روہی واہ وو سڄݨ تیݙے وعدے‘‘ 

ایں گیت کوں سرائیکی زبان دے ہر گلوکار ہر جاء ڳا تے اپݨا ناں بݨائے۔ انہاں گلوکاراں وچ عالمی شہرت یافتہ گلوکار عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی دے نال نال سخاوت حسین دیوانہ، مستانہ، منصور ملنگی تے کئی ٻے گلوکار شامل ہن۔

واہ جو پیار کیتوئی رول ݙتوئی وچ روہی

واہ وو سڄݨ تیݙے وعدے

ݙے کے وِچھوڑا ماہی کر ڳیوں کنارے

جیواں تاں جیواں ہُݨ کیندے سہارے

میکوں نہ نال نتوئی رول ݙتوئی وچ روہی

ݙے کے وِچھوڑا ماہی کیتی کمال اے

نوہی چا پُچھیا آ کے شاکر دا حال اے

ایجھی چا دِلڑی چتوئی رول ݙتوئی وچ روہی

شاکر شجاع آبادی دی اردو شاعری کوں ݙیکھو تاں انہاں سرائیکی زبان دے نال نال قومی زبان اردو وچ وی اپݨے خیالات کوں نشابر کرݨ دا تݨ مریندا ݙسدے ہر زبان وچ خیالات دے اظہار دی اپݨی چس رس ہوندی اے کیوں جو ہر زبان اپݨی جھولی وچ نویکلے لفظاں دا وݙا خزانہ رکھیندی اے۔ اے زبان دی وݙائی ہوندی اے جو ہر شاعر ، ادیب تے نثر نگار دی قلم دی طاقت بݨ تے اینکوں مقام و مرتبہ عطا کریندی اے۔ اردو زبان اساݙی قومی زبان ہووݨ دے نال نال پاکستان دا ہر شہری اینکوں آسانی نال سمجھ وی سڳدے تے روز مردہ دے معاملات سانگے اینکوں ورتیندے ۔ ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی نے ایں زبان دا آسرا گھن تے اپݨے خیالات، تجربات، احساسات کوں سوجھل کریندا ݙسدے۔ انہاں دی ہک اردو غزل دی ونکی سب نال سانجھی:

مارا مارا پھر رہا ہوں اجالوں کیلئے

زندگی ہے اک تماشا دنیا والوں کیلئے

ابر برسا تو گلوں نے موتی چومے شبنمی

میری ہی اک چھونپڑی تھی گرتے ژالوں کیلئے 

شاعر انسانی جذبات تے احساسات دا ترجمان ہوندے، اوندا ہک ہک شعر اوندے خیالات دی پیروی کریندا پیا ہوندے، ݙوہڑا سرائیکی ادب دی قدیم تے سدا بہار صنف اے۔ شاکر دے ݙوہڑیاں توں کون واقف کینی ، اڄوکے دور وچ سرائیکی شاعری دے دیوانے شاکر دے ݙوہریاں توں اݨ واقف نہ ہوسن جنہاں سرائیکی دے شعراء کرام دی شاعری دی چس چاتی ہوسی ، انہاں وچ شاکر دا ناں سب توں اُتے ہوسی، شاکر دے ݙوہرے دی تاثیر اے ہے جو جیڑھا بندہ ہک واری شاکر کوں پڑھ گھدے او ول بس شاکر شاکر کریندا ݙسدے۔ ایندے ہر ہک ݙوہڑے دا اپݨا سنگھار اے اپݨا رنگ اے اپݨا موضوع اے تے انہاں کوں پڑھ تے ایویں ڄاپدے جو شاکر اے ݙوہڑہ میݙے کیتے لکھے۔ انسان دا ݙکھ ہووے سکھ ہووے، خوشی یا وت غمی، محبوب نال ملاقات ہووے تے بھانویں اوندی تعریف، محبوب دے نخرے ہوون یا اوندی ناراضگی ، سڄݨ کوں مناوݨا ہووے یا ول اپݨی محبت دا احساس ݙیواوݨاں ہووے، اوندی مونڄھ ہووے یا اونکوں مونڄھا کرݨا ہووے، غربت ہووے یا بے روزگاری ، وفا ہووے یا بے وفائی ، رووݨ ہووے یا کِھلݨ تہاکوں ہر جاء تے شاکر ملسی اوندے لفظ ملسن اوندی سوچ ملسی اوندی شاعری ملسی۔ شاکر دے ݙوہڑیاں دی چس دا کوئی جوڑ کائینی، انہاں دے ݙوہڑیاں دی چس وکھری تے سڄاک اے۔ 

== حوالہ ==
کتاب لڑی، چھی ماہی &quot;حوا&quot; ، ناشر: جی ادب بہاولپور</text>
      <sha1>e39vsx0r5igbbd0ik2tkdu3bkjg9ta4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>71064</id>
      <parentid>71063</parentid>
      <timestamp>2026-04-23T06:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <origin>71064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16236" sha1="olkiw06q0mhhu80ogqiwrskshbu1y0c" xml:space="preserve">لکھت: عابدہ کریم (ایم فل سرائیکی)

ݙوہڑہ سرائیکی شاعری دی خاص تے من بھاوݨی صنف اے تے سرائیکی شاعری دا ٻہوں وݙا حصہ ݙوہڑے تے مشتمل اے۔ سرائیکی شاعری وچ غزل، نظم، حمد، نعت، قصیدہ، منقبت، ہائیکو، سرائیکو، غرض سب کجھ لکھیا ویندا پے پر سرائیکی شاعری دی اپݨی سنڄاݨ تے مقبولیت ہے ۔سرائیکی شاعری جیں صنف کوں اپݨا سمجھدی اے او کافی تے ݙوہڑے دی صنف اے۔ کافی دی مقبولیت دا اندازہ ایں ڳالھ توں لایا ونڄ سڳدے جو سرائیکی زبان دے مہان صوفی شاعر خواجہ غلام فریدؒ دی ساری شاعری کافیاں دی شکل وچ ملدی اے۔ انہاں دا ہک سمورا دیوان جیڑھا جو 271کافیاں تے مشتمل اے سرائیکی زبان دا ٻہوں وݙا سرمایہ اے۔ ایں طرحاں سرائیکی ݙوہرے دی اہمیت اے ہے جو زمانہ قدیم توں ݙوہڑہ سرائیکی شاعری وچ لکھیا ویندا پئے ۔ سرائیکی زبان دے ہر شاعر ایں صنف وچ قلم چلاوݨ دا اہر کیتے مگر ایں صنف کوں عروج ݙیوݨ وچ احمد خان طارق، امان اللہ ارشدؔ تے ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دا ناں نشابر اے۔

سرائیکی علاقے دے نال نال سرائیکی زبان کوں اللہ تعالیٰ خاص انعام   و اکرام نال نوازیا ہے، سرائیکی وسیب دی دھرتی پیار، محبت، امن نال سنگھری پُنگری ہوئی اے ایں وسیب دی زبان چس رس ، مٹھاس، شائستگی تے نزاکت وچ اپݨی مثال آپ اے۔ سرائیکی زبان و ادب تے ڳالھ کرو تاں ایں زبان دی جھولی وچوں ایجھے وݨ پھپھڑین جنہاں دی چھاں وچ سرائیکی ادب ودھے پھلے تے ترقی کیتے۔ سرائیکی شعری ادب دی ڳالھ کروں تاں بابا فرید الدین مسعود گنج شکرؒ دے اشلوک توں گھن کرائیں خواجہ غلام فرید سئیںؒ دی کافیاں نال رڄیا ہویا دیوان تے ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دے ݙوہڑیاں نے سرائیکی شاعری کوں ہک نویکلا مقام و مرتبہ دان کیتے۔ سرائیکی شاعری دا وجود انہاں ستوناں دے بغیر بے سہارا ہے۔

== ڄاݨ سنڄاݨ ==
ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دا تعلق انہاں دے ناں توں نشابر ݙسدے جو انہاں دا تعلق ملتان دی ہک تحصیل شجاع آباد نال ہے۔ آپ دا اصل ناں محمد شفیع تے ادبی ناں شاکر شجاع آبادی اے ، اڄ کل ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی مشہور ہن۔ کیوں جو ریاست بہاولپور دی تاریخی درسگاہ ’’دی اسلامیہ یونیورسٹی آف بہاولپور‘‘ نے شاکر شجاع آبادی کوں ڈاکٹریٹ دی اعزازی ڈگری ݙے کرائیں شاکر شجاع آبادی کوں ڈاکٹر شجاع آبادی بݨا ݙتے۔ انہاں دے ابے سئیں دا ناں مولوی اللہ یار ہا۔ آپ 1955ء شجاع آباد دی ہک وستی چاہ ٹٻے والا وچ ڄمے۔ آپ دینی تعلیم دے نال نال وستی دے سرکاری سکول توں پنجویں تک دی تعلیم حاصل کیتی ہئی۔ 1986ء توں سرائیکی شاعری لکھݨ دا مُنڈھ ٻدھیا تے ݙوہڑے دی صنف کوں اپݨا سمل بݨایا۔ شاکر شجاع آبادی دی وجہ شہرت وی ایہو ݙوہڑہ بݨیا۔ ݙوہڑے دے نال نال آپ دیاں نعتاں، سرائیکی غزلاں، اردو غزلاں ، گیت تے قطعے آپ دا کل ترکہ ہن۔ ڈاکٹر شجاع آبادی اساݙی نوجوان نسل دا من بھاوݨاں شاعر اے۔ آپ سرائیکی زبان دے او شاعر ہن جنہاں کوں سرائیکی وسیب دے نال نال پورے پاکستان وچ سب توں زیادہ پڑھیا تے سݨیا ویندے، انہاں دے کلام وچ فکر تے دانائی دے ایجھے راز لُکیے ہوئے ہوندن جو ہزاراں دی ڳنتری دے مجمعے وچ خاموشی دا عالم ہوندے صرف شاکر دی آواز تے کلام ہوندے تے واہ واہ ہوندی اے۔

== تخلیقات: ==
1پیلے پتر

شاکر دے ݙوہڑے 

پتھر موم 

لہو دا عرق

خدا ڄاݨے

منافقاں توں خدا بچاوے

کلام شاکر

کلیات شاکر

== غزل ==
توں محنت کر تے محنت دا صِلہ ڄاݨے ، خدا ڄاݨے

توں ݙیوا ٻال کے رکھ چا، ہوا ڄاݨے، خدا ڄاݨے

اے پوری تھیوے نہ تھیوے مگر بیکار نئیں ویندی

دعا شاکرؔ توں منگی رکھ دعا ڄاݨے، خدا ڄاݨے

                       ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی نے سرائیکی وسیب دے لوکاں دے مسائل کوں اپݨا موضوع بݨائے ، غربت، بے روزگاری دی ڳالھ کیتی اے ، کئی سالاں توں سرائیکی مظلوم عوام دے دِلاںدی آواز بݨی ہوئی ہے۔ آپ خود ٻولݨ دی صلاحیت توں محروم ہن مگر سرائیکی عوام دیاں محرومیاں کوں اُجاگر کرݨ دا اہر کریندا ݙسدے۔ انہاں دی شاعری وچ جاء جاء تے مزاحمت دے عناصر وی ݙیکھݨ کوں ملدن۔ شاعر دی ڳالھ ہک شخص ، ہک وسبے، ہک زمانے سانگے نی ہوندی، اوندی ڳالھ جمل جہان سانگے ہوندی اے پر اے ڳالھ حقیقت اے جو شاعر جݙاں وی ڳالھ کیتی اے اوندا پہلا موضوع اوندا اپݨا وسیب تے دھرتی ہوندی اے۔ شاکر وی ایں دھرتی تے وسیب دا شاعر اے، اوندا اپݨا وطن ، اپݨا وسیب، اپݨے لوک، اپݨی تاریخ، تے ثقافت اے، جنہاں دا ذکر انہاں دی شاعری وچ نتر تے سامݨے آندے۔ شاکر اپݨے وسیب دے لوکاں دیاں محرومیاں انہاں دے حقوق، انہاں دی بیروزگاری دا جواب منگدا ݙسدے۔

غریب کوں کیں غریب کیتے، امیر زادو جواب ݙیوو

ضرورتاں دا حساب گھنو، عیاشیاں دا حساب ݙیوو

شراب دا رنگ لال کیوں اے؟ کباب دے وچ ماس کیندا

شباب کیندا، کئیں اُڄاڑے، حساب کر تے جناب ݙیوو

زیادہ پھلدا اے کالا جیکوں، خرید گھندا ہے اوہو کرسی

الیکشن دا ڈرامہ کر کے، عوام کوں نہ عذاب ݙیوو

قلم ہے منکر نکیر شاکرؔ جتھاں وی لُکسو اے تاڑ گھنسی

غلاف کعبہ دا چھک تے بھانویں ، ناپاک منہ تے نقاب ݙیوو

ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دی شاعری سرائیکی وسیب دی مکمل عکاسی کریندی اے ، خاص کر سرائیکی نوجوان نسل دے جذبات کوں اُبھارݨ دے نال نال اِنہاں دی عکاسی وی کریندی اے۔ جیکر انہاں دی شاعری دے اسلوب دی ڳالھ کروں تاں انہاں دی شاعری وچ آسان سرائیکی لفظاں دا ورتاوا کیتا ڳے۔ انہاں کوں ہر بندہ آسانی نال پڑھ تے ایندا مفہوم سمجھ سڳدے جو شاکر آکھݨ کیا چاہندے۔ شاکر اساݙے معاشرے دے ہک ہک پُکھ کوں نشابر کریندا ݙسدے۔ شاعر غریب دے حق دی ڳالھ کریندے۔ اُنوندی روزی روٹی تے مستقبل دی ڳالھ کریندے۔

میں سُݨینداں دل توں نکلی ہوئی غزل کجھ غور کر

مہربانی ائے خدائے لم یزل کجھ غور کر

کہیں دے کتے کھیر پیون کہیں دے ٻچے بُکھ مرن

رزق دی تقسیم تے ہک واری ول کجھ غور کر

شاکر دی فکر دا ہک ٻیا پہلو ݙیکھو

فکر دا سجھ اُبھردا ہے سوچیندیں شام تھی ویندی

خیالاں وچ سکون اڄ کل ڳلیندیں شام تھی ویندی

گریباں دی دُعا یا رب خبر نئیں کن کریندا ہیں

سدا ہنجواں دی تسبیح کوں پھریندیں شام تھی ویندی

شاکر شجاع آبادی دی حیاتی دا جائزہ گھنوں تاں انہاں اپݨی حیاتی وچ ڈھیر سارے بھوڳ بھوڳین ، اپݨی معذوری کوں اپݨی کمزوری نی بݨایا بلکہ محنت مشقت نال محنت مزدوری کر تے اپݨا تے اپݨے ٻالاں دا ڈھڈھ پالیے، بیماری نال کلہا لڑدا رہیے، ٻولݨ دی طاقت جو ناں ہئی تاں قلم کوں اپݨا ہتھیار بݨائے، مگر کہیں کوں شکوہ نی کیتا ، صبر و شکر نال حیاتی گزاری اے، ہر ویلے رب دا شکر ادا کیتے تے ایں صبر و شکر کوں اپݨے ناں دا حصہ بݨائے ، محمد شفیع توں شاکر شجاع آبادی بݨے۔ ادب دی دنیا وچ محمد شفیع کوں ہر کوئی شاکر شجاع آبادی تے ہُݨ ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی دے ناں نال ڄاݨدن۔ اپݨی حیاتی دی عکاسی شاکر شجاع آبادی خود اپݨی ہک غزل وچ ایں طرحاں بیان کریندے:

