Wikipedia smnwiki https://smn.wikipedia.org/wiki/Ovd%C3%A2sij%C4%91o MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Media Tooimah Savâstâllâm Kevttee Savâstâllâm kevttest Wikipedia Savâstâllâm Wikipedia Tiätuvuárkká Savâstâllâm tiätuvuárhást Systeemviestâ Savâstâllâm systeemviestâst Myenster Savâstâllâm myensterist Raavâ Savâstâllâm ravvust Luokka Savâstâllâm luokkaast TimedText TimedText talk Mooduul Savâstâllâm modulist Event Event talk Amanda Kernell 0 313 153036 152235 2026-04-27T22:33:33Z Yupik 23 maadâsämmilâš 153036 wikitext text/x-wiki {{Čaittâleijee | nommâ = Amanda Kernell | kove = AmandaKernell.jpg | šoddâmäigi = {{Šoddâmäigi já ahe|9|9|1986}} | šoddâmsaje = [[Ume]], [[Ruotâ]] | jáámmám = | hävdi = | aalmugjeessânvuotâ = ruátálâš | aktiivlâžžân = [[2007]]– | merhâšittee roolah = | palhâšumeh = | vaanhimeh = | pelikyeimi = | párnááh = | nommâčáálus = | päikkisijđo = | IMDb-sijđo = [https://imdb.com/name/nm1840544 IMDb] }} '''Amanda Kernell''' (š. [[čohčâmáánu 9.]] peeivi [[1986]], [[Ume]], [[Ruotâ]])<ref>[http://www.svenskfilmdatabas.se/sv/Item/?type=person&itemid=325817 Amanda Kernell] Svensk Filmdatabas <small>(ruotâkielân)</small></ref> lii ruátálâš-maadâsämmilâš stivrejeijee já kietâčällee. Suu enni lii ruátálâš já eeči maadâsämmilâš. Kernell luuvâi čäällim čaittâlemlyevi já audiovisuaallâš media várás Biskops-Arnöst já juuđij meid Filmpool Nord kietâčäällimkuursâ. Elleekovestivrim sun luuvâi [[Tanska|Tanskaast]] Den Danske Filmskolest iivij [[2009]]–[[2013]]. <ref>[http://nordicwomeninfilm.com/person/amanda-kernell/?lang=en Amanda Kernell] Nordic Women in Film <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> Suu peeggâlmumos elleekove lii ''Sameblod'' ([[2016]]), mii lii meid suu vuossâmuš kuhes elleekove. == Filmografia == Taat lii Amanda Kernell filmografia<ref>[https://www.imdb.com/name/nm1840544/ Amanda Kernell] IMDb <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref>: === Elleekoveh === {| class="wikitable sortable" style="font-size:90%" |- ! Ihe !! Nommâ !! Eres |- | [[2007]] || [[Våra discon]] || Uánihisfilmâ |- | [[2008]] || [[Semestersystern]] || Uánihisfilmâ |- |rowspan="2"| [[2009]] || [[Spel]] || Uánihisfilmâ |- | [[Att dela allt]] || Uánihisfilmâ |- | [[2010]] || [[Det kommer aldrig att gå över]] || Uánihisfilmâ |- | [[2013]] || [[The Association of Joy]] || Uánihisfilmâ |- | [[2014]] || [[Paradiset]] || Uánihisfilmâ |- | [[2015]] || [[Stoerre Vaerie]] || Piiloot já uánihisfilmâ mii lii vuáđđun Sameblod elleekován. |- | [[2016]] || [[Sameblod]] || |- | [[2017]] || [[I Will Always Love You Kingen]] || Uánihisfilmâ |- | [[2020]] || [[Charter]] || |} == Käldeeh == {{Käldeeh}} {{DEFAULTSORT:Kernell, Amanda}} [[Luokka:Ive 1986 šoddâmeh]] [[Luokka:Ruátáliih stivrejeijeeh]] [[Luokka:Ruotâ kirho sämirääđi kulttuurpalhâšume vyeitteeh]] [[Luokka:Sämmiliih stivrejeijeeh]] 1dq7et0talq3sw339zq5g7gbtbgy2j8 Kanada 0 667 153018 151689 2026-04-27T12:23:07Z Eowrjfjdjdjr 7049 153018 wikitext text/x-wiki {{Staatâ tiäđuh | nommâ = Kanada | noomah_virgálijn_kielâin = Canada ''<small>([[eŋgâlâskielâ]]n)</small>''<br>Canada ''<small>([[ranskakielâ]]n)</small>' | lippu = | vaakun = Royal Coat of arms of Canada.svg | nommâ-genetiivist = Kanada | sajadâh = CAN orthographic.svg | sajadâh-čielgiittâs = | staatâhäämi = parlamentaarlâš demokratia, vuáđulavâlâš monarkia | staatâjođetteijee-tittel = [[Ovtâstum kunâgâskode haldâšeijee|Kunâgâs]]<br />[[Kanada kenraalkuvernöör|Kenraalkuvernöör]] | tááláš-staatâjođetteijee = [[Charles III]]<br />[[Mary Simon]] | haldâttâhjođetteijee-tittel = [[Kanada uáiviminister|Uáiviminister]] | tááláš-haldâttâhjođetteijee = [[Mark Carney]] | uáivikaavpug = [[Ottawa]] | eres-kaavpugeh = [[Toronto]], <br>[[Montreal]], <br>[[Vancouver]], <br>[[Calgary]] | vijđodâh = 9 984 670 | sisčääci_% = 8,92 | ässeeloho_ihe = 2019 | ässeeloho = 37 797 496 | ässeesaahâdvuotâ = 3,79 | aalmugstuárrum = | aalmugstuárrum_ihe = | virgáliih-kielah = [[eŋgâlâskielâ]], [[ranskakielâ]] | vaaluut = Kanada dollar | vaaluut-tubdâldâh = CAD | bap-ihe = | bap = | bap-per-ässee = | hdi-ihe = | hdi = | eennâmtuálu = | palvâlusah = | ráhtálâšvuotâ = | äigi = UTC−3.30 / UTC−8 | kesiäigi = UTC−2.30 / UTC−7 | jiečânâsvuotâ-kiäst = | jiečânâsvuotâ = | uánádâs = CA | fiävruin = CDN | kirdemmašinijn = C / CF | jotolâh = uálgispiälásâš | sundenummeer = +1 | internet TLD = .ca | motto = "A Mari Usque Ad Mare" | aalmuglaavlâ = [[O Canada]] | aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = "O Canada", performed by the United States Third Marine Aircraft Wing Band.oga | luuhâmmáttu = | oovdiš-staatah = }} '''Kanada''' lii [[staatâ]] [[Tave-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Ottawa]]. <!--== Historjá ==--> == Eennâmtieđâ == <!--X vijđodâh lii Y km², mast Z km² lii čääci. Vijđoduv mield X lii maailm Q. stuárráámus staatâ.--> === Sajadâh já rääjih === Kanada lii staatâ [[Tave-Amerik]]ist. Ton áinoo eennâmräjiránnjá lii [[Ovtâstum staatah]] sehe mäddin já taveviestârist ([[Alaska]]). <!--X:st staatârääjih láá ohtsis S km.<ref name="cia-kanada">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/|nommâ=Canada|almostittem=The World Factbook|čujottum=2024-12-28|kielâ={{en}}}}</ref> Kuhemus rääji lii rääji H[+sg.kom], mii lii U km. Uánihumos rääji vist lii V km rääji J[+sg.kom]. X rájášuvá G[+sg.ill]. Merâriddo lii ohtsis E km (F km suolluin). === Suolluuh === X stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²). === Jäävrih já juuvah === D lii X stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km². X kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km). === Geologia === === Morfologia === [[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii X alemus vääri.]] X alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m). === Šoŋŋâdâh === === Biodiversiteet === --> == Haldâttâh já politiik == Kanada lii vuáđulavâlâš monarkia, mii lii Amerikist eromâš, ko masa puoh eres staatah Amerikist láá täsivääldih. === Kuávlulâš jyehim === [[Tiätuvuárkká:Political map of Canada.svg|thumb|left|500px|Kanada provinseh já territorioh já toi uáivikaavpugeh]] {| class="wikitable" |- !Prooviins !Uáivikaavpug !Seervâi<br />littostaatân !Vijđodâh |- ||{{lippu|Brittilâš Kolumbia|stuárudâh=40px}}||[[Victoria (Kanada)|Victoria]]||1871||944&nbsp;735&nbsp;km² |- ||{{lippu|Alberta|stuárudâh=40px}}||[[Edmonton]]||1905||661&nbsp;848&nbsp;km² |- ||{{lippu|Saskatchewan|stuárudâh=40px}}||[[Regina (kaavpug)|Regina]]||1905||651&nbsp;036&nbsp;km² |- ||{{lippu|Manitoba|stuárudâh=40px}}||[[Winnipeg]]||1870||647&nbsp;797&nbsp;km² |- ||{{lippu|Ontario|stuárudâh=40px}}||[[Toronto]]||1867||1&nbsp;076&nbsp;395&nbsp;km² |- ||{{lippu|Québec|stuárudâh=40px}}||[[Québec (kaavpug)|Québec]]||1867||1&nbsp;542&nbsp;056&nbsp;km² |- ||{{lippu|New Brunswick|stuárudâh=40px}}||[[Fredericton]]||1867||72&nbsp;908&nbsp;km² |- ||{{lippu|Nova Scotia|stuárudâh=40px}}||[[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]]||1867||55&nbsp;284&nbsp;km² |- ||{{lippu|Prinssâ Edward suálui|stuárudâh=40px}}||[[Charlottetown]]||1873||5&nbsp;660&nbsp;km² |- ||{{lippu|Newfoundland já Labrador|stuárudâh=40px}}||[[St. John's (Kanada)|St. John's]]||1949||405&nbsp;212&nbsp;km² |- !Territorio !Uáivikaavpug !Seervâi<br />littostaatân !Vijđodâh |- ||{{lippu|Yukon|stuárudâh=40px}}||[[Whitehorse]]||1898||482&nbsp;443&nbsp;km² |- ||{{lippu|Taveviestârterritorioh|stuárudâh=40px}}||[[Yellowknife]]||1870||1&nbsp;346&nbsp;106&nbsp;km² |- ||{{lippu|Nunavut|stuárudâh=40px}}||[[Iqaluit]]||1999||2&nbsp;093&nbsp;190&nbsp;km² |} <!--=== Staatâhäämi === === Vuáđulaahâ === === President === === Parlament === === Tuámustoovlih === === Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah === === Piäluštâsvyeimih === === Sosiaaltorvo === === Olmoošvuoigâdvuođah ===--> == Ekonomia == <!