Wikipedia
sowiki
https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore
MediaWiki 1.46.0-wmf.26
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
Portal
Portal talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Daarood
0
1519
296842
274089
2026-04-30T05:06:13Z
Muuse8
36079
296842
wikitext
text/x-wiki
[[File:Diiriye Guure, Dhulbahante & Darawiish sultan.jpg|thumb|Diiriye Guure, Suldaanka Si'iid Harti iyo Darawiish]]
{{Farac|
|group = Daarood <br /> دارود
|image =
|poptime =
|region1 = {{flagcountry|Somalia}},
{{flagcountry|Ethiopia}},
{{flagcountry|Kenya}},
|langs = [[Af-Soomaali|Soomaali]]
|rels = [[Sunni Islam]], [[Suufi]], [[Ghair Muqallidiinta]], [[Jama'atul Muslimin]]
|related-c = [[Dir]], [[Hawiye]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale
}}
[[File:Darod jabarti.png|thumb|left|beelaha darod]]
'''Daarood''' ({{lang-en|Darod}}; {{lang-ar|دارود}}) waa [[beel]] ka mid ah beelaha [[Soomaali]]da kuwaasi oo degan [[Geeska Afrika]]. Beesha Daarood waxaay degtaa wadanka [[Soomaaliya]] [[Jubaland|, Jubaland]] [[Galmudug]] iyo [[Puntland]] wadanka [[Itoobiya]] iyo deegaano ka tirsan wadanka [[Kiinya]].
Guud ahaan, beesha Daarood waxaa ka farcama reero badan oo ka mid ah [[Mareexaan]]: [[Absame]], Harti ([[Warsangali|Warsangeli]], [[Reer-Darawiish]], [[Dishiishe]] iyo [[Warsangali|Majeerteen]]) [[Abdi Koombe]]([[Jambeel]],Waleenbo Cabdi, Garwayne) [[Lailkase]] iyo beelo kale.
Daaroodku Wuxuu ku hadlaa lahjad isku mid ah waase jiri karaan waxyaabo yar yar oo lagu kala gedisnaan karo taas oo intii hadba isku deegaanii ay ereyada qaybtood isku si u adeegsadaan'ama ugu dhawaaqaan.
== Hordhac==
Asal ahaan shacabka Daarood waxay ka yimaadeen Dawlada Jabarta. Ismaaciil Jabarti wuxuu ahaa amir horseed iyo hogaamiye oo faafiyey diinta Islaamka gaar ahaana waxa uu ka soo degay meel u dhaw degmada Laasqoray ee gobolka Sanaag waxaa uu mudo diinta Islaamka ka faafinayey dhulka Bariga iyo Bartamaha Geeska Afrika. Daarood waxaa dhashay Doombiro Dir.
==Muuqaalo==
[[File:Haylan4.JPG||500px|thumb|right| Haylaan]]
[[File:Dobira2.JPG||thumb|right|500px|Qabriga oday Daarood]]
Odaygii ay ka soo tafiirmeen beesha Daarood wuxuu ku aasan yahay magaalo la yidhaahdo Haylaan, taasi oo 35 km u jirta magaalada [[Badhan]] ee waqooyi-bari gobolka [[Sanaag]], [[Soomaaliya]].
<gallery class="center">
File:Darod1.JPG|Qabriga oday Daarood
File:Darod3.JPG|Qabriga oday Daarood
File:Dobira1.JPG|Qabriga oday Daarood
File:Dobira2.JPG|Qabriga oday Daarood
File:Haylan1.JPG|Haylaan
File:Haylan2.JPG|Haylaan
File:Haylan3.JPG|Haylaan
File:Haylan4.JPG|Haylaan
</gallery>
==Sidoo kale fiiri==
*[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]]
==Tixraac==
{{reflist}}
{{Beelaha Soomaalida}}
{{Commons|Category:Darod}}
[[Category:Qabiilada Soomaalida]]
[[Category:Soomaali]]
8e4o8ohk8q4kthuhkuzz3xottdo47pe
Hawiye
0
1683
296841
296141
2026-04-30T05:05:24Z
Muuse8
36079
296841
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|
|group = Hawiye<br /> بنو هوية
|image =
|poptime =
|region1 = {{flagcountry|Somalia}}
|region2 = {{flagcountry|Ethiopia}}
|region3 = {{flagcountry|Turkey}}
|region4 = {{flagcountry|Kenya}}
|langs = [[Somali language|Somali]]
|rels = [[Sunni]], [[Wahaabi]]
|related-c = [[Dir]], [[Daarood]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale<!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->
| population = 5,000,000
}}
'''Hawiye''' ({{lang-ar|بنو هوية}},{{lang-en|Hawiye}}) waa beel ka mida qabiilada [[Soomaali|Soomaalida]], kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka [[Soomaaliya]], [[Itoobiya]], iyo [[Kiinya]].<ref>http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818134833/https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |dead-url=yes }}</ref> ama laba<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2005-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051112233808/http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |access-date=2016-03-08 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716081350/http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |dead-url=yes }}</ref> kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka Soomaalida, waxay degaan caasimada [[Muqdisho]]<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6483427.stm</ref>.
== Taariikh ==
Sida uu qoraa [[Al-Idriisi]] oo sanadka 12aad, qabiilka Hawiye waxay ku dhaqaaqeen degmooyinka badweynta ka dhaxeysa [[Xaafuun]] ilaa [[Marka]], iyadoo xiriir la leeyahay webiga hoose ee [[webiga Shabeelle]] hoose. Waxa uu sheegayaa Al-Idriisi Hawiye inay ahayd [[qabiilka Soomaaliga]] ugu horaysa ee laga wada hadlayo [[Geeska Afrika]]. Qorayaasha carabka ee soo baxay ka dib, waxay sidoo kale qiraayaan qabiilka Hawiye oo la xiriira [[Marka]] iyo dhulka hoose ee [[Shabeelle]]. Cibnu Saacid (1214-74), tusaale ahaan, waxa uu ka dhigayaa [[Marka]] in ay tahay caasimada Hawiye, kuwaas oo noqonaya ciidamada shan todobaadood oo ku yaal dheelmiyo webiga ay dhigato "Niyilka [[Muqdisho]]", tixraac wanaagsan oo la xiriira [[Shabeelle]].<ref>Lewis, I. M. (1999). A Pastoral Democracy: A Study of Pastoralism and Politics Among the Northern Somali of the Horn of Africa. James Currey Publishers. Retrieved from https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C</ref>
==Deegaanka ==
Beelweynta Hawiye waxay wadanka [[Soomaaliya]] ka degtaa gobolo badan oo ka mid tahay:
* [[Shabeellaha Dhexe]] oo ay beesha [[Abgaal]] ugu badantahay
* [[Hiiraan]] oo ay beesha Xawaadle iyo Gugundhabe ugu badantahay
* [[Mudug]] oo 3/5 degmo ay beesha Habargidir iyo Abgaal ku leedahay
* [[Galgaduud]] oo 8/10 degmo ay beelaha Habargidir, Abgaal, Murusade iyo Duduble ku leeyihin
* [[Jubbada Dhexe]] oo ay beesha Sheikhaal dhinac ka dagto
* [[Shabellaha Hoose]], oo ay beelaha Abgaal, Murusade, Wacdaan, Sheikhaal, Habargidir iyo beelo kala degaano fara badan ku leeyihin
* [[Bakool]] oo ay beesha Jijeele dhinac ka dagaan
* [[Sool]] gaar ahaan Adhicadeeye iyo Qaraaro oo ay beelaha Fiqishini oo Habargidir ka mid ah dagaan
Sidoo kale, waxaa beesha laga helaa wadanka [[Itoobiya]], gaar ahaan:
* Gobolka Faafan, gaar ahaan degmayaasha Baabile oo Karanle dagan iyo Gursum oo Karanle iyo Sheikhal deganyihiin isla meeshi ah meesha oo Awoowe Hawiye ku aasanyahay.
* Gobolka Sitti, gaar ahaan Ma'ayso iyo Goljano oo ay beesha Gugundhabe dagto
* Gobolka Liibaan, gaar ahaan Filtu, Boqolmaayo iyo Qarsaduula oo ay beelaha Dagoodi iyo Karanle Hawiye dagaan
* Gobolka Afdheer, gaar ahaan Doolo Baay iyo Raaso oo ay beelaha Dagodia iyo Sheikhaal daganyihiin
* Gobolka Erer, gaar ahaan Maayu Muluqo iyo Qubi oo ay beelaha Murule dagto
* Gobolka Shabelle, gaar ahaan Mustaaxiil iyo Feerfeer oo ay beelaha Jidle dagaan
Sidoo kale, wadanka [[Kiinya]] waxay degaan ku yihiin:
* Gobolka Wajeer, oo ay beelaha Dagoodi iyo Ajuuran dagaan
* Gobolka Mandhera, oo ay beesha Murule dagto
== Shaxda Beesha ==
Cali Jimcaale Axmad waa aqoonyahan Hawiye wuxuu sharxay kitaabka la yiraahdo “''The Invention of Somalia''” laguna daabacay 1995 “The Red Sea Press, Inc. – Lawrenceville, NJ 08648 ee dalka Maraykanka, wuxuu bogiisa ku wariyay oo yiri Hawiye abtirsigeedu waa sidatan:<ref name="ali_jimale_ahmed2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpdAzRYruCwC&lpg=PA129&dq=Mudulood&pg=PA123#v=onepage&q&f=false|title=The Invention of Somalia|publisher=Red Sea|year=1995|isbn=0-932415-98-9|location=[[Lawrenceville, New Jersey|Lawrenceville]], [[New Jersey|NJ]]|page=123|author=[[Ali Jimale Ahmed]]}}</ref>
[[File:Hawiye clan tree.jpg|thumb|Hawiye clan tree (simple version).]]
{{tree list}}
*[[Samaale]]
**Irir
***Hawiye
****[[Karanle]]
*****Kaariye
*****Gidir
*****Sexawle
******Baad
*****[[Murusade]]
******[[Sabti]]
*******[[Abu Bakr Sabti|Abakar Sabti]]
*******[[Abdalla Sabdi|Abdalla Sabti]]
*******Idinle Sabti
*******Ibrahim Sabti
******Foorculus
*******Habar Ceyno
*******Habar Maxamed
****Gugundhabe
*****Molkaal (Molcal)
******[[Badi Ade]]
*******Afgaab
*******Maamiye
*******Subeer
******Baydisle
******Saransoor<ref name="Gli Annali dell'Africa Italiana">{{Cite book|title=Gli Annali dell'Africa Italiana|year=1938|url=https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|page=1130|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404152746/https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|url-status=live}}</ref>
*******[[Gaaljecel]]
********Barsane
********Sooranle
*********Doqondiide
*********Dirisame
*********Dar-Waaq
**********Abtisame
**********Lahube
***********Aloofi
***********Makahiil Omar
*******[[Degoodi]]
********Fai
********Dumaal
*******Ciise
*******Masarre
*****Jidle alias [[Murule]]
******Abdi (Yabarsein)
******Kuulow
******Sharmarke
******Nacabsoor
*****Jijeele
******Reer Faqay
******Reer Wabar
****Gorgaarte
*****Hiraab
******[[Mudulood]]
*******Cali Cusmaan(Abgaal)
*******[[Udejeen]]
********Kheyre Macalin
********Adan Yacqub
*******Darandole
********Hilibi
*********Cismaan
**********[[Wa'daan]]
***********Maalinle
***********Samakaay
*********Moobleen
**********Magacle
**********Abidig
*********Ilaaway
*********[[Abgaal]] (Cali)
**********Harti
***********Warsangeli
***********Suul Harti
************Maxamed Caroone
*************Agoonyar
*************Owbakar
**************Reer Imaam
*************Yabar Maxamed
************Nugaale (Habar Nugaal)
************Cabdalla Caroone
*******Ciise Harti
**********Wa'budhan
***********Galmaax Yonis
************Yusuf Galmaax
*************Maxamed Muuse
************Cumar Galmaax
*************Celi Cumar
*************Reer Mataan (Abdulle)
************Abdulle Galmaax
********Xuseen Yonis
*********Sahal Koraaye
********Adan Yonis
***********Kabaale Wacbudhan
************Saleeban Muse
************Xeyle Muse
***********Dauud
************Isaaq Dauud
************Yusuf Dauud
*************Reer Ugaas
**********Wa'aysle (Warculus)
***********Saleeban Waceysle
***********Cumar Saleeban
************Dhagaweyne Cumar
************Faqay Cumar
************Cabdalle Cumar
*************Cali Gaaf
*************Absuge
*************Macalin Dhiblaawe
***********Abdirahman Saleban
***********Jibraail Waceysle
***********Haaruun Waceysle
******[[Duduble]] (Maxamuud Hiraab)
*******Maxamed Camal
*******Maqlisame
*******Owradeen
******[[Sheekhaal]]<ref name="Bricchetti 1899 174">{{Cite book|title=Somalia e Benadir|last=Bricchetti|first=Robbecchi|year=1899|url=https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|page=174|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404173812/https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|url-status=live}}</ref>
*******Loobage
********Maxamed Cagane
*******Aw-Qudub
******[[Habar Gidir]]
*******[[Sacad]]
*******Saleebaan
*******[[Ayr|Cayr]]
*******Saruur
*****Wadalaan
*****[[Silcis]]
*****[[Hawadle]]<ref name="Somalia Etnografia">{{Cite book|title=Somalia Etnografia|year=1957|url=https://ibb.co/TqsxNzY|page=60|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210032129/https://ibb.co/TqsxNzY|url-status=live}}</ref>
******Samatalis
*******Dige Samatalis
*********Ciise Dige
**********Ibrahim Ciise
**********Madaxweyne Ciise
***********Ali Madaxweyne
***********Yabar Madaxweyne
***********Abdalle Madaxweyne
************Agoon Abdalle
*********Yabar Dige
**********Adan Warsame
*******Cabdalle Samatalis
*******Faramage Samatalis
********Reer Ugaas
*******Yusuf Samatalis
********Abdi Yusuf
****Jambeelle
*****Hintire
*****[[Ajuran (clan)|Ajuran]]<ref name="Geographica Italiana 1892 970">{{Cite book|title=Bollettino della Società geografica italiana|last=Geographica Italiana|first=Società|year=1892|url=https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|page=970|access-date=2022-08-19|archive-date=2022-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819030015/https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|url-status=live}}</ref>
******Gareen
******Waalamage
****Xaskul
*****Owsaan
****Raarane Hawiye
{{tree list/end}}
==Dadka caanka ah Hawiye==
===Siyaasiyiin===
* [[Aaden Abdulle Osman Daar]] , President of Somalia, 1960–67
* [[Ali Mahdi Muhammad]], President of Somalia, 1991–1995
* [[Cabdiqaasim Salaad Xassan|CAbdiqaasim salaad xasan]], President of Somalia, 2000–2004
* [[Cabdullaahi Ciise|Cabdullaahi ciise]], Prime Minister of Somalia, 1954–1960
* [[Ali Mohammed Ghedi]], Prime Minister of Somalia, 2004–2007
* [[Hassan Sheikh Mohamud]], current President of Somalia
* [[Mohamed Farrah Aidid]], self declare President of Somalia 1995-1996
* [[Nur Hassan Hussein]], Prime Minister of Somalia, 2007–2009
* [[Sharif Ahmed]], President of Somalia, 2009-2012
* [[Abdirahman Janaqow]], Somali leader, deputy chairman of the Islamic Courts Union of Somalia (ICU), Minister of Justice
* [[Abdullahi Ahmed Addow]], former Somalia Ambassador to the United States (1970–80)
* [[Abukar Umar Adani]], Islamist, businessman who used to control the El-ma`an beach area which served as Mogadishu's port since the closure in 1995 of the city's main port
* [[Bashir Raghe Shiiraar]], secular faction leader; member of the US-backed Alliance for Peace and the Fight Against International Terrorism
* [[Hassan Mohamed Hussein Mungab]], Mayor of Mogadishu
* [[Mohamed Abdi Hassan]], entrepreneur and faction leader
* [[Mohamed Afrah Qanyare]], politician who was based to the south of Mogadishu and member of TFG parliament
* [[Mohamed Nur]], former Mayor of Mogadishu
===Saraakii milatari===
* [[ Odowaa Yuusuf Rageh ]] , He is the incumbent Chief of the Somali Armed Forces .
* [[Ahmed Maxamed Xasan]], Lieutenant colonel who defused Mig-17 jet fighter bombs
* [[Daud Abdulle Hirsi]], Commander-in-chief of the Somali national forces, 1960–67
* [[Hassan Dahir Aweys]], leader of Islamist revolution in Somalia, 2006–09
* [[Hussein Kulmiye Afrah]], vice-president of Somalia under the Siad Barre regime
* [[Mohamed Farrah Aidid]], Chairman of the United Somali Congress, 1991–1994
* [[Mohammed Hussein Ali]], Commissioner of the Kenyan police; 2004–08
* [[Muuse Suudi Yalahow]], politician who served as Trade Minister in the Transitional Federal Government
* [[Salaad Gabeyre Kediye]], Father of the 1969 revolution
===Aqoonyahanno===
* [[Abdi Mohamed Ulusso]], 2003 presidential candidate
* [[Abdirahman Yabarow]], Editor-in-Chief of the VOA Somali Service
* [[Abdulkadir Yahye Ali]], peace activist, co-director and founder of the Center for Research and Dialogue <ref>{{Cite web|title=CRD Somalia|url=http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|publisher=Center for Research and Dialogue|date=2005-07-12|accessdate=2010-10-12|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725202337/http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|url-status=dead}}</ref>
* [[Abukar Umar Adani]], businessman who operates the Elman port services
* [[Ali Jimale]], educator at the City University of New York
* [[Ali Sheikh Ahmed]], dual president of Mogadishu University and Al-Islaah
* [[Elman Ali Ahmed]], entrepreneur and social activist
* [[Hilowle Imam Omar]], co-chairman of the reconciliation program 1995-2000
* [[Hussein Ali Shido]], founding member of the United Somali Congress
* [[Hussein Sheikh Ahmed Kaddare]], author of the Kaddariya script, 1952
* [[ Dr Abdullahi Qoryoooley ]] , founder of Hubaal specialist hospital in Mogadishu .
* [[Ibrahim Hassan Addou]], Former Professor of Washington University. Foreign Minister of the Union of Islamic courts in 2006
* [[Omar Iman Abubakar]], professor and researcher in Hadith Sunna, Chairman of Hisbi Islam<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097§ionid=351020501 |access-date=2016-03-02 |archive-date=2009-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611083240/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097§ionid=351020501 |dead-url=yes }}</ref><ref>http://allafrica.com/stories/200902080003.html</ref>
===Ugaasyada iyo Wadaadada===
* [[ Imaam Mahamud ]], imam of Mudulood Hiraab
* [[Ugaas Mohamed Ali Ugaas ]] , ugaas of Abgaal
* [[Imam Axmed Gurey]], Conqueror of Abyssinia
* [[Ahmed Diriye Ali]], spokesman of the Hawiye traditional elders.
* [[Olol Diinle]], last king of the [[Ajuran Sultanate|Ajuran empire]]
* [[Sheikh Hassan Barsane]], Ahmaddi anti-colonialist scholar
* [[Sheikh Ali Dhere]], founder of the first Islamic Court in Mogadishu
===Fanka iyo suugaanta===
* [[Khadiija Ciise Faracadde]], poemist, leadership and peacebuilder.
* [[Maxamed Cali Kaariye]], Song writer
* [[C/Kariin Farax Qaareey (Jiir)]], Music writer
* [[Magool]] (Halima Khalif Omar), Singer
* [[Hasan Adan Samatar]], Singer
* [[Salaad Derbi]], Singer
* [[C/Qaadir Jubba]], Singer
* [[Shamso Cumar Xaydar]], Singer
* [[Hanuuniye]], Singer & Song writer
* [[Sulfe]], Singer & musician
* [[Cumer Shooli]], Singer & musician
* [[Abdi Bashiir Indhobuur]], poet and composer, writer of several patriotic songs
* [[Abdulle Geedannaar]], poet
* [[C/Qaadir Xasan Nageeye]], Singer
* [[Binti Cumar Gacal]], Singer
* [[Xabiiba Xasan Tooxoow]], Singer
* [[K'naan]], Somali-Canadian poet, rapper and musician
* [[Sheekh Ahmed Gabyow]], 19th-century poet
==Sidoo kale fiiri==
*[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]]
* [[Maxakamadaha islaamiga]]
==Tixraac==
{{reflist|2}}
{{Beelaha Soomaalida}}
{{Commons|Category:Hawiye clan}}
[[Category:Qabiilada Soomaalida]]
[[Category:Soomaali]]
[[Category:Dadka Soomaaliga]]
[[Category:Beelaha Hawiye]]
hq2uxnnrcgp4qpdsgceketwkcwgf2oj
296844
296841
2026-04-30T05:18:27Z
Muuse8
36079
296844
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|
|group = Hawiye<br /> بنو هوية
|image =
|poptime =
|region1 = {{flagcountry|Somalia}}
|region2 = {{flagcountry|Ethiopia}}
|region3 = {{flagcountry|Turkey}}
|region4 = {{flagcountry|Kenya}}
|langs = [[Somali language|Somali]]
|rels = [[Sunni]], [[Wahaabi]]
|related-c = [[Dir]], [[Daarood]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale<!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->
| population = 7,000,000
}}
'''Hawiye''' ({{lang-ar|بنو هوية}},{{lang-en|Hawiye}}) waa beel ka mida qabiilada [[Soomaali|Soomaalida]], kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka [[Soomaaliya]], [[Itoobiya]], iyo [[Kiinya]].<ref>http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818134833/https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |dead-url=yes }}</ref> ama laba<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2005-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051112233808/http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |access-date=2016-03-08 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716081350/http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |dead-url=yes }}</ref> kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka Soomaalida, waxay degaan caasimada [[Muqdisho]]<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6483427.stm</ref>.
== Taariikh ==
Sida uu qoraa [[Al-Idriisi]] oo sanadka 12aad, qabiilka Hawiye waxay ku dhaqaaqeen degmooyinka badweynta ka dhaxeysa [[Xaafuun]] ilaa [[Marka]], iyadoo xiriir la leeyahay webiga hoose ee [[webiga Shabeelle]] hoose. Waxa uu sheegayaa Al-Idriisi Hawiye inay ahayd [[qabiilka Soomaaliga]] ugu horaysa ee laga wada hadlayo [[Geeska Afrika]]. Qorayaasha carabka ee soo baxay ka dib, waxay sidoo kale qiraayaan qabiilka Hawiye oo la xiriira [[Marka]] iyo dhulka hoose ee [[Shabeelle]]. Cibnu Saacid (1214-74), tusaale ahaan, waxa uu ka dhigayaa [[Marka]] in ay tahay caasimada Hawiye, kuwaas oo noqonaya ciidamada shan todobaadood oo ku yaal dheelmiyo webiga ay dhigato "Niyilka [[Muqdisho]]", tixraac wanaagsan oo la xiriira [[Shabeelle]].<ref>Lewis, I. M. (1999). A Pastoral Democracy: A Study of Pastoralism and Politics Among the Northern Somali of the Horn of Africa. James Currey Publishers. Retrieved from https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C</ref>
==Deegaanka ==
Beelweynta Hawiye waxay wadanka [[Soomaaliya]] ka degtaa gobolo badan oo ka mid tahay:
* [[Shabeellaha Dhexe]] oo ay beesha [[Abgaal]] ugu badantahay
* [[Hiiraan]] oo ay beesha Xawaadle iyo Gugundhabe ugu badantahay
* [[Mudug]] oo 3/5 degmo ay beesha Habargidir iyo Abgaal ku leedahay
* [[Galgaduud]] oo 8/10 degmo ay beelaha Habargidir, Abgaal, Murusade iyo Duduble ku leeyihin
* [[Jubbada Dhexe]] oo ay beesha Sheikhaal dhinac ka dagto
* [[Shabellaha Hoose]], oo ay beelaha Abgaal, Murusade, Wacdaan, Sheikhaal, Habargidir iyo beelo kala degaano fara badan ku leeyihin
* [[Bakool]] oo ay beesha Jijeele dhinac ka dagaan
* [[Sool]] gaar ahaan Adhicadeeye iyo Qaraaro oo ay beelaha Fiqishini oo Habargidir ka mid ah dagaan
Sidoo kale, waxaa beesha laga helaa wadanka [[Itoobiya]], gaar ahaan:
* Gobolka Faafan, gaar ahaan degmayaasha Baabile oo Karanle dagan iyo Gursum oo Karanle iyo Sheikhal deganyihiin isla meeshi ah meesha oo Awoowe Hawiye ku aasanyahay.
* Gobolka Sitti, gaar ahaan Ma'ayso iyo Goljano oo ay beesha Gugundhabe dagto
* Gobolka Liibaan, gaar ahaan Filtu, Boqolmaayo iyo Qarsaduula oo ay beelaha Dagoodi iyo Karanle Hawiye dagaan
* Gobolka Afdheer, gaar ahaan Doolo Baay iyo Raaso oo ay beelaha Dagodia iyo Sheikhaal daganyihiin
* Gobolka Erer, gaar ahaan Maayu Muluqo iyo Qubi oo ay beelaha Murule dagto
* Gobolka Shabelle, gaar ahaan Mustaaxiil iyo Feerfeer oo ay beelaha Jidle dagaan
Sidoo kale, wadanka [[Kiinya]] waxay degaan ku yihiin:
* Gobolka Wajeer, oo ay beelaha Dagoodi iyo Ajuuran dagaan
* Gobolka Mandhera, oo ay beesha Murule dagto
== Shaxda Beesha ==
Cali Jimcaale Axmad waa aqoonyahan Hawiye wuxuu sharxay kitaabka la yiraahdo “''The Invention of Somalia''” laguna daabacay 1995 “The Red Sea Press, Inc. – Lawrenceville, NJ 08648 ee dalka Maraykanka, wuxuu bogiisa ku wariyay oo yiri Hawiye abtirsigeedu waa sidatan:<ref name="ali_jimale_ahmed2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpdAzRYruCwC&lpg=PA129&dq=Mudulood&pg=PA123#v=onepage&q&f=false|title=The Invention of Somalia|publisher=Red Sea|year=1995|isbn=0-932415-98-9|location=[[Lawrenceville, New Jersey|Lawrenceville]], [[New Jersey|NJ]]|page=123|author=[[Ali Jimale Ahmed]]}}</ref>
[[File:Hawiye clan tree.jpg|thumb|Hawiye clan tree (simple version).]]
{{tree list}}
*[[Samaale]]
**Irir
***Hawiye
****[[Karanle]]
*****Kaariye
*****Gidir
*****Sexawle
******Baad
*****[[Murusade]]
******[[Sabti]]
*******[[Abu Bakr Sabti|Abakar Sabti]]
*******[[Abdalla Sabdi|Abdalla Sabti]]
*******Idinle Sabti
*******Ibrahim Sabti
******Foorculus
*******Habar Ceyno
*******Habar Maxamed
****Gugundhabe
*****Molkaal (Molcal)
******[[Badi Ade]]
*******Afgaab
*******Maamiye
*******Subeer
******Baydisle
******Saransoor<ref name="Gli Annali dell'Africa Italiana">{{Cite book|title=Gli Annali dell'Africa Italiana|year=1938|url=https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|page=1130|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404152746/https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|url-status=live}}</ref>
*******[[Gaaljecel]]
********Barsane
********Sooranle
*********Doqondiide
*********Dirisame
*********Dar-Waaq
**********Abtisame
**********Lahube
***********Aloofi
***********Makahiil Omar
*******[[Degoodi]]
********Fai
********Dumaal
*******Ciise
*******Masarre
*****Jidle alias [[Murule]]
******Abdi (Yabarsein)
******Kuulow
******Sharmarke
******Nacabsoor
*****Jijeele
******Reer Faqay
******Reer Wabar
****Gorgaarte
*****Hiraab
******[[Mudulood]]
*******Cali Cusmaan(Abgaal)
*******[[Udejeen]]
********Kheyre Macalin
********Adan Yacqub
*******Darandole
********Hilibi
*********Cismaan
**********[[Wa'daan]]
***********Maalinle
***********Samakaay
*********Moobleen
**********Magacle
**********Abidig
*********Ilaaway
*********[[Abgaal]] (Cali)
**********Harti
***********Warsangeli
***********Suul Harti
************Maxamed Caroone
*************Agoonyar
*************Owbakar
**************Reer Imaam
*************Yabar Maxamed
************Nugaale (Habar Nugaal)
************Cabdalla Caroone
*******Ciise Harti
**********Wa'budhan
***********Galmaax Yonis
************Yusuf Galmaax
*************Maxamed Muuse
************Cumar Galmaax
*************Celi Cumar
*************Reer Mataan (Abdulle)
************Abdulle Galmaax
********Xuseen Yonis
*********Sahal Koraaye
********Adan Yonis
***********Kabaale Wacbudhan
************Saleeban Muse
************Xeyle Muse
***********Dauud
************Isaaq Dauud
************Yusuf Dauud
*************Reer Ugaas
**********Wa'aysle (Warculus)
***********Saleeban Waceysle
***********Cumar Saleeban
************Dhagaweyne Cumar
************Faqay Cumar
************Cabdalle Cumar
*************Cali Gaaf
*************Absuge
*************Macalin Dhiblaawe
***********Abdirahman Saleban
***********Jibraail Waceysle
***********Haaruun Waceysle
******[[Duduble]] (Maxamuud Hiraab)
*******Maxamed Camal
*******Maqlisame
*******Owradeen
******[[Sheekhaal]]<ref name="Bricchetti 1899 174">{{Cite book|title=Somalia e Benadir|last=Bricchetti|first=Robbecchi|year=1899|url=https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|page=174|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404173812/https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|url-status=live}}</ref>
*******Loobage
********Maxamed Cagane
*******Aw-Qudub
******[[Habar Gidir]]
*******[[Sacad]]
*******Saleebaan
*******[[Ayr|Cayr]]
*******Saruur
*****Wadalaan
*****[[Silcis]]
*****[[Hawadle]]<ref name="Somalia Etnografia">{{Cite book|title=Somalia Etnografia|year=1957|url=https://ibb.co/TqsxNzY|page=60|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210032129/https://ibb.co/TqsxNzY|url-status=live}}</ref>
******Samatalis
*******Dige Samatalis
*********Ciise Dige
**********Ibrahim Ciise
**********Madaxweyne Ciise
***********Ali Madaxweyne
***********Yabar Madaxweyne
***********Abdalle Madaxweyne
************Agoon Abdalle
*********Yabar Dige
**********Adan Warsame
*******Cabdalle Samatalis
*******Faramage Samatalis
********Reer Ugaas
*******Yusuf Samatalis
********Abdi Yusuf
****Jambeelle
*****Hintire
*****[[Ajuran (clan)|Ajuran]]<ref name="Geographica Italiana 1892 970">{{Cite book|title=Bollettino della Società geografica italiana|last=Geographica Italiana|first=Società|year=1892|url=https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|page=970|access-date=2022-08-19|archive-date=2022-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819030015/https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|url-status=live}}</ref>
******Gareen
******Waalamage
****Xaskul
*****Owsaan
****Raarane Hawiye
{{tree list/end}}
==Dadka caanka ah Hawiye==
===Siyaasiyiin===
* [[Aaden Abdulle Osman Daar]] , President of Somalia, 1960–67
* [[Ali Mahdi Muhammad]], President of Somalia, 1991–1995
* [[Cabdiqaasim Salaad Xassan|CAbdiqaasim salaad xasan]], President of Somalia, 2000–2004
* [[Cabdullaahi Ciise|Cabdullaahi ciise]], Prime Minister of Somalia, 1954–1960
* [[Ali Mohammed Ghedi]], Prime Minister of Somalia, 2004–2007
* [[Hassan Sheikh Mohamud]], current President of Somalia
* [[Mohamed Farrah Aidid]], self declare President of Somalia 1995-1996
* [[Nur Hassan Hussein]], Prime Minister of Somalia, 2007–2009
* [[Sharif Ahmed]], President of Somalia, 2009-2012
* [[Abdirahman Janaqow]], Somali leader, deputy chairman of the Islamic Courts Union of Somalia (ICU), Minister of Justice
* [[Abdullahi Ahmed Addow]], former Somalia Ambassador to the United States (1970–80)
* [[Abukar Umar Adani]], Islamist, businessman who used to control the El-ma`an beach area which served as Mogadishu's port since the closure in 1995 of the city's main port
* [[Bashir Raghe Shiiraar]], secular faction leader; member of the US-backed Alliance for Peace and the Fight Against International Terrorism
* [[Hassan Mohamed Hussein Mungab]], Mayor of Mogadishu
* [[Mohamed Abdi Hassan]], entrepreneur and faction leader
* [[Mohamed Afrah Qanyare]], politician who was based to the south of Mogadishu and member of TFG parliament
* [[Mohamed Nur]], former Mayor of Mogadishu
===Saraakii milatari===
* [[ Odowaa Yuusuf Rageh ]] , He is the incumbent Chief of the Somali Armed Forces .