زندگی ہک ٻوجھ ہے بس چئی وداں

چَوّدی نی پر کنڈ پِچھوں لڑکئی وداں

اجھو مُکدے پندھ گھر نزدیک ہے

تھکے بُت کوں ایہو لارا لئی وداں

شاکر شجاع آبادی دیاں نعتاں کوں سرائیکی وسیب دے ہر نعت خواں نے پڑھ تے وسیب وچ اپݨا ناں بݨائے ہر محفل تے ہر میلاد تے عید دے ہر موقع تے شاکر دیاں نعتاں لوکاں دے دِلاں کوں منور کیتے۔ 

ویندی تاں اُونویں پئی ایں اے باد صبا مدینے 

ݙکھیاں دے حال چئی ونڄ ݙیویں سݨا مدینے

ہر مسیت وچ، ہر جمعہ، ہر عید ، ہر مولودی ، ہر محبوب ﷺ دا دیوانہ شاکر دی ایں نعت کوں سُر وچ پڑھدا کھڑے ۔ لوک کم کاج چھوڑ چھاڑ تے ایں نعت کوں سُݨدے کھڑن۔

ایویں شاکر دے ڳاوݨ سرائیکی وسیب دے نامور گلوکاراں ڳا تے وݙی شہرت حاصل کیتی اے۔انہاں دا جڳ مشہور گیت 

’’واہ جو پیار کیتوئی رول ݙتوئی وچ روہی واہ وو سڄݨ تیݙے وعدے‘‘ 

ایں گیت کوں سرائیکی زبان دے ہر گلوکار ہر جاء ڳا تے اپݨا ناں بݨائے۔ انہاں گلوکاراں وچ عالمی شہرت یافتہ گلوکار عطاء اللہ عیسیٰ خیلوی دے نال نال سخاوت حسین دیوانہ، مستانہ، منصور ملنگی تے کئی ٻے گلوکار شامل ہن۔

واہ جو پیار کیتوئی رول ݙتوئی وچ روہی

واہ وو سڄݨ تیݙے وعدے

ݙے کے وِچھوڑا ماہی کر ڳیوں کنارے

جیواں تاں جیواں ہُݨ کیندے سہارے

میکوں نہ نال نتوئی رول ݙتوئی وچ روہی

ݙے کے وِچھوڑا ماہی کیتی کمال اے

نوہی چا پُچھیا آ کے شاکر دا حال اے

ایجھی چا دِلڑی چتوئی رول ݙتوئی وچ روہی

شاکر شجاع آبادی دی اردو شاعری کوں ݙیکھو تاں انہاں سرائیکی زبان دے نال نال قومی زبان اردو وچ وی اپݨے خیالات کوں نشابر کرݨ دا تݨ مریندا ݙسدے ہر زبان وچ خیالات دے اظہار دی اپݨی چس رس ہوندی اے کیوں جو ہر زبان اپݨی جھولی وچ نویکلے لفظاں دا وݙا خزانہ رکھیندی اے۔ اے زبان دی وݙائی ہوندی اے جو ہر شاعر ، ادیب تے نثر نگار دی قلم دی طاقت بݨ تے اینکوں مقام و مرتبہ عطا کریندی اے۔ اردو زبان اساݙی قومی زبان ہووݨ دے نال نال پاکستان دا ہر شہری اینکوں آسانی نال سمجھ وی سڳدے تے روز مردہ دے معاملات سانگے اینکوں ورتیندے ۔ ڈاکٹر شاکر شجاع آبادی نے ایں زبان دا آسرا گھن تے اپݨے خیالات، تجربات، احساسات کوں سوجھل کریندا ݙسدے۔ انہاں دی ہک اردو غزل دی ونکی سب نال سانجھی:

مارا مارا پھر رہا ہوں اجالوں کیلئے

زندگی ہے اک تماشا دنیا والوں کیلئے

ابر برسا تو گلوں نے موتی چومے شبنمی

میری ہی اک چھونپڑی تھی گرتے ژالوں کیلئے 

شاعر انسانی جذبات تے احساسات دا ترجمان ہوندے، اوندا ہک ہک شعر اوندے خیالات دی پیروی کریندا پیا ہوندے، ݙوہڑا سرائیکی ادب دی قدیم تے سدا بہار صنف اے۔ شاکر دے ݙوہڑیاں توں کون واقف کینی ، اڄوکے دور وچ سرائیکی شاعری دے دیوانے شاکر دے ݙوہریاں توں اݨ واقف نہ ہوسن جنہاں سرائیکی دے شعراء کرام دی شاعری دی چس چاتی ہوسی ، انہاں وچ شاکر دا ناں سب توں اُتے ہوسی، شاکر دے ݙوہرے دی تاثیر اے ہے جو جیڑھا بندہ ہک واری شاکر کوں پڑھ گھدے او ول بس شاکر شاکر کریندا ݙسدے۔ ایندے ہر ہک ݙوہڑے دا اپݨا سنگھار اے اپݨا رنگ اے اپݨا موضوع اے تے انہاں کوں پڑھ تے ایویں ڄاپدے جو شاکر اے ݙوہڑہ میݙے کیتے لکھے۔ انسان دا ݙکھ ہووے سکھ ہووے، خوشی یا وت غمی، محبوب نال ملاقات ہووے تے بھانویں اوندی تعریف، محبوب دے نخرے ہوون یا اوندی ناراضگی ، سڄݨ کوں مناوݨا ہووے یا ول اپݨی محبت دا احساس ݙیواوݨاں ہووے، اوندی مونڄھ ہووے یا اونکوں مونڄھا کرݨا ہووے، غربت ہووے یا بے روزگاری ، وفا ہووے یا بے وفائی ، رووݨ ہووے یا کِھلݨ تہاکوں ہر جاء تے شاکر ملسی اوندے لفظ ملسن اوندی سوچ ملسی اوندی شاعری ملسی۔ شاکر دے ݙوہڑیاں دی چس دا کوئی جوڑ کائینی، انہاں دے ݙوہڑیاں دی چس وکھری تے سڄاک اے۔ 

== نمونہ کلام ==
(1) 

بے وزنے ہیں تیݙی مرضی ہے بھاویں پا وچ پا بھاویں سیر اچ پا

پا چن دی چٹی چاندݨی وچ یا رات دے سخت اندھیر اچ پا

بھاویں کہیں دشمن دی فوتکی تے یا جھمر دے کہیں پھیر اچ پا

راہ رُلدے شاکر کنڳݨ ہیں بھاویں ہتھ وچ پا بھاویں پیر اچ پا

(2) 

توں ساݙا بݨ نہ بݨ دلبر ہے ڳالھ صفا اساں تیݙڑے ہیں

ݙے گوݙے نال توں جاہ ساکوں یا دُور ٻلہا اساں تیݙڑے ہیں

ساݙے ݙوہیں ہتھ ہن اکھیں تے جیں قسم چوا اساں تیݙڑے ہیں

رکھ آپ غلامی وچ شاکر یا ویچ وٹا اساں تیݙڑے ہیں

== حوالہ ==
کتاب لڑی، چھی ماہی &quot;حوا&quot; ، ناشر: جی ادب بہاولپور</text>
      <sha1>olkiw06q0mhhu80ogqiwrskshbu1y0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سرائیکی انشائیہ۔ لکھت ارم کبیر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33705</id>
    <revision>
      <id>71065</id>
      <timestamp>2026-04-23T06:17:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;انشائیہ نگاری دی صنف سرائیکی ادب وچ ہک نویں صنف اے۔ 1970ء وچ جݙاں ریڈیو پاکستان ملتان وجود وچ آیا تے 1975ء وچ ریڈیو پاکستان بہاولپور دے قائم تھیوݨ نال سرائیکی نثری اصناف وچ ودھارا تھیا۔انہاں اصناف وچ ریڈیائی ڈرامے، میوزیکل فیچر،مزاحیہ کالم، مضمون نگاری، ا...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7662" sha1="5by92tgxzynb7m5vvsxnr4ggepiwu1j" xml:space="preserve">انشائیہ نگاری دی صنف سرائیکی ادب وچ ہک نویں صنف اے۔ 1970ء وچ جݙاں ریڈیو پاکستان ملتان وجود وچ آیا تے 1975ء وچ ریڈیو پاکستان بہاولپور دے قائم تھیوݨ نال سرائیکی نثری اصناف وچ ودھارا تھیا۔انہاں اصناف وچ ریڈیائی ڈرامے، میوزیکل فیچر،مزاحیہ کالم، مضمون نگاری، انشائیہ نگاری،افسانہ نگاری، دا منڈھ ٻدھیا ڳٖیا۔انہاں نثری اصناف کوں لکھاریاں نے رسائل و جرائد تے ول کتابی شکل وچ چھاپݨ شروع کر ݙتا۔ انہاں رسائل وچ  ماہنامہ ’’سرائیکی ادب‘‘ ملتان تے سہ ماہی ’’سرائیکی‘‘  بہاولپور نے سرائیکی زبان وادب دی ترویج و اشاعت وچ اہم کردار ادا کیتا۔ انشائیہ نگاری بارے محققین دی رائے ہے ایندی شروعات فرانس وچ تھئی اوندے بعد ایہ انشائیے دی صنف فرانس وچوں نقل تھئی تے برطانیہ وچ آڳئی برطانیہ وچ سب توں پہلے صنف کوں فرانسس بیکن نے شروع کیتا۔

سرائیکی نثری ادب وچ انشائیے دا اودھار اردو ادب وچوں تھئے۔ اڄو کے عہد وچ سرائیکی انشائیہ سرائیکی ادب وچ  اپݨا ہک نویکلا اتے سوہݨا مقام بݨا چکے۔ سرائیکی ادب دے اسمان اتے ستاریں وانگوں روشن ݙسݨ آلے انشائیہ نگاراں دی تندیر بھانویں جو اتلی لمبی کائینی پر ایہ لوک مختصر ہووݨ دے باوجود سرائیکی انشائیہ کوں سرائیکی وسیب وچ ٻہوں سوہݨے انداز وچ متعارف کروا چکین۔ انشائیہ ہک مٹھی، مسکراندی، سلوݨی، چسولی صنف اے۔ایندے وچ انسان اپݨے اندر دے کرب کوں مسکراندیں ہوئیں پیش کریندے جیندااظہار اپݨی مونڄھی کیفیت نال کر ے تاں اکھ دے شہر وچ بے وزنی ہنجھ اوندا بھرم ونڄا چھوڑے۔ لیکن لکھاری انشائیہ وچ اوں کرب کوں وی ایجھی کیفیت نال سانجھا کریندے جو  قاری اوں ݙکھ اچ اپݨے آپ کوں رجھاوݨ دی بجائے مسکراوݨ تے مجبور تھی ویندے۔ انشائیہ دی ہک خوبی ایہ وی ہوندی اے جو ایکوں کتھائوں شروع تے کتھائیں ختم کیتا ونڄ سڳیندے۔ انشائیہ مضمون دے مقابلے وچ مختصر ہوندے تے ایندے وچ قاری دی دلچسپی دا سامان ہووݨ ضروری اے۔

سرائیکی نثری ادب وچ انشائیہ دی روایت اتنی پرانی کینی ول وی اڄوکے سرائیکی انشائیہ نگاراں ایں میدان وچ قلم چلاوݨ دا اہر کیتے۔ݙٹھا ونڄے تاں صرف ڳݨیے چݨیے چند ادیب ہن جنھاں سرائیکی انشائیہ لکھیے یا اونکوں کتابی شکل وچ چھپوائے۔ جیکر اساں قدیم تے جدید انشائیہ وچ ونڈ کرو تاں ول ساݙے واسطے ٻہوں تھوڑی تعداد وچ ایجھے انشائیہ نگار سامݨے آسن جنہاں کوں معیار تے پرکھیاونڄ سڳیندے۔ سرائیکی انشائیہ نگاراں وچ اسلم میتلا، ڈاکٹر سلیم ملک، ڈاکٹر نوازکاوش،داکٹر خالد اقبال،دلشاد کلانچوی، ابن الام شفتر، اسلم قریشی،راہی گبول، عبدالباسط بھٹی،سردار سعید احمد،ڈاکٹرحفیظ طاہر گھوٹیہ تے مریم گھوٹیہ دا ناں شامل ہے۔

سرائیکی انشائیاں دے موضوعات تے دید بھنواؤں تاں اساکوں انہاں انشائیاں وچ ساݙی روزمرہ حیاتی دی مکمل عکاسی تھیندی اے۔ معاشرتی کشمکش، وسیبی محرومیاں، انسانی نفسیات،رسماں ریتاں،سماجی برائیاں،اخلاقی قدراں، خوشی غمی، ݙکھ سکھ وغیرہ دے موضوعات ملدن۔ انشائیہ نگار سماجی برائیاں کوں جا ہ جاہ تے اپݨی تنقید دا یا طنز و مزاح دا نشانہ بݨدے۔ ساریاں انشائیہ نگاراں دا مطا لعہ کرݨ دے بعد ایہ ڳالھ نتر تے سامݨے آئی اے جوسب نے اپݨے انشائیاں وچ ہلکے پھلکے طنز ومزاح کوں ضرور شامل کیتے جیندے نال قاری دی دلچسپی ودھ ویندی اے۔ 