--=== Iäláttâsah === === Energia === === Ráhtulâšvuotâ ===--> === Tuuriism === Algâaalmugmađhâšemsyergist lii merhâšittee rooli Kanada ekonomiast. Ive 2023 syergi njuolgâ vaikuttâs Kanada bruttoaalmugpyevtittâsân lâi 1,6 miljard dollarid, adai váhá paijeel miljard eurod. Summe lâi kuittâg 10 % ucceeb ko ive 2019 ovdil koronapandemia. Jis inflaatio váldoo huámášumán rekigijguin, te njeeijâm lâi vala stuárráb, ađai 24 %.<ref name="aavis21022025">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2025/02/21/cuolmah-kanada-algaaalmugij-madhasemsyergist/|nommâ=Čuolmah Kanada algâaalmugij mađhâšemsyergist|tahhee=Nikula, Kaisu|äigimuddo=2025-02-21|čujottum=2025-02-20}}</ref><ref name="McRaeITAC">{{Nettikäldee|čujottâs=https://indigenoustourism.ca/new-conference-board-of-canada-research-shows-indigenous-tourisms-potential-falling-short-of-post-covid-recovery-goals-despite-growing-demand/|nommâ=New Conference Board of Canada Research Shows Indigenous Tourism’s Potential Falling Short of Post-Covid Recovery Goals Despite Growing Demand - Indigenous Tourism Industry News|tahhee=McRae, Sheldon|almostittem=Indigenous Tourism Association of Canada|äigimuddo=2025-01-23|čujottum=2025-02-20|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Kanadast lii maailm stuárráámus algâaalmugij mađhâšemekonomia. Mađhâšem lii uáli tehálâš iäláttâs Kanada algâaalmugáid. Pargosaje mađhâšemirâttâsâst tâi irâttâs vuáđudem sáttá merhâšiđ máhđulâšvuođâ pääcciđ orroođ päikkikuávlun. Syergi irâttâsâi kävppijoto lâi ive 2023 2,4 miljard eurod, já pargosajeh lijjii masa 35 000.<ref name="aavis21022025"/><ref name="McRaeITAC"/> <!--== Jotolâh == === Maađijjotolâh=== === Ryevdirađejotolâh === === Kirdemjotolâh === === Čäcijotolâh ===--> == Viehâdâh == <!--=== Ässeeloho === === Kielah === X virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z). --> === Kaavpugeh === Kanada stuárráámus kaavpug lii [[Toronto]]. <!-- === Oskoldâh === === Tiervâsvuotâ === === Škovlim === === Tieđâ === == Kulttuur == === Kirjálâšvuotâ === === Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur === === Muusik === === Elleekoveh já TV === === Media === === Valastâllâm === === Purrâmâš já juhâmâš === === Almoliih rijjâpeeivih === === Aalmuglâšsymboleh === --> ==Škovlâlijd== * Lasetiäđuh Kanadast láá siijđoin 132–140 (pittá 24. Kanadast keljideh muorah, maailmah já čäcivyeimi) oppâkirjeest ''[https://www.samediggi.fi/tuote/skoovla-eennamtiatu-amerik/ ŠE Amerik]''. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Tave-Amerik staatah}} {{NATO}} [[Luokka:Kanada|*]] 2uepfj5pbnne23hiv50lbin1z4d7ixt 153019 153018 2026-04-27T12:34:55Z NDG 6036 Kevttee [[Special:Contributions/Eowrjfjdjdjr|Eowrjfjdjdjr]] ([[User talk:Eowrjfjdjdjr|savâstâllâm]]) nubástus lii sikkum já sijđo lii macâttum majemuu version, mon kevttee [[User:SeipiBot|SeipiBot]] lii ráhtám 151689 wikitext text/x-wiki {{Staatâ tiäđuh | nommâ = Kanada | noomah_virgálijn_kielâin = Canada ''<small>([[eŋgâlâskielâ]]n)</small>''<br>Canada ''<small>([[ranskakielâ]]n)</small>' | lippu = Flag of Canada.svg | vaakun = Royal Coat of arms of Canada.svg | nommâ-genetiivist = Kanada | sajadâh = CAN orthographic.svg | sajadâh-čielgiittâs = | staatâhäämi = parlamentaarlâš demokratia, vuáđulavâlâš monarkia | staatâjođetteijee-tittel = [[Ovtâstum kunâgâskode haldâšeijee|Kunâgâs]]<br />[[Kanada kenraalkuvernöör|Kenraalkuvernöör]] | tááláš-staatâjođetteijee = [[Charles III]]<br />[[Mary Simon]] | haldâttâhjođetteijee-tittel = [[Kanada uáiviminister|Uáiviminister]] | tááláš-haldâttâhjođetteijee = [[Mark Carney]] | uáivikaavpug = [[Ottawa]] | eres-kaavpugeh = [[Toronto]], <br>[[Montreal]], <br>[[Vancouver]], <br>[[Calgary]] | vijđodâh = 9 984 670 | sisčääci_% = 8,92 | ässeeloho_ihe = 2019 | ässeeloho = 37 797 496 | ässeesaahâdvuotâ = 3,79 | aalmugstuárrum = | aalmugstuárrum_ihe = | virgáliih-kielah = [[eŋgâlâskielâ]], [[ranskakielâ]] | vaaluut = Kanada dollar | vaaluut-tubdâldâh = CAD | bap-ihe = | bap = | bap-per-ässee = | hdi-ihe = | hdi = | eennâmtuálu = | palvâlusah = | ráhtálâšvuotâ = | äigi = UTC−3.30 / UTC−8 | kesiäigi = UTC−2.30 / UTC−7 | jiečânâsvuotâ-kiäst = | jiečânâsvuotâ = | uánádâs = CA | fiävruin = CDN | kirdemmašinijn = C / CF | jotolâh = uálgispiälásâš | sundenummeer = +1 | internet TLD = .ca | motto = "A Mari Usque Ad Mare" | aalmuglaavlâ = [[O Canada]] | aalmuglaavlâ_tiätuvuárkká = "O Canada", performed by the United States Third Marine Aircraft Wing Band.oga | luuhâmmáttu = | oovdiš-staatah = }} '''Kanada''' lii [[staatâ]] [[Tave-Amerik]]ist. Ton [[uáivikaavpug]] lii [[Ottawa]]. <!--== Historjá ==--> == Eennâmtieđâ == <!--X vijđodâh lii Y km², mast Z km² lii čääci. Vijđoduv mield X lii maailm Q. stuárráámus staatâ.--> === Sajadâh já rääjih === Kanada lii staatâ [[Tave-Amerik]]ist. Ton áinoo eennâmräjiránnjá lii [[Ovtâstum staatah]] sehe mäddin já taveviestârist ([[Alaska]]). <!--X:st staatârääjih láá ohtsis S km.<ref name="cia-kanada">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/canada/|nommâ=Canada|almostittem=The World Factbook|čujottum=2024-12-28|kielâ={{en}}}}</ref> Kuhemus rääji lii rääji H[+sg.kom], mii lii U km. Uánihumos rääji vist lii V km rääji J[+sg.kom]. X rájášuvá G[+sg.ill]. Merâriddo lii ohtsis E km (F km suolluin). === Suolluuh === X stuárráámuuh suolluuh láá A ( km²), B ( km²), C ( km²) já D ( km²). === Jäävrih já juuvah === D lii X stuárráámus jävri vijđoduv/saijaavuođâ mield. Ton vijđodâh lii C km². X kuhemuuh juuvah láá A ( km), B ( km), C ( km) já D ( km). === Geologia === === Morfologia === [[Tiätuvuárkká:|thumb|left|R lii X alemus vääri.]] X alemus saje lii R čokke ( m). Ton vyeligumos saje vist lii Q riddo ( m). === Šoŋŋâdâh === === Biodiversiteet === --> == Haldâttâh já politiik == Kanada lii vuáđulavâlâš monarkia, mii lii Amerikist eromâš, ko masa puoh eres staatah Amerikist láá täsivääldih. === Kuávlulâš jyehim === [[Tiätuvuárkká:Political map of Canada.svg|thumb|left|500px|Kanada provinseh já territorioh já toi uáivikaavpugeh]] {| class="wikitable" |- !Prooviins !Uáivikaavpug !Seervâi<br />littostaatân !Vijđodâh |- ||{{lippu|Brittilâš Kolumbia|stuárudâh=40px}}||[[Victoria (Kanada)|Victoria]]||1871||944&nbsp;735&nbsp;km² |- ||{{lippu|Alberta|stuárudâh=40px}}||[[Edmonton]]||1905||661&nbsp;848&nbsp;km² |- ||{{lippu|Saskatchewan|stuárudâh=40px}}||[[Regina (kaavpug)|Regina]]||1905||651&nbsp;036&nbsp;km² |- ||{{lippu|Manitoba|stuárudâh=40px}}||[[Winnipeg]]||1870||647&nbsp;797&nbsp;km² |- ||{{lippu|Ontario|stuárudâh=40px}}||[[Toronto]]||1867||1&nbsp;076&nbsp;395&nbsp;km² |- ||{{lippu|Québec|stuárudâh=40px}}||[[Québec (kaavpug)|Québec]]||1867||1&nbsp;542&nbsp;056&nbsp;km² |- ||{{lippu|New Brunswick|stuárudâh=40px}}||[[Fredericton]]||1867||72&nbsp;908&nbsp;km² |- ||{{lippu|Nova Scotia|stuárudâh=40px}}||[[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]]||1867||55&nbsp;284&nbsp;km² |- ||{{lippu|Prinssâ Edward suálui|stuárudâh=40px}}||[[Charlottetown]]||1873||5&nbsp;660&nbsp;km² |- ||{{lippu|Newfoundland já Labrador|stuárudâh=40px}}||[[St. John's (Kanada)|St. John's]]||1949||405&nbsp;212&nbsp;km² |- !Territorio !Uáivikaavpug !Seervâi<br />littostaatân !Vijđodâh |- ||{{lippu|Yukon|stuárudâh=40px}}||[[Whitehorse]]||1898||482&nbsp;443&nbsp;km² |- ||{{lippu|Taveviestârterritorioh|stuárudâh=40px}}||[[Yellowknife]]||1870||1&nbsp;346&nbsp;106&nbsp;km² |- ||{{lippu|Nunavut|stuárudâh=40px}}||[[Iqaluit]]||1999||2&nbsp;093&nbsp;190&nbsp;km² |} <!--=== Staatâhäämi === === Vuáđulaahâ === === President === === Parlament === === Tuámustoovlih === === Aalmugijkoskâsâš koskâvuođah === === Piäluštâsvyeimih === === Sosiaaltorvo === === Olmoošvuoigâdvuođah ===--> == Ekonomia == <!--=== Iäláttâsah === === Energia === === Ráhtulâšvuotâ ===--> === Tuuriism === Algâaalmugmađhâšemsyergist lii merhâšittee rooli Kanada ekonomiast. Ive 2023 syergi njuolgâ vaikuttâs Kanada bruttoaalmugpyevtittâsân lâi 1,6 miljard dollarid, adai váhá paijeel miljard eurod. Summe lâi kuittâg 10 % ucceeb ko ive 2019 ovdil koronapandemia. Jis inflaatio váldoo huámášumán rekigijguin, te njeeijâm lâi vala stuárráb, ađai 24 %.