* [[Ahmed Maxamed Xasan]], Lieutenant colonel who defused Mig-17 jet fighter bombs
* [[Daud Abdulle Hirsi]], Commander-in-chief of the Somali national forces, 1960–67
* [[Hassan Dahir Aweys]], leader of Islamist revolution in Somalia, 2006–09
* [[Hussein Kulmiye Afrah]], vice-president of Somalia under the Siad Barre regime
* [[Mohamed Farrah Aidid]], Chairman of the United Somali Congress, 1991–1994
* [[Mohammed Hussein Ali]], Commissioner of the Kenyan police; 2004–08
* [[Muuse Suudi Yalahow]], politician who served as Trade Minister in the Transitional Federal Government
* [[Salaad Gabeyre Kediye]], Father of the 1969 revolution
===Aqoonyahanno===
* [[Abdi Mohamed Ulusso]], 2003 presidential candidate
* [[Abdirahman Yabarow]], Editor-in-Chief of the VOA Somali Service
* [[Abdulkadir Yahye Ali]], peace activist, co-director and founder of the Center for Research and Dialogue <ref>{{Cite web|title=CRD Somalia|url=http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|publisher=Center for Research and Dialogue|date=2005-07-12|accessdate=2010-10-12|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725202337/http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|url-status=dead}}</ref>
* [[Abukar Umar Adani]], businessman who operates the Elman port services
* [[Ali Jimale]], educator at the City University of New York
* [[Ali Sheikh Ahmed]], dual president of Mogadishu University and Al-Islaah
* [[Elman Ali Ahmed]], entrepreneur and social activist
* [[Hilowle Imam Omar]], co-chairman of the reconciliation program 1995-2000
* [[Hussein Ali Shido]], founding member of the United Somali Congress
* [[Hussein Sheikh Ahmed Kaddare]], author of the Kaddariya script, 1952
* [[ Dr Abdullahi Qoryoooley ]] , founder of Hubaal specialist hospital in Mogadishu .
* [[Ibrahim Hassan Addou]], Former Professor of Washington University. Foreign Minister of the Union of Islamic courts in 2006
* [[Omar Iman Abubakar]], professor and researcher in Hadith Sunna, Chairman of Hisbi Islam<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097§ionid=351020501 |access-date=2016-03-02 |archive-date=2009-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611083240/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097§ionid=351020501 |dead-url=yes }}</ref><ref>http://allafrica.com/stories/200902080003.html</ref>
===Ugaasyada iyo Wadaadada===
* [[ Imaam Mahamud ]], imam of Mudulood Hiraab
* [[Ugaas Mohamed Ali Ugaas ]] , ugaas of Abgaal
* [[Imam Axmed Gurey]], Conqueror of Abyssinia
* [[Ahmed Diriye Ali]], spokesman of the Hawiye traditional elders.
* [[Olol Diinle]], last king of the [[Ajuran Sultanate|Ajuran empire]]
* [[Sheikh Hassan Barsane]], Ahmaddi anti-colonialist scholar
* [[Sheikh Ali Dhere]], founder of the first Islamic Court in Mogadishu
===Fanka iyo suugaanta===
* [[Khadiija Ciise Faracadde]], poemist, leadership and peacebuilder.
* [[Maxamed Cali Kaariye]], Song writer
* [[C/Kariin Farax Qaareey (Jiir)]], Music writer
* [[Magool]] (Halima Khalif Omar), Singer
* [[Hasan Adan Samatar]], Singer
* [[Salaad Derbi]], Singer
* [[C/Qaadir Jubba]], Singer
* [[Shamso Cumar Xaydar]], Singer
* [[Hanuuniye]], Singer & Song writer
* [[Sulfe]], Singer & musician
* [[Cumer Shooli]], Singer & musician
* [[Abdi Bashiir Indhobuur]], poet and composer, writer of several patriotic songs
* [[Abdulle Geedannaar]], poet
* [[C/Qaadir Xasan Nageeye]], Singer
* [[Binti Cumar Gacal]], Singer
* [[Xabiiba Xasan Tooxoow]], Singer
* [[K'naan]], Somali-Canadian poet, rapper and musician
* [[Sheekh Ahmed Gabyow]], 19th-century poet
==Sidoo kale fiiri==
*[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]]
* [[Maxakamadaha islaamiga]]
==Tixraac==
{{reflist|2}}
{{Beelaha Soomaalida}}
{{Commons|Category:Hawiye clan}}
[[Category:Qabiilada Soomaalida]]
[[Category:Soomaali]]
[[Category:Dadka Soomaaliga]]
[[Category:Beelaha Hawiye]]
je49gmli4wd7djgyx1j4vnf4cdcytbv
296845
296844
2026-04-30T05:21:26Z
Muuse8
36079
296845
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|
|group = Hawiye<br /> بنو هوية
|image =
|poptime =
|region1 = {{flagcountry|Somalia}}
|region2 = {{flagcountry|Ethiopia}}
|region3 = {{flagcountry|Turkey}}
|region4 = {{flagcountry|Kenya}}
|langs = [[Somali language|Somali]]
|rels = [[Sunni]], [[Wahaabi]]
|related-c = [[Dir]], [[Daarood]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale<!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->
| population = 5,850,000
}}
'''Hawiye''' ({{lang-ar|بنو هوية}},{{lang-en|Hawiye}}) waa beel ka mida qabiilada [[Soomaali|Soomaalida]], kuwaasi oo ku dhaqan deegaano ka tirsan wadanka [[Soomaaliya]], [[Itoobiya]], iyo [[Kiinya]].<ref>http://www.lib.utexas.edu/maps/africa/somalia_ethnic_grps_2002.jpg</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2016-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160818134833/https://www.hrw.org/reports/1990/WR90/AFRICA.BOU-09.htm |dead-url=yes }}</ref> ama laba<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |access-date=2016-03-08 |archive-date=2005-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051112233808/http://www.dnd.ca/somalia/vol1/v1c11e.htm |dead-url=yes }}</ref><ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |access-date=2016-03-08 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716081350/http://www.asylumlaw.org/docs/somalia/ind01b_somalia_ca.pdf |dead-url=yes }}</ref> kaga jira badnaanta tirada qabiilooyinka Soomaalida, waxay degaan caasimada [[Muqdisho]]<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6483427.stm</ref>.
== Taariikh ==
Sida uu qoraa [[Al-Idriisi]] oo sanadka 12aad, qabiilka Hawiye waxay ku dhaqaaqeen degmooyinka badweynta ka dhaxeysa [[Xaafuun]] ilaa [[Marka]], iyadoo xiriir la leeyahay webiga hoose ee [[webiga Shabeelle]] hoose. Waxa uu sheegayaa Al-Idriisi Hawiye inay ahayd [[qabiilka Soomaaliga]] ugu horaysa ee laga wada hadlayo [[Geeska Afrika]]. Qorayaasha carabka ee soo baxay ka dib, waxay sidoo kale qiraayaan qabiilka Hawiye oo la xiriira [[Marka]] iyo dhulka hoose ee [[Shabeelle]]. Cibnu Saacid (1214-74), tusaale ahaan, waxa uu ka dhigayaa [[Marka]] in ay tahay caasimada Hawiye, kuwaas oo noqonaya ciidamada shan todobaadood oo ku yaal dheelmiyo webiga ay dhigato "Niyilka [[Muqdisho]]", tixraac wanaagsan oo la xiriira [[Shabeelle]].<ref>Lewis, I. M. (1999). A Pastoral Democracy: A Study of Pastoralism and Politics Among the Northern Somali of the Horn of Africa. James Currey Publishers. Retrieved from https://books.google.com/books?id=GWjxR61xAe0C</ref>
==Deegaanka ==
Beelweynta Hawiye waxay wadanka [[Soomaaliya]] ka degtaa gobolo badan oo ka mid tahay:
* [[Shabeellaha Dhexe]] oo ay beesha [[Abgaal]] ugu badantahay
* [[Hiiraan]] oo ay beesha Xawaadle iyo Gugundhabe ugu badantahay
* [[Mudug]] oo 3/5 degmo ay beesha Habargidir iyo Abgaal ku leedahay
* [[Galgaduud]] oo 8/10 degmo ay beelaha Habargidir, Abgaal, Murusade iyo Duduble ku leeyihin
* [[Jubbada Dhexe]] oo ay beesha Sheikhaal dhinac ka dagto
* [[Shabellaha Hoose]], oo ay beelaha Abgaal, Murusade, Wacdaan, Sheikhaal, Habargidir iyo beelo kala degaano fara badan ku leeyihin
* [[Bakool]] oo ay beesha Jijeele dhinac ka dagaan
* [[Sool]] gaar ahaan Adhicadeeye iyo Qaraaro oo ay beelaha Fiqishini oo Habargidir ka mid ah dagaan
Sidoo kale, waxaa beesha laga helaa wadanka [[Itoobiya]], gaar ahaan:
* Gobolka Faafan, gaar ahaan degmayaasha Baabile oo Karanle dagan iyo Gursum oo Karanle iyo Sheikhal deganyihiin isla meeshi ah meesha oo Awoowe Hawiye ku aasanyahay.
* Gobolka Sitti, gaar ahaan Ma'ayso iyo Goljano oo ay beesha Gugundhabe dagto
* Gobolka Liibaan, gaar ahaan Filtu, Boqolmaayo iyo Qarsaduula oo ay beelaha Dagoodi iyo Karanle Hawiye dagaan
* Gobolka Afdheer, gaar ahaan Doolo Baay iyo Raaso oo ay beelaha Dagodia iyo Sheikhaal daganyihiin
* Gobolka Erer, gaar ahaan Maayu Muluqo iyo Qubi oo ay beelaha Murule dagto
* Gobolka Shabelle, gaar ahaan Mustaaxiil iyo Feerfeer oo ay beelaha Jidle dagaan
Sidoo kale, wadanka [[Kiinya]] waxay degaan ku yihiin:
* Gobolka Wajeer, oo ay beelaha Dagoodi iyo Ajuuran dagaan
* Gobolka Mandhera, oo ay beesha Murule dagto
== Shaxda Beesha ==
Cali Jimcaale Axmad waa aqoonyahan Hawiye wuxuu sharxay kitaabka la yiraahdo “''The Invention of Somalia''” laguna daabacay 1995 “The Red Sea Press, Inc. – Lawrenceville, NJ 08648 ee dalka Maraykanka, wuxuu bogiisa ku wariyay oo yiri Hawiye abtirsigeedu waa sidatan:<ref name="ali_jimale_ahmed2">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpdAzRYruCwC&lpg=PA129&dq=Mudulood&pg=PA123#v=onepage&q&f=false|title=The Invention of Somalia|publisher=Red Sea|year=1995|isbn=0-932415-98-9|location=[[Lawrenceville, New Jersey|Lawrenceville]], [[New Jersey|NJ]]|page=123|author=[[Ali Jimale Ahmed]]}}</ref>
[[File:Hawiye clan tree.jpg|thumb|Hawiye clan tree (simple version).]]
{{tree list}}
*[[Samaale]]
**Irir
***Hawiye
****[[Karanle]]
*****Kaariye
*****Gidir
*****Sexawle
******Baad
*****[[Murusade]]
******[[Sabti]]
*******[[Abu Bakr Sabti|Abakar Sabti]]
*******[[Abdalla Sabdi|Abdalla Sabti]]
*******Idinle Sabti
*******Ibrahim Sabti
******Foorculus
*******Habar Ceyno
*******Habar Maxamed
****Gugundhabe
*****Molkaal (Molcal)
******[[Badi Ade]]
*******Afgaab
*******Maamiye
*******Subeer
******Baydisle
******Saransoor<ref name="Gli Annali dell'Africa Italiana">{{Cite book|title=Gli Annali dell'Africa Italiana|year=1938|url=https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|page=1130|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404152746/https://books.google.com/books?id=GREUAAAAIAAJ&dq=Gogondov%C3%B2&pg=PA1130|url-status=live}}</ref>
*******[[Gaaljecel]]
********Barsane
********Sooranle
*********Doqondiide
*********Dirisame
*********Dar-Waaq
**********Abtisame
**********Lahube
***********Aloofi
***********Makahiil Omar
*******[[Degoodi]]
********Fai
********Dumaal
*******Ciise
*******Masarre
*****Jidle alias [[Murule]]
******Abdi (Yabarsein)
******Kuulow
******Sharmarke
******Nacabsoor
*****Jijeele
******Reer Faqay
******Reer Wabar
****Gorgaarte
*****Hiraab
******[[Mudulood]]
*******Cali Cusmaan(Abgaal)
*******[[Udejeen]]
********Kheyre Macalin
********Adan Yacqub
*******Darandole
********Hilibi
*********Cismaan
**********[[Wa'daan]]
***********Maalinle
***********Samakaay
*********Moobleen
**********Magacle
**********Abidig
*********Ilaaway
*********[[Abgaal]] (Cali)
**********Harti
***********Warsangeli
***********Suul Harti
************Maxamed Caroone
*************Agoonyar
*************Owbakar
**************Reer Imaam
*************Yabar Maxamed
************Nugaale (Habar Nugaal)
************Cabdalla Caroone
*******Ciise Harti
**********Wa'budhan
***********Galmaax Yonis
************Yusuf Galmaax
*************Maxamed Muuse
************Cumar Galmaax
*************Celi Cumar
*************Reer Mataan (Abdulle)
************Abdulle Galmaax
********Xuseen Yonis
*********Sahal Koraaye
********Adan Yonis
***********Kabaale Wacbudhan
************Saleeban Muse
************Xeyle Muse
***********Dauud
************Isaaq Dauud
************Yusuf Dauud
*************Reer Ugaas
**********Wa'aysle (Warculus)
***********Saleeban Waceysle
***********Cumar Saleeban
************Dhagaweyne Cumar
************Faqay Cumar
************Cabdalle Cumar
*************Cali Gaaf
*************Absuge
*************Macalin Dhiblaawe
***********Abdirahman Saleban
***********Jibraail Waceysle
***********Haaruun Waceysle
******[[Duduble]] (Maxamuud Hiraab)
*******Maxamed Camal
*******Maqlisame
*******Owradeen
******[[Sheekhaal]]<ref name="Bricchetti 1899 174">{{Cite book|title=Somalia e Benadir|last=Bricchetti|first=Robbecchi|year=1899|url=https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|page=174|access-date=2023-02-22|archive-date=2023-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404173812/https://books.google.com/books?id=TmUMAQAAIAAJ&dq=Martille+Herab&pg=PA174|url-status=live}}</ref>
*******Loobage
********Maxamed Cagane
*******Aw-Qudub
******[[Habar Gidir]]
*******[[Sacad]]
*******Saleebaan
*******[[Ayr|Cayr]]
*******Saruur
*****Wadalaan
*****[[Silcis]]
*****[[Hawadle]]<ref name="Somalia Etnografia">{{Cite book|title=Somalia Etnografia|year=1957|url=https://ibb.co/TqsxNzY|page=60|access-date=2023-02-10|archive-date=2023-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20230210032129/https://ibb.co/TqsxNzY|url-status=live}}</ref>
******Samatalis
*******Dige Samatalis
*********Ciise Dige
**********Ibrahim Ciise
**********Madaxweyne Ciise
***********Ali Madaxweyne
***********Yabar Madaxweyne
***********Abdalle Madaxweyne
************Agoon Abdalle
*********Yabar Dige
**********Adan Warsame
*******Cabdalle Samatalis
*******Faramage Samatalis
********Reer Ugaas
*******Yusuf Samatalis
********Abdi Yusuf
****Jambeelle
*****Hintire
*****[[Ajuran (clan)|Ajuran]]<ref name="Geographica Italiana 1892 970">{{Cite book|title=Bollettino della Società geografica italiana|last=Geographica Italiana|first=Società|year=1892|url=https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|page=970|access-date=2022-08-19|archive-date=2022-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20220819030015/https://books.google.com/books?id=g64yAQAAMAAJ&dq=Giambelle+&pg=RA1-PA970|url-status=live}}</ref>
******Gareen
******Waalamage
****Xaskul
*****Owsaan
****Raarane Hawiye
{{tree list/end}}
==Dadka caanka ah Hawiye==
===Siyaasiyiin===
* [[Aaden Abdulle Osman Daar]] , President of Somalia, 1960–67
* [[Ali Mahdi Muhammad]], President of Somalia, 1991–1995
* [[Cabdiqaasim Salaad Xassan|CAbdiqaasim salaad xasan]], President of Somalia, 2000–2004
* [[Cabdullaahi Ciise|Cabdullaahi ciise]], Prime Minister of Somalia, 1954–1960
* [[Ali Mohammed Ghedi]], Prime Minister of Somalia, 2004–2007
* [[Hassan Sheikh Mohamud]], current President of Somalia
* [[Mohamed Farrah Aidid]], self declare President of Somalia 1995-1996
* [[Nur Hassan Hussein]], Prime Minister of Somalia, 2007–2009
* [[Sharif Ahmed]], President of Somalia, 2009-2012
* [[Abdirahman Janaqow]], Somali leader, deputy chairman of the Islamic Courts Union of Somalia (ICU), Minister of Justice
* [[Abdullahi Ahmed Addow]], former Somalia Ambassador to the United States (1970–80)
* [[Abukar Umar Adani]], Islamist, businessman who used to control the El-ma`an beach area which served as Mogadishu's port since the closure in 1995 of the city's main port
* [[Bashir Raghe Shiiraar]], secular faction leader; member of the US-backed Alliance for Peace and the Fight Against International Terrorism
* [[Hassan Mohamed Hussein Mungab]], Mayor of Mogadishu
* [[Mohamed Abdi Hassan]], entrepreneur and faction leader
* [[Mohamed Afrah Qanyare]], politician who was based to the south of Mogadishu and member of TFG parliament
* [[Mohamed Nur]], former Mayor of Mogadishu
===Saraakii milatari===
* [[ Odowaa Yuusuf Rageh ]] , He is the incumbent Chief of the Somali Armed Forces .
* [[Ahmed Maxamed Xasan]], Lieutenant colonel who defused Mig-17 jet fighter bombs
* [[Daud Abdulle Hirsi]], Commander-in-chief of the Somali national forces, 1960–67
* [[Hassan Dahir Aweys]], leader of Islamist revolution in Somalia, 2006–09
* [[Hussein Kulmiye Afrah]], vice-president of Somalia under the Siad Barre regime
* [[Mohamed Farrah Aidid]], Chairman of the United Somali Congress, 1991–1994
* [[Mohammed Hussein Ali]], Commissioner of the Kenyan police; 2004–08
* [[Muuse Suudi Yalahow]], politician who served as Trade Minister in the Transitional Federal Government
* [[Salaad Gabeyre Kediye]], Father of the 1969 revolution
===Aqoonyahanno===
* [[Abdi Mohamed Ulusso]], 2003 presidential candidate
* [[Abdirahman Yabarow]], Editor-in-Chief of the VOA Somali Service
* [[Abdulkadir Yahye Ali]], peace activist, co-director and founder of the Center for Research and Dialogue <ref>{{Cite web|title=CRD Somalia|url=http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|publisher=Center for Research and Dialogue|date=2005-07-12|accessdate=2010-10-12|archive-date=2011-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110725202337/http://www.crdsomalia.org/yahya.shtml|url-status=dead}}</ref>
* [[Abukar Umar Adani]], businessman who operates the Elman port services
* [[Ali Jimale]], educator at the City University of New York
* [[Ali Sheikh Ahmed]], dual president of Mogadishu University and Al-Islaah
* [[Elman Ali Ahmed]], entrepreneur and social activist
* [[Hilowle Imam Omar]], co-chairman of the reconciliation program 1995-2000
* [[Hussein Ali Shido]], founding member of the United Somali Congress
* [[Hussein Sheikh Ahmed Kaddare]], author of the Kaddariya script, 1952
* [[ Dr Abdullahi Qoryoooley ]] , founder of Hubaal specialist hospital in Mogadishu .
* [[Ibrahim Hassan Addou]], Former Professor of Washington University. Foreign Minister of the Union of Islamic courts in 2006
* [[Omar Iman Abubakar]], professor and researcher in Hadith Sunna, Chairman of Hisbi Islam<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097§ionid=351020501 |access-date=2016-03-02 |archive-date=2009-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090611083240/http://www.presstv.ir/detail.aspx?id=85097§ionid=351020501 |dead-url=yes }}</ref><ref>http://allafrica.com/stories/200902080003.html</ref>
===Ugaasyada iyo Wadaadada===
* [[ Imaam Mahamud ]], imam of Mudulood Hiraab
* [[Ugaas Mohamed Ali Ugaas ]] , ugaas of Abgaal
* [[Imam Axmed Gurey]], Conqueror of Abyssinia
* [[Ahmed Diriye Ali]], spokesman of the Hawiye traditional elders.
* [[Olol Diinle]], last king of the [[Ajuran Sultanate|Ajuran empire]]
* [[Sheikh Hassan Barsane]], Ahmaddi anti-colonialist scholar
* [[Sheikh Ali Dhere]], founder of the first Islamic Court in Mogadishu
===Fanka iyo suugaanta===
* [[Khadiija Ciise Faracadde]], poemist, leadership and peacebuilder.
* [[Maxamed Cali Kaariye]], Song writer
* [[C/Kariin Farax Qaareey (Jiir)]], Music writer
* [[Magool]] (Halima Khalif Omar), Singer
* [[Hasan Adan Samatar]], Singer
* [[Salaad Derbi]], Singer
* [[C/Qaadir Jubba]], Singer
* [[Shamso Cumar Xaydar]], Singer
* [[Hanuuniye]], Singer & Song writer
* [[Sulfe]], Singer & musician
* [[Cumer Shooli]], Singer & musician
* [[Abdi Bashiir Indhobuur]], poet and composer, writer of several patriotic songs
* [[Abdulle Geedannaar]], poet
* [[C/Qaadir Xasan Nageeye]], Singer
* [[Binti Cumar Gacal]], Singer
* [[Xabiiba Xasan Tooxoow]], Singer
* [[K'naan]], Somali-Canadian poet, rapper and musician
* [[Sheekh Ahmed Gabyow]], 19th-century poet
==Sidoo kale fiiri==
*[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]]
* [[Maxakamadaha islaamiga]]
==Tixraac==
{{reflist|2}}
{{Beelaha Soomaalida}}
{{Commons|Category:Hawiye clan}}
[[Category:Qabiilada Soomaalida]]
[[Category:Soomaali]]
[[Category:Dadka Soomaaliga]]
[[Category:Beelaha Hawiye]]
rvvuk7lntw091ex9rocuc7k1ds7psl0
Dir
0
3359
296843
291677
2026-04-30T05:10:03Z
Muuse8
36079
296843
wikitext
text/x-wiki
{{Farac|
|group = Dir<br /> دار
|image =
|poptime =
|region1 = {{flagcountry|Somalia}}
{{flagcountry|Somaliland}}
|pop =12,378,930
|ref1=(Somalia)pop 3.706.543
|region2 = {{flagcountry|Djibouti}}
|pop2=1,609,132
|ref2=
|region3 = {{flagcountry|Ethiopia}}
|pop3=4,540,89
|ref3=
|region4 = {{flagcountry|Kenya}}
|pop4=1,820,200
|ref4=
|region5 = {{flagcountry|United Kingdom}}
|pop5=606,274
|region6= {{flagcountry |Somaliland}}
|pop6=6,000,000
|langs = [[Af-Soomaali]]
|rels = [[Sunni Islam]], [[Suufi]], [[Ahle Quran]]
|related-c = [[Hawiye]], [[Daarood]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale<!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->
}}
'''Dir,''' magaca saxda ah: '''Abukar''' ({{lang-en|''Dir''}}; {{lang-ar| در , قبيلة در , بنو در , قبيلة أبوكار , بنو أبوكار}}), sidoo kale loo yaqaano: ''Dirweyn'', ''Direed'', ''Beesha Direed'', ''Dhar'', ''Dur'' waa [[Soomaali|beelweyn]] ka tirsan [[Beelaha Soomaalida|qabiilada Soomaalida]] taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala [[Geeska Afrika]]. Beesha Dir waa Beesha ugu balaadhan dhulka Somaliyeed , Sidoo kale Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan [[Soomaaliweyn|deegaanada Shanta Soomaaliyeed]] kuwaasi oo kala ah: [[Djibouti]](''ahaan jirtey: French Somaliland(1)''), [[Soomaaliya]](ahaan jirtey: ''British [[Soomaaliland|Somaliland]](2) iyo Italian Somaliland(3)''), wadanka [[Kenya]], [[Kiinya|Gobolka Waqooyi Bari]](4) iyo dalka [[Itoobiya]], deegaanka [[Soomaali Galbeed]], iyo sidoo kale [[Oromo|Deegaanada Oromia]] iyo deegaanka [[Canfar]]ta(5).<ref>http://dspace-roma3.caspur.it/bitstream/2307/4150/1/Clanship,%20conflict%20and%20refugees_An%20introduction%20to%20Somalis%20in%20the%20Horn%20of%20Africa.pdf {{Wayback|url=http://dspace-roma3.caspur.it/bitstream/2307/4150/1/Clanship,%20conflict%20and%20refugees_An%20introduction%20to%20Somalis%20in%20the%20Horn%20of%20Africa.pdf |date=20161013144238 }}
CLANSHIP, CONFLICT AND REFUGEES: AN INTRODUCTION TO SOMALIS IN THE HORN OF AFRICA Guido Ambroso
Page 6</ref><ref>Garre live in Southern Somalia, North Eastern Kenya and Southern Ethiopia. In Southern Somalia, they live in Kofur near Mogadishu and El Wak District in Gedo Province. In Ethiopia, they live in Moyale, Hudet and Woreda of Liban zone. In Kenya, the Garre inhabit Wajir North and Moyale. UNDP paper http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf {{Wayback|url=http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf |date=20180517092837 }}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_8D0gYZZVKEC|title=Voice and Power|last=Hayward|first=R. J.|last2=Lewis|first2=I. M.|date=2005-08-17|publisher=Routledge|isbn=9781135751753|page=242|language=en}}</ref><ref>The Quranyo section of the Garre claim descent from Dirr, who are born of the Irrir Samal. UNDP Paper in Keyna http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf {{Wayback|url=http://www.undp.org/content/dam/kenya/docs/Amani%20Papers/AP_Volume1_n2_May2010.pdf |date=20180517092837 }}</ref>
==Tafiirta==
[[File:Imaam Ahmed Gurey.jpg|thumb|120px|Imam Ahmad ibn Ibrahim al-Ghazi, the General Rular of the Adal Sultanate.]]
Odaygii Dir ama Abuukar wuxuu dhalay afar wiil, kuwaasi oo la kala odhan jirey:
* Madahweyne Dir - [[Gurgura]], Akisho, Bursuuk
* Madaluug Dir - [[Gadabuursi]]
* Madoobe Dir - [[Ciise (beel)|Ciise]]
* Meha Dir - [[Isaaq ]],[[Surre (beel)|Surre]], [[Biimaal]]
Sidoo kale waxaa la sheegaa, in Dir leedahay beel kale oo lagu magacaabo Qaldho Dir.
==Taariikh==
Dir, magaca saxda ah: Abukar , sidoo kale loo yaqaano: Dirweyn, Direed, Beesha Direed, Dhar, Dur waa beelweyn ka tirsan qabiilada Soomaalida taasi oo juquraafi ahaan degta afar wadan oo ku yaala Geeska Afrika. Beesha Dir waa Beesha ugu balaadhan dhulka Somaliyeed , Sidoo kale Beesha Dir waxaa laga helaa dhamaan deegaanada Shanta Soomaaliyeed kuwaasi oo kala ah: Djibouti(ahaan jirtey: French Somaliland, Soomaaliya(ahaan jirtey: British Somaliland(2) iyo Italian Somaliland(3)), wadanka Kenya, Gobolka Waqooyi Bari iyo dalka Itoobiya, deegaanka Soomaali Galbeed, iyo sidoo kale Deegaanada Oromia iyo deegaanka Canfarta.
==Qeybaha==
Beelaha ugu waaweyn ee Dirta maanta waa:
* [[Ciise (beel)|Ciisaha]]
* [[Biimaal]]
* [[Surre (beel)|Surre]] <ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=N1wOAQAAMAAJ|title=Africa Confidential|last=|first=|date=1994-01-01|publisher=Miramoor Publications Limited|year=|isbn=|location=|pages=17|language=en|via=}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=XpdAzRYruCwC|title=The Invention of Somalia|last=Ahmed|first=Ali Jimale|date=1995-01-01|publisher=The Red Sea Press|year=|isbn=9780932415998|location=|pages=131|language=en|via=}}</ref>
* [[Gurgure]] "Gurgure"<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dcMtAQAAIAAJ|title=Ethiopia: the top 100 people|last=Verdier|first=Isabelle|date=1997-05-31|publisher=Indigo Publications|year=|isbn=9782905760128|location=|pages=13|language=en|via=}}</ref><ref>''Regional & Federal Studies'' ''Volume 24, Issue 5, 2014'' ''Special Issue: Federalism and Decentralization in Sub-Saharan Africa'' ''Ethnic Decentralization and the Challenges of Inclusive Governance in Multiethnic Cities: The Case of Dire Dawa, Ethiopia''</ref>
* [[Gadabuursi]]
* [[Bursuuk|Barsuug]] "Bursuk
* Akisho
* Garrir "Gerire"
* Gurre "Goora"
* Bajimal
* [[Isaaq]]
==Sidoo kale fiiri==
*[[Soomaali|Beelaha Soomaalida]]
==Tixraac==
{{reflist}}
{{Beelaha Soomaalida}}
{{Commons|Category:Dir (clan)}}
[[Category:Qabiilada Soomaalida]]
[[Category:Soomaali]]
[[Category:Dadka Soomaaliga]]
ipsnbqn7j31oqe64at9yzfw15zxgn94
Calanka Somaliland
0
6709
296839
295220
2026-04-30T04:42:57Z
Suhuur Abdale Ali
45456
296839
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Calan
|Name = [[Jamhuuriyadda Somaliland]]
|Article =
|Image = Flag of Somaliland.svg
|Use = 111000
|Symbol = {{IFIS|Equal}}
|Proportion = 1:2
|Adoption = October 14, 1996
|Design = [[cagaar|akhdar]] iyo [[cadaan]], iyo [[casaan]] oo wata '' [[Shahaadah]] '' cad iyo xiddig madow
|Type = National
| Image2 = Flag of the President of Somaliland.svg
| Use2 = Calanka Madaxwaynaha
| Design2 =
}}
'''Calanka Jamhuuriyadda Somaliland''' ({{lang-en | Flag of Somaliland}}, {{lang-ar | علم صوماليلاند او علم أرض الصومال}}) waxaa loo isticmaalaa in [[Somaliland]]. Waxaa la ansixiyay Oktoobar 14, 1996 waxaana ku jira midabada cagaarka, caddaanka, iyo casaanka, oo xiddig madow ku leh bartamaha. Xariiqda cagaaran, waxaa ku yaal [[Shahaadah]] oo far carabi cad ku qoran.