1969 ء وچ اسلم قریشی دی کتاب ’’سانولی دھپ‘‘ جیندے وچ کجھ انشایئے شامل ہن۔ 1982 ء وچ اسلم قریشی دی کتاب ’’کتکالیاں‘‘ وچ وی سرائیکی انشائیہ دے رنگ ݙیکھݨ کوں ملدن۔ سرائیکی انشائیے دا باقاعدہ سفر1986ء اسلم میتلا دی کتاب ’’سرائیکی انشایئے‘‘ توں تھیندے۔1988ء وچ دلشاد کلانچوی دی کتاب ’’بٹھ پیا او سونا‘‘ 1991 ء وچ اسلم میتلا دی ݙوجھی کتاب ’’وسیب رنگ‘‘  1992 ء وچ ابو البشر شاہ جیلانی دی کتاب ’’بکھ دا مخول‘‘ 1992ء وچ سردار احمد سعید دی کتاب ’’تل وسیب‘‘ تے راہی گبول دی کتاب ’’مٹھڑے تیر‘‘ 1993ء سلیم ملک دی کتاب ’’جھلار‘‘ 1994ء  وچ سردار احمد سعید دی دی ݙوجھی کتاب ’’آسوں پاسوں‘‘  2002ء وچ خالد اقبال دی کتاب ’’مسکار‘‘ 2009ء  وچ ابن الاامام شفتر دی کتاب ’’ݙسکیاں تے ٹہکارے‘‘ 2011ء  وچ عبدالباسط دی کتاب  ’’اولڑاں‘‘ 2017ء وچ نواز کاوش دی کتاب ’’پارتاں‘‘ تے 2021ء وچ پہلی خاتون انشائیہ نگار مریم گھوٹیہ دی کتاب’’اکھ‘‘  سرائیکی انشائیہ دے شوکیس دا سنگھار ہن۔ سرائیکی انشائیہ وچ ہݨ تئیں جیڑھا کم تھئے او موضوع تے فن ݙوہیں لحاظ نال معیاری اے۔ 

سرائیکی ادیباں دا آیہ آکھݨ بالکل سچ اے جو سرائیکی ادب وچ صنف انشائیہ کئی ایݙی پراݨی کائنی اے صنف 1960ء دی دہائی توں شروع تھئی اے اساݙے سامݨے تیراں چوݙاں انشائیہ نگار سامݨے آندن۔ جنھاں ایں صنف وچ آپݨے خیالات، احساسات، تجربات کوں رنگیل چولا پوا تے پیش کیتے۔سرائیکی انشائیہ کوں جدید رنگ وچ بدل تے سݨہپ دا رنگ کرݨ آلے اے لکھاری اساݙی وسوں وچ ہک وݙا مقام رکھدن۔  اڄوکے دور وچ سرائیکی انشائیہ نگاری وچ جتھاں روزبروز اضافہ تھیندا پئے اتھاں ہالی وی ایندے وچ ڈھیر ساری کمی موجود اے جیکوں اڄوکے نوجوان ادیباں نے اپݨے خیالات جذبات احساسات نال پوری کرݨی اے۔ 

== حوالہ ==
کتاب لڑی، چھی ماہی &quot;حوا&quot; ، ناشر: جی ادب بہاولپور</text>
      <sha1>5by92tgxzynb7m5vvsxnr4ggepiwu1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ماء ٻولی ہی اصل کہاݨی ہے</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33706</id>
    <revision>
      <id>71070</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:07:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ماء ٻولی ہی اصل کہاݨی ہے۔ مانواں ، نانیاں، ݙاݙیاں جے نہ ہوندیاں تاں شیت کہاݨیاں وی ناں ہووِن ہا۔ کہاݨی تے لولی(شاعری) دی ٹور نال نال ٹُری۔ کہاݨی تے لولی جڳ جہان دے ٻہوں پُراݨے خِطیاں اِچ مادرسری نظام دی پیداوار ہے۔ بھل اینکوں ایں جو آکھوں چا، تاں وی ٹھیک...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17501" sha1="8ortqamgw5hretpy53jzm70mfruhhuo" xml:space="preserve">ماء ٻولی ہی اصل کہاݨی ہے۔ مانواں ، نانیاں، ݙاݙیاں جے نہ ہوندیاں تاں شیت کہاݨیاں وی ناں ہووِن ہا۔ کہاݨی تے لولی(شاعری) دی ٹور نال نال ٹُری۔ کہاݨی تے لولی جڳ جہان دے ٻہوں پُراݨے خِطیاں اِچ مادرسری نظام دی پیداوار ہے۔ بھل اینکوں ایں جو آکھوں چا، تاں وی ٹھیک اے۔ کہاݨی لولی تے تریمت ہکا شئے ہے۔ نینگر دی تاں آپݨی ہک حیاتی ہے جو او فطرت نال فتح تے شکست دی ہک بھِڑاند ہمیش توں کریندا آئے۔ پر تریمت تہذیب دا پندھ کہیں ہوکے تے ہکل توں ہٹ کراہیں کریندی رہی ہے۔ نانی ݙوہتریاں دا جیڑھا جوڑ تاریخ اِچ بݨیا اوندی وجہ کنوں ہی لولی تے کہاݨی وجود اِچ اَئی۔ ہِیں سانگے ہِک پیڑھی دا اجتماعی لاشعور ݙوجھی تریجھی پیڑھی تئیں ویندا تے وَڳدا ریہہ ڳیا ۔ کہاݨی دا تَل اِتلا ودھݨ کار رَہ ڳیا جو شاعری دے ضابطیاں توں سݨݨ تے سݨاوݨ آلیاں کوں ݙھیر سوکھا لڳا اَتے ہر وستی تے ہر شاہر دی کہاݨی دی واہند آپݨے آپݨے پیریں ٹُردی وی رہی تے ہک لمبا پندھ وی کریندی رہی تے نال نال خطے دی شناخت دا ذریعہ وی بݨدی رہی۔ کہاݨی اِچ ہر زمانے دا آپݨا آپݨا بادشاہ تے آپݨا آپݨا لکڑہارا، آپݨا آپݨا دیہہ تے آپݨی آپݨی شہزادی ، آپݨا آپݨا شہر تے آپݨاآپݨا جنگل دریا وی نال نال ٹردا ریہا، جگ جہان دیاں زباناں تے ثقافتاں ادب دیاں ہِیں کہاݨی آلی صِنف دی وجہ توں ہی مقامیت توں عالمگیریت ، تے عالمگیریت توں مقامیت دی وَل ڈھل اِچ جیندیاں جاگدیاں ریہہ ڳیاں۔

                       سرائیکی وَسوں اِچ کہاݨی دی ریت اتنی ہی ݙونگھی تے درگھی اے جتناں ایں وَسوں دیاں ٻیاں ریتاں، حملہ آوری توں بچدی تے بچیندی تریخ تے نگاہ ماروں تاں اینویں آکھو جو ، ایں وَسوں دی ہر وَسوں، ہر ہر وستی وِچ ہر ہک نانی آپو آپ ہک کہاݨی رہی اے۔ ہزار وَرہئیںدا صوفی کلام وی دریاویں دی وَسوں دے ،عا شقیں تے معشوقیں دی کہاݨی کوں ہمیش ورتیندا ریہے۔ لطف علی سئیں تے بعد آلے زمانے دے وچ منظوم تے نثری کہاݨیاں لکھت تے پڑھت دا سہارا ڳدھے بغیر ایں خطے دی زبانی ریت نال (Vocal Tradition)دی واہند تے ٹور نال ساݙے تئیں پُڄݨ کار وی ہِن، مغربی دنیا اِچ چھاپے دی ایجاد توں بعد قصہ گوئی، ناول نگاری، سٹوری، شارٹ سٹوری آلے پاسے چھپݨ تے وَدھݨ کار رہی اے۔ نانی دا قصہ کہاݨی اَڄوکے ݙوہترے دے کمیں کاریں دے رُودھیمے نال اٹھارویں صدی دے بعد اڄوکی کہاݨی دی شکل آن بݨائی اے۔ ڈھیر سُݨݨ تے پڑھݨ دا ویلھا لمباݨ کنوں چھُٹاݨ آلے پاسے ایں صنف کوں گھن اَئے۔ جڳ جہاں اِچ روسی تے چینی کہاݨی ایرانی تے مشرق وسطیٰ دیاں کہاݨیاں پوری کہاݨیاں تے اَڄوکے افریقی تے لاطینی امریکی کہاݨیاں وچ پندھ تے ٹور کنوں ڈھیر اثر پذیری آلے پاسے کہاݨی کوں نواں روپ تے درشن ݙتے۔ برصغیر اِچ بنگالی، گجراتی تے سندھ وادی دیاں کہاݨیاں وی اپݨی جاہ بݨائی اے۔ انگریزی دے عالمی زبان بݨݨ دے عمل نال جگ جہان دیاں کہاݨیاں کوں، جگ جہان کیتے پڑھݨ تے سمجھݨ کوں سوکھا کیتے۔ پچھلی صدی اِچ کہاݨی دے دریا کوں کوزے اِچ بند کرݨ دا اَہر روسی کہاݨی کاراں ٻہوں وَدھ کے کیتے۔ جیندے اِچ چیخوف تے نِکولائی گوگول کہاݨیاں اِچ جادو نگری آلا کم کیتے۔ کہاݨی دے پلاٹ کردار تے مکالمے سمیت وِی تے انہاں دے بغیر وی دنیا کوں کہاݨی لکھݨ آلے پاسے گھِن آئین۔ سندھ وادی دیاں زباناں اِچ پورے ہندوستان طرحاں عالمی سطح دے کہاݨی دے ورتارے کالونیل پیریڈ دے وچ پڑھݨ لکھݨ آلیاں کوں کہاݨی دیاں نویاں شکلاں آلے پاسے گھِن آئن ۔ جنوبی ہندوستان دے وچ کہاݨی جنوبی ہندوستان دے لکھݨ آلیاں کوں کالونیل تجربے توں پہلے سونہاں کیتے۔ ایں واسطے بنگالی تے گجراتی جیڑھیاں جو کالونیل ویلھے دے تجربے دے ٻہوں نیڑے کھڑیاں ہن ۔ مثال دے طور تے بنگالی زبان اِچ ٹیگور دی کہاݨی عالمی سطح دا نوبل پرائز گھِنݨ اِچ کامیاب تھئی اے۔ جیڑھا جو جنوب مشرقی ایشیاء دا پہلا عالمی اعتراف دا سَوّب بݨی اے۔ موجودہ سندھ وادی یا پاکستان دی کہاݨی انگریزی تے اُردو زبان دے راہیں ۱۹۴۷ء دے ونڈارے دے ݙکھ دی ریت نال سندھ دے کہاݨی کاراں کوں متاثر کیتے۔ کیوں جو سندھی موجودہ پاکستان دی واحد زبان اے جیندا لکھت دا کئی سو سال دا ورثہ پہلے وی ہئی پیا۔ باقی پاکستانی زباناں، اِچ سرائیکی پنجابی پہلے تے پشتو بلوچی اِچ ستر دے ݙہاکے کنوں ناول تے قصے نال اپݨی راہ بݨائی اے۔ پاکستان دی پہلی منتخب جمہوری حکومت مقامی زبان اں اِچ سرکاری سرپرستی تے رہنمائی اِچ لکھݨ آلیاں دی حوصلہ افزائی کیتی اے۔ سندھی کنوں ہٹ کراہیں سرائیکی، پنجابی، بلوچی  تے پشتو زباناں اِچ لکھت دا ریڈیو پاکستان دے اَہر نال سرکاری سکرپٹ دا دروازہ کھولݨ دی ہک ریت بݨاوݨ دی کوشش کیتی۔ سرائیکی دیاں پیلھیاں کہاݨیاں باقی زباناں طرحاں ٻالیں تے وݙئییں دے کنیں تئیں کہاݨی دی لکھت دا ابتدائی کم کیتے۔ سرائیکی زبان اِچ ریڈیو دے راہیں ترائے مختصر قصے تے کہاݨی کاریں اِچ حاجی طاہر غنی، ایم بی اشرف ، اللہ بخش یاد، قاسم سیال، حفیظ خان تے ٻئے کجھ ناں سرائیکی کہاݨی دا مونڈھی کم کیتے۔ سرائیکی رسالیاں دے چھپݨ نال ای سرائیکی کہاݨیاں چھپیل وی تھیوݨ پئے ڳیاں۔ ریڈیو دے لوکیں توں علاوہ سرائیکی ادب تے کجھ ٻئے مہینہ وار رسالیاں اِچ مسرت کلانچوی ، شیما سیال، ظفر لُنڈ، ظفر لشاری، اسماعیل احمداݨی، مزار خاں، احسن واہگہ، تے ڈھیر سارے ٻئے سرائیکی وسوں اِچ اپݨی ماء ٻولی اِچ سرائیکی کہاݨیاں دے پڑھݨ دی پہلی واری چَس چاوݨی شروع کیتی۔ سرائیکی ناول نگاراں توں وَدھ سرائیکی اَڄ دا پڑھولا سرائیکی کہاݨی دے آدر اِچ ویندا ݙسدے۔ کہاݨی دی اَڄوکی ٹور اِچ مزار خان ، اشو لال، حبیب مہاݨہ، لطیف بھٹی اپݨی اپݨی ٹور اِچ ویندے وَڳدے ݙسدن۔ اڄدے کہاݨیاں دے مجموعے چھپیل تے اَن چھپیل ݙوہائیں اِچ کہاݨی دا سرائیکی کہاݨی دے ورتارے اڳوں کریندا پئے۔