<ref name="aavis21022025">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.anarasaavis.fi/2025/02/21/cuolmah-kanada-algaaalmugij-madhasemsyergist/|nommâ=Čuolmah Kanada algâaalmugij mađhâšemsyergist|tahhee=Nikula, Kaisu|äigimuddo=2025-02-21|čujottum=2025-02-20}}</ref><ref name="McRaeITAC">{{Nettikäldee|čujottâs=https://indigenoustourism.ca/new-conference-board-of-canada-research-shows-indigenous-tourisms-potential-falling-short-of-post-covid-recovery-goals-despite-growing-demand/|nommâ=New Conference Board of Canada Research Shows Indigenous Tourism’s Potential Falling Short of Post-Covid Recovery Goals Despite Growing Demand - Indigenous Tourism Industry News|tahhee=McRae, Sheldon|almostittem=Indigenous Tourism Association of Canada|äigimuddo=2025-01-23|čujottum=2025-02-20|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> Kanadast lii maailm stuárráámus algâaalmugij mađhâšemekonomia. Mađhâšem lii uáli tehálâš iäláttâs Kanada algâaalmugáid. Pargosaje mađhâšemirâttâsâst tâi irâttâs vuáđudem sáttá merhâšiđ máhđulâšvuođâ pääcciđ orroođ päikkikuávlun. Syergi irâttâsâi kävppijoto lâi ive 2023 2,4 miljard eurod, já pargosajeh lijjii masa 35 000.<ref name="aavis21022025"/><ref name="McRaeITAC"/> <!--== Jotolâh == === Maađijjotolâh=== === Ryevdirađejotolâh === === Kirdemjotolâh === === Čäcijotolâh ===--> == Viehâdâh == <!--=== Ässeeloho === === Kielah === X virgálâš kielâ lii/virgáliih kielah láá Y (já Z). --> === Kaavpugeh === Kanada stuárráámus kaavpug lii [[Toronto]]. <!-- === Oskoldâh === === Tiervâsvuotâ === === Škovlim === === Tieđâ === == Kulttuur == === Kirjálâšvuotâ === === Kovetaaiđâ, design já arkkitehtuur === === Muusik === === Elleekoveh já TV === === Media === === Valastâllâm === === Purrâmâš já juhâmâš === === Almoliih rijjâpeeivih === === Aalmuglâšsymboleh === --> ==Škovlâlijd== * Lasetiäđuh Kanadast láá siijđoin 132–140 (pittá 24. Kanadast keljideh muorah, maailmah já čäcivyeimi) oppâkirjeest ''[https://www.samediggi.fi/tuote/skoovla-eennamtiatu-amerik/ ŠE Amerik]''. == Fáádást eres soojijn == {{Commonscat-raddalâs}} == Käldeeh == {{Käldeeh|sárgáttuvah}} {{Tave-Amerik staatah}} {{NATO}} [[Luokka:Kanada|*]] lltt8wariqb11tn3bqiftwqaoekigj5 Matti Morottaja 0 879 153034 153007 2026-04-27T19:34:24Z Yupik 23 /* Jurgâlusah */ ? -> 1997 153034 wikitext text/x-wiki '''Matti Heikki Ilmari Morottaja''' teikkâ '''Kuobžâ-Saammâl Matti''' (š. [[juovlâmáánu 28.]] peeivi [[1942]], [[Samudjävri]], [[Suomâ]]) lii [[anarâškielâ]] [[kielâiäláskittem|iäláskittee]] já [[anarâškielâ servi|Anarâškielâ seervi]] kuhesáigásâš saavâjođetteijee. Sun lii porgâm ennuv anarâškielâ oovdân. Sun lii toimâm kuhháá anarâškielâ máttáátteijen já kielâ paijeentuállen. Sun lii meiddei čáállám já jurgâlâm kiirjijd, livđum, já suu ánsun lii [[kielâpiervâl]]tooimâ vuáđudem já anarâškielâ iäláskittem táin metodáin. Sun lii vuosmuš anarâš kunneetuáhtár. Ive [[2007]] sun finnij Mikael Agricola -palhâšume pargostis anarâškielâ pyerrin. Matti áásá perruinis Jormokuoškâst [[Aanaar|Anarist]]. Suu pärnivuođâ päikki lii Samudjäävrist. ==Suuhâ== Suu algeh [[Petter Morottaja|Petter]], [[Saammâl Morottaja|Saammâl]] já [[Amoc|Mikkâl]] láá meid ovdedâm anarâškielâ. ==Sämitigge== Morottaja lâi [[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ Sämitige]] jeessân. ==Anarâškielâ== Morottaja lii ubâ eellimääigis porgâm korrâsávt [[anarâškielâ]] oovdedmân. Sun lii ohtâ [[Anarâškielâ servi|Anarâškielâ seervi]] vuáđudeijeejesânijn já ive 1986 väljejui seervi vuossâmuu stiivrâ saavâjođetteijen. Sun lii toimâm [[kielâmiäštár]]in vistig anarâškielâ CASLE-tievâsmittemškovliittâsâst [[2009]]–[[2010]]<ref>[http://casle.fi/studyyear.php?subject=4 casle.fi] Čujottum 9.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> já ton maŋa-uv maŋgáid uáppeid. ==Palhâšumeh já tubdâstâsah== Morottaja finnij [[Suomâ Kulttuurruttârááju]] Mikael Agricola -miitaal [[cuáŋuimáánu 1.]] peeivi [[2007]]. [[Laapi ollâopâttâh]] nomâttij suu [[kunneetuáhtár]]in.<ref name="avvir-281479277706250">Helander, Astrid. [https://www.pressreader.com/norway/avvir/20190227/281479277706250 Lappi universitehta nammadan guoktása gudnedoavttirin]. Ávvir. 27.2.2019. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> Sun lii meid ive [[2010]] rääjist [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuv]] [[kunneetuáhtár]].<ref name="nrk-10854857">Niittyvuopio, Aslak Ilkka. [https://www.nrk.no/sapmi/matti-morottaja-70-jagi-1.10854857 Matti Morottaja 70 jagi]. NRK Sápmi. 28.12.2012. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref><ref name="ylikoski-ddá-2019">Ylikoski, Jussi. [http://dutkansearvi.fi/wp-content/uploads/2019/12/jussi_ylikoski.pdf Giellaealáskahttima vejolašvuođat]. Dutkansearvvi dieđalaš áigečála. Nr. 1/2019. Sijđo 22. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> ==Kirjeh já jurgâlusah== Kuobžâ-Saammâl Maati kirjálâš áánsuh<ref name="sm-2006">[http://www.samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/tutkimus/mmorottaja.html Matti Morottaja] Säämimuseo, 2006. Čujottum 4.8.2020</ref><ref>{{Nettikäldee|nommâ=Anaras - Kielâ - Kirjálâšvuotâ|čujottâs=https://samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/kieli/kirjallisuus.html|almostittem=samimuseum.fi|čujottum=2026-02-01}}</ref><ref>{{Nettikäldee|nommâ=Párnáikirjeh|čujottâs=https://samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/kieli/lasten.html|almostittem=samimuseum.fi|čujottum=2026-02-01}}</ref>: ===Kirjeh=== * [[Ive 1983 sämikielâliih kirjeh|1983]] – ''Suomâ-säämi-suomâ škovlâsänikirje'' (toim. oovtâst [[Pekka Sammallahti]]jn) * [[Ive 1985 sämikielâliih kirjeh|1985]] – ''Ánná já Jovnâ'' * [[Ive 1987 sämikielâliih kirjeh|1987]] – ''Ánná já Jovna poccui kuvlân'' * [[Ive 1993 sämikielâliih kirjeh|1993]] – ''[[Säämi-suomâ sänikirje]]'' (toim. oovtâst [[Pekka Sammallahti]]jn) * [[Ive 1992 sämikielâliih kirjeh|1992]] – ''[[Sigá maainâs]]'' (toimâttâm já luuhâm jienâkirje já kirje, mast láá kyehti kasseet) * [[Ive 1996 sämikielâliih kirjeh|1996]] – ''[[Tovlááh mainâseh]]'' (toim.) * [[Ive 2000 sämikielâliih kirjeh|2000]] – ''[[Oopâ saanijd]]'' * [[Ive 2005 sämikielâliih kirjeh|2005]] – ''[[Kyelisieidi maccâm já eres novelleh]]'' (toim. oovtâst [[Ilmari Mattus]]ijn)<ref name="finna-kyelisieidi">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finna.fi/Record/vaari.1139491 |nommâ=Kyelisieidi maccâm já eres novelleh |almostittem= Finna |čujottum=2022-12-11|kielâ ={{sv}}}}</ref> * [[Ive 2020 sämikielâliih kirjeh|2020]] – ''[[Kuobžâ-Saammâl]]'' ===Jurgâlusah=== * [[Ive 1976 sämikielâliih kirjeh|1976]] – Ráámmát čaalâ ''Piättár vuossâmuš kirje'' * [[Ive 1982 sämikielâliih kirjeh|1982]] – [[Samuli Aikio]]: ''Nieidâ kote šoodâi kollekuálsin'' (algâalgâlâš ''Nieida guhte šaddai gollegoalsin'') * [[Ive 1988 sämikielâliih kirjeh|1988]] – ''Sämikielâ vieres kiellân vuáđuškoovlâst 4'' * [[Ive 1989 sämikielâliih kirjeh|1989]] – Kerttu Vuolab: ''[[Kulmâ skipárâš]]'' (algâalgâlâš ''Golbma skihparačča'', 1979) * [[Ive 1990 sämikielâliih kirjeh|1990]] – [[Rauna Paadar-Leivo]]: ''[[Halstemjeegi noaidi]]'' (algâalgâlâš ''[[Hálssatanjeakki noaidi]]'', 1990)<ref name="finna-paadar-leivo-31892">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.31892 |nommâ= Halstemjeegi noaidi |almostittem= Finna |čujottum=2025-10-15|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Ive 1994 sämikielâliih kirjeh|1994]] – [[Kirsti Paltto]]: ''[[Tivgâ]]'' (algâalgâlâš ''Divgá'', 1990<ref name=":0">{{Nettikäldee|nommâ=1990-luku|čujottâs=http://www.virtualafierbmi.fi/tulilla/pages/page03.html|almostittem=www.virtualafierbmi.fi|čujottum=2026-02-01}}</ref>) * [[Ive 1994 sämikielâliih kirjeh|1994]] – [[Elle Márjá Vars]]: ''[[Uábbi]]'' (oovtâst [[Kaarina Mattus]]áin, algâalgâlâš ''Oabbá'') * [[Ive 1995 sämikielâliih kirjeh|1995]] – Marjatta Palismaa: ''[[Ááhupiämmu]]'' (algâalgâlâš ''Ahkupiebmu'', 1970<ref>{{Nettikäldee|nommâ=Ahkupiebmu. Saamelaissatu – Lastenkirjainstituutti|čujottâs=https://lastenkirjainstituutti.fi/teos/ahkupiebmu-saamelaissatu|čujottum=2026-02-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>) * [[Ive 1995 sämikielâliih kirjeh|1995]] – [[Veikko Holmberg]]: ''[[Tuuru-kuobžâ]]'' (algâalgâlâš ''Duvro-guovža ja šibitdoaktára rehket'', 1995<ref name=":0" />) * [[Ive 1996 sämikielâliih kirjeh|1996]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Puppâ pääihist]]'' (algâalgâlâš ''Hemma hos Plupp'', 1982) * [[Ive 1996 sämikielâliih kirjeh|1996]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Tälvi Puupâ kuvlân]]'' (algâalgâlâš ''Vinter hos Plupp'', 1982) * [[Ive 1997 sämikielâliih kirjeh|1997]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Puppâ já kiđđâtulve]]'' (algâalgâlâš ''Plupp och vårfloden'', 1982) * [[Ive 1997 sämikielâliih kirjeh|1997]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Puppâ puáris vyevdist]]'' (algâalgâlâš ''Plupp i storskogen'', 1983) * [[Ive 2016 sämikielâliih kirjeh|2016]] – Jávrri-Juhán Niillas: ''[[Nigá nooveelčuágáldâh 1]]'' (algâalgâlâš ''Nigá: noveallačoakkáldat'', 2016) ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh= <ref name="avvir-281479277706250">Helander, Astrid. [https://www.pressreader.com/norway/avvir/20190227/281479277706250 Lappi universitehta nammadan guoktása gudnedoavttirin]. Ávvir. 