[[Dastuurka Somaliland]], sida lagu ansixiyay 31-kii May, 2001 afti dadweyne, wuxuu ku xusan yahay Qodobka 7 ee dastuurka jamhuuriyadda Somalilnd, in '' calanka Jamhuuriyadda Somaliland uu ka koobnaan doono saddex qaybood oo jiif ah, isbarbar socda oo siman, qaybta sare, kaas oo midabkiisu cagaaran yahay dhexdoodana ku qoray luuqad carabi ah oo caddaan ah [[Shahadah | La Ilaha Ill-Allah, Muxamadan Rasulullah]] ({{lang-ar | لا إله إلاَّ الله محمد رسول الله ”}}); qaybta dhexe waa cadaan waxayna bartankeeda ku leedahay xiddig madow; qaybta hoosena waa '''
== Xeerarka isticmaalka calanka ==
[[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright|left|Haweenka reer Somaliland ee dabaaldega maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]]
Dowladdu waxay dejisay mabaadi’da ku saabsan sida loo isticmaalo calanka. Waa in loola dhaqmaa si ixtiraam leh loona isticmaalo si taxaddar leh oo xasaasi ah. Sababtoo ah [[Shahada]] waxay muhiimad weyn ku leedahay diinta Islaamka, maadaama ay tahay tiirka koowaad ee Islaamka '' iwm '', qawaaniin ayaa si gaar ah looga sameeyay isticmaalka calanka.
== macnaha calanku waasidan ==
* Khadka cagaarka ahi waxa uu sheegayaa horumarka
* khadka cadi waxa uu sheegayaa nabada
* khadka casi waxa uu katurjumayaa dhiigii mujaahidiintii naftooda u huray ciida hooyo
* Shahaadataynku waxa ay sheegayaan in dadka reer somaliland ay yihiin islaam
* Xidigta madawi waxa ay qeexaysaa waayitaanka la waayay riyadii Shantii Somaliwayn.
== Calanado kale ==
[[File:Flag of Somaliland (Orange).svg|thumb|right|{{IFIS|Variant}}Some Somaliland flags use orange instead of red]]
In kasta oo qodobka 7aad ee aan soo sheegnay si cad u sheegay in calanka gunta hoose uu cas yahay, haddana noocyo yar yar ayaa lagu arkay iyadoo midab liin cad leh. Kala duwanaansho kale ayaa ah jihada xiddigta, calan badan oo Somaliland ah ayaa leh xiddig tilmaamaya jihada ka soo horjeedda ee calanka kale, nooca xiddiggan foorara ayaa si aad ah loo adeegsadaa
{| class="wikitable" width="600px" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left"
|- style="text-align: center; background: #eee"
! [[File:Flag of Somaliland.svg|30px]]<br />(1996 ila Maanta)
!style="background:#006D21; color:#FFF; width:150px"| Green
!style="background:#FFFFFF; color:#000; width:150px"| White
!style="background:#DF0000; color:#FFF; width:150px"| Red
|-
| [[Pantone]]
| 355c
| 109c
| 032c
|-
| [[CMYK]]
| 1-0-0.97-0.58
| 0-0-0-0
| 0-1-1-0.12
|-
| [[RGB]]
| 0-109-33
| 255-255-255
| 223-0-0
|-
| [[Web color|Hexadecimal]]
| #006D21
| #FFFFFF
| #DF0000
|}
Inta badan calanka Somaliland ayaa ka mid ah saamiga 2: 1. Waxay ku salaysantahay saamiga rasmiga ah ee [[Calanka Midnimada]] ee [[Boqortooyada Midowday]], awoodii hore ee gumaysiga. Sawirada calammada ee internetka iwm inta badan si khalad ah ayey u muujiyaan calan gaagaaban (oo ah saamiga 2: 3 iwm.). <ref> {{cite web | url = http: //flagspot.net/flags/so-mv.html | cinwaan = Kala duwanaanshaha calanka Somaliland | daabacaade = Flagspot.net | marin-u-helid = 2020-05-29}} </ref>
=== Calanka British Somaliland ===
==== 1903-50 ====
Markii ay [[Boqortooyada Midowday ee Boqortooyada Ingiriiska iyo Ireland | Ingiriiska]] ay qabsadeen oo qabsadeen woqooyi-galbeed Soomaaliya ee maanta loo yaqaan '1903', waxay dhisteen [[maxmiyad]] waxayna ka dhigeen qayb ka mid ah [[Boqortooyadii Ingiriiska]]. Ingiriisku wuxuu calan cusub u qaatay gobolka (oo si rasmi ah loogu magacaabay '' [[British Somaliland]] ''). Sida dalal badan [[Commonwealth of Nations | Commonwealth]] waddanku, calanku wuxuu lahaa meel [[Blue Ensign]] la baal maray: beer [[cirdhow]] ah oo leh [[Calanka Midowga]] ee ku taal qaybta kore ee calanka. Waxaa jiray sawir ah [[Kudu]] (oo ah [[antelope]] ku dhashay aagga Somaliland ee Ingiriiska) oo saaran cajalad cad. Calanka waxaa dulsaaray maraakiib ay leeyihiin dadka dagan British Somaliland ama dhismayaasha dowladda ee dhulkaas.
==== 1950–60 ====
Sannadkii 1950-kii Maxmiyaddii iyo calankii [[British British]] ayaa is beddelay oo sidaa darteed dhammaan calammadii watay. Calanku wali wuxuu ku yaallay [[Calanka Midowga]] rubuc-dhajinta. Madaxa [garbaha] [garbaha] garbaha ayaa la hayaa oo la siibay si ay u noqdaan muuqaalka ugu badan ee gacmaha cusub, in kasta oo bahalka wejigiisa uu hadda si toos ah u fiirinayo goobjoogaha. Geesaheeda dhexdooda, [[Crown Jewels of the United Kingdom | Royal crown]] waxaa loo geliyay inay astaan u noqoto [[Boqortooyada qoyska]] iyo guud ahaan [[Boqortooyada Ingiriiska]].
Calaamadda sidoo kale waa la beddelay; waxay ka koobnayd [[Escutcheon (heraldry) | escutcheon]] oo si toos ah loogu qaybiyay midabbo cagaar iyo [[cirdhow]] ah, oo leh caaqil leh gaashaan Soomaaliyeed oo dahabi ah hortiisa laba waran oo [[saltire]] ah, madaxana hoos u socda, midabbo dabiici ah. Qaybta cagaaran waxay ku jirtay sawir cad [[minaret]]. Intaa waxaa sii dheer, dhinaca [[cirdhow]] ah, [[Carab]] [[dhow]] oo si buuxda shiraac ugu socda hirarka badda, oo barroosinku ku yaal saldhigga. Madaxa [Kudu] wuxuu u sii jeeday goobjoogaha halkii uu u jeedin lahaa bidix qaybta hore. Xagga sare, [[Kudu]] wuxuu ahaa [[Boqortooyada Boqortooyada Ingiriiska | Boqortooyada Boqortooyada]] inta u dhexeysa geesaha. Hoosta, waxaa jiray ubax midab leh oo cagaar iyo huruud ah kaasoo sameeyay [[Crest (heraldry) | Crest]].
Markii British Somaliland la siiyay xornimada 26 June 1960 calanku wuu istaagay in la isticmaalo.
== heesta calanka somaliland ==
'samo kuwaar waa heesta calanka somaliland ee hadda waxaana loogu dhawaaqaa sidan) ''Samo ku waar, samo ku waar, saamo ku waar
Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisaa,
Samo ku waariyoo iyo bogaadin sugan
Hanbalyo suuban kugu salaannee saamo ku waar
Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay qarannimada Somaliland
Xuskooda dhowrsan kugu salaannee samo ku waar
Guulside xanbaarsan soo noqoshaddiisa
kalsooniduu mutaystayee dastuurka ku salaannee
Midnimo walaalnimo goobanimo islaanimo kugu salaanee samow samidiyo
samo ku waar samo ku waar saamo ku waar
== Calamada Somaray Somaliland ==
Calanadan soo socda ayaa ah calamada taariikh ahaan loo adeegsan jiray gayiga maanta jira ee Somaliland:
<gallery>
File:Flag of Adal Sultanate.svg|Calanka [[Saldanadii Cadal]] (1415 ila 1577)
File:Isaaq Flag.svg|Calanka diinta ee [[Saldanada Isaaq]] oo ka soo jeeda calanka Saldanada Adal (1700s ila 1884)
File:Flag of the United Kingdom.svg|Calanka [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1884 ila 1903)
File:Flag of British Somaliland (1903–1950).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1903 ila 1950)
File:Flag of British Somaliland (1950–1952).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1950 ila 1952)
File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland] (1952–1960)
File:Flag of Somalia.svg|Calankii [[Dawladii Somaliland (1960)]] (26 June 1960 ila 1 July 1960)
File:Flag of Somalia.svg|Flag of [[Soomaaliya]] (1 July 1960 ila 18 May 1991)
File:Flag of Somaliland until 1996.svg|[[File:FIAV historical.svg|23px]] (18 May 1991ila 14 October 1996)
File:Flag of Somaliland.svg|14 October 1996 ila Maanta
</gallery>
[[Category:Calamada]]
[[Category:Somaliland]]
9oqeujusc569bp7rgc0jvtheozdrjde
296840
296839
2026-04-30T04:56:45Z
Suhuur Abdale Ali
45456
296840
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Calan
|Name = [[Jamhuuriyadda Somaliland]]
|Article =
|Image = Flag of Somaliland.svg
|Use = 111000
|Symbol = {{IFIS|Equal}}
|Proportion = 1:2
|Adoption = October 14, 1996
|Design = [[cagaar|akhdar]] iyo [[cadaan]], iyo [[casaan]] oo wata '' [[Shahaadah]] '' cad iyo xiddig madow
|Type = National
| Image2 = Flag of the President of Somaliland.svg
| Use2 = Calanka Madaxwaynaha
| Design2 =
}}
'''Calanka Jamhuuriyadda Somaliland''' ({{lang-en | Flag of Somaliland}}, {{lang-ar | علم صوماليلاند او علم أرض الصومال}}) waxaa loo isticmaalaa in [[Somaliland]]. Waxaa la ansixiyay Oktoobar 14, 1996 waxaana ku jira midabada cagaarka, caddaanka, iyo casaanka, oo xiddig madow ku leh bartamaha. Xariiqda cagaaran, waxaa ku yaal [[Shahaadah]] oo far carabi cad ku qoran.
[[Dastuurka Somaliland]], sida lagu ansixiyay 31-kii May, 2001 afti dadweyne, wuxuu ku xusan yahay Qodobka 7 ee dastuurka jamhuuriyadda Somalilnd, in '' calanka Jamhuuriyadda Somaliland uu ka koobnaan doono saddex qaybood oo jiif ah, isbarbar socda oo siman, qaybta sare, kaas oo midabkiisu cagaaran yahay dhexdoodana ku qoray luuqad carabi ah oo caddaan ah [[Shahadah | La Ilaha Ill-Allah, Muxamadan Rasulullah]] ({{lang-ar | لا إله إلاَّ الله محمد رسول الله ”}}); qaybta dhexe waa cadaan waxayna bartankeeda ku leedahay xiddig madow; qaybta hoosena waa '''
== Xeerarka isticmaalka calanka ==
[[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright|left|Haweenka reer Somaliland ee dabaaldega maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]]
Dowladdu waxay dejisay mabaadi’da ku saabsan sida loo isticmaalo calanka. Waa in loola dhaqmaa si ixtiraam leh loona isticmaalo si taxaddar leh oo xasaasi ah. Sababtoo ah [[Shahada]] waxay muhiimad weyn ku leedahay diinta Islaamka, maadaama ay tahay tiirka koowaad ee Islaamka '' iwm '', qawaaniin ayaa si gaar ah looga sameeyay isticmaalka calanka.
== macnaha calanku waasidan ==
* Khadka cagaarka ahi waxa uu sheegayaa horumarka
* khadka cadi waxa uu sheegayaa nabada
* khadka casi waxa uu katurjumayaa dhiigii mujaahidiintii naftooda u huray ciida hooyo
* Shahaadataynku waxa ay sheegayaan in dadka reer somaliland ay yihiin islaam
* Xidigta madawi waxa ay qeexaysaa waayitaanka la waayay riyadii Shantii Somaliwayn.
== Calanado kale ==
[[File:Somaliland Flag.jpg|thumb|{{IFIS|Variant}}]]
In kasta oo qodobka 7aad ee aan soo sheegnay si cad u sheegay in calanka gunta hoose uu cas yahay, haddana noocyo yar yar ayaa lagu arkay iyadoo midab liin cad leh. Kala duwanaansho kale ayaa ah jihada xiddigta, calan badan oo Somaliland ah ayaa leh xiddig tilmaamaya jihada ka soo horjeedda ee calanka kale, nooca xiddiggan foorara ayaa si aad ah loo adeegsadaa
{| class="wikitable" width="600px" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left"
|- style="text-align: center; background: #eee"
! [[File:Flag of Somaliland.svg|30px]]<br />(1996 ila Maanta)
!style="background:#006D21; color:#FFF; width:150px"| Green
!style="background:#FFFFFF; color:#000; width:150px"| White
!style="background:#DF0000; color:#FFF; width:150px"| Red
|-
| [[Pantone]]
| 355c
| 109c
| 032c
|-
| [[CMYK]]
| 1-0-0.97-0.58
| 0-0-0-0
| 0-1-1-0.12
|-
| [[RGB]]
| 0-109-33
| 255-255-255
| 223-0-0
|-
| [[Web color|Hexadecimal]]
| #006D21
| #FFFFFF
| #DF0000
|}
Inta badan calanka Somaliland ayaa ka mid ah saamiga 2: 1. Waxay ku salaysantahay saamiga rasmiga ah ee [[Calanka Midnimada]] ee [[Boqortooyada Midowday]], awoodii hore ee gumaysiga. Sawirada calammada ee internetka iwm inta badan si khalad ah ayey u muujiyaan calan gaagaaban (oo ah saamiga 2: 3 iwm.). <ref> {{cite web | url = http: //flagspot.net/flags/so-mv.html | cinwaan = Kala duwanaanshaha calanka Somaliland | daabacaade = Flagspot.net | marin-u-helid = 2020-05-29}} </ref>
=== Calanka British Somaliland ===
==== 1903-50 ====
Markii ay [[Boqortooyada Midowday ee Boqortooyada Ingiriiska iyo Ireland | Ingiriiska]] ay qabsadeen oo qabsadeen woqooyi-galbeed Soomaaliya ee maanta loo yaqaan '1903', waxay dhisteen [[maxmiyad]] waxayna ka dhigeen qayb ka mid ah [[Boqortooyadii Ingiriiska]]. Ingiriisku wuxuu calan cusub u qaatay gobolka (oo si rasmi ah loogu magacaabay '' [[British Somaliland]] ''). Sida dalal badan [[Commonwealth of Nations | Commonwealth]] waddanku, calanku wuxuu lahaa meel [[Blue Ensign]] la baal maray: beer [[cirdhow]] ah oo leh [[Calanka Midowga]] ee ku taal qaybta kore ee calanka. Waxaa jiray sawir ah [[Kudu]] (oo ah [[antelope]] ku dhashay aagga Somaliland ee Ingiriiska) oo saaran cajalad cad. Calanka waxaa dulsaaray maraakiib ay leeyihiin dadka dagan British Somaliland ama dhismayaasha dowladda ee dhulkaas.
==== 1950–60 ====
Sannadkii 1950-kii Maxmiyaddii iyo calankii [[British British]] ayaa is beddelay oo sidaa darteed dhammaan calammadii watay. Calanku wali wuxuu ku yaallay [[Calanka Midowga]] rubuc-dhajinta. Madaxa [garbaha] [garbaha] garbaha ayaa la hayaa oo la siibay si ay u noqdaan muuqaalka ugu badan ee gacmaha cusub, in kasta oo bahalka wejigiisa uu hadda si toos ah u fiirinayo goobjoogaha. Geesaheeda dhexdooda, [[Crown Jewels of the United Kingdom | Royal crown]] waxaa loo geliyay inay astaan u noqoto [[Boqortooyada qoyska]] iyo guud ahaan [[Boqortooyada Ingiriiska]].
Calaamadda sidoo kale waa la beddelay; waxay ka koobnayd [[Escutcheon (heraldry) | escutcheon]] oo si toos ah loogu qaybiyay midabbo cagaar iyo [[cirdhow]] ah, oo leh caaqil leh gaashaan Soomaaliyeed oo dahabi ah hortiisa laba waran oo [[saltire]] ah, madaxana hoos u socda, midabbo dabiici ah. Qaybta cagaaran waxay ku jirtay sawir cad [[minaret]]. Intaa waxaa sii dheer, dhinaca [[cirdhow]] ah, [[Carab]] [[dhow]] oo si buuxda shiraac ugu socda hirarka badda, oo barroosinku ku yaal saldhigga. Madaxa [Kudu] wuxuu u sii jeeday goobjoogaha halkii uu u jeedin lahaa bidix qaybta hore. Xagga sare, [[Kudu]] wuxuu ahaa [[Boqortooyada Boqortooyada Ingiriiska | Boqortooyada Boqortooyada]] inta u dhexeysa geesaha. Hoosta, waxaa jiray ubax midab leh oo cagaar iyo huruud ah kaasoo sameeyay [[Crest (heraldry) | Crest]].
Markii British Somaliland la siiyay xornimada 26 June 1960 calanku wuu istaagay in la isticmaalo.
== heesta calanka somaliland ==
'samo kuwaar waa heesta calanka somaliland ee hadda waxaana loogu dhawaaqaa sidan) ''Samo ku waar, samo ku waar, saamo ku waar
Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisaa,
Samo ku waariyoo iyo bogaadin sugan
Hanbalyo suuban kugu salaannee saamo ku waar
Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay qarannimada Somaliland
Xuskooda dhowrsan kugu salaannee samo ku waar
Guulside xanbaarsan soo noqoshaddiisa
kalsooniduu mutaystayee dastuurka ku salaannee
Midnimo walaalnimo goobanimo islaanimo kugu salaanee samow samidiyo
samo ku waar samo ku waar saamo ku waar
== Calamada Somaray Somaliland ==
Calanadan soo socda ayaa ah calamada taariikh ahaan loo adeegsan jiray gayiga maanta jira ee Somaliland:
<gallery>
File:Flag of Adal Sultanate.svg|Calanka [[Saldanadii Cadal]] (1415 ila 1577)
File:Isaaq Flag.svg|Calanka diinta ee [[Saldanada Isaaq]] oo ka soo jeeda calanka Saldanada Adal (1700s ila 1884)
File:Flag of the United Kingdom.svg|Calanka [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1884 ila 1903)
File:Flag of British Somaliland (1903–1950).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1903 ila 1950)
File:Flag of British Somaliland (1950–1952).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1950 ila 1952)
File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland] (1952–1960)
File:Flag of Somalia.svg|Calankii [[Dawladii Somaliland (1960)]] (26 June 1960 ila 1 July 1960)
File:Flag of Somalia.svg|Flag of [[Soomaaliya]] (1 July 1960 ila 18 May 1991)
File:Flag of Somaliland until 1996.svg|[[File:FIAV historical.svg|23px]] (18 May 1991ila 14 October 1996)
File:Flag of Somaliland.svg|14 October 1996 ila Maanta
</gallery>
[[Category:Calamada]]
[[Category:Somaliland]]
tqcmrj9rmk3c9eq5q28etq40rqutt4s
296851
296840
2026-04-30T07:24:38Z
Jeff G.
2062
Noqay bedelaadka [[Special:Diff/296840|296840]] ee sameeyay [[Special:Contributions/Suhuur Abdale Ali|Suhuur Abdale Ali]] ([[User talk:Suhuur Abdale Ali|hadal]]) does not match prior usage in this section
296851
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Calan
|Name = [[Jamhuuriyadda Somaliland]]
|Article =
|Image = Flag of Somaliland.svg
|Use = 111000
|Symbol = {{IFIS|Equal}}
|Proportion = 1:2
|Adoption = October 14, 1996
|Design = [[cagaar|akhdar]] iyo [[cadaan]], iyo [[casaan]] oo wata '' [[Shahaadah]] '' cad iyo xiddig madow
|Type = National
| Image2 = Flag of the President of Somaliland.svg
| Use2 = Calanka Madaxwaynaha
| Design2 =
}}
'''Calanka Jamhuuriyadda Somaliland''' ({{lang-en | Flag of Somaliland}}, {{lang-ar | علم صوماليلاند او علم أرض الصومال}}) waxaa loo isticmaalaa in [[Somaliland]]. Waxaa la ansixiyay Oktoobar 14, 1996 waxaana ku jira midabada cagaarka, caddaanka, iyo casaanka, oo xiddig madow ku leh bartamaha. Xariiqda cagaaran, waxaa ku yaal [[Shahaadah]] oo far carabi cad ku qoran.
[[Dastuurka Somaliland]], sida lagu ansixiyay 31-kii May, 2001 afti dadweyne, wuxuu ku xusan yahay Qodobka 7 ee dastuurka jamhuuriyadda Somalilnd, in '' calanka Jamhuuriyadda Somaliland uu ka koobnaan doono saddex qaybood oo jiif ah, isbarbar socda oo siman, qaybta sare, kaas oo midabkiisu cagaaran yahay dhexdoodana ku qoray luuqad carabi ah oo caddaan ah [[Shahadah | La Ilaha Ill-Allah, Muxamadan Rasulullah]] ({{lang-ar | لا إله إلاَّ الله محمد رسول الله ”}}); qaybta dhexe waa cadaan waxayna bartankeeda ku leedahay xiddig madow; qaybta hoosena waa '''
== Xeerarka isticmaalka calanka ==
[[File:Women from Somaliland wearing the flag of Somaliland.jpg|thumb|upright|left|Haweenka reer Somaliland ee dabaaldega maalinta madaxbanaanida oo ay la socdaan calanka Somaliland.]]
Dowladdu waxay dejisay mabaadi’da ku saabsan sida loo isticmaalo calanka. Waa in loola dhaqmaa si ixtiraam leh loona isticmaalo si taxaddar leh oo xasaasi ah. Sababtoo ah [[Shahada]] waxay muhiimad weyn ku leedahay diinta Islaamka, maadaama ay tahay tiirka koowaad ee Islaamka '' iwm '', qawaaniin ayaa si gaar ah looga sameeyay isticmaalka calanka.
== macnaha calanku waasidan ==
* Khadka cagaarka ahi waxa uu sheegayaa horumarka
* khadka cadi waxa uu sheegayaa nabada
* khadka casi waxa uu katurjumayaa dhiigii mujaahidiintii naftooda u huray ciida hooyo
* Shahaadataynku waxa ay sheegayaan in dadka reer somaliland ay yihiin islaam
* Xidigta madawi waxa ay qeexaysaa waayitaanka la waayay riyadii Shantii Somaliwayn.
== Calanado kale ==
[[File:Flag of Somaliland (Orange).svg|thumb|right|{{IFIS|Variant}}Some Somaliland flags use orange instead of red]]
In kasta oo qodobka 7aad ee aan soo sheegnay si cad u sheegay in calanka gunta hoose uu cas yahay, haddana noocyo yar yar ayaa lagu arkay iyadoo midab liin cad leh. Kala duwanaansho kale ayaa ah jihada xiddigta, calan badan oo Somaliland ah ayaa leh xiddig tilmaamaya jihada ka soo horjeedda ee calanka kale, nooca xiddiggan foorara ayaa si aad ah loo adeegsadaa
{| class="wikitable" width="600px" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left"
|- style="text-align: center; background: #eee"
! [[File:Flag of Somaliland.svg|30px]]<br />(1996 ila Maanta)
!style="background:#006D21; color:#FFF; width:150px"| Green
!style="background:#FFFFFF; color:#000; width:150px"| White
!style="background:#DF0000; color:#FFF; width:150px"| Red
|-
| [[Pantone]]
| 355c
| 109c
| 032c
|-
| [[CMYK]]
| 1-0-0.97-0.58
| 0-0-0-0
| 0-1-1-0.12
|-
| [[RGB]]
| 0-109-33
| 255-255-255
| 223-0-0
|-
| [[Web color|Hexadecimal]]
| #006D21
| #FFFFFF
| #DF0000
|}
Inta badan calanka Somaliland ayaa ka mid ah saamiga 2: 1. Waxay ku salaysantahay saamiga rasmiga ah ee [[Calanka Midnimada]] ee [[Boqortooyada Midowday]], awoodii hore ee gumaysiga. Sawirada calammada ee internetka iwm inta badan si khalad ah ayey u muujiyaan calan gaagaaban (oo ah saamiga 2: 3 iwm.). <ref> {{cite web | url = http: //flagspot.net/flags/so-mv.html | cinwaan = Kala duwanaanshaha calanka Somaliland | daabacaade = Flagspot.net | marin-u-helid = 2020-05-29}} </ref>
=== Calanka British Somaliland ===
==== 1903-50 ====
Markii ay [[Boqortooyada Midowday ee Boqortooyada Ingiriiska iyo Ireland | Ingiriiska]] ay qabsadeen oo qabsadeen woqooyi-galbeed Soomaaliya ee maanta loo yaqaan '1903', waxay dhisteen [[maxmiyad]] waxayna ka dhigeen qayb ka mid ah [[Boqortooyadii Ingiriiska]]. Ingiriisku wuxuu calan cusub u qaatay gobolka (oo si rasmi ah loogu magacaabay '' [[British Somaliland]] ''). Sida dalal badan [[Commonwealth of Nations | Commonwealth]] waddanku, calanku wuxuu lahaa meel [[Blue Ensign]] la baal maray: beer [[cirdhow]] ah oo leh [[Calanka Midowga]] ee ku taal qaybta kore ee calanka. Waxaa jiray sawir ah [[Kudu]] (oo ah [[antelope]] ku dhashay aagga Somaliland ee Ingiriiska) oo saaran cajalad cad. Calanka waxaa dulsaaray maraakiib ay leeyihiin dadka dagan British Somaliland ama dhismayaasha dowladda ee dhulkaas.
==== 1950–60 ====
Sannadkii 1950-kii Maxmiyaddii iyo calankii [[British British]] ayaa is beddelay oo sidaa darteed dhammaan calammadii watay. Calanku wali wuxuu ku yaallay [[Calanka Midowga]] rubuc-dhajinta. Madaxa [garbaha] [garbaha] garbaha ayaa la hayaa oo la siibay si ay u noqdaan muuqaalka ugu badan ee gacmaha cusub, in kasta oo bahalka wejigiisa uu hadda si toos ah u fiirinayo goobjoogaha. Geesaheeda dhexdooda, [[Crown Jewels of the United Kingdom | Royal crown]] waxaa loo geliyay inay astaan u noqoto [[Boqortooyada qoyska]] iyo guud ahaan [[Boqortooyada Ingiriiska]].
Calaamadda sidoo kale waa la beddelay; waxay ka koobnayd [[Escutcheon (heraldry) | escutcheon]] oo si toos ah loogu qaybiyay midabbo cagaar iyo [[cirdhow]] ah, oo leh caaqil leh gaashaan Soomaaliyeed oo dahabi ah hortiisa laba waran oo [[saltire]] ah, madaxana hoos u socda, midabbo dabiici ah. Qaybta cagaaran waxay ku jirtay sawir cad [[minaret]]. Intaa waxaa sii dheer, dhinaca [[cirdhow]] ah, [[Carab]] [[dhow]] oo si buuxda shiraac ugu socda hirarka badda, oo barroosinku ku yaal saldhigga. Madaxa [Kudu] wuxuu u sii jeeday goobjoogaha halkii uu u jeedin lahaa bidix qaybta hore. Xagga sare, [[Kudu]] wuxuu ahaa [[Boqortooyada Boqortooyada Ingiriiska | Boqortooyada Boqortooyada]] inta u dhexeysa geesaha. Hoosta, waxaa jiray ubax midab leh oo cagaar iyo huruud ah kaasoo sameeyay [[Crest (heraldry) | Crest]].
Markii British Somaliland la siiyay xornimada 26 June 1960 calanku wuu istaagay in la isticmaalo.
== heesta calanka somaliland ==
'samo kuwaar waa heesta calanka somaliland ee hadda waxaana loogu dhawaaqaa sidan) ''Samo ku waar, samo ku waar, saamo ku waar
Sarreeye calanka sudhan bilay dhulkiisaa,
Samo ku waariyoo iyo bogaadin sugan
Hanbalyo suuban kugu salaannee saamo ku waar
Geesiyaashii naftooda u sadqeeyay qarannimada Somaliland
Xuskooda dhowrsan kugu salaannee samo ku waar
Guulside xanbaarsan soo noqoshaddiisa
kalsooniduu mutaystayee dastuurka ku salaannee
Midnimo walaalnimo goobanimo islaanimo kugu salaanee samow samidiyo
samo ku waar samo ku waar saamo ku waar
== Calamada Somaray Somaliland ==
Calanadan soo socda ayaa ah calamada taariikh ahaan loo adeegsan jiray gayiga maanta jira ee Somaliland:
<gallery>
File:Flag of Adal Sultanate.svg|Calanka [[Saldanadii Cadal]] (1415 ila 1577)
File:Isaaq Flag.svg|Calanka diinta ee [[Saldanada Isaaq]] oo ka soo jeeda calanka Saldanada Adal (1700s ila 1884)
File:Flag of the United Kingdom.svg|Calanka [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1884 ila 1903)
File:Flag of British Somaliland (1903–1950).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1903 ila 1950)
File:Flag of British Somaliland (1950–1952).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland]] (1950 ila 1952)
File:Flag of British Somaliland (1952–1960).svg|Calankii [[Dhulka Biritishka ee Somaliland] (1952–1960)
File:Flag of Somalia.svg|Calankii [[Dawladii Somaliland (1960)]] (26 June 1960 ila 1 July 1960)
File:Flag of Somalia.svg|Flag of [[Soomaaliya]] (1 July 1960 ila 18 May 1991)
File:Flag of Somaliland until 1996.svg|[[File:FIAV historical.svg|23px]] (18 May 1991ila 14 October 1996)
File:Flag of Somaliland.svg|14 October 1996 ila Maanta
</gallery>
[[Category:Calamada]]
[[Category:Somaliland]]
9oqeujusc569bp7rgc0jvtheozdrjde
Saxaraha Galbeed
0
7176
296832
228467
2026-04-29T14:18:39Z
Najem Ajem
23185
296832
wikitext
text/x-wiki
[[File:Westernsaharamap.png|thumb|right|300px|]]
'''Saxaraha Galbeed''' (/ - səhɑːrə, -hærə / (Ku dhawaad codka dhegaysiga); Carabi: الصحراء الغربية aṣ-Ṣaḥrā 'al-Gharbīyah, luqadaha [[Berber]]: Taneẓroft Tutrimt, Faransiis: Sahara Occidental) Waa maamul ku yaala Galbeedka Afrika waxa uu maamulkani haystaa maamul hoosaad boqortooyada [[Marooko]] lakin hada waxa uu haystaa madax banaani xadidan ilaa sanadii 1976.<ref>{{cite web|author=|title=Muxuu yahay Saxaraha Galbeed oo ay mowqifkeeda ka soo saartay Dowladda Soomaaliya.?|work=|publisher=hiiraanweyn|location=Somalia|year=|url=https://www.hiiraanweyn.net/muxuu-yahay-saxaraha-galbeed-oo-ay-mowqifkeeda-ka-soo-saartay-dowladda-soomaaliya/|date=2025-12-07|accessdate=2026-04-29}}</ref>
Galbeedka Sahara xuduuda Gobolka Maghreb ee Waqooyiga Afrika, oo qayb ahaan ay gacanta ku hayaan Polisario iyo qayb ahaan Morocco, oo xuduud u leh [[Morocco]] oo ku habboon waqooyiga, Aljeeriya woqooyi, Mauritania ilaa bari iyo koonfur, iyo Badweynta Atlantic xagga galbeed. Goobta dusha sare waxay u dhigantaa 266,000 kilomitir square (103,000 sq m). Waa mid ka mid ah dhulalka ugu caansan ee ku nool adduunka, oo badiba ka kooban dhulalka dhulgariirka. Dadweynaha waxaa lagu qiyaasay in ka badan 500,000, taas oo ku dhawaad 40% ku noolaa magaalada Laayoune, oo ah magaalada ugu weyn ee galbeedka Sahara.