                       لطیف بھٹی دی کہاݨی بھل اینویں آکھوں جو اَڄ تئیں کہیں نی لکھی۔ اُونویں تاں دنیا دی کوئی کہاݨی پہلی دفعہ لکھی نی ہوندی۔ پَر کوئی نہ کوئی کہاݨی کہیں نہ کہیں کہاݨی دی شاند تے بھُلاندر ݙیندی ہوسی۔ ایندی کہاݨی نہ چھڑا کُر دی ہے۔ نہ ای ساری دی ساری واہند دی اے۔ جے جگ جہاں دی کہاݨی تے جھات پَوں تاں آپݨا آپ تے اپݨی وسوں تاں کہاݨی دے وچ ہوندی ای ہوندی اے۔ ایندیاں کہاݨیاں پڑھ کے اینویں لڳدے جو اوندی اپݨی وستی سکھاݨی والا سرائیکی وسوں دی ہر وستی آلی کار پڑھݨ آلیاں کوں اپݨی ہی وستی نظر آنوݨ پئے ویندی اے۔ لطیف بھٹی تاں چھڑا ایہو تے ہکو کمال کیتے جو اپݨی لکھت اِچ اپݨی وستی اچوں نکھتے بغیر اوں سارے جگ جہاں کوں اپݨی تے صرف اپݨی ہکے جاہ کٹھا کر ݙکھلائے۔ ایندے کہاݨیاں دے ایں مجموعے وِچ ثابت کیتے جو مہاتما گاندھی دے قول موجب دنیا دی اصل وسوں تاں دیہات دی وسوں ہوندی اے۔ جیندے وچوں کوئی وسینک ٻاہر دا رستہ نہ پُچھدے تے نہ دھرتی چھوڑ مہاجر ت آلے پاسے ویندے۔ وستی دا ڄم پَل اونکوں شہریں دی حیاتی اچ وی اپݨی وستی دے سُفنے وچ ہی رکھدے۔ اوندا سُفنا کݙہاں وی اونکوں شہریں اِچ سُمہݨ دے باوجود اپݨی وستی دے اِچ ہی رکھدے۔ لطیف بھٹی دی کہاݨی دی لغت دے پچھوں کتھائیں اوندی اپݨی شاعری دی لغت جیڑھی سرائیکی تریمت دی لغت دی شاند ݙیندی اے۔ اوندی اماں دا بیانیہ وی لڳدے جیندے نال اوندی کہاݨی دی ٹور ٻہوں سوکھی تے سَولی لڳدی اے۔ پڑھت کاراں کیتے اے لغت ݙیکھݨ کار اے۔ اوندی کہاݨی ’’بیگ صحیب دی پلیٹ‘‘ دے اندر سچا تے کھرا سرائیکی وسینک شہریں دے شیشے وچ وی اپݨی وستی دا مُکھ ݙکھلیندے تے درشن کر ویندے۔ ایں کہاݨی دا ہر پڑھݨ والا اے محسوس کر سڳدے جو کیا اے کتھائیں میݙی اپݨی کہاݨی تاں نئیں؟ ایں کہاݨی دا گذریل ویلہا اونکوں اینویں لڳدے جو اے کہاݨی میݙے اپݨے اُتے وی گزر دا ریہہ ڳے۔ رفعت عباس دے اکھاݨ موجب ایں سرائیکی وسوں دے سارے شہر جیڑھے جو ویہویں صدی دی بھڳی دے بعد اپݨے نئیں ریہے ’’اساں کیڑھے شہر اِچ آڳئے ہیں؟‘‘ ایہا ڳالھ اشو وی اینویں دی اینویں ہے۔ ’’ہک شہر نہیں ݙو شہر نہیں کئی شہرونڄا کے ٻیٹھے ہیں‘‘

                       لطیف بھٹی اپݨیاں کہاݨیاں اِچ جیڑھا جو آپ وی اپݨی حیاتی دی کَویتا وچوں گزدے۔ بھل اپݨیاں کہاݨیاں اِچ وی اوں کتھاں کتھاں نثر دی صنف اِچ کیا اوں شاعری نئیں کیتی؟ لطیف بھٹی دیاں کہاݨیاں بے انت کوئینی۔ او اپݨی انت کہاݨی اِچ بے امت کرݨ دا ہنر وی ڄاݨدے۔ او اپݨی کہاݨی ’’وَتر ساخ‘‘ اِ چ ہر شئے ونڄا وݨ والا فریدؒ سرکار دا یاتری اپݨے آپ کوں بچا کے ولدا اپݨے گھر دو ولݨ اِچ کیویں کامیاب ثابت تھیندے۔ اپݨی کہاݨی دے زور اِچ او اے ثابت کر ݙکھلیندے جو سارا وسارا تاں چھڑا اپݨے آپ کوں ڳولݨ ہی ہے۔

                        منگھے دی گھوڑی قومی اخباریں وچ ہک چھپیل کہاݨی اے۔ جیڑھی مزار خاں سمیت اساں ساریاں پڑھی اے۔ ایں دھرتی دی چڑھ مار اِچ آدی واس نال جو تھئے کیا اساکوں ساریاں کوں اے یقین نی جو اے کہاݨی ایں سرائیکی خطے دا آنوݨ والا کل وی ایندی شاند نہ بݨسی؟ 

                       ݙیکھݨ کار پڑھولے اوندی ہک ٻئی کہاݨی’’ووٹ‘‘ اِچ تریجھی دنیا دے ݙڈھپ اِچ جمہوردی آواز کوں سُݨ سڳدن۔ اکویویں صدی دے ماحولیات تے پاݨی دا مسئلہ ’’میں پاݨی گھِن آیا ں‘‘ کوں اوں اپݨی وستی دے ہک ٻال دی نگاہ اپݨے مستقبل کوں کیویں ݙٹھے۔ 

                       او اپݨی وسوں دے وچ پھردی پھردی بھَو کوں لائوڈ سپیکر اِچ کیویں ݙہدے تے وسیب اِچ تھیوݨ والی قطع رحمی دے رویے اِچ اپݨے آپ کوں منواوݨ دے اَہر کوں کمال بیان کریندے۔ ایں خطے دی جمالیات وی اوندے کنوں ڳجھی نئیں رہی ۔ اوندی کہاݨی ’’جُری قصئین‘‘ ساݙے من دی اَکھ تے تن کوں کینجھاں درشن ݙیندی اے، وی پڑھݨ کار اے۔ ’’حافظ کریمݨ‘‘ دی کہاݨی ہمیش جیوݨ کار کہاݨی اے۔ بغیر اَکھیں دے جہاں اِچ وی جیندا بندہ کینویں جیندے جی دے من تے تن دی سِک اِچ اپݨی وسوں اِچ اپݨا راہ کیویں بݨیندے۔ اینویں ’’چنگئیں ٹکٹ‘‘ کہاݨی اِچ کاوڑ تے کرودھ ٻاجھوں جیوݨ تے اوکھا نہ الاوݨ سرائیکی وسوں دا کتنا وݙا رویہ بݨدے۔ ملٹی نیشنل جیویں ساݙے وسیب اِچ ساݙیاں شکلاں کوں مال ویچݨ تے ساݙیاں شکلاں کوں بے شکل دا اہر کیویں کریندیاں پن۔ اوندا احاطہ لطیف بھٹی جیہاں ونت کار ’’انگریزی گولی‘‘ اِچ کر سڳدے۔ ہکے پڑھت اِچ رونوݨ تے کھلݨ کوں کٹھا کرݨ کتلا سوکھا تے اوکھا کم اے۔ ایں کہاݨی کوں کمال نبھائے۔

                       کہاݨی لکھݨ تے پڑھݨ ݙونہیں سوکھے کم کوئنی۔ جیویں کہاݨی کارواسطے ہک وݙی اَکھ دی لوڑھ اے۔ انویں پڑھݨ کار کیتے وی وݙے ہاں پِتے دی لوڑھ ہوندی اے۔

                       لطیف بھٹی اپݨے کہاݨی روپ اِچ چھڑا اے نی سوچا جو کہاݨی تاں کھلݨ تے رونوݨ یا اوندے وچالے دی کوئی ڳالھ اے۔ اوں اپݨی کہاݨی اِچ مونڈھی ہتھ پا تے کہ کہاݨی رونوݨ تے کھِلݨ کنوں کتھائوں ٻہوں پیلھے دا کوئی نروار تے کچاری اے۔ 

                       لطیف بھٹی دے کردار رب تے اوندی کائنات کنوں وݙے تاں نہ ہو سڳدے پَر اوندے کہاݨی دے کردار بند اَکھ نال وی نظردن تے من پرچیندن۔ جیویں جو پیلھے ڳالھ تھئی اے جو کہیں نِر ڳلی کُر تے کھیݙدی واہند وچ انجو انج رہݨ توں ہٹ کراہیں ایں وسیب دی حیاتی اپݨے من تے اوندی وستی اچوں نشابر کیتی اے۔

                       لطیف بھٹی کوں اے ضرور پک اے جو کہاݨی یا ہوندی اے یا بالکل نئیں ہوندی ۔ کمال اوندا اے ہے جو اُوں اپݨی کہاݨ کوں کہاݨی دے اندر سچا تے کھرا رکھئے۔ کہاݨی دی پڑھت اِچ صاف نظر آندے جو استاد ی تے شاگردی ریت کنوں بچ کراہیں نا ںتاں اُوں لکھت اِچ کہیں کوں اپݨا چیلا بݨاوݨ دا اَہر کیتے تے استاد دی برکت کنوں ای اوں بچ ݙکھلائے۔ اوں نظریہ دان بݨݨ دی ٹور وی نئیں ٹوری۔ تہوں اوندی کہاݨی ساکوں سبھاں کوں اپݨی کہاݨی لڳدی اے۔

                       کہاݨی تاں اپݨی ٹور ٹُردی اے تے اپݨی مرضی نال ہمیش بچݨ کار ہوندی اے۔ جیویں جو کہیں شاعر آکھیے ’’ساکوں جے کوئی ڳولݨ پووے قصیاں راہیں ڳولے‘‘

شمیم عارف قریشی

ملتان

== حوالہ ==
وَتر ساخ۔ مصنف: لطیف بھٹی۔ ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان</text>
      <sha1>8ortqamgw5hretpy53jzm70mfruhhuo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>انت کہاݨی اَݨ اَلوائے</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33707</id>
    <revision>
      <id>71071</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:08:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;                        سندھ وادی دے وچال ’’گھٹو گھٹ‘‘ ݙو ترائے کروڑ انساناں کوں کوئی شناخت ݙیوے بھانویں نا۔ انہاں گنگیاں ٻاتیاں مونہوں چوانہاں پاسوں خشبو دا ہک وسیع سمندر تردا کھڑے۔ تے رات دی راݨی دی خشبو روک، اے سرائیکی شاعری دا ہبکار اے۔ اے وصال دا موس...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5403" sha1="0t1a3f0les806wslj8znc595vpdbleu" xml:space="preserve">                        سندھ وادی دے وچال ’’گھٹو گھٹ‘‘ ݙو ترائے کروڑ انساناں کوں کوئی شناخت ݙیوے بھانویں نا۔ انہاں گنگیاں ٻاتیاں مونہوں چوانہاں پاسوں خشبو دا ہک وسیع سمندر تردا کھڑے۔ تے رات دی راݨی دی خشبو روک، اے سرائیکی شاعری دا ہبکار اے۔ اے وصال دا موسم اے۔ خاب دا موسم اے۔ سرائیکی شاعری دی اِتلی لمبی وِصال رُت اندر نثر دا پھپھڑݨ ایں جاہ اوکھا لڳدا پیا ہا۔ پر کجھ مُد توں اے ماحول بدلدا پئے۔

                       سرائیکی فکشن دے ارتقاء کوں سامݨے رکھیجے تاں پتہ لڳدے، اساݙی نثر سرکاری زبان دی زمین توں آپݨا پندھ شرو ع کیتا۔ ٹُر تاں اے پئی پَر رہی رِڑھدی ۔ کہیں چِتوایا بھانویں آپے خیال آیوس۔ نثر اساݙی ہݨ وَلا آپݨی زمین دو وَلدی پئی اے۔

                       ایہہ خُشی دی ڳالھ اے۔ لیکن اطمینان دی ڳالھ ٻئی وی ہے، اساݙی شاعری دی سمندر سنویں موسیقیت اَتے تخیل دی ہک وݙی کائنات دے نال نال سُر دی سرائیکی نثردا ایمان کمزور نئیں تھیا۔ ݙیکھوں تاں اینجھی تکڑی وہیند نال اے نثر وڳدی آندی اے۔ آپݨی ہمسایہ کہاݨی نال ہم کلام تھیوݨ ایندی اڳلی منزل لڳدی اے۔ کم از کم لطیف بھٹی دے کہاݨیاں اے بھالا ضروری ݙیندئین۔

ہݨ تک چھپی اساݙی کہاݨی، آپݨی کاتروہیتر، ویس لباس، انگ ڈھنگ، رنگ روپ راہیں چھم چھم ٹری آندی ہئی۔ ’’وَتر ساخ‘‘ دی ٹور نال ونگاں دا چھݨکار وی شامل تھی ڳئے۔ آہنگ بدل ڳئے۔ روایتی تے بارے ، شوخ بھڑ کییتے عروسی لباس توں بھٹی کہاݨی کوں نجات ݙیوائی اے چا۔ تقابلی مطالعے اَتے اُوندے سائنسی مشاہدے باری تے وݙے وجود دی کہاݨی کوں ہولا پھُل چا کیتے۔ آپݨے شوخ روزمرہ ، بے ساختہ محاورہ اَتے خُش مذاقی نال کہاݨی کوں اُوں تَر تَر اَلوائے چا۔ 

                       اساݙے چونک وساخ، ٻیٹھک او تاک اندر صدیاں توں ساݙا قصہ ٹُردا پیا ہا۔ ایں بادشاہ کاریگر اینکوں مختصر کہاݨی اَتے جگ جہان سنواں کر ݙکھلائے۔ مبارخ لائق اے ’’وَتر ساخ‘‘ دا خالق، جیں ووکل کنوں نہ صرف لکھت اندر اینکوں سوگھا اَن کیتے، بھلکہ جدید کہاݨی دا روپ ݙتس چا۔ ورنہ صدیاں پراݨا اساݙا اے ترکہ ریاستی نصاب دے اندھار اڳوں فناہ فی النار تھی ونڄے ہا۔

                       کتاب دے تمام کہاݨیاں اندر قصے دا اختصار ۔ اوندے درمیان مختصر تے شوخ جملے ۔ معنویت توں بھرپور سادہ ڈائیلاگ اَتے بالآخر یکا یک ہِک خوبصورت سِٹا کہاݨی دا۔ اے کاریگری ’’وَتر ساخ‘‘ اندر چمکدی کھڑی اے۔ تہہ در تہہ روایتی یا رشتہ دار کرداراں دی جاہ ، تقریباً ہکو کردار وَسوں دا اتے معاشرتی موضوع دیاں حامل اے مختصر کہاݨیاں قاری کوں پیش کر ݙیندئین۔ ہک اچھوپلے موضوع اتے ݙٹھے بھالے کردار دے محدود رول راہیں، بھٹی دی شارٹ سٹوری جدت دی جھال ݙیندی کھڑی اے۔ کیں واقعے کوں بھانویں قصے کوں بھٹی لچھے دار تفیصلات توں کمال فنکاری نال بچائے۔ بھلکہ وڳدی ندی روک اونکوں آپݨی مرضی نال اڳوں تے ودھایُس۔ جیویں جادو دی لکڑ نال جادو گر، ندی کوں بھوئیں اُتے رستہ ݙکھاوے۔ قصے کوں انت ہک غیر معلوم موڑان ݙیسی۔ آپ کن آپے آخر تے یکدم ہک کہاݨی درشن آݙیسی۔ جیویں بازی گر آپݨے صاف ہتھاں اَتے خالی رومال اِچوں جیندا جاڳدا کبوتر اُݙار ݙکھالے۔

                       ’’وَترساخ‘‘دی روانی، حیرانی دیاں تمام کہاݨیاں ایویں اظہار کریندئین بھلکہ چھݨ چھݨ کر الویندئین۔ قاری کوں مُندر گھِندئین۔ ہمسایہ ادب نال رَلا کے پڑھوں تاں اے کتاب ہِک عالم اڳوں سرائیکی فکشن دا جھاکا ضروری لہیسی۔ ’’وَتر ساخ‘‘ دے مطالعے توں باد ہک قاری کوں ایویں محسوس تھئے۔