27.2.2019. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="sm-2006">[http://www.samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/tutkimus/mmorottaja.html Matti Morottaja] Säämimuseo, 2006. Čujottum 4.8.2020</ref> <ref name="nrk-10854857">Niittyvuopio, Aslak Ilkka. [https://www.nrk.no/sapmi/matti-morottaja-70-jagi-1.10854857 Matti Morottaja 70 jagi]. NRK Sápmi. 28.12.2012. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="ylikoski-ddá-2019">Ylikoski, Jussi. [http://dutkansearvi.fi/wp-content/uploads/2019/12/jussi_ylikoski.pdf Giellaealáskahttima vejolašvuođat]. Dutkansearvvi dieđalaš áigečála. Nr. 1/2019. Sijđo 22. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> }} {{DEFAULTSORT:Morottaja, Matti}} [[Luokka:Matti Morottaja|*]] oc9ivtxmtqtzbyhhwyexwznnbetduiv 153035 153034 2026-04-27T19:35:12Z Yupik 23 /* Jurgâlusah */ 153035 wikitext text/x-wiki '''Matti Heikki Ilmari Morottaja''' teikkâ '''Kuobžâ-Saammâl Matti''' (š. [[juovlâmáánu 28.]] peeivi [[1942]], [[Samudjävri]], [[Suomâ]]) lii [[anarâškielâ]] [[kielâiäláskittem|iäláskittee]] já [[anarâškielâ servi|Anarâškielâ seervi]] kuhesáigásâš saavâjođetteijee. Sun lii porgâm ennuv anarâškielâ oovdân. Sun lii toimâm kuhháá anarâškielâ máttáátteijen já kielâ paijeentuállen. Sun lii meiddei čáállám já jurgâlâm kiirjijd, livđum, já suu ánsun lii [[kielâpiervâl]]tooimâ vuáđudem já anarâškielâ iäláskittem táin metodáin. Sun lii vuosmuš anarâš kunneetuáhtár. Ive [[2007]] sun finnij Mikael Agricola -palhâšume pargostis anarâškielâ pyerrin. Matti áásá perruinis Jormokuoškâst [[Aanaar|Anarist]]. Suu pärnivuođâ päikki lii Samudjäävrist. ==Suuhâ== Suu algeh [[Petter Morottaja|Petter]], [[Saammâl Morottaja|Saammâl]] já [[Amoc|Mikkâl]] láá meid ovdedâm anarâškielâ. ==Sämitigge== Morottaja lâi [[Sämitigge (Suomâ)|Suomâ Sämitige]] jeessân. ==Anarâškielâ== Morottaja lii ubâ eellimääigis porgâm korrâsávt [[anarâškielâ]] oovdedmân. Sun lii ohtâ [[Anarâškielâ servi|Anarâškielâ seervi]] vuáđudeijeejesânijn já ive 1986 väljejui seervi vuossâmuu stiivrâ saavâjođetteijen. Sun lii toimâm [[kielâmiäštár]]in vistig anarâškielâ CASLE-tievâsmittemškovliittâsâst [[2009]]–[[2010]]<ref>[http://casle.fi/studyyear.php?subject=4 casle.fi] Čujottum 9.3.2021 <small>(eŋgâlâskielân)</small></ref> já ton maŋa-uv maŋgáid uáppeid. ==Palhâšumeh já tubdâstâsah== Morottaja finnij [[Suomâ Kulttuurruttârááju]] Mikael Agricola -miitaal [[cuáŋuimáánu 1.]] peeivi [[2007]]. [[Laapi ollâopâttâh]] nomâttij suu [[kunneetuáhtár]]in.<ref name="avvir-281479277706250">Helander, Astrid. [https://www.pressreader.com/norway/avvir/20190227/281479277706250 Lappi universitehta nammadan guoktása gudnedoavttirin]. Ávvir. 27.2.2019. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> Sun lii meid ive [[2010]] rääjist [[Helsig ollâopâttâh|Helsig ollâopâttuv]] [[kunneetuáhtár]].<ref name="nrk-10854857">Niittyvuopio, Aslak Ilkka. [https://www.nrk.no/sapmi/matti-morottaja-70-jagi-1.10854857 Matti Morottaja 70 jagi]. NRK Sápmi. 28.12.2012. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref><ref name="ylikoski-ddá-2019">Ylikoski, Jussi. [http://dutkansearvi.fi/wp-content/uploads/2019/12/jussi_ylikoski.pdf Giellaealáskahttima vejolašvuođat]. Dutkansearvvi dieđalaš áigečála. Nr. 1/2019. Sijđo 22. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> ==Kirjeh já jurgâlusah== Kuobžâ-Saammâl Maati kirjálâš áánsuh<ref name="sm-2006">[http://www.samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/tutkimus/mmorottaja.html Matti Morottaja] Säämimuseo, 2006. Čujottum 4.8.2020</ref><ref>{{Nettikäldee|nommâ=Anaras - Kielâ - Kirjálâšvuotâ|čujottâs=https://samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/kieli/kirjallisuus.html|almostittem=samimuseum.fi|čujottum=2026-02-01}}</ref><ref>{{Nettikäldee|nommâ=Párnáikirjeh|čujottâs=https://samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/kieli/lasten.html|almostittem=samimuseum.fi|čujottum=2026-02-01}}</ref>: ===Kirjeh=== * [[Ive 1983 sämikielâliih kirjeh|1983]] – ''Suomâ-säämi-suomâ škovlâsänikirje'' (toim. oovtâst [[Pekka Sammallahti]]jn) * [[Ive 1985 sämikielâliih kirjeh|1985]] – ''Ánná já Jovnâ'' * [[Ive 1987 sämikielâliih kirjeh|1987]] – ''Ánná já Jovna poccui kuvlân'' * [[Ive 1993 sämikielâliih kirjeh|1993]] – ''[[Säämi-suomâ sänikirje]]'' (toim. oovtâst [[Pekka Sammallahti]]jn) * [[Ive 1992 sämikielâliih kirjeh|1992]] – ''[[Sigá maainâs]]'' (toimâttâm já luuhâm jienâkirje já kirje, mast láá kyehti kasseet) * [[Ive 1996 sämikielâliih kirjeh|1996]] – ''[[Tovlááh mainâseh]]'' (toim.) * [[Ive 2000 sämikielâliih kirjeh|2000]] – ''[[Oopâ saanijd]]'' * [[Ive 2005 sämikielâliih kirjeh|2005]] – ''[[Kyelisieidi maccâm já eres novelleh]]'' (toim. oovtâst [[Ilmari Mattus]]ijn)<ref name="finna-kyelisieidi">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finna.fi/Record/vaari.1139491 |nommâ=Kyelisieidi maccâm já eres novelleh |almostittem= Finna |čujottum=2022-12-11|kielâ ={{sv}}}}</ref> * [[Ive 2020 sämikielâliih kirjeh|2020]] – ''[[Kuobžâ-Saammâl]]'' ===Jurgâlusah=== * [[Ive 1976 sämikielâliih kirjeh|1976]] – Ráámmát čaalâ ''Piättár vuossâmuš kirje'' * [[Ive 1982 sämikielâliih kirjeh|1982]] – [[Samuli Aikio]]: ''Nieidâ kote šoodâi kollekuálsin'' (algâalgâlâš ''Nieida guhte šaddai gollegoalsin'') * [[Ive 1988 sämikielâliih kirjeh|1988]] – ''Sämikielâ vieres kiellân vuáđuškoovlâst 4'' * [[Ive 1989 sämikielâliih kirjeh|1989]] – Kerttu Vuolab: ''[[Kulmâ skipárâš]]'' (algâalgâlâš ''Golbma skihparačča'', 1979) * [[Ive 1990 sämikielâliih kirjeh|1990]] – [[Rauna Paadar-Leivo]]: ''[[Halstemjeegi noaidi]]'' (algâalgâlâš ''[[Hálssatanjeakki noaidi]]'', 1990)<ref name="finna-paadar-leivo-31892">{{Nettikäldee|čujottâs= https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.31892 |nommâ= Halstemjeegi noaidi |almostittem= Finna |čujottum=2025-10-15|kielâ ={{se}}}}</ref> * [[Ive 1994 sämikielâliih kirjeh|1994]] – [[Kirsti Paltto]]: ''[[Tivgâ]]'' (algâalgâlâš ''Divgá'', 1990<ref name=":0">{{Nettikäldee|nommâ=1990-luku|čujottâs=http://www.virtualafierbmi.fi/tulilla/pages/page03.html|almostittem=www.virtualafierbmi.fi|čujottum=2026-02-01}}</ref>) * [[Ive 1994 sämikielâliih kirjeh|1994]] – [[Elle Márjá Vars]]: ''[[Uábbi]]'' (oovtâst [[Kaarina Mattus]]áin, algâalgâlâš ''Oabbá'') * [[Ive 1995 sämikielâliih kirjeh|1995]] – Marjatta Palismaa: ''[[Ááhupiämmu]]'' (algâalgâlâš ''Ahkupiebmu'', 1970<ref>{{Nettikäldee|nommâ=Ahkupiebmu. Saamelaissatu – Lastenkirjainstituutti|čujottâs=https://lastenkirjainstituutti.fi/teos/ahkupiebmu-saamelaissatu|čujottum=2026-02-01|ietf-kielâkoodi=fi}}</ref>) * [[Ive 1995 sämikielâliih kirjeh|1995]] – [[Veikko Holmberg]]: ''[[Tuuru-kuobžâ]]'' (algâalgâlâš ''Duvro-guovža ja šibitdoaktára rehket'', 1995<ref name=":0" />) * [[Ive 1996 sämikielâliih kirjeh|1996]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Puppâ pääihist]]'' (algâalgâlâš ''Hemma hos Plupp'', 1982) * [[Ive 1996 sämikielâliih kirjeh|1996]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Tälvi Puupâ kuvlân]]'' (algâalgâlâš ''Vinter hos Plupp'', 1982) * [[Ive 1997 sämikielâliih kirjeh|1997]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Puppâ já kiđđâtulve]]'' (algâalgâlâš ''Plupp och vårfloden'', 1982)<ref name="finna-261632">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.261632 |nommâ= Puppâ já kiđđâtulve |almostittem= Finna |čujottum=2022-12-19|kielâ ={{sv}}}}</ref> * [[Ive 1997 sämikielâliih kirjeh|1997]] – Inga Borg: ''[[Puppâ-kirjeh|Puppâ puáris vyevdist]]'' (algâalgâlâš ''Plupp i storskogen'', 1983)<ref name="finna-261406">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.finna.fi/Record/lapinkirjasto.261406 |nommâ= Puppâ Puáris Vyevdist |almostittem= Finna |čujottum=2022-12-19|kielâ ={{sv}}}}</ref> * [[Ive 2016 sämikielâliih kirjeh|2016]] – Jávrri-Juhán Niillas: ''[[Nigá nooveelčuágáldâh 1]]'' (algâalgâlâš ''Nigá: noveallačoakkáldat'', 2016) ==Käldeeh== {{Käldeeh|sárgáttuvah|käldeeh= <ref name="avvir-281479277706250">Helander, Astrid. [https://www.pressreader.com/norway/avvir/20190227/281479277706250 Lappi universitehta nammadan guoktása gudnedoavttirin]. Ávvir. 27.2.2019. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="sm-2006">[http://www.samimuseum.fi/anaras/anaraskiela/tutkimus/mmorottaja.html Matti Morottaja] Säämimuseo, 2006. Čujottum 4.8.2020</ref> <ref name="nrk-10854857">Niittyvuopio, Aslak Ilkka. [https://www.nrk.no/sapmi/matti-morottaja-70-jagi-1.10854857 Matti Morottaja 70 jagi]. NRK Sápmi. 28.12.2012. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> <ref name="ylikoski-ddá-2019">Ylikoski, Jussi. [http://dutkansearvi.fi/wp-content/uploads/2019/12/jussi_ylikoski.pdf Giellaealáskahttima vejolašvuođat]. Dutkansearvvi dieđalaš áigečála. Nr. 1/2019. Sijđo 22. Čujottum 4.2.2021 <small>(orjâlâškielân)</small></ref> }} {{DEFAULTSORT:Morottaja, Matti}} [[Luokka:Matti Morottaja|*]] 9ta0xh8cnh4og5dz4y4thwivgio4izc Luokka:Ive 1986 šoddâmeh 14 3654 153037 20436 2026-04-27T22:34:21Z Yupik 23 +cc 153037 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Luokka:1986|Šoddâmeh]] [[Luokka:1980-lovo šoddâmeh]] sz4k4itetskmo0h0rnpelclq6jyrich Tijdâtälvi 0 4253 153017 153015 2026-04-27T12:07:19Z Yupik 23 Sihoi [[Luokka:Ive 1957 kirjeh]] via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]] 153017 wikitext text/x-wiki '''Tijdâtälvi''' ({{k-sv|Trollvinter}}, {{k-se|Diidadálvi}}, {{k-sms|Moodrai täʹlvv}} já {{k-fi|Taikatalvi}}) lii [[Tove Jansson]] čäällim muumikirje, mast [[Muumistáálu]] morráán kaskoo tälvinaharis. ==Eres kielah== Jansson čaalij kirje algâaalgâst [[ruotâkielâ]]n, já tot almostui ive [[1957]]. Ive [[1958]] kirje almostui meid suomâkielân.<ref>[http://www.tovejanssonseura.fi/tove+jansson/tove+jansson+kirjailijana/ Tove Jansson kirjailijana] Tovejanssonseura.fi. Čujottum 6.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> Ive 2015 almostui [[Inker Susanna Nutti]] [[orjâlâškielâ]]lâš jurgâlus. Ive [[2019]] almostuvvii [[Satu Moshnikoff]] jurgâlem nuorttâlâškielâlâš versio noomáin ''Moodrai täʹlvv'' já [[Ilmari Mattus|Uccpárnáá Vuoli Ilmar]] jurgâlem anarâškielâlâš versio noomáin ''Tijdâtälvi''.<ref name="nettisaje">[http://nettisaje.wikidot.com/anaras-caabakirjalasvuota Anarâš čaabâkirjálâšvuotâ: Párnái já nuorâi kirjálâšvuotâ] 4.2.2020. Nettisaje - Wiki anarâškielâst já kulttuurist. Čujottum 6.12.2020</ref> ==Tijdâtälvi jienâkirjen== Suomâkielâlii jienâkirjeest láá kyehti versio: ive 1958 [[Helena Lehtimäki]] luuhâm versio<ref name="celiafi1958">[https://www.celianet.fi/work/145184 Taikatalvi] Celianet. Čujottum 6.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> já ive 1989 [[Tytti Paavolainen|Tytti Paavolainen]] luuhâm [[WSOY]]-versio. Paavolainen lii luuhâm meid suomâkielâ uđđâsub versioid. Ive 2016 [[jienâkirje]] almostui [[orjâlâškielâ]]n; tom luuvâi páádán [[Raili Pirinen]].<ref name="celia-se">[https://www.celianet.fi/work/338239 Diidadálvi] Celianet. Čujottum 6.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref><ref name="celia-blog">Paunonen, Eeva. [https://web.archive.org/web/20200809114602/https://www.celia.fi/Blogi/saamenkielisia-uutuuksia-celiassa/ Saamenkielisiä uutuuksia Celiassa]. Celianet. 6.2.2017. Čujottum 21.12.2020 <small>(suomâkielân)</small></ref> Jienâkirje ij vala kavnuu [[anarâškielâ]]n ige [[nuorttâlâškielâ]]n. ==Fáádást eres soojijn== *[https://neetainari.fi/2020/01/luuhamhastu-5-samikielalas-kirje/ Oovtâ sämmilii blogi: Luuhâmhástu 5] ==Käldeeh== {{Käldeeh}} [[Luokka:Anarâškielân jurgâlum kirjeh]] [[Luokka:Ive 2019 anarâškielâg kirjeh]] [[Luokka:Muumikirjeh]] f4y8eyia2tzuk7st9mannvthak3z7x2 Čuovâuáivi peivikirje 0 4436 153016 147051 2026-04-27T12:06:59Z Yupik 23 Sihoi [[Luokka:Ive 2007 kirjeh]]; Lasettij [[Luokka:Ive 2020 anarâškielâg kirjeh]] via [[c:COM:HOTCAT|HotCat]] 153016 wikitext text/x-wiki '''''Čuovâuáivi peivikirje''''' ({{k-en|Diary of a Wimpy Kid}}, {{k-fi|Neropatin päiväkirja}}, {{k-sms|Jeäʹrmmpääʹǩǩ peiʹvvǩeʹrjj}} já {{k-se|Jierpmástalli beaivegirji}}) lii [[nuorâikirjálâšvuotâ|nuorâiroomaan]],<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://issuu.com/anaraskielaservi/docs/loostas_3_20_issuu/s/11443875|nommâ=Čuovâuáivi peivikirje luvâdemnáál!|tahhee=Brecciaroli, Fabrizio|almostittem=Loostâš 03/2020|almostittee=Anarâškielâ servi|čujottum=2024-01-06}}</ref> mon [[Jeff Kinney]] lii čáállám já kuvvim. Tot lii vuossâmuš kirje [[Čuovâuáivi peivikirje (kirjeráiđu)|siämmáánommâsâš kirjerááiđust]]. Kirje lii jurgâlâm [[anarâškielâ]]n [[Mikkâl Morottaja]].<ref name="sämitigge">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.samediggi.fi/2020/04/16/neropatin-paivakirja-cuovauaivi-peivikirje-lii-taal-almostittum-samikielan/?lang=an|nommâ=Neropatin päiväkirja - Čuovâuáivi peivikirje lii tääl almostittum sämikielân|tahhee=|almostittem=Sämitigge|äigimuddo=2020-04-16|čujottum=2024-01-06}}</ref> ==Kirje huáđđooh== ===Heffleyh=== Kirje uáivihuáđđoo lii 11-ihásâš paješkovlâlâš [[Greg Heffley]], kii čáálá peivikirje eellimstis. Ton lasseen sun sárgu jieijâs uáinuid jieškote-uvlágán tábáhtusâin [[ráiđukove|ráiđukuuvijd]], maid sun talle piäjá peivikiirján – teikâ [[äigičaalâ|äigičallui]] nuuvtko Greg jieš čielgee tállán rááiđu aalgâst. Greg enni lii Susan Heffley, já eeči Frank Heffley. Gregist lává kyehti viiljâ: stuorrâviljâ 16-ihásâš Rodrick já uccâviljâ 3-ihásâš Manny. ===Jeffersoneh=== Greg muštâl, et suu pyeremus skippáár lii Rowley Jefferson, mut Greg ij kohtâl Rowley pyereest. Rowley lii meid 11-ihásâš paješkovlâlâš. Suu eeči lii Robert Jefferson, já suu eeni Linda Jefferson. Robert ij lijkkuu Gregân ollágin. ==Käldeeh== {{Käldeeh}} [[Luokka:Anarâškielân jurgâlum kirjeh]] [[Luokka:Čuovâuáivi peivikirje -ráiđu]] [[Luokka:Ive 2020 anarâškielâg kirjeh]] 3o5m5azz0f7u8jio3mw35m5iynjhree 1431 0 5113 153039 29105 2026-04-28T04:55:25Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153039 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1431''' ('''MCDXXXI''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[vuossargâ|vuossaargâ]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] nubbe ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1431|*]] ktvtyej2gclpi40qs27f8reenbpcggq 1421 0 5116 153023 71777 2026-04-27T15:50:12Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153023 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1421''' ('''MCDXXI''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[koskokko|koskoho]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] nubbe ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== * [[kesimáánu 3.]] peeivi – [[Giovanni di Cosimo de' Medici]], italialâš paŋkkiolmooš (j. [[1463]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-de-medici_res-ef1b050e-dcde-11df-9ef0-d5ce3506d72e_(Dizionario-Biografico)|nommâ=MEDICI, Giovanni de' in "Dizionario