Isagoo kaashanaya Spain ilaa qarnigii 20aad, Galbeedka Galbeedka wuxuu ku jiray liiska Qaramada Midoobay ee dhulal aan dawli ahayn tan iyo 1963 markii uu dalbaday Morocco. Waa dalka ugu badan ee ku yaal liiskaas, iyo illaa inta ugu badan ee degaanka. 1965-kii, Golaha Guud ee QM ayaa ansixiyay go'aankii ugu horreeyay ee Sahra Galbeed, isaga oo Spain weydiistay inuu xayiraad ku soo celiyo dhulka. Hal sanno ka dib, xal cusub ayaa la ansaxiyay Golaha Guud oo codsanaya in afti loo qaado af-soomaaliga oo is-xukun leh. Sanadkii 1975kii, [[Spain]] waxay ka tanaasushay xukunka maamul ee dhulka si ay u maamulaan maamul ay wadaagaan Morocco (kuwaas oo si rasmi ah u sheegtay dhulkii ilaa 1957) iyo Mauritania Dagaal ayaa ka qarxay dalalkaas iyo dhaqdhaqaaqa millatari ee Sahrawi, oo ka tirsan Ciidamadda Booliska, kaas oo ku dhawaaqay Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Sahrawi (SADR) oo ay dawladdu kula wareegtay masaafurintii Tindouf, [[Algeria]]. Mauritania waxay sheegatay sheegashadeeda 1979-kii, Morocco waxay ugu dambeyntii xaqiijisay xakamaynta dhabta ah ee badi degaanka, oo ay ku jiraan magaalooyinka waaweyn iyo kheyraadka dabiiciga ah. [[Qaramada Midoobay]] waxay tixgelinaysaa Booliiska Polisario inay noqdaan wakiilka sharciga ah ee dadka reer Srrawi, wuxuuna ku adkeeyaa in Sahrawisku xaq u leeyahay inuu iskiis u go'aamiyo.
{{Dalalka Afrika}}
==Warka==
* https://www.dailysabah.com/world/mid-east/morocco-suspends-contact-with-german-embassy-over-western-sahara
* https://www.theafricareport.com/69335/morocco-algeria-western-sahara-conflict-shows-signs-of-escalation/
* https://www.france24.com/en/live-news/20210228-western-sahara-returns-to-european-court-of-justice
* https://www.moroccoworldnews.com/2021/02/336072/world-leaders-send-biden-letter-supporting-us-western-sahara-recognition/
* https://www.hrw.org/news/2020/12/18/western-sahara-morocco-cracks-down-activists
* https://www.france24.com/en/africa/20201212-algeria-slams-foreign-manoeuvres-over-us-brokered-deal-on-w-sahara
==Tixraacyada==
<references/>
[[Category:Afrika]]
jqlbfynjevs2iecm6keicpcd6k83448
296836
296832
2026-04-29T15:06:38Z
Najem Ajem
23185
296836
wikitext
text/x-wiki
[[File:Westernsaharamap.png|thumb|right|300px|]]
'''Saxaraha Galbeed''' (/ - səhɑːrə, -hærə / (Ku dhawaad codka dhegaysiga); Carabi: الصحراء الغربية aṣ-Ṣaḥrā 'al-Gharbīyah, luqadaha [[Berber]]: Taneẓroft Tutrimt, Spanish iyo Faransiis: Sahara Occidental) Waa maamul ku yaala Galbeedka Afrika waxa uu maamulkani haystaa maamul hoosaad boqortooyada [[Marooko]] lakin hada waxa uu haystaa madax banaani xadidan ilaa sanadii 1976.<ref>{{cite web|author=|title=Muxuu yahay Saxaraha Galbeed oo ay mowqifkeeda ka soo saartay Dowladda Soomaaliya.?|work=|publisher=hiiraanweyn|location=Somalia|year=|url=https://www.hiiraanweyn.net/muxuu-yahay-saxaraha-galbeed-oo-ay-mowqifkeeda-ka-soo-saartay-dowladda-soomaaliya/|date=2025-12-07|accessdate=2026-04-29}}</ref>
Galbeedka Sahara xuduuda Gobolka Maghreb ee Waqooyiga Afrika, oo qayb ahaan ay gacanta ku hayaan Polisario iyo qayb ahaan Morocco, oo xuduud u leh [[Morocco]] oo ku habboon waqooyiga, Aljeeriya woqooyi, Mauritania ilaa bari iyo koonfur, iyo Badweynta Atlantic xagga galbeed. Goobta dusha sare waxay u dhigantaa 266,000 kilomitir square (103,000 sq m). Waa mid ka mid ah dhulalka ugu caansan ee ku nool adduunka, oo badiba ka kooban dhulalka dhulgariirka. Dadweynaha waxaa lagu qiyaasay in ka badan 500,000, taas oo ku dhawaad 40% ku noolaa magaalada Laayoune, oo ah magaalada ugu weyn ee galbeedka Sahara.
Isagoo kaashanaya Spain ilaa qarnigii 20aad, Galbeedka Galbeedka wuxuu ku jiray liiska Qaramada Midoobay ee dhulal aan dawli ahayn tan iyo 1963 markii uu dalbaday Morocco. Waa dalka ugu badan ee ku yaal liiskaas, iyo illaa inta ugu badan ee degaanka. 1965-kii, Golaha Guud ee QM ayaa ansixiyay go'aankii ugu horreeyay ee Sahra Galbeed, isaga oo Spain weydiistay inuu xayiraad ku soo celiyo dhulka. Hal sanno ka dib, xal cusub ayaa la ansaxiyay Golaha Guud oo codsanaya in afti loo qaado af-soomaaliga oo is-xukun leh. Sanadkii 1975kii, [[Spain]] waxay ka tanaasushay xukunka maamul ee dhulka si ay u maamulaan maamul ay wadaagaan Morocco (kuwaas oo si rasmi ah u sheegtay dhulkii ilaa 1957) iyo Mauritania Dagaal ayaa ka qarxay dalalkaas iyo dhaqdhaqaaqa millatari ee Sahrawi, oo ka tirsan Ciidamadda Booliska, kaas oo ku dhawaaqay Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ee Sahrawi (SADR) oo ay dawladdu kula wareegtay masaafurintii Tindouf, [[Algeria]]. Mauritania waxay sheegatay sheegashadeeda 1979-kii, Morocco waxay ugu dambeyntii xaqiijisay xakamaynta dhabta ah ee badi degaanka, oo ay ku jiraan magaalooyinka waaweyn iyo kheyraadka dabiiciga ah. [[Qaramada Midoobay]] waxay tixgelinaysaa Booliiska Polisario inay noqdaan wakiilka sharciga ah ee dadka reer Srrawi, wuxuuna ku adkeeyaa in Sahrawisku xaq u leeyahay inuu iskiis u go'aamiyo.
{{Dalalka Afrika}}
==Warka==
* https://www.dailysabah.com/world/mid-east/morocco-suspends-contact-with-german-embassy-over-western-sahara
* https://www.theafricareport.com/69335/morocco-algeria-western-sahara-conflict-shows-signs-of-escalation/
* https://www.france24.com/en/live-news/20210228-western-sahara-returns-to-european-court-of-justice
* https://www.moroccoworldnews.com/2021/02/336072/world-leaders-send-biden-letter-supporting-us-western-sahara-recognition/
* https://www.hrw.org/news/2020/12/18/western-sahara-morocco-cracks-down-activists
* https://www.france24.com/en/africa/20201212-algeria-slams-foreign-manoeuvres-over-us-brokered-deal-on-w-sahara
==Tixraacyada==
<references/>
[[Category:Afrika]]
5g4ulj8imukb1rjkdcsyf682n3li7gz
Module:ConvertNumeric
828
13459
296834
126650
2026-04-29T14:28:43Z
Isma4l
41797
296834
Scribunto
text/plain
-- Module for converting between different representations of numbers. See talk page for user documentation.
-- For unit tests see: [[Module:ConvertNumeric/testcases]]
-- When editing, preview with: [[Module_talk:ConvertNumeric/testcases]]
-- First, edit [[Module:ConvertNumeric/sandbox]], then preview with [[Module_talk:ConvertNumeric/sandbox/testcases]]
require('strict')
local ones_position = {
[0] = 'eber',
[1] = 'kow',
[2] = 'laba',
[3] = 'saddex',
[4] = 'afar',
[5] = 'shan',
[6] = 'lix',
[7] = 'toddoba',
[8] = 'sideed',
[9] = 'sagaal',
[10] = 'toban',
[11] = 'kow iyo toban',
[12] = 'laba iyo toban',
[13] = 'saddex iyo toban',
[14] = 'afar iyo toban',
[15] = 'shan iyo toban',
[16] = 'lix iyo toban',
[17] = 'toddoba iyo toban',
[18] = 'sideed iyo toban',
[19] = 'sagaal iyo toban'
}
local ones_position_ord = {
[0] = 'eberaad',
[1] = 'koowaad',
[2] = 'labaad',
[3] = 'saddexaad',
[4] = 'afaraad',
[5] = 'shanaad',
[6] = 'lixaad',
[7] = 'toddobaad',
[8] = 'sideedaad',
[9] = 'sagaalaad',
[10] = 'tobanaad',
[11] = 'kow iyo tobanaad',
[12] = 'laba iyo tobanaad',
[13] = 'saddex iyo tobanaad',
[14] = 'afar iyo tobanaad',
[15] = 'shan iyo tobanaad',
[16] = 'lix iyo tobanaad',
[17] = 'toddoba iyo tobanaad',
[18] = 'sideed iyo tobanaad',
[19] = 'sagaal iyo tobanaad'
}
local ones_position_plural = {
[0] = 'eberro',
[1] = 'kowyo',
[2] = 'labooyin',
[3] = 'saddexyo',
[4] = 'afaryo',
[5] = 'shanyoo',
[6] = 'lixyo',
[7] = 'toddobayo',
[8] = 'sideedyo',
[9] = 'sagaalyo',
[10] = 'tobanyoo',
[11] = 'kow iyo tobanyoo',
[12] = 'laba iyo tobanyoo',
[13] = 'saddex iyo tobanyoo',
[14] = 'afar iyo tobanyoo',
[15] = 'shan iyo tobanyoo',
[16] = 'lix iyo tobanyoo',
[17] = 'toddoba iyo tobanyoo',
[18] = 'sideed iyo tobanyoo',
[19] = 'sagaal iyo tobanyoo'
}
local tens_position = {
[2] = 'labaatan',
[3] = 'soddon',
[4] = 'afartan',
[5] = 'konton',
[6] = 'lixdan',
[7] = 'toddobaatan',
[8] = 'sideetan',
[9] = 'sagaashan'
}
local tens_position_ord = {
[2] = 'labaatanaad',
[3] = 'soddonaad',
[4] = 'afartanaad',
[5] = 'kontonaad',
[6] = 'lixdanaad',
[7] = 'toddobaatanaad',
[8] = 'sideetanaad',
[9] = 'sagaashanaad'
}
local tens_position_plural = {
[2] = 'labaatanyoo',
[3] = 'soddonyoo',
[4] = 'afartanyoo',
[5] = 'kontonyoo',
[6] = 'lixdanyoo',
[7] = 'toddobaatanyoo',
[8] = 'sideetanyoo',
[9] = 'sagaashanyoo'
}
local groups = {
[1] = 'kun',
[2] = 'milyan',
[3] = 'bilyan',
[4] = 'tiriliyan',
[5] = 'kwadriiliyan',
[6] = 'kwintiiliyan',
[7] = 'sextiliyan',
[8] = 'septiliyan',
[9] = 'oktiliyan',
[10] = 'noniliyan',
[11] = 'desiliyan',
[12] = 'undesiliyan',
[13] = 'duodesiliyan',
[14] = 'tredesiliyan',
[15] = 'kwatuordesiliyan',
[16] = 'kwindesiliyan',
[17] = 'sexdesiliyan',
[18] = 'septendesiliyan',
[19] = 'oktodesiliyan',
[20] = 'novemdesiliyan',
[21] = 'vigintiliyan',
[22] = 'unvigintiliyan',
[23] = 'duovigintiliyan',
[24] = 'tresvigintiliyan',
[25] = 'kwatuorvigintiliyan',
[26] = 'kwinkwavigintiliyan',
[27] = 'sesvigintiliyan',
[28] = 'septemvigintiliyan',
[29] = 'oktovigintiliyan',
[30] = 'novemvigintiliyan',
[31] = 'trigintiliyan',
[32] = 'untrigintiliyan',
[33] = 'duotrigintiliyan',
[34] = 'trestrigintiliyan',
[35] = 'kwatuortrigintiliyan',
[36] = 'kwinkwatrigintiliyan',
[37] = 'sestrigintiliyan',
[38] = 'septentrigintiliyan',
[39] = 'oktotrigintiliyan',
[40] = 'noventrigintiliyan',
[41] = 'kwadragintiliyan',
[51] = 'kwinkwagintiliyan',
[61] = 'sexagintiliyan',
[71] = 'septuagintiliyan',
[81] = 'oktogintiliyan',
[91] = 'nonagintiliyan',
[101] = 'sentiliyan',
[102] = 'unsentiliyan',
[103] = 'duosentiliyan',
[104] = 'tresentiliyan',
[111] = 'desisentiliyan',
[112] = 'undesisentiliyan',
[121] = 'vigintisentiliyan',
[122] = 'unvigintisentiliyan',
[131] = 'trigintasentiliyan',
[141] = 'kwadragintasentiliyan',
[151] = 'kwinkwagintasentiliyan',
[161] = 'sexagintasentiliyan',
[171] = 'septuagintasentiliyan',
[181] = 'oktogintasentiliyan',
[191] = 'nonagintasentiliyan',
[201] = 'dusentiliyan',
[301] = 'tresentiliyan',
[401] = 'kwadringentiliyan',
[501] = 'kwingentiliyan',
[601] = 'sesentiliyan',
[701] = 'septingentiliyan',
[801] = 'oktingentiliyan',
[901] = 'nongentiliyan',
[1001] = 'miliniiliyan',
}
local roman_numerals = {
I = 1,
V = 5,
X = 10,
L = 50,
C = 100,
D = 500,
M = 1000
}
local engord_tens_end = {
['labaatanaad'] = 20,
['soddonaad'] = 30,
['afartanaad'] = 40,
['kontonaad'] = 50,
['lixdanaad'] = 60,
['toddobaatanaad'] = 70,
['sideetanaad'] = 80,
['sagaashanaad'] = 90,
}
local eng_tens_cont = {
['labaatan'] = 20,
['soddon'] = 30,
['afartan'] = 40,
['konton'] = 50,
['lixdan'] = 60,
['toddobaatan'] = 70,
['sideetan'] = 80,
['sagaashan'] = 90,
}
-- Converts a given valid roman numeral (and some invalid roman numerals) to a number. Returns { -1, errorstring } on error.
local function roman_to_numeral(roman)
if type(roman) ~= "string" then return -1, "lambar Roomaan ah maahan" end
local rev = roman:reverse()
local raising = true
local last = 0
local result = 0
for i = 1, #rev do
local c = rev:sub(i, i)
local next = roman_numerals[c]
if next == nil then return -1, "lambarka Roomaanka waxaa ku jira xaraf khaldan " .. c end
if next > last then
result = result + next
raising = true
elseif next < last then
result = result - next
raising = false
elseif raising then
result = result + next
else
result = result - next
end
last = next
end
return result
end
-- Converts a given integer between 0 and 100 to English text (e.g. 47 -> forty-seven).
local function numeral_to_english_less_100(num, ordinal, plural, zero)
local terminal_ones, terminal_tens
if ordinal then
terminal_ones = ones_position_ord
terminal_tens = tens_position_ord
elseif plural then
terminal_ones = ones_position_plural
terminal_tens = tens_position_plural
else
terminal_ones = ones_position
terminal_tens = tens_position
end
if num == 0 and zero ~= nil then
return zero
elseif num < 20 then
return terminal_ones[num]
elseif num % 10 == 0 then
return terminal_tens[num / 10]
else
return tens_position[math.floor(num / 10)] .. ' iyo ' .. terminal_ones[num % 10]
end
end
local function standard_suffix(ordinal, plural)
if ordinal then return 'aad' end
if plural then return 'yoo' end
return ''
end
-- Converts a given integer (in string form) between 0 and 1000 to English text (e.g. 47 -> forty-seven).
local function numeral_to_english_less_1000(num, use_and, ordinal, plural, zero)
num = tonumber(num)
if num < 100 then
return numeral_to_english_less_100(num, ordinal, plural, zero)
elseif num % 100 == 0 then
return ones_position[num/100] .. ' boqol' .. standard_suffix(ordinal, plural)
else
return ones_position[math.floor(num/100)] .. ' boqol ' .. (use_and and 'iyo ' or '') .. numeral_to_english_less_100(num % 100, ordinal, plural, zero)
end
end
-- Converts an ordinal in English text from 'zeroth' to 'ninety-ninth' inclusive to a number [0–99], else -1.
local function english_to_ordinal(english)
local eng = string.lower(english or '')
local engord_lt20 = {} -- ones_position_ord{} keys & values swapped
for k, v in pairs( ones_position_ord ) do
engord_lt20[v] = k
end
if engord_lt20[eng] then
return engord_lt20[eng] -- t.l. koowaad -> 1
elseif engord_tens_end[eng] then
return engord_tens_end[eng] -- t.l. sagaashanaad -> 90
else
local tens, ones = string.match(eng, '^([a-z]+)[%s%-]+([a-z]+)$')
if tens and ones then
local tens_cont = eng_tens_cont[tens]
local ones_end = engord_lt20[ones]
if tens_cont and ones_end then
return tens_cont + ones_end -- t.l. sagaashan iyo sagaalaad -> 99
end
end
end
return -1 -- Failed
end
-- Converts a number in English text from 'zero' to 'ninety-nine' inclusive to a number [0–99], else -1.
local function english_to_numeral(english)
local eng = string.lower(english or '')
local eng_lt20 = { ['kali'] = 1 } -- ones_position{} keys & values swapped
for k, v in pairs( ones_position ) do
eng_lt20[v] = k
end
if eng_lt20[eng] then
return eng_lt20[eng] -- t.l. kow -> 1
elseif eng_tens_cont[eng] then
return eng_tens_cont[eng] -- t.l. sagaashan -> 90
else
local tens, ones = string.match(eng, '^([a-z]+)[%s%-]+([a-z]+)$')
if tens and ones then
local tens_cont = eng_tens_cont[tens]
local ones_end = eng_lt20[ones]
if tens_cont and ones_end then
return tens_cont + ones_end -- t.l. sagaashan iyo sagaal -> 99
end
end
end
return -1 -- Failed
end
-- Converts a number expressed as a string in scientific notation to a string in standard decimal notation
-- e.g. 1.23E5 -> 123000, 1.23E-5 = .0000123. Conversion is exact, no rounding is performed.
local function scientific_notation_to_decimal(num)
local exponent, subs = num:gsub("^%-?%d*%.?%d*%-?[Ee]([+%-]?%d+)$", "%1")
if subs == 0 then return num end -- Input not in scientific notation, just return unmodified
exponent = tonumber(exponent)
local negative = num:find("^%-")
local _, decimal_pos = num:find("%.")
-- Mantissa will consist of all decimal digits with no decimal point
local mantissa = num:gsub("^%-?(%d*)%.?(%d*)%-?[Ee][+%-]?%d+$", "%1%2")
if negative and decimal_pos then decimal_pos = decimal_pos - 1 end
if not decimal_pos then decimal_pos = #mantissa + 1 end
-- Remove leading zeros unless decimal point is in first position
while decimal_pos > 1 and mantissa:sub(1,1) == '0' do
mantissa = mantissa:sub(2)
decimal_pos = decimal_pos - 1
end
-- Shift decimal point right for exponent > 0
while exponent > 0 do
decimal_pos = decimal_pos + 1
exponent = exponent - 1
if decimal_pos > #mantissa + 1 then mantissa = mantissa .. '0' end
-- Remove leading zeros unless decimal point is in first position
while decimal_pos > 1 and mantissa:sub(1,1) == '0' do
mantissa = mantissa:sub(2)
decimal_pos = decimal_pos - 1
end
end
-- Shift decimal point left for exponent < 0
while exponent < 0 do
if decimal_pos == 1 then
mantissa = '0' .. mantissa
else
decimal_pos = decimal_pos - 1
end
exponent = exponent + 1
end
-- Insert decimal point in correct position and return
return (negative and '-' or '') .. mantissa:sub(1, decimal_pos - 1) .. '.' .. mantissa:sub(decimal_pos)
end
-- Rounds a number to the nearest integer (NOT USED)
local function round_num(x)
if x%1 >= 0.5 then
return math.ceil(x)
else
return math.floor(x)
end
end
-- Rounds a number to the nearest two-word number (round = up, down, or "on" for round to nearest).
-- Numbers with two digits before the decimal will be rounded to an integer as specified by round.
-- Larger numbers will be rounded to a number with only one nonzero digit in front and all other digits zero.
-- Negative sign is preserved and does not count towards word limit.
local function round_for_english(num, round)
-- If an integer with at most two digits, just return
if num:find("^%-?%d?%d%.?$") then return num end
local negative = num:find("^%-")
if negative then
-- We're rounding magnitude so flip it
if round == 'sare' then round = 'hoos' elseif round == 'hoos' then round = 'sare' end
end
-- If at most two digits before decimal, round to integer and return
local _, _, small_int, trailing_digits, round_digit = num:find("^%-?(%d?%d?)%.((%d)%d*)$")
if small_int then
if small_int == '' then small_int = '0' end
if (round == 'sare' and trailing_digits:find('[1-9]')) or (round == 'kuxid' and tonumber(round_digit) >= 5) then
small_int = tostring(tonumber(small_int) + 1)
end
return (negative and '-' or '') .. small_int
end
-- When rounding up, any number with > 1 nonzero digit will round up (e.g. 1000000.001 rounds up to 2000000)
local nonzero_digits = 0
for digit in num:gfind("[1-9]") do
nonzero_digits = nonzero_digits + 1
end
num = num:gsub("%.%d*$", "") -- Remove decimal part
-- Second digit used to determine which way to round lead digit
local _, _, lead_digit, round_digit, round_digit_2, rest = num:find("^%-?(%d)(%d)(%d)(%d*)$")
if tonumber(lead_digit .. round_digit) < 20 and (1 + #rest) % 3 == 0 then
-- In English numbers < 20 are one word so put 2 digits in lead and round based on 3rd
lead_digit = lead_digit .. round_digit
round_digit = round_digit_2
else
rest = round_digit_2 .. rest
end
if (round == 'sare' and nonzero_digits > 1) or (round == 'kuxid' and tonumber(round_digit) >= 5) then
lead_digit = tostring(tonumber(lead_digit) + 1)
end
-- All digits but lead digit will turn to zero
rest = rest:gsub("%d", "0")
return (negative and '-' or '') .. lead_digit .. '0' .. rest
end
local denominators = {
[2] = { 'badh', plural = 'badhyo' },
[3] = { 'meel-saddex' },
[4] = { 'waax', us = 'meel-afar' },
[5] = { 'meel-shan' },
[6] = { 'meel-lix' },
[8] = { 'meel-sideed' },
[9] = { 'meel-sagaal' },
[10] = { 'meel-toban' },
[16] = { 'meel-toban-iyo-lix' },
}
-- Return status, fraction where:
-- status is a string:
-- "finished" if there is a fraction with no whole number;
-- "ok" if fraction is empty or valid;
-- "unsupported" if bad fraction;
-- fraction is a string giving (numerator / denominator) as English text, or is "".
-- Only unsigned fractions with a very limited range of values are supported,
-- except that if whole is empty, the numerator can use "-" to indicate negative.
-- whole (string or nil): nil or "" if no number before the fraction
-- numerator (string or nil): numerator, if any (default = 1 if a denominator is given)
-- denominator (string or nil): denominator, if any
-- sp_us (boolean): true if sp=us
-- negative_word (string): word to use for negative sign, if whole is empty
-- use_one (boolean): false: 2+1/2 → "two and a half"; true: "two and one-half"
local function fraction_to_english(whole, numerator, denominator, sp_us, negative_word, use_one)
if numerator or denominator then
local finished = (whole == nil or whole == '')
local sign = ''
if numerator then
if finished and numerator:sub(1, 1) == '-' then
numerator = numerator:sub(2)
sign = negative_word .. ' '
end
else
numerator = '1'
end
if not numerator:match('^%d+$') or not denominator or not denominator:match('^%d+$') then
return 'unsupported', ''
end
numerator = tonumber(numerator)
denominator = tonumber(denominator)
local dendata = denominators[denominator]
if not (dendata and 1 <= numerator and numerator <= 99) then
return 'unsupported', ''
end
local numstr, denstr
local sep = '-'
if numerator == 1 then
denstr = sp_us and dendata.us or dendata[1]
if finished or use_one then
numstr = 'kow'
elseif denstr:match('^[aeiou]') then
numstr = 'hal'
sep = ' '
else
numstr = 'hal'
sep = ' '
end
else
numstr = numeral_to_english_less_100(numerator)
denstr = dendata.plural
if not denstr then
denstr = (sp_us and dendata.us or dendata[1]) .. 'o'
end
end
if finished then
return 'finished', sign .. numstr .. sep .. denstr
end
return 'ok', ' iyo ' .. numstr .. sep .. denstr
end
return 'ok', ''
end
-- Takes a decimal number and converts it to English text.
-- Return nil if a fraction cannot be converted (only some numbers are supported for fractions).
-- num (string or nil): the number to convert.
-- Can be an arbitrarily large decimal, such as "-123456789123456789.345", and
-- can use scientific notation (e.g. "1.23E5").
-- May fail for very large numbers not listed in "groups" such as "1E4000".
-- num is nil if there is no whole number before a fraction.
-- numerator (string or nil): numerator of fraction (nil if no fraction)
-- denominator (string or nil): denominator of fraction (nil if no fraction)
-- capitalize (boolean): whether to capitalize the result (e.g. 'One' instead of 'one')
-- use_and (boolean): whether to use the word 'and' between tens/ones place and higher places
-- hyphenate (boolean): whether to hyphenate all words in the result, useful as an adjective
-- ordinal (boolean): whether to produce an ordinal (e.g. 'first' instead of 'one')
-- plural (boolean): whether to pluralize the resulting number
-- links: nil: do not add any links; 'on': link "billion" and larger to Orders of magnitude article;
-- any other text: list of numbers to link (e.g. "billion,quadrillion")
-- negative_word: word to use for negative sign (typically 'negative' or 'minus'; nil to use default)
-- round: nil or '': no rounding; 'on': round to nearest two-word number; 'up'/'down': round up/down to two-word number
-- zero: word to use for value '0' (nil to use default)
-- use_one (boolean): false: 2+1/2 → "two and a half"; true: "two and one-half"
local function _numeral_to_english(num, numerator, denominator, capitalize, use_and, hyphenate, ordinal, plural, links, negative_word, round, zero, use_one)
if not negative_word then
if use_and then
-- TODO Should 'minus' be used when do not have sp=us?
-- If so, need to update testcases, and need to fix "minus zero".
-- negative_word = 'laga-jar'
negative_word = 'taban'
else
negative_word = 'taban'
end
end
local status, fraction_text = fraction_to_english(num, numerator, denominator, not use_and, negative_word, use_one)
if status == 'unsupported' then
return nil
end
if status == 'finished' then
-- Input is a fraction with no whole number.
-- Hack to avoid executing stuff that depends on num being a number.
local s = fraction_text
if hyphenate then s = s:gsub("%s", "-") end
if capitalize then s = s:gsub("^%l", string.upper) end
return s
end
num = scientific_notation_to_decimal(num)
if round and round ~= '' then
if round ~= 'on' and round ~= 'up' and round ~= 'down' then
error("Habka soo-koobidda ma khaldan")
end
num = round_for_english(num, round)
end
-- Separate into negative sign, num (digits before decimal), decimal_places (digits after decimal)
local MINUS = '−' -- Unicode U+2212 MINUS SIGN (may be in values from [[Module:Convert]])
if num:sub(1, #MINUS) == MINUS then
num = '-' .. num:sub(#MINUS + 1) -- replace MINUS with '-'
elseif num:sub(1, 1) == '+' then
num = num:sub(2) -- ignore any '+'
end
local negative = num:find("^%-")
local decimal_places, subs = num:gsub("^%-?%d*%.(%d+)$", "%1")
if subs == 0 then decimal_places = nil end
num, subs = num:gsub("^%-?(%d*)%.?%d*$", "%1")
if num == '' and decimal_places then num = '0' end
if subs == 0 or num == '' then error("Lambar jajab tobanle khaldan") end
-- For each group of 3 digits except the last one, print with appropriate group name (e.g. million)
local s = ''
while #num > 3 do
if s ~= '' then s = s .. ' ' end
local group_num = math.floor((#num - 1) / 3)
local group = groups[group_num]
local group_digits = #num - group_num*3
s = s .. numeral_to_english_less_1000(num:sub(1, group_digits), false, false, false, zero) .. ' '
if links and (((links == 'on' and group_num >= 3) or links:find(group)) and group_num <= 13) then
s = s .. '[[Orders_of_magnitude_(numbers)#10' .. group_num*3 .. '|' .. group .. ']]'
else
s = s .. group
end
num = num:sub(1 + group_digits)
num = num:gsub("^0*", "") -- Trim leading zeros
end
-- Handle final three digits of integer part
if s ~= '' and num ~= '' then
if #num <= 2 and use_and then
s = s .. ' iyo '
else
s = s .. ' '
end
end
if s == '' or num ~= '' then
s = s .. numeral_to_english_less_1000(num, use_and, ordinal, plural, zero)
elseif ordinal or plural then
-- Round numbers like "one million" take standard suffixes for ordinal/plural
s = s .. standard_suffix(ordinal, plural)
end
-- For decimal places (if any) output "point" followed by spelling out digit by digit
if decimal_places then
s = s .. ' dhibic'
for i = 1, #decimal_places do
s = s .. ' ' .. ones_position[tonumber(decimal_places:sub(i,i))]
end
end
s = s:gsub("^%s*(.-)%s*$", "%1") -- Trim whitespace
if ordinal and plural then s = s .. 'o' end -- o suffix works for all ordinals
if negative and s ~= zero then s = negative_word .. ' ' .. s end
s = s:gsub("taban eber", "eber")
s = s .. fraction_text
if hyphenate then s = s:gsub("%s", "-") end
if capitalize then s = s:gsub("^%l", string.upper) end
return s
end
local function _numeral_to_english2(args)
local num = tostring(args.num)
num = num:gsub("^%s*(.-)%s*$", "%1") -- Trim whitespace
num = num:gsub(",", "") -- Remove commas
num = num:gsub("^<span[^<>]*></span>", "") -- Generated by Template:age
if num ~= '' then -- a fraction may have an empty whole number
if not num:find("^%-?%d*%.?%d*%-?[Ee]?[+%-]?%d*$") then
-- Input not in a valid format, try to eval it as an expr to see
-- if that produces a number (e.g. "3 + 5" will become "8").
local noerr, result = pcall(mw.ext.ParserFunctions.expr, num)
if noerr then
num = result
end
end
end
-- Call helper function passing args
return _numeral_to_english(
num,
args['numerator'],
args['denominator'],
args['capitalize'],
args['use_and'],
args['hyphenate'],
args['ordinal'],
args['plural'],
args['links'],
args['negative_word'],
args['round'],
args['zero'],
args['use_one']
) or ''
end
local p = { -- Functions that can be called from another module
roman_to_numeral = roman_to_numeral,
spell_number = _numeral_to_english,
spell_number2 = _numeral_to_english2,
english_to_ordinal = english_to_ordinal,
english_to_numeral = english_to_numeral,
}
function p._roman_to_numeral(frame) -- Callable via {{#invoke:ConvertNumeric|_roman_to_numeral|VI}}
return roman_to_numeral(frame.args[1])
end
function p._english_to_ordinal(frame) -- callable via {{#invoke:ConvertNumeric|_english_to_ordinal|First}}
return english_to_ordinal(frame.args[1])
end
function p._english_to_numeral(frame) -- callable via {{#invoke:ConvertNumeric|_english_to_numeral|One}}
return english_to_numeral(frame.args[1])
end
function p.numeral_to_english(frame)
local args = frame.args
-- Tail call to helper function passing args from frame
return _numeral_to_english2{
['num'] = args[1],
['numerator'] = args['numerator'],
['denominator'] = args['denominator'],
['capitalize'] = args['case'] == 'U' or args['case'] == 'u',
['use_and'] = args['sp'] ~= 'us',
['hyphenate'] = args['adj'] == 'on',
['ordinal'] = args['ord'] == 'on',
['plural'] = args['pl'] == 'on',
['links'] = args['lk'],
['negative_word'] = args['negative'],
['round'] = args['round'],
['zero'] = args['zero'],
['use_one'] = args['one'] == 'one' -- experiment: using '|one=one' makes fraction 2+1/2 give "two and one-half" instead of "two and a half"
}
end
---- recursive function for p.decToHex
local function decToHexDigit(dec)
local dig = {"0","1","2","3","4","5","6","7","8","9","A","B","C","D","E","F"}
local div = math.floor(dec/16)
local mod = dec-(16*div)
if div >= 1 then return decToHexDigit(div)..dig[mod+1] else return dig[mod+1] end
end -- I think this is supposed to be done with a tail call but first I want something that works at all
---- finds all the decimal numbers in the input text and hexes each of them
function p.decToHex(frame)
local args=frame.args
local parent=frame.getParent(frame)
local pargs={}
if parent then pargs=parent.args end
local text=args[1] or pargs[1] or ""
local minlength=args.minlength or pargs.minlength or 1
minlength=tonumber(minlength)
local prowl=mw.ustring.gmatch(text,"(.-)(%d+)")
local output=""
repeat
local chaff,dec=prowl()
if not(dec) then break end
local hex=decToHexDigit(dec)
while (mw.ustring.len(hex)<minlength) do hex="0"..hex end
output=output..chaff..hex
until false
local chaff=mw.ustring.match(text,"(%D+)$") or ""
return output..chaff
end
return p
hcz7ozfbyt62pw8yjqyownf2gzt7yur
Habar eji
0
18103
296847
296163
2026-04-30T06:17:11Z
~2026-26187-69
45459
296847
wikitext
text/x-wiki
Beelweynta Habar-Aji waxey degtaa 5 gobal oo soomaaliya ka mid ah oo kala ah. Galgaduud, Hiiraan, Banaadir, Sh/hoose, iyo Jubbada dhexe. Sidoo kale beeshu waxey si baaxad leh ugu baahsantahay ismaamulka soomaalida itoobiya, iyo NFD....