مزار خان

۶؍فروری ۲۰۱۷ء

== حوالہ ==
وَتر ساخ۔ مصنف: لطیف بھٹی۔ ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان</text>
      <sha1>0t1a3f0les806wslj8znc595vpdbleu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>معتبر وسیبی: کہاݨی کار لطیف بھٹی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33708</id>
    <revision>
      <id>71072</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;                        جگ وَرتی دے حال حویلے کوں کہاݨی آکھیا ڳئے۔خطابت ، وعظ ، نصیحت لوکیں دے حق حقوق  نال جُڑیا سماجی مواد کہاݨی دا حصہ بݨدے۔ کہاݨی صرف انسانی خدمت دی کَتھا نئیں کریندی۔ جھَر ، جنگل، ٻیلے، ٻیٹ، روہی، تھل ، دمان ،دریا، ٻیڑی، وَنجھ تے موہاݨی...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2083" sha1="aj0l1y8udchejc9net12mdvkszmya3k" xml:space="preserve">                        جگ وَرتی دے حال حویلے کوں کہاݨی آکھیا ڳئے۔خطابت ، وعظ ، نصیحت لوکیں دے حق حقوق  نال جُڑیا سماجی مواد کہاݨی دا حصہ بݨدے۔ کہاݨی صرف انسانی خدمت دی کَتھا نئیں کریندی۔ جھَر ، جنگل، ٻیلے، ٻیٹ، روہی، تھل ، دمان ،دریا، ٻیڑی، وَنجھ تے موہاݨیں دی کتھا وی کریندی اے۔ ایں حوالے نال سلطان باہو وی ہک مختصر منظوم کہاݨی آکھی اے۔

؎اندروں دریا اندروں ٻیڑی اندروں ونجھ، موہاݨے ہُو

                       وݙی کہاݨی اوہوندی اے جیڑھی وَسوں نال جُڑی ہوئی ہووے۔ اُوندے وچوں جیوݨ نِسرے۔ جیڑھی وَسوں تے لاہندے غلاب اَتے کرودھ کو پکھراکرے۔ جے کوئی کہاݨی اے پھر نئیں رکھیندی تاں او کمزور کہاݨی اے۔ موضوع دی اہمیت ابلاغ سانگے سادہ زبان دا ورتاوا۔ وُوݨت کہاݨی دے مونڈھی اصول اِن۔ لطیف بھٹی کہاݨی دا معتبر لکھاری اے جیندیاں کہاݨیاں وَستی ، ڳلی ، بازار، محلے اتے وَسوں دیاں کہاݨیاں ہِن۔ جیڑھیاں جاہ جاہ تے وِتھریاں پِن۔ ہر گھر اِچ کہاݨیاں ویݨ وَلیندین۔ لطیف بھٹی باشعور ،سُڄاک کہاݨی کار اے جئیں ویݨ ولیندیں قصییں، کہاݨیں کوں قلم دی نوک تے چاکتاب اِچ درج کر تہاݙے حضور پیش کر ݙتے۔ اساں انہاں دے کہاݨیں دی کتاب اِچ آپݨیاں وسبے وسدیں لوکیں دیاں کہاݨیاں ݙیکھوں پڑھوں ۔ پڑھݨ ای جیوݨ جوڳ دا سَمل اے۔

عاشق بزدار

== حوالہ ==
وَتر ساخ۔ مصنف: لطیف بھٹی۔ ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان</text>
      <sha1>aj0l1y8udchejc9net12mdvkszmya3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ݙواَکھر میݙے وی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33709</id>
    <revision>
      <id>71073</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;                        زندگی کوں ٻہوں قریب توں ݙیکھݨ دا موقع ملیے۔                          سارے ملک تے ڈھیر سارے ٻاہر لے ملکیں دے تفریحی تے مطالعاتی دورے وی کیتن۔ غربت وی ݙٹھی اے۔ امارت دا بھوڳ وی بھوڳئے۔ محکوم بݨ تے ، تے حاکم بݨ کے وی ݙٹھے۔ غرضیکہ ویہہ لکھ کلو...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4194" sha1="tq3cmcz40akqkna94tyxfzsthel2lps" xml:space="preserve">                        زندگی کوں ٻہوں قریب توں ݙیکھݨ دا موقع ملیے۔ 

                       سارے ملک تے ڈھیر سارے ٻاہر لے ملکیں دے تفریحی تے مطالعاتی دورے وی کیتن۔ غربت وی ݙٹھی اے۔ امارت دا بھوڳ وی بھوڳئے۔ محکوم بݨ تے ، تے حاکم بݨ کے وی ݙٹھے۔ غرضیکہ ویہہ لکھ کلو میٹر دا سفر وی کیتے۔ دیہات دی میٹرک توں اعلیٰ یونیورسٹئیں دی تعلیم دے دوران کئی قسم دے تجربات تھئین۔ مگر سکھاݨی والے دی مٹی ہر جاہ نال رہ ڳئی اے۔ اپݨی ماء ٻولی وچ ثقافت کوں ، سرائیکی سوچ تے عمل کوں قلم بند کرݨ دی چس تے نشہ ہک وکھرا ذائقہ رکھیندے۔ شکر اے جو بچپݨ توں گھِن تقریباً ٻڈھیپے تک دے ڈھیر سارے واقعات یاد ہن ۔ اُنہیں کوں اپݨی یاد داشت دے طور تے لکھ ماریم ۔ کرداریں دے ناں فرضی ہن۔ اچا نک مطابقت دی معانی ݙیسو۔ ساری لکھت دا مقصد کہیں دی کتھاہیں وی دل آزاری نئیں۔ نیک نیتی نال لکھیاں اے کہاݨیاں پیش ہن۔ میں شکر گزار ہاں آپݨیں دوستیں دا جنہاں میݙی حوصلہ افزائی کیتی جیویں شمیم عارف قریشی، اکرم میراݨی، ظہور دھریجہ، باسط بھٹی، پیرزادہ محی الدین ، محمود مہے، سئیݨ نسیم اختر ، ڈاکٹر خالد اقبال ، ڈاکٹرجاوید چانڈیو، ملک طارق سعید، سلیم اختر وڑائچ، جاوید اختر بھٹی، آصف کھتران ، حفیظ خان، ڈاکٹر شکیل پتافی، عصمت اللہ شاہ، رفعت عباس، مظفر شاہ، شوکت مغل، افضل چوہان، مرید عارف، لیاقت خان دریشک، جمیل خان دریشک، ساحر رنگ پوری، ریاض عصمت، ممتاز اطہر، سلیم قیصر، پروفیسر ممتاز خان،ڈاکٹر حمید الفت ملغاݨی، ڈاکٹر مقبول گیلانی، پروفیسر جعفر حسین شاہ، پروفیسر مظہر عباس، اشرف جاوید ملک، ڈاکٹر محمد حسین آزاد، ملک ارشد اقبال ، سلیم عارف قریشی، ملک فرید، عاشق بزدار، الطاف خان ݙاہر، رحیم طلب، جہانگیر مخلص، حنیف پتافی، اقبال ثاقب، لطف دریشک، ابو بکر گوپانگ، ارشاد امین، رانا محبوب اختر، مطلوب بخاری، عابدہ بخاری، حیات اللہ خان نیازی ، شوکت رِڈ، سحر سیال، اعجاز الرحمن، ممتاز ݙاہر، منور بزدار، رزاق سالک، سیٹھ حضور بخش، محمد آصف لغاری، سعید احمد بھٹی، محمد شکیل بھٹی، ثاقب حمید، یوسف قریشی، آفاق خالد، ریاض جعفری، پرروفیسر ناصر عباس، عرفان حیدر ایڈووکیٹ، خالد میرانی، سئیݨ رابعہ عارف قریشی، مٹھل تے مالو، شبیر میو، قاسم رضا، ، ملک فرید زاہد، ڈاکٹر امتیاز بلوچ، اقبال دہراج، اسلم عارف، مظہر عارف، شفیق چنہ، مظہر تابش، دلبر مولائی، فیاض دانش، شہزاد ملک، سدرہ رشید ، ڈاکٹر سجاد حیدر پرویز، پروفیسر ریاض سندھڑ، عمران میر، مختار ملک، سید فضل عباس، تنزیلہ شفیق ایڈووکیٹ،پروفیسر ڈاکٹر قاضی عابد، تے ٻئے ڈھیر سارے سنگتی جنہاں دی مشاورت ، رہنمائی تے حوصلہ افزائی میݙے واسطے رستے دی روشنی بݨی رہی۔ اُک چُک دی معافی۔

لطیف بھٹی

== حوالہ ==
وَتر ساخ۔ مصنف: لطیف بھٹی۔ ناشر: جھوک پبلشرز ،ملتان</text>
      <sha1>tq3cmcz40akqkna94tyxfzsthel2lps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سرائیکی دے خاص حرف</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33710</id>
    <revision>
      <id>71074</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:12:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ٻ               ٻال              (بچہ)  ڄ                  ڄل               (چَل)  ݙ                      ݙانگ         (ڈنڈا)  ڳ                  ڳئوں             (گائے)  ݨ                  پاݨی               (پانی)&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="c8gdbe1gxwtzn4rr35ix97yp87ypqf3" xml:space="preserve">ٻ               ٻال              (بچہ)

ڄ                  ڄل               (چَل)

ݙ                      ݙانگ         (ڈنڈا)

ڳ                  ڳئوں             (گائے)

ݨ                  پاݨی               (پانی)</text>
      <sha1>c8gdbe1gxwtzn4rr35ix97yp87ypqf3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>حرفِ مَقصد</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33711</id>
    <revision>
      <id>71075</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:13:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;== پہلا ایڈیشن == سرائیکی ٻولݨ والے اپݨی مادری زبان دی اہمیت کنوں واقف تھی کے اُوندے اُتے کم پئے کریندِن تے ایں دوران کافی ساریاں کتاباں سامݨے آ چکین۔ جیندے وچ تاریخ تنقید ، افسانے، نظماں تے غزلاں دیاں کتاباں شامِل ہِن، کجھ رسالئیں تے اخباریں وچ مضامین دا...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4004" sha1="i0ssjw1c45ksyyd3qcp0bt4itd3gm1i" xml:space="preserve">== پہلا ایڈیشن ==
سرائیکی ٻولݨ والے اپݨی مادری زبان دی اہمیت کنوں واقف تھی کے اُوندے اُتے کم پئے کریندِن تے ایں دوران کافی ساریاں کتاباں سامݨے آ چکین۔ جیندے وچ تاریخ تنقید ، افسانے، نظماں تے غزلاں دیاں کتاباں شامِل ہِن، کجھ رسالئیں تے اخباریں وچ مضامین دا سلسلہ وی جاری اے۔

پَر میں ݙیکھداں جو ہُݨ تائیں سرائیکی ادب دے اوں اصل تے ضروری حِصّے کوں بُری طرح نظر انداز کیتا ڳئے جیندے بغیر نہ تقریر وچ چاشنی پیدا تھیندی اے تے نہ تحریر وچ رنگ۔ ایندے باریوچ کوئی باقاعدہ کوشش نئیں کیتی ڳئی ۔ کتھائیں کجھ ملدا وی اے تاں برائے نام۔ میݙی مراد سرائیکی ’’اکھاݨ‘‘ کولوں اے۔ 

اکھاݨ کہیں وی ادب دا انتہائی ضروری تے اہم حِصّہ ہوندن ، اے اپݨے علاقے دی ثقافت، رہݨ سہݨ ، تاریخی تے جغرافیائی حالات دے ݙاڈھے سوہݨے ترجمان ہوندن۔ بعض بعض اکھاݨ وچ پورا پورا قصّہ لُکیا ہویا ہوندے تے بعض وچ علاقے تے گزریے ہوئے ادوار دیاں داستاناں ہوندئن، بعض اینجھے موقعے تے وی جِتھاں اساں اپݨی رائے دا اظہار مناسب نئیں سمجھیندے ، اساݙی مدد کریندن تے اساں کجھ آکھیے بغیر ٻہوں کُجھ آکھ ویندے ہیں۔ اِت واسطے میں سرائیکی زبان دے ایں ضروری حِصّے کُوں ایں کتاب وچ یکجا کرݨ دی کوشش کیتی اے جیرھاایں کولھوں پہلوں تھوڑا جھاں تے کِھنڈیا ہویا مِلدا ہا۔

ٻہوں سارے اکھاݨ ڄاݨ کے چھوڑ ݙتے ڳن جیرھے کتاب وچ نہ آ سڳدے ہَن۔  (بے شک او لوکیں دی زبان تے چڑھیے ہوئے ہَن۔ ) تاکہ پاکیزہ شائستہ ذوق تے شُستہ طبائع تے بار نہ بنڑن۔

ایہ وی مشورہ ݙتا ونڄ سڳدے جو انہیں دی تشریح دی ݙتی ونڄے ہا۔ تاں ایں بارے وچ عرض اے جو میں جہیں بے علم آدمی دی کیتی ہوئی تشریح اکھاݨی دی اصل روح کوںنہ پا سڳے ہا۔ بعض اکھاݨ دا تعلق نہایت لطیف احساسات نال اے۔ جنھیندی چاشنی محسوس تاں کیتی ونڄ سڳدی اے بیان نئیں کیتی ونڄ سڳدی ، میں تشریح کر کے انھیں کوں بے حَظ نہ کرݨ چاہندا ہم ݙوجھا اے متنازعہ فیہ مسئلہ بݨ ونڄے ہا۔

جیویں ہک واری علامہ نیازؔ فتحپوری حضرت شفقتؔ کاظمی (مرحوم) دے کلام تے تبصرہ کریندئیں ہوئیں لکھیا جو سید صاحب دے بعض شعر، اتنے لطیف احساسات دے حامل ہن جو اُنھیں دی لذّت کوں صرف محسوس کیتا ونڄ سڳدے۔ تشریح نہیں کیتی ونڄ سڳدی۔

میں اُمید کرینداں جو اہل علم تے سرائیکی ٻولݨ والے حضرات ایں ادنیٰ کوشش کوں لائق توجہ سمجھسن ، آخر وچ میں محترم اشرف بُزدار دا شکریہ ادا کرݨ ضروری سمجھینداں جنہیں ایں کتاب دی اشاعت وچ میݙے نال بھرپور تعاون کیتے جیکر انہیں دا مالی تعاون حاصل نہ تھیندا تاں ایہ کتاب شاید کݙانہیںنہ چھپ سڳے ہا۔