Biografico"|almostittem=www.treccani.it|čujottum=2022-06-13|ietf-kielâkoodi=it-IT}}</ref> ==Jämimeh== ===Tärhis peivimeeri ij tiäđust=== * [[Gilbert de Greenlaw]], skotlandlâš pispe (š. [[1354]]) == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1421|*]] 352i899fd97f4e6fb9bbf6ii017y9xq 1437 0 5348 153045 29125 2026-04-28T04:59:34Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153045 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1437''' ('''MCDXXXVII''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[majebargâ|majebaargâ]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] káávcád ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1437|*]] ezi294zu2cr02ad9txq4wzozkt0kvaq 1427 0 5372 153029 29124 2026-04-27T15:52:58Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153029 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1427''' ('''MCDXXVII''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[koskokko|koskoho]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] káávcád ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1427|*]] e665q2ulgm83s4huddcodsb4exf0bmt 1435 0 5675 153043 29115 2026-04-28T04:58:28Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153043 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1435''' ('''MCDXXXV''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[lávurdâh|lávurduv]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] kuuđâd ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1435|*]] hr686ll1eeukww2eg3q6kr10zl3dvfk 1425 0 5677 153027 29114 2026-04-27T15:52:07Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153027 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1425''' ('''MCDXXV''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[vuossargâ|vuossaargâ]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] kuuđâd ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1425|*]] 0na2lxgnz12de3i9hj5j0kkohyf76fd 1433 0 5932 153041 63825 2026-04-28T04:56:20Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153041 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1433''' ('''MCDXXXIII''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] niäljád ihe. ==Tábáhtusah== ===Vyesimáánu=== * [[vyesimáánu 4.]] peeivi – Eennâm tuárgistij [[Bologna]]st, [[Italia]]st. [[Eennâmtuárgástâs]] intensiteet lâi 4,7 [[Richter ciäkkádâh|Richter ciäkkáduv]] mield já VI [[Mercalli ciäkkádâh|Mercalli ciäkkáduv]] mield.<ref name="ingv">{{Nettikäldee|čujottâs=http://storing.ingv.it/cfti/cfti5/|nommâ=CFTI5Med|almostittem=storing.ingv.it|čujottum=2022-06-20|kielâ={{it}}}}</ref> ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1433|*]] n9hv9uj6cz9oz8yzpvd6pl69cjxr7do 1423 0 5937 153025 121254 2026-04-27T15:51:13Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153025 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1423''' ('''MCDXXIII''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[vástuppeivi|vástuppeeivi]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] niäljád ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== * [[vyesimáánu 30.]] peeivi – [[Georg von Peuerbach]], nuorttâriijkâlâš täsnitiettee (j. [[1461]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/georg-purbach_(Enciclopedia-Italiana)/|nommâ=PURBACH, Georg|almostittem=|čujottum=2024-12-12|ietf-kielâkoodi=it}}</ref> ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1423|*]] 2rhddb2n9sr79yts1oivp6c77bngf4v 1439 0 6161 153047 30265 2026-04-28T05:00:32Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153047 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1439''' ('''MCDXXXIX''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1439|*]] 3mu1oxt2b4fw5bugjmh2cr5yr4fppnc 1429 0 6163 153031 63834 2026-04-27T15:53:49Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153031 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1429''' ('''MCDXXIX''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[lávurdâh|lávurduv]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] majemuš ihe. ==Tábáhtusah== ===Skammâmáánu=== * [[skammâmáánu 10.]] peeivi – Eennâm tuárgistij [[Messina]]st, [[Italia]]st. [[Eennâmtuárgástâs]] intensiteet lâi 4,9 [[Richter ciäkkádâh|Richter ciäkkáduv]] mield já VI–VII [[Mercalli ciäkkádâh|Mercalli ciäkkáduv]] mield.<ref name="ingv">{{Nettikäldee|čujottâs=http://storing.ingv.it/cfti/cfti5/|nommâ=CFTI5Med|almostittem=storing.ingv.it|čujottum=2022-06-20|kielâ={{it}}}}</ref> ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1429|*]] d3rs89ysew0q22yd60e1v5kljlm8v71 1426 0 6375 153028 30970 2026-04-27T15:52:32Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153028 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1426''' ('''MCDXXVI''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[majebargâ|majebaargâ]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] čiččâd ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1426|*]] r4m27kh8ogskogmwf5ruod1kqt0izor 1436 0 6388 153044 121442 2026-04-28T04:59:01Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153044 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1436''' ('''MCDXXXVI''') lâi [[kárgámihe]], mii [[juliaanlâš kalender]] mield aalgij [[pasepeivi|pasepeeivi]] já nuuvâi [[vuossargâ|vuossaargâ]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] čiččâd ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== * [[njuhčâmáánu 5.]] peeivi – [[Donato Bossi]], italialâš kirječällee (j. [[1502]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.treccani.it/enciclopedia/donato-bossi_(Dizionario-Biografico)/|nommâ=BOSSI, Donato|almostittem=Treccani|čujottum=2024-12-17|ietf-kielâkoodi=it}}</ref> ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1436|*]] epdc3zzrcth2zhvwwcdulf3l2bjs16m 1434 0 6526 153042 32031 2026-04-28T04:56:52Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153042 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1434''' ('''MCDXXXIV''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[vástuppeivi|vástuppeeivi]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] viiđâd ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1434|*]] 2ueb1x8nvqsl4yj7ua1ni2ekujnvv7k 1424 0 6566 153026 34756 2026-04-27T15:51:41Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153026 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1424''' ('''MCDXXIV''') lâi [[kárgámihe]], mii [[juliaanlâš kalender]] mield aalgij [[lávurdâh|lávurduv]] já nuuvâi [[pasepeivi|pasepeeivi]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] viiđâd ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1424|*]] bhc8vzwkmw7kgja4x9ca3wuvlktry62 1438 0 6645 153046 63857 2026-04-28T05:00:03Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153046 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1438''' ('''MCDXXXVIII''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[koskokko|koskoho]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] oovcád ihe. ==Tábáhtusah== ===Kuovâmáánu=== * [[kuovâmáánu 2.]] peeivi – Eennâm tuárgistij korrâsávt [[Grottaferrata]]st, [[Italia]]st. [[Eennâmtuárgástâs]] intensiteet lâi 5,4 [[Richter ciäkkádâh|Richter ciäkkáduv]] mield já VII–VIII [[Mercalli ciäkkádâh|Mercalli ciäkkáduv]] mield.<ref name="ingv">{{Nettikäldee|čujottâs=http://storing.ingv.it/cfti/cfti5/|nommâ=CFTI5Med|almostittem=storing.ingv.it|čujottum=2022-06-20|kielâ={{it}}}}</ref> ===Kesimáánu=== * [[kesimáánu 11.]] peeivi – Eennâm tuárgistij korrâsávt [[Parma eennâmkodde]]est [[Italia]]st. [[Eennâmtuárgástâs]] intensiteet lâi 5,6 [[Richter ciäkkádâh|Richter ciäkkáduv]] mield já VIII [[Mercalli ciäkkádâh|Mercalli ciäkkáduv]] mield.<ref name="ingv"/> ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1438|*]] bjdx7trywogrz2va0az0xzp1eda1vwl 1428 0 6779 153030 32939 2026-04-27T15:53:23Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153030 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1428''' ('''MCDXXVIII''') lâi [[kárgámihe]], mii [[juliaanlâš kalender]] mield aalgij [[tuorâstâh|tuorâstuv]] já nuuvâi [[vástuppeivi|vástuppeeivi]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] oovcád ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1428|*]] dkth01o28dc0hry1mw4p2rc4yjpzbl7 1430 0 6855 153032 33041 2026-04-27T15:54:16Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153032 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1430''' ('''MCDXXX''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[pasepeivi|pasepeeivi]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] vuossâmuš ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1430|*]] 8sadmyhp78micxp4kwq1j3ifvzjz2b3 1440 0 7022 153048 90756 2026-04-28T05:00:59Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153048 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1440''' ('''MCDXL''') lâi [[kárgámihe]], mii [[juliaanlâš kalender]] mield aalgij [[vástuppeivi|vástuppeeivi]] já nuuvâi [[lávurdâh|lávurduv]]. Tot lâi [[1440-loho|1440-lovo]] vuossâmuš ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== * [[čohčâmáánu 20.]] peeivi – [[Fredrik I (Brandenburg)|Fredrik I]], aatellâš (š. [[1371]])<ref>{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.britannica.com/biography/Frederick-I-elector-of-Brandenburg|nommâ=Frederick I|almostittem=www.britannica.com|čujottum=2022-06-13|ietf-kielâkoodi=en}}</ref> == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1440|*]] 311uxusi1nqscp2xxw07u7nkts7ysqo 1432 0 7068 153040 83506 2026-04-28T04:55:53Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153040 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1432''' ('''MCDXXXII''') lâi [[kárgámihe]], mii [[juliaanlâš kalender]] mield aalgij [[majebargâ|majebaargâ]] já nuuvâi [[koskokko|koskoho]]. Tot lâi [[1430-loho|1430-lovo]] kuálmád ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== * [[porgemáánu 15.]] peeivi – [[Luigi Pulci]], italialâš tivtâsteijee (j. [[1484]]) ==Jämimeh== ===Tärhis peivimeeri ij tiäđust=== * [[Tadhg Riabhach Ó Dubhda]], [[Ui Fiachrach Muaidhe]] kunâgâs (šoddâmihe ij tiäđust) == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1432|*]] j9j00brp7vufz1n10evnjadufllb44g 1422 0 7140 153024 34660 2026-04-27T15:50:46Z Seipinne 19 /* Käldeeh */ myenster 153024 wikitext text/x-wiki {{Čyeti-iveh|n=14}} '''1422''' ('''MCDXXII''') lâi normaalihe, mii aalgij já nuuvâi [[juliaanlâš kalender]] mield [[tuorâstâh|tuorâstuv]]. Tot lâi [[1420-loho|1420-lovo]] kuálmád ihe. ==Tábáhtusah== ==Šoddâmeh== ==Jämimeh== == Käldeeh == {{Käldeeh}} [[Luokka:1422|*]] d31nsw22y90sa53owcxtx6lnpzod0az Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026 0 26862 153038 152140 2026-04-27T23:58:19Z Yupik 23 +playoff-speelah 153038 wikitext text/x-wiki {{Jieŋâskiäru SM-liigapaje | ihe1 = 2025 | ihe2 = 2026 | oornigist leijee paje = 51 | juávhuh = 16 | vuáđuspellâmrááiđu älgimpeivi já -mánuppaje = [[čohčâmáánu 9.]] peeivi | vuáđuspellâmrááiđu älgimihe = [[2025]] | vuáđuspellâmrááiđu nuuhâmpeivi já -mánuppaje = [[njuhčâmáánu 17.]] peeivi | vuáđuspellâmrááiđu nuuhâmihe = [[2026]] | vuáđuspellâmrááiđu vyeittee = [[Tappara]] | čyegispöörsi vyeittee eennâm koodi = FIN | čyegispöörsi vyeittee = [[Benjamin Rautiainen]] | juávkku1 = [[Tappara]] | pyeremus spellee eennâm koodi = FIN | pyeremus spellee = [[Benjamin Rautiainen]] | juávkku2 = [[Tappara]] | playoff-speelâi älgimpeivi já -mánuppaje = njuhčâmáánu 20. peeivi | playoff-speelâi älgimihe = 2026 | playoff-speelâi nuuhâmpeivi já -mánuppaje = vyesimáánu 13. peeivi | playoff-speelâi nuuhâmihe = 2026 | miäštár = | nubbe = | kuálmád = | playoff-speelâi čyegispöörsi vyeittee eennâm koodi = | playoff-speelâi čyegispöörsi vyeittee = | juávkku3 = | juávkku4 = | playoff-speelâi pyeremus spellee eennâm koodi = | playoff-speelâi pyeremus spellee = | juávkku4 = | liigajuávkku = | mestisjuávkku = | playout-speelâi vyeittee = | vyeleeb ráiđutääsi = [[Mestis-paje 2025–2026|Mestis]] | ovdebáš paje = [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2024–2025|2024–2025]] | čuávuvâš paje = [[Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2026–2027|2026–2027]] }} '''Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026''' lii [[jieŋâskiäru SM-liiga|SM-liiga]] 51. paje. Vuáđuspellâmráiđu aalgij [[čohčâmáánu 9.]] peeivi [[2025]] já nuuvâi [[njuhčâmáánu 17.]] peeivi [[2026]].<ref name="liiga-2025–2026">{{Nettikäldee|čujottâs=https://www.liiga.fi/fi/uutiset/18148/tassa-on-liigan-runkosarjan-otteluohjelma-kaudelle-2025%E2%80%9326|nommâ=Tässä on Liigan runkosarjan otteluohjelma kaudelle 2025–26|almostittem=Jääkiekon SM-liiga Oy|äigimuddo=2025-05-13|čujottum=2025-05-19|kielâ={{fi}}}}</ref> Playoff-speelâi 1. kiärdu aalgij njuhčâmáánu 20. peeivi<!--, já niäljádâsfinaleh algii njuhčâmáánu DD. peeivi-->. [[Tampere]]lâš jieŋâskiärrujuávkku [[Tappara]] vuoitij vuáđuspellâmrááiđu. KooKoo poođij nubben, SaiPa kuálmádin já Ilves niäljádin. == Juávhuh == Fáárust lijjii ohtsis 16 juávkkud. [[Tampere]] lâi áinoo kaavpug, mast lijjii kyehti juávhu. {{Location map+ |Suomâ |float = left |width = 265 |places = {{Location map~ |Suomâ |lat=61.705 |long=27.243069 |label=Jukurit|position=right}} {{Location map~ |Suomâ |lat=60.189167 |long=24.922222 |label=HIFK|position=right}} {{Location map~ |Suomâ |lat=60.995 |long=24.431944 |label=HPK|position=left}} {{Location map~ |Suomâ |lat=61.495833 |long=23.824167 |label=Ilves<br>Tappara|position=top}} {{Location map~ |Suomâ |lat=62.237222 |long=25.7225 |label=JYP|position=top}} {{Location map~ |Suomâ |lat=62.895278 |long=27.666111 |label=KalPa|position=top}} {{Location map~ |Suomâ |lat=60.177778 |long= 24.785833 |label=K-Espoo|position=left}} {{Location map~ |Suomâ |lat=60.8725 |long=26.7108 |label=KooKoo|position=bottom}} {{Location map~ |Suomâ |lat=65.008333 |long=25.495 |label=Kärpät|position=top}} {{Location map~ |Suomâ |lat=61.120556 |long=21.503056 |label=Lukko|position=left}} {{Location map~ |Suomâ |lat=60.981667 |long=25.638889 |label=Pelicans|position=top}} {{Location map~ |Suomâ |lat=61.0575 |long=28.227778 |label=SaiPa|position=right}} {{Location map~ |Suomâ |lat=61.473611 |long=21.765278 |label=Ässät|position=left}} {{Location map~ |Suomâ |lat=63.079722 |long=21.641667 |label=Sport}} {{Location map~ |Suomâ |lat=60.456389 |long=22.186944 |label=TPS|position=left}} |caption = SM-liigapaje 2025–2026 juávhui sajadâh kárttáást }} {{clear|left}} {|class="wikitable sortable" |- ! Juávkku !! Päikkikaavpug !! Areena !! Kapasiteet !! Uáivivälmejeijee !! Kapteen |- || [[HIFK Hockey|HIFK]] || [[Helsig]] || [[Helsig jieŋâhalli]] || align="center"|8&nbsp;200|| {{Lippukove|FIN}} [[Olli Jokinen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Iiro Pakarinen]] |- || [[Hämeenlinnan Pallokerho|HPK]] || [[Hämeenlinna]] || [[Ritari-areena|Pohjantähti Areena]] || align="center"|5&nbsp;360|| {{Lippukove|FIN}} [[Mikko Manner]] || {{Lippukove|FIN}} [[Petteri Nikkilä]] |- || [[Tampereen Ilves (jieŋâskiärru)|Ilves]] || [[Tampere]] || [[Tampereen Kannen areena|Nokia Arena]] || align="center"|12&nbsp;700|| {{Lippukove|FIN}} [[Tommi Niemelä]] || {{Lippukove|FIN}} [[Joonas Nättinen]] |- || [[Mikkelin Jukurit|Jukurit]] || [[Mikkeli]] || [[Kalevankangas jieŋâhalli|Let’s Go Areena]] || align="center"|4&nbsp;200|| {{Lippukove|FIN}} [[Jonne Virtanen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Jesper Piitulainen]] |- || [[JYP]] || [[Jyväskylä]] || [[Synergia-areena|LähiTapiola Areena]] || align="center"|4&nbsp;437|| {{Lippukove|FIN}} [[Petteri Matikainen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Jere Lassila]] |- || [[Kiekko-Espoo|K-Espoo]] || [[Espoo]] || [[Espoo Metro Areena]] || align="center"|6&nbsp;982|| {{Lippukove|FIN}} [[Jyrki Aho]] || {{Lippukove|FIN}} [[Matti Järvinen]] |- || [[Kalevan Pallo|KalPa]] || [[Kuopio]] || [[Kuopio jieŋâhalli|Olvi Areena]] || align="center"|5&nbsp;300|| {{Lippukove|FIN}} [[Sami Tervonen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Jaakko Rissanen]] |- || [[KooKoo]] || [[Kouvola]] || [[Lumon Areena]] || align="center"|5&nbsp;250|| {{Lippukove|FIN}} [[Jouko Myrrä]] || {{Lippukove|FIN}} [[Otto