Habar-Aji waa laf kamid ah Beelweenta Cayr Waana curudka Cayr Maxamed.
Beeshu Waxay u kalabaxdaa sida tan;
1-Cabdulle Xasan
2-Gadiid xasan
3-Aybkar xasan
4-Reer Maxamed
5-Reer Colow
6-Cigalle
7-Mahad Alle ^8- caalin axmed 9 xaryanle
*DEEGAANADA HABAR-AJI
Beelweynta Habar-Aji waxey degtaa 5 gogol oo soomaaliya ka mid ah oo kala ah. Galgaduud, Hiiraan, Banaadir, Sh/dhexe, Sh/hoose, iyo Jubbada dhexe. Sidoo kale beeshu waxey si baaxad leh ugu baahsantahay ismaamulka soomaalida ee itoobiya iyo NFD....
*GOBONIMO-U DIRIRKA
Beesha waxay caan kutahay halganka iyo Gobonimo u dirirka, iyo dhaqanka wanaagsan ee soomaaliyed ee asalka ah.
Beeshu waxey kaalin muuqata ku laheyd dagaaladii gobonimo u dirirka ahaa oo looga soo horjeeday Gumeystayaashi dalka soomaray xornimadii dalka ka hor. Waxey sidoo kale beeshu iska diiday gardarooyin kale dagaal xooganna kala hortagtay kuwii soo duulay kana guul keentay, [ALLE AYAA MAHAD U SUGNAATAY].
DHAQANKA, SIYAASADDA, IYO ARIMAHA BULSHADA.
fadinta diinta islaamka ah, Dhaqashada xoolaha nool, iyo beeraha, Ganacsiga, kaluumaysiga iyo siyaasadda.
Dadka ugu caansan Beesha
Cabdiraxman Cabdishakuur Warsame--ahna xildhibaanka guud
General Yusuf Siyaad indhacadde_Heysta darajada generalka.
Ugaad Faracadde Faarax
AUN Ugaas Ciise Faracadde Faarax
Cabdiraxiin nuur cali cibaar. sarkaal ah
Nuur maxamed cabdi timajilac
Avv.Mohamed Sheikh Abdi Kalajaban
Urur gamuure cabdi sheikh cali
Abdirashiid Salaad Faracadde
Cabdulqaadir ciise faracadde
Siciid Nuur giriish-GANACSADE
Mohamed Hassan Siyad (Biibaaye)-Ganacsade.
Maxamad Dhoore-WASIIRKA WAXBARASHADA GALMUDUG.
Januune Cigaal warsame _DARAJADA SARKAAL SARE.
Maxamed Jaamac dhurwaa(maxamed anwar)
Ali Geedi Waheliya
Maxamuud cabdi cameey
Xasan maxamad abtidoon
Cabdi salaam maxamuud cabdi cameey
Macallin cali caroone
Cisman abdi diirane
Cabdi Maxamed Sabriye Qarfaan
Axmed Ciise Guutaale
Cismaan Cabdullaahi Guure
General Xaashi Cali Rooble
Xaaji Xuseen Maxamed Dabahaye
sheikh ahmed tuurbare
Sheekh Adan Cabdulle Sheekh Adan wayrax
Istarliin Cabdi caruush
Maryan Cabdi Caruush
. Cabdi farax kulane ( foosfare )
. Cabdulqadir wardhere kulane
Faadumo Ciise Kulmiye
Xildhibaan Cadbullaahi Maajoor 1960
xildhiban xasan dhibil wasamewarsame
Sheekh Maxamed ciise Kulmiye
Cabdinasir Cabdir Caruush
Haashi mahadalle wehliye raage
Nabadoon C/laahi Xiireey Afrax
Nabadoon Nuur Geedi Waheliya
Gaashaanle Warsame Cabdulle Warsame
Codween
Abuukar Ganey
abdinaasir hassan hiireey
Cumar axmed xersi(caaro) garyaqaan
liibaan xuseen xaabey naxar
Ahmed Macallin Xuseen
Gurey Qaniyaale
Taar Dhuleed
Maxamed C/laahi Xiireey Afrax
tuudhe daahir wardheere
Maxamed yuusuf Xeefoow
Xasan Axmed Dakharre
Nabadoon faarax giindhe xuseen
nabaddon cabdi farax warsame ( cabdi goobe)
Nabadoon Salaad Kalajaban
abdinaasir deeq cartan
Maxmuud Bocorrey
Axmed Ciise Guutaale
Abadiaziiz Maxamuud Guuleed Afrika
Cusmaan Siyaad Shuuriye Afwayne
Abdikadir Maxamed Ciise Kulmiye Dadirey
Mahdi Maxamed Jimcaale
Xasan Sunni-Ganacsade
Mahad Ilaal
Faarax Ilaal
Saylac Cumar
Cabdulahi cali hudey
Abdulahi cabdule xasan yare
Xaaji axmad cumar ciise
Abdullahi Alas Dacasbeen
Gaashaanle Sare Ibrahim Nor Siyad (Ibrahim Gobe)
hassan sheikh Ali ibrahim
Mohamed kafi sheikh abubakar
ozv0k6c4wtpttvuyphw5n4poj0c3gjr
296848
296847
2026-04-30T06:17:52Z
~2026-26187-69
45459
296848
wikitext
text/x-wiki
Beelweynta Habar-Aji waxey degtaa 5 gobal oo soomaaliya ka mid ah oo kala ah. Galgaduud, Hiiraan, Banaadir, Sh/hoose, iyo Jubbada dhexe. Sidoo kale beeshu waxey si baaxad leh ugu baahsantahay ismaamulka soomaalida itoobiya, iyo NFD....
Habar-Aji waa laf kamid ah Beelweenta Cayr Waana curudka Cayr Maxamed.
Beeshu Waxay u kalabaxdaa sida tan;
1-Cabdulle Xasan
2-Gadiid xasan
3-Aybkar xasan
4-Reer Maxamed
5-Reer Colow
6-Cigalle
7-Mahad Alle ^8- caalin axmed 9 xaryanle
*DEEGAANADA HABAR-AJI
Beelweynta Habar-Aji waxey degtaa 5 gogol oo soomaaliya ka mid ah oo kala ah. Galgaduud, Hiiraan, Banaadir, Sh/dhexe, Sh/hoose, iyo Jubbada dhexe. Sidoo kale beeshu waxey si baaxad leh ugu baahsantahay ismaamulka soomaalida ee itoobiya iyo NFD....
*GOBONIMO-U DIRIRKA
Beesha waxay caan kutahay halganka iyo Gobonimo u dirirka, iyo dhaqanka wanaagsan ee soomaaliyed ee asalka ah.
Beeshu waxey kaalin muuqata ku laheyd dagaaladii gobonimo u dirirka ahaa oo looga soo horjeeday Gumeystayaashi dalka soomaray xornimadii dalka ka hor. Waxey sidoo kale beeshu iska diiday gardarooyin kale dagaal xooganna kala hortagtay kuwii soo duulay kana guul keentay, [ALLE AYAA MAHAD U SUGNAATAY].
DHAQANKA, SIYAASADDA, IYO ARIMAHA BULSHADA.
fadinta diinta islaamka ah, Dhaqashada xoolaha nool, iyo beeraha, Ganacsiga, kaluumaysiga iyo siyaasadda.
Dadka ugu caansan Beesha
Cabdiraxman Cabdishakuur Warsame--ahna xildhibaanka guud
General Yusuf Siyaad indhacadde_Heysta darajada generalka.
Ugaas Faracadde Faarax
AUN Ugaas Ciise Faracadde Faarax
Cabdiraxiin nuur cali cibaar. sarkaal ah
Nuur maxamed cabdi timajilac
Avv.Mohamed Sheikh Abdi Kalajaban
Urur gamuure cabdi sheikh cali
Abdirashiid Salaad Faracadde
Cabdulqaadir ciise faracadde
Siciid Nuur giriish-GANACSADE
Mohamed Hassan Siyad (Biibaaye)-Ganacsade.
Maxamad Dhoore-WASIIRKA WAXBARASHADA GALMUDUG.
Januune Cigaal warsame _DARAJADA SARKAAL SARE.
Maxamed Jaamac dhurwaa(maxamed anwar)
Ali Geedi Waheliya
Maxamuud cabdi cameey
Xasan maxamad abtidoon
Cabdi salaam maxamuud cabdi cameey
Macallin cali caroone
Cisman abdi diirane
Cabdi Maxamed Sabriye Qarfaan
Axmed Ciise Guutaale
Cismaan Cabdullaahi Guure
General Xaashi Cali Rooble
Xaaji Xuseen Maxamed Dabahaye
sheikh ahmed tuurbare
Sheekh Adan Cabdulle Sheekh Adan wayrax
Istarliin Cabdi caruush
Maryan Cabdi Caruush
. Cabdi farax kulane ( foosfare )
. Cabdulqadir wardhere kulane
Faadumo Ciise Kulmiye
Xildhibaan Cadbullaahi Maajoor 1960
xildhiban xasan dhibil wasamewarsame
Sheekh Maxamed ciise Kulmiye
Cabdinasir Cabdir Caruush
Haashi mahadalle wehliye raage
Nabadoon C/laahi Xiireey Afrax
Nabadoon Nuur Geedi Waheliya
Gaashaanle Warsame Cabdulle Warsame
Codween
Abuukar Ganey
abdinaasir hassan hiireey
Cumar axmed xersi(caaro) garyaqaan
liibaan xuseen xaabey naxar
Ahmed Macallin Xuseen
Gurey Qaniyaale
Taar Dhuleed
Maxamed C/laahi Xiireey Afrax
tuudhe daahir wardheere
Maxamed yuusuf Xeefoow
Xasan Axmed Dakharre
Nabadoon faarax giindhe xuseen
nabaddon cabdi farax warsame ( cabdi goobe)
Nabadoon Salaad Kalajaban
abdinaasir deeq cartan
Maxmuud Bocorrey
Axmed Ciise Guutaale
Abadiaziiz Maxamuud Guuleed Afrika
Cusmaan Siyaad Shuuriye Afwayne
Abdikadir Maxamed Ciise Kulmiye Dadirey
Mahdi Maxamed Jimcaale
Xasan Sunni-Ganacsade
Mahad Ilaal
Faarax Ilaal
Saylac Cumar
Cabdulahi cali hudey
Abdulahi cabdule xasan yare
Xaaji axmad cumar ciise
Abdullahi Alas Dacasbeen
Gaashaanle Sare Ibrahim Nor Siyad (Ibrahim Gobe)
hassan sheikh Ali ibrahim
Mohamed kafi sheikh abubakar
evkdffpxflpjwcqslbwq1b8sh2nvtoj
Basshunter
0
25846
296830
272998
2026-04-29T12:27:32Z
Eurohunter
2759
/* Heesahiisa waxaa ka mid ah */ +"Ja eller nej" with [[Käärijä]]
296830
wikitext
text/x-wiki
[[File:Basshunter, 20 april 2008 in Halmstad.jpg|thumbnail|Basshunter (2008)]]
'''Basshunter''', '''Jonas Erik Altberg''' ([[Halmstad]], 22 diseembar 1984), waa fanaan [[Iswiidhan]] ah.
== Muusig ==
=== Album ===
* ''[[The Bassmachine]]'' (2004)
* ''[[LOL (^^,)|LOL <(^^,)>]]'' (2006)
* ''[[Now You're Gone – The Album]]'' (2008)
* ''[[Bass Generation]]'' (2009)
* ''[[Calling Time]]'' (2013)
=== Heesahiisa waxaa ka mid ah ===
* "The Big Show" (2004)
* "[[Welcome to Rainbow]]" (2006)
* "[[Boten Anna]]" (2006)
* "[[Vi sitter i Ventrilo och spelar DotA]]" (2006)
* "[[Jingle Bells]]" (2006)
* "[[Vifta med händerna]]" (2006)
* "[[Now You're Gone]]" (2007)
* "[[Please Don't Go]]" (2008)
* "[[All I Ever Wanted]]" (2008)
* "[[Angel in the Night]]" (2008)
* "Russia Privjet (Hardlanger Remix)" (2008)
* "[[I Miss You]]" (2008)
* "[[Walk on Water]]" (2009)
* "Al final" (2009)
* "[[Every Morning]]" (2009)
* "[[I Promised Myself]]" (2009)
* "[[Saturday]]" (2010)
* "[[Fest i hela huset]]" (2011)
* "[[Northern Light]]" (2012)
* "[[Dream on the Dancefloor]]" (2012)
* "[[Crash & Burn]]" (2013)
* "Calling Time" (2013)
* "Elinor" (2013)
* "Masterpiece" (2018)
* "Home" (2019)
* "Angels Ain't Listening" (2020)
* "Life Speaks to Me" (2021)
* "End the Lies" <small>(& Alien Cut)</small> (2022)
* "[[Boten Anna|Ingen kan slå (Boten Anna)]]" {{Small|([[Victor Leksell]])}} (2023)
* "Ja eller nej" {{Small|(x [[Käärijä]])}} (2026)
== Eksternal link ==
{{Commonscat}}
* [https://basshunter.se basshunter.se]
[[Category:Muusig]]
[[Category:Iswiidhan]]
b6q3bq4x45nty1pdiuwih97jbzl02l1
Deegaanka Somaliland
0
30836
296849
202733
2026-04-30T06:54:21Z
BARRE vesvi
44631
296849
wikitext
text/x-wiki
'''Wadanka [[Somaliland]]''' Dhulka Somaliland waxuu leeyahy deegaano kala duwan oo ka kooban buuraley, dhul-daaqsiimeed, lamadegaano, dhul hoose iyo xeeb. Sida lagu sheegay cilmiga barashada dhulka (Jiyoolojiga), deegaanada Somaliland waxay ku fadhidaa dhagaxaanta igneous iyo metamorphic crystalline kuwaasi oo lagu qiyaasay ineey samaysmeen 700 million sano ka hor.<ref>''Somaliland is built on more than 700 million year old igneous iyo metamorphic crystalline basement rock.''</ref>
==Hordhac==
Wadanka Somaliland waxaa laga helay dhagaxaan da'doodu ka badan tahay 700 million sano, kuwaasi oo samaysmey wakhtiga loo yaqaano '''''Proterozoic'''''.
==Sidoo kale fiiri==
* [[Juqraafiga Soomaaliya]]
* [[Camuud]]
* [[Guban]]
==Tixraac==
{{reflist}}
{{Template:Maqaalo Somaliland|state=expanded}}
[[Category:Somaliland]]
[[Category:Taariikhda Somaliland]]
[[Category:Goobaha qadiimiga Somaliland]]
34sdq4b413xa19dn510db7hwpm416nn
296850
296849
2026-04-30T06:56:05Z
BARRE vesvi
44631
296850
wikitext
text/x-wiki
'''Wadanka [[Somaliland]]''' Dhulka Somaliland waxuu leeyahy deegaano kala duwan oo ka kooban buuraley, dhul-daaqsiimeed, lamadegaano, dhul hoose iyo xeeb. Sida lagu sheegay cilmiga barashada dhulka (Jiyoolojiga), deegaanada Somaliland waxay ku fadhidaa dhagaxaanta igneous iyo metamorphic crystalline kuwaasi oo lagu qiyaasay ineey samaysmeen 700 million sano ka hor.<ref>''Somaliland is built on more than 700 million year old igneous iyo metamorphic crystalline basement rock.''</ref>
==Hordhac==
Wadanka Somaliland waxaa laga helay dhagaxaan da'doodu ka badan tahay 700 million sano, kuwaasi oo samaysmey wakhtiga loo yaqaano '''''Proterozoic'''''.
==Sidoo kale fiiri==
* [[Juqraafiga Soomaaliya]]
* [[Camuud]]
* [[Guban]]
==Tixraac==
{{reflist}}
{{Template:Maqaalo Somaliland|state=expanded}}
[[Category:Somaliland]]
[[Category:Taariikhda Somaliland]]
[[Category:Goobaha qadiimiga Somaliland]]
4jwmu06asosfiwipk8pths1zih0z9jd
User:James500
2
37512
296837
245487
2026-04-29T19:30:31Z
James500
33513
Remove template
296837
wikitext
text/x-wiki
{{Babel|en}}
[[en:User:James500]]
b167mzfa599c51y3hjzn4f18lk01tb1
Ciidagale
0
41696
296838
296728
2026-04-29T20:53:03Z
~2026-25559-34
45411
/* Xiliyadii Dhexe (Medieval period) */
296838
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> عيدَ جلي
| image=
|region1={{flagcountry|Kenya}}
|region2={{flagcountry|United States}}
|region3={{flagcountry|UK}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
|region5={{flagcountry|Somaliland}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c = Other,clan. }}
'''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia.
==Baahsanaanta==
[[File:Eidegalla map.jpg|thumb|left|Map of Somaliland showing distribution of the Eidagalle tribe in western and southwestern Somaliland]]
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor, Awaare, iyo Misraq Gashamo.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda (History)==
===Nasabka (Lineage)===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]]
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
[[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]]
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
[[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]]
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Saltanate ==
Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha.
Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin.
Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha.
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]]
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Abane Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Samter Duleh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Barre Hassan
**Muuse Daoud
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
*****************Abar Boqorre
******************Deria Abar
*******************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Qabile Abdi
******Hildiid Abdi
******Aden Abdi
******Robe Abdi
******Hersi Abdi
******Geedi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Farah Iidle
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Yonis Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Boon Dhamal (Dhamal yaryar)
********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Warsame Abdi
**********Sugulle Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Habarwa Abdi
**********Yusuf Abdi
**********Warafa Abdi
**********Hussein Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi ( Rer Aden)
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
*Idiris Haji Cisman Gurey
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Ahmed Ismail Dirie "Qaasim" – Well-known Somali Legendary poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Bihi Iman Eige –Minister of Finance of Somalia
* Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist
* Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abwan Muse Ali Farur
* Abdi Bidhan Dahir – Journalist
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Sidoo kale fiiri==
* [[Dir]]
==References==
rpz8zh3qsjkh2praho8ccfrltvlnzzd
296846
296838
2026-04-30T06:12:59Z
~2026-26179-44
45458
/* Notable figures */
296846
wikitext
text/x-wiki
{{Farac |
| group = Eidagale <br> عيدَ جلي
| image=
|region1={{flagcountry|Kenya}}
|region2={{flagcountry|United States}}
|region3={{flagcountry|UK}}
|region4={{flagcountry|Ethiopia}}
|region5={{flagcountry|Somaliland}}
| langs = [[Somali]]
| rels = [[Islam]]
| related-c = Other,clan. }}
'''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia.
==Baahsanaanta==
[[File:Eidegalla map.jpg|thumb|left|Map of Somaliland showing distribution of the Eidagalle tribe in western and southwestern Somaliland]]
Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor, Awaare, iyo Misraq Gashamo.
Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref>
==Tariikhda (History)==
===Nasabka (Lineage)===
Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref>
===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) ===
Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref>
<blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey .
Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday:
<blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]]
Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka.
Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada
<blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo.
Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote>
Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland.
[[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]]
Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada:
<blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote>
Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref>
<blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote>
[[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]]
Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta.
Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref>
Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>
<blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote>
Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo.
Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha.
Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil.
An image illustrating 19th-century trade:
Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah.
<blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote>
==Saltanate ==
Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha.
Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin.
Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha.
==Clan tree==
A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref>
*Daoud(Eidagalle)
**[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]]
***Egal Mohamed (Rer Cigal)
***Ali Mohamed (Rer Afwayne)
***Urkurag Mohamed
****Ali Urkurag
*****Fiqi Sa'ad Ali
*****Mahamoud Ali
*****Ahmed Ali
*****Ismail Ali
******Ali Ismail
*******Osman Ali
*******Jama Ali
*******Geedi Ali (Rer Aw)
*******Yonis Ali
*******Ileiye Ali
*******Hagga Ali
*******Nuh Ali
********Ali Nuh
*******Aden Ali
********Guled Aden
********Ali Aden
*******Roble Ali
********Hassan Roble
*********Jibril Hassan
**********Aden Jibril
**********Mohamed Jibril
*********Deria Hassan
**********Mohamed Deria
**********Hussein Deria
********Ali Roble
*********Warfa Ali
*********Farah Ali
**********Hassan Farah
*********Abdalle Ali
*******Abdalle Ali
********Geedi Abdalle (Rer Geedi)
********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed)
**Abokor Daoud
***Bilaal Abokor
****Mohamed Bilal
*****Egal Mohamed
*****Hassan Mohamed
*****Farah Mohamed
*****Yusuf Mohamed
*****Abdi Mohamed
******Geedi Abdi
******Aden Abdi
******Hassan Abdi
*****Abdalle Mohamed
******Samter Abdalle
******Abane Abdalle
******Hasan Abdalle
***Isse Abokor
****Dualeh Isse
*****Musa Dualeh
*****Mohamed Dualeh
*****Deria Duleh
*****Samter Duleh
****Hassan Isse
*****Afi Hassan
*****Hujale Hassan
*****Abar Hassan
*****Yusuf Hassan
*****Shire Hassan
*****Barre Hassan
**Muuse Daoud
***Abokor Muuse
****Saleiban Abokor
*****Mohammad Salieban
******Saleiban Mohamed
*******Yousuf Saleiban
********Osman Yusuf
********Said Yusuf
********Mohamed Yusuf
*******Aralleh Saleiban
********Ali Arralle
********Saleiban Arralle
*********Abokor Saleiban
**********Abdalleh Abokor
***********Saleiban Abdalle
************Osman Saleiban
*************Waisleh Osman
**************Mahamoud Wais
**************Arralleh Wais
**************Hussein wais
**************Saleiban Wais
**********Saleiban Abokor
***********Warfa Saleiban
***********Arreh Saleiban
***********Farah Saleiban
***********Mahamoud Saleiban
**********Hassan Abokor
***********Muuse Hassan
***********Laqshe Hassan
***********Basiralle Hassan
***********Dhimbil Hassan
************Mohammed Dhimbil
*************Musa Mohamed
**************Adawe Muuse
***************Absiye Adawe
***************Allamagn Adawe
***************Yusuf Adawe
***************Liban Adawe
***************Roble Adawe
***************Osman Adawe
***************Egal Adawe
***************Wais Adawe
**************Aden Muuse
***************Had Adan
***************Roble Aden
***************Abane Aden
***************Ali Aden
***************Wais Aden
***************Burale Aden
***************Geedi Aden
***************Boqorre Aden
****************Sugulle Boqore
****************Liban Boqorre
****************Warfa Boqorre
****************Koshin Boqorre
****************Shiekhdon Boqorre
*************Mucawiye Mohamed
**************Samter Muawiye
**************Ali Muawiye
*************Fatah Mohamed
**************Awarre Fatah
**************Mohamed Fatah
**************Hassan Fatah
**************Cisman fatah
*************Gled (Wardon) Mohamed
**************Hussein Guled
**************Egal Guled
**************Yusuf Guled
**************Roble Guled
**************Abdi Guled
**************Elmi Guled
**************Samter Guled
************Muuse Dhimbil
*************Abdalleh Muuse
**************Jibirl Abdalle
***************Siad Jibril
****************Muse Siad
****************Farah Siad
***************Kalil Jibirl
***************Ali kalil
****************Said Ali
****************Koshin Ali
****************Boqorreh Ali
*****************Abar Boqorre
******************Deria Abar
*******************Abdillahi Deria (Allanleh)
***************Saeed Jibril
****************Sahal Said
*****************Abdalle Sahal
*****************Musa Sahal
***************Aden Jibril (Rer Adan)
****************Wais Aden
****************Benin Aden
****************Nur Aden
****************Muse Aden
****************Samter Aden
****************Abdalle Aden
****************Jama Aden
****************Eileie Adan
****************Barre Aden
****************Ibrahim Aden
****************Khalaf Aden
****************Ali Aden
****************Adan Aden
*****************Ahmed Aden
*****************Eiye Aden
***************Abdi Jibril
****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi)
*****************Abdalle Ali
******************Musa Abdalle
*****************Hussein Ali
*****************Jama Hussien
*****************Nour Hussein
*****************Farah Hussien
*****************Wa'ays Hussein
*****************Hersi Hussien
******************Muhumad Hersi
******************Abdi Hersi
******************Ali Hersi
******************Aidid Hersi
*****************Mumin Ali
******************Egal Mumin
******************Jama Mumin
******************Urmah Mumin
*******************Dhible Urmah
*******************Ismail Urmah
*****************Naleye Ali
******************Jama Naleye
******************Dualeh Naleye
******************Warfa Naleye
******************Abdi Naleye
******************Egal Naleye
******************Arralleh Egal
*******************Elmi Aralleh
*******************Aw-Jama Arralleh
****************Nour Abdi (Rer Nuur)
*****************Ismail Nour
******************Gabal Ismail
******************Abdi Ismail
******************Barre Ismail
*****************Hersi Nour
******************Hugur Hersi
******************Osman Hersi
******************Bacalul Hersi
******************Ali Hersi
******************Aden Hersi
*****************Gabal Nour
*****************Mohamed Nour
******************Mohamed Omar
*******************Hussein Mohamed
********************Wais Husien
********************Hujale Husien
********************Dirie Husien
*******************Sharmake Mohamed
********************Roble Sharmake
********************Nour Sharmake
********************Jama Sharmake
*********************Hudale Jama
*********************Yasin Jama
*******************Allale Mohamed
********************Egal Allale
*********************Hassan Egal
**********************Omar Hassan
**********************Ahmed Hassan
****************Benin Abdi (Rer Benin)
*****************Naleye Benin
*****************Ahmed Benin
*****************Hersi Benin
*****************Warfa Benin
*****************Samter Benin
*****************Abdi Benin
*****************Fatah Benin
*****************Dirie Benin
*****************Osman Benin
****************Abdille Abdi
*****************Gallab Abdille (Rer Gallab)
******************Ismail Gallab
******************Asker Gallab
******************Dahir Gallab
******************Wais Gallab
******************Ali Gallab
******************Jama Gallab
******************Roble Gallab
******************Abdi Gallab
******************Yusuf Gallab
******************Farah Gallab
*****************Eiae Abdille (Rer Eiye)
******************Gulled Eiye
*******************Deria Guled
********************Abokor Deria
********************Osman Derie
********************Khalaf Derie
*******************Kalil Guled
********************Farah kalil
********************Ali Kalil
********************Hassan Kalil
********************Osman Kalil
********************Aden Kalil
******************Sharmake Eiye
*******************Barre Sharmake
*******************Omar Sharmake
*******************Hager Sharmake
********************Farah Hager
********************Geedi Hagar
********************Adan Hagar
********************Boqorre Hagar
********************Elmi Hagar
*****************Mohamed Abdille
******************Ahmed Mohamed
*******************Samter Ahmed
*******************Ziyad Ahmed
*******************Mayle Ahmed
*******************Geedi Ahmed
*******************Amanle Ahmed
*******************Food Ahmed
*******************Dhible Ahmed
********************Ismail Dhible
********************Egal Dhible
*******************Ali Ahmed (Rer Ali)
********************Cadad Ali
********************Deria Ali
********************Egal Ali
********************Jibril Ali
********************kalil Ali
*********************Magan kalil
*********************Deria Kalil
*********************Abdi kalil
*********************Aden kalil
*********************Yusuf kalil
*******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh)
********************Derie Gubadleh
*********************Ismail Derie
*********************Gubtame Derie
*********************Nour Derie
*********************Mohamoud Derie
*********************Omar Derie
*********************Dualeh Derie
*********************Hussein Derie
*********************Wa'ays Derie
*********************Yusuf Derie
********************Boqorre Gubdleh
*********************Hersi Boqorre
*********************Ali Boqorre
*********************Abdille Boqorre
*********************Hirad Boqorre
*********************Asker Boqorre
*********************Mohamed Boqorre
*********************Aw Hassan Boqorre
*********************Ismail Boqorre
*********************Shire Boqorre
*********************Hashi Boqorre
*********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre
*************Mahamoud Muuse
**************Shirdon Mohamoud
***************Hamud Shirdon
***************Suldan Shirdon
***************Geele Shirdon
***************Osman Shirdon
***************Egal Shirdon
***************Mohamed Shirdon
***************Yusuf Shirdon
**************Hildiid Mohamoud
***************Ali Hildiid
***************Geedi Hildiid (Rer Geedi)
****************Odawa Geedi
*****************Odawa Odawa
*****************Mahamoud Odawa
****************Geele Geedi
****************Nour(Shire) Geedi
****************Haji Dirie Geedi
****************Samter Geedi
****************Ahmed Geedi
****************Ali Geedi
****************Roble Geedi
***************Hersi Hildiid (Rer Hersi)
****************Ali Hersi
****************Guled Hersi
****************Egal Hersi
****************Aden Hersi
****************Mahamoud Hersi
****************Fahiye Hersi
*****************Roble Fahiye
******************Elmi Roble
******************Jama Elmi
******************Ali Elmi
*****************Rage Roble
*****************Elmi Rage
******************Wais Rage
******************Geedi Rage
******************Hersi Rage
************Ahmed Dhimbil
*************Musa Ahmed
*************Waisleh Ahmed
*************Osman Ahmed
*************Liban Ahmed
*************Abdi Liban
**************Ismail Abdi (Rer Ismail)
***************Aden Ismail
***************Iman Ismail
***************Bulale Ismail
***************Geedi Ismail
***************Idiris Ismail
***************Yusuf Ismail
***************Koshin Ismail
***************Hersi Ismail
***************Shirwac Ismail
***************Said Ismail
**************Mohammed Abdi (Addeh)
***************Sarar Mohamed (Rer Sarer)
****************Nour Sarar
****************Mohamed(Hersi) Sarar
****************Farah Sarar
****************Yusuf Sarar
****************Dualeh Sarar
****************Elmi Sarar
***************Ahmed(Bedar)Mohamed
****************Koshin Ahmed
****************Samter Ahmed
****************Uballe Ahmed
****************Hurie (Egal) Ahmed
****************Waraf Ahmed
****************Karie Ahmed
****************Mohamed Ahmed
**********Aden Abokor
***********( Aden Mohamed)
************Issa Aden
************Awal Aden (Rer Cawl)
*************Abdi Awal
**************Had Abdi
**************Nour Abdi
**************Ahmed Abdi
**************Liban Abdi
**************Omar Abdi
**************Aden Abdi
**************Geedi Abdi
**************Ibrahim Abdi
**************Mohamoud Abdi
*************Hassan Aden
**************Ziyad Hassan
**************Odawa Hasaan
**************Ladon Hassan
***************Aden Ladon
****************Herar Ladon
****************Jama Ladon
****************Ali Ladon
****************Fahiye Ladon
**************Abdalle Hassan
***************Ali Abdalle
***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago)
***************Ahmed Abdalle
***************Halas Ahmed
****************Osman Halas
****************Samter Halas
****************Egal Ahmed
*****************Wais Egal
*****************Madar Egal
****************Geedi Ahmed
*****************Samter Geedi
*****************Mohamed Geedi
*****************Dalal Geedi
*****************Fatah Geedi
*****************Waisleh Geedi
*****************Allamagan Geedi
******************Guled Allamagan
******************Egal Allamagan
*****************Hode Geedi
******************Farah Hode
******************Yusuf Hode
******************Geele Geedi
*****************Ahmed Geele
******************Dahir Geele
******************Nour Geele
*****************Ali Geedi
******************Osman Ali
******************Hassan Ali
******************Abdalle Ali
******************Yusuf Ali
******************Aden Ali
***Abdirahman Muuse
****Yonis Abdiraham
*****Aden Yonis
*****Ismail Yonis
*****Ugadh Yonis
*****Mohamed Yonis
****Abdalle Abdirahman
*****Mohamed Abdalle (Bah Daylo)
******Gadid Mohamed
******Abdalle Mohamed
******Loge Mohamed
****Ibrahim Abdalle
*****Kulul Ibrahim (Rer kul)
*****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri)
******Burale Abdi
******Qabile Abdi
******Hildiid Abdi
******Aden Abdi
******Robe Abdi
******Hersi Abdi
******Geedi Abdi
*****Abokor Ibrahim
******Idileh Abokor (Rer Iidleh)
*******Farah Iidle
*******Ismail Iidle
*******Bare Iidle
******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur)
*******Roble Matan
*******Yonis Matan
*******Hamud Matan
*******Aden Matan
*******Damal Aden
********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon)
********Hode Dhamal (Dhamal YarYar)
********Deria Dhamal (Dhamal YarYar)
********Boon Dhamal (Dhamal yaryar)
********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar)
********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar)
********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar)
********Essa Dhamal
*********Aden Isse
*********Warfa Isse
*********Guled Isse
*********Liban Isse (Rer Liibaan)
*********Hassan Isse (Rer Hassan Isse)
*********Abdi Isse
**********Mohamed Abdi
**********Farah Abdi
**********Eiye Abdi
**********Warsame Abdi
**********Sugulle Abdi
**********Aninanshe Abdi
**********Amare Abdi
**********Ileiye Afwayne Abdi
**********Dualeh (Samter) Abdi
**********Habarwa Abdi
**********Yusuf Abdi
**********Warafa Abdi
**********Hussein Abdi
**********Wais Abdi
**********Rage Abdi
**********Abdalle Abdi
**********Aden Abdi ( Rer Aden)
**********Abdi Bari (Abdi Bari)
**********Guled Abdi (Rer Guleed)
==Notable figures==
* Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter
* Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University.
* Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader.
* Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF.
* Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship.
*Idiris Haji Cisman Gurey
* Hassan Guure Jamac
* Abwaan Dheeg
* Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare)
* Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA)
* Abwan Qawdhan Dualeh
* Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer
* Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership.
* Khadra Dahir Cige – popular Somali singer
* Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal)
*Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure.
* Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist
* Ahmed Ismail Dirie "Qaasim" – Well-known Somali Legendary poet.
* Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War.
* Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning
* Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border
* Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health
* Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964
* Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq
* Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007
* Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation
* Jama Asker –Activist And Politician
* Abwan Ali Mooge Geedi Egal
* Abdishakur Dayib – Prominent Journalist
* Bihi Iman Eige –Minister of Finance of Somalia
* Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist
* Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy
* Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate.
* Abwan Muse Ali Farur
* Abdi Bidhan Dahir – Journalist
* Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia
* Mahid Guled - Former prime minister of Somalia
* Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012
* Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city
* Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader
* Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia
* Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist
==Sidoo kale fiiri==
* [[Dir]]
==References==
nd0o33t7gadzzunnjngqavtqfsf3is2
Arrinta dreyfus
0
47450
296831
2026-04-29T13:23:11Z
BARRE vesvi
44631
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1349926968|Dreyfus affair]]"
296831
wikitext
text/x-wiki
'''Arrinta Dreyfus''' ( {{Langx|fr|affaire Dreyfus}} ,{{IPA|fr|afɛːʁ dʁɛfys|pron}}{{IPA|fr|afɛːʁ dʁɛfys|pron}}) “Waxay ahayd fadeexad siyaasadeed oo kala qaybisay Jamhuuriyaddii Saddexaad ee Faransiiska laga bilaabo 1894 ilaa xalinteedii1906. Fadeexadani waxay bilaabatay Diseembar 1894 markii Kabtan Alfred Dreyfus, oo ahaa 35 jir askari Faransiis ah oo ka tirsanaa ciidamada cirka ee Alsatian, asal ahaanna ka soo jeeda Yuhuud, si khaldan loogu helay dambi ah khiyaano qaran ka dib markii uu sirtii militariga Faransiiska u gudbiyay Safaaradda Jarmalka ee Paris. Waxaa lagu xukumay xabsi daa'in waxaana loo diray dalka dibaddiisa xabsiyada ku yaal Jasiiradda Devil's ee [[Faransiis Guyana|French Guiana]], halkaas oo uu shan sano oo dambe ku qaatay xabsi aad u adag.
Sannadkii 1896, caddaymo ayaa soo ifbaxay - gaar ahaan baaritaannadii Korneyl Georges Picquart, oo ahaa madaxa sirdoonka - kuwaas oo aqoonsaday dambiilaha dhabta ah inuu ahaa sarkaal ka tirsan Ciidanka Faransiiska oo lagu magacaabi jiray Ferdinand Walsin Esterhazy . Saraakiil sare oo militari ah ayaa diiday caddaymaha cusub, maxkamad milatarina si aqlabiyad ah ayay u sii daysay Esterhazy ka dib markii maxkamaddu ay socotay laba maalmood oo keliya. Ciidanku waxay dacwado dheeraad ah ku soo oogeen Dreyfus, iyagoo ku saleynaya dukumentiyo been abuur ah. Kadib, warqad furan oo uu qoray qoraaga Émile Zola oo lagu magacaabo " {{Lang|fr|[[J'Accuse...!]]}} "sida laga soo xigtay wargeyska {{Lang|fr|[[L'Aurore]]}} waxay kicisay dhaqdhaqaaq sii kordhaya oo taageero siyaasadeed ah oo loo fidinayo Dreyfus, taasoo cadaadis ku saartay dowladda inay dib u furto kiiska.
Sannadkii 1899, Dreyfus waxaa dib loogu celiyay Faransiiska si loogu sameeyo maxkamad kale. Fadeexad siyaasadeed iyo mid garsoor oo xooggan oo ka dhalatay kala qaybsanaanta bulshada Faransiiska ayaa u dhaxaysay kuwii taageeray Dreyfus, "Dreyfusards" sida Sarah Bernhardt, Anatole France, Charles Péguy, Henri Poincaré, Georges Méliès, iyo Georges Clemenceau ; iyo kuwa cambaareeyay, "ka soo horjeeda Dreyfusards" sida Édouard Drumont, agaasimaha iyo daabacaha wargeyska {{Lang|fr|[[La Libre Parole]]}} ee ka soo horjeeda Yuhuudda. . Maxkamadeynta cusub waxay keentay xukun kale iyo xukun 10 sano ah, laakiin Dreyfus waa la cafiyay oo la sii daayay. Sannadkii 1906, Dreyfus waa la cafiyay . Ka dib markii dib loogu soo celiyay darajada Gaashaanle ee Ciidanka Faransiiska, wuxuu ka shaqeeyay [[Dagaalkii Dunida Kowaad|Dagaalkii Koowaad ee Adduunka]] oo dhan, isagoo ku soo gabagabeeyay shaqadiisa darajada Gaashaanle Sare. Wuxuu dhintay 1935.
Arrinta Dreyfus waxay astaan u noqotay caddaalad darrada casriga ah ee ka jirta adduunka Faransiiska; waxay weli tahay mid ka mid ah tusaalooyinka ugu caansan ee dhicitaanka caddaaladda iyo nacaybka Yuhuudda . Arrintu waxay Faransiiska u kala qaybisay kooxo taageersan jamhuuriyadda, kuwa ka soo horjeeda wadaaddada iyo kuwa taageersan ciidamada, oo u badan kuwa ka soo horjeeda Dreyfusards-ka Katooliga, taasoo carqaladeynaysa siyaasadda Faransiiska waxayna dhiirrigelinaysaa xagjirnimo. <ref>{{Cite book|last=Daughton|first=James Patrick|url=https://books.google.com/books?id=XWp0Xsikv0QC|title=An Empire Divided: Religion, Republicanism, and the making of French Colonialism, 1880–1914|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2006|isbn=0-19-530530-2|pages=8|oclc=644094069}}</ref> Saxaafaddu waxay door muhiim ah ka ciyaartay soo bandhigidda macluumaadka iyo qaabaynta iyo muujinta ra'yiga dadweynaha ee labada dhinac ee iskahorimaadka.
6xuwjkyzmeudtrvedn4x31alrq5bs5i
Module:Category series navigation
828
47451
296833
2026-04-29T14:20:23Z
Isma4l
41797
Bog cusub: require('strict') local p = {} local horizontal = require('Module:List').horizontal local rtarget = require('Module:Resolve category redirect').rtarget --[[==========================================================================]] --[[ Globals ]] --[[==========================================================================]] local currtitle = mw.title.getCurrentTitle() local nexistingcats = 0 local errors = ''...
296833
Scribunto
text/plain
require('strict')
local p = {}
local horizontal = require('Module:List').horizontal
local rtarget = require('Module:Resolve category redirect').rtarget
--[[==========================================================================]]
--[[ Globals ]]
--[[==========================================================================]]
local currtitle = mw.title.getCurrentTitle()
local nexistingcats = 0
local errors = ''
local testcasecolon = ''
local testcases = string.match(currtitle.subpageText, '^testcases')
if testcases then testcasecolon = ':' end
local navborder = true
local followRs = true
local skipgaps = false
local skipgaps_limit = 50
local term_limit = 10
local hgap_limit = 6
local ygap_limit = 5
local listall = false
local tlistall = {}
local tlistallbwd = {}
local tlistallfwd = {}
local ttrackingcats = { --when reindexing, Ctrl+H 'trackcat(13,' & 'ttrackingcats[16]'
'', -- [1] placeholder for [[Category:Category series navigation using cat parameter]]
'', -- [2] placeholder for [[Category:Category series navigation using testcase parameter]]
'', -- [3] placeholder for [[Category:Category series navigation using unknown parameter]]
'', -- [4] placeholder for [[Category:Category series navigation range not using en dash]]
'', -- [5] placeholder for [[Category:Category series navigation range abbreviated (MOS)]]
'', -- [6] placeholder for [[Category:Category series navigation range redirected (base change)]]
'', -- [7] placeholder for [[Category:Category series navigation range redirected (var change)]]
'', -- [8] placeholder for [[Category:Category series navigation range redirected (end)]]
'', -- [9] placeholder for [[Category:Category series navigation range redirected (MOS)]]
'', --[10] placeholder for [[Category:Category series navigation range redirected (other)]]
'', --[11] placeholder for [[Category:Category series navigation range gaps]]
'', --[12] placeholder for [[Category:Category series navigation range irregular]]
'', --[13] placeholder for [[Category:Category series navigation range irregular, 0-length]]
'', --[14] placeholder for [[Category:Category series navigation range ends (present)]]
'', --[15] placeholder for [[Category:Category series navigation range ends (blank, MOS)]]
'', --[16] placeholder for [[Category:Category series navigation isolated]]
'', --[17] placeholder for [[Category:Category series navigation default season gap size]]
'', --[18] placeholder for [[Category:Category series navigation decade redirected]]
'', --[19] placeholder for [[Category:Category series navigation year redirected (base change)]]
'', --[20] placeholder for [[Category:Category series navigation year redirected (var change)]]
'', --[21] placeholder for [[Category:Category series navigation year redirected (other)]]
'', --[22] placeholder for [[Category:Category series navigation roman numeral redirected]]
'', --[23] placeholder for [[Category:Category series navigation nordinal redirected]]
'', --[24] placeholder for [[Category:Category series navigation wordinal redirected]]
'', --[25] placeholder for [[Category:Category series navigation TV season redirected]]
'', --[26] placeholder for [[Category:Category series navigation using skip-gaps parameter]]
'', --[27] placeholder for [[Category:Category series navigation year and range]]
'', --[28] placeholder for [[Category:Category series navigation year and decade]]
'', --[29] placeholder for [[Category:Category series navigation decade and century]]
'', --[30] placeholder for [[Category:Category series navigation in mainspace]]
'', --[31] placeholder for [[Category:Category series navigation redirection error]]
}
local avoidself = (not string.match(currtitle.text, 'Category series navigation with') and
not string.match(currtitle.text, 'Category series navigation.*/doc') and
not string.match(currtitle.text, 'Category series navigation.*/sandbox') and
currtitle.text ~= 'Category series navigation' and
currtitle.nsText:gsub('_', ' ') ~= 'User talk' and -- [[phab:T369784]]
currtitle.nsText:gsub('_', ' ') ~= 'Template talk' and
(currtitle.nsText ~= 'Template' or testcases)) --avoid nested transclusion errors (i.e. {{Infilmdecade}})
--[[==========================================================================]]
--[[ Utility & category functions ]]
--[[==========================================================================]]
--Determine if a category exists (in a function for easier localization).
local function catexists( title )
return mw.title.new( title, 'Category' ).exists
end
--Error message handling.
function p.errorclass( msg )
return mw.text.tag( 'span', {class='error mw-ext-cite-error'}, '<b>Error!</b> '..string.gsub(msg, '&#', '&#') )
end
--Failure handling.
function p.failedcat( errors, sortkey )
if avoidself then
return (errors or '')..'***Category series navigation failed to generate navbox***'..
'[['..testcasecolon..'Category:Category series navigation failed to generate navbox|'..(sortkey or 'O')..']]\n'
end
return ''
end
--Tracking cat handling.
-- key: 15 (when reindexing ttrackingcats{}, Ctrl+H 'trackcat(13,' & 'ttrackingcats[16]')
-- cat: 'Category series navigation isolated'; '' to remove
--Used by main, all nav_*(), & several utility functions.
local function trackcat( key, cat )
if avoidself and key and cat then
if cat ~= '' then
ttrackingcats[key] = '[['..testcasecolon..'Category:'..cat..']]'
else
ttrackingcats[key] = ''
end
end
return
end
--Check for unknown parameters.
--Used by main only.
local function checkforunknownparams( tbl )
local knownparams = { --parameter whitelist
['min'] = 'min',
['max'] = 'max',
['cat'] = 'cat',
['show'] = 'show',
['testcase'] = 'testcase',
['testcasegap'] = 'testcasegap',
['skip-gaps'] = 'skip-gaps',
['list-all-links'] = 'list-all-links',
['follow-redirects'] = 'follow-redirects',
}
for k, _ in pairs (tbl) do
if knownparams[k] == nil then
trackcat(3, 'Category series navigation using unknown parameter')
break
end
end
end
--Check for nav_*() navigational isolation (not necessarily an error).
--Used by all nav_*().
local function isolatedcat()
if nexistingcats == 0 then
trackcat(16, 'Category series navigation isolated')
end
end
--Similar to {{LinkCatIfExists2}}: make a piped link to a category, if it exists;
--if it doesn't exist, just display the greyed link title without linking.
--Follows {{Category redirect}}s.
--Returns {
-- ['cat'] = cat,
-- ['catexists'] = true,
-- ['rtarget'] = <#R target>,
-- ['navelement'] = <#R target navelement>,
-- ['displaytext'] = displaytext,
-- }
-- if #R followed;
--returns {
-- ['cat'] = cat,
-- ['catexists'] = <true|false>,
-- ['rtarget'] = nil,
-- ['navelement'] = <cat navelement>,
-- ['displaytext'] = displaytext,
-- }
-- otherwise.
--Used by all nav_*().
local function catlinkfollowr( frame, cat, displaytext, displayend, listoverride )
cat = mw.text.trim(cat or '')
displaytext = mw.text.trim(displaytext or '')
displayend = displayend or false --bool flag to override displaytext IIF the cat/target is terminal (e.g. "2021–present" or "2021–")
local disp = cat
if displaytext ~= '' then --use 'displaytext' parameter if present
disp = mw.ustring.gsub(displaytext, '%s+%(.+$', ''); --strip any trailing disambiguator
end
local link, nilorR
local exists = catexists(cat)
if exists then
nexistingcats = nexistingcats + 1
if followRs then
local R = rtarget(cat, frame) --find & follow #R
if R ~= cat then --#R followed
nilorR = R
end
if displayend then
local y, hyph, ending = mw.ustring.match(R, '^.-(%d+)([–-])(.*)$')
if ending == 'present' then
disp = y..hyph..ending
elseif ending == '' then
disp = y..hyph..'<span style="visibility:hidden">'..y..'</span>' --hidden y to match spacing
end
end
link = '[[:Category:'..R..'|'..disp..']]'
else
link = '[[:Category:'..cat..'|'..disp..']]'
end
else
link = '<span class="categorySeriesNavigation-item-inactive">'..disp..'</span>'
end
if listall and listoverride == nil then
if nilorR then --#R followed
table.insert( tlistall, '[[:Category:'..cat..']] → '..'[[:Category:'..nilorR..']] ('..link..')' )
else --no #R
table.insert( tlistall, '[[:Category:'..cat..']] ('..link..')' )
end
end
return {
['cat'] = cat,
['catexists'] = exists,
['rtarget'] = nilorR,
['navelement'] = link,
['displaytext'] = disp,
}
end
--Returns a numbered list of all {{Category redirect}}s followed by catlinkfollowr() -> rtarget().
--For a nav_hyphen() cat, also returns a formatted list of all cats searched for & found, & all loop indices.
--Used by all nav_*().
local function listalllinks()
local nl = '\n# '
local out = ''
if currtitle.nsText == 'Category' then
errors = p.errorclass('The <b><code>|list-all-links=yes</code></b> parameter/utility '..
'should not be saved in category space, only previewed.')
out = p.failedcat(errors, 'Z')
end
local bwd, fwd = '', ''
if tlistallbwd[1] then
bwd = '\n\nbackward search:'..nl..table.concat(tlistallbwd, nl)
end
if tlistallfwd[1] then
fwd = '\n\nforward search:'..nl..table.concat(tlistallfwd, nl)
end
if tlistall[1] then
return out..nl..table.concat(tlistall, nl)..bwd..fwd
else
return out..nl..'No links found!?'..bwd..fwd
end
end
--Returns the difference b/w 2 ints separated by endash|hyphen, nil if error.
--Used by nav_hyphen() only.
local function find_duration( cat )
local from, to = mw.ustring.match(cat, '(%d+)[–-](%d+)')
if from and to then
if to == '00' then return nil end --doesn't follow MOS:DATERANGE
if (#from == 4) and (#to == 2) then --1900-01
to = string.match(from, '(%d%d)%d%d')..to --1900-1901
elseif (#from == 2) and (#to == 4) then -- 01-1902
from = string.match(to, '(%d%d)%d%d')..from --1901-1902
end
return (tonumber(to) - tonumber(from))
end
return 0
end
--Returns the ending of a terminal cat, and sets the appropriate tracking cat, else nil.
--Used by nav_hyphen() only.
local function find_terminaltxt( cat )
local terminaltxt = nil
if mw.ustring.match(cat, '%d+[–-]present$') then
terminaltxt = 'present'
trackcat(14, 'Category series navigation range ends (present)')
elseif mw.ustring.match(cat, '%d+[–-]$') then
terminaltxt = ''
trackcat(15, 'Category series navigation range ends (blank, MOS)')
end
return terminaltxt
end
--Returns an unsigned string of the 1-4 digit decade ending in "0", else nil.
--Used by nav_decade() only.
local function sterilizedec( decade )
if decade == nil or decade == '' then
return nil
end
local dec = string.match(decade, '^[-%+]?(%d?%d?%d?0)$') or
string.match(decade, '^[-%+]?(%d?%d?%d?0)%D')
if dec then
return dec
else
--fix 2-4 digit decade
local decade_fixed234 = string.match(decade, '^[-%+]?(%d%d?%d?)%d$') or
string.match(decade, '^[-%+]?(%d%d?%d?)%d%D')
if decade_fixed234 then
return decade_fixed234..'0'
end
--fix 1-digit decade
local decade_fixed1 = string.match(decade, '^[-%+]?(%d)$') or
string.match(decade, '^[-%+]?(%d)%D')
if decade_fixed1 then
return '0'
end
--unfixable
return nil
end
end
--Check for nav_hyphen default gap size + isolatedcat() (not necessarily an error).
--Used by nav_hyphen() only.
local function defaultgapcat( bool )
if bool and nexistingcats == 0 then
--using "nexistingcats > 0" isn't as useful, since the default gap size obviously worked
trackcat(17, 'Category series navigation default season gap size')
end
end
--12 -> 12th, etc.
--Used by nav_nordinal() & nav_wordinal().
function p.addord( i )
if tonumber(i) then
local s = tostring(i)
local tens = string.match(s, '1%d$')
if tens then return s..'th' end
local ones = string.match(s, '%d$')
if ones == '1' then return s..'st'
elseif ones == '2' then return s..'nd'
elseif ones == '3' then return s..'rd' end
return s..'th'
end
return i
end
--Returns the properly formatted central nav element.
--Expects an integer i, and a catlinkfollowr() table.
--Used by nav_decade() & nav_ordinal() only.
local function navcenter( i, catlink )
if i == 0 then --center nav element
if navborder == true then
return '<b>'..catlink.displaytext..'</b>'
else
return '<b>'..catlink.navelement..'</b>'
end
else
return catlink.navelement
end
end
--Wrap one or two navs in a <div> with ARIA attributes; add TemplateStyles
--before it. This also aligns the navs in case some floating element (like a
--portal box) breaks their alignment.
--Used by main only.
local function wrap( nav1, nav2 )
local templatestyles = require("Module:TemplateStyles")(
"Module:Category series navigation/styles.css"
)
local prepare = function (nav)
if nav then
nav = '\n'..nav
else
nav = ''
end
return nav
end
return templatestyles..
'<div class="categorySeriesNavigation" role="navigation" aria-label="Range">'..
prepare(nav1)..prepare(nav2)..
'\n</div>'
end
--[[==========================================================================]]
--[[ Formerly separated templates/modules ]]
--[[==========================================================================]]
--[[==========================={{ nav_hyphen }}=============================]]
local function nav_hyphen( frame, start, hyph, finish, firstpart, lastpart, minseas, maxseas, testgap )
--Expects a PAGENAME of the form "Some sequential 2015–16 example cat", where
-- start = 2015
-- hyph = –
-- finish = 16 (sequential years can be abbreviated, but others should be full year, e.g. "2001–2005")
-- firstpart = Some sequential
-- lastpart = example cat
-- minseas = 1800 ('min' starting season shown; optional; defaults to -9999)
-- maxseas = 2000 ('max' starting season shown; optional; defaults to 9999; 2000 will show 2000-01)
-- testgap = 0 (testcasegap parameter for easier testing; optional)
--sterilize start
if string.match(start or '', '^%d%d?%d?%d?$') == nil then --1-4 digits, AD only
local start_fixed = mw.ustring.match(start or '', '^%s*(%d%d?%d?%d?)%D')
if start_fixed then
start = start_fixed
else
errors = p.errorclass('Function nav_hyphen can\'t recognize the number "'..(start or '')..'" '..
'in the first part of the "season" that was passed to it. '..
'For e.g. "2015–16", "2015" is expected via "|2015|–|16|".')
return p.failedcat(errors, 'H')
end
end
local nstart = tonumber(start)
--en dash check
if hyph ~= '–' then
trackcat(4, 'Category series navigation range not using en dash') --nav still processable, but track
end
--sterilize finish & check for weird parents
local tgaps = {} --table of gap sizes found b/w terms { [<gap size found>] = 1 } for -3 <= j <= 3
local tgapsj4 = {} --table of gap sizes found b/w terms { [<gap size found>] = 1 } for j = { -4, 4 }
local ttlens = {} --table of term lengths found w/i terms { [<term length found>] = 1 }
local tirregs = {} --table of ir/regular-term-length cats' "from"s & "to"s found
local regularparent = true
if (finish == -1) or --"Members of the Scottish Parliament 2021–present"
(finish == 0) --"Members of the Scottish Parliament 2021–"
then
regularparent = false
if maxseas == nil or maxseas == '' then
maxseas = start --hide subsequent ranges
end
if finish == -1 then trackcat(14, 'Category series navigation range ends (present)')
else trackcat(15, 'Category series navigation range ends (blank, MOS)') end
elseif (start == finish) and
(ttrackingcats[16] ~= '') --nav_year found isolated; check for surrounding hyphenated terms (e.g. UK MPs 1974)
then
trackcat(16, '') --reset for another check later
trackcat(13, 'Category series navigation range irregular, 0-length')
ttlens[0] = 1 --calc ttlens for std cases below
regularparent = 'isolated'
end
if (string.match(finish or '', '^%d+$') == nil) and
(string.match(finish or '', '^%-%d+$') == nil)
then
local finish_fixed = mw.ustring.match(finish or '', '^%s*(%d%d?%d?%d?)%D')
if finish_fixed then
finish = finish_fixed
else
errors = p.errorclass('Function nav_hyphen can\'t recognize "'..(finish or '')..'" '..
'in the second part of the "season" that was passed to it. '..
'For e.g. "2015–16", "16" is expected via "|2015|–|16|".')
return p.failedcat(errors, 'I')
end
else
if string.len(finish) >= 5 then
errors = p.errorclass('The second part of the season passed to function nav_hyphen should only be four or fewer digits, not "'..(finish or '')..'". '..
'See [[MOS:DATERANGE]] for details.')
return p.failedcat(errors, 'J')
end
end
local nfinish = tonumber(finish)
--save sterilized parent range for easier lookup later
tirregs['from0'] = nstart
tirregs['to0'] = nfinish
--sterilize min/max
local nminseas_default = -9999
local nmaxseas_default = 9999
local nminseas = tonumber(minseas) or nminseas_default --same behavior as nav_year
local nmaxseas = tonumber(maxseas) or nmaxseas_default --same behavior as nav_year
if nminseas > nstart then nminseas = nstart end
if nmaxseas < nstart then nmaxseas = nstart end
local lspace = ' ' --assume a leading space (most common)
local tspace = ' ' --assume a trailing space (most common)
if string.match(firstpart, '%($') then lspace = '' end --DNE for "Madrid city councillors (2007–2011)"-type cats
if string.match(lastpart, '^%)') then tspace = '' end --DNE for "Madrid city councillors (2007–2011)"-type cats
--calculate term length/intRAseason size & finishing year
local t = 1
while t <= term_limit and regularparent == true do
local nish = nstart + t --use switchADBC to flip this sign to work for years BC, if/when the time comes
if (nish == nfinish) or (string.match(nish, '%d?%d$') == finish) then
ttlens[t] = 1
break
end
if t == term_limit then
errors = p.errorclass('Function nav_hyphen can\'t determine a reasonable term length for "'..start..hyph..finish..'".')
return p.failedcat(errors, 'K')
end
t = t + 1
end
--apply MOS:DATERANGE to parent
local lenstart = string.len(start)
local lenfinish = string.len(finish)
if lenstart == 4 and regularparent == true then --"2001–..."
if t == 1 then --"2001–02" & "2001–2002" both allowed
if lenfinish ~= 2 and lenfinish ~= 4 then
errors = p.errorclass('The second part of the season passed to function nav_hyphen should be two or four digits, not "'..finish..'".')
return p.failedcat(errors, 'L')
end
else --"2001–2005" is required for t > 1; track "2001–05"; anything else = error
if lenfinish == 2 then
trackcat(5, 'Category series navigation range abbreviated (MOS)')
elseif lenfinish ~= 4 then
errors = p.errorclass('The second part of the season passed to function nav_hyphen should be four digits, not "'..finish..'".')
return p.failedcat(errors, 'M')
end
end
if finish == '00' then --full year required regardless of term length
trackcat(5, 'Category series navigation range abbreviated (MOS)')
end
end
--calculate intERseason gap size
local hgap_default = 0 --assume & start at the most common case: 2001–02 -> 2002–03, etc.
local hgap_limit_reg = hgap_limit --less expensive per-increment (inc x 4)
local hgap_limit_irreg = hgap_limit --more expensive per-increment (inc x 23 = inc x (k_bwd + k_fwd) = inc x (12 + 11))
local hgap_success = false
local hgap = hgap_default
while hgap <= hgap_limit_reg and regularparent == true do --verify
local prevseason2 = firstpart..lspace..(nstart-t-hgap)..hyph..string.match(nstart-hgap, '%d?%d$') ..tspace..lastpart
local nextseason2 = firstpart..lspace..(nstart+t+hgap)..hyph..string.match(nstart+2*t+hgap, '%d?%d$')..tspace..lastpart
local prevseason4 = firstpart..lspace..(nstart-t-hgap)..hyph..(nstart-hgap) ..tspace..lastpart
local nextseason4 = firstpart..lspace..(nstart+t+hgap)..hyph..(nstart+2*t+hgap)..tspace..lastpart
if t == 1 then --test abbreviated range first, then full range, to be frugal with expensive functions
if catexists(prevseason2) or --use 'or', in case we're at the edge of the cat structure,
catexists(nextseason2) or --or we hit a "–00"/"–2000" situation on one side
catexists(prevseason4) or
catexists(nextseason4)
then
hgap_success = true
break
end
elseif t > 1 then --test full range first, then abbreviated range, to be frugal with expensive functions
if catexists(prevseason4) or --use 'or', in case we're at the edge of the cat structure,
catexists(nextseason4) or --or we hit a "–00"/"–2000" situation on one side
catexists(prevseason2) or
catexists(nextseason2)
then
hgap_success = true
break
end
end
hgap = hgap + 1
end
if hgap_success == false then
hgap = tonumber(testgap) or hgap_default --tracked via defaultgapcat()
end
--preliminary scan to determine ir/regular spacing of nearby cats;
--to limit expensive function calls, MOS:DATERANGE-violating cats are ignored;
--an irregular-term-length series should follow "YYYY..hyph..YYYY" throughout
local jlimit = 4 --4-a-side if all YYYY-YY, 3-a-side if all YYYY-YYYY, with some threshold in between
if hgap <= hgap_limit_reg then --also to isolate temp vars
--find # of nav-visible ir/regular-term-length cats
local bwanchor = nstart --backward anchor/common year
local fwanchor = bwanchor + t --forward anchor/common year
if regularparent == 'isolated' then
fwanchor = bwanchor
end
local spangreen = '[<span style="color:green">j, g, k = ' --used for/when debugging via list-all-links=yes
local spanblue = '<span style="color:blue">'
local spanred = ' (<span style="color:red">'
local span = '</span>'
local lastg = nil --to check for run-on searches
local lastk = nil --to check for run-on searches
local endfound = false --switch used to stop searching forward
local iirregs = 0 --index of tirregs[] for j < 0, since search starts from parent
local j = -jlimit --index of tirregs[] for j > 0 & pseudo navh position
while j <= jlimit do
if j < 0 then --search backward from parent
local gbreak = false --switch used to break out of g-loop
local g = 0 --gap size
while g <= hgap_limit_irreg do
local k = 0 --term length: 0 = "0-length", 1+ = normal
while k <= term_limit do
local from = bwanchor - k - g
local to = bwanchor - g
local full = mw.text.trim( firstpart..lspace..from..hyph..to..tspace..lastpart )
if k == 0 then
if regularparent ~= 'isolated' then --+restrict to g == 0 if repeating year problems arise
to = '0-length'
full = mw.text.trim( firstpart..lspace..from..tspace..lastpart )
if catlinkfollowr( frame, full ).rtarget ~= nil then --#R followed
table.insert( tlistallbwd, spangreen..j..', '..g..', '..k..span..'] '..full..spanred..'#R ignored'..span..')' )
full, to = '', '' --don't use/follow 0-length cat #Rs from nav_hyphen(); otherwise gets messy
end
end
end
if (k >= 1) or --the normal case; only continue k = 0 if 0-length found
(to == '0-length') --ghetto "continue" (thx Lua) to avoid expensive searches for "UK MPs 1974-1974", etc.