اعجاز دیروی

== حوالہ ==
بزرگیں دا ورثہ سرائیکی اکھاݨ۔ مرتب: اعجاز دیروی، جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>i0ssjw1c45ksyyd3qcp0bt4itd3gm1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اِظہارِ تشکر</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33712</id>
    <revision>
      <id>71076</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;== تریجھا ایڈیشن == میں سب توں پہلوں اپݨے رب کریم دا شکر گزار ہاں تے ول سرائیکی پڑھݨ تے لکھݨ والے بھرانویں دا تھورائت ہاں جنہیں میݙی ’’سرائیکی اکھاݨ‘‘ مرتب کرݨ دی حقیر کوشش کوں بے پناہ پذیرائی بخشی تے ایں کتاب دا پہلا ایڈیشن ہتھو ہتھ وِک ڳیا۔  تُساں سوچی...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1661" sha1="slhjjlb4e4j8efz9fba9huszc84sj94" xml:space="preserve">== تریجھا ایڈیشن ==
میں سب توں پہلوں اپݨے رب کریم دا شکر گزار ہاں تے ول سرائیکی پڑھݨ تے لکھݨ والے بھرانویں دا تھورائت ہاں جنہیں میݙی ’’سرائیکی اکھاݨ‘‘ مرتب کرݨ دی حقیر کوشش کوں بے پناہ پذیرائی بخشی تے ایں کتاب دا پہلا ایڈیشن ہتھو ہتھ وِک ڳیا۔

تُساں سوچیسو جو وَل ایندا ݙوجھا ایڈیشن اتنی دیر نال کیوں چھپیے۔ ایندی وجہ میݙی گوتا گوں مصروفیات ہن تے ایندی کتابت دا فرض وی میں خود سَر انجام ݙیوݨا ہا۔

ہُݨ وی میݙے سرائیکی نواز بھرانویں دا اصرار رئیس عدیم دی خواہش اتے میݙے پُتر ندیم اعجاز ملک دا ہر ویلے آکھݨ ایں کتاب دے ݙوجھے ایڈیشن دے منصہ شہود تے آوݨ دا سَوب بݨیے۔ 

میکوں امید اے جو رئیس عدیم دا سرائیکی زبان دی خدمت دا جذبہ یقینا سرائیکی حلقیں وچ قدر دی نگاہ نال ݙتھا ویسی جنہیں اپݨے محدود وسائل دے باوجود ایں کتاب کوں تریجھی واری چھپوا تے سرائیکی زبان دے بزرگیں دے ایں شاندار ورثے کوں عام کرݨ دی پُر خلوص کوشش کیتی اے۔

اعجاز دیروی

پہلی جنوری ۱۹۹۹

== حوالہ ==
بزرگیں دا ورثہ سرائیکی اکھاݨ۔ مرتب: اعجاز دیروی، جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>slhjjlb4e4j8efz9fba9huszc84sj94</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سوچ دا رُوپ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33713</id>
    <revision>
      <id>71077</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;اکھاݨ… آکھݨ کنوں نِکھتے تے اکھاݨ دے ذریعے کہیں اینجھی سچائی دا اظہار کیتا ویندے جیرھی پُوری قوم دے تجربے تے مشاہدے دا ٻہوں سوہݨاں نتیجہ ہوندے تے زمان مکان دی پابندی کنوں وی آزاد ہوندے، اکھاݨ تقریباً دنیا دی سارئیں زبانیںوچ پاتے ویندن تے انہیں وچوں ٻہو...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8569" sha1="5wgrocofwbwnkhue64hryaup637fkda" xml:space="preserve">اکھاݨ… آکھݨ کنوں نِکھتے تے اکھاݨ دے ذریعے کہیں اینجھی سچائی دا اظہار کیتا ویندے جیرھی پُوری قوم دے تجربے تے مشاہدے دا ٻہوں سوہݨاں نتیجہ ہوندے تے زمان مکان دی پابندی کنوں وی آزاد ہوندے، اکھاݨ تقریباً دنیا دی سارئیں زبانیںوچ پاتے ویندن تے انہیں وچوں ٻہوں سارے مشترک وی ہن ۔ لیکن انھیں وچوں کُجھ مخصوص حالات دی وجہ کنوںکہیں قوم دے مزاج تے رجحانات دی نمائندگی وی کریندِن۔ انھیں وچوں بعض اکھاݨ سماجی تے سیاسی حالات دی وݙی خوبصورتی نال نمائندگی کریندن تے انھیں اکھاݨ دے ذریعے اُوں قوم دے مزاج ، رجحانات تے سیاسی تاریخ کوں ݙاڈھے سوہݨے انداز نال سمجھیا ونڄ سڳدے۔ سرائیکی زبان دے اکھاݨ دی ایں کلیے کولوں انج کائنی۔ اِت واسطے اساں انھیں اکھاݨ دے ذریعے پوری قوم دے مزاج ، تاریخی حالات تجربے تے مشاہدے کنوں آگاہی حاصل کر سڳدے ہیں۔

سرائیکی قوم جیرھے سیاسی حالات وچ گزردی رہی اے اِنہیں اَکھاݨ وچ انہیں دا بخوبی عَکس ملدے ، سلطان تغلق اگرچہ ہک عقلمند بادشاہ ہا۔ لیکن اوندیاں قبل از وقت تے لوکیں دی سمجھ توں بالاتر سیاسی تبدیلیاں ملک وچ انتشار برپا کر ݙتا۔ ایں انتشار کوں ایں اکھاݨ وچ پیش کیتا ڳئے تے اوں دَور دے سیدیں (سرداریں) دے اعمال دا نقشہ وی نال نال چِھک ݙتا ڳئے۔

’’تغلق وَٹھیا وِنگار، سَیداں سُنج کیتی چَودَھار‘‘

(تغلق نے لوگوں سے بیگار لینے کا حکم دیا تو سرداروں نے ملک کو چاروں طرف برباد کر دیا)

شاہ جہان بادشاہ دا دَور خوشحالی دا دَور ہا۔ اوں ملک کوں نویں نویں عمارتیں نال سوہݨا بݨا ݙتا ہا تے لوک روزی دی طرفوں مطمئن ہن۔ ایہ تاریخی سچائی ایں اکھاݨ وچ ملدی اے۔ 

’’شاہجہان ٻیٹھا تخت ، ملک کوں لڳا بھاڳ تے بخت ‘‘

نور جہاں نال جہانگیر دی شادی ویلھے سارے ملک وچ جیرھیاں خوشیاں منایاں ڳیاں اوندا اظہار ایں اکھاݨ وچ مِلدے۔

نور جہاں لدھیاں لاواں، ڳلی کوچے ہا ماں گاماں

بعض اکھاݨ مجموعی طور تے حکمرانیں دے رویّے دا اظہار کریندن تے انھیں کوں کہیں تے وی لاگو کیتا ونڄ سڳدے۔ ہک بے انصاف حکمران دے بارے وچ اے اکھاݨ ہر ویلھے ٹھیک اے۔

’’ اندھا راجہ بیداد نگری پیسے سیر وصل دھیلے سیر نصری

حکمرانیں دی طرفوں جیرھلے آپݨے آپݨے علاقے دے سرداریں تے کوئی ٹیکس یا جُرمانہ لایا ونڄے تاں او غریب لوکیں کنوں اڳوڑ گِھندن۔ ایہہ ڳال پہلے وی درست ہئی تے احٖ وی اِیندا اظہار ایں اکھاݨ وچ مِلدے۔

’’چٹی پئی مہراں تے، مہراں گَھتّی شہراں تے‘‘

میݙا خیال اے صرف اکھاݨ نال ای کہیں قوم دی تاریخ لکھی ونڄ سڳدی اے تے ایہہ تاریخ کہیں درٻاری تے خوشامدی مورخ دی تاریخ کنوں زیادہ سچی ہوسی کیوں ؟ عوام دے سچے جذبات تے خیالات دی نمائندہ ہوسی۔

روزی دا مسئلہ انسان دا ہمیشہ پیچھا کیتی رہ ڳئے ، احٖ دے دور وچ تاں ایں پوری دنیا کوں ݙو حصیں وچ ونڈ ݙتے، ایں حقیقت دا اظہار سرائیکی اکھاݨوچ وݙی خوبصورتی نال موجود اے۔ انھیں وچوں ہک اکھاݨ ملاحظہ ہووے۔

’’پیٹ نہ پیاں روٹیاں تے سبھے ڳالھیں کھوٹیاں‘‘

انسان کوں زندگی وچ ہزاراں مرحلیں وچوں گزرݨاں پَمدے تے اوں کوں نِت نویں تجربے تھیندن۔ ایہہ تجربے بعض اوقات مشترک ہوندِن تے وَل اکھاݨ دا روپ اختیار کر گھندن۔ انسانی زندگی دے اِنھیں تجربیں دے بارے وچ سرائیکی دے اݨ ڳنڑتر اکھاݨ مِلدن ، اتھاں انھیں بے شمار اکھاݨ دا انج انج ذکر کیتا ونڄے تاں ایہ مضمون ٻہوں لمبا تھی ویسی۔ اِت واسطے مَیں صرف کجھ اکھاݨ درج کریساں۔

تتی کوں تارا سامݨے، ݙکھی جاہ ݙکھے دا منے

(بد نصیب دی ہر ویلھے قسمت گندی رہندی اے ، ݙکھیں ماریے دی رات گزرݨ وچ نہیں آندی تے ݙکھی جاہ ول ول ݙکھدی اے۔

’’جیرھا ٻہوں نِوّے اُونکوں بَھلا نہ ڄاݨ‘‘

’’ ٻیر پَکّے تے آئے سَکّے‘‘

’’روہ نال ٹکّر، اپݨا سر بھنݨ‘‘

’’سکھڑیاں دعائیں پلوتیں دے مَٹ‘‘

’’جیندے پیر ہوندے ٻیر‘‘

اکھاݨ صرف کہیں قوم دے تجربے تے مشاہدے دے عکاس ہی نہیں ہوندے بلکہ اساں انھیں دے استعمال نال ہمیشہ اپݨی گفتگو کوں معتبر وی بݨیندوں، جیرھے لوک ادب نال تعلق رکھدن بھانویں او شاعر ہووِن یا ادیب او وی اپݨی تحریر کُوں مؤثر ، جاندار تے سوہݨا بݨاوݨ واسطے اکھاݨ کنوں بے نیاز نہیں رہ سڳدے، سرائیکی دے ممتاز بزرگ، تے صوفی شاعر حضرت خواجہ غلام فریدؒ دی شاعری کوں توڑے جو اکھاݨ دی کوئی لوڑھ کائنی کیوں جو او خود سچائی اے۔ لیکن ایندے باوجود اوندے وچ جاہ جاہ تے اکھاݨ استعمال کیتے ڳن۔

’’ جے ݙینہہ بھلڑے مِتر دی بھلڑے‘‘

ہے مشہور اکھاݨ

ایہ اکھاݨ اگرچہ عام لوکیں دے بݨائے ہوئے ہوندن تے او لوک شاعری یا ادبی ذوق نال گھٹ واقفیت رکھدن۔ لیکن دل دی بے تکے ہرگز نہیں ہوندے۔ وزن کنوں آزاد مگر ادبی چاشنی دے حامل ہوندن جنہیں کوں نثری شاعری دے مصرعے یا لائناں آکھیا ونڄ سڳدے۔ (اگرچہ انہیں وچوں ٻہوں سارے با وزن ہوندن) اپݨی ادبی خصوصیت دی حیثیت نال ادبی اصناف وچ شامل کیتے ونڄ سڳدن۔ انھیں دی صنف کیا ہووݨی چہیدی اے یا انھیں کوں کیرھی صِنف وچ شامل کرݨاں چہیدا اے۔ ایہ ہک انج موضوع بحث اے ۔ لیکن میں اِتھاں ایں ڳالھ ݙو اشارہ ضرور کریساں جو انھیں کوں کوئی اَدبی مقام ضرور ملݨاں چہیدا اے جیویں جو لوک گیتیں کوں مل چُکیے بلکہ او احٖ تائیں شاعری دے سب کنوں اعلیٰ نمونے قرار ݙتے ونڄ چُکین۔

چونکہ ایہ اکھاݨ اساݙے وݙیریں دا ورثہ ہن اِت واسطے اساݙے اتے فرض بݨدے جو اساں اینکوں اڳلی نسل تائیں پُڄائوں۔

سائیں اعجازؔ ݙیروی مبارکباد دے مستحق ہن جو انہیں ایں فرض کوں نبھائے تے بزرگیں دے ایں خوبصورت ورثے کوں کتابی شکل ݙے کے لوکیں تک پہنچائے۔ اگرچہ ٻہوں ساریاں مثالاں رہ وی ڳن ول وی اعجاز بھرا دِی مصروفیات کوں ݙیہدئیں ہوئیں اتنی ہمت کر سٹݨ تے اساں انہیں کوں داد ݙیندے ݙیندے ہیں۔

محمد اسلم رسولپوری

== حوالہ ==
بزرگیں دا ورثہ سرائیکی اکھاݨ۔ مرتب: اعجاز دیروی، جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>5wgrocofwbwnkhue64hryaup637fkda</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>اکھاݨ یا مثالاں زبان دانی دا معتبر حصّہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33714</id>
    <revision>
      <id>71078</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:14:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;اکھاݨ یا مثالاں زبان دانی دا معتبر حصّہ ہن جیرھی تحریر وچ مثالیں دا استعمال وافر تے خوبصورت طریقے نال کیتا ونڄے اوندی اہمیّت تے چاشنی ٻی ودھ ویندی اے۔ سرائیکی ادب وچ اے حِصّہ کہیں کہیں قواعد دی کتاب اِچ تھوڑا ٻہوں مل ویندا ہا۔ لیکن کتابی شکل اچ اتیلا اکھ...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1255" sha1="dzjvvmwlqucowwac61p6zxw5d1se7lf" xml:space="preserve">اکھاݨ یا مثالاں زبان دانی دا معتبر حصّہ ہن جیرھی تحریر وچ مثالیں دا استعمال وافر تے خوبصورت طریقے نال کیتا ونڄے اوندی اہمیّت تے چاشنی ٻی ودھ ویندی اے۔ سرائیکی ادب وچ اے حِصّہ کہیں کہیں قواعد دی کتاب اِچ تھوڑا ٻہوں مل ویندا ہا۔ لیکن کتابی شکل اچ اتیلا اکھاݨ موجود نہ ہن۔

سائیں اعجازؔ ڈیروی ہوریں ایں ضرورت کوں محسوس کریندئیں ہوئیں ۱۹۷۸ء وچ ایں کتاب کوں چھپوایا تے ایہ ہَتھو ہَتھ وِک ڳئی۔ ایں کتاب دا پہلا ایڈیشن نایاب تھی ڳیا ہا۔

