Wikipedia sowiki https://so.wikipedia.org/wiki/Bogga_Hore MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk Portal Portal talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Xisbiga SYL 0 2587 296914 259671 2026-05-02T05:53:26Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296914 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |colorcode = {{Xisbiga SYL/meta/midab}} |name_english = Xisbiga Midowga Dhalinyarada Soomaaliyeed</br>Somali Youth League |name_native = عصبة الشبيبة الصومالية |logo = |leader1_title = Madaxweyne |leader1_name = Yaasin Xaaji Cusman Sharmarke |foundation = {{start date|1943}} |dissolution = {{End date|1969}}<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Politics|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://countrystudies.us/somalia/72.htm|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= April 1, 2013}}</ref> |headquarters = [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]] |ideology = [[Soomaaliweyn|Soomaaliweyn doon]] |position = |international = ''Malaheen'' |colours = {{Color box|#FF0000|border=darkgray}}{{Color box|#FFFFFF|border=darkgray}}{{Color box|#348AC9|border=darkgray}} [[Casaan]], [[Cadaan]], [[Cirdhow]] |flag = [[File:Flag of the Somali Youth League.svg|200px]] |country = Soomaaliya }} '''Xisbiga Midowga Dhalinyarada Soomaaliyeed''' ({{lang-en|Somali Youth League}}, {{lang-ar|عصبة الشبيبة الصومالية}}), (loo soo gaabiyo: '''SYL''') wakhtiyadii hore loo yaqaaay '''Kooxda Dhalinyarada Soomaaliyeed''' (Somali Youth Club) ('''SYC'''), waxay ahaayeen [[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya|xisbi siyaasadeed]] ka shaqayn jirey wadanka [[Soomaaliya]]. Xisbigani wuxuu ku bilaabmey urur dhalinyaro ah, markii dambe isku bedelay xisbigii dhaqdhaqaaqa ugu horeeyey ee [[Taariikhda_Soomaaliya|Madaxbanaanida]] wadanka [[Soomaaliya]] sanadihii u dhexeeyay 1950kii ilaa 1960kii.<ref>I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p.304.</ref> ==Faallo== [[File:Flag of the Somali Youth League.svg|thumb|]] [[File:SoomaaliSYL.png|thumb|150px|right|SYL waa urrur siyaasadeedkii ugu horeeyay ee Soomaaliya.]] Ururka [[SYL]] (''laga keenay: Somali Youth League'') waxaa la'aasaasay 15 Maajo sanadkii [[1943]] wuxuuna qeyb wax ku ool ah ka qaatay Xoriyadii dalka Soomaaliya ee lahay 1960kii waxaana ku midaysnaa dhalin yaro Soomaaliyeed oo da, yar ah. Dhalin yartii u istaagay xornimada Soomaaliya waxey ahaayeen kuwo u baahnaa in wadanku xor noqdo isla markaana ka hoos baxo gumaystihii wakhtigaasi haystay. ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] fwlnab6esk4q4lc7z2dqzgqtij6kx9l Xisbiga Kulmiye 0 3775 296909 232513 2026-05-02T05:53:19Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296909 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | country = Somalia | party_name = Xisbiga Kulmiye</br>Peace, Unity, and Development Party | logo = | chairman = Muse Bihi Abdi | founder = [[Siilaanyo|Ahmed Mohamed Silanyo]] |leader1_title = Madaxweynaha Somaliland |leader1_name = Siilaanyo |leader2_title = Madaxweyne ku xigeenka Somaliland |leader2_name = Cabdirahman Saylici | ideology = Xisbi xornimo<ref>{{cite web|title=ALN Member Parties|url=http://www.africaliberalnetwork.org/member-parties/|publisher=Africa Liberal Network|accessdate=26 October 2014|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=26 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141026203838/http://www.africaliberalnetwork.org/member-parties/|dead-url=yes}}</ref><br>[[Democratic socialism]]<br>[[Social democracy]] | international = ''Ma lahan'' | affiliation1_title = Xidhiidh la leh | affiliation1 = Africa Liberal Network ''(ilaaliye)'' | position = Badhtame-bidix | headquarters = [[Hargeysa]] | seats1_title = [[Baarlamaanka Somaliland]] | seats1 = {{Composition bar|28|82|hex=#FFFF00}} | colorcode = huruud | website = {{URL|www.kulmiye.com}} }} [[File:Musabehi123.jpg||thumb|right|300px]] '''Xisbiga Kulmiye Nabad, Midnimo iyo Horumarka''' ({{lang-en|Peace, Unity and Development Party}}, {{lang-ar|حزب التضامن}}), loo soo gaabiyo '''Kulmiye''', waa [[xisbi siyaasad]]eedka haya talada dalka [[Somaliland]].<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2014-01-19|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> ==Hordhac== [[File:Smd kulmiye1.gif|thumb|calanka kulmiye]] Kulmiye waa mid kamida xisbiyada siyaasadeedee [[Somaliland]]. == Taariikh== Kulmiye waa xisbi siyaasi waddani ah oo la asaasay bishii May ee sannadkii 2002. Ujeeddadiisuna tahay sidii [[Somaliland]] ay u gaadhi lahayd himilooyinkeeda ay ka midka yihiin inay ka mid noqoto [[dunida]] xorta ah ee dimoqraadiga ah. Xisbiga KULMIYE bishii Diisambar ee 2002 ayuu ku guulaystay kaalinta labaad ee tartankii doorashooyinkii degaamda Jamhuuriyadda [[Somaliland]] taasoo uu kaga mid noqday saddexda xisbi ee qaran ee sharciga ah. Ujeedooyinka ururkani Waa qaar si dhab ah uga turjumaya himilooyinka dadweynaha reer Somaalilaand higsanayo (aspirations of the people of Somaliland), kuwaas oo salka ku haya taariikhda halgamadii dheeraa ee loo soo maray xornimada dalka, hadday tahay tii isticmaarka la iskaga xoreeyey, iyo hadday tahay halgankii qadhaadhaa ee lala galay taliskii Maxamed Siyaad Barre, halgankaas oo midhihiisu yihiin xasilloonida iyo degenaashaha aynu maanta hadhsanayno iyo ictiraafka iyo horumarka aynu ku taamayno marka la barbar dhigo qalalaasaha ka taagan wixii Soomaaliya la isku odhan jiray inteeda kale. Ka sokow dedaalka madaxda iyo xubnaha xisbigu u galeen dhismahiisa, waxa aan la iloobi karin taageerada balaadhan ee dhinacwalba leh ee xisbigu ka helay shacbiweynaha Somaliland taas oo xisbiga KULMIYE muddo gaaban u suurto gelisay inuu gaadho guulo waawayn isuna keeno waxgaradka iyo maskaxda reer Somaliland ee dhamaantood isku aragtida ka ah baahida loo qabo dimoqraadiyad iyo horumar in dalkan la gaadhsiiyo. Xisbiga KULMIYE si u taaba geliyo hanka shacbiga reer Somaliland waxa lagama maarmaan ah inuu helo taageradooda oo aan kala go’ lahayn gaar ahaan wakhtigan xasaasiga ah oo dalku marayo marxalad aad u adag oo aanuu ku sii soconkarin nidaamka ay maanta u xisbiga kulmiye wuxuu ku guulaystey inuu qabto hogaanka dalka sandkii 2010 kii isagoo helay 50% codki la dhiibtay yadoo uu hogaanka qabtay mudane axmed maxamed maxamuud siilanyo ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale eeg== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] *[[Taariikhda Somaliland]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== *[http://www.kulmiye.org Xisbiga KULMIYE] {{Wayback|url=http://www.kulmiye.org/ |date=20181018043944 }} * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Political Parties] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Somaliland}} [[Category:Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Xisbiyada Somaliland]] dl8lrt5uw0w79oi19k201mv4zcicmns Xisbiga Hantiwadaagga Soomaaliyeed 0 3877 296908 259672 2026-05-02T05:53:11Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296908 wikitext text/x-wiki {{Infobox Political party | colorcode = {{Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed/meta/midab}} | party_name = Xisbiga Hantiwadaagga Soomaaliyeed</br><small>Somali Revolutionary Socialist Party</small> | native_name = {{lang-ar|الحزب الاشتراكي الثوري الصومالي}} | party_logo = Emblem of Somali Revolutionary Socialist Party.svg | leader1_title = Xoghayaha Guud | leader1_name = [[Siyaad Barre]] | foundation = {{Start date|1976}} | dissolution = {{End date|1991}} | headquarters = [[Muqdisho]] | membership_year = 1990 | membership = 20,000 | ideology = {{nowrap|[[Soomaaliweyn]]<br>[[Islam|Bulsho diineed]]<br>[[Shuuciyad|Marxism-Leninism]]}} | colours = {{Color box|{{Somali Revolutionary Socialist Party/meta/color}}|border=darkgray}} {{Color box|#77B5FE|border=darkgray}} [[Casaan]], [[cirdhow]] | country = Somalia }} '''Xisbiga Hantiwadaagga Soomaaliyeed''' ({{lang-en|Somali Revolutionary Socialist Party}}, '''XHS'''; {{lang-ar|الحزب الاشتراكي الثوري الصومالي}}, ''Al-Hizb Al-Ishtiraki At-Thawri As-Sumal'') (XHKS) [[1976]] - [[1991]] waa xisbigii talada wadanka Soomaaliya hayay mudadii ugu dheerayd oo taxane ahayd 21 sano. XHKS waxaa uu ka koobnaa Gollaha Sare ee Hantiwadaagga, Gollaha Dhexe iyo Ururada Bulshada oo laga dooran jiray dhamaan 18 gobolka ee Soomaaliya. == Taariikhdii XHS == [[File:Xhksposter1.JPG|thumb|]] XHKS dadka qaar waxay faaladooda ku qoraan in wixii ka dambeeyay qaxii caasimada Muqdisho laga qaxay horaantii sanadkii 1991 inuu dhowr jeer xuubsiibtay isaga xiligaas ka horna soo maray magacyo kale sida Xisbiga Midowga Mareexaan ama Marehan Union iyada oo xaqiiqdii XHKS ay ku jireen dad ka soo jeeda dhamaan xubnaha ama qabaa'ilada Soomaaliyeed. Xisbyada kale ee mideeyay ummada waxaa ka mid ahaa xisbigii SYL oo doorashaddii labaad ee madaxwaynimo ee wadanka Soomaaliya sanadkii 1967 uu lahaa musharax ka soo jeeda gobol walba iyo degma walba oo wadanka Soomaaliya ku taal. == Taliskii XHS == XHKS markii uu talada wadanka la wareegay sanadkii 1969, waxaa isla markiiba la dhisay golle ka kooban hal xisbi. Sidaas ayuuna ku soo ifbaxay XHKS. Dhamaan madaxdii wadanka, 1974 markii la bedelay dastuurka qaranka ilaa burburkii 1991, waxay ka tirsanaayeen oo ahaayeen xubno XHKS. Doorashooyinkii 1960 iyo 1967 waxaa kuraastii oo dhan kala qaatay dhowr xisbi oo kala ahaa SYL, Hisbiya D. M. (mucaarad ku ahaa in xoriyad la helo-garabsar Talyaaniga), Marehan Union, SNL iyo USC labo garab oo qabiilada waaweyn ee waqooyiga ku salaysan. ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Soomaaliyeed|Xisbigii Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] a3snoq560mfavcb04jpqi8zblu7n3f6 Jaamacada Carabta 0 4827 296896 296818 2026-05-02T02:43:26Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296896 wikitext text/x-wiki {{Dalalka |native_name = Jaamcada(Wddmd)Carabta<Br/>'':.جامعة الدول العربية'' |conventional_long_name = Arabic Language States’</>.: |common_name = Arabic Language States:. Midowga Ummadda Carabta: |qaaradda = [[Afrika]],[[Aasiya]] &[[]] |sawir_calan = Flag of the League of Arab States.svg |sawir_qaran = Emblem of the Arab League.svg |image_map = |astaan_calan = Arab League States'" (orthographic projection).svg |image_map = League of Arab States.png File:Map of League of Arab States countries.png |caasimadda = [[Qaahiro]]: [[Baqdaad]]: &[[Dooxa]]:.:!!`?'!!’ |luuqadaha = [[Carabi|Af-Carabi]].:([[Af-Kurdish]]).:[[Af-Ingiriis]]; &[[Turki]]; & [[Af-Urdu]]; & [[Af-Faarisi]].::• |- |caasimada = [[Qaahiro]]:; [[Madiina]]: [[Baqdaad]]: & [[Dooxa]].:•!! |- |GDP_PPP= $35.177’ Trillions’ (€29,357’ trillions) * ([[List of countries by GDP (PPP)|4th]]) |GDP_PPP_year = (2025* Est.) |GDP_PPP_per_capita = $29,947.00’ |GDP_nominal = "$23.957"-$19.453’ Trillions’ |GDP_nominal_year = 2025 |GDP_nominal_per_capita = $24,459.00.!!’ |Gini_year = |Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> |Gini = <!--number only--> |Gini_ref = |Dawladda = [[Dalalka jaamcada carabta]] |- |darajo_hogaamiye1 = [[Madaxweynaha]]:([[Sacuudi Carabiya]]):[[Salman bin 'Abd al-'Aziz Al Sa'ud]] |magac_hogaamiye1 = |- |darajo_hogaamiye2 = [[Xoghayaha Guud]]:[[Masar]]: [[Imaaraadka Carabta]]: |magac_hogaamiye2 = DR.(MR.).: Ahmed Aboul Gheit _* |MR. Syd. Gamal Abdel Nasser_* |MR. Syd. M. Husny MUBARAK _* |- |darajo_hogaamiye3 = [[Gudoomiye]]: [[Ciraaq]]:-) |magac_hogaamiye3 = (fm)MR. SADDAM HUSSAIN*.(A.M.A.)Al-Tikriti._* MR.Zine El Abidine “Ben ALI3”._* |- |darajo_hogaamiye4 = [[Guddoomiye Kuxigeen]]: [[Aljeeriya]]:-) [[Marooko]]:-) |magac_hogaamiye4 = MR.Prof. Abdelaziz B.TEFLIKHA_* MR.Syd. AlI3 A. SALEH (Al’A’Fmly.!)_* |- |sovereignty_type = '''Ka xoroobey''': |sovereignty_note = |[[Boqortooyada Ingiriiska]]''': '''[[Dawlada Cosmaniya]]''' & '''[[Faransiiska]]''': .:`~` |- |established_event1 = |established_date1 = |area = 13,953,041`* |areami² = 5,382,910`* |biyo = |population_estimate =455-425*Million<sup>3</sup> |population_estimate_year = 2022-2025* |lacagta = |Magaca internetka = &nbsp; |wakhti = [[(UTC+0 to +4)]] |furaha_debedda = |furaha internetka = Ir,Is,& tr.!!'? |furaha telefonka = + }} <ref>https://www.worldatlas.com/geography/arab-countries.html</Ref>.: '''Jaamacada Carabta''' ama '''Dowladda Jaamacadda Carabta''' waa urur kulmiya wadamada carabta.Waa urur kulmiya wadamo kuyaala [[Afrika]] iyo [[Aasiya]] xubnaha kujira waxaa looyaqaana dawldo caraba.waa dawlado wadaaga arimo dhaqaale iyo arimo siyaasadeed. waxaana ka dhexeeya xidhiidho aad iyo aad ubadan Wadamada xubnaha ka ah Jaamacadda Carabta waxay daboolayaan in ka badan 13,000,000 km2 (5,000,000 sq m) iyo waliba laba qaaradood oo kala duwan: Afrika iyo Aasiya. Goobtaasi waxay ka kooban tahay lamadegalka duurka, sida Sahara. Si kastaba ha ahaatee, waxaa sidoo kale ku jira dhulal badan oo aad u sarreeya sida Dooxada Nile, Dooxada Jubba iyo Dooxada Shebelle ee [[Geeska Afrika]], Buuraleyda Atlas ee Maghreb, iyo Bariiska Fertile ee sii fidiya Mesopotamia iyo Levant. Aagga ayaa ka kooban kaymo qoto dheer oo ku yaal koonfurta Carabta iyo qaybo ka mid ah webiga ugu dheer dunida, Niilka. Qowmiyad-kala-duwan, diini ah, iyo luuqado badan. Diin-badan, Luuqado badan, & Qowmiyado kala duwan.Luuqadaha badan, Qowmiyadaha kala duwan, & Diimaha badan; oo macneheedu yahay Dhaqamada kala duwan ee wayn. Jaartarka Jaamacadda Carabta, oo sidoo kale loo yaqaano Heshiiska Jaamacadda Carabta, ayaa ah heshiiskii aasaasay ee Jaamacadda Carabta. 1945-kii la aqbalay, waxa uu dhigayaa in "Ururka Jaamacadda Carabtu uu ka kooban yahay Dawladaha Carbeed ee madaxbannaan oo saxiixay Heshiiskan.". Markii hore, 1945, waxaa jiray lix xubnood oo keliya. Maanta, Jaamacadda Carabta waxay leedahay 22 xubnood, oo ay ka mid yihiin saddex dal oo Afrikaan ah oo ka kala yimi qaybaha ugu waaweyn (Sudan, Algeria iyo Liibiya) iyo waddanka ugu weyn ee Bariga Dhexe (Sacuudi Carabiya). Shan waddan waxay leeyihiin xaalad kormeeree oo xaq u siinaya inay muujiyaan ra'yigooda oo ay bixiyaan talo laakiin waxay diidaan xuquuqda codbixinta. [[Jaamacadda Carab]] tu waxay u qaybsantaa shan qaybood marka ay timaado gaadiidka, jasiiradda Carabta iyo Bariga dhow ayaa si buuxda ugu xiran hawada, badda, waddooyinka iyo tareenada. Qeyb kale oo ka mid ah League waa dooxada Niil, oo ka kooban Masar iyo Suudaan. Labadan dawladood waxay bilaabeen inay hagaajiyaan nidaamka Nile Nile ee habka safarka si loo wanaajiyo helitaanka iyo sida ganacsi loo korsado. Nidaamka tareenada cusub ayaa sidoo kale lagu wadaa inuu ku xiro magaalada koonfurta Masar ee Abu Simbel iyo waqooyiga Suudaan ee Wadi Halfa iyo ka dibna Khartoum iyo Port Sudan. Qaybta saddexaad ee horyaalka waa Maghreb, halkaas oo 3,000 km oo gawaarida gawaarida ah ay ka socdaan magaalooyinka koonfurta ee Morocco ilaa Tripoli oo ku yaala galbeedka Libya. Qaybta afaraad ee horyaalka waa Geeska Afrika, oo wadamada xubnaha ka ah ay ka mid yihiin Jabuuti iyo Soomaaliya. Labadan dawladood ee Carabta ayaa kala qaybiyay kaliya toban mayl u jirta jasiiradda Carabta ee Bab el Mandeb, taasina si dhakhso ah ayay isu bedeshaa, sida Tarik bin Laden, oo ah walaalkii Osama bin Laden, oo bilaabay dhisidda mashruuc ballaadhan ee mashruuca Horn Horns , kaas oo ugu dambeyntii ujeedkiisu yahay inuu ku xiro Geeska Afrika oo leh Jasiiradda Carabta adoo adeegsanaya buundo weyn. Mashruucan waxaa loogu talagalay in lagu fududeeyo oo la dedejiyo ganacsiga iyo ganacsiga qarniyadii hore ee u dhexeeyay labada gobol. Qaybta ugu dambeysa ee horyaalka waa jasiiradda go'doomin ee Comoros, taas oo aan ku xirnayn dawlad kale oo Carbeed ah, laakiin wali waxay la shaqaysaa xubnaha kale ee Arabic Languages. Jaamacadda Carabtu waxay hodan ku tahay khayraadka, sida saliid weyn iyo kheyraadka dabiiciga ah ee dalalka xubnaha ka ah. Warshad kale oo si joogta ah u sii kordhaysa ee Jaamacadda Carabtu waa isgaarsiin. Muddo ka yar 10 sano, shirkadaha maxaliga ah sida Orascom iyo Etisalat waxay ku guuleysteen inay tartan caalami ah sameeyaan. Horumarka dhaqaale ee ay bilowday Ururka Iskaashatada Wadamada xubnaha ka ah ayaa ka qosol badan kuwii ka soo baxay ururada yar yar ee Carabta sida Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC). Waxaa ka mid ah Pipeline Arab Pipeline, kaas oo gaas Masar iyo Ciraaq geyn doona [[Jordan]], [[Syria]], Lubnaan, iyo Palestine; Laga soo bilaabo 2013.:• isbeddel muuqda oo ka dhexeeya xaaladaha dhaqaale ayaa ka dhexeeya dalalka saliida ee saliida ee [[Algeria]], [[Qatar]], [[Kuwait]] iyo [[United Arab Emirates]], iyo dalalka soo koraya sida [[Comoros]], [[Jabuuti]], [[Mauritania]], [[Somaliland]] iyo [[Eratareya]] dda.!! Ururka Jaamacadda Carabtu waa urur siyaasadeed oo isku daya in uu gacan ka geysto sidii loo xoojin lahaa xubnaheeda dhaqaale ahaan, iyo xallinta khilaafaadka ku lug leh dalalka xubnaha ka ah adoon weydiisan kaalmo shisheeye. Waxay leedahay lahjado xubin baarlamaan ah oo wakiil ka ah arrimaha arrimaha dibedda sida badan waxaa lagu maareyn doonaa kormeerka QM.!!'? Jaangooyada Jaamacadda Carabta [5] waxay taageertay mabda'a dhulkii Carabta iyada oo la ixtiraamayo xushmadnimada dawladaha xubnaha ka ah. Xeerarka gudaha ee Golaha Jaamacadda [20] iyo guddiyada [21] waxay ku heshiiyeen Oktoobar 1951. Xoghaynta Guud waxaa lagu heshiiyay May 1953. Tan iyo markaas, maamulka Jaamacadda Carabtu waxay ku saleysnaayeen labadii hay'adood ee heer qaran iyo madax-bannaanida wadamada xubnaha ka ah. Ilaalinta dawladnimada shakhsi ahaaneed waxay ka heshay awoodeeda ka soo jeeda dabiiciga dabiiciga ah ee awooda xukunka ah si ay u ilaaliyaan awooddooda iyo madax-bannaanida go'aaminta. Intaa waxaa dheer, cabsida hodanka ah ee saboolka ah ee saboolka ah inuu la wadaagi karo hantidiisa magaca Ummadda Carabta, khilaafyada ka dhexeeya madaxda Carabta, iyo saamaynta awoodaha dibadda ee laga yaabo inay ka soo horjeedaan midnimada Carabta ayaa loo arki karaa caqabado dhinaca isdhexgalka qoto dheer ee horyaal . [[File:Camel factory Nablus December 2008.JPG|thumb|right|395px|Nablu, Palestine]] [[File:Raouda.JPG|thumb|right|View from the western side of the Hujra, [[Sacuudi Carabiya]].]] [[File:Burial of Muhammad.jpg|thumb|right|Wall of the Burial of the Prophet Muhammed (PBHM),[[Sacuudi Carabiya]].]] [[File:World Heritage Sites in the Arab World]] value: call: reading: source presentation: previous versions: Partially protected: Incomplete-document-purple.svg This entry must be completed : this entry lacks essential content. You may find details on the conversation page . You are invited to complete the missing parts and remove this message. Consider creating titles for chapters that require completion, and transfer the template to them. editing Disambiguate RTL.svg The term "Arab" redirects here. For the entry dealing with the island in the Persian Gulf, see Arab (island) . Arab Muslims Arabs & Muslims Al-Khansaa, Al-Khandi, Yohanan of Damascus, Philip the Arab, May Ziada, Asmahan, Gamal Abdel Nasser, Faisal the First Al-Khansaa , Al-Khandi , Yohanan of Damascus , Philip the Arab , May Ziada , Asmahan , Gamal Abdel Nasser , Faisal the First population 425 million Main population concentrations Arab countries some of the African countries see also: [[Israeli Arabs]] Languages: Arabic: religion: Islam: Christianity: Druze religion: related ethnic groups: Celestial peoples: [[Maltese]] , [[Jews]] , [[Samaritans]] and [[Assyrians]].!!'.!!’ Distribution of the Arabic language : A single official language.!! official shared language with the majority of Arab natives.!! Official shared language due to significant minorities, history, or cultural reasons. Arabs are a people of Semitic origin and an ethnic group from the Arabian Peninsula . After the emergence of Islam in the 7th century , the Arab population spread in the Middle East and North Africa in a series of waves of migration, conquest and cultural influence. Countries where the Arabs constitute a clear majority of the population are called " Arab countries ". Today, the name is used as a nickname for the natives of these countries, whose mother tongue is Arabic and the vast majority of them are Muslim (most of them Sunni ). The most common definitions for the name Arabs in thought and literature, in academic research and in the media, are: Politically : People who are citizens of countries that are members of the Arab League (or in a broader generalization, the Arab world), but not all Arab countries are members of the Arab League and these countries also have non-Arab citizens. This definition includes over 300-450 million people. The Arab Leagues includes several African countries, such as Djibouti , Comoros and Somalia , whose Arabic is one of their official languages ​​but whose inhabitants are not Arabs at all. And there are Arabs who are not citizens of these countries (for example, in the United States , Israel and European countries). Linguistic: people whose mother tongue is Arabic , or who at least speak Arabic in their daily and personal lives, even if they did not grow up using it. This definition includes over 200 million people who speak different dialects of the Arabic language. Ethnic - Genealogical - Racial : Humans who live, or whose ancestors lived in the Arabian Peninsula and whose genetic and physical characteristics are originally characterized mainly by the original inhabitants of the Arabian Peninsula . Cultural: people who see themselves as Arabs (regardless of ethnic and genealogical origins), whose culture and way of life are Arabs and are recognized as Arabs by others. The majority of Arabs are Muslims (mostly Sunnis and a minority of Shias’ and members of other minority classes), and a minority of them are Christians , Druze and others.