then
table.insert( tlistallbwd, spangreen..j..', '..g..', '..k..span..'] '..full )
if (k == 1) and
-- (g == 0 or g == 1) and --commented to match j>0 case ("1995–96 in Federal Republic of Yugoslavia basketball")
(catexists(full) == false)
then --allow bare-bones MOS:DATERANGE alternation, in case we're on a 0|1-gap, 1-year term series
local to2 = string.match(to, '%d%d$')
if to2 and to2 ~= '00' then --and not at a century transition (i.e. 1999–2000)
to = to2
full = mw.text.trim( firstpart..lspace..from..hyph..to..tspace..lastpart )
table.insert( tlistallbwd, spangreen..j..', '..g..', '..k..span..'] '..full )
end
end
if catexists(full) then
if to == '0-length' then
trackcat(13, 'Category series navigation range irregular, 0-length')
end
tlistallbwd[#tlistallbwd] = spanblue..tlistallbwd[#tlistallbwd]..span..' (found)'
ttlens[ find_duration(full) ] = 1
if j == -1 then tgapsj4[g] = 1 -- -1 since bwd search starts from parent @ -4 and ends at -1
else tgaps[g] = 1 end
iirregs = iirregs + 1
tirregs['from-'..iirregs] = from
tirregs['to-'..iirregs] = to
bwanchor = from --ratchet down
if to ~= '0-length' then
gbreak = true
break
else
g = 0 --soft-reset g, to keep stepping thru k
j = j + 1 --save, but keep searching thru k
if j > 0 then --(restore "> 3" if acts up) lest we keep searching bwd & finding 0-length cats ("MEPs for the Republic of Ireland 1973" & down)
j = -1 --allow a normal, full search fwd after break
gbreak = true
break
end
end
elseif (j >= 0) and
(lastg and lastk) and
((lastg >= hgap_limit_irreg) or
(lastk >= term_limit))
then --bwd search exhausted and/or done (runaway bwd search on "2018–19 FIA World Endurance Championship season")
j = -1 --allow a normal, full search fwd after break
gbreak = true
break
end
end --ghetto "continue"
k = k + 1
lastk = k
end --while k <= term_limit do
if gbreak == true then break end
g = g + 1
lastg = g
end --while g <= hgap_limit_irreg do
end --if j < 0
if j > 0 and endfound == false then --search forward from parent
local gbreak = false --switch used to break out of g-loop
local g = 0 --gap size
while g <= hgap_limit_irreg do
local k = -2 --term length: -2 = "0-length", -1 = "2020–present", 0 = "2020–", 1+ = normal
while k <= term_limit do
local from = fwanchor + g
local to4 = fwanchor + k + g --override carefully
local to2 = nil --last 2 digits of to4, IIF exists
if k == -1 then to4 = 'present' --see if end-cat exists (present)
elseif k == 0 then to4 = '' end --see if end-cat exists (blank)
local full = mw.text.trim( firstpart..lspace..from..hyph..to4..tspace..lastpart )
if k == -2 then
if regularparent ~= 'isolated' then --+restrict to g == 0 if repeating year problems arise
to4 = '0-length' --see if 0-length cat exists
full = mw.text.trim( firstpart..lspace..from..tspace..lastpart )
if catlinkfollowr( frame, full ).rtarget ~= nil then --#R followed
table.insert( tlistallfwd, spangreen..j..', '..g..', '..k..span..'] '..full..spanred..'#R ignored'..span..')' )
full, to4 = '', '' --don't use/follow 0-length cat #Rs from nav_hyphen(); otherwise gets messy
end
end
end
if (k >= -1) or --only continue k = -2 if 0-length found
(to4 == '0-length') --ghetto "continue" (thx Lua) to avoid expensive searches for "UK MPs 1974-1974", etc.
then
table.insert( tlistallfwd, spangreen..j..', '..g..', '..k..span..'] '..full )
if (k == 1) and
-- (g == 0 or g == 1) and --commented to let "2002–03 in Scottish women's football" find "2008–09 in Scottish women's football"
(catexists(full) == false)
then --allow bare-bones MOS:DATERANGE alternation, in case we're on a 0|1-gap, 1-year term series
to2 = string.match(to4, '%d%d$')
if to2 and to2 ~= '00' then --and not at a century transition (i.e. 1999–2000)
full = mw.text.trim( firstpart..lspace..from..hyph..to2..tspace..lastpart )
table.insert( tlistallfwd, spangreen..j..', '..g..', '..k..span..'] '..full )
end
end
if catexists(full) then
if to4 == '0-length' then
if rtarget(full, frame) == full then --only use 0-length cats that don't #R
trackcat(13, 'Category series navigation range irregular, 0-length')
end
end
tirregs['from'..j] = from
tirregs['to'..j] = (to2 or to4)
if (k == -1) or (k == 0) then
endfound = true --tentative
else --k == { -2, > 0 }
tlistallfwd[#tlistallfwd] = spanblue..tlistallfwd[#tlistallfwd]..span..' (found)'
ttlens[ find_duration(full) ] = 1
if j == 4 then tgapsj4[g] = 1
else tgaps[g] = 1 end
endfound = false
if to4 ~= '0-length' then --k > 0
fwanchor = to4 --ratchet up
gbreak = true
break --only break on k > 0 b/c old end-cat #Rs still exist like "Members of the Scottish Parliament 2011–"
else --k == -2
j = j + 1 --save, but keep searching k's, in case "1974" → "1974-1979"
if j > jlimit then --lest we keep searching & finding 0-length cats ("2018 CONCACAF Champions League" & up)
gbreak = true
break
elseif g == hgap_limit_irreg then
--keep searching, since not a runaway, just far away ("American soccer clubs 1958–59 season")
hgap_limit_irreg = hgap_limit_irreg + 1
end
end
end
end
end --ghetto "continue"
k = k + 1
lastk = k
end --while k <= term_limit do
if gbreak == true then break end
g = g + 1
lastg = g
end --while g <= hgap_limit_irreg do
end --if j > 0 and endfound == false then
if (lastg and lastk) and
(lastg > hgap_limit_irreg) and
(lastk > term_limit)
then --search exhausted
if j < 0 then j = 0 --bwd search exhausted; continue fwd
elseif j > 0 then break end --fwd search exhausted
end
j = j + 1
end --while j <= jlimit
end --if hgap <= hgap_limit_reg
--determine # of displayed navh elements based on "YYYY-YY" vs. "YYYY-YYYY" counts
local Ythreshold = 3.3 --((YYYY-YY x 7) + (YYYY-YYYY x 2))/18 = 3.222; ((YYYY-YY x 6) + (YYYY-YYYY x 3))/18 = 3.333
local Ycount = 0 --"Y" count
local ycount = 0 --tirregs counter; # of contiguous #s
for k, v in pairs (tirregs) do
local dummy, dunce = mw.ustring.gsub(tostring(v), '%d', '') --why can't gsub just return a table??
Ycount = Ycount + dunce
ycount = ycount + 1
end
local ycount_limit = ((jlimit * 2) + 1) * 2 --i.e. ((4 * 2) + 1) * 2 = 18
if ycount < ycount_limit then --fill in the blanks with Ycount_parent, since hidden/dne cats aren't in tirregs
local dummy_finish = finish
if not regularparent then dummy_finish = start end
local dummy, dunce_from = mw.ustring.gsub(start, '%d', '')
local dummy, dunce_to = mw.ustring.gsub(dummy_finish, '%d', '')
local Ycount_parent_avg = (dunce_from + dunce_to)/2 --"YYYY-YYYY" = 4; "YYYY-YY" = 3
Ycount = Ycount + (Ycount_parent_avg * (ycount_limit - ycount))
ycount = ycount_limit
end
local iwidth = 3 --default to 3-a-side, 7 total
local Y_per_y = Ycount / ycount --normalized range: [3-4]
if Y_per_y < Ythreshold then
iwidth = 4 --extend to 4-a-side, 9 total
end
--begin navhyphen
local navh = '<div class="toccolours categorySeriesNavigation-range">\n'
local navlist = {}
local terminalcat = false --switch used to hide future cats
local terminaltxt = nil
local i = -iwidth --nav position
while i <= iwidth do
local from = nstart + i*(t+hgap) --the logical, but not necessarily correct, 'from'
if tirregs['from'..i] then --prefer the irregular term table
from = tonumber(tirregs['from'..i])
else --fallback to lazy/naive 'from'
if i > 0 and
tirregs['from'..(i-1)] and
tirregs['from'..(i-1)] >= from
then --end of the line: avoid dups/past, and create reasonable grey'd ranges
local greyto = tonumber(tirregs['to' .. (i-1)]) or -9999
local greyfrom = tonumber(tirregs['from'..(i-1)]) or -9999
local grey = greyto --prefer 'to'
if greyfrom > greyto then grey = greyfrom end --'from' fallback, in case "1995–96", "1995-present", etc.
if grey > -9999 then
if grey ~= greyto then
from = grey + t + hgap --account for missing/incomplete 'to'
else
from = grey + hgap
end
tirregs['from'..i] = from --remember
tirregs['to' .. i] = from + t
end
elseif i < 0 then
local greyfrom
local ii = 0
while ii < 3 do
ii = ii + 1
greyfrom = tonumber(tirregs['from'..(i+ii)])
if greyfrom then break end
end
from = (greyfrom or nstart) - ii*(t+hgap)
tirregs['from'..i] = from --remember
tirregs['to' .. i] = from + t
end
end
local from2 = string.match(from, '%d?%d$')
local to = tostring(from+t) --the logical, naive range, but
if tirregs['to'..i] then --prefer irregular term table
to = tirregs['to'..i]
elseif regularparent == false and tirregs and i > 0 then
to = tirregs['to-1'] --special treatment for parent terminal cats, since they have no natural 'to'
end
local to2 = string.match(to, '%d?%d$')
local tofinal = (to2 or '') --assume t=1 and abbreviated 'to' (the most common case)
if t > 1 or --per MOS:DATERANGE (e.g. 1999-2004)
(from2 - (to2 or from2)) > 0 --century transition exception (e.g. 1999–2000)
then
tofinal = (to or '') --default to the MOS-correct format, in case no fallbacks found
end
if to == '0-length' then
tofinal = to
end
--check existance of 4-digit, MOS-correct range, with abbreviation fallback
if tofinal ~= '0-length' then
if t > 1 and string.len(from) == 4 then --e.g. 1999-2004
--determine which link exists (full or abbr)
local full = firstpart..lspace..from..hyph..tofinal..tspace..lastpart
if not catexists(full) then
local abbr = firstpart..lspace..from..hyph..to2..tspace..lastpart
if catexists(abbr) then
tofinal = (to2 or '') --rv to MOS-incorrect format; if full AND abbr DNE, then tofinal is still in its MOS-correct format
end
end
elseif t == 1 then --full-year consecutive ranges are also allowed
local abbr = firstpart..lspace..from..hyph..tofinal..tspace..lastpart --assume tofinal is in abbr format
if not catexists(abbr) and tofinal ~= to then
local full = firstpart..lspace..from..hyph..to..tspace..lastpart
if catexists(full) then
tofinal = (to or '') --if abbr AND full DNE, then tofinal is still in its abbr format (unless it's a century transition)
end end end end
--populate navh
if i ~= 0 then --left/right navh
local orig = firstpart..lspace..from..hyph..tofinal..tspace..lastpart
local disp = from..hyph..tofinal
if tofinal == '0-length' then
orig = firstpart..lspace..from..tspace..lastpart
disp = from
end
local catlink = catlinkfollowr(frame, orig, disp, true) --force terminal cat display
if terminalcat == false then
terminaltxt = find_terminaltxt( disp ) --also sets tracking cats
terminalcat = (terminaltxt ~= nil)
end
if catlink.rtarget and avoidself then --a {{Category redirect}} was followed, figure out why
--determine new term length & gap size
ttlens[ find_duration( catlink.rtarget ) ] = 1
if i > -iwidth then
local lastto = tirregs['to'..(i-1)]
if lastto == nil then
local lastfrom = nstart + (i-1)*(t+hgap)
lastto = lastfrom+t --use last logical 'from' to calc lastto
end
if lastto then
local gapcat = lastto..'-'..from --dummy cat to calc with
local gap = find_duration(gapcat) or -1 --in case of nil,
if iwidth == 4 then
tgapsj4[ gap ] = 1 --tgapsj4[-1] are ignored later
else
tgaps[ gap ] = 1 --tgaps[-1] are ignored later
end
end
end
--display/tracking handling
local base_regex = '%d+[–-]%d+'
local origbase = mw.ustring.gsub(orig, base_regex, '')
local rtarbase, rtarbase_success = mw.ustring.gsub(catlink.rtarget, base_regex, '')
if rtarbase_success == 0 then
local base_regex_lax = '%d%d%d%d' --in case rtarget is a year cat
rtarbase, rtarbase_success = mw.ustring.gsub(catlink.rtarget, base_regex_lax, '')
end
local terminal_regex = '%d+[–-]'..(terminaltxt or '')..'$' --more manual ORs bc Lua regex sux
if mw.ustring.match(orig, terminal_regex) then
origbase = mw.ustring.gsub(orig, terminal_regex, '')
end
if mw.ustring.match(catlink.rtarget, terminal_regex) then
--finagle/overload terminalcat type to set nmaxseas on 1st occurence only
if terminalcat == false then terminalcat = 1 end
local dummy = find_terminaltxt( catlink.rtarget ) --also sets tracking cats
rtarbase = mw.ustring.gsub(catlink.rtarget, terminal_regex, '')
end
origbase = mw.text.trim(origbase)
rtarbase = mw.text.trim(rtarbase)
if origbase ~= rtarbase then
trackcat(6, 'Category series navigation range redirected (base change)')
elseif terminalcat == 1 then
trackcat(8, 'Category series navigation range redirected (end)')
else --origbase == rtarbase
local all4s_regex = '%d%d%d%d[–-]%d%d%d%d'
local orig_all4s = mw.ustring.match(orig, all4s_regex)
local rtar_all4s = mw.ustring.match(catlink.rtarget, all4s_regex)
if orig_all4s and rtar_all4s then
trackcat(10, 'Category series navigation range redirected (other)')
else
local year_regex1 = '%d%d%d%d$'
local year_regex2 = '%d%d%d%d[%s%)]'
local year_rtar = mw.ustring.match(catlink.rtarget, year_regex1) or
mw.ustring.match(catlink.rtarget, year_regex2)
if orig_all4s and year_rtar then
trackcat(7, 'Category series navigation range redirected (var change)')
else
trackcat(9, 'Category series navigation range redirected (MOS)')
end
end
end
end
if terminalcat then --true or 1
if type(terminalcat) ~= 'boolean' then nmaxseas = from end --only want to do this once
terminalcat = true --done finagling/overloading
end
if (from >= 0) and (nminseas <= from) and (from <= nmaxseas) then
table.insert(navlist, catlink.navelement)
if terminalcat then nmaxseas = nminseas_default end --prevent display of future ranges
else
local hidden = '<span style="visibility:hidden">'..disp..'</span>'
table.insert(navlist, hidden)
if listall then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..hidden..')'
end
end
else --center navh
if finish == -1 then finish = 'present'
elseif finish == 0 then finish = '<span style="visibility:hidden">'..start..'</span>' end
local disp = start..hyph..finish
if regularparent == 'isolated' then disp = start end
table.insert(navlist, '<b>'..disp..'</b>')
end
i = i + 1
end
-- add the list
navh = navh..horizontal(navlist)..'\n'
--tracking cats & finalize
if avoidself then
local igaps = 0 --# of diff gap sizes > 0 found
local itlens = 0 --# of diff term lengths found
for s = 1, hgap_limit_reg do --must loop; #tgaps, #ttlens unreliable
igaps = igaps + (tgaps[s] or 0)
end
if iwidth == 4 then --only count gaps if they were displayed ("Karnataka MLAs 1957–1962")
for s = 1, hgap_limit_reg do
igaps = igaps + (tgapsj4[s] or 0)
end
end
for s = 0, term_limit do
itlens = itlens + (ttlens[s] or 0)
end
if igaps > 0 then trackcat(11, 'Category series navigation range gaps') end
if itlens > 1 and ttrackingcats[13] == '' then --avoid duplication in "Category series navigation range irregular, 0-length"
trackcat(12, 'Category series navigation range irregular')
end
end
isolatedcat()
defaultgapcat(not hgap_success)
if listall then
return listalllinks()
else
return navh..'</div>'
end
end
--[[=========================={{ nav_tvseason }}============================]]
local function nav_tvseason( frame, firstpart, tv, lastpart, maximumtv )
--Expects a PAGENAME of the form "Futurama season 1 episodes", where
-- firstpart = Futurama season
-- tv = 1
-- lastpart = episodes
-- maximumtv = 7 ('max' tv season parameter; optional; defaults to 9999)
tv = tonumber(tv)
if tv == nil then
errors = p.errorclass('Function nav_tvseason can\'t recognize the TV season number sent to its 3rd parameter.')
return p.failedcat(errors, 'T')
end
--"(season 1) episodes" -> "season 1 episodes" following March 2024 RfC:
--[[Wikipedia talk:Naming conventions (television)#Follow-up RfC on TV season article titles]]
-- [[Special:Permalink/1216885280#Follow-up RfC on TV season article titles]]
local tspace = ' ' --"season 1 episodes"
local parenth_check = string.match(lastpart, '^%)')
if parenth_check then tspace = '' end --accommodate old style "(season 1) episodes" just in case
local maxtv_default = 9999
local maxtv = tonumber(maximumtv) or maxtv_default --allow +/- qualifier
if maxtv < tv then maxtv = tv end --input error; maxtv should be >= parent
--begin navtvseason
local navt = '<div class="toccolours categorySeriesNavigation-range">\n'
local navlist = {}
local prepad = ''
local i = -5 --nav position
while i <= 5 do
local t = tv + i
if i ~= 0 then --left/right navt
local catlink = catlinkfollowr( frame, firstpart..' '..t..tspace..lastpart, t )
if t >= 1 and t <= maxtv then --hardcode mintv
if catlink.rtarget then --a {{Category redirect}} was followed
trackcat(25, 'Category series navigation TV season redirected')
end
if catlink.catexists or
(maxtv ~= maxtv_default and t <= maxtv)
then
table.insert(navlist, prepad..catlink.navelement) --display normally
prepad = ''
else
local postpad = '<span style="visibility:hidden"> • '..t..'</span>'
navlist[#navlist] = (navlist[#navlist] or '')..postpad
if listall then tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..postpad..')' end
end
elseif t < 1 then
prepad = prepad..'<span style="visibility:hidden"> • '..'0'..'</span>'
if listall then tlistall[#tlistall] = (tlistall[#tlistall] or '')..' (x)' end
else --t > maxtv
local postpad = '<span style="visibility:hidden"> • '..t..'</span>'
navlist[#navlist] = (navlist[#navlist] or '')..postpad
if listall then tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..postpad..')' end
end
else --center navt
table.insert(navlist, prepad..'<b>'..tv..'</b>')
prepad = ''
end
i = i + 1
end
-- add the list
navt = navt..horizontal(navlist)..'\n'
isolatedcat()
if listall then
return listalllinks()
else
return navt..'</div>'
end
end
--[[==========================={{ nav_decade }}=============================]]
local function nav_decade( frame, firstpart, decade, lastpart, mindecade, maxdecade )
--Expects a PAGENAME of the form "Some sequential 2000 example cat", where
-- firstpart = Some sequential
-- decade = 2000
-- lastpart = example cat
-- mindecade = 1800 ('min' decade parameter; optional; defaults to -9999)
-- maxdecade = 2020 ('max' decade parameter; optional; defaults to 9999)
--sterilize dec
local dec = sterilizedec(decade)
if dec == nil then
errors = p.errorclass('Function nav_decade was sent "'..(decade or '')..'" as its 2nd parameter, '..
'but expects a 1 to 4-digit year ending in "0".')
return p.failedcat(errors, 'D')
end
local ndec = tonumber(dec)
--sterilize mindecade & determine AD/BC
local mindefault = '-9999'
local mindec = sterilizedec(mindecade) --returns a tostring(unsigned int), or nil
if mindec then
if string.match(mindecade, '-%d') or
string.match(mindecade, 'BC')
then
mindec = '-'..mindec --better +/-0 behavior with strings (0-initialized int == "-0" string...)
end
elseif mindec == nil and mindecade and mindecade ~= '' then
errors = p.errorclass('Function nav_decade was sent "'..(mindecade or '')..'" as its 4th parameter, '..
'but expects a 1 to 4-digit year ending in "0", the earliest decade to be shown.')
return p.failedcat(errors, 'E')
else --mindec == nil
mindec = mindefault --tonumber() later, after error checks
end
--sterilize maxdecade & determine AD/BC
local maxdefault = '9999'
local maxdec = sterilizedec(maxdecade) --returns a tostring(unsigned int), or nil + error
if maxdec then
if string.match(maxdecade, '-%d') or
string.match(maxdecade, 'BC')
then --better +/-0 behavior with strings (0-initialized int == "-0" string...),
maxdec = '-'..maxdec --but a "-0" string -> tonumber() -> tostring() = "-0",
end --and a "0" string -> tonumber() -> tostring() = "0"
elseif maxdec == nil and maxdecade and maxdecade ~= '' then
errors = p.errorclass('Function nav_decade was sent "'..(maxdecade or '')..'" as its 5th parameter, '..
'but expects a 1 to 4-digit year ending in "0", the highest decade to be shown.')
return p.failedcat(errors, 'F')
else --maxdec == nil
maxdec = maxdefault
end
local tspace = ' ' --assume trailing space for "1950s in X"-type cats
if string.match(lastpart, '^-') then tspace = '' end --DNE for "1970s-related"-type cats
--AD/BC switches & vars
local parentBC = string.match(lastpart, '^BC') --following the "0s BC" convention for all years BC
lastpart = mw.ustring.gsub(lastpart, '^BC%s*', '') --handle BC separately; AD never used
--TODO?: handle BCE, but only if it exists in the wild
local dec0to40AD = (ndec >= 0 and ndec <= 40 and not parentBC) --special behavior in this range
local switchADBC = 1 -- 1=AD parent
if parentBC then switchADBC = -1 end -- -1=BC parent; possibly adjusted later
local BCdisp = ''
local D = -math.huge --secondary switch & iterator for AD/BC transition
--check non-default min/max more carefully
if mindec ~= mindefault then
if tonumber(mindec) > ndec*switchADBC then
mindec = tostring(ndec*switchADBC) --input error; mindec should be <= parent
end
end
if maxdec ~= maxdefault then
if tonumber(maxdec) < ndec*switchADBC then
maxdec = tostring(ndec*switchADBC) --input error; maxdec should be >= parent
end
end
local nmindec = tonumber(mindec) --similar behavior to nav_year & nav_nordinal
local nmaxdec = tonumber(maxdec) --similar behavior to nav_nordinal
--begin navdecade
local bnb = '' --border/no border
if navborder == false then --for Category series navigation year and decade
bnb = 'categorySeriesNavigation-range-transparent'
end
local navd = '<div class="toccolours categorySeriesNavigation-range '..bnb..'">\n'
local navlist = {}
local i = -50 --nav position x 10
while i <= 50 do
local d = ndec + i*switchADBC
local BC = ''
BCdisp = ''
if dec0to40AD then
if D < -10 then
d = math.abs(d + 10) --b/c 2 "0s" decades exist: "0s BC" & "0s" (AD)
BC = 'BC '
if d == 0 then
D = -10 --track 1st d = 0 use (BC)
end
elseif D >= -10 then
D = D + 10 --now iterate from 0s AD
d = D --2nd d = 0 use
end
elseif parentBC then
if switchADBC == -1 then --parentBC looking at the BC side (the common case)
BC = 'BC '
if d == 0 then --prepare to switch to the AD side on the next iteration
switchADBC = 1 --1st d = 0 use (BC)
D = -10 --prep
end
elseif switchADBC == 1 then --switched to the AD side
D = D + 10 --now iterate from 0s AD
d = D --2nd d = 0 use (on first use)
end
end
if BC ~= '' and ndec <= 50 then
BCdisp = ' BC' --show BC for all BC decades whenever a "0s" is displayed on the nav
end
--determine target cat
local disp = d..'s'..BCdisp
local catlink = catlinkfollowr( frame, firstpart..' '..d..'s'..tspace..BC..lastpart, disp )
if catlink.rtarget then --a {{Category redirect}} was followed
trackcat(18, 'Category series navigation decade redirected')
end
--populate left/right navd
local shown = navcenter(i, catlink)
local hidden = '<span style="visibility:hidden">'..disp..'</span>'
local dsign = d --use d for display & dsign for logic
if BC ~= '' then dsign = -dsign end
if (nmindec <= dsign) and (dsign <= nmaxdec) then
if dsign == 0 and (nmindec == 0 or nmaxdec == 0) then --distinguish b/w -0 (BC) & 0 (AD)
--"zoom in" on +/- 0 and turn dsign/min/max temporarily into +/- 1 for easier processing
local zsign, zmin, zmax = 1, nmindec, nmaxdec
if BC ~= '' then zsign = -1 end
if mindec == '-0' then zmin = -1
elseif mindec == '0' then zmin = 1 end
if maxdec == '-0' then zmax = -1
elseif maxdec == '0' then zmax = 1 end
if (zmin <= zsign) and (zsign <= zmax) then
table.insert(navlist, shown)
hidden = nil
else
table.insert(navlist, hidden)
end
else
table.insert(navlist, shown)--the common case
hidden = nil
end
else
table.insert(navlist, hidden)
end
if listall and hidden then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..hidden..')'
end
i = i + 10
end
-- add the list
navd = navd..horizontal(navlist)..'\n'
isolatedcat()
if listall then
return listalllinks()
else
return navd..'</div>'
end
end
--[[============================{{ nav_year }}==============================]]
local function nav_year( frame, firstpart, year, lastpart, minimumyear, maximumyear )
--Expects a PAGENAME of the form "Some sequential 1760 example cat", where
-- firstpart = Some sequential
-- year = 1760
-- lastpart = example cat
-- minimumyear = 1758 ('min' year parameter; optional)
-- maximumyear = 1800 ('max' year parameter; optional)
local minyear_default = -9999
local maxyear_default = 9999
year = tonumber(year) or tonumber(mw.ustring.match(year or '', '^%s*(%d*)'))
local minyear = tonumber(string.match(minimumyear or '', '-?%d+')) or minyear_default --allow +/- qualifier
local maxyear = tonumber(string.match(maximumyear or '', '-?%d+')) or maxyear_default --allow +/- qualifier
if string.match(minimumyear or '', 'BC') then minyear = -math.abs(minyear) end --allow BC qualifier (AD otherwise assumed)
if string.match(maximumyear or '', 'BC') then maxyear = -math.abs(maxyear) end --allow BC qualifier (AD otherwise assumed)
if year == nil then
errors = p.errorclass('Function nav_year can\'t recognize the year sent to its 3rd parameter.')
return p.failedcat(errors, 'Y')
end
--AD/BC switches & vars
local yearBCElastparts = { --needed for parent = AD 1-5, when the BC/E format is unknown
--"BCE" removed to match both AD & BCE cats; easier & faster than multiple string.match()s
['example_Hebrew people_example'] = 'BCE', --example entry format; add to & adjust as needed
}
local parentAD = string.match(firstpart, 'AD$') --following the "AD 1" convention from AD 1 to AD 10
local parentBC = string.match(lastpart, '^BCE?') --following the "1 BC" convention for all years BC
firstpart = mw.ustring.gsub(firstpart, '%s*AD$', '') --handle AD/BC separately for easier & faster accounting
lastpart = mw.ustring.gsub(lastpart, '^BCE?%s*', '')
local BCe = parentBC or yearBCElastparts[lastpart] or 'BC' --"BC" default
local year1to10 = (year >= 1 and year <= 10)
local year1to10ADBC = year1to10 and (parentBC or parentAD) --special behavior 1-10 for low-# non-year series
local year1to15AD = (year >= 1 and year <= 15 and not parentBC) --special behavior 1-15 for AD/BC display
local switchADBC = 1 -- 1=AD parent
if parentBC then switchADBC = -1 end -- -1=BC parent; possibly adjusted later
local Y = 0 --secondary iterator for AD-on-a-BC-parent
if minyear > year*switchADBC then minyear = year*switchADBC end --input error; minyear should be <= parent
if maxyear < year*switchADBC then maxyear = year*switchADBC end --input error; maxyear should be >= parent
local lspace = ' ' --leading space before year, after firstpart
if string.match(firstpart, '[%-VW]$') then
lspace = '' --e.g. "Straight-8 engines"
end
local tspace = ' ' --trailing space after year, before lastpart
if string.match(lastpart, '^-') then
tspace = '' --e.g. "2018-related timelines"
end
--determine interyear gap size to condense special category types, if possible
local ygapdefault = 1 --assume/start at the most common case: 2001, 2002, etc.