نویں روشنی وچ سرائیکی بزرگیں دا اے ورثہ مردا پیا ہا۔ مَیں انتہائی خوش ہاں جو ایندا تریجھا ایڈیشن میݙے ہتھوں چھپدا پئے تے اے سعادت دبستانِ سحر دے حصّے وچ آئی اے۔

رئیس عدیم

پہلی جنوری ۔۱۹۹۹ء

== حوالہ ==
بزرگیں دا ورثہ سرائیکی اکھاݨ۔ مرتب: اعجاز دیروی، جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>dzjvvmwlqucowwac61p6zxw5d1se7lf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بزرگیں دا ورثہ سرائیکی اکھاݨ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33715</id>
    <revision>
      <id>71079</id>
      <timestamp>2026-04-23T07:18:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ڈیلی جھوک</username>
        <id>4262</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;== ۱۔ الف توں شروع تھیوݨ آلے سرائیکی اکھاݨ == ۱۔                   اَللہ مہربان تے جڳ مہربان۔  ۲۔                 اُٹھ دا ناز کچاوا ٹوٹے۔  ۳۔                  اڳوں بَھا پچھوں کَندھ  ، اَندھا ونڄے کیرھے پَندھ۔  ۴۔                 اندھی اندھا رَلیا ہِکو جُھڳا ڳلیا۔  ۵۔  ...&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26357" sha1="cpub0y8363m96w0ch8nbp4c06w9q9fe" xml:space="preserve">== ۱۔ الف توں شروع تھیوݨ آلے سرائیکی اکھاݨ ==
۱۔                   اَللہ مہربان تے جڳ مہربان۔

۲۔                 اُٹھ دا ناز کچاوا ٹوٹے۔

۳۔                  اڳوں بَھا پچھوں کَندھ  ، اَندھا ونڄے کیرھے پَندھ۔

۴۔                 اندھی اندھا رَلیا ہِکو جُھڳا ڳلیا۔

۵۔                اُشناک چِیڑی تے دُھو انکھ وِچ آلھݨا۔

۶۔                 اندھی ماء پُتریں دا منہ نہ ݙیکھے۔

۷۔                اُٻالھی کُتّی اندھے گُلر ڄݨے۔

۸۔                اندھی پِیہوݨ والی کُتّی لکݨ آلی۔

۹۔                 آپ نہ جوڳی ڳوانڈھ وَلائے۔

۱۰۔                اَلاوݨ وارو وَتی، رووݨ ݙوڑی چَٹّی۔

۱۱۔                 اُتّو چکھّی وِچو بُڑ بُڑ دَکھّی۔

۱۲۔                اُڄڑ ڳیاں دے گھر کِتھوں وُٹھے۔

۱۳۔               اکھوں ݙسدا نہیں ناں چراغ خان۔

۱۴۔               اَکھ چُکّی تمبالوں گُم۔

۱۵۔              ایسبگول تے کُجھ نہ پھول۔

۱۶۔                آپ ݙوم تے نوکر بلوچ۔

۱۷۔               اُرسی کُرسی کندھ  ایرے تے ٹُرسی۔

۱۸۔              اپݨی عزّت اپݨے بتھ۔

۱۹۔                اندھے کرن خَبریت ول ول ݙیون اپݨیں کُوں۔

۲۰۔              اُٹھی نہ سڳے ݙوہ ڳوݙیں تیں۔

۲۱۔                اپݨی کَچھ وچ ٻے دی بَتھ وِچ۔

۲۲۔              ایہو گھڑا نِت کُھوہ تے کھڑا۔

۲۳۔              اُٹھ تے چڑھدی لاکڑا منگدی۔

۲۴۔              اندھے دے اڳوں رووݨا اکھیں دا نقصان۔

۲۵۔             آڑا پاڑا چھوڑ تے پینگھاں چاچی نال۔

۲۶۔              اُمید دی جاہ خالی ہوندی اے۔

۲۷۔             امیر دا گھوڑا غریب دا بھورا۔

۲۸۔             اُٹّھی نہ سڳے ہیبو کھیݙے۔

۲۹۔              آپݨیں وچ بھاہ تے اوپریں وچ ساہ۔

۳۰۔              آپ کلجّی تے ویڑھے ݙوہ۔

۳۱۔               اندھا راجہ بیداد نگری پیسے سر وصل دھیلے سیر نصری۔

۳۲۔              ایہو حال جمال دا اللہ ٻیلی مال دا۔

۳۳۔             اپݨے مار چھاں تے سَٹِن پرائے کار دُھپ تے۔

۳۴۔             اِت پھیری چُھٹّوں، وَل نہ مِٹّی کُٹّوں۔

۳۵۔            اُتم کھیتی۔ مدھم وَپار۔ نیچ نوکری، پِنݨ بے کار۔

۳۶۔              اُٹھ نہ رُنّے پورے رُنّے۔

۳۷۔             آوَئے ݙو ما بھیݙو یا وے ، تیݙے بختیں لیلا۔

۳۸۔            امیر دا پَݙ کستوری تے غریب دی ڳال نہیں بَھوندی۔

== ب۔ ٻ۔ بھ ==
۱۔                   بھیݙ دا بھݙورا ٹَکّا پُورے دا پُورا۔

۲۔                 بی بی کُوں ہات نہ تات میاں ٹپّے ساری رات۔

۳۔                 بِھرا بِھرانویں دے چچڑ کانویں دے۔

۴۔                 ٻلّی کُوں خواب چِھچھڑیں دا۔

۵۔                بَدرا بَد بَلا۔ وَت وی ساوݨ ہووے ہا۔

۶۔                 بُؤا بھتریجی ہِکّا لوک پرایا پِھکّا۔

۷۔                ٻلّی دے بختیں چِھکّا ترٹّا۔

۸۔                بھاہ چاوݨ آئی تے چُلھے دی سیݨ بَݨ ٻیٹھی۔

۹۔                 ٻیر پَکّے تے آئے سَکّے۔

۱۰۔                بھیݙ دے پُچھ لڳا نہ پار نہ اُروار۔

۱۱۔                 بھاہ دا سریا ٹنڈاݨے کنوں ݙردے۔

۱۲۔                بُکھا تِھیا کِراڑ تے پُراݨیاں وَھیّاں ٹَپّے۔

۱۳۔               بِھڑن ساھن پٹیجن ٻوٹے۔

۱۴۔               بَھڄدے پِچھوں مُول نہ بَھڄ۔

۱۵۔              بَھریئے تھاں وَل وَل بھریندن۔

۱۶۔                ٻیڑی ݙٹھے پیرت ݙنگے۔

۱۷۔               بِھرا منگے بھانڳاں اَوّل ݙویجے۔

۱۸۔              ٻارھاں سال بعد اَرُوڑی کوں وی بخت لڳدے۔

۱۹۔                ٻڈھی کنڄری دیرے دی رَکّھی۔

۲۰۔              بُکھ مَرݨ کولھوں تَرُٹ مرݨ چنڳا اے۔

۲۱۔                بخشیش سَو سَو لیکھا جَو جَو۔

۲۲۔              ٻکری رووے جِند کوں قَصائی ٹِپے مینجھ کُوں۔

۲۳۔              بٹھ پیا او سونا جیرھا کَن تروڑے۔

۳۴۔             ٻال ٻدھݨے وچ سُنڄاپدے۔

٭

== پ == 

۱۔                   پأنہ پڑھی تے آہیں پھاہے چڑھی۔

۲۔                 پَڑ پَڑ ٻہُوں تے جھاڑ تھوڑا۔

۳۔                 پولی دی دھروک پندیلے تائیں۔

۴۔                 پَٹ پُراݨا چکّی دا پولا نہ تھیوے۔

۵۔                پتھر او تائیں بارے جے تائیں ٹُر نہیں ویندا۔

۶۔                 پرائی ڳال دا آلھا وݙا۔

۷۔                پیٹ گُڑ کے کھاݨے کوں، پُھندݨ لئے وہاݨے کوں۔

۸۔                پُتر اُتو بیں تے ݙکھ پِچھوہیں۔

۹۔                 پیٹ نہ پیاں روٹیاں تے سبھے ڳالھیں کھوٹیاں۔

۱۰۔                پاݨی ہمیشہ جِھک دو وَہندے۔

۱۱۔                 پیہوݨاں دری اوچ تے ݙرݨاں چھینڈکیں توں۔

۱۲۔                پِندئیں کولھوں پِن تے اُٹھ گھوڑے گِھن۔

۱۳۔               پَلُو تا ہݙ وَلُوتا۔

۱۴۔               پیٹ کولھوں سب شے ہیٹھ اے۔  

== ت ==
۱۔                   تغلق وَٹھیا وِنگار، سَیداں سُنڄ کیتی چَودھار۔

۲۔                 تَتی کوں تارا سامݨے، ݙکھی جاہ ݙکھے دا منے۔

۳۔                 ترے کُل۔ اندھے اڳوں رووݨا۔ گُنگے ہتھ سنیہا، ݙورے اڳوں ڳالھ۔ 

== ٹ ==
۱۔                   ٹُر مرداں پُر مرداں، ٻہہ رہنداں بُکھ مَرداں۔

۲۔                 ٹکّے دی کُتّی چھی آنے گِھلائی۔ 

== ج۔ حٖ ==
۱۔                   جے ݙینہ بھلرے ، مِتر وی بھلڑے۔

۲۔                 جیرھی کرے گھیئو، نہ کرے ماء نہ کرے پیئو۔

۳۔                 جھیڑے رات ہووے، وچھوڑے رات نہ ہووے۔

۴۔                 جَیندے پیر ہوندے ٻیر۔

۵۔                جِتھاں سائیں دا پیر، ݙاتری پھیر نہ پھیر۔

۶۔                 جِھکے دے اڳوں ہر کوئی جھکے۔

۷۔                جَیندا ڄمݨا صحیح ہوویجے اُوندے ݙند کیا ݙکھیجن۔

۸۔                جَیندے ول بِٹھاری وارا ہوندا۔

۹۔                 جیندا کھیر وِکاوے ، او ݙہی کیوں ڄماوے۔

۱۰۔                جیرھا ٻہوں نِوّے اُونکوں بھلا نہ ڄاݨ۔

۱۱۔                 جُوں وِیائی لیکھ ڄائی۔

۱۲۔                جَیندی رات لنگھݨ وہاݨی، اُوں اَگھ نہ پُچھیا کھڑ۔

۱۳۔               جینجھے پِیر اونجھے خلیفے۔

۱۴۔               ڄٹ دا ہاسا، بَھن گھتے پاسا۔

۱۵۔              ڄٹ رُٹھا کَمِیں مُٹھا، کَمِیں رُٹھا کَمِیں مُٹّھا۔

۱۶۔                ڄم نہ مُکّی نانی دے مُہاندرے۔

۱۷۔               جنڄ پرائی احمق نچے۔

۱۸۔              جَیندی نیّت کھوٹی، او رَحٖ نہ کھاسی روٹی۔

۱۹۔                جہیں نیّت تہیں مراد۔

۲۰۔              گابے وَہاوِن ہا، تے ݙاندیں کوں کون پُچھے ہا۔

۲۱۔                جِند سُکھ جہان سُکھ۔

۲۲۔              جیندی عِزّت ویندی اے گھرو ویندی اے۔

۲۳۔              جَیں تے جڳ ہَسّے اُوں تے رَب وَسّے۔

۲۴۔              جیکوں کُتّا پَٹّے، سَت کَھلّے ہونکوں پَوندِن۔

۲۵۔             جَیندی زبان تکھیری اُوندی ذات اُچیری۔

۲۶۔              جان اے تے جہان اے۔

۲۷۔             جینجھا منہ محبوب دا جینجھی کالی رات۔

۲۸۔             جیرھا کُجھ رہیسو، اوہو کُجھ چَیسو۔ 

== چ۔ چھ ==
۱۔                   چِھتّی تِھیوے گِدڑی، پُچھ کوں پاوے چَک۔

۲۔                 چھورھے آپ زورے۔

۳۔                 چور کوں آکھے جُھڳا بَھن، سادھ کوں آکھے بَھڄدا پَئی۔

۴۔                 چٹی پئی مَہراں تے ، مَہراں گھتّی شہراں تے۔

۵۔                چَݨا ٹَپدے اپݨا سِر بَھنویندے۔

۶۔                 چندرے کوں چندرا سوکوہ تے مِلدے۔

۷۔                چوہا آپ نہ ماوے کھݙ تے پُوچھڑ ٻدھے چھڄ۔

۸۔                چور دی نِگاہ بُشکے تے۔

۹۔                 چِھکّے تے پَڑ چِھکّا، تُساں ٻارھاں تے مَیں ہِکّا۔

۱۰۔                چُوانتی دی سَری تاریں کنوں ݙرے۔ 

== د ==
۱۔                   دِل وچ ہووی سچ، بھانویں ڳلی تے کھڑا نَچ۔

۲۔                 در تیں ٻیر نہیں تے ناں باغ شاہ۔

۳۔                 دھن پچاوے بھابڑا، رحٖ پچاوے مَنجھ۔

۴۔                 داݨیں دا منہ چکی دو۔

۵۔                دَرَبھ ساوے دا ساوا، گھا ہی سُنڄے دا سُنڄا۔

۶۔                 دوست کوں ہتھ ݙے کے ملیندے تے دُشمن کوں ڳ لا کے۔

۷۔                دَھرُک دَھرُک بَھنّی تے پیکے نہ پُنّی۔

۸۔                دِل وِچ ہووے تاں لکھ دی، ٻاہر نکلے تاں ککھ دی۔

۹۔                 دَیسی کتا ولائتی بَھونک۔ 

== ڈ۔ݙ == 

۱۔                   ݙیݨ مر ڳئی ݙند سٹ ڳئی۔

۲۔                 ݙاڈھے دی مار تے ہیݨے دی ڳالھ۔

۳۔                 ݙو یار تے تریجھا خار۔

۴۔                 ݙٹھی اُٹھ توں کاوڑ جتوال تے۔

۵۔                ݙو دے ڄئے ݙو سنبھالن ، تریجھے اَہر خُدا نہ گَھتّے۔

۶۔                 ݙٹھے تیں مِٹھے۔

۷۔                ݙاڈھے دا ݙݨ ہر حال مَن۔ 

== ذ == 

۱۔                   ذات دی کُمّی تے پوتری خواج خِضر دی۔

۲۔                 ذات دی پِھدّی تے آلھݨا ٹُوس تے۔

۳۔                 ذات دی کِرڑی، شیتریں کوں تھٻے۔ 

== ر == 

۱۔                   رکیباں مُنج دیاں، وِݙایاں سُنڄ دیاں۔

۲۔                 رب دے ناں دی ٹِکّی، اَدھی سڑی اَدھی سُکّی۔

۳۔                 رُٹھے دا بھانڳاں گڑ کنوں مِٹھا۔

۴۔                 رسّہ ہمیشہ ہینڑیں جاہ کنوں ترٹدے۔

۵۔                رُٹھے رُٹھے کوں کیں منایا، چُپ کرو میں آپے آیا۔

۶۔                 رانجھا ہر دا سانجھا۔

۷۔                رَکھی کر ٻلھائی تے پیڑے گِھنے تَرُنڈ۔

۸۔                روہ نال ٹکّر اپݨا سر بھنݨ۔ 

== ز == 

۱۔                   زالیں دے کھٹیے کُھوہ پاݨی ݙیون ہا تے مردیں دی بات کون پُچھے ہا۔