[1] etymology: The word "Arab" in this meaning is mentioned in the Bible several times. Thus, for example, the book of Nehemiah mentions the " Arab rain " that some scholars identify with King Kedar .[2]Also in the Book of Kings, "the kings of the evening" are mentioned[3]And it seems that this phrase refers to the rulers of the Arabian Peninsula, with whom King Solomon had trade relations.[4]The word "Arab" also appears in the Bible in the meaning of the inhabitant of the steppe . In Semitic languages, as a rule, the root A.R.B carries the meanings of: west, sunset (evening), desert (Arab), mix, trade, crow and clear. All or some of them can have a connection to the origin of the name. [ source needed ] It is also possible that the name can have consonants and the origin of the name is actually in the root A.B.R. in connection with their nomadic way of life. [ source required ] In the Qur'an the word "Arab" does not appear as a noun but only as an adjective, for example, the Qur'an refers to itself as "Arab and clear" when the two attributes are related to each other. history: This chapter is lacking. Please contribute to Wikipedia and complete it . You may find details on the conversation page . BC The soldiers of the Assyrian Empire defeat "Gindibu, King of Arabia" riding a camel and his soldiers The first mention of the Arabs in writing is from an Assyrian inscription from 853 BC ( the Necessary Monolith ), in which King Shalmenser III named " Gindibu , King of Arabia" among the rulers he defeated in the Battle of Karkar . Starting from the Assyrian period and following the domestication of the camel, Arab traders played a central role In the trade between the ancient Near East and the Horn of Africa and ancient Yemen . There is evidence of trade relations of the peoples of the ancient Near East with the kingdoms of the inhabitants of the Arabian Peninsula, the main commercial relation between them was regarding myrrh and frankincense which were used in the perfume industry and were common in the Arabian Peninsula. An ancient Arabic inscription was found in a building from the days of the First Temple in the City of David , which indicates that a Jewish official who knew the language and had relations with one of the Arab kingdoms of the time lived there. The Nabataeans migrated in a massive migration at the end of the Persian period from the north of the Arabian Peninsula towards the south of Jordan and the Negev , they conquered and assimilated the remains of the Moabites and the Ammonites and pushed the Adomites north to the south of Mount Hebron in the territories of Judea.:• After counting: As a general rule, the great empires of the ancient world did not conquer the Arabian Peninsula, unlike the rest of the Middle East, even the Sasanian Empire , which ruled the eastern and southern coasts of the peninsula, did not reach the interior of the country or the western coastal region where the cities of Mecca and Medina are located - apparently for lack of interest economic in this desert region that cannot sustain fertile agriculture . Before Muhammad's time , the inhabitants of the Arabian Peninsula were idolaters?, Christians? or Jews? (descendants of Jewish exiles from the Land of Israel and also Arabs who converted under their influence, such as the Kingdom of Hamir ).!!’ The period before Muhammad is called in Islamic literature: "The Age of Ignorance", or the "Jahiliyyah" . During this period the inhabitants of the Arabian Peninsula were divided into the northern tribes and the southern tribes. The tribal tradition claimed that the people of the north are the descendants of Adnan and Ishmael , while the people of the south are the descendants of a legendary figure named Qahtan . When there are those who suggest that Kakhatan is Yakattan son of the biblical past.[6]In the Arabian Peninsula , nomadic tribes ( Bedouins ) and permanent tribes lived. The permanent tribes lived in cities or deserts and engaged in agriculture or trade . Unlike them, the nomadic tribes were engaged in escorting caravans that passed through the peninsula. Later there were also Arab groups who became Christians (see: Christian Arabs). After the rise of Islam and its consolidation in the Arab kingdoms, Muhammad and his army went north towards the territories of the Byzantine Empire and the Sasanian Empire , which were in a period of depression and enjoyed a lasting peace between them. Muhammad's ambition to conquer the world known until then was blocked in the territories of the Gulf of Eilat , and although he sent a letter to the Jews of Eilat (the Byzantine "doe") in which he ordered them to accept his new religion or prepare for their death, it was precisely Muhammad who met his death three years after declaring Islam as The "religion of truth" to control the other nations. The Arab conquest of the Land of Israel brought the Arabs to the Land of Israel , but they could not defeat the Byzantine Empire and were helped by Jewish collaborators who were tired of life as an oppressed and persecuted religious and cultural minority in their country and fought alongside the Arabs against the continuation of Byzantine rule. The Arabs treated the Jews and Christians in the Land of Israel as dhimmis , while the Samaritans , whom Muhammad did not know and therefore did not mention in the Koran as monotheists , were forced to convert to Islam by the force of the sword or die, and when they refused, they almost led to their destruction. After the Arab conquest of the Middle East , Arabs who migrated from the Arabian Peninsula spread to the occupied space: The [[Levant]] , [[Egypt]] and the [[Maghreb]] Greater countries . Later in the course of history, on the one hand, the majority of the conquered peoples began to see themselves as "Arabs" as well, even if it was only a cultural issue due to the Islamization of their country and people without blood ties to the Arab conquerors, and on the other hand, the immigration of Muslim pilgrims of non-Arab origin began The lands that were conquered towards the Arabian Peninsula for religious reasons etc. were assimilated into the local Arab population. The Arab-Muslim conquest also expanded into Europe , with the conquest of Spain by the Moors .!!'?'! see also Islam: Judaism-Islam relations; Israeli Arabs: for further reading: Bernard Lewis , The Arabs in History , Tel Aviv: Dvir Publishing , 1995. Albert Hourani , History of the Arab Nations , Tel Aviv: Dvir Publishing, 1996. Pierre Vidal-Naka (ed.), From the Arab Conquest to Imperial Islam, in: The History of the World from the Dawn of Mankind to the Present , Tel Aviv: Yediot Ahronoth Publishing; 993,pp. 7-10. aurchive Forigh Ministry of Saudi Arabia. Prince Saud Al-Fasiel. House of Al Saud Family….!!’?’… <Ref>https://stepfeed.com/7-facts-you-probably-don-t-know-about-the-arab-league-4490</Ref>.:• <Ref> https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-dangerous-countries-for-women>/Ref{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}>.: “… Le saviez-vous ? Pour les stars du porno gay, être attirant n'a d'importance que dans le porno gay. Dans le porno hétéro, l'attention est presque toujours portée sur la star.…!!’..” <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-with-most-beautiful-women </Ref>.: <Ref>https://armedforces.eu/compare/country_Arab_League_vs_European_Union_EU</Ref>.:• December 25, 2017 Special Dispatch No. 7246 Iraqi Kurdish leader Masoud Barzani's September 25, 2017 referendum on Kurdish independence sparked vehement opposition in Arab countries, as was expressed in statements by leaders and also by many articles in the Arab press. The main argument raised was that the Kurds are a tool of Israel – which is working to divide Iraq, and after that the rest of the Arab countries. As proof of this, they cited the Kurds' good relations with Israel and the fact that Israel is the only country that supports them. Along with this opposition, the Arab press also published a few articles defending the Kurds' right to independence and criticizing those who opposed it. These articles rejected the conspiracy theory – i.e. that Israel was backing the referendum, with the aim of dismantling an Arab country – and noted that the Arabs' refusal to tackle their own domestic problems posed more of a danger than Israel did. They also said that those who oppose the Kurdish referendum in the name of Arab unity and the Palestinian problem have made other mistakes over the years – such as also supporting Nazism and Communism. This, while they themselves were doing nothing for the Palestinians, and were even causing harm to the Palestinians within their own countries' borders. Iraqi Kurds wave Israeli flag along with Kurdistan flag. Image: Aljazeera.net, October; 2017 Arab Writers: It Is Not Israel That Created The Kurdish Problem, But Rather The Arab Regimes That Denied Their Rights. Jordanian journalist Fahd Al-Khitan wrote in the daily Al-Ghad under the title "It Is Not a Conspiracy": "The Arab logic immediately came up with a Zionist conspiracy as an explanation for the Kurds' insistence on seceding from Iraq and on holding a referendum several weeks ago. Proof of this conspiracy exists in abundance, since Israel effectively supported the Kurdish demand [for independence] and has been cultivating ties with certain Kurdish elements since the days of yore. But can the historic cause of the Kurds, which exists since before the founding of Israel, be reduced to this marginal fact? "Israel exploits regional crises to promote its own interests, that much is certain, and Arab and [other] regional forces do the same. We can present many exsamples of border disputes and political conflicts between states that have been exploited by Arab and foreign countries, [such as the conflicts] between Iran and Iraq, between Bahrain and Qatar, between Egypt and Sudan, and the Sahara conflict between Morocco and Algeria. These are all real problems, and the lack of willingness to resolve and settle them gives foreign forces an opportunity to exploit them for their own interests. "Israel did not create the Kurdish problem. The problem of the Kurds in Iraq, Syria, Turkey and Iran is a flagrant national product of countries and regimes that denied the legitimate national rights of the [Kurdish] people. Like any oppressed and persecuted nation, the Kurds are trying to enlist support for their cause, regardless of any other consideration. If Israel has indeed managed to infiltrate the Kurdish [ranks], this is nothing but a demonstration of the Arabs' failure to address their legitimate cause, and proof of the fragility of the Arabs' national security, which is breached from every direction – by Israel and by other forces. So don't blame it all on the Kurds. "The perception of the Kurdish issue involves no small measure of radical nationalism, for there is a strange insistence on merging the various components [of our societies] into an exclusively Arab identity, and on denying the right of non-Arabs to express their national and cultural identity. Whoever lifts up his head and demands his rights is [immediately] accused of serving Israel. Is Israel also behind the referendum in Catalonia? Several days ago, some regions in Italy [likewise] announced their wish to hold a referendum on secession, [but] we did not hear anyone in Italy accusing Israel and Zionism of being behind this move. And what about Britain, whose people voted to leave the European Union? Can Israel, which was created thanks to a British promise [the Balfour Declaration], be behind this as well? If Israel is really motivating the Kurds and pushing them to conspire against the Arab nation, why did the U.S., Israel's number one ally in the world, oppose Israel's will and interests and reject the referendum? "Using this warped national logic, we avoid dealing with our problems in the [[Arab world]]. We have made a habit of blaming others for our failure, not only in the Kurdish issue but in all the challenges we have faced, before and since the establishment of [[Israel]]. ][[Israel]] is no doubt the greatest enemy of the nation, but the enemy within is much more dangerous. "In the collapsing countries of the east, as well as in the old democracies, a desire for secession and independence is emerging. This is a great challenge for both the Arab reasoning and the Western reasoning, and confronting it requires creative and innovative thinking."[1] Lebanese Journalist: Why Do All Those Who Fought For The Palestinians' Right Of Self Determination Deny The Same Right To The Kurds? Lebanese journalist and political analyst Hazem Saghiya wrote in his column in the London-based Saudi daily Al-Hayat: "The minute [Kurdish leader] Masoud Barzani announced the decision to hold a referendum [on Kurdish independence], condemnations began to be heard of [the Kurds'] love of Israel: 'you are allies, partners and even agents of Israel.' Some people started digging into history – or even inventing it – in an effort to prove that the situation of the two sides [the Israelis and the Kurds] is identical... [The right to establish] an independent Palestinian state is a right that no reasonable person contests. Ideally, anyone who [demands] rights of his own should support and identify with all the just causes in the world. [But] the political reality does not always [correspond] to this ideal, for in the name of national rights, independence and hostility to Jewish immigration, most Arabs showed solidarity with Hitler and Nazism, and later, in the name of the very same rights, [they also] showed solidarity with the Soviet Gulag regime... These are positions that do not respect people's rights and even undermine them. Moreover, to this day, apologizing for them has not become a prominent part of Arab culture or ideology... "Iraqis who now holler about the friendship between the Kurds and Israel did not hesitate to treat the Palestinians in the worst possible manner. This happened immediately after the 2003 war [in Iraq], and the Iraqis and Palestinians still remember it... We [also] know that, in Syria and Lebanon, the impassioned calls to advance the Palestinian cause coincide with the most despicable treatment of Palestinians. How did the war on the [Palestinian refugee] camps[2] during the 1980s help the Palestinians liberate Palestine?! "The Palestinians' own behavior has not always been characterized by the justice in whose name they constantly speak, for they expressed sympathy for Saddam Hussein's attack on Kuwait and later for Assad's suppression of the Syrian majority that rose up in demand of freedom. They took part in the civil wars in Jordan and Lebanon, and their crimes against the rights of the Lebanese and Jordanians are comparable to the crimes of the Lebanese and Jordanians against their rights... So why are only the Kurds required to remain within the framework of a perfect correspondence between politics and justice? Or perhaps what is permitted to the master is not permitted to his slave?... "As for the Kurds and Israel, the Hebrew state was the only one that welcomed the Kurdish referendum. It probably welcomed it for reasons that were less than noble, having to do entirely with its own [interests], but it did so while others all over the region were [threateningly] baring their teeth at the Kurds. In this situation, can the Kurds be expected to burn the Israeli flag? What have we Arabs done for the Kurds that we can expect them to hate Israel with a passion?... "Moreover, since the Saddam Hussein era, the Palestinian cause has been used more than any other cause [as a means] to undermine the Kurdish issue and the Kurds' right [to independence], just as Bashar Al-Assad later used the Palestinian cause [to combat] the Syrians' [attempts] to oust his regime. Obviously, such conduct leaves psychological effects and scars in its victims, especially when no Palestinian voices are heard loudly condemning and opposing this use [of their cause]. "The obvious conclusion is that, in this region, we have what can be described as a mechanism of blackmail by means of [accusations of collaboration with] Israel. The Lebanese Christians know better than anyone else how they were subjected to such blackmail during the years of Syrian patronage [over Lebanon], and even the Palestinian leadership itself was not spared [this blackmail] when it tried to take its own national decisions, independently of the will of the Assad regime..."[3] Al-Hayat Columnist: The Claims Against The Kurds Have Been Disproved Hazem Al-Amin, another Lebanese columnist for the Saudi daily Al-Hayat, wrote cynically: "The Kurds' celebrations last month [over the referendum results] included waving Israeli flags – which pan-Arab eyes saw and made part of the Kurdish aspiration for independence. [They called the Kurdish state] 'an artificial state that is analogous to Israel.' Those with wounded pan-Arab sentiment have gone too far, [arguing that] not only is the future [Kurdish] state a product of Israel, but that it is also a partner in Tel Aviv's creation of ISIS, and wishes that the 200,000 Kurdish Jews in Israel will return to it. [They say] that the future [Kurdish] state is part of the Zionist plan to dismantle the region into small entities based on ethnicity and sect... "Much can be said against the independence referendum... but it also had an upside, because it made the Arabs expend tremendous energy on writing nonsense, as they haven't done in a long time. [This] revealed that the Ba'th [party], including its branches in Iraq and Syria, is not a random, fleeting phenomenon in the pan-Arab sentiment, but is fundamental; that ISIS is its cousin and suckled the same milk; and that the Arab defeat throughout the conflict with Israel is the result of ignoring the truth. Anyone who says that the Kurds want 200,000 Kurdish Jews to return to Kurdistan from Israel fails to notice that they [the Kurds], by means of their activity that stems from delusions, will in fact restore the situation to what it used to be, and will serve Palestine by correcting the mistake of the pan-Arabism of Rashid 'Ali Al-Kilani[4] and his nationalist Arab cohorts,[5] which motivated them to raid the Jews in Baghdad and send them to Israel with the aid of the Jewish Agency. "While pan-Arabism is forgiven for having abandoned Palestine, the Kurds are not forgiven for waving the Israeli flag at a moment of national intoxication... After all, they are Kurds, and they have no right to anger or mistakes, just as they are not allowed to dream of a state that was taken from them over a century ago. If they make a mistake, then [Hizbullah secretary-general] Mr. [Hassan] Nasrallah will come out to remind them that he will stand against any plan by [any] religious stream that divides the nation – when he [Nasrallah himself] apparently wants to unite [the nation] under the flag of the Rule of the Jurisprudent [of the Iranian regime] that has no connection to any [Sunni] religious stream... "ISIS too, which according to the offspring [of Rashid 'Ali Al-Kilani and Hajj Amin Al-Husseini] sold Iraqi territories to Israel via Kurdish middlemen, found a place in the version [of reality] of the opponents of the Kurdish state. According to the latter, ISIS is not Arab and does not belong to the Ba'th, [but rather] is Kurdish and Israeli. The offspring of Rashid Al-Kilani have in their possession documents proving this, that they sent to Mr. Nasrallah; he will reveal them in his next speech... "The Shi'ite Iraqi forces – once the allies of the Kurds in Iraq, in the post-Saddam era – united in a religious alliance [with Shi'ite Iran] that has no place for the Kurds' aspirations. And lo, they remind the Kurds of the Arabism of Kirkuk [which is actually Kurdish], while forsaking the Arabism of [the Shi'ite] Al-Najaf and of Karbala, and turning [the Sunni] Mosul, after its liberation from ISIS, into an Iranian metropolis. All this does not harm the offspring of Rashid 'Ali Al-Kilani [i.e. the Iraqis], as long as it is done by a strong tyrant [such as Saddam]. But the weak, such as the Kurds, have no right to dream of a state."[6] <Ref>https://www.worlddata.info/iq-by-country.php</Ref>.:• [1] Al-Ghad (Jordan), October 22, 2017. [2] This refers to a campaign waged by the Amal militia against the Palestinian refugee camps in Lebanon during the civil war in 1985-1986. Thousands of Palestinians were killed in the battles, and the Sabra, Shatila and Burj Al-Barajna refugee camps were almost completely destroyed, although Amal never managed to take over the camps. [3] Al-Hayat (London), October 3, 2017. [4] Iraqi politician Rashid 'Ali Al-Kilani (1892-1965), three-time Iraqi prime minister, led the 1941 rebellion that prompted the British to invade Iraq; in June of that year the Farhud, or pogrom, against the Jews of Baghdad took place. Al-Kilani fled to Nazi Germany, and was known for his connections to the Nazis and to Jerusalem Mufti Hajj Amin Al-Husseini. [5] A reference to the Arab nationalist movement, founded in Beirut in the 1920s. [6] Al-Hayat (London), October 3, 2017. <Ref>https://www.defensenews.com/home/2015/04/01/arab-league-sets-new-defense-force-at-40,000/{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</Ref>.: <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-never-colonized</Ref>.::• <Ref>https://www.worldatlas.com/history/10-countries-which-have-never-been-colonised-by-europeans.html</Ref>.:• <Ref>https://amnesty.ca/features/5-death-penalty-myths-debunked/</Ref>.::• ==Waddamada “Jaamacadda Dowladdaha Carabta.”