local ygap = ygapdefault
if string.match(lastpart, 'presidential') then
local ygap1, ygap2 = ygapdefault, ygapdefault --need to determine previous & next year gaps indepedently
local ygap1_success, ygap2_success = false, false
local prevseason = nil
while ygap1 <= ygap_limit do --Czech Republic, Poland, Sri Lanka, etc. have 5-year terms
prevseason = firstpart..lspace..(year-ygap1)..tspace..lastpart
if catexists(prevseason) then
ygap1_success = true
break
end
ygap1 = ygap1 + 1
end
local nextseason = nil
while ygap2 <= ygap_limit do --Czech Republic, Poland, Sri Lanka, etc. have 5-year terms
nextseason = firstpart..lspace..(year+ygap2)..tspace..lastpart
if catexists(nextseason) then
ygap2_success = true
break
end
ygap2 = ygap2 + 1
end
if ygap1_success and ygap2_success then
if ygap1 == ygap2 then ygap = ygap1 end
elseif ygap1_success then ygap = ygap1
elseif ygap2_success then ygap = ygap2
end
end
--skip non-existing years, if requested
local ynogaps = {} --populate with existing years in the range, at most, [year - (skipgaps_limit * 5), year + (skipgaps_limit * 5)]
if skipgaps then
if minyear == minyear_default then
minyear = 0 --automatically set minyear to 0, as AD/BC not supported anyway
end
if (year > 70) or --add support for AD/BC (<= AD 10) if/when needed
(minyear >= 0 and --must be a non-year series like "AC with 0 elements"
not parentAD and not parentBC)
then
local yskipped = {} --track skipped y's to avoid double-checking
local cat, found, Yeary
--populate nav element queue outwards positively from the parent
local Year = year --to save/ratchet progression
local i = 1
while i <= 5 do
local y = 1
while y <= skipgaps_limit do
found = false
Yeary = Year + y
if yskipped[Yeary] == nil then
yskipped[Yeary] = Yeary
cat = firstpart..lspace..Yeary..tspace..lastpart
found = catexists(cat)
if found then break end
end
y = y + 1
end
if found then Year = Yeary
else Year = Year + 1 end
ynogaps[i] = Year
i = i + 1
end
ynogaps[0] = year --the parent
--populate nav element queue outwards negatively from the parent
Year = year --reset ratchet
i = -1
while i >= -5 do
local y = -1
while y >= -skipgaps_limit do
found = false
Yeary = Year + y
if yskipped[Yeary] == nil then
yskipped[Yeary] = Yeary
cat = firstpart..lspace..Yeary..tspace..lastpart
found = catexists(cat)
if found then break end
end
y = y - 1
end
if found then Year = Yeary
else Year = Year - 1 end
ynogaps[i] = Year
i = i - 1
end
else
skipgaps = false --TODO: AD/BC support, then lift BC restrictions @ [[Template:Establishment category BC]] & [[Template:Year category header/core]]
end
end
--begin navyears
local navy = '<div class="toccolours categorySeriesNavigation-range">\n'
local navlist = {}
local y
local j = 0 --decrementor for special cases "2021 World Rugby Sevens Series" -> "2021–2022"
local i = -5 --nav position
while i <= 5 do
if skipgaps then
y = ynogaps[i]
else
y = year + i*ygap*switchADBC - j
end
local BCdisp = ''
if i ~= 0 then --left/right navy
local AD = ''
local BC = ''
if year1to15AD and not
(year1to10 and not year1to10ADBC) --don't AD/BC 1-10's if parents don't contain AD/BC
then
if year >= 11 then --parent = AD 11-15
if y <= 10 then --prepend AD on y = 1-10 cats only, per existing cats
AD = 'AD '
end
elseif year >= 1 then --parent = AD 1-10
if y <= 0 then
BC = BCe..' '
y = math.abs(y - 1) --skip y = 0 (DNE)
elseif y >= 1 and y <= 10 then --prepend AD on y = 1-10 cats only, per existing cats
AD = 'AD '
end
end
elseif parentBC then
if switchADBC == -1 then --displayed y is in the BC regime
if y >= 1 then --the common case
BC = BCe..' '
elseif y == 0 then --switch from BC to AD regime
switchADBC = 1
end
end
if switchADBC == 1 then --displayed y is now in the AD regime
Y = Y + 1 --skip y = 0 (DNE)
y = Y --easiest solution: start another iterator for these AD y's displayed on a BC year parent
AD = 'AD '
end
end
if BC ~= '' and year <= 5 then --only show 'BC' for parent years <= 5: saves room, easier to read,
BCdisp = ' '..BCe --and 6 is the first/last nav year that doesn't need a disambiguator;
end --the center/parent year will always show BC, so no need to show it another 10x
--populate left/right navy
local ysign = y --use y for display & ysign for logic
local disp = y..BCdisp
if BC ~= '' then ysign = -ysign end
local firsttry = firstpart..lspace..AD..y..tspace..BC..lastpart
if (minyear <= ysign) and (ysign <= maxyear) then
local catlinkAD = catlinkfollowr( frame, firsttry, disp ) --try AD
local catlink = catlinkAD --tentative winner
if AD ~= '' then --for "ACArt with 5 suppressed elements"-type cats
local catlinkNoAD = catlinkfollowr( frame, firstpart..lspace..y..tspace..BC..lastpart, disp ) --try !AD
if catlinkNoAD.catexists == true then
catlink = catlinkNoAD --usurp
elseif listall then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' (tried; not displayed)<sup>1</sup>'
end
end
if (AD..BC == '') and (catlink.catexists == false) and (y >= 1000) then --!ADBC & DNE; 4-digit only, to be frugal
--try basic hyphenated cats: 1-year, endash, MOS-correct only, no #Rs
local yHyph_4 = y..'–'..(y+1) --try 2010–2011 type cats
local catlinkHyph_4 = catlinkfollowr( frame, firstpart..lspace..yHyph_4..tspace..BC..lastpart, yHyph_4 )
if catlinkHyph_4.catexists and catlinkHyph_4.rtarget == nil then --exists & no #Rs
catlink = catlinkHyph_4 --usurp
trackcat(27, 'Category series navigation year and range')
else
if listall then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' (tried; not displayed)<sup>2</sup>'
end
local yHyph_2 = y..'–'..string.match(y+1, '%d%d$') --try 2010–11 type cats
if i == 1 then
local yHyph_2_special = (y-1)..'–'..string.match(y, '%d%d$') --try special case 2021 -> 2021–22
local catlinkHyph_2_special = catlinkfollowr( frame, firstpart..lspace..yHyph_2_special..tspace..BC..lastpart, yHyph_2_special )
if catlinkHyph_2_special.catexists and catlinkHyph_2_special.rtarget == nil then --exists & no #Rs
catlink = catlinkHyph_2_special --usurp
trackcat(27, 'Category series navigation year and range')
j = 1
elseif listall then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' (tried; not displayed)<sup>3</sup>'
end
end
if not (i == 1 and j == 1) then
local catlinkHyph_2 = catlinkfollowr( frame, firstpart..lspace..yHyph_2..tspace..BC..lastpart, yHyph_2 )
if catlinkHyph_2.catexists and catlinkHyph_2.rtarget == nil then --exists & no #Rs
catlink = catlinkHyph_2 --usurp
trackcat(27, 'Category series navigation year and range')
elseif listall then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' (tried; not displayed)<sup>4</sup>'
end
end
end
end
if catlink.rtarget then --#R followed; determine why
local r = catlink.rtarget
local c = catlink.cat
local year_regex = '%d%d%d%d[–-]?%d?%d?%d?%d?' --prioritize year/range stripping, e.g. for "2006 Super 14 season"
local hyph_regex = '%d%d%d%d[–-]%d+' --stricter
local num_regex = '%d+' --strip any number otherwise
local final_regex = nil --best choice goes here
if mw.ustring.match(r, year_regex) and mw.ustring.match(c, year_regex) then
final_regex = year_regex
elseif mw.ustring.match(r, num_regex) and mw.ustring.match(c, num_regex) then
final_regex = num_regex
end
if final_regex then
local r_base = mw.ustring.gsub(r, final_regex, '')
local c_base = mw.ustring.gsub(c, final_regex, '')
if r_base ~= c_base then
trackcat(19, 'Category series navigation year redirected (base change)') --acceptable #R target
elseif mw.ustring.match(r, hyph_regex) then
trackcat(20, 'Category series navigation year redirected (var change)') --e.g. "2008 in Scottish women's football" to "2008–09"
else
trackcat(21, 'Category series navigation year redirected (other)') --exceptions go here
end
else
trackcat(20, 'Category series navigation year redirected (var change)') --e.g. "V2 engines" to "V-twin engines"
end
end
table.insert(navlist, catlink.navelement)
else --OOB vs min/max
local hidden = '<span style="visibility:hidden">'..disp..'</span>'
table.insert(navlist, hidden)
if listall then
local dummy = catlinkfollowr( frame, firsttry, disp )
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..hidden..')'
end
end
else --center navy
if parentBC then BCdisp = ' '..BCe end
table.insert(navlist, '<b>'..year..BCdisp..'</b>')
end
i = i + 1
end
--add the list
navy = navy..horizontal(navlist)..'\n'
isolatedcat()
if listall then
return listalllinks()
else
return navy..'</div>'
end
end
--[[==========================={{ nav_roman }}==============================]]
local function nav_roman( frame, firstpart, roman, lastpart, minimumrom, maximumrom )
local toarabic = require('Module:ConvertNumeric').roman_to_numeral
local toroman = require('Module:Roman').main
--sterilize/convert rom/num
local num = tonumber(toarabic(roman))
local rom = toroman({ [1] = num })
if num == nil or rom == nil then --out of range or some other error
errors = p.errorclass('Function nav_roman can\'t recognize one or more of "'..(num or 'nil')..'" & "'..
(rom or 'nil')..'" in category "'..firstpart..' '..roman..' '..lastpart..'".')
return p.failedcat(errors, 'R')
end
--sterilize min/max
local minrom = tonumber(minimumrom or '') or tonumber(toarabic(minimumrom or ''))
local maxrom = tonumber(maximumrom or '') or tonumber(toarabic(maximumrom or ''))
if minrom < 1 then minrom = 1 end --toarabic() returns -1 on error
if maxrom < 1 then maxrom = 9999 end --toarabic() returns -1 on error
if minrom > num then minrom = num end
if maxrom < num then maxrom = num end
--begin navroman
local navr = '<div class="toccolours categorySeriesNavigation-range">\n'
local navlist = {}
local i = -5 --nav position
while i <= 5 do
local n = num + i
if n >= 1 then
local r = toroman({ [1] = n })
if i ~= 0 then --left/right navr
local catlink = catlinkfollowr( frame, firstpart..' '..r..' '..lastpart, r )
if minrom <= n and n <= maxrom then
if catlink.rtarget then --a {{Category redirect}} was followed
trackcat(22, 'Category series navigation roman numeral redirected')
end
table.insert(navlist, catlink.navelement)
else
local hidden = '<span style="visibility:hidden">'..r..'</span>'
table.insert(navlist, hidden)
if listall then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..hidden..')'
end
end
else --center navr
table.insert(navlist, '<b>'..r..'</b>')
end
else
table.insert(navlist, '<span style="visibility:hidden">I</span>')
end
i = i + 1
end
-- add the list
navr = navr..horizontal(navlist)..'\n'
isolatedcat()
if listall then
return listalllinks()
else
return navr..'</div>'
end
end
--[[=========================={{ nav_nordinal }}============================]]
local function nav_nordinal( frame, firstpart, ord, lastpart, minimumord, maximumord )
local nord = tonumber(ord)
local minord = tonumber(string.match(minimumord or '', '(-?%d+)[snrt]?[tdh]?')) or -9999 --allow full ord & +/- qualifier
local maxord = tonumber(string.match(maximumord or '', '(-?%d+)[snrt]?[tdh]?')) or 9999 --allow full ord & +/- qualifier
if string.match(minimumord or '', 'BC') then minord = -math.abs(minord) end --allow BC qualifier (AD otherwise assumed)
if string.match(maximumord or '', 'BC') then maxord = -math.abs(maxord) end --allow BC qualifier (AD otherwise assumed)
local temporal = string.match(lastpart, 'century') or
string.match(lastpart, 'millennium')
local tspace = ' ' --assume a trailing space after ordinal
if string.match(lastpart, '^-') then tspace = '' end --DNE for "19th-century"-type cats
--AD/BC switches & vars
local ordBCElastparts = { --needed for parent = AD 1-5, when the BC/E format is unknown
--lists the lastpart of valid BCE cats
--"BCE" removed to match both AD & BCE cats; easier & faster than multiple string.match()s
['-century Hebrew people'] = 'BCE', --WP:CFD/Log/2016 June 21#Category:11th-century BC Hebrew people
['-century Jews'] = 'BCE', --co-nominated
['-century Judaism'] = 'BCE', --co-nominated
['-century rabbis'] = 'BCE', --co-nominated
['-century High Priests of Israel'] = 'BCE',
}
local parentBC = mw.ustring.match(lastpart, '%s(BCE?)') --"1st-century BC" format
local lastpartNoBC = mw.ustring.gsub(lastpart, '%sBCE?', '') --easier than splitting lastpart up in 2; AD never used
local BCe = parentBC or ordBCElastparts[lastpartNoBC] or 'BC' --"BC" default
local switchADBC = 1 -- 1=AD parent
if parentBC then switchADBC = -1 end -- -1=BC parent; possibly adjusted later
local O = 0 --secondary iterator for AD-on-a-BC-parent
if not temporal and minord < 1 then minord = 1 end --nothing before "1st parliament", etc.
if minord > nord*switchADBC then minord = nord*switchADBC end --input error; minord should be <= parent
if maxord < nord*switchADBC then maxord = nord*switchADBC end --input error; maxord should be >= parent
--begin navnordinal
local bnb = '' --border/no border
if navborder == false then --for Category series navigation decade and century
bnb = 'categorySeriesNavigation-range-transparent'
end
local navo = '<div class="toccolours categorySeriesNavigation-range '..bnb..'">\n'
local navlist = {}
local i = -5 --nav position
while i <= 5 do
local o = nord + i*switchADBC
local BC = ''
local BCdisp = ''
if parentBC then
if switchADBC == -1 then --parentBC looking at the BC side
if o >= 1 then --the common case
BC = ' '..BCe
elseif o == 0 then --switch to the AD side
BC = ''
switchADBC = 1
end
end
if switchADBC == 1 then --displayed o is now in the AD regime
O = O + 1 --skip o = 0 (DNE)
o = O --easiest solution: start another iterator for these AD o's displayed on a BC year parent
end
elseif o <= 0 then --parentAD looking at BC side
BC = ' '..BCe
o = math.abs(o - 1) --skip o = 0 (DNE)
end
if BC ~= '' and nord <= 5 then --only show 'BC' for parent ords <= 5: saves room, easier to read,
BCdisp = ' '..BCe --and 6 is the first/last nav ord that doesn't need a disambiguator;
end --the center/parent ord will always show BC, so no need to show it another 10x
--populate left/right navo
local oth = p.addord(o)
local osign = o --use o for display & osign for logic
if BC ~= '' then osign = -osign end
local hidden = '<span style="visibility:hidden">'..oth..'</span>'
if temporal then --e.g. "3rd-century BC"
local lastpart = lastpartNoBC --lest we recursively add multiple "BC"s
if BC ~= '' then
lastpart = string.gsub(lastpart, temporal, temporal..BC) --replace BC if needed
end
local catlink = catlinkfollowr( frame, firstpart..' '..oth..tspace..lastpart, oth..BCdisp )
if (minord <= osign) and (osign <= maxord) then
if catlink.rtarget then --a {{Category redirect}} was followed
trackcat(23, 'Category series navigation nordinal redirected')
end
table.insert(navlist, navcenter(i, catlink))
else
table.insert(navlist, hidden)
if listall then
tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..hidden..')'
end
end
elseif BC == '' and minord <= osign and osign <= maxord then --e.g. >= "1st parliament"
local catlink = catlinkfollowr( frame, firstpart..' '..oth..tspace..lastpart, oth )
if catlink.rtarget then --a {{Category redirect}} was followed
trackcat(23, 'Category series navigation nordinal redirected')
end
table.insert(navlist, navcenter(i, catlink))
else --either out-of-range (hide), or non-temporal + BC = something might be wrong (2nd X parliament BC?); handle exceptions if/as they arise
table.insert(navlist, hidden)
end
i = i + 1
end
navo = navo..horizontal(navlist)..'\n'
isolatedcat()
if listall then
return listalllinks()
else
return navo..'</div>'
end
end
--[[========================={{ nav_wordinal }}=============================]]
local function nav_wordinal( frame, firstpart, word, lastpart, minimumword, maximumword, ordinal, frame )
--Module:ConvertNumeric.spell_number2() args:
-- ordinal == true : 'second' is output instead of 'two'
-- ordinal == false: 'two' is output instead of 'second'
local ord2eng = require('Module:ConvertNumeric').spell_number2
local eng2ord = require('Module:ConvertNumeric').english_to_ordinal
local th = 'th'
if not ordinal then
th = ''
eng2ord = require('Module:ConvertNumeric').english_to_numeral
end
local capitalize = nil ~= string.match(word, '^%u') --determine capitalization
local nord = eng2ord(string.lower(word)) --operate on/with lowercase, and restore any capitalization later
local lspace = ' ' --assume a leading space (most common)
local tspace = ' ' --assume a trailing space (most common)
if string.match(firstpart, '[%-%(]$') then lspace = '' end --DNE for "Straight-eight engines"-type cats
if string.match(lastpart, '^[%-%)]' ) then tspace = '' end --DNE for "Nine-cylinder engines"-type cats
--sterilize min/max
local maxword_default = 99
local maxword = maxword_default
local minword = 1
if minimumword then
local num = tonumber(minimumword)
if num and 0 < num and num < maxword then
minword = num
else
local ord = eng2ord(minimumword)
if 0 < ord and ord < maxword then
minword = ord
end
end
end
if maximumword then
local num = tonumber(maximumword)
if num and 0 < num and num < maxword then
maxword = num
else
local ord = eng2ord(maximumword)
if 0 < ord and ord < maxword then
maxword = ord
end
end
end
if minword > nord then minword = nord end
if maxword < nord then maxword = nord end
--determine max existing cat
local listoverride = true
local n_max = nord
local m = 1
while m <= 5 do
local n = nord + m
local nth = p.addord(n)
if not ordinal then nth = n end
local w = ord2eng{ num = n, ordinal = ordinal, capitalize = capitalize }
local catlink = catlinkfollowr( frame, firstpart..lspace..w..tspace..lastpart, nth, nil, listoverride )
if catlink.catexists then n_max = n end
m = m + 1
end
--begin navwordinal
local navw = '<div class="toccolours categorySeriesNavigation-range">\n'
local navlist = {}
local prepad = ''
local i = -5 --nav position
while i <= 5 do
local n = nord + i
if n >= 1 then
local nth = p.addord(n)
if not ordinal then nth = n end
if i ~= 0 then --left/right navw
local w = ord2eng{ num = n, ordinal = ordinal, capitalize = capitalize }
local catlink = catlinkfollowr( frame, firstpart..lspace..w..tspace..lastpart, nth )
if minword <= n and n <= maxword then
if catlink.rtarget then --a {{Category redirect}} was followed
trackcat(24, 'Category series navigation wordinal redirected')
end
if n <= n_max or
maxword ~= maxword_default
then
table.insert(navlist, prepad..catlink.navelement) --display normally
prepad = ''
else
local postpad = '<span style="visibility:hidden"> • '..nth..'</span>'
navlist[#navlist] = (navlist[#navlist] or '')..postpad
if listall then tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..postpad..')' end
end
else
local postpad = '<span style="visibility:hidden"> • '..nth..'</span>'
navlist[#navlist] = (navlist[#navlist] or '')..postpad
if listall then tlistall[#tlistall] = tlistall[#tlistall]..' ('..postpad..')' end
end
else --center navw
table.insert(navlist, prepad..'<b>'..nth..'</b>')
prepad = ''
end
else --n < 1
prepad = prepad..'<span style="visibility:hidden"> • '..'0'..th..'</span>'
if listall then tlistall[#tlistall] = (tlistall[#tlistall] or '')..' (x)' end
end
i = i + 1
end
-- Add the list
navw = navw..horizontal(navlist)..'\n'
isolatedcat()
if listall then
return listalllinks()
else
return navw..'</div>'
end
end
--[[==========================={{ find_var }}===============================]]
local function find_var( pn )
--Extracts the variable text (e.g. 2015, 2015–16, 2000s, 3rd, III, etc.) from a string,
--and returns { ['vtype'] = <'year'|'season'|etc.>, <v> = <2015|2015–16|etc.> }
local pagename = currtitle.text
if pn and pn ~= '' then
pagename = pn
end
local cpagename = 'Category:'..pagename --limited-Lua-regex workaround
local d_season = mw.ustring.match(cpagename, ':(%d+s).+%(%d+[–-]%d+%)') --i.e. "1760s in the Province of Quebec (1763–1791)"
local y_season = mw.ustring.match(cpagename, ':(%d+) .+%(%d+[–-]%d+%)') --i.e. "1763 establishments in the Province of Quebec (1763–1791)"
local e_season = mw.ustring.match(cpagename, '%s(%d+[–-])$') or --irreg; ending unknown, e.g. "Members of the Scottish Parliament 2021–"
mw.ustring.match(cpagename, '%s(%d+[–-]present)$') --e.g. "UK MPs 2019–present"
local season = mw.ustring.match(cpagename, '[:%s%(](%d+[–-]%d+)[%)%s]') or --split in 2 b/c you can't frontier '$'/eos?
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+[–-]%d+)$')
local tvseason = mw.ustring.match(cpagename, 'season (%d+)') or
mw.ustring.match(cpagename, 'series (%d+)') or
mw.ustring.match(cpagename, 'meetup (%d+)')
local nordinal = mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+[snrt][tdh])[-%s]') or
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+[snrt][tdh])$')
local decade = mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+s)[%s-]') or
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+s)$')
local year = mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d%d%d%d)%s') or --prioritize 4-digit years
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d%d%d%d)$') or
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+)%s') or
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+)$') or
--expand/combine exceptions below as needed
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+)-related') or
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+)-foot') or
mw.ustring.match(cpagename, '[:%s](%d+)-cylinder') or
mw.ustring.match(cpagename, '[:%-VW](%d+)%s') --e.g. "Straight-8 engines"
local roman = mw.ustring.match(cpagename, '%s([IVXLCDM]+)%s')
local found = d_season or y_season or e_season or season or tvseason or
nordinal or decade or year or roman
if found then
if string.match(found, '%d%d%d%d%d') == nil then
--return in order of decreasing complexity/chance for duplication
if nordinal and season --i.e. "18th-century establishments in the Province of Quebec (1763–1791)"
then return { ['vtype'] = 'nordinal', ['v'] = nordinal } end
if d_season then return { ['vtype'] = 'decade', ['v'] = d_season } end
if y_season then return { ['vtype'] = 'year', ['v'] = y_season } end
if e_season then return { ['vtype'] = 'ending', ['v'] = e_season } end
if season then return { ['vtype'] = 'season', ['v'] = season } end
if tvseason then return { ['vtype'] = 'tvseason', ['v'] = tvseason } end
if nordinal then return { ['vtype'] = 'nordinal', ['v'] = nordinal } end
if decade then return { ['vtype'] = 'decade', ['v'] = decade } end
if year then return { ['vtype'] = 'year', ['v'] = year } end
if roman then return { ['vtype'] = 'roman', ['v'] = roman } end
end
else
--try wordinals ('zeroth' to 'ninety-ninth' only)
local eng2ord = require('Module:ConvertNumeric').english_to_ordinal
local split = mw.text.split(pagename, ' ')
for i=1, #split do
if eng2ord(split[i]) > -1 then
return { ['vtype'] = 'wordinal', ['v'] = split[i] }
end
end
--try English numerics ('one'/'single' to 'ninety-nine' only)
local eng2num = require('Module:ConvertNumeric').english_to_numeral
local split = mw.text.split(pagename, '[%s%-]') --e.g. "Nine-cylinder engines"
for i=1, #split do
if eng2num(split[i]) > -1 then
return { ['vtype'] = 'enumeric', ['v'] = split[i] }
end
end
end
errors = p.errorclass('Function find_var can\'t find the variable text in category "'..pagename..'".')
return { ['vtype'] = 'error', ['v'] = p.failedcat(errors, 'V') }
end
--[[==========================================================================]]
--[[ Main ]]
--[[==========================================================================]]
function p.csn( frame )
--arg checks & handling
local args = frame:getParent().args
checkforunknownparams(args) --for template args
checkforunknownparams(frame.args) --for #invoke'd args
local cat = args['cat'] --'testcase' alias for catspace
local list = args['list-all-links'] --debugging utility to output all links & followed #Rs
local follow = args['follow-redirects'] --default 'yes'
local testcase = args['testcase']
local testcasegap = args['testcasegap']
local minimum = args['min']
local maximum = args['max']
local skip_gaps = args['skip-gaps']
local show = args['show']
if show and show ~= '' then
if show == 'skip-gaps' then return skipgaps_limit
elseif show == 'term-limit' then return term_limit
elseif show == 'hgap-limit' then return hgap_limit
elseif show == 'ygap-limit' then return ygap_limit end
end
--apply args
local pagename = testcase or cat or currtitle.text
local testcaseindent = ''
if testcasecolon == ':' then testcaseindent = '\n::' end
if follow and follow == 'no' then followRs = false end
if list and list == 'yes' then listall = true end
if skip_gaps and skip_gaps == 'yes' then
skipgaps = true
trackcat(26, 'Category series navigation using skip-gaps parameter')
end
--ns checks
if currtitle.nsText == 'Category' then
if cat and cat ~= '' then
trackcat(1, 'Category series navigation using cat parameter')
end
if testcase and testcase ~= '' then
trackcat(2, 'Category series navigation using testcase parameter')
end
elseif currtitle.nsText == '' then
trackcat(30, 'Category series navigation in mainspace')
end
--find the variable parts of pagename
local findvar = find_var(pagename)
if findvar.vtype == 'error' then --basic format error checking in find_var()
return findvar.v..table.concat(ttrackingcats)
end
local start = string.match(findvar.v, '^%d+')
--the rest is static
local findvar_escaped = string.gsub( findvar.v, '%-', '%%%-')
local firstpart, lastpart = string.match(pagename, '^(.-)'..findvar_escaped..'(.*)$')
if findvar.vtype == 'tvseason' then --double check for cases like "30 Rock (season 3) episodes"
firstpart, lastpart = string.match(pagename, '^(.-season )'..findvar_escaped..'(.*)$')
if firstpart == nil then
firstpart, lastpart = string.match(pagename, '^(.-series )'..findvar_escaped..'(.*)$')
end
if firstpart == nil then
firstpart, lastpart = string.match(pagename, '^(.-meetup )'..findvar_escaped..'(.*)$')
end
end
firstpart = mw.text.trim(firstpart or '')
lastpart = mw.text.trim(lastpart or '')
--call the appropriate nav function, in order of decreasing popularity
if findvar.vtype == 'year' then --e.g. "500", "2001"; nav_year..nav_decade; ~75% of cats
local nav1 = nav_year( frame, firstpart, start, lastpart, minimum, maximum )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats)
local dec = math.floor(findvar.v/10)
local decadecat = nil
local firstpart_dec = firstpart
if firstpart_dec ~= '' then
firstpart_dec = firstpart_dec..' the'
elseif firstpart_dec == 'AD' and dec <= 1 then
firstpart_dec = ''
if dec == 0 then dec = '' end
end
local decade = dec..'0s '
decadecat = mw.text.trim( firstpart_dec..' '..decade..lastpart )
local exists = catexists(decadecat)
if exists then
navborder = false
trackcat(28, 'Category series navigation year and decade')
local nav2 = nav_decade( frame, firstpart_dec, decade, lastpart, minimum, maximum )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats)
return wrap( nav1, nav2 )
elseif ttrackingcats[16] ~= '' then --nav_year isolated; check nav_hyphen (e.g. UK MPs 1974, Moldovan MPs 2009, etc.)
local hyphen = '–'
local finish = start
local nav2 = nav_hyphen( frame, start, hyphen, finish, firstpart, lastpart, minimum, maximum, testcasegap )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats)
if ttrackingcats[16] ~= '' then return wrap( nav1 ) --still isolated; rv to nav_year
else return wrap( nav2 ) end
else --regular nav_year
return wrap( nav1 )
end
elseif findvar.vtype == 'decade' then --e.g. "0s", "2010s"; nav_decade..nav_nordinal; ~12% of cats
local nav1 = nav_decade( frame, firstpart, start, lastpart, minimum, maximum )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats)
local decade = tonumber(string.match(findvar.v, '^(%d+)s'))
local century = math.floor( ((decade-1)/100) + 1 ) --from {{CENTURY}}
if century == 0 then century = 1 end --no 0th century
if string.match(decade, '00$') then
century = century + 1 --'2000' is in the 20th, but the rest of the 2000s is in the 21st
end
local clastpart = ' century '..lastpart
local centurycat = mw.text.trim( firstpart..' '..p.addord(century)..clastpart )
local exists = catexists(centurycat)
if not exists then --check for hyphenated century
clastpart = '-century '..lastpart
centurycat = mw.text.trim( firstpart..' '..p.addord(century)..clastpart )
exists = catexists(centurycat)
end
if exists then
navborder = false
trackcat(29, 'Category series navigation decade and century')
local nav2 = nav_nordinal( frame, firstpart, century, clastpart, minimum, maximum )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats)
return wrap( nav1, nav2 )
else
return wrap( nav1 )
end
elseif findvar.vtype == 'nordinal' then --e.g. "1st", "99th"; ~7.5% of cats
return wrap( nav_nordinal( frame, firstpart, start, lastpart, minimum, maximum )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats) )
elseif findvar.vtype == 'season' then --e.g. "1–4", "1999–2000", "2001–02", "2001–2002", "2005–2010", etc.; ~5.25%
local hyphen, finish = mw.ustring.match(findvar.v, '%d([–-])(%d+)') --ascii 150 & 45 (ndash & keyboard hyphen); mw req'd
return wrap( nav_hyphen( frame, start, hyphen, finish, firstpart, lastpart, minimum, maximum, testcasegap )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats) )
elseif findvar.vtype == 'tvseason' then --e.g. "1", "15" but preceded with "season" or "series"; <1% of cats
return wrap( nav_tvseason( frame, firstpart, start, lastpart, maximum )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats) ) --"minimum" defaults to 1
elseif findvar.vtype == 'wordinal' then --e.g. "first", "ninety-ninth"; <<1% of cats
local ordinal = true
return wrap( nav_wordinal( frame, firstpart, findvar.v, lastpart, minimum, maximum, ordinal, frame )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats) )
elseif findvar.vtype == 'enumeric' then --e.g. "one", "ninety-nine"; <<1% of cats
local ordinal = false
return wrap( nav_wordinal( frame, firstpart, findvar.v, lastpart, minimum, maximum, ordinal, frame )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats) )
elseif findvar.vtype == 'roman' then --e.g. "I", "XXVIII"; <<1% of cats
return wrap( nav_roman( frame, firstpart, findvar.v, lastpart, minimum, maximum )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats) )
elseif findvar.vtype == 'ending' then --e.g. "2021–" (irregular; ending unknown); <<<1% of cats
local hyphen, finish = mw.ustring.match(findvar.v, '%d([–-])present$'), -1 --ascii 150 & 45 (ndash & keyboard hyphen); mw req'd
if hyphen == nil then
hyphen, finish = mw.ustring.match(findvar.v, '%d([–-])$'), 0 --0/-1 are hardcoded switches for nav_hyphen()
end
return wrap( nav_hyphen( frame, start, hyphen, finish, firstpart, lastpart, minimum, maximum, testcasegap )..testcaseindent..table.concat(ttrackingcats) )
else --malformed
errors = p.errorclass('Failed to determine the appropriate nav function from malformed season "'..findvar.v..'". ')
return p.failedcat(errors, 'N')..table.concat(ttrackingcats)
end
end
return p
9kxjoq4mdjsv73l523k17idgjj85qhm
Template:Category series navigation
10
47452
296835
2026-04-29T14:29:47Z
Isma4l
41797
Bog cusub: {{#invoke:Category series navigation|csn}}{{#switch:{{NAMESPACE}}| {{ns:14}}={{#invoke:Check for unknown parameters|check |showblankpositional=1 |unknown=[[Category:Category series navigation using unknown parameter|_VALUE_]] |preview=[[Template:Category series navigation]] does not recognize the parameter "{{!}}_VALUE_{{=}}". |cat|follow-redirects|list-all-links|max|min|show|skip-gaps|testcase|testcasegap}}}}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
296835
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:Category series navigation|csn}}{{#switch:{{NAMESPACE}}|
{{ns:14}}={{#invoke:Check for unknown parameters|check
|showblankpositional=1
|unknown=[[Category:Category series navigation using unknown parameter|_VALUE_]]
|preview=[[Template:Category series navigation]] does not recognize the parameter "{{!}}_VALUE_{{=}}".
|cat|follow-redirects|list-all-links|max|min|show|skip-gaps|testcase|testcasegap}}}}<noinclude>{{Documentation}}</noinclude>
pkkz7r2xlj5mqfpgclp6u115usdzlk7
Category:Qoraal
14
47453
296852
2026-04-30T08:00:16Z
~2026-26289-14
45460
Can ka
296852
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1