۲۔                 زور دے اڳوں زاری اے۔

== س == 

۱۔                   سَس نہ نِناݨ تے مَیں وݙی پَردھان۔

۲۔                 سَس کر بُرائیاں ، متاں لہنی اپݨیاں ڄایاں۔

۳۔                 سکھڑیاں دُعائیں پلُوتیں دے مَٹ۔

۴۔                 سونا اُتھ اگھاوے ، جِتھ گھڑیندے۔

۵۔                سپاہی نال یاری نہ لا۔ در تے ٻیر نہ رہا۔

۶۔                 سݙݨا یار تے کرݨے لیکھے۔

۷۔                سچ سچ اے تے کُوڑ کُوڑے، تے کوڑ دے منہ وچ دھوڑ اے۔

۸۔                سِر وَنڄے تاں عادت ونڄے۔

۹۔                 سِیالے دی بھاہ ہر کوئی آپ دو کُڈھیندے۔

۱۰۔                سَو ونڄے پر ساہ نہ ونڄے۔

۱۱۔                 ساوݨ دا سُتّا، نہ آدمی نہ کُتّا۔

۱۲۔                سوچ کے اَلاوݨ تے چِتھ کے کھاوݨ کہیں کہیں دا کم اے۔

۱۳۔               سَستا رووے وار وار تے مہانگا رووے ہکوار۔

۱۴۔               سکّھر دی کُتّی بکھّر کوں بَھونکے۔

۱۵۔              سِیواں درسال تائیں، چاول بزار تائیں تے کُپری کابُل قندھار تائیں۔

۱۶۔                سیاݨا کاں ہمیشہ وِٹھ تے ٻہندے۔

== ش == 

۱۔                   شاہجہان ٻیٹھا تخت، مُلک کوں لڳا بھاڳ تے بخت۔

۲۔                 شریک متھے دی سیخ۔

۳۔                 شوہ دے من بھاݨی کملی وی سِیاݨی۔

۴۔                 شادی تے نال نہ نیون تے میݙا ٹلی والا اُٹھ۔

۵۔                شیربُکھ مَرے ، دَربھ مُول نہ چَرے۔ 

== ط ==
۱۔                   طمع گُناہیں دی نانی۔ 

== ع ==
۱۔                   عاشقیں ٻدھیاں کمراں تے دِلّی ڈھائی کوہ۔

۲۔                 عُذر کوں اَکھ وچ جاہ اے۔ 

== غ ==
۱۔                   غریب دی شالا ماء نہ ویاوے۔

۲۔                 غریب دا کوئی ٻانہہ ٻیلی نہیں۔

۳۔                 غریب دی کینہہ مَݙی، ہِک کھٹڑا تے ٻی تَݙی۔ 

== ف ==
۱۔                   فَرُّخ سیر دی نگری سندھ وچ وُٹّھے مینہ تے نِصری۔ 

== ق ==
۱۔                   قبر چُونے گچ مُردہ بے ایمان۔

۲۔                 قرض مرض اے۔ 

== ک ==
۱۔                   کوئی نہ ڄاݨے اندھی کوں تے لتاں مارے کندھی کُوں۔

۲۔                 کاں کِرار، کُتے تے ، پت نہ آئی سُتّے تے۔

۳۔                 کھٹو آیا ݙر دا، نِکھٹو آیا لڑدا۔

۴۔                 کھاوے گلّا، مریجے کلھا۔

۵۔                کندھوں پار قندھاروں پار۔

۶۔                 کلھا سو بَھلّا۔

۷۔                کَوِیلی کوں ترکّلے دا ݙینھ وی ٻہوں اے۔

۸۔                کَم دا نہ کار دا ، سِنّا دِڳا ڄال دا۔

۹۔                 کلھا شِینہہ نہ بَھلّا۔

۱۰۔                کُتے دے لَکیئے دریا پلیت نہیں تھیندے۔

۱۱۔                 کُتے بَھونکدے رہندن فقیر لنگھ ویندن۔

۱۲۔                کھوندئیں کھوہ دی کُھٹ ویندن۔

۱۳۔               کوئی نہ ݙیوے آپݨا گھر ٻیٹھے رووݨ آوے۔

۱۴۔               کر مزدوری کھا چُوری۔ 

۱۵۔              کولھوں دا پِیر تے چُلھ دا وَٹّا۔

۱۶۔                کم ذات کولوں وفا نہیں تے شریف کولوں خطا نہیں۔

۱۷۔               کُتے کولھوں نہ ݙر، کُتے دی کُتائی کولھوں ݙر۔

۱۸۔              کُتّا ہووے تے بھونکے نہ۔ 

== گ۔ ڳ ==
۱۔                   ڳڑ دی کوئی جاہ کوڑی نہیں۔

۲۔                 گھر دی اَدّھی ٻاہر دی ماری۔

۳۔                 گابا کَݙ دے کِلّے دی تݙ تے۔

۴۔                 ڳنڈھ نہ پلّے، ہار گِھناں کے چَھلّے۔

۵۔                گنجی کیا دھووے کیا نَپیڑے۔

۶۔                 ڳوہ کوں موت چاتا، چوڑھے دا گھر تکیُس۔

۷۔                گھر والے چور تے ٹُھوٹھے والے زور۔

۸۔                گنگا ڳئے ہݙ نہیں وَلدے۔

۹۔                 گھر داݨا نہیں اماں پینہڑ ڳئی اے۔

۱۰۔                ڳوہ کُوں ملی ڳوہ جِینہہ او تے جِینہہ او۔ 

== ل ==
۱۔                   لیلا دھریو سے اُن کُوں ہَتّھوں چرے کپاہ

۲۔                 لاتھی شے آوے کم، بھانویں ہووے ڳوہ دا چَم۔

۳۔                 لڳی تاں ݙانگ، نہ لڳی تاں سانگ۔

۴۔                 کلہوٹی وچ داݨے کُڈن کُٹاݨے۔

۵۔                لیکھا نہ کر بادشاہیں نال متاں کُجھ ݙیوݨا آوی۔ 

== م ==
۱۔                   مُنہ تے وَدھر تے کھیݙݨ دی سُدھر۔

۲۔                 محمد شاہ رنگیلا، ہِکّے ساوا ہِکے پِیلا۔

۳۔                 میسی کھاوے ، مُنہ نہ ہَلاوے۔

۴۔                 میاں جِیوݨا، کُجھ نہیں تھیوݨا۔

۵۔                مُنہ وِچ ڳڑ، اندر وچ لُڑھ۔

۶۔                 موئے دا رووݨ قُلیں تائیں۔

۷۔                ماء موئی رُکھاݨے، دھی دا ناں ݙہی۔

۸۔                ماء مرِیڑی، پیئو تندولا، پُتر کیسر دی پاڑ۔

۹۔                 ماء موئی گِندئیں دے بار نال تے پُتر پاٹے خان۔

۱۰۔                مَسِیت جُڑی نہیں تے اندھے اڳیں آ ڳن۔

۱۱۔                 مردہ نہ ٻولے نہ ٻولے ، جے ٻولے تاں کفن پاڑے۔

۱۲۔                مار نہ کُٹ تے آندر چا گُھٹ۔

۱۳۔               ماء مَترائی تے پیئو قصائی۔

۱۴۔               منہ دی کُولی ڳلھاں پٹاوے۔

۱۵۔              مارے ماء، مارݨ نہ ݙیوے۔

۱۶۔                مَتیں ݙیندی ٻے کوں ، لُڑھی ویندی آپ۔

۱۷۔               مائی کوں نہ باپ کُوں، وَل وَل پکڑے آپ کوں۔

۱۸۔              مُکرݨ لوہے دا کوٹ اے۔

۱۹۔                مَن حرامی، حُجتاں ڈھیر۔

۲۰۔              مُغلیں ݙٹھیں فارسیاں بُھل ویندین۔

۲۱۔                ماء ڄنڑیندی پُتر، بھاڳ نہ ݙیوے ونڈ ہِکّے چڑھن تازیاں ہِکّے چھکن گھنڈ۔

۲۲۔              ماء جھئیں نہ تِھیوے ماسی توڑے رکھے پیت سوائی۔

۲۳۔              مارواڑ دا گابا پُور پُور دا سنگا۔

۲۴۔              مال پرایا پِھدّی شاہ۔ 

== ن ==
۱۔                   نَک نہ ناساں تے اَدھ وچ ٻہساں۔

۲۔                 نُور جہاں لدھیاں لاواں، ڳلی کوچے ہاماں گاماں۔

۳۔                 نانگ کوں پُچھ کپیا نہ وِسریا تے جوڳی کُوں پُتر مویا نہ وِسریا۔

۴۔                 نال وݙا تے دیہہ مُنج۔

۵۔                نہ ڳانڑھاںنہ ٻدھا ہیوے پیٹ سُکھیں لدّھا۔

۶۔                 نِکّا نِکّا کم تے تُرٹ ہوئی رَن۔

۷۔                نِناݨ چرکھے دی کاݨ۔

۸۔                نیک نیّت سَبھ جمعیت۔

۹۔                 نیّت صاف مُراداں حاصل۔

۱۰۔                ناں چڑھیا چور پھاسی چڑھے، تے ناں چڑھیا وپاری کھٹ کھاوے۔

۱۱۔                 نویں دے نئوں ݙیہاڑے۔

۱۲۔                نہ اُچّی نہ ٻچی تے نندر کرے اَچّھی۔

۱۳۔               نکلیا طمع تے کینہہ اماں۔

۱۴۔               نہ سو ڳانڑھاںنہ ہک ٹکاݨاں۔

۱۵۔              نکھتے ݙند وَلا نہیں پِہندے۔ 

== و ==
۱۔                   واہ میاں چاکری ڈِھڈھ بُکھا ڳچی آکڑی۔

۲۔                 وصل پوہ دا دُنبہ روہ دا۔

۳۔                 وَڄی دا وَڄ مارے، گوٹھی کم سَنوارے۔

۴۔                 وَہندے ݙاند کوں مکڑ نہیں مریندی۔

۵۔                وُٹھے دی دو پندھیڑو ݙیندی۔

۶۔                 وݙا گھر تے بُکھ دا ݙر۔

۷۔                ونڈ کھادا، ایمان پاتا۔

۸۔                ویلھے دیاں نمازاں، کویلے دیاں ٹکراں۔

۹۔                 وَݙا ویری کوں پیئو دا پُتر۔

۱۰۔                وقت لنگھ ویندے ڳال یاد رہ ویندی اے۔

۱۱۔                 وقت پووے بادشاہواں ڄٹّی کون وِچاری۔

== ہ ==
۱۔                   ہِک کوڑھا، ݙوجھا، ڈھاک تے پݙے۔

۲۔                 ہَتھیں مہندی پیریں مہندی، ۱۰ اپݨے مہݨے ٻے کوں ݙیندی۔

۳۔                 ہٹی تے ٻہݨ نہ ݙیوے تے میݙا اُڑدا تولیں۔

۴۔                 ہولے ہولے چُڳے تے سنڄ کرے جُھڳے۔

۵۔                ہِک مرے ٻیا وِکاوے تریجھا ٻہہ تݙی تے کھاوے۔

۶۔                 ہر ویلھے دی کِٹ کِٹ گھڑیں دا پاݨی سُکا ݙیندی اے۔

۷۔                ہلیئے کوں نہ بیل، ہلیا اَن کھڑسی سویل۔

۸۔                ہِکّے چڑھدے تُرکی تازیاں، ہکے دَھرُکِن واڳ دے نال۔

۹۔                 سِک ہِک تے ݙو یارھاں۔

۱۰۔                ہِک چِکّڑ ݙوجھا بھیݙیں مُتریا۔

۱۱۔                 ہتھ کار دو دِل یار دو۔

۱۲۔                ہر کوئی بخت دا سلامی ہے، جوان دا کوئی سلامی نہیں۔

۱۳۔               ہِک نہ تے سو سُکھ۔

۱۴۔               ہِک زبان تخت تے ٻلھا دے، ہِک زبان کَھلّے کھوا وے۔

۱۵۔              ہک تِل چُکّی، سو چوٹاں کھاوے۔

                       ڳئی مصلحت وَل ہتھ نہ آوے۔

۱۶۔                ہِک دَر ٻدھا سَو در کُھلّے۔

۱۷۔               ہک بھاندا نہیں اُتو سویل اَن کھڑدے۔

== ی ==
۱۔                   یار وی تیلی تے سیندھ وی مَیلی۔

۲۔                 یاریں دی بھا بُھتاریں تے۔

۳۔                 یتیمیں دی کل تݙاں پیوسے، جݙاں آپ یتیم تھیوسے۔

۴۔                 یتیم رووݨ دے ہیلک ہوندن۔

۵۔                یتیم دی آہ عرش دے پاوے ہلا ݙیندی اے۔

== حوالہ ==
بزرگیں دا ورثہ سرائیکی اکھاݨ۔ مرتب: اعجاز دیروی، جھوک پبلشرز ملتان</text>
      <sha1>cpub0y8363m96w0ch8nbp4c06w9q9fe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>الیاس خان کندوال</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33716</id>
    <revision>
      <id>71083</id>
      <timestamp>2026-04-23T08:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sraiki</username>
        <id>12</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;الیاس خان کندوال سرائیکی شاعر ہے۔ انہاں تعلق کندوال پنڈ دادن خان ضلع جہلم نال ہے۔  == نمونہ کلام ==  * [https://www.youtube.com/shorts/_XEorgWiMv8 اتھرے عشق دی بازی وچ]  [[ونکی:سرائیکی شاعر]]&quot; نال ورقہ تخلیق تھیا</comment>
      <origin>71083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="297" sha1="6g60krjryspkd4ka20mshjecsrgvl3t" xml:space="preserve">الیاس خان کندوال سرائیکی شاعر ہے۔ انہاں تعلق کندوال پنڈ دادن خان ضلع جہلم نال ہے۔

== نمونہ کلام ==

* [https://www.youtube.com/shorts/_XEorgWiMv8 اتھرے عشق دی بازی وچ]

[[ونکی:سرائیکی شاعر]]</text>
      <sha1>6g60krjryspkd4ka20mshjecsrgvl3t</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>