Paajanen]] |- || [[Oulun Kärpät|Kärpät]] || [[Oulu]] || [[Oulu jieŋâhalli|Oulun Energia Areena]] || align="center"|6&nbsp;300|| {{Lippukove|FIN}} [[Petri Karjalainen (välmejeijee)|Petri Karjalainen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Atte Ohtamaa]] |- || [[Rauman Lukko|Lukko]] || [[Rauma]] || [[Kivikylän Areena]] || align="center"|4&nbsp;500|| {{Lippukove|FIN}} [[Tomi Lämsä]] || {{Lippukove|CAN}} [[Éric Gélinas]] |- || [[Pelicans]] || [[Lahti]] || [[Isku Areena]] || align="center"|4&nbsp;403|| {{Lippukove|FIN}} [[Sami Kapanen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Casimir Jürgens]] |- || [[Saimaan Pallo|SaiPa]] || [[Lappeenranta]] || [[Lappeenranta jieŋâhalli|Kisapuisto jieŋâhalli]] || align="center"|4&nbsp;820|| {{Lippukove|FIN}} [[Raimo Helminen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Samuli Niinisaari]] |- || [[Vaasan Sport|Sport]] || [[Vaasa]] || [[Vaasa Arena|Vaasan Sähkö Areena]] || align="center"|5&nbsp;185|| {{Lippukove|FIN}} [[Juusi Tapio]] || {{Lippukove|FIN}} [[Miika Koivisto]] |- || [[Tappara]] || [[Tampere]] || [[Tampereen Kannen areena|Nokia Arena]] || align="center"|12&nbsp;700|| {{Lippukove|SWE}} [[Rikard Grönborg]] || {{Lippukove|FIN}} [[Otto Rauhala]] |- || [[Turun Palloseura (jieŋâskiärru)|TPS]] || [[Turku]] || [[Gatorade Center]] || align="center"|10&nbsp;500|| {{Lippukove|FIN}} [[Toni Söderholm]] || {{Lippukove|FIN}} [[Tarmo Reunanen]] |- || [[Porin Ässät|Ässät]] || [[Pori]] || [[Isomäki Areena|Enersense Areena]] || align="center"|6&nbsp;150|| {{Lippukove|FIN}} [[Jarno Pikkarainen]] || {{Lippukove|FIN}} [[Jan-Mikael Järvinen]] |} == Vuáđuspellâmrááiđu tavlustâh == {{Jieŋâskiäru 2025–2026 SM-liiga tavlustâh}} <!--=== Vuáđuspellâmrááiđu lovottuvah ===--> == Playoff-speelah == {{12TeamBracket <!--| boldwinner = high--> | RD1=1. kiärdu | RD2=Niäljádâsfinaleh | RD3=Pelifinaleh | RD4=Finaleh | group1= | group2= | RD4a = Pronssispellâ | RD4b=Pronssispellâ | RD1-RD2-path=0 | RD2-RD3-path=0 | RD3-group1= | RD1-seed1=5. | RD1-team1=[[Rauman Lukko|Lukko]] | RD1-score1=1 | RD1-seed2='''12.''' | RD1-team2='''[[Hämeenlinnan Pallokerho|HPK]]''' | RD1-score2='''3''' | RD1-seed3=6. | RD1-team3=[[JYP]] | RD1-score3=0 | RD1-seed4='''11.''' | RD1-team4='''[[Pelicans]]''' | RD1-score4='''3''' | RD1-seed5='''7.''' | RD1-team5='''[[Kalevan Pallo|KalPa]]''' | RD1-score5='''3''' | RD1-seed6=10. | RD1-team6=[[HIFK Hockey|HIFK]] | RD1-score6=2 | RD1-seed7='''8.''' | RD1-team7='''[[Porin Ässät|Ässät]]''' | RD1-score7='''3''' | RD1-seed8=9. | RD1-team8=[[Kiekko-Espoo|K-Espoo]] | RD1-score8=2 | RD2-seed1='''1.''' | RD2-team1='''[[Tappara]]''' | RD2-score1='''4''' | RD2-seed2=12. | RD2-team2=[[Hämeenlinnan Pallokerho|HPK]] | RD2-score2=1 | RD2-seed3='''2.''' | RD2-team3='''[[KooKoo]]''' | RD2-score3='''4''' | RD2-seed4=11. | RD2-team4=[[Pelicans]] | RD2-score4=1 | RD2-seed5='''3.''' | RD2-team5='''[[Saimaan Pallo|SaiPa]]''' | RD2-score5='''4''' | RD2-seed6=8. | RD2-team6=[[Porin Ässät|Ässät]] | RD2-score6=3 | RD2-seed7='''4.''' | RD2-team7='''[[Tampereen Ilves (jieŋâskiärru)|Ilves]]''' | RD2-score7='''4''' | RD2-seed8=7. | RD2-team8=[[Kalevan Pallo|KalPa]] | RD2-score8=2 | RD3-seed1='''1.''' | RD3-team1='''[[Tappara]]''' | RD3-score1='''4''' | RD3-seed2=4. | RD3-team2=[[Tampereen Ilves (jieŋâskiärru)|Ilves]] | RD3-score2=2 | RD3-seed3='''2.''' | RD3-team3='''[[KooKoo]]''' | RD3-score3='''4''' | RD3-seed4=3. | RD3-team4=[[Saimaan Pallo|SaiPa]] | RD3-score4=2 | RD4-seed1=1. | RD4-team1=[[Tappara]] | RD4-score1= | RD4-seed2=2. | RD4-team2=[[KooKoo]] | RD4-score2= | RD4-seed3=3. | RD4-team3=[[Saimaan Pallo|SaiPa]] | RD4-score3= | RD4-seed4=4. | RD4-team4='''[[Tampereen Ilves (jieŋâskiärru)|Ilves]]''' | RD4-score4= }} <!-- === Pronssispellâ === == Palhâšumeh == == Lopâliih sajeh == --> ==Käldeeh== {{Käldeeh}} {{Jieŋâskiäru SM-liigapajeh}} [[Luokka:Jieŋâskiäru SM-liigapaje 2025–2026|*]] ru06lyv4kocxjac7zps6jweirxpcoa6 Wikipedia:Oho artikkâl/21 (2026) 4 30233 153020 2026-04-27T12:55:29Z Taivo 3842 Uđđâ sijđo: [[Tiätuvuárkká:Uncia uncia.jpg|left|160px|Muotâleopard]] '''[[Muotâleopard]]''' (''Panthera uncia'') lii [[Koskâ-Aasia]] váráduvâin iälusteijee kissáelleešlaajâ. Muotâleopard lii váhá ucceeb ko eres ''Panthera''-šlaajah. Tot lii 91–130&nbsp;cm kukke, já ton sevealodâh lii suullân 56–66&nbsp;cm. Muotâleopard seibi lii suullân 80–105&nbsp;cm kukke. Ores tiäddá táválávt 45–55&nbsp;kg, mutâ tot puáhtá teddiđ joba 75&nbsp;kg. Niŋálâs vis... 153020 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Uncia uncia.jpg|left|160px|Muotâleopard]] '''[[Muotâleopard]]''' (''Panthera uncia'') lii [[Koskâ-Aasia]] váráduvâin iälusteijee kissáelleešlaajâ. Muotâleopard lii váhá ucceeb ko eres ''Panthera''-šlaajah. Tot lii 91–130&nbsp;cm kukke, já ton sevealodâh lii suullân 56–66&nbsp;cm. Muotâleopard seibi lii suullân 80–105&nbsp;cm kukke. Ores tiäddá táválávt 45–55&nbsp;kg, mutâ tot puáhtá teddiđ joba 75&nbsp;kg. Niŋálâs vist tiäddá suullân 35–40&nbsp;kg. Muotâleopard turkkâ lii vielgissiähá teikkâ räänis, já seelgist, ertpeeleest já seeibist láá čapis tiälhuh. Turkkâ lii saahâd, já soksâmeh láá suullân 5–12&nbsp;cm kukkosiih. Muotâleopard čuávjivuálááš lii vielgâd. sui8k5spmu90vo4ygp7utonyd92u0m1 153021 153020 2026-04-27T12:56:16Z Taivo 3842 153021 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Uncia uncia.jpg|left|160px|Muotâleopard]] '''[[Muotâleopard]]''' (''Panthera uncia'') lii [[Koskâ-Aasia]] váráduvâin iälusteijee kissáelleešlaajâ. Muotâleopard lii váhá ucceeb ko eres ''[[Panthera]]''-šlaajah. Tot lii 91–130&nbsp;cm kukke, já ton sevealodâh lii suullân 56–66&nbsp;cm. Muotâleopard seibi lii suullân 80–105&nbsp;cm kukke. Ores tiäddá táválávt 45–55&nbsp;kg, mutâ tot puáhtá teddiđ joba 75&nbsp;kg. Niŋálâs vist tiäddá suullân 35–40&nbsp;kg. Muotâleopard piergee kolmâ kuávluin já váráduvâin maaŋgâi adaptaatioi áánsust. Ton peeljih láá uceh já jurbâseh, nuuvt ete toi peht ij lappuu ennuv liegâsvuotâ. Muotâleopard kubdâ kepileh išedeh muottuu alne väzzimist, já kepilij assaas turkkâ iästá liegâsvuođâ lappum. Kuhes já sojelis seibi iššeed talle ko muotâleopard kuárŋu kiäđgáás soojijn. Seibi lii viehâ kossuv, tastko toos vyerkkejuvvoo pyeidi. kvubixdprpgyp2x2syovbmo6x66apyr 153022 153021 2026-04-27T12:56:47Z Taivo 3842 153022 wikitext text/x-wiki [[Tiätuvuárkká:Uncia uncia.jpg|left|160px|Muotâleopard]] '''[[Muotâleopard]]''' (''Panthera uncia'') lii [[Koskâ-Aasia]] váráduvâin iälusteijee kissáelleešlaajâ. Muotâleopard lii váhá ucceeb ko eres ''[[Panthera]]''-šlaajah. Tot lii 91–130&nbsp;cm kukke, já ton sevealodâh lii suullân 56–66&nbsp;cm. Muotâleopard seibi lii suullân 80–105&nbsp;cm kukke. Ores tiäddá táválávt 45–55&nbsp;kg, mutâ tot puáhtá teddiđ joba 75&nbsp;kg. Niŋálâs vist tiäddá suullân 35–40&nbsp;kg. Muotâleopard turkkâ lii vielgissiähá teikkâ räänis, já seelgist, ertpeeleest já seeibist láá čapis tiälhuh. Turkkâ lii saahâd, já soksâmeh láá suullân 5–12&nbsp;cm kukkosiih. Muotâleopard čuávjivuálááš lii vielgâd. Muotâleopard piergee kolmâ kuávluin já váráduvâin maaŋgâi adaptaatioi áánsust. Ton peeljih láá uceh já jurbâseh, nuuvt ete toi peht ij lappuu ennuv liegâsvuotâ. Muotâleopard kubdâ kepileh išedeh muottuu alne väzzimist, já kepilij assaas turkkâ iästá liegâsvuođâ lappum. Kuhes já sojelis seibi iššeed talle ko muotâleopard kuárŋu kiäđgáás soojijn. Seibi lii viehâ kossuv, tastko toos vyerkkejuvvoo pyeidi. eqvufsdpo7z6m4mdxid3ufi41vrcjl9 Savâstâllâm kevttest:ROSEMARSH HOOD 3 30234 153033 2026-04-27T17:22:16Z Yupik 23 /* Machine translated text */ uđđâ uási 153033 wikitext text/x-wiki == Machine translated text == Please note that poorly translated machine-translated text is considered vandalism in this Wikipedia, as it is in many others too. Do not add text in languages you do not yourself understand fluently without the use of AI/LLM/MTs etc on any Wiki project. - [[Kevttee:Yupik|Yupik]] ([[Savâstâllâm kevttest:Yupik|savâstâllâm]]) 27. cuáŋuimáánu 2026 tme 20.22 (EEST) lqjmjcquoxxuzn4kshtl180mfvx4oaq