== {| class="sortable wikitable" |- ! Tirada !! Dalka !! [[Literacy]] rate |- |01.||[[File:Flag of Algeria.svg|191px]][[Aljeeriya]]<s> ||89.5<Ref name=p.192/>. |- |02.||[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|193px]][[Sacuudi Carabiya]]<s>||93.5<Ref name=p.193/>. |- |03.||[[File:Flag of Kuwait.svg|192px]][[Kuwayt]]<s> ||93.4<Ref name="p.192"/>. |- |04.||[[File:Flag of Bahrain.svg|189px]][[Baxrayn]] ||93.4<Ref name=p.191/>. |- |05".||[[File:Flag of Japan.svg|189px]]<!'>[[Jabaan]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>. |- |06.||[[File:Flag of Qatar.svg|189px]]<!!>[[Qatar]]<s> ||93.6<Ref name="p.191">[http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Complete_reprint.pdf p. 192]</Ref>. |- |07"'.||[[File:Flag of Lebanon.svg|189px]][[lubnaan]] ||89.5<Ref name=p.190/>. |- |08'".||[[File:Flag of Egypt.svg|193px]][[Masar]]<s> ||91.8<Ref name=p.191/>. |- |09".||[[File:Flag of Jordan.svg|189px]]<!'>[[Urdun]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>. |- |10".||[[File:Flag of Iraq.svg|191px]]<!>[[Ciraaq]]<!> ||89.8<Ref name=p.192/>. |- |11".||[[File:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|191px]]<S>[[SADR]]<s's!>||89.5<Ref name=p.191/> |- |12".||[[File:Flag of Oman.svg|189px]][[Cumaan]] ||93.4<Ref name=p.191/>. |- |13".||[[File:Flag of Morocco.svg|193px]]<!>[[Marooko]]<!'> ||75.4<Ref name=p.193/>. |- |14".||[[File:Flag of Tunisia.svg|189px]][[Tunisiya]]<s> ||78.98<Ref name=p.190/> |- |15".||[[File:Flag of Libya.svg|191px]]<'!>[[Libiya]]<!'> ||89.4<Ref name=p.193/>.: |- |17.".||[[File:Flag of Bangladesh.svg|192px]]<S>[[Bangladesh]]<s'!> ||93.4<Ref name="p.192"/>. |- |16".=||[[File:Flag of Syria.svg|191px]][[Suuriya]]<!> ||89.95<Ref name="p.192"/>. |- |18'.||[[File:Flag of Sudan.svg|189px]]<!>[[Suudaan]]<!'> ||69.39<REF name=p.190/>. |- |19'".||[[File:Flag of South Sudan.svg|189px]]<S>[[Koonfur Suudaan]]<s'?> ||89.8<Ref name=p.190/> |- |20."`.||[[File:Flag of Yemen.svg|193px]]<S'!>[[Yemen]]<s'!> ||69.98<REF name=p.189/>. |- |21.'"||[[File:Flag of Palestine.svg|189px]]<S!>[[Falastiin]]<s'!> ||69.3<REF name="p.189"/>. |- |22".||[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|191px]]<!!>[[Imaaraatka Carabta]]<!>||89.5<Ref name=p.191/> |- |23"_.||[[File:Flag of Brunei.svg|189px]]<S>[[Barunay]]<s'> ||75.39<REF name=p.192/>. |- |24".||[[File:Flag of the Comoros.svg|189px]]<S>[[Komoros]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.: |- |25_.||[[File:Flag of Seychelles.svg|189px]]<S>[[Fiktoria]]<s'!> ||67.57<REF name=p.192/>.: |- |26"_.||[[File:Flag of Armenia.svg|191px]]<S'!>[[MILITARY Of '"United Kingdom of Great Britain of N. Ireland;Ausies.!'& NZL; & Canadiens.!'!'(ex.Quebec.!'!'):Argentine ; Brazil;& Français; Mexico;& Italiano.!'!'; Espanayol.!'! & Portugalese.!'!'(United Arab Emirates.!'!.!'!]]<S'!> ||78.69<REF name=p.190/>. |- |} <Ref>https://www.museumwnf.org/league-of-arab-states/?page=LAS-missions-worldwide.php</Ref>.::.!'! <Ref>https://www.pewresearch.org/short-reads/2023/05/18/5-facts-about-arabic-speakers-in-the-us/</Ref>.:• <Ref>https://interbrand.com/best-global-brands/?filter-brand/-sector=&filter-brand-region=asia-pacific&filter-brand-country=</Ref>.: <Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php</Ref>.: <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/water-quality-by-country</Ref>.: <ReF>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-developed-countries-in-africa</ReF>.: ===Waddamada “Jaamacadda Dowladdaha Carabta.!'!”=== {| class="sortable wikitable" |- ! Tirada !! Dalka !! [[Literacy]] rate |- |01.".||[[File:Flag of Algeria.svg|191px]][[Aljeeriya]]<s> ||89.5<Ref name=p.192/>. |- |02.".||[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|193px]][[Sacuudi Carabiya]]<s>||93.5<Ref name=p.193/>. |- |03.".||[[File:Flag of Kuwait.svg|192px]][[Kuwayt]]<s> ||93.4<Ref name="p.192"/>. |- |04.".||[[File:Flag of Bahrain.svg|189px]][[Baxrayn]] ||93.4<Ref name=p.191/>. 190/>. |- |06.".||[[File:Flag of Qatar.svg|189px]]<!!>[[Qatar]]<s> ||93.6<Ref name="p.191"/>. |- |07.".||[[File:Flag of Korea.svg|189px]]<S>[[Kuuriya]]<s!> ||89.8<Ref name=p.190/>. |- |08."'.||[[File:Flag of Lebanon.svg|189px]][[lubnaan]] ||89.5<Ref name=p.190/>. |- |09'".||[[File:Flag of Egypt.svg|193px]][[Masar]]<s> ||91.8<Ref name=p.191/>. |- |10.".||[[File:Flag of Jordan.svg|189px]]<!'>[[Urdun]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/>. |- |11".||[[File:Flag of Iraq.svg|191px]]<!>[[Ciraaq]]<!> ||89.8<Ref name=p.192/>. |- |12".||[[File:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|191px]]<!?>[[SADR]]<!>||89.5<Ref name=p.191/> |- |13".||[[File:Flag of Oman.svg|189px]][[Cumaan]] ||93.4<Ref name=p.191/>. |- |14".||[[File:Flag of Morocco.svg|193px]]<!>[[Marooko]]<!'> ||75.4<Ref name=p.193/>. |- |15".||[[File:Flag of Tunisia.svg|189px]][[Tunisiya]]<s> ||78.98<Ref name=p.190/> |- |16".||[[File:Flag of Libya.svg|191px]]<'!>[[Libiya]]<!'> ||89.4<Ref name=p.193/>.: |- |17.".||[[File:Flag of Bangladesh.svg|192px]]<S>[[Bangladesh]]<s'!> ||93.4<Ref name="p.192"/>. |- |18.||[[File:Flag of Syria.svg|191px]][[Suuriya]]<!> ||89.95<Ref name="p.192"/>. |- |19."'.||[[File:Flag of Sudan.svg|189px]]<!>[[Suudaan]]<!'> ||69.39<REF name=p.190/>. |- |19.'".||[[File:Flag of South Sudan.svg|189px]]<S>[[Koonfur Suudaan]]<'!> ||89.8<Ref name=p.190/> |- |20."`.||[[File:Flag of Yemen.svg|193px]]<!>[[Yemen]]<!> ||69.98<REF name=p.189/>. |- |21.'."'"||[[File:Flag of Palestine.svg|189px]]<!>[[Falastiin]]<!'> ||69.3<REF name="p.189"/>. |- |21.".||[[File:Flag of Pakistan.svg|191px]]<S>[[Bakistaan]]<s'>||69.5<Ref name=p.194/>.: |- |22.".||[[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|191px]]<!?>[[Imaaraatka Carabta]]<!>||89.5<Ref name=p.191/> |- |23."_.||[[File:Flag of Brunei.svg|189px]]<S>[[Barunay]]<s'!> ||75.39<REF name=p.192/>. |- |24.".||[[File:Flag of the Comoros.svg|189px]]<S>[[Komoros]]<s!> ||67.23<REF name=p.193/>.: |- |25.".||[[File:Flag of France.svg|189px]]<S>[[Marseilles]]<S'!> ||67.23<REF name=p.193/>.: |- |26.".||[[File:Flag of Chad.svg|191px]]<S>[[Injamiina]]<s'!>||69.5<Ref name=p.194/>.: |- |27._.||[[File:Flag of Seychelles.svg|189px]]<S>[[Fiktoria]]<s!'> ||67.57<REF name=p.192/>.: |- |28."_.||[[File:Flag of Eritrea.svg|191px]]<S>[[Soviet. 3mpire.!'!']]<s!'?> ||78.69<REF name=p.190/>. |- |29.".||[[File:Flag of Somalia.svg|191px]]<S>[[Somalie.!'?]]<s'!>||89.5<Ref name=p.191/>. |- |30."_.||[[File:Flag of Djibouti.svg|191px]]<S'>[[Jabuuty.!'!]]<s'> ||78.69<REF name=p.190/>. |- |} <Ref>https://www.pewresearch.org/short-reads/2023/05/18/5-facts-about-arabic-speakers-in-the-us/</Ref>.:• <Ref>https://interbrand.com/best-global-brands/?filter-brand/-sector=&filter-brand-region=asia-pacific&filter-brand-country=</Ref>.: <Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php</Ref>.: <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/water-quality-by-country</Ref>.: [<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>]. <Ref>https://ar.wikihow.com/النجاة-من-زلزال-أرضي</Ref>.: <Ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</Ref>.:• <Ref>https://industryarabic.com/how-many-countries-speak-arabic/</Ref>.: <Ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Map_of_League_of_Arab_States_countries.png</Ref>.: |- <Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php </Ref>.: <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>.: [<Ref>https://www.visualcapitalist.com/visualizing-corruption-around-the-world/</Ref>]. <Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |access-date=2011-06-28 |archive-date=2020-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |dead-url=yes }}</Ref>. [<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive|url=https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |access-date=2022-08-26 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502031038/https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |dead-url=yes }}</ref>]. |- [<Ref>https://livingcost.org/cost</Ref>] |- <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-hated-country </Ref>.:• <Ref>{{Cite web|ciwaan=Nuqul Archive |url=https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/ |access-date=2023-09-19|archive-date=2023-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922122032/https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/|dead-url=yes}} </Ref>.: |- <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-with-death-penalty</Ref>.:• |- <Ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-highest-literacy-rates-in-the-world.html</Ref>.:•<!!'?>.:• |_ <Ref>https://www.thegospelcoalition.org/article/common-confusions-arabs-muslims/</Ref>.: |- <Ref>https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/somalia-eritera-and-egypt-pledge-to-bloster-security-ties</Ref>.: |} |- [<Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>]. |- <Ref>https://ar.wikihow.com/النجاة-من-زلزال-أرضي</Ref>.: |- <Ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</Ref>.:• |- <Ref>https://industryarabic.com/how-many-countries-speak-arabic/</Ref>.: |- <Ref>https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/9b/Map_of_League_of_Arab_States_countries.png</Ref>.: |- <Ref>https://www.worlddata.info/alliances/arab-league.php </Ref>.: |- <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arabic-speaking-countries</Ref>.: |- <Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |access-date=2011-06-28 |archive-date=2020-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200504070831/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/dj.html |dead-url=yes }}</Ref>. [<Ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive|url=https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |access-date=2022-08-26 |archive-date=2019-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190502031038/https://www.numbeo.com/crime/rankings_by_country.jsp |dead-url=yes }}</ref>]. |- [<Ref>https://livingcost.org/cost</Ref>] |- <Ref>{{Cite web|ciwaan=Nuqul Archive |url=https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/ |access-date=2023-09-19|archive-date=2023-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230922122032/https://wisevoter.com/country-rankings/average-iq-by-country/|dead-url=yes}} </Ref>.: <Ref>https://www.worldatlas.com/articles/the-highest-literacy-rates-in-the-world.html</Ref>.:•<!!'?>.:• |_ <Ref>https://www.thegospelcoalition.org/article/common-confusions-arabs-muslims/</Ref>.: |- [<Ref>https://www.visualcapitalist.com/visualizing-corruption-around-the-world/</Ref>]. <Ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Flag_of_Europe</Ref>.: |- <Ref>https://english.alarabiya.net/articles/2011%2F05%2F05%2F147980</Ref>.: |- <Ref>https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/somalia-eritera-and-egypt-pledge-to-bloster-security-ties</Ref>.: |- <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-hated-country </Ref>.:• |- <Ref>https://www.unescwa.org/news/escwa-releases-new-report-real-sizes-arab-economies-between-2017-and-2023</Ref>.:• |- |} ==Bassborka Jaamacada Carabta== <gallery mode="traditional" caption="" class="center"> File:Algerian passport.jpg|{{flagicon|Algeria}}[[Algerian passport|Algeria]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Pakistan}}. File:Cover of Mauritanian Biometric Passport.png|{{flagicon|Algeria}}<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|Mauritania}}.` File:New_Egyptian_Passport.jpg|{{flagicon|Egypt}}[[Egyptian passport|Egypt]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Syria}}.` File:Libyan_New_Passport.jpg|{{flagicon|Libya}}[[Libyan passport|LBY]][[File:EPassport logo.svg|19px]]{{flagicon|Mauritania}}.` File:BioPassMaroc.JPG|{{flagicon|Morocco}}[[Moroccan passport|MAR]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Tunisia}}. File:Passeport Tunisie 2014.jpg|{{flagicon|Tunisia}}[[Tunisian passport|Tunisia]][[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|TN}}. File:Cover of Iraqi Passport.jpg|{{flagicon|Iraq}}[[Iraqi passport|Iraq]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Palestine}}.` File:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Lebanon}}[[Lebanese Passport|Lebanon]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Libya}}. File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Oman}}[[Omani passport|Oman]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Saudi Arabia}} File:Bahraincover.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Qatar}}[[Bahraini passport|Bahrain]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Bahrain}}. File:Kuwait passport.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Kuwait}}[[Kuwaiti passport|Kuwait]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|United Arab Emirates}}. File:Qa.png|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Bahrain}}[[Qatari passport|Qatar]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Qatar}}. File:Saudi Arabia Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|Saudi Arabia}}[[Saudi Arabian passport|Saudi Arabia]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flag|United Arab Emirates}}. File:Jordanian Passport.jpg|{{flagicon|Jordan}}[[Philistine passport|Jordan]][[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!` File:UAE Passport.svg|{{flagicon|GCC}}{{flagicon|United Arab Emirates}}[[File:EPassport logo.svg|23px]][[Emirati passport|United Arab Emirates]]{{flagicon|Palestine}}.!!` File:Regular Syrian Passport.jpg|{{flagicon|Syria}}[[Syrian passport|Syria]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|23px]]{{flagicon|Palestine}}.!!` File:Yemen Passport.svg|küçükresim|Yemen pasaportu]]|{{flagicon|Yemen}}[[Yemeni passport|Yemen]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!` File:Sudan passport cover.JPG|{{flagicon|Sudan}}[[Sudanese passport|Sudan]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|Palestine}}.!!` File:Sahrawi passport.jpg|{{flagicon|ESH}}[[Sahrawi passport|ESH]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|MAR}}.!!`?`!!`? File:Somaliland Passport Cover.svg|{{flagicon|Tunisia}}[[Somali passport|Somaliland]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|19px]]{{flagicon|Maldives}}.!!`? File:Cover of Eritrean Passport.jpeg|{{flagicon|Eritrea}}[[Djibouti passport|Djibouti]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|14px]]{{flagicon|Djibouti}}. File:Cover of Chadian Passport.jpg|{{flagicon|Chad}}[[Chadian passport|Chad]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|21px]]{{flagicon|SYC}}.!!`? <Ref>https://visaindex.com/country/chad-passport-ranking/</Ref>.!!`? <Ref>https://www.aljazeera.com/news/2019/9/19/tunisian-autocrat-ben-ali-dies-in-saudi-exile</Ref>.: !!`?`!!`?'?!' </gallery> [[File:Comorian Passport.png|120px]][[Comorian passport|Comoros]]<Br/>[[File:EPassport logo.svg|16px]]{{flagicon|Comoros}}.!!`? [[File:Official Portrait of King Abdulaziz.jpg|thumb|central|King Faisal bin Abdulaziz.jpg: "as" King of [[Sacuudi Carabiya]].]] [[File:Ring with engraved portrait of Ptolemy VI Philometor (3rd–2nd century BCE) - 2009.jpg|thumb|Center|25xp|Crown of Ptolemy VI Philometor as [[Egyptian]] Pharoah. Louvre Museum.: [[Baaris]];[[France]].)]] <Ref>https://en.m.wikipedia.org/wiki/King_of_Saudi_Arabia</Ref>.::.::.:: [[File:Bangladeshi E-Passport.svg|125px]][[Bangladesh passport|Bangladesh]][[File:EPassport logo.svg|11px]]{{flagicon|Pakistan}}.: [[File:JapanpassportNew10y.PNG|21px]]|{{flagicon|Japan}}[[Persian|Japan]].:[[File:KOR ePassport.jpg|25px]]{{flagicon|Korea}}PR"China.: [[File:Manara clocktower.JPG|thumb|Manara]][[https://www.worlddata.info/languages/arabic.php]]..!!’ [[File:16-03-31-Hebron-Altstadt-RalfR-WAT 5717.jpg|thumb|right|195px|Exterior view with (I.& P.Guard):; Isrealian Police.&_.Philistianian Police Guard]] <Ref>https://www.refworld.org/legal/constinstr/las/1945/en/13854</Ref> [[File:Old city of Nablus.JPG|thumb|right|Alley in the Old City leading to and from the [[souk]], 20018]] [[File:Nineveh Nebi Yunus Excavation Bull-Man Head.JPG|thumb|right|196px|[[Lamassu|Winged Bull]] excavated at Nebi Yunus by Iraqi/?\Irani (Persian.!) archaeologists]],`~` <Ref> {{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/why-iran-is-not-an-arab-country/ |access-date=2023-04-23 |archive-date=2023-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230423051219/https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/why-iran-is-not-an-arab-country/ |dead-url=yes }} </Ref>.::. After killing an [[Egyptian]] slave-master who was beating a [[Hebrew]]; [[Moses]] fled across the [[Red Sea]] to Midian, where he encountered the Angel of the Lord, speaking.!'! … https://www.quora.com/Why-are-the-present-day-Egyptians-predominantly-Arabs-despite-the-fact-that-the-ancient-Egyptians-where-not.:.: [[File:Turkish Passport.svg|21px]]|{{flagicon|Korea}}[[Turkish passport|Turkish]][[File:EPassport logo.svg|25px]]{{flagicon|Turkey}}.: From Britannica and Wikipedia and "World" Libraries.!!` [[Arabs]] are the people of an [[ethnic]] group who come from the [[Arabian Peninsula]] and speak the [[Arabic language]] . According to [[Jewish]] and [[Arab]] tradition, they are the grandchildren of [[Ishmael]] , the son of Avraham Abino . Content 1 The Arab world. 2 Religion. 2.1 Ancient times. 3 The Arabic language's. 4 History and civilization. 5 Arab events. 6 Ottoman decline: 7 The question of Palestine: 8 Arab relations with Arab Jews: The [[Arab world]]: The [[Arab world]] covers most of the countries in the [[Middle East]] and North [[Africa]] except [[Iran]] , [[Turkey]] and [[Bakistaan]] , and the Land of [[Israaiil]].!!'? The Arab countries are: [[Algeria]] , [[Baxrayn]] , [[Egypt]] , [[Iraq]] , [[Jordan]] ,[[Kuwait]] , [[Lubnaan]] , [[Libya]] , [[Marooko]] , [[Cumaan]] ,[[Komoros]], [[Qatar]] , [[Sacuudi Carabiya]] , [[Suudaan]] , [[Suuriya]] , [[Tunisia]] , the [[United Arab Emirates]] , [[Mauritania]], [[Jad]], and [[Yemen]]; [[Eratareya]]; Plus The Whole* [[Somaliland]] are also included even if the [[Soomaalida]].: They Don't "ALLOW" to speak [[Arabic]] [[Language]]; "Economically"; and "Gegraphically"; & "Politically"..Just like [[Turkiga]]; [[Iiraan]] ta but In "African Continent" NOT "ASIAN".• .!!`?'!.! In addition, approximately two million Arabs also live in the occupied areas of the [[West Bank]] and [[Gaza]] in the State of Israel . Almost one million Arabs also live in Israel itself. Arabs also moved to many places in the world especially [[Europe]] and [[Americas]]. Arabs are a diverse people, but there are some elements that unite them. The most important of them are the Islamic beliefs and the Arabic language, and the culture and history associated with them.!!'? One day, after [[Moses]] had reached adulthood, he killed an [[Egyptian]] who was beating a [[Hebrew]]. To escape [[Pharaoh's death penalty]], [[Moses]] fled to Midian (a desert country south of Judah), where he married [[Zipporah]].::. ==Religion and Science.!!'?== The largest part of Arabs are Muslims . There are also many Christian Arabs, especially in Lebanon , Syria , Egypt , and the Palestinian territories . Islam was found in the Arabian Peninsula in the 6th century. It spread quickly over a large part of Asia and Africa , and that is why today there are many Muslims who are not in the [[Arab world]]. Islam, Arab and non-Arab, has two parts: Sunni and Shua . Sunni Islam is the greater part, and most Arabs are Sunni, but in some countries the majority are Shua, mainly Iraq and Bahrain . ==Ancient times.!!'== Until Islam came, most Arabs were polytheists . Some tribes of Arabs under the Hamid kingdom converted to Judaism, or accepted the Christian religion. ==The Arabic languages.!!'== Postscript-viewer-shaded.png See the main article - Arabic Arabic belongs to the family of Semitic languages, together with the holy Hebrew (22 & 23) , and Aramaic. Although Arabic is the giant Semitic out there, The Language 28-31* …letters, and they are written from right to left…...!!’?’!!’? “…. Arabic is another language with a non-Latin alphabet. Though it consists of 28* characters, the complex Arabic script is still often said to be quite hard to learn. Arabic grammar is very different from English grammar, and Arabic is a highly gendered language……” There are three main versions of the Arabic language: 1st. Quranic or Classical, 2nd. Modern Standard, and 3rd. Colloquial or Daily.!!’ Roughly 25* Dialects fall under these three versions, with some mutually unintelligible and others barely different. As a language learner, deciding to learn Arabic’s is the first step.!!’ “….Arabic developed hundred thousand years ago among the Bedouins in the deserts of Arabian Peninsula..”!!’ Its growth was aided by the tradition of poetry which was very advanced in its oral form before it was written down. With the advent of Islam , the Koran became the model of the Arabic language.:• ==History and Civilization.!!'== The name Arab to refer to the nomads and camel leaders of northern Arabia is already found in writings from almost three thousand years ago. Later, the term was used for all the inhabitants of the Arabian Peninsula and Surrounding Arae . Arabs were then a society of tribes. They were grouped according to their family and genealogy, and referred to a single lineage. The Arab society, however, was fragmented thanks to the very difficult conditions of living in the deserts, and therefore there were often fights between tribes and families. It did not appear any Arab country until the arrival of Islam.!!'?' ==Arabic performances.!!'== Islamic civilization, Arab and non-Arab, flourished during the era of the Abbasid caliphs, who ruled over the entire Islamic world from their capital in Baghdad in the years 750 to 1258. The rise of Islamic civilization includes Advances in literature , philosophy , and medicine . Greek philosophy such as the works of Plato and Aristotle were translated into Arabic. Islamic medical writings were used in Europe until the 1600s. Arab sages also made great advances in mathematics. The numbers we use today are called "Arabic numbers" because they were developed by the Arabs and Muslims. Also the division of mathematics "algebra" is an Arab invention, and comes from the Arabic word "Al-Dzabr". ==Ottoman "Turks" decline and " “Arab’s Pple’s League's” World Rise".!!'== At its peak, the Arab world was the most advanced civilization in the world. They possessed incredible wealth, and they led the entire trade between Asia and Europe. Its later rulers became the Ottoman Turks and with the decline of the Ottoman Empire in the 1800s, and 1850s the flourishing of Arab and Islamic culture began to decline with them.!! Many Arab countries then came under the rule of European Colonizing powers. At the end of the First World War 1, the Ottoman Empire collapsed, and Most of the Arab countries were under European rule.!!’?’ ==The question of Palestin.!!'?== Throughout the First World War , the British promised Arab leaders that Palestine would be included in the territories that would go to the Arabs for independence. The British then promised Palestine to the leaders of the Zionist movement. The history of the Arab-Israeli conflict lies in the mutual promises, as well as the Arab opposition to a Jewish state in the region. ==Arab Muslims relations with Arab Jews.!!'== After the mid-1940s, the situation changed drastically, almost all Arab countries were literally emptied of Jews one after the other, the Polish Arabs have a bitter hatred towards the Jews, almost no Jews are seen before their eyes. The Neturi Karta say that this is a direct result of the movement of Zionism, and later the creation of the Jewish land. Categories : ==Islamic.!!'/|\.Moslim States.!!'?== At its peak, the Arab world was the most advanced civilization in the world. They possessed incredible wealth, and they led the entire trade between Asia and Europe. Its later rulers became the Ottoman Turks and with the decline of the [[Ottoman Empire]] in the 1900s, the flourishing of [[Arab]] and [[Islamic]] culture began to decline with them. Many Arab countries then came under the rule of [[European]] powers. At the end of the First World War , the Ottoman Empire collapsed, and many Arab countries were under [[European]] rule.!!` <Ref>https://wikiislam.github.io/wiki/Muslim_Statistics_-_Pornography.html</Ref>.: ==Warka== December 25, 2017 Special Dispatch No. 7246 [[Iraqi]] [[Kurdish]] leader Masoud Barzani's September; 2017 referendum on Kurdish independence sparked vehement opposition in [[Arab countries]], as was expressed in statements by leaders and also by many articles in the Arab press. The main argument raised was that the Kurds are a tool of Israel – which is working to divide Iraq, and after that the rest of the Arab countries. As proof of this, they cited the Kurds' good relations with Israel and the fact that Israel is the only country that supports them. Along with this opposition, the Arab press also published a few articles defending the Kurds' right to independence and criticizing those who opposed it. These articles rejected the conspiracy theory – i.e. that Israel was backing the referendum, with the aim of dismantling an Arab country – and noted that the Arabs' refusal to tackle their own domestic problems posed more of a danger than Israel did. They also said that those who oppose the Kurdish referendum in the name of Arab unity and the Palestinian problem have made other mistakes over the years – such as also supporting Nazism and Communism. This, while they themselves were doing nothing for the Palestinians, and were even causing harm to the Palestinians within their own countries' borders. Iraqi Kurds wave Israeli flag along with Kurdistan flag. Image: Aljazeera.net, October 2, 2017 Arab Writers: It Is Not Israel That Created The Kurdish Problem, But Rather The Arab Regimes That Denied Their Rights Jordanian journalist Fahd Al-Khitan wrote in the daily Al-Ghad under the title "It Is Not a Conspiracy": "The Arab logic immediately came up with a Zionist conspiracy as an explanation for the Kurds' insistence on seceding from Iraq and on holding a referendum several weeks ago. Proof of this conspiracy exists in abundance, since Israel effectively supported the Kurdish demand [for independence] and has been cultivating ties with certain Kurdish elements since the days of yore. But can the historic cause of the Kurds, which exists since before the founding of Israel, be reduced to this marginal fact? "Israel exploits regional crises to promote its own interests, that much is certain, and Arab and [other] regional forces do the same. We can present many exsamples of border disputes and political conflicts between states that have been exploited by Arab and foreign countries, [such as the conflicts] between Iran and Iraq, between Bahrain and Qatar, between Egypt and Sudan, and the Sahara conflict between Morocco and Algeria. These are all real problems, and the lack of willingness to resolve and settle them gives foreign forces an opportunity to exploit them for their own interests. "Israel did not create the Kurdish problem. The problem of the Kurds in Iraq, Syria, Turkey and Iran is a flagrant national product of countries and regimes that denied the legitimate national rights of the [Kurdish] people. Like any oppressed and persecuted nation, the Kurds are trying to enlist support for their cause, regardless of any other consideration. If Israel has indeed managed to infiltrate the Kurdish [ranks], this is nothing but a demonstration of the Arabs' failure to address their legitimate cause, and proof of the fragility of the Arabs' national security, which is breached from every direction – by Israel and by other forces. So don't blame it all on the Kurds. "The perception of the Kurdish issue involves no small measure of radical nationalism, for there is a strange insistence on merging the various components [of our societies] into an exclusively Arab identity, and on denying the right of non-Arabs to express their national and cultural identity. Whoever lifts up his head and demands his rights is [immediately] accused of serving Israel. Is Israel also behind the referendum in Catalonia? Several days ago, some regions in Italy [likewise] announced their wish to hold a referendum on secession, [but] we did not hear anyone in Italy accusing Israel and Zionism of being behind this move. And what about Britain, whose people voted to leave the European Union? Can Israel, which was created thanks to a British promise [the Balfour Declaration], be behind this as well? If Israel is really motivating the Kurds and pushing them to conspire against the Arab nation, why did the U.S., Israel's number one ally in the world, oppose Israel's will and interests and reject the referendum? "Using this warped national logic, we avoid dealing with our problems in the Arab world. We have made a habit of blaming others for our failure, not only in the Kurdish issue but in all the challenges we have faced, before and since the establishment of Israel. Israel is no doubt the greatest enemy of the nation, but the enemy within is much more dangerous. "In the collapsing countries of the east, as well as in the old democracies, a desire for secession and independence is emerging. This is a great challenge for both the Arab reasoning and the Western reasoning, and confronting it requires creative and innovative thinking."[1] Lebanese Journalist: Why Do All Those Who Fought For The Palestinians' Right Of Self Determination Deny The Same Right To The Kurds? Lebanese journalist and political analyst Hazem Saghiya wrote in his column in the London-based Saudi daily Al-Hayat: "The minute [Kurdish leader] Masoud Barzani announced the decision to hold a referendum [on Kurdish independence], condemnations began to be heard of [the Kurds'] love of Israel: 'you are allies, partners and even agents of Israel.' Some people started digging into history – or even inventing it – in an effort to prove that the situation of the two sides [the Israelis and the Kurds] is identical... [The right to establish] an independent Palestinian state is a right that no reasonable person contests. Ideally, anyone who [demands] rights of his own should support and identify with all the just causes in the world. [But] the political reality does not always [correspond] to this ideal, for in the name of national rights, independence and hostility to Jewish immigration, most Arabs showed solidarity with Hitler and Nazism, and later, in the name of the very same rights, [they also] showed solidarity with the Soviet Gulag regime... These are positions that do not respect people's rights and even undermine them. Moreover, to this day, apologizing for them has not become a prominent part of Arab culture or ideology... "Iraqis who now holler about the friendship between the Kurds and Israel did not hesitate to treat the Palestinians in the worst possible manner. This happened immediately after the 2003 war [in Iraq], and the Iraqis and Palestinians still remember it... We [also] know that, in Syria and Lebanon, the impassioned calls to advance the Palestinian cause coincide with the most despicable treatment of Palestinians. How did the war on the [Palestinian refugee] camps[2] during the 1980s help the Palestinians liberate Palestine?! "The Palestinians' own behavior has not always been characterized by the justice in whose name they constantly speak, for they expressed sympathy for Saddam Hussein's attack on Kuwait and later for Assad's suppression of the Syrian majority that rose up in demand of freedom. They took part in the civil wars in Jordan and Lebanon, and their crimes against the rights of the Lebanese and Jordanians are comparable to the crimes of the Lebanese and Jordanians against their rights... So why are only the Kurds required to remain within the framework of a perfect correspondence between politics and justice? Or perhaps what is permitted to the master is not permitted to his slave?... "As for the Kurds and Israel, the Hebrew state was the only one that welcomed the Kurdish referendum. It probably welcomed it for reasons that were less than noble, having to do entirely with its own [interests], but it did so while others all over the region were [threateningly] baring their teeth at the Kurds. In this situation, can the Kurds be expected to burn the Israeli flag? What have we Arabs done for the Kurds that we can expect them to hate Israel with a passion?... "Moreover, since the Saddam Hussein era, the Palestinian cause has been used more than any other cause [as a means] to undermine the Kurdish issue and the Kurds' right [to independence], just as Bashar Al-Assad later used the Palestinian cause [to combat] the Syrians' [attempts] to oust his regime. Obviously, such conduct leaves psychological effects and scars in its victims, especially when no Palestinian voices are heard loudly condemning and opposing this use [of their cause]. "The obvious conclusion is that, in this region, we have what can be described as a mechanism of blackmail by means of [accusations of collaboration with] Israel. The Lebanese Christians know better than anyone else how they were subjected to such blackmail during the years of Syrian patronage [over Lebanon], and even the Palestinian leadership itself was not spared [this blackmail] when it tried to take its own national decisions, independently of the will of the Assad regime..."[3] Al-Hayat Columnist: The Claims Against The Kurds Have Been Disproved Hazem Al-Amin, another Lebanese columnist for the Saudi daily Al-Hayat, wrote cynically: "The Kurds' celebrations last month [over the referendum results] included waving Israeli flags – which pan-Arab eyes saw and made part of the Kurdish aspiration for independence. [They called the Kurdish state] 'an artificial state that is analogous to Israel.' Those with wounded pan-Arab sentiment have gone too far, [arguing that] not only is the future [Kurdish] state a product of Israel, but that it is also a partner in Tel Aviv's creation of ISIS, and wishes that the 200,000 Kurdish Jews in Israel will return to it. [They say] that the future [Kurdish] state is part of the Zionist plan to dismantle the region into small entities based on ethnicity and sect... "Much can be said against the independence referendum... but it also had an upside, because it made the Arabs expend tremendous energy on writing nonsense, as they haven't done in a long time. [This] revealed that the Ba'th [party], including its branches in Iraq and Syria, is not a random, fleeting phenomenon in the pan-Arab sentiment, but is fundamental; that ISIS is its cousin and suckled the same milk; and that the Arab defeat throughout the conflict with Israel is the result of ignoring the truth. Anyone who says that the Kurds want 200,000 Kurdish Jews to return to Kurdistan from Israel fails to notice that they [the Kurds], by means of their activity that stems from delusions, will in fact restore the situation to what it used to be, and will serve Palestine by correcting the mistake of the pan-Arabism of Rashid 'Ali Al-Kilani[4] and his nationalist Arab cohorts,[5] which motivated them to raid the Jews in Baghdad and send them to Israel with the aid of the Jewish Agency. "While pan-Arabism is forgiven for having abandoned Palestine, the Kurds are not forgiven for waving the Israeli flag at a moment of national intoxication... After all, they are Kurds, and they have no right to anger or mistakes, just as they are not allowed to dream of a state that was taken from them over a century ago. If they make a mistake, then [Hizbullah secretary-general] Mr. [Hassan] Nasrallah will come out to remind them that he will stand against any plan by [any] religious stream that divides the nation – when he [Nasrallah himself] apparently wants to unite [the nation] under the flag of the Rule of the Jurisprudent [of the Iranian regime] that has no connection to any [Sunni] religious stream... "ISIS too, which according to the offspring [of Rashid 'Ali Al-Kilani and Hajj Amin Al-Husseini] sold Iraqi territories to Israel via Kurdish middlemen, found a place in the version [of reality] of the opponents of the Kurdish state. According to the latter, ISIS is not Arab and does not belong to the Ba'th, [but rather] is Kurdish and Israeli. The offspring of Rashid Al-Kilani have in their possession documents proving this, that they sent to Mr. Nasrallah; he will reveal them in his next speech... "The Shi'ite Iraqi forces – once the allies of the Kurds in Iraq, in the post-Saddam era – united in a religious alliance [with Shi'ite Iran] that has no place for the Kurds' aspirations. And lo, they remind the Kurds of the Arabism of Kirkuk [which is actually Kurdish], while forsaking the Arabism of [the Shi'ite] Al-Najaf and of Karbala, and turning [the Sunni] Mosul, after its liberation from ISIS, into an Iranian metropolis. All this does not harm the offspring of Rashid 'Ali Al-Kilani [i.e. the Iraqis], as long as it is done by a strong tyrant [such as Saddam]. But the weak, such as the Kurds, have no right to dream of a state."[6] [1] Al-Ghad (Jordan), October 22, 2017. [2] This refers to a campaign waged by the Amal militia against the Palestinian refugee camps in Lebanon during the civil war in 1985-1986. Thousands of Palestinians were killed in the battles, and the Sabra, Shatila and Burj Al-Barajna refugee camps were almost completely destroyed, although Amal never managed to take over the camps. [3] Al-Hayat (London), October 3, 2017. [4] Iraqi politician Rashid 'Ali Al-Kilani (1892-1965), three-time Iraqi prime minister, led the 1941 rebellion that prompted the British to invade Iraq; in June of that year the Farhud, or pogrom, against the Jews of Baghdad took place. Al-Kilani fled to Nazi Germany, and was known for his connections to the Nazis and to Jerusalem Mufti Hajj Amin Al-Husseini. [5] A reference to the Arab nationalist movement, founded in Beirut in the 1920s. [6] Al-Hayat (London), October 3, 2017. ===BIODIVERSITY=== I am a Palestinian American who is tired of stupid people. I wanted to share a (not exhaustive) list of 50 useful and indisputable facts on the Palestinian-Israeli conflict. FACT No. [#01.] Some Jews are shitty and awful people.!'? FACT No. [#02.] Some Muslims are shitty and awful people.!'? FACT No. [#03.] Some Christians are shitty and awful people.!'?' FACT No.[#04.] Some Arabs are shitty and awful people.!'?' FACT No. [#05.] Some Americans are shitty and awful people.!'?' FACT No. 6. Some Israelis are shitty and awful people.!?' FACT No. 7. Some Palestinians are shitty and awful people.!'? FACT No.[#08.] Not all Jews are Israelis.!'? FACT No.[#09.] Not all Israelis are Jews.!'? FACT No.[#10.] Not all Jews are white.!'? FACT No. [#11.] Not all Israelis are white.!'? FACT No. [#12.] Not all Muslims are Arabs.!'? FACT No. 13. Not all Arabs are Muslim.!'? FACT No. 14. Not all Palestinians are Muslims.!'? FACT No. 15. Not all Arabs are Palestinian.!'? FACT No. 16. Not all Palestinians are Haumaus.!'? FACT No. 17. [[Texans]] are not [[Arizonans]].!'? FACT No. 18. Germans are not Dutch..(The word Dutch comes from a Proto-Germanic word meaning “of the people.” It shares a root with the German word [[Deutsch]], which has led to some confusing names. The name Germans call Germany, for example, is [[Deutschland]] and the people there [[Deutsch]]. [[Dutch]] and German are related, after all, both being Germanic languages.).!'? FACT No. 19. Palestinians are not Jordanians.!'? FACT No. 20. [Egyptians] are not Palestinians.!'? FACT No. 21. Where you are born does not actually determine anything about you.!'? FACT No. 22. Your passport is not your political beliefs. FACT No. 23. Your government is not your morality.!'? FACT No. 24. Not all Jews like the Israeli government.!'? FACT No. 25. Not all Israelis like the Israeli government.!'? FACT No. 26. Not all Palestinians like the Palestinian government. FACT No. 27. Israeli governments have committed acts of terror and violence against the Palestinian people. FACT No. 28. Palestinian organizations have committed acts of terror and violence against the Israeli people.!'? FACT No. 29. US leaders do things that I do not agree with (e.g., 2016–2020). FACT No. 30. Israeli leaders do things that Israelis do not agree with. FACT No. 31. Palestinian leaders do things that Palestinians do not agree with. FACT No. 32. What happened to the Israeli civilians on 10/7 2023* is fucking awful, and Hamas has earned every fucking thing that the Israeli military throws at them. FACT No. 33. What is happening in Gaza to civilians is fucking awful, and not the smartest thing for Israel to do, and some aspects of Israeli military activity may be [[war crimes]], and it doesn’t have to be genocide for it to be tragic.!'? FACT No. 34. You can advocate for Palestine without being a racist, anti-semitic piece of shit.!'? FACT No. 35. You can advocate for Israel without being a racist, anti-Arab piece of shit.!'? FACT No. 36. People like to have sex with each other, and they sometimes procreate with people outside their tribes.! '? FACT No. 37. No one in the Levant is indigenous. Every fucking empire in history has fucked their way through the Levant. There is no pure indigeneity. And let’s be honest: The entire planet has been colonized..by [[Europeans]] Powers..and In Ancient (..hominids from the Great Rift Valley). FACT No. [#38.] Palestinians and Israelis share paternal Bronze Age DNA. Yes, even Ashkenazi Jews.!'?... FACT No. 39. Stop with the fucking history lessons about what the Israelites did, or what the [[OTTOMANS]] did, or what the [[BRITISH]] did, or whatever. It is Fucking "IMPERIAL SHIT" There is a pile of DOG shit in the living room. Instead of arguing about whose DOG took the bigger shit in the living room, maybe focus on how we clean up the dog shit, and maybe we keep the DOGS outside.!'? FACT No. 40. Any people have a right to group together and self-identify as whatever-the-fuck-they-want-to-self-identify as. When they get large enough as a group, those people have the right to self-determination and self-respect and a state where they can control their own destinies. FACT No. 41. Whether you like the idea or not, the Israeli state exists. It will also continue to exist until the ISRAELI people decide they don’t want it to exist. Your opinion on this matter (if you are not Israeli) is fucking immaterial. FACT No. 42. Whether you like the idea or not, a Palestinian state will exist at some point, and it will continue to exist until the PALESTINIAN people decide they don’t want it to exist. Your opinion on this matter (if you are not Palestinian) is fucking immaterial.!'? FACT No. 43. You cannot bomb a people into true submission  —  the Blitz did not soften [[British]] morale.!?'.. FACT No. 44. You cannot fight a war and kill a people’s desire for safety, freedom and self-determination. You can stifle it. You can try to ignore it, but one way or another, you will have to deal with it. This is as true for my Israeli friends as it is for my Palestinian ones. FACT No. 45. The solution to the [[Middle East]] conflict will not be found on Threads, or TikTok, or in the streets of any city that isn’t within a two-hour car ride from downtown Jerusalem.!'? FACT No. 46. If you want to be an ally to Palestinians, please feel free to continue to advocate for peace, security and self-determination, but do it without dehumanizing or stereotyping Israelis and Jews. FACT No. 47. If you want to be an ally to Israelis, please feel free to continue to advocate for peace, security and self-determination, but do it without dehumanizing or stereotyping Palestinians and Muslims and Arabs. FACT No. 48. If you just want to advocate for peace, try to be a voice for reason, and don’t inflame or over-simplify an already chaotic, complicated and deeply emotional issue. Help people find common ground and help bring the temperature down. You can be moral and stand up for what you believe in without being an ASSHOLE.!'?... FACT No. 49. Yes, an amazing one-state liberal democracy where Palestinian boys and girls could fuck Israeli boys and girls and make cute babies, and everybody spoke Hebrew and Arabic and we all agreed that [[hummus]] and [[falafel]] are delicious and Palestinian and sufganiyot are delicious and Israeli would be awesome. But this wonderful future has about as much chance of happening in the near term as this 5’8″ 56'"-year-old Palestinian has being a starter for the [[Golden State Warrior]]s. A two-state solution is the only workable one.!'? FACT No. 50. Hummus is Palestinian. I am immovable on this.!'?' Moe Aa. Hussein is a Palestinian-American creative with a filmmaking background interested in the intersection of experience and technology. This list originally ran on his Medium blog.!'? The Citizen welcomes guest commentary from community members who represent that it is their own work and their own opinion based on true facts that they know firsthand.:. <Ref>https://waleedgohar469.medium.com/a-media-rich-guide-on-facts-about-palestine-70022565965d</Ref>.: <Ref>https://www.historyhit.com/facts-about-the-israeli-palestinian-conflict/</</Ref>.: <Ref>https://www.factretriever.com/israel-facts</Ref>.: 5 Interesting Facts About Palestine (Find Out)! Waleed Gohar Waleed Gohar · Follow 3 min read · Jun 22, 2020 Listen Share Introduction: Palestine is a land which has a lot of things for its readers. This is a land which is located in Asia but there is much more to know, apart from its location. Therefore, let’s dive straight into some facts about Palestine. Is 3G available in Palestine? The 3G services are not available in Palestine apart from a few locations. Why is this? Facts About Palestine (3G Network) This is because the Israeli restrictions do not allow the Palestinian people to have access to the 3G services openly. There has been a conversation about this over the past few years of Palestine National Authority with the Israeli authorities but in vain. The Economy of Palestine: Palestine is a land that is considered unsafe by many people, but is it true? To understand this, first, understand that tourism is an important part of the economy of Palestine. In 2010, 4.6 million people visited Palestine. This is a pretty decent figure for a land that is considered unsafe for many people. Furthermore, the stone industry in Palestine is also a very important part of its economy. To understand how important is the stone industry to Palestine, it is to Palestine as the textile is to Pakistan. And what is textile is to Pakistan? 60% of the exports of Pakistan are based on the cotton textile industries that provide half of the countries employment! The majority of exports of Palestine are to Israel, Jordan, America and some European countries. The National Animal of Palestine: Gazelle is the national animal of Palestine which is known for its speed. The Palestinian government has been trying to protect this creature as it is an important symbol for the Palestinians. Facts About Palestine (Gazelle) Photo by Bas van Brandwijk on Unsplash These beautiful thin creatures are mostly found in Africa and Asia. They resemble deer and they are from the family of goats, sheep and cattle. The dama Gazelle is the largest Gazelle. The National Flower of Palestine: Palestinian poppy is the natural flower of Palestine. This beautiful flower is bright red and the scientific name of the Palestinian Poppy is Anemone coronaria. The flower originally comes from Ranunculaceaefamily (buttercup family). Very fewer flowers have played such an important role in medicine, religion and politics as the poppy. One commonly asked question is that are anemones and poppies same? Although the anemones and poppies belong to a similar flower family, they are not the same thing. The Siege in Gaza: In Gaza, 1.9 million Palestinians are under a brutal siege. The basic human rights have been denied to them and they are constantly exposed to aerial bombing. The political instability and barbarity make Gaza unsafe. The Israeli restrictions in this area are so brutal that the United Nations says that by 2020, the area can be completely inhibited. Conclusion: The facts about Palestine is a very interesting topic. I hope that the article makes sense. Thank You very much for staying with me till the end! <Ref>https://www.memri.org/reports/arab-opposition-to-kurdish-state-hypocritical</Ref>.: "Jabaan" likely refers to the word for "Japan" in the language of the user, which in this case is probably "Swahili" or "Somali", as it is a transliteration of the word "Japan" in these languages. Here's a breakdown: "Jabaan" is a transliteration of "Japan" in Swahili and Somali: The word "Jabaan" is used to refer to the country of Japan in Swahili and Somali. Swahili and Somali are languages spoken in Africa: Swahili is a Bantu language spoken in East Africa, while Somali is an Afro-Asiatic language spoken in the Horn of Africa….!!’?’….!! ==Sido kale fiiri== * [[Unionka Mediterraneanka]] * [[Wadanamaha Jaamacada Carabta Afrika]] * [[Waddnamha Mashriq Jaamacada Carabta]] * https://livingcost.org/ ==10*of the*Most*Endangered Species in Africa== BY OLIVIA LAI AFRICA JUN 27TH 2022/23 EARTH.ORG IS POWERED BY OVER 150 CONTRIBUTING WRITERS 10 of the Most Endangered Species in Africa Africa, the world’s second-largest and second-most populous continent, is wonderfully rich in biodiversity. Thanks to its equally rich natural landscapes and biomes, ranging from arid deserts and savannahs to tropical rainforests and ice-capped mountains, Africa supports about a quarter of the planet’s animal and plant species. But delayed industrialisation and development, human activities such as deforestation – 4 million hectares of African forests are cut down annually, almost double the speed than the global average deforestation rate – and prolonged conflicts have had a devastating impact on wildlife on the continent. All these are being fuelled further by climate change. These are just some of the most endangered species in Africa that are in dire need of protection and conservation, before it’s too late. — ===10*Most*Endangered*Species*in Africa.!!=== [#01.]Black Rhino..!!’?’…!!’?’…!!’ Otherwise known as the hook-lipped rhino, the black rhino is one of two species of rhinoceros native to Africa (the other being the white rhino). Due to rampant poaching to meet a global demand for rhinoceros horn, wildlife trading and trophy hunting, black rhino populations have been decimated and has driven a subspecies, the Western black rhino (Diceros bicornis longipes), to extinction in 2011. Today, there are just over 5,600 individuals left of the critically endangered animal and are limited to just four countries: South Africa, Namibia, Zimbabwe and Kenya. As a keystone species, meaning that they hold a significant role within an ecosystem, there have been major efforts to protect and recover population numbers, including greater habitat protection and monitoring systems, as well as harsher fines and sentences for rhino poachers. [#02.]African Elephant.!!’?’!!’?… In the 1970s, Africa was home to 1.3 million elephants. Today, that number has plummeted down to less than 30,000 in the wild. Much like rhinos, elephants have been heavily targeted and poached throughout history due to the ivory trade; ivory tusks were treated as a valuable commodity and a status symbol. As a result, around 90% of African elephants have been wiped out in the past century. Though much of the world has since banned elephant ivory trading, most notably China, illegal poaching and trading still persist. But with significant conservation efforts, countries like Kenya have been experiencing a baby boom in elephants, more than doubling the population in 30 years. But other major threats to the species remain: human-wildlife conflict fuelled by human population growth and urban expansion, and climate change-induced droughts. Your Contribution Makes a Difference Every donation counts in our fight against climate change. Join us in making a real impact by supporting our research, data analysis, and policy solutions. DONATE TODAY…!!’?’ endangered species africa [#03].Gorilla..!!’?’..!!’?’.. There are two species of gorillas, the Eastern gorilla and the Western gorilla, both of which are native to Africa and listed as Critically Endangered on the International Union for Conservation of NatureRed List. A combination of factors have pushed the animal to such a dire situation, including poaching, habitat loss from logging and agricultural development, human conflict, and diseases. In fact, one of the two subspecies of the Western gorilla, the Cross River gorilla that lives in the Cameroon-Nigeria border region, saw its population plummet to about 200-300 adults. Population recovery efforts can be also slow and difficult due to their low reproductive rate, with females only giving birth every four to six years – females also only breed three or four times in her lifetime. [#04.]Saharan Cheetah.!!’?’!!’?’… This endangered cat (but not a ‘Big Cat’) has been pushed to the brink of extinction due to significant habitat loss, forcing the animal to be limited to 10% of its historical range. Its remaining small populations can now only be found in Algeria and Niger, and isolated pockets across the Sahara and Sahel from Mali in the west to the Central African Republic in the east.​ Additionally, hunting by a growing local population in the region and reduced prey such as sheep and gazelle from the agricultural explosion have also contributed to Saharan cheetah’s population decline to fewer than 250 individuals. endangered species in Africa Photo credit: EO Photographer Josh R. [#05.]African Wild Dog..!!’?’…!!’? Also known as the African painted dog or the African hunting dog, this critically endangered species in Africa is also the second most endangered carnivore in the continent. As wild dogs are highly social animals, gathering and travelling packs, they’re incredibly sensitive to habitat changes and fragmentation, which have been significantly reduced over the past few decades. Illegally poaching and wildlife trading is rife across African countries, and many African dogs were caught as bycatch in snares targeted for other animals like antelopes. Despite their impressive speeds – they reach speeds of more than 44 miles per hour – the species has not been able to run away from other threats like human conflicts over livestock, infectious diseases like rabies and distemper, and competition with larger predators like lions due to shrinking habitats. The largest populations are mostly in southern Africa – where there are less than 550 individuals in the wild – and the southern part of East Africa including Tanzania and northern Mozambique. Though snare hunting has been made illegal on nationally proclaimed wildlife reserves in South Africa, far more conservation efforts are needed to protect this rare mammal. You might also like: Is the Sahara Desert Growing? [#06.]African Penguin…!!’?’…!!’?’… There’s a common misconception that penguins are native only to the Arctic when in fact, there’s a well-known nesting penguin species that breeds in Africa, or more specifically, Namibia and South Africa. Unfortunately, the population of the African penguin is dwindling fast as a result of habitat loss and destruction, overfishing to meet global commercial demand, oil spills and marine pollution – the bird’s range encompass many global trading and oil transport routes – as well as warming ocean temperatures. The species has lost about 95% of its population since pre-industrial times to about 14,700 pairs, based on 2021 estimates. In addition, guano harvests – accumulated excrement of seabirds and bats is a highly sought-after fertiliser – eliminated their preferred nesting substrate, leaving them exposed to predators, heat stress, flooding and sea-level rise. <Ref>https://earth.org/endangered-species-in-africa/</Ref>.:: endangered species in the desert, north african ostrich…!!’?’ [#07.]North African Ostrich..!!’ The North African ostrich is the largest bird on Earth. Historically, it was distributed across the entire Sahara desert, spreading across 18 countries. Today, they’re only found in Cameroon, Chad, Central African Republic and Senegal. This flightless bird has been heavily targeted over the past 50 years; their feathers, meat and egg are deemed valuable in the wildlife trading market. Much like most of the animals on this list, the ostrich has suffered from habitat loss from human expansion and desertification – a process by which lands become infertile – causing increased food competition with other livestock and larger animals. Since being identified in the IUCN red list, a number of conservation efforts have been underway to help restore the species, from introducing more ostriches to Senegal and habitat rehabilitation to improving livestock fencing and management. [#08.]Dama Gazelle..!!’?’…!!’?’ The dama gazelle now lives only about 1% of its historical range, and is found primarily in the countries of Chad and Sudan. Despite its preference for arid territories, desertification and worsening droughts from climate change have caused major habitat loss and fragmentation, as well as reduced vegetation for gazelle to feed from – thus increased competition with human and livestock. Prolonged wars in the region have also exacerbated all these aforementioned factors. Today, fewer than 400 individuals are left in the wild. [#09.] Egyptian Tortoise..!!’?’…!!’ Another Saharan Desert native and the smallest species of tortoises – no longer than 10cm in length at maturity, the Egyptian tortoise is all but extinct from its original habitat due to the loss of habitat from agriculture and expansion of tourism, and most notably, from illegal pet trading. According to the IUCN Red List, the total Egyptian tortoise population is estimated to be around 7,470, but as they are not legally protected in Libya – where the species is mostly found – they are highly vulnerable to further population decline. Despite ongoing captive breeding programmes efforts to reintroduce Egyptian tortoises to the wild, they have mostly been slow and relatively unsuccessful. [#10.] Sahara Aphanius..!!’?’…!!’ This tiny freshwater pupfish, measuring only less than two inches long, can be found nowhere else in the world except for the Sahara Desert in the Oued Saoura river basin near Mazzer, Algeria. Agricultural development, which has caused significant groundwater contamination and excessive water withdrawal, and increasingly frequent and prolonged droughts, have severely impacted the aquatic vegetation that the species depend upon. This includes zooplankton and algae. The freshwater fish remains to be listed as critically endangered on the IUCN Red List. Aside from these endangered species in Africa, you might also like: 10 of the World’s Most Endangered Animals in 2022/2023*.!! 알자지라의 미단 보이스 [[인터넷 채널]]: 유대인이 만들어내고 통제하고 있습니다("..모든 것이 2초 안에 움직입니다..") [[할리우드]]; [[CNN]]; 포르노 산업을 오염시키기 위해 "..[[미국인]]..!!.."과 "...[[기독교인]]...!!'?'" 가치관을...!!'?'... aljajilaui midan boiseu [[inteones chaeneol]]: yudaein-i mandeul-eonaego tongjehago issseubnida("..modeun geos-i 2cho an-e umjig-ibnida..") [[halliudeu]]; [[CNN]]; poleuno san-eob-eul oyeomsikigi wihae "..[[migug-in]]..!!.."gwa "...[[gidoggyoin]]...!!'?'" gachigwan-eul...!!'?'... ==The Most Endangered Animals in Africa== By H. Nimmo. Africa is blessed with a stunning variety of wildlife – it has more species of charismatic megafauna than any other continent. However, sadly, with ever expanding human populations and their increasing demand for land, food and water, exacerbated by poaching, more and more species are becoming endangered. However, thanks to the foresight of conservationists past and present, many of the most endangered animals in Africa are being protected in reserves and national parks. Below is a list of some of the most endangered species in Africa and where you stand a chance of seeing them. =10,441 "African Safaris"= [#01.]Ethiopian’s..!.. Ethiopian wolf..!!’?’…!!’?’… The Ethiopian wolf is Africa’s most endangered carnivore and the continent’s only wolf species. It is a handsome rusty red jackal-like dog and, as the name suggests, it is endemic to Ethiopia’s It is endangered due to loss of habitat to farmland and due to diseases caught from domestic dogs. Best place to see Ethiopian wolf: Bale Mountain National Park, Ethiopia [#02.]Pangolin Pangolin..!!’?’…!!’ The poor pangolin has the dubious honor of being the most illegally trafficked species in Africa, as its scales are used in traditional medicine in Asia. Most people have never heard of a pangolin, let alone seen one … and sadly it is feared they are on a fast-track to extinction. Pangolins are now one of the most endangered animals in Africa. These delightful, gentle creatures are armour-plated and roll into a ball to defend themselves – unfortunately a poor defence against humans. Pangolins feed on ants and termites with their long sticky tongues, and the mother carries her young infant on her back. They are the holy grail of wildlife sightings for many tourists and indeed safari guides, such is their rarity. I must confess the first time I saw a pangolin in the wild, I was moved to tears – part joy and part sadness at just how vulnerable they are. Best place to see a pangolin: in winter at Tswalu Private Game Reserve, South Africa [#03.] Black Rhino Black Rhino…!!’?’…!!’?’…. Black rhinos are actually grey in color and are distinguished from white rhinos by their pointed, prehensile upper lip, whereas white rhinos have square lips. Black rhino calves usually follow their mother – whereas white rhino calves often trot along in front. Black rhinos are largely solitary and are browsers rather than grazers – hence their hooked lip. Black rhinos are classified as Critically Endangered, as they have been decimated by poaching for their horn. The most recent numbers estimate less than 5000 in 2010, however, numbers are likely to have decreased further since then, despite valiant conservation efforts. Best places to see black rhino: Ngorogoro Crater, Tanzania Etosha National Park, Namibia Damaraland, Namibia Matobo National Park, Zimbabwe [#04.] White Rhino White Rhino…!!’?’…!!’?’… It is sad that, after successful conservation efforts increased their numbers dramatically in the 1960’s, once again, white rhino has become one of the most endangered animals in Africa. This is due to illegal poaching to satisfy the increased demand for their horn by Asian markets. Valiant conservation efforts are once again underway to save the white rhino, and South Africa is still its stronghold. The white rhino is larger than the black rhino and has square lips for grazing. Best places to see white rhino: Kruger National Park, South Africa uMkhuze Game Reserve, South Africa Hluhluwe-iMfolozi Game Reserve, South Africa Sabi Sand Game Reserve, South Africa [#05.]Mountain Gorilla Mountain Gorilla..!!’?’…!!’?’… Although mountain gorillas are still considered one of the most endangered animals in Africa, the good news is that their numbers are actually on the increase. An encounter with mountain gorillas should be on everyone’s bucket list. Although it is an expensive trip, believe me, it is worth every dollar! You will never forget the hour you spend with these gentle giants. It is your tourist dollars that are helping to protect and conserve the mountain gorillas and their forests – another reason to visit.!! Best place to see mountain gorillas: Bwindi National Park, Uganda [#06.]African Wild Dog? African Wild Dog…!!’?’…!!’?’ Previously viewed as vermin, thankfully the African wild dog has had a very good PR makeover over the last few years and has now become one of the most wished-for safari sightings. Sightings on safari are often by luck, as the dogs cover huge distances in search of prey, and it is only when they are denning (usually the dry season months) that they remain in the same place for a few weeks. Personally they are my favorite animal to see on safari, as they are such sociable carnivores. It is a privilege to watch their frenzied “greeting ceremony”, when they are getting to get ready to hunt – making all sorts of un-dog-like chittering and chirping noises. African wild dogs require huge ranges and consequently habitat fragmentation has caused their decline. Other threats include diseases from domestic dogs, persecution by livestock farmers, road accidents and incidental snaring. Best places to see African wild dog: Mana Pools National Park, Zimbabwe Hwange National Park, Zimbabwe Madikwe Game Reserve, South Africa Linyanti Concession, Botswana Selinda Concession, Botswana [#07.] African Penguin African Penguin…!!’?’…!!’?’ For visitors to Cape Town, it is hard to imagine that the African penguin is one of the most endangered species in Africa. They are easy to see at Boulders Bay on the Cape Peninsula, where there is a visitor centre and boardwalk past their nests. However, sadly, African penguin numbers have plummeted in recent years due to depleted fish stocks from over fishing and fish stocks moving further west due to climate change. The African penguin is also at risk from oil spills. This is the only penguin species breeding in Africa, and they are easily recognisable by their dapper black and white plumage and jack-ass braying call. Best place to see African penguins: Cape Point, South Africa [#08.] Rothschild’s…Giraffe Rothschild’s giraffe…!!’?’…!!… The giraffe is one of Africa’s most recognisable and iconic animals and the tallest land mammal. While giraffes are commonly seen on safari, people are unaware that the numbers of these majestic animals are crashing dramatically outside of protected areas due to habitat loss, illegal hunting and human-wildlife conflict. There are nine subspecies of giraffe, each confined to specific regions of Africa. The Rothschild’s giraffe is now listed as one of the most endangered animals in Africa – in 2010 there were thought to be less than 670 individuals. It is found in western Kenya and eastern Uganda and it has broader dividing white lines than the reticulated giraffe and no spotting below the knees. Best places to see Rothschild’s giraffes: Lake Nakuru National Park, Kenya Murchison Falls National Park, Uganda Kidepo Vally National Park, Uganda Lake Mburo National Park, Uganda [#09.] Hooded Vulture Hooded vulture..!!’?’ Vultures are a critical component in the African landscape but their numbers are plummeting due to increased poisoning incidents. Without vultures clearing carcasses, there is a risk in the increase of disease – as has happened in India, where they have lost 95% of their vultures. The hooded vulture is now one of the most endangered species in Africa – recently upgraded to Critically Endangered. They are easy to distinguish from other vultures by their small size and thin hooked bill. Best places to see hooded vultures: Moremi National Park, Botswana Kruger National Park, South Africa Hwange National Park, Zimbabwe [#10.] Chimpanzee Chimpanzee…!!’?’ When you look into the eyes of a wild chimpanzee, it is easy to understand that this is man’s closest relative – we share 98% of the same genes. Their behavior is distinctively human-like too. Tracking chimpanzees in the wild is one of the most exciting safari activities – it really does feel like you are in the middle of your very own wildlife documentary. Chimpanzees are classified as one of the most endangered animals in Africa – the biggest threat to their survival is habitat loss and an increasing demand for bushmeat…!!’? Best places to see chimpanzees: Gombe National Park, Tanzania Mahale Mountains National Park, Tanzania Kibale National Park, Uganda Want To Go on an African Safari? Click on the button below to compare African safaris offered by top-rated tour operators. 10,441 African Safaris *<ref>https://www.statista.com/statistics/806135/gdp-of-the-arab-world/</ref>. * <ref>https://www.languagetrainers.co.uk/blog/8-fascinating-facts-about-arab-culture/</ref>. * https://en.idi.org.il/articles/38540 * https://www.japantimes.co.jp/tag/saudi-arabia/ * https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%B1%D8%A8 * https://www.worlddata.info/languages/#google_vignette * https://www.visualcapitalist.com/the-tech-giants-worth-compared-economies-countries// * https://www.arabnews.com/node/1823401/saudi-arabia <Ref>https://www.worlddata.info/languages/arabic.php</Ref> <Ref>https://worldpopulationreview.com/country-rankings/most-educated-countries</Ref>.: <Ref>https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2020</Ref>.: * https://www.worldatlas.com/articles/10-countries-with-the-best-education-systems.html * https://www.worldatlas.com/history/10-countries-which-have-never-been-colonised-by-europeans.html <Ref>https://www.gfmag.com/global-data/economic-data/richest-countries-in-the-world</Ref>. <Ref>https://www.quora.com/How-accurate-is-the-assertion-that-Britain-has-invaded-all-but-22-countries-in-the-world</Ref>. * https://theculturetrip.com/asia/brunei-darussalam/articles/11-things-that-are-illegal-in-brunei/ {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/asia/brunei-darussalam/articles/11-things-that-are-illegal-in-brunei/ |date=20220701200249 }} * https://www.cnbc.com/2020/01/03/who-was-iranian-general-qasem-soleimani-and-why-his-killing-matters.html *https://almashareq.com/en_GB/articles/cnmi_am/features/2022/02/04/feature-02 <Ref>https://www.espn.com/soccer/standings/_/league/ita.1</Ref>.: ** https://www.quora.com/How-accurate-is-the-assertion-that-Britain-has-invaded-all-but-22-countries-in-the-world <Ref>https://kottke.org/12/11/britain-has-invaded-all-but-22-countries</Ref>. * https://www.goodcountry.org/index/your-questions/countries-included/youve-left-out-a-number-of-territories-nations-why-is-this/ *<ref>https://visaindex.com/country/indonesia-passport-ranking/</ref> *<ref>https://industryarabic.com/arabic-facts-statistics/</ref>. <Ref>https://www.xe.com/popularity.php</Ref>.:• <Ref>https://www.eurosport.com/football/serie-a/2024-2025/standings.shtml</Ref>.: *<Ref>https://www.globalizationpartners.com/2016/06/30/10-facts-about-arab-culture-infographic/#:~:text=The%20Arab%20world%20stretches%20across,various%20ethnic%20and%20religious%20backgrounds.</ref>. <Ref>https://www.aljazeera.com/news/2023/7/14/some-300-children-drowned-trying-to-reach-europe-so-far-this-year</ref>.: * https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }} {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }} {{Wayback|url=https://theculturetrip.com/middle-east/iran/articles/how-did-iran-get-its-name/ |date=20220530164249 }} * https://www.4icu.org/top-universities-africa/ '!!`{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * https://worldpopulationreview.com/country-rankings/countries-never-colonized {{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/e/European_Union.htm |date=20220819192938 }} * https://www.cfr.org/backgrounder/what-know-about-arab-citizens-israel * https://www.middleeasteye.net/news/iran-iraq-power-centres-creating-havoc.: {{Wayback|url= https://en.wikipedia.org/wiki/Family_tree_of_Muhammad#:~:text=This%20family%20tree%20is%20about,Ishmael%20through%20the%20Hashim%20tribe.|date=20220707081051 }} * https://www.sporcle.com/blog/2019/03/what-countries-are-transcontinental/ {{Wayback|url=https://www.sporcle.com/blog/2019/03/what-countries-are-transcontinental/ |date=20240614155515 }} * https://www.moroccoworldnews.com/2021/02/335958/morocco-exposes-polisario-algerias-propaganda-in-letter-to-un/ * https://themuslim500.com/book-reviews-2023.html {{Wayback|url=https://www.cs.mcgill.ca/~rwest/wikispeedia/wpcd/wp/a/Arabic_language.htm |date=20220920172709 }} {{Wayback|url=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/arab-countries.:•{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Laba iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Kow iyo Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sagaalaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Sideedaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Todobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Afraad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Labaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=Bisha Koobaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} m4j3wbr612d5esrdn1g6uegqbv52l63 Bakistaan 0 5053 296887 274882 2026-05-02T00:00:10Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296887 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = Islāmī Jumhūriyah Bākistān | common_name = Bakistan | native_name ={{native name|ur|{{nobold|{{Nastaliq|اِسلامی جمہوریہ پاكِستان}}}}|italics=off}}<br />{{small|{{transl|ur|ALA-LC|''Islāmī Jumhūriyah Pākistān''}}}}<ref name="LatinSpelling">{{cite book |author=James Minahan |title=The Complete Guide to National Symbols and Emblems [2 Volumes] |date=23 December 2009 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-0-313-34497-8 |page=141}}</ref> | image_flag = Flag of Pakistan.svg | image_coat = | symbol_type = Emblem | national_motto = {{Transl|ur|''[[Īmān, Ittihād, Nazam]]''}}<br />{{native name|ur|{{Nastaliq|ایمان، اتحاد، نظم}}|italics=off|nolink=on}}<br />{{small|"Faith, Unity, Discipline"}}&nbsp;{{lower|0.2em|<ref name="The State Emblem">{{cite web |title=The State Emblem |url=http://www.infopak.gov.pk/Eemblem.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070701023430/http://www.infopak.gov.pk/Eemblem.aspx |archivedate=1 July 2007 |publisher=Ministry of Information and Broadcasting, [[Government of Pakistan]]. |access-date=18 December 2013}}</ref><!--end lower:-->}} | national_anthem = {{transl|ur|ALA-LC|''[[Qaumi Taranah|Qaumī Tarānah]]''}}<br />{{lang|ur|{{Nastaliq|قَومی ترانہ}}}}<br /><center>{{small|"The National Anthem"}}<ref>{{cite web |title=National Symbols and Things of Pakistan |url=https://soundcloud.com/azeem-iftikhar-25958679/pakistan-national-anthem-2018 |work=Government of Pakistan |access-date=27 May 2014 }}</ref><br />[[File:Pakistan anthem - United States Navy Band.ogg]]</center> | image_map = Pakistan (orthographic projection).svg | map_width = 220px | map_caption = Area controlled by Pakistan shown in dark green; claimed but uncontrolled region shown in light green | capital = [[Islamabad]] | coordinates = {{Coord|33|40|N|73|10|E|type:city}} | largest_city = [[Karachi]]<br />{{small|{{coord|24|51|36|N|67|00|36|E|display=inline}}}} | official_languages = {{hlist |[[English language|English]]|[[Urdu]]<ref>{{cite web |title=SC orders immediate implementation of Urdu as official language |url=http://tribune.com.pk/story/952913/sc-orders-implementation-of-urdu-as-official-language/ |publisher=[[The Express Tribune]] |date=7 September 2015|access-date=8 September 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Pakistan to replace English with Urdu as official language |url=http://tribune.com.pk/story/928480/pakistan-to-replace-english-with-urdu-as-official-language/ |publisher=[[The Express Tribune]] |date=29 July 2015|access-date=8 September 2015}}</ref><ref>{{cite web |url=http://dunyanews.tv/index.php/en/Pakistan/288574-PM-approves-implementation-of-Urdu-language-in-gov |title=PM approves implementation of Urdu language in govt departments – Pakistan – Dunya News |work=dunyanews.tv}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dawn.com/news/1193624 |title=PM, president to deliver speeches in Urdu on foreign trips, SC told |author=Irfan Haider |work=dawn.com}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thenewsteller.com/pakistan/govt-submits-plan-to-supreme-court-to-promote-urdu-as-official-language/19569/ |title=Govt. submits plan to Supreme Court to promote Urdu as official language |work=The News Teller |ciwaan=Nuqul Archive |access-date=2018-06-28 |archive-date=2018-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226143037/https://www.thenewsteller.com/pakistan/govt-submits-plan-to-supreme-court-to-promote-urdu-as-official-language/19569/ |dead-url=yes }}</ref>}} | regional_languages = {{collapsible list |titlestyle = background:transparent;text-align:left;font-weight:normal;font-size:100%; |title = [[Languages of Pakistan|Provincial level]] |[[Punjabi language|Punjabi]]{{dot}} [[Pashto language|Pashto]]{{dot}}[[Sindhi language|Sindhi]]{{dot}} [[Balochi language|Balochi]]{{dot}}[[Saraiki language|Saraiki]]{{dot}}[[Kashmiri language|Kashmiri]]{{dot}}[[Brahui language|Brahui]]{{dot}}[[Hindko language|Hindko]]{{dot}}[[Shina language|Shina]]{{dot}}[[Balti language|Balti]]{{dot}}[[Khowar language|Khowar]]{{dot}}[[Burushaski]]{{dot}}[[Kohistani language|Kohistani]]{{dot}}[[Wakhi language|Wakhi]]{{dot}}[[Yidgha language|Yidgha]]{{dot}}[[Dameli language|Dameli]]{{dot}}[[Kalash language|Kalasha]]{{dot}}[[Gawar-Bati language|Gawar-Bati]]{{dot}}[[Domaaki language|Domaaki]]<ref>{{cite web |title=Population by Mother Tongue |url=https://www.census.gov.pk/MotherTongue.htm |publisher=Population Census Organization, Government of Pakistan |access-date=28 December 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110912021653/http://www.census.gov.pk/MotherTongue.htm |archivedate=12 September 2011}}</ref>.<ref name="">State.gov</ref> }} | languages_type = [[National language]] | languages = [[Urdu]]<ref name="">National language</ref>. | ethnic_groups = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; | 48% [[Punjabis]] | 8% [[Pashtuns]] | 12% [[Sindhis]] | 10% [[Saraiki people|Saraiki]]s | 8% [[Muhajir people|Muhajirs]] | 3% [[Baloch people|Baloch]]s | 11% Others<ref name="cia">[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html#pk "Pakistan"] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2075.html#pk |date=20190106010801 }} The World Factbook — Central Intelligence Agency.</ref> }} | ethnic_groups_year = | religion = {{ublist |item_style=white-space:nowrap; | 96.4% [[Islam]] {{small|(Official)}}<ref name="Article_2" /> | 1.5% [[Hinduism in Pakistan|Hinduism]] | 1.5% [[Christianity in Pakistan|Christianity]]<ref name="LoC">{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Pakistan.pdf |title=Country Profile: Pakistan |date=February 2005 |work=[[Library of Congress Country Studies]] on Pakistan |quote=''Religion: Approximately 1.6 percent of the population is Hindu, 1.6 percent is Christian, and 0.3 percent belongs to other religions, such as Bahaism and Sikhism.''}}</ref> | 0.6% [[Religion in Pakistan|Others]] }} | demonym = [[Pakistani]] | government_type = [[Federal parliamentary republic|Federal parliamentary constitutional republic]] | leader_title1 = [[President of Pakistan|President]] | leader_name1 = [[Mamnoon Hussain]] | leader_title2 = [[Prime Minister of Pakistan|Prime Minister]] | leader_name2 = [[Nasirul Mulk]] | leader_title3 = [[Chairman of the Senate of Pakistan|Chairman of the Senate]] | leader_name3 = [[Sadiq Sanjrani]] | leader_title4 = [[Speaker of the National Assembly of Pakistan|Speaker of the Assembly]] | leader_name4 = | leader_title5 = [[Chief Justice of Pakistan|Chief Justice]] | leader_name5 = [[Mian Saqib Nisar]] | legislature = ''[[Majlis-e-Shoora Pakistan]]'' | upper_house = [[Senate of Pakistan|Aiwan-e-Bala]] | lower_house = [[National Assembly of Pakistan|Qaumi Assembly]] | sovereignty_type = [[Pakistan Movement|Independence]] | sovereignty_note = from the [[British India]] <ref>{{cite web |title=Pakistan Independent from British India |url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/08/15/indian-independence-day-everything-need-know-partition-india/ |website=www.telegraph.co.uk |accessdate=26 June 2018}}</ref> | established_event1 = | established_date1 = | established_event2 = | established_date2 = | established_event3 = | established_date3 = | established_event4 = [[Dominion of Pakistan|Dominion]] | established_date4 = 14 August 1947 | established_event5 = [[Islamic Republic]] | established_date5 = 23 March 1956 | established_event6 = [[Constitution of Pakistan|Current constitution]] | established_date6 = 14 August 1973 | area_km2 = 881,913 | area_footnote = {{efn|"Includes data for Pakistani territories of Kashmir; [[Azad Kashmir]] ({{convert|13297|km2|sqmi|disp=or|abbr=on}}) and [[Gilgit–Baltistan]] ({{convert|72520|km2|sqmi|disp=or|abbr=on}}).<ref>{{cite web |url=http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx |title=Pakistan statistics |publisher=Geohive |access-date=20 April 2013 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130406012611/http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx |archivedate=6 April 2013}}</ref> Excluding these territories would produce an area figure of {{convert|796,095|km2|sqmi|abbr=on}}."}}<ref>{{cite web |url=http://www.worldatlas.com/as/pk/where-is-pakistan.html |title=Where is Pakistan?|work=worldatlas.com}}</ref> | area_rank = 33rd | area_sq_mi = 307,374 | percent_water = 2.86 | population_density_km2 = 244.4 | population_density_sq_mi = 633 | population_density_rank = 56th | population_census = 212,742,631 <ref name=census>{{cite web |url=http://www.pbscensus.gov.pk |title=Pakistan Bureau of Statistics - 6th Population and Housing Census |website=www.pbscensus.gov.pk |ciwaan=Nuqul Archive |access-date=2021-08-08 |archive-date=2017-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015113737/http://www.pbscensus.gov.pk/ |dead-url=yes }}</ref> ([[List of countries and dependencies by population|5th]]) | population_census_year = 2017 | GDP_PPP = {{nowrap|$1.060 trillion<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2017/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=52&pr.y=11&sy=2016&ey=2020&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=564&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=Pakistan |publisher=International Monetary Fund | access-date=15 January 2017}}</ref>}} | GDP_PPP_year = 2017 | GDP_PPP_rank = 25th | GDP_PPP_per_capita = $5,374<ref name="imf2" /> | GDP_PPP_per_capita_rank = 137th | GDP_nominal = {{nowrap|$304.4 billion<ref>{{cite news |url=https://tribune.com.pk/story/1412545/pakistan-now-300-billion-economy-gdp-growth-5-3/ |title=Pakistan is now a $300-billion economy |work=The Express Tribune |date=18 May 2017 |accessdate=18 May 2017}}</ref>}} | GDP_nominal_year = 2017 | GDP_nominal_rank = 42nd | GDP_nominal_per_capita = $1,629<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.finance.gov.pk/survey/chapters_17/Economic_Indicators.pdf |access-date=2018-06-28 |archive-date=2019-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411211445/http://www.finance.gov.pk/survey/chapters_17/Economic_Indicators.pdf |dead-url=yes }}</ref> | GDP_nominal_per_capita_rank = 145th | Gini = 30.7 <!--number only--> | Gini_year = 2013 | Gini_change = <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?end=2013&locations=PK&start=1987&view=chart |title=GINI index (World Bank estimate) |publisher=World Bank |access-date=28 February 2017 |archive-date=26 Bisha Laba iyo Tobnaad 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226143016/https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?end=2013&locations=PK&start=1987&view=chart%20 |url-status=dead }}</ref> | Gini_rank = | HDI = 0.550 <!--number only--> | HDI_year = 2015<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = steady<!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/2016_human_development_report.pdf |title=Human Development Report 2016 |date=2016 |access-date=26 March 2017 |publisher=United Nations Development Programme}}</ref> | HDI_rank = 147th | currency = [[Pakistani rupee]] (₨) | currency_code = PKR | time_zone = [[Pakistan Standard Time|PST]] | utc_offset = +5{{sup|b}} | drives_on = [[Right- and left-hand traffic|left]]<ref>{{cite news |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_28-7-2005_pg3_5 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120110085150/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_28-7-2005_pg3_5 |archivedate=10 January 2012 |title=Driving—the good, the bad and the ugly |author=Miguel Loureiro |date=28 July 2005 |work=Daily Times |access-date=6 February 2014 |location=Pakistan}}</ref> | calling_code = [[Telephone numbers in Pakistan|+92]] | cctld = [[.pk]] | official_website = {{URL|http://www.pakistan.gov.pk/}} | footnote_a = See also [[Pakistani English]].:{{note|Alpha|α}} | footnote_b = | area_magnitude = }} [[W:Es:Pakistán]] [[W:It:Pakistan]] [[W:tr: Pakistan]] '''Bakistaan''' ( [[Af-Urdu]] پاکِستان ama '''Jamhuuriyadda Islaamiga Bakistaan''' [[Af-Urdu]] اسلامی جمہوریہ پاکِستان waa wadan ku yaalo koonfur[[Aasiya]]. Dadka wadankaan waxeey gaarayan in ka badan 200` Milyan. o Wadankaan waxoo xuduud la leeyahay wadamada [[Iiraan]], [[Afqaanistan]], [[Shiinaha]] iyo [[Hindiya]]. Koonfurta wadanka waxaa ka xigto [[Bada Carbeed]]. Wadanka Bakistaan waxaa la abaabulay 1947kii, markii hore Bakistaan iyo Bangaladesh waxee ka tirsanaan jireen [[Hindiya|Ingriiska Hindiya]]. magaca Bakistaan micnahiisa waxaa waaye wadanka runta ah, waxaana loola jeeday in oo yahay wadanka runta ee islaamka. Caasimadda Bakistan. [[File:Food_street_lahore_by_kamran.jpg|thumb|right|192px|]] [[File:Schraubenziege_-_Markhor.jpg|thumb|right|193px|]] Pakistan (Urdun: Afqaanistaan), si rasmi ah Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Pakistan (Urdun: اسلامی جمہوریہ پاکستان), waa dal Koonfurta Aasiya ah. Waa dalka shanaad ee ugu tirada badan dadweynaha oo leh dad ka badan 212,742,631 qof. Meelahaas, waa dalka 33-aad ee ugu ballaaran, oo leh 881,913 kilomitir kilomitir (340,509 mayl laba jibaaran). Pakistan waxay leedahay xeebta u jirta 1,046 kilomitir oo xeebta Carbeed iyo Gacanka Cumaan ee koonfurta ka xigta Hindiya ilaa bari, Afgaanistaan ​​iyo galbeedka, Iran oo koonfur galbeed, iyo Shiinaha waqooyi bari. Waxaa si kala-sooc ah looga soocay Soomaaliya Wakhan Corridor ee waqooyi-galbeed, sidoo kale wuxuu la wadaagaa xuduudda badda Oman. Xuduuda hadda ee Pakistan ah waxay ka dhigan tahay dhaqamo qadiimiga ah, oo ay ku jiraan Mehrgarh oo ka mid ah Neolithic iyo Dhuxusha Da'da Dhuxusha Indus, oo markii dambe ka soo wareegtay boqortooyooyinkii ay xukumeen dad diimooyin iyo dhaqamo kala duwan, Hindiya, Indo-Giriig, Muslimiinta, Turco-Mongolis, Afqaanistaan, iyo Sikhs. Aagga waxaa xukuma boqortooyo badan oo kala duwan, oo ay ku jiraan boqortooyada reer Aasiya, boqortooyadii Alexander III ee Macedon, Boqortooyada Seleucid, Boqortooyada Midowday Maurya, Boqortooyada Gupta, Carabta Umayyad Khaliifka, Sultanate Delhi, Boqortooyada Mughal, Boqortooyada Afganistaan ​​ee Durrani, Boqortooyada Sikhiga (qayb ahaan), iyo, ugu dambayn, Boqortooyada Ingiriiska. Pakistan waa waddanka kaliya ee lagu abuuray magaca Islaamka. Dhaqdhaqaaqa Pakistan oo ay hoggaaminayaan Muhammad Ali Jinnah iyo halganka hoose ee madaxbanaanida madaxbanaani, Pakistan waxaa la aasaasay sannadkii 1947 sidii waddan madaxbannaan oo loogu talagalay Muslimiinta Hindida ah. Waa waddan qowmiyadeed iyo luqad ahaan kala duwan, oo leh juquraafi kala duwan iyo duur joogta ah. Markii hore madaxweyne, Pakistan ayaa ansixisay dastuur sanadkii 1956, noqoshada Jamhuuriyadda Islaamka. Dagaalkii sokeeye ee qarnigii 1971-kii waxa uu sababay in la jebiyo bariga Pakistan oo ah waddanka cusub ee Bangladesh. 1973-kii Pakistaanku waxay qaateen dastuur cusub oo abuuraya, iyada oo ay weheliso xildhibaanadii hore ee barlamaanka, dawlad federaali ah oo ku salaysan Islaamka oo ka kooban afar gobol iyo saddex degmo oo federaali ah. Dastuurka cusub ayaa sidoo kale qeexaya in dhammaan sharciyadu ay waafaqsan yihiin amarrada Islaamka sida ku cad Quraanka iyo Sunnah. ==Xubin== * [[IMF]]_* _-_—_-_-_- * [[AIIB]]_* -_—-_—_-_-_. * [[Bankiga Aduunka]]_* _—__-_-_-_-_-_-_-_-_-_-. * [[Qaramada Midoobay]]_* _-__-_-_-_-__-_-_-_—_-_-.: * [[Ururka Iskaashiga Islaamka]]_* _-__-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_-_—_-_-_-_.: Pakistan ayaa leh ciidamadda lixaad ee ugu xooggan caalamka, sidoo kale waa awood nukliyeerka ah iyo sidoo kale hubka nukliyeerka caddeeyay. gobolka, kan labaad ee Koonfurta Aasiya iyo quruunta kaliya ee dunida Muslimka ah si ay u helaan xaaladdan. Pakistan waxay leedahay dhaqaaleyn yar oo warshad leh oo leh qaybta beeraha oo isku dhafan iyo adeegyo sii kordhaya. [38] [39] Dhaqdhaqaaqa Pakistan waa 24-jir ee dunida ugu weyn iyada oo la eegayo awooda wax iibsiga iyo 41-aad ee ugu weyn. [[File:Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg|thumb|right|194px|Bakistaan]] [[File:Bird eye view of Islamabad.jpeg|thumb|195px|right| اسلام آباد گاؤں۔.]] ==Sido kale fiiri== {{commons|پاکستان / Pakistan}} * [[Afgaanistan]] * [[Asia]] *[[Bakistaan Visa Dalalka]] {{Dalalka Aasiya}} {{Ururka Iskaashiga Islaamka}} [[Category:Bakistaan]] 5qrgncwwvge8h9wipsoaumf3m1ax1mv Xisbiga UDUB 0 6420 296916 232520 2026-05-02T05:53:28Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296916 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |country = Somaliland |party_name = Ururka Dimuqraadiga Ummadda Bahawday</br>United Peoples' Democratic Party | logo = Udub Party logo.svg | flag = Udub Party Flag.svg |leader = |founder = [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] | foundation = July 2001 | dissolution = 2010-11 | position = Dhexdhexaad iyo Dhexe-bidix |seats1_title = [[Baarlamaanka Somaliland]] |seats1 = {{Composition bar|33|82|hex=#008000}} |headquarters = [[Hargeysa]] |colorcode = cagaar }} '''Ururka Dimuqraadiga Ummadda Bahawday''' ({{lang-so|United Peoples' Democratic Party, UDUB}}) wuxuu ahaa [[xisbi siyaasad]]eed ka howlgali jirey dalka [[Somaliland]], oo ah dowlad jamhuuriyad aanu weli caalamku aqoonsan isla markaana hoostegta wadanka [[Soomaaliya]].<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2014-01-19|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Xisbiga UDUB wuxuu ka mid ahaan xisbiyadii ugu horeeyay ee ka sameysma maamulka Somaliland, waxaana aasaaskiisa lahaa madaxweynihii hore [[Maxamed Xaaji Ibraahim Cigaal]] sanadkii 2001.<ref>Renders, Marleen (2012), Consider Somaliland, Leiden: Brill, page 211.</ref> Si kastaba ha ahaatee, Xisbiga UDUB wuxuu burburay dhamaadkii 2010ka wakhtigaasi oo xubnihiisii ku kala biireen xisbiyo kale. ==Faallo== UDUB waa xisbi siyaasadeed oo kajira [[somaliland]]. ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale eeg== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] *[[Taariikhda Somaliland]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Somaliland}} [[Category:Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Xisbiyada Somaliland]] [[Category:Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Siyaasad]] ps5ldfgn5tpndydtdme21t5w28jvcmt Xisbiga UCID 0 6421 296915 232519 2026-05-02T05:53:27Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296915 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | party_name = Ururka Caddaalada iyo Daryeelka</br>For Justice and Development | logo = Astaanta Xisbiga UCID – UCID Party Logo.svg | flag = UCID Party Flag – Calanka Xisbiga UCID.svg | leader = [[Faysal Cali Waraabe]] | founder = Faysal Ali Warabe | ideology = {{nowrap|Dimuqraadiyad bulsho,<br>Urur bulsho}} | international = [[Bulshada Caalamka]] (''ilaalo'')<ref>{{cite web|title=Member Parties of the Socialist International|url=http://www.socialistinternational.org/viewArticle.cfm?ArticlePageID=931|publisher=Socialist International|accessdate=29 October 2014}}</ref> | position = Dhexeeye-bidix | headquarters = [[Hargeysa]] | state = [[Somaliland]] | country = [[Soomaaliya]] | seats1_title = [[Baarlamaanka Somaliland]] | seats1 = {{Composition bar|21|82|hex=#355E3B}} | colorcode = #355E3B }} '''Ururka Caddaalada iyo Daryeelka''' ({{lang-en|For Justice and Development; '''UCID'''}}, {{lang-ar|حزب العدالة والتنمية}}), waa [[xisbi siyaasad]]eed ka howlgala dalka [[Somaliland]].<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2014-01-19|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> ==Hordhac== '''UCID''' (loo soo gaabiyay '''Ururka Cadaalada Iyo Daryeelka''') waa xisbi siyaasadeed ka mid ah xisbiyada siyaasada wadanka ismagacaabay ee [[Somaliland]]. ==Sidoo kale eeg== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] *[[Taariikhda Somaliland]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Somaliland}} [[Category:Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Xisbiyada Somaliland]] [[Category:Siyaasad]] 15cyep6gfri8pfk73x49gadp4lbtsng Daadmadheedh 0 8737 296889 281452 2026-05-02T00:46:14Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296889 wikitext text/x-wiki Odweyne district ([[Af Soomaali|Soomaali]]: Degmada Oodweyne ) ama gobolka Dadmadheedh ( Somali : Gobolka Daad-madheedh ) waa degmo ku taal badhtamaha gobolka Togdheer ee [[Somaliland]] . xarunteedu waa Oodweyne . {{Infobox settlement | official_name = Degmada Oodweyne | other_name = Gobolka Daad-madheedh | native_name = Oodweyne District | settlement_type = [[Gobolada Soomaaliya|Degmo]] | image_caption = | image_flag = | image_seal = | nickname = | motto = | image_map = Odweyne in Togdheer (Somaliland).svg | map_caption = Goobta degmada Oodweyne ee [[Togdheer]], Somaliland | pushpin_map = Somaliland | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = Somaliland | subdivision_type = Wadanka | subdivision_name = {{flag|Somaliland}} | subdivision_type1 = [[Gobolada Somaliland|Gobolka]] | subdivision_name1 = [[Togdheer]] | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | government_footnotes = | government_type = | leader_title = Guddoomiyihii Gobolka Daadmadheedh | leader_name = | established_title = | established_date = | area_magnitude = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = | area_land_km2 = | population_as_of = 2005 | population_footnotes = <ref name="docs.unocha.org">{{cite web |url=https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |title=Regions, districts, and their populations: Somalia 2005 (draft) |website=[[United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs]] |publisher=[[United Nations Development Programme]] |access-date=31 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=dead}}</ref> | population_note = | population_total = 42031 | population_density_km2 = | timezone = [[East Africa Time|EAT]] | utc_offset = +3 | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates ={{coord|9.4|45.066667|region:SO|display=it}} | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | blank_name = | blank_info = | website = | footnotes = | name = }} ==Kala soocidda maamulka== March 25, 2008, Madaxweynaha Somaliland Kaahin ayaa ku dhawaaqay in deegaanka Oodweyne laga dhigi doono gobol ka madax bannaan gobolka Togdheer. Si kastaba ha ahaatee, ma helin ansixinta baarlamaanka, waxaana wali lagu tiriyaa inay ka tirsan tahay gobolka Togdheer, tusaale ahaan, sharciga dawladaha hoose ee Somaliland 2019. Si kastaba ha ahaatee, Xukuumadda Somaliland iyo Saxaafadda Somaliland, ayaa inta badan sheega Degmada Oodweyne inay tahay Gobolka Daad-madheedh (Gobolka Daad-madheedh). Badhasaabka deegaankan waxa loo magacaabay guddoomiyaha gobolka Daad-madheedh (Guddoomiyihii Gobolka Daad-madheedh) laga bilaabo 2024 . ==Qaab-dhismeedka== Bannaanka dhul-balaadhan waxa taariikh ahaan loogu yeedhi jiray Garoodi . ==Mawduucyada== Bishii Luulyo 2007, waxa laga soo sheegay magaalada Hargeysa ee caasimadda Somaliland in “Odweyne ay ka socdeen mudaharaadyo lagaga soo horjeedo xayaysiisyo sigaar ah,” balse taasi waxay noqotay war been ah. Bishii Janaayo 2014, shan qof ayaa lagu dhaawacay sideedna waa la xiray rabshado. Sannadkii 2014-kii, shirkad Somaliland ah ayaa deegaanka Oodweyne ka hirgelisay ceel shidaal baadhis ah. Bishii Oktoobar 2014, xoghayihii guddoomiyaha ayaa is casilay. Bishii Oktoobar 2018, siddeed askari oo ka tirsan booliska degmada Oodweyne ayaa si khalad ah uga soo tallaabay xadka Itoobiya, waxaana xabsiga u taxaabay dowladda deegaanka Soomaalida Itoobiya, balse waa la sii daayay. Bishii Janaayo 2024, booliisku waxay qabteen afar baabuur oo si sharci darro ah loogu jari jiray ujeedooyinka dhuxusha. ==Gudoomiye== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |Magaca ! rowspan="2" |Magaca soomaaliga ! colspan="3" |Muddada xilka |- !Xilka la wareegay !Xafiiska bidix !Waqtiga xafiiska |- |Mahamed Gahayr Hirsi |Maxamed Gahayr Xirsi | |16 Oct. 2011 | |- |Yusuf Ibrahim Gedi |Yuusuf Ibraahim Geedi (Yamaarug) |16 Oct 2011 | | |- |Jamal Husein Hure |Jamaal Xuseen Hurre | |12 Jul. 2014 | |- |Ali Awil Abi |Cali Cawil Cabdi |12 Jul. 2014 |22 Dec. 2015 |{{Age in years and days|2014|07|12|2015|12|22}} |- |Ahmed Mahamed Hashi |Axmed Maxamed Xaashi |23 Dec. 2015 | | |- |Farhan Hasan Abdi |Farxaan Xasan Cabdi |4 Apl. 2016 | | |- |Ahmed Diriye Abdilahi |Axmed Diiriye Cabdillaahi |6 Jun. 2017 |14 Feb. 2019 |{{Age in years and days|2017|06|06|2019|02|14}} |- |Nur Osman Guled |Nuur Cismaan Guuleed |14 Feb. 2019 |22 Feb. 2021 |{{Age in years and days|2019|02|22|2021|02|22}} |- |Mahamed Ali Ahmed |Maxamed Cali Axmed |22 Feb. 2021 (Interim) | | |- |Mahamed Diriye Hayd Nur |Maxamed Diiriye Xayd Nuur |11 Sep. 2021 |18 Oct. 2023 |{{Age in years and days|2021|09|11|2023|10|18}} |- |Mukhtar Abdi Abdilahi |Mukhtaar Cabdi Cabdillahi |18 Oct. 2023 |19 Mar. 2024 |{{Age in years and days|2023|10|18|2024|03|19}} |- |Abdirahim Mahamed Ahmed |Cabdiraxiim Maxamed Axmed |19 Mar. 2024 | |{{Age in years and days|2024|03|19|||}} |} ==Tixraac== [https://web.archive.org/web/20170728203029/https://docs.unocha.org/sites/dms/Somalia/UNDP-POP-RURAL-URBAN%202005.pdf "Gobollada, degmooyinka, iyo dadkooda: Soomaaliya 2005 (qabyo)"] [https://www.hiiraan.com/news2/2008/Mar/somaliland_president_creates_new_regions_and_districts.aspx "Madaxweynaha Somaliland Oo Sameeyey Gobolo Iyo Degmo Cusub"] [https://salaanmedia.com/2014/05/daawo-sawiro-ururka-horumarinta-ee-hablaha-garoodi-oo-5-sano-jirsaday-iyo-kulan-lagu-xusaayo-oo-london-ka-dhacay-2/ "Daawo Sawiro..Ururka Horumarinta ee Hablaha Gaaroodi oo 5 Sano jirsaday iyo kulan lagu xusaayey oo London ka dhacay"] {{Wayback|url=https://salaanmedia.com/2014/05/daawo-sawiro-ururka-horumarinta-ee-hablaha-garoodi-oo-5-sano-jirsaday-iyo-kulan-lagu-xusaayo-oo-london-ka-dhacay-2/ |date=20210614091605 }} [https://somalilandtoday.com/2018/10/09/guddoomiyaha-degmada-daroor-ee-kililka-shanaad-oo-dib-u-soo-celiyey-askar-booliska-somaliland-ka-tirsan-oo-gudaha-ugu-galay-itoobiya/ <nowiki>Oo Dib U Soo Celiyey Askar Booliska Somaliland Ka Tirsan Oo Gudaha Ugu Galay Itoobiya" [The Governor of Daroor District of the Fifth District has brought back Somaliland police officer who enter Ethiopia.] .</nowiki>] [https://www.caasimada.net/muuse-biixi-oo-sameeyey-xilal-ka-qaadis-iyo-magacaabis/ "Muuse Biixi Oo Galay Ka-qaadis Iyo Baadhis"] ==Xiriirinta dibadda== [https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/120222_OCHASom_Administrative_Map_Togdheer_Owdweyne_A3.pdf Khariidadda Maamulka Degmada Oodweyne] 27n06frzfelwcgm2kodwphas0wfjhot Xisbiga Nabadda iyo Horumarka 0 9818 296912 260508 2026-05-02T05:53:24Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296912 wikitext text/x-wiki {{Infobox qaybaha siyaasadda |name_english = Xisbiga Nabadda iyo Horumarka |name_native = {{smaller|''Peace and Development Party (PDP)''}}<br />{{lower|0.1em|{{big|حزب السلام والتنمية }}}}<br />{{smaller|''{{transl|it|ALA-LC|Partito della Pace e dello Sviluppo}}''}} |logo = [[File:PDPSOMALIA.jpg|200px]] |leader = |leader1_title = [[Gudoomiye]] |leader1_name = [[Xasan Sheekh Maxamuud]] |leader2_title = [[Xoghayaha Guud]] |leader2_name = [[Xamza Cabdi Barre]] |leader3_title = [[Xoghayaha Arrimaha Gudaha iyo Bulshada|Xog.Arr. Gudaha & Bulshada]] |leader3_name = [[Yuusuf Xuseen Jimcaale]] |leader4_title = [[Xoghayaha Dhalinyarada iyo Sport-ga|Xog. Dhal. & Sport-ga]] |leader4_name = [[Cali Yaasiin Sh. Cali]] |leader5_title = [[Xoghayaha Arrimaha Dibadda|Xog.Arr. Dibadda]] |leader5_name = [[Faarax Sh. Cabdulkhaadir]] |leader6_title = [[Xoghayaha Arrimaha Haweenka iyo Qoyska|Xog.Arr. Qoyska & Haweenka]] |leader6_name = [[Dahabo Sh. Maxamuud]] |leader7_title = [[Xoghayaha Maaliyadda|Xog. Maaliyadda]] |leader7_name = [[Saadaad Maxamed Nuur]] |leader8_title = [[Xoghayaha Qorsheynta|Xog. Tababarada & Qorsheynta]] |leader8_name = [[Jamaal Maxamed Barrow]] |foundation = 18 Abriil 2011 |dissolution = |merger = Xisbi Siyaasadeed Madaxbanaan |headquarters = Muqdisho |membership_year = 2011 |membership = malaha |ideology = Xisbi ujanjeera dhanka siyaasadda furfuran |position = [[Midig dhexe]] |national = Soomaaliya |international = ''malaha'' |african = |african = Malaha |youth_wing = Dhalinyarada |colours = [[Cagaar]] , [[Cadaan]] iyo [[cirdhow]] |seats1_title = [[Aqalka hoose]] |seats1 = |seats2_title = [[Aqalka sare]] |seats2 = {{Infobox qaybaha siyaasadda/kursi|0|275|yellow}} |seats3_title = [[Aqalka hoose]] |seats3 = {{Infobox qaybaha siyaasadda/kursi|0|100|orange}} |seats4_title = [[Laamaha Xisbiga]] |seats4 = Kenya, Masar, Koonfur Afrika, Uganda, Sudan, Sweden, Norway |website = http://www.pdp.so/Somali/ |colorcode = {{PDP (Somalia)/meta/color}} |country = [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] [[Soomaaliya]] }} '''Xisbiga Nabadda iyo Horumarka حزب السلام والتنمية Peace and Development Party (PDP)''' Xisbiga Nabadda iyo Horumarka waa Xisbigii ugu horeeyey ee siyaasdeed ee looga dhawaaqo Muqdisho islamarkaana si toos ah uga howlgala gudaha dalka iyo dibadda. == Farriinta == In la dhiso dowlad soomaaliyeed oo madani ah, ilaalisa mabaad’ida aasaasiga ah ee ummadda isla markaasna xaqiijisa in dadka iyo dalkuba helaan amni la isku halleyn karo iyo maamul hufan oo ka dhowrsan musuqmaasuq, cadalad darri iyo ku tagrifalka awooda dowladnimada gaarsiinayana shacabka adeegyada bulsho ee muhiimka ah. == Aragtida == In la dhiso bulsho ka madax bannaan qabyaalad, cabsi iyo colaad ka aloosanta dhexdeeda ama uga timaada dariska iyo caalamka intiisa kale, kuna naaloota nabad, amni iyo caddaald sababta horumar dhan kasta ah. == Ujeeddooyinka Xisbiga == Ujeedooyinka Xisbigu waa in la: 1. Dhiso maamul Dawladdadeed oo ka hana qaada dhamaan Soomaaliya, soona celiya midnimadii qaranka, kala danbeyntii, sharcigii, iskaashigii iyo walaaltinimadii Shacabka soomaaliyeed. 2. siiyo muhimadda kowaad dib u dhiska nabadda iyo dib u heshiisiinta siyaasadda iyo bulshada guud ahaan. 3. Dhowraa xuquuda muwaaddinka soomaaliyeed, sida diintiisa, noloshiisa, Sharaftiisa, maalkiisa, iyo caqligiisa si loo helo muwaadin guta waajibaadkiisa qaran. 4. Xoojiyaa lana dhiirigeliyaa baahinta dhaqanka nabadda, wadatashiga, maamul wanaagga, u hoggaansanka sharciga, Madaxbannaanida garsoorka, la dagaallanka musuqmaasuqa, iyo kutagrifalidda awoodaha dowladnimadda. 5. Helo in dastuur joogto ah oo waafaqsan Shareecada Islaamka isla markaasna xaqiijinaya nidaamka Xisbiyada badan si talada dalka loola kala wareego si nabad ah. 6. Dhiirrigeliyo kobicnta dhaqaalaha, lana xaqiijiyo cadaalad ku qeybsiga kheyraadka dalka 7. Hormariyo waxbarashada, cilmi baarista, hiddaha iyo dhaqanka, daryeelka caafimaadka, iyo ilaalinta degaanka. 8. Horumariyo Haweenka, Dhallinyarada iyo Dhallaanka, lana daryeelo qoyska, agoonta iyo naafada. 9. Xoojiyo lana horumariyo xiriirka wadamada caalamka, ururrada caalamiga iyo Urur goboleedyada si loogu wada nolaado, nabad iyo iskaashi. 10. Dhiirrigeliyo ka qeybgalka qurbajoogta Soomaaliyed arrimaha horumarinta siyaasadda, diblomaasiyadda iyo dhaqaalaha lagana taageeraa ilaalinta dhaqanka sida horumarinta barashada afka ee dhallaanka. ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== *[http://wwww.pdp.so Xisbiga Nabadda iyo Horumarka]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Xisbiyada Soomaaliya]] 27g921iwd5a7v76x7x1z0hlch5nw0un Dastuurka Soomaaliya 0 9990 296890 286871 2026-05-02T00:52:20Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296890 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Soomaaliya}} '''Constitution of Somalia''' ( [[Af Soomaali]] : '''Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya''' ) waa sharciga ugu sarreeya Soomaaliya . Waxay bixisaa aasaaska sharciga ah ee jiritaanka Jamhuuriyadda Federaalka iyo isha awood sharci. Waxay dejisaa xuquuqda iyo waajibaadka muwaadiniinteeda, waxayna qeexdaa haykalka dawladnimo .Dastuurka Ku-Meelgaarka ah waxaa la ansixiyay Agoosto 1, 2012 Golaha Dastuuriga Qaranka ee Muqdisho , Banaadir . Dastuurka KMG ah ee Soomaaliya waxa uu dhigayaa in nidaamka dowliga ah ee baarlamaanka uu yahay madaxweynaha Soomaaliya oo madax ka ah dowladda , ra’iisul wasaare loo magacaabay Dalku wuxuu leeyahay sharci-dejin laba aqal ah , oo ka kooban Guurtida (Aqalka Sare) iyo Golaha Shacabka (Aqalka Hoose). Isku soo wada duuboo waxay ka kooban yihiin Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya ==Dastuuradii hore== June 20, 1961, iyo afti dadweyne , dadka Soomaaliyeed waxay ansixiyeen Dastuur cusub, kaasoo markii ugu horreysay la sameeyay 1960 . Sharci-dejintu waxay kaloo doorteen madaxa dawladda, ama madaxweynaha jamhuuriyadda. ===Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya=== Sannadkii 1969-kii, ka dib markii la dilay madaxweynihii labaad ee Soomaaliya, Cabdirashiid Cali Sharma’arke , waxay milaterigu afgambi ku qabsadeen 21-kii Oktoobar (maalin ka dib aaskii Sharmaarke) oo ay xilka la wareegeen. Golihii Sare ee Kacaanka (SRC) ee talada la wareegay waxaa hogaaminayey Sarreeye Gaas Siyaad Barre . Wax yar ka dib, Barre waxa uu noqday madaxa SRC. SRC ka dib waxay u bixisay magaca dalka Jamhuuriyadda Dimuqraadiga Soomaaliya waxay xidhay xubno ka tirsan dawladdii hore, waxay mamnuucday xisbiyo siyaasadeed, waxay kala dirtay baarlamaanka iyo Maxkamadda Sare, waxayna laaleen Dastuurkii. Dastuur cusub ayaa la ansixiyay Agoosto 25, 1979, iyada oo loo marayo afti dadweyne , taas oo hoos timaada doorashada Golaha Shacabka. Si kastaba ha ahaatee, Xisbigii Hantiwadaaga Kacaanka Soomaaliyeed ee Barre ayaa sii waday xukunka. Dastuurkii 1979-kii waxa uu dhigayay hab-madaxweyne oo uu madaxwaynuhu ku shaqaynayo labada madax ee dawladda iyo madaxa dawladda. Isagoo ah madaxa xukuumadda, madaxweynuhu wuxuu soo xushay xubnaha Golaha Wasiirrada , oo uu guddoomiye u yahay. Dastuurkii 1979 ayaa markii hore ku baaqayey in madaxweynaha loo doorto muddo lix sano ah, oo dib loo cusboonaysiin karo iyadoo saddex meelood laba meel ay u codeeyeen golaha sharci dejinta. Afgembigii Barre ka dib, dawlad ku meel gaadh ah ayaa ku baaqday in la sameeyo Dastuur cusub oo lagu beddelo dukumeentigii 1979-kii oo ahaa sharcigii dalka markii la riday. ==Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya== ===Hay’adaha dastuuriga ah=== Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waxa uu dhiirrigelinayaa xuquuqul insaanka, sarreynta sharciga, halbeegyada guud ee xeerarka caalamiga ah , caddaaladda, wada-tashi iyo dowlad loo dhan yahay, kala saaridda awoodaha sharci -dejinta , fulinta iyo garsoorka madaxa-bannaan , si loo xaqiijiyo isla xisaabtanka , hufnaanta iyo ka jawaabista danaha shacabka. Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya waa Jamhuuriyad federaal ah oo leh nidaam baarlamaani ah , iyadoo inta badan awoodda fulinta ay leedahay Ra’iisul Wasaaraha . ===Madaxtooyada=== Madaxweynaha federaalka Soomaaliya ayaa ah madaxa maamul goboleedyada . Awoodaha Madaxtinimo ee Madaxda Qaranka ayaa ah kuwo aad u fog, waxaana loo fuliyaa si waafaqsan Dastuurka iyo Shuruucda kale ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Awoodahaas waxaa ka mid ah magacaabista madaxa fulinta (Ra'iisul Wasaaraha), inuu noqdo Taliyaha Guud ee Ciidamada Qalabka Sida iyo ku dhawaaqida xaalad degdeg ah iyo dagaal . ===Waaxda fulinta=== Awooda fulinta ee dowladda federaalka waxaa leh golaha wasiirada federaalka. Ra'iisul wasaaruhu waa madaxa xukuumadda . Waxay madax ka yihiin Golaha Xukuumadda Federaalka, oo ka kooban wasiirro lagu magacaabay soo jeedinta Ra'iisul Wasaaraha. Ra’iisul wasaaraha ayaa la soo dooranayaa muddo dhan 4 sano, waxaana xilka ka qaadi kara oo kaliya marka baarlamaanka ay doortaan shaqsigii bedeli lahaa oo codka kalsoonida loo qaado . ===Waaxda garsoorka=== Awoodda garsoorka ee Jamhuuriyadda Federaalka waxaa leh maxkamadaha. Garsoorku waa ka madax banaan yahay hay’adaha sharci dejinta iyo fulinta ee dawladda iyadoo gudanaysa waajibaadkeeda garsoor. Waxay ku dhawaaqi kartaa shuruuc aan waxba ka jirin haddii ay ku xad-gudbaan Dastuurka Federaalka. Qaab dhismeedka maxkamadaha qaranku waxa uu ka kooban yahay: Maxkamadda Dastuuriga ah Maxkamadaha heer Federaal Maxkamadaha heer Dowlad Goboleed ee Xubinta ka ah Federaalka ===Waaxda sharci dejinta=== Hay’adda ugu weyn ee sharci-dejinta waa baarlamaanka labada aqal ee Soomaaliya , baarlamaanka federaalka ah oo soo saara sharci federaal ah marka laga reebo sharciyada la xiriira miisaaniyad sanadeedka . Xildhibaan kasta oo ka tirsan Baarlamaanka Federaalka wuxuu xaq u leeyahay inuu hindiso sharci, si la mid ah golaha wasiirada. Aqalka hoose ayaa ka kooban 275 Xildhibaan, halka Aqalka Sare uu ka kooban yahay 54 xubnood. ===Qalalaasaha dastuuriga ah=== Qalalaase dastuuri ah ayaa ka curtay Soomaaliya 30kii Maarso 2024, markii Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya uu ansixiyay dhowr qodob oo wax ka beddelka dastuurka ah oo looga dan lahaa in la dhiso "Nidaam siyaasadeed oo xasilloon". Isbadaladaas waxaa ka mid ahaa in dib loogu noqdo doorasho caalami ah , iyadoo la bedelay nidaamkii doorashada ee qabiilka ku saleysnaa tobanaan sano, iyo in madaxweynaha la siiyo awood uu ku soo magacaabo ra'iisul wasaaraha isaga oo aan u baahnayn ansixin baarlamaanka. Dhaliilayaashu waxay ku doodeen in dib-u-habayntu ay si weyn u ballaarisay awoodda fulinta. Maamulka Puntland oo arrintaas ka jawaabaya ayaa maalintii xigtay ku dhawaaqay in ay kala noqdeen aqoonsigii iyo kalsoonidii ay u hayeen dowladda Federaalka Soomaaliya . Waxay ku baaqday in la sameeyo "Dastuur Soomaaliyeed oo labada dhinacba la isku raacsan yahay oo afti dadweyne loo qaadayo" waxayna caddeysay in inta dastuurkaas la samaynayo uu si madax-bannaan u shaqeynayo. ==Tixraacyo== [https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-19075685 "Madaxda Soomaaliya waxay taageereen dastuur cusub"] [https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=42900&Cr=Somali&Cr1= "Caleemo saarka Madaxweynaha ayaa Soomaaliya u asteeyay ' waa cusub' ayuu yiri Ergeyga Qaramada Midoobay] [http://www.iconnectblog.com/2013/09/note-on-the-provisional-constitution-of-somalia/ Kouroutakis Qoraal ku saabsan Dastuurka Ku- Meelgaarka] {{Wayback|url=http://www.iconnectblog.com/2013/09/note-on-the-provisional-constitution-of-somalia/ |date=20201011154122 }} [http://www.aljazeera.com/news/africa/2012/08/2012818183718864689.html "Soomaaliya oo ku dhaaratay baarlamaanka cusub ee taariikhiga ah"] [http://africanelections.tripod.com/so.html Doorashooyinka Soomaaliya] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} [https://books.google.com/books?id=0m9yAAAAMAAJ Hagaajinta cirka: dookhyada bulshooyinka Soomaaliyeed ee qarniga 21-aad] [https://www.reuters.com/world/africa/somalias-puntland-refuses-recognise-federal-government-after-disputed-2024-03-31/ "Puntland waxay diiday inay aqoonsato dowladda federaalka ah kadib markii lagu muransan yahay dastuurka"] [https://www.dw.com/en/somalia-puntland-pulls-recognition-of-federal-government/a-68709757 "Soomaaliya: Puntland oo la baxday aqoonsiga dowladda federaalka – DW – 03/31/2024"] ==Xiriirinta dibadda== [https://dastuurka-bfs.so/so/dastuurada/ "Dastuurada | Guddiga La socodka Dastuurka Federaalka Soomaaliya"] [https://web.archive.org/web/20130124010543/http://www.somaliweyn.com/pages/news/Aug_12/Somalia_Constitution_English_FOR_WEB.pdf (la ansixiyay Agoosto 1, 2012)] fksj8o1yqkzi9lrpdvkf1nwacjj4cne Doorashooyinka Soomaaliya 0 9997 296894 296592 2026-05-02T01:38:40Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296894 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Soomaaliya}} '''Doorashaddii ugu dambeeysay ee [[Soomaaliya]] waxay dhacday Sideetanaadkii Xiligii Dawladdii Kacaanka.''' '''Waxay ahayd in ay dhacdo doorasho guud ee dadku sameeyaan 2012 laakiin ma dhicin, Baarlamaankana waxaa soo xulay Odayaal dhaqameed, Walina ma jiro wax [[Dastuur]] ah oo la iskau raacay waloow uu jiro mid kumeel gaar ah kaas oo wali dadku aysan Afti ku ansixin [[Dastuurka Soomaaliya]].''' '''Doorasho loo dhanyahay waxaa ugu dambaysay [[Somalia]] in la qabto sanadkii 1980s, xilligi dawaladi hanti-wadaaga. Inkastoo Doorashooyn dadwayne la qorsheeyey in la qabto 2012, laakin ma dhicin. Dastuurka ku meel-gaarka ah ee Soomaliya wuxu xusayaa habka doorashada axsaabta. waxan ladonya in si casaal ah loo simo dadka somaliyed oo loo firen qabyalka ka soo jaydaan .''' = Guud mar= Waqtigii maamulkii madaniga ahaa ee jiray, ka hor inta uusan xukunka qabsan Golihii saree e kacaanka (Supreme Revolutionary Council) 1969-kii, waxaa jiray tiro xisbiyo siyaasadeed. Waxaa inta badan laga xasuusan karaa xisbiyadaas hore Ururka Dhalinyarada Soomaliyeed [[Somali Youth League]], ahaana Urur siyaasadeedkii ugu horeeyey ee dalka, lana filayay inuu xukunka qabto. Golihiii sare e kacaanka uuna hogaaminayay [[Siad Barre]], wuxu mamnuucay dhamaan xisbiyadii siyaasadeed, isagoo higsanayay nidaamka hanti-wadaaga cilmiyaysan(scientific socialism) ee ikhtiraaceen Marxism-kii China iyo isutaga Miwadawga [[Soviet Union]].Kadib Dagaalkii sokeeeyey ee 1990s ([[Somali Civil War|civil war]]), dalkana laga saaray siyaad barre, inyar oo ka haray xisbiyadii faraha badnaa, waxay isugu tageen maamul goboleedyadii waqoooyi, inta soo hartayna waxay u kala jajabeen kooxo maleeeshadkii ka samaysmay koonfurta. Kadib dhowr iskudayo aan guulaysan oo dib u heshiiisyo qaran aha, waxa sandii 2004 la asaaasay, dawlad federal kumeel gaar ah([[Transitional Federal Government]]) oo loo idmaday in dalka u samayso dastuuur cusub ahaatana mid loo dhanyahay. .<ref name="Cfbsom">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|title=Somalia|accessdate=31 May 2009|date=14 May 2009|work=[[World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=1 Bisha Todobaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> ==Kumeel Gaarka kadib == Sanadkii 2011-kii, waxaa waqti kordhin loo sameeyey Madaxwaynihii xilligaaas, Gudoomiyaha Baarlamaanka iyo ku xigeenadisa ilaa August 2012, Intaa kadibna waxaa la qorsheeyey inay diyaariyaan doorashooyin cusub. <ref name="Bbcspmmafr">[http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-13830470 Somalia: PM Mohamed Abdullahi Farmajo resigns]</ref> Sida uu qorayay “Tub-raac logu dhamaystirayay kumeel-gaarka”, Madaxda Soomalidu waxay ku kulmeen magalada waqooyiga barre ee [[Garowe]] bishii Feberaayo 2012, waxaana looga hadlay qorshahi looga bixi lahaa kumeel gaarkanimada. Kulanka waxaa isugu yimi goob-joogayaal calaami ah madaxda Soomalida; Maxawaynihii dawlada ku meel-gaar ahaa Sharif shiikh axmad, Ra-isal waasare Cabdiwali Maxamad Cali, Gudoomiyaha baarlamaanka Sharif Adan sharif xasan, Madaxwayaha Puntland Cabdiraxman Maxamed Faroole, Madaxwayanaha Galmadug Maxamad Aadan Caalin iyo Khalif Cabdulkadir oo matalayay Ahlu Sunnah Wal jama’a. Waxa lagu heshiiyay: :a) In la sameeyo xubno baarlamaanka oo ka kooban 2 aqal; Aqalka sare 54, Aqalka hoose 225; :b) 30% waxa loo qoodneeeyo dumarka; :c) In Madaxwayaha lagu doorto doorasho dastuuriya Barlamaanka; iyo :d) Raisalwaarahana waxaa magacaaabaya madaxwayanaha, kadibna wuxu soo dhisayaa golaha dawlada. .<ref name="Sgcctac">[http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Garowe_conference_comes_to_a_close.shtml Somalia: Garowe conference comes to a close] {{Wayback|url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Garowe_conference_comes_to_a_close.shtml |date=20131222125116 }}</ref><ref name="Sgcc">[http://www.somaliareport.com/index.php/post/2828/Second_Garowe_Conference_Concludes Second Garowe Conference Concludes]</ref> Doorashadii madaxwaynaha ee baarlamaaniga ahayd waxaa la qabtay septeembar 2012, taasoo lagu doortay Hassan Sheikh Mohamud madaxwayne. <ref name="Gsfpehsmap">{{cite news|title=Somalia Federal Parliament elects Hassan Sheikh Mohamud as President|url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Federal_Parliament_elects_Hassan_Sheikh_Mohamud_as_President.shtml|accessdate=10 September 2012|newspaper=Garowe Online|date=10 September 2012|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=13 Bisha Sagaalaad 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120913095606/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Federal_Parliament_elects_Hassan_Sheikh_Mohamud_as_President.shtml|dead-url=yes}}</ref> == Doorashooyinka 2016–2017 == Doorashadii 2016–2017 waxay ahayd mid dadban. Doorashadii ugu dambeysay ee hal qof iyo hal cod ah oo ka dhacday Soomaaliya waxay ahayd 1969-kii, dowladdii ka dhalatayna ma aysan socon sanadkaas. Xilligii [[Xaliimo Ismaaciil Ibraahim|Xaliima Ismaaciil Ibraahim]] iyo [[National Independent Electoral Commission|Guddiga Doorashooyinka Madaxa-bannaan ee Qaranka]] waxaa la filayay in doorasho kale oo hal qof iyo hal cod ah ay ka dhacdo $53 milyan sanadka 2020/2021. <ref name="hal">https://web.archive.org/web/20211127025157/https://halqaran.com/index.php/2019/11/22/2020-is-a-pivotal-year-for-somalia-poll-agency/</ref> == Doorashooyinka 2021–2022 == Doorashooyin caan ah ayaa la filayay in Soomaaliya ka dhacaan sanadka 2020 markii ugu horreysay tan iyo 1969, laakiin qaab doorasho deegaan ayaa la hirgelin doonaa halkii ay odayaasha qabiilka iyo xubnaha bulshada rayidka ah si dadban u dooran lahaayeen xubnaha baarlamaanka Soomaaliya. <ref>https://goobjoog.com/english/ex-somalia-president-sets-eye-on-the-presidency-seat-on-2020/</ref> <ref>https://www.bbc.com/news/world-africa-61083959</ref> [[United Nations Assistance Mission in Somalia|UNSOM]] waxaa loo xilsaaray inay taageerto diyaargarowga doorashooyinka. <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=https://unsom.unmissions.org/electoral-support |access-date=2026-04-20 |archive-date=2022-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220520224133/https://unsom.unmissions.org/electoral-support |url-status=dead }}</ref> Doorashooyinkii 2021 ee Soomaaliya ayaa la qorsheeyay inay dhacaan bisha Febraayo laakiin dib ayaa loo dhigay. <ref>https://www.bnnbloomberg.ca/somalia-says-elections-set-for-early-2021-despite-virus-risk-1.1443306</ref> <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Elections_in_Somalia#cite_note-11</ref> Doorashooyinka [[Aqalka Sare ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya|Aqalka Sare]] ee Aqalka Sare ee Baarlamaanka labada aqal ee Soomaaliya, ayaa la qabtay intii u dhaxaysay 29 Luulyo iyo 13 Noofambar 2021. <ref>https://www.garoweonline.com/en/news/somalia/somalia-s-pm-roble-calls-on-federal-states-to-start-to-lower-house-election</ref> Xubinnimada Aqalka Sare ee ka dhalatay waxay ka hoos martay heerka 30% ee haweenka, iyadoo 24% oo keliya (13 ka mid ah 54) kuraasta Aqalka Sare ay haysteen haweenku. <ref>https://hornobserver.com/articles/1442/Somalias-Senate-polls-concluded-after-close-to-4-months</ref> Doorashada Golaha Shacabka, oo ah aqalka hoose ee sharci-dejinta Soomaaliya, ayaa bilaabatay 1-da Nofeembar waxaana la filayaa inay soo gabagabowdo 24-ka Diseembar 2021. Doorashooyinkii waxaa markii hore loo kordhiyay 25-ka Febraayo, ka dibna 15-ka Maarso, waxaana loo qorsheeyay in la dhammeeyo 31-ka Maarso 2022. <ref>https://web.archive.org/web/20240229171108/https://www.aljazeera.com/news/2022/2/10/car-bomb-targeting-somalia-election-delegates-kills-six</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20220320011210/https://www.bnnbloomberg.ca/somalia-extends-parliament-vote-delaying-presidential-election-1.1728554</ref> Laga bilaabo 31-ka Maarso, 26 ka mid ah 275 kursi ayaa weli aan la buuxin. <ref>https://web.archive.org/web/20220401162900/https://en.radiodalsan.com/73589/2022/04/federal-electoral-body-announces-list-of-elected-lawmakers-of-the-federal-parliament/</ref> Madaxweyne [[Xasan Sheekh Maxamuud]] waxaa Baarlamaanka Federaalka u doortay Madaxweynaha dalka 15kii Maajo 2022. ==Tix-Raac== {{reflist|colwidth=30em}} {{Doorashooyinka Soomaaliya}} [[Category:Doorashooyinka soomaaliya| ]] h61uf3z11jztd0p3co61s8i2c22ed3u Doorashada Baarlamaanka Soomaaliya, 1969 0 10076 296892 169934 2026-05-02T01:36:55Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296892 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Soomaaliya}} '''Doorashada Baarlamaanka''' waxay ka dhacday [[Soomaaliya]] 26 Maarso 1969. Waxaana ka qabgalay 64 xisbiyo siyaasadeen, qayba kamid ah xisbiyadaas waxaa la aasaaasay doorashada inta aaneey dhicin.<ref>[http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/SOMALIA_1969_E.PDF Soomaaliya] Isbahaysigii xildhibaanada Soomaaliya</ref> Natiijooyinka doorashada waxaa ku soo baxay [[SYL], iyagoo helay 73 baarlmaankuna uu ka koobnaa 123 Kursi. Wadarta, 27 xisbi ayaa helay, laakiin wax yar uun kadib doorashada, qaybo badan oo ka mid ah xildhibanada xisbiyada yeryer waxay ku biireen [[SYL]]. Markaas [[SYL]] Waxay heshay 109 kursi dhamaankii bishii [[Maajo]], waxaa kaloo la si jirta iyagoo gacan ka helayey xisbiga SNC. taasna, waxay dhalisay, in ay fursad uhelaan SYL kalsoonida 120 ee 123 kursi.<ref>[http://africanelections.tripod.com/so.html Doorashooyinkii ka dhacay Soomaaliya] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} Kaydka doorashooyinka ka dhaca afrika</ref> == Natiijada == {| class=wikitable style=text-align:right !Xisbi !Codad !% !Kursi !+/– |- |align=left|[[Somali Youth League]]||260,046||33.24||73||+4 |- |align=left|Somali National Congress||77,339||9.89||11||–11 |- |align=left|Somali Democratic Union||46,064||5.89||2||–13 |- |align=left|Popular Movement for Democratic Action||42,629||5.45||2||Cusub |- |align=left|Somali African National Union||42,006||5.43||6||+1 |- |align=left|Somali Socialist Party||31,058||3.97||2||Cusub |- |align=left|Somali Independent Constitutional Party||27,681||3.54||8||–1 |- |align=left|Liberal Party of Young Somalis||25,639||3.28||3||+2 |- |align=left|Revolutionary Socialist Workers Party||16,742||2.14||1||Cusub |- |align=left|United Somali Party||13,942||1.78||0||–1 |- |align=left|Ururka Dadka Dalka||13,543||1.73||1||Cusub |- |align=left|Somali National Solidarity Party||12,269||1.57||1||Cusub |- |align=left|Somali People's Movement Party||8,531||1.09||2||Cusub |- |align=left|Somali United Party||7,923||1.01||1||Cusub |- |align=left|Muslim Democratic Party||6,655||0.85||1||Cusb |- |align=left|Somali Republican party||6,240||0.80||0||–1 |- |align=left|Ubah Party||5,912||0.76||1||Cusub |- |align=left|Somali National League||5,404||0.69||1||0 |- |align=left|All Somali Association||5,395||0.69||1||Cusub |- |align=left|Somali Danwadag Union Party||5,389||0.69||1||Cusb |- |align=left|Somali Labour Party||5,122||0.65||1||Cusb |- |align=left|Progressive Socialist Union||4,426||0.57||1||Cusub |- |align=left|Organisation of Somali Unity||4,353||0.56||1||Cusub |- |align=left|Somali National Movement||4,290||0.55||0||–1 |- |align=left|Worker's and People's Democratic Party||3,524||0.45||1||Cusb |-CusubNew |- |align=left|Somali National Union Manifesto||2,908||0.37||1||Cusub |- |align=left|Somali Amalgamation Party||2,870||0.37||1||Cusub |- |align=left|Partito Guistizia e Liberta||2,305||0.29||1||Cusb |- |align=left|Somali Democratic Party||2,293||0.29||1||Cusub |- |align=left|Axsaabta kale (34)||86,265||10.90||0||– |- |align=left|Aan wanaagsanayn/Si xun loo codeeyey||97,320||–||–||– |- |align=left|'''Wadarta'''||'''879,554'''||'''100'''||'''123'''||'''0''' |- |align=left colspan=5|Source: [http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/SOMALIA_1969_E.PDF Isbahaysigii Baarlamaanka] |} == Xigasho == {{reflist}} {{Doorashooyinka Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda]] 2jhm690txrcjw1bpb392b44p18q7s2i Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya 0 10326 296898 232456 2026-05-02T03:31:54Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296898 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Soomaaliya}} Halkan waxaa ku jira dhamaan '''liiska xisbiyada siyaasada wadanka [[Soomaaliya]]'''. ==Hordhac== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Xisbiyada== [[SYL|Xisbiga Midowga Dhalinyarada Soomaaliyeed]] (loo soo gaabiyo: '''SYL''') wakhtiyadii hore loo yaqaaay '''Kooxda Dhalinyarada Soomaaliyeed''' (Somali Youth Club) ('''SYC'''), waxay ahaayeen [[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya|xisbi siyaasadeed]] ka shaqayn jirey wadanka [[Soomaaliya]]. Xisbigani wuxuu ku bilaabmey urur dhalinyaro ah, markii dambe isku bedelay xisbigii dhaqdhaqaaqa ugu horeeyey ee [[Taariikhda_Soomaaliya|Madaxbanaanida]] wadanka [[Soomaaliya]] sanadihii u dhexeeyay 1950kii ilaa 1960kii.<ref>I. M. Lewis, ''A pastoral democracy: a study of pastoralism and politics among the Northern Somali of the Horn of Africa'', (LIT Verlag Münster: 1999), p.304.</ref> [[File:Flag of the Somali Youth League.svg|thumb|]] [[File:SoomaaliSYL.png|thumb|150px|right|SYL waa urrur siyaasadeedkii ugu horeeyay ee Soomaaliya.]] Ururka [[SYL]] (''laga keenay: Somali Youth League'') waxaa la'aasaasay 15 Maajo sanadkii [[1943]] wuxuuna qeyb wax ku ool ah ka qaatay Xoriyadii dalka Soomaaliya ee lahay 1960kii waxaana ku midaysnaa dhalin yaro Soomaaliyeed oo da, yar ah. Dhalin yartii u istaagay xornimada Soomaaliya waxey ahaayeen kuwo u baahnaa in wadanku xor noqdo isla markaana ka hoos baxo gumaystihii wakhtigaasi haystay. ===Xisbiyada Qaranka=== [[File:Hassan Sheikh Mohamud-vf2.jpg|thumb|right|Madaxweyne [[Xasan Sheekh Maxamuud]] waa aasaasaha iyo gudoomiyaha [[Xisbiga Nabadda iyo Horumarka]].]] [[File:Farmaajohd13.png|thumb|right|Raiisalwasaarihii hore [[Maxamed Cabdulaahi Maxamed]], waa gudoomiyaha [[Xisbiga Tayo]].]] Wadanka Soomaaliya waxaa maanta ka jira tiro badan oo xisbiyo siyaasadeeda ah, kuwa ugu muhiimsan waxaa ka mid ah: *[[Xisbiga Midnimo]] *[[Midowga Dhalinta Soomaalida]] ([[SYL]]) *[[Midowga Soomaaliweyn]] *[[Xisbiga Hawl iyo Hantiwadaag]] *[[Xisbiga SANU]] *[[Xisbiga Cagaaran Soomaaliya]] *[[Xisbiga Dimuqraadiga Soomaaliya]] *[[Xisbiga Qaranka Soomaaliya]] *[[Xisbiga Tayo]] *[[Xisbiga Nabadda iyo Horumarka]] *[[Daljir]] *[[xisbiga CAHDI|Xisbiga CAHDİ]] *[[Xisbiga Tiir]] *[[Hiil Qaran]] ===Xisbiyada Maamulgoboleedka=== ;Puntland *[[Xisbiga Horseed]]<ref>{{cite news |title=Somalia: Puntland President announces political association |url=http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Puntland_President_announces_political_association.shtml |accessdate=19 November 2012 |newspaper=Garowe Online |date=14 November 2012 |ciwaan=Nuqul Archive |archive-date=23 Bisha Kow iyo Tobnaad 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121123024617/http://www.garoweonline.com/artman2/publish/Somalia_27/Somalia_Puntland_President_announces_political_association.shtml |dead-url=yes }}</ref> ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] 7btg25ehsi6o40rlfmvx402fdioyayd Xisbiga Midnimo Qaran 0 14554 296911 259673 2026-05-02T05:53:23Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296911 wikitext text/x-wiki {{Infobox qaybaha siyaasadda |name_english = Xisbiga Midnimo Qaran |name_native = {{smaller|''National unity party (NUP)''}}<br />{{lower|0.1em|{{big|حزب الوحدة الوطنية}}}}<br />{{smaller|''{{transl|it|ALA-LC|Partito dell'unità nazionale}}''}} |logo = [[File:Xisbiga-midnimo.jpg|200px]] |leader = |leader1_title = Gudoomiye |leader1_name = Cabdirizak WaaberI Leader2_name = inj. Mohamed Abdullahi Leader 3_name =xildhiban Ibrahin |leader3_title = Xoghayaha Guud |leader2_name = Salad Hassan Ali |leader3_title = Xog.Arr. Gudaha & Bulshada |leader3_name = Maleh |leader4_title = Xog. Dhal. & |leader4_name = Nawaal |leader5_title = Xog.Arr. xiriirka |leader5_name = Hamza mohamud |leader6_title = Xog.Arr. Qoyska & Haweenka |leader6_name = Maleh |leader7_title = Xog. Maaliyadda |leader7_name = Maleh |leader8_title = Xog. Tababarada & Qorsheynta |leader8_name = Maleh |foundation = 26 Febraayo 2014 |dissolution = |merger = Xisbi Siyaasadeed Madaxbannaan |headquarters = Muqdisho |membership_year = 2014 |membership = malaha |ideology = Xisbi ujanjeera dhanka siyaasadda furfuran |position = [[Midig dhexe]] |national = Soomaaliya |international = ''malaha'' |african = |african = Malaha |youth_wing = dhalinyarada |colours = [[Cagaar]] , [[Cadaan]] iyo [[cirdhow]] |seats1_title = [[Aqalka hoose]] |seats1 = Malahan |seats2_title = [[Aqalka sare]] |seats2 = {{Infobox qaybaha siyaasadda/kursi|0|275|yellow}} |seats3_title = [[Aqalka hoose]] |seats3 = {{Infobox qaybaha siyaasadda/kursi|0|100|orange}} |seats4_title = Laamaha Xisbiga |seats4 = Kenya, Masar, Koonfur Afrika, Uganda, Sudan, Sweden, Norway |website = [http://midnimoqaran.so Barta internetka] |colorcode = {{XMQ (Somalia)/meta/color}} |country = [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] [[Soomaaliya]] }} {{Siyaasadda Soomaaliya}} '''Xisbiga Midnimo Qaran''' ama XMQ waa xisbi siyaasadeed wadani ah, loogu talagalay inuu isbedel dhab ahna ku sameyo dhaqan siyaasadeedka ka jira dalka. Xisbigu ma aha mid shaqsi furtay, leedahay koox gaar ah, looguna tala-galay in lagu gaaro dana gaaban. Waxaa xubinimadiisa ufurantahay qof kasta oo ku qanca ujeedooyinkiisa iyo aragtidiisa, soona buuxiya shuruudaha kale ee xubinimada. Laamaha Xisbiga waxaa laga furidoonaa dalka gudihiisa iyo dibadiisa. == Taariikh == Xisbiga midnimado qaran, waxa xisbi loo aas-aasay kadib markii la arkay wax qabad la'aanta dawladda Soomaaliya iyadoo ku mashquushay arrimaha maamul goboleedyo awalba iyada ka horreeyey kuwaasoo ay wadeen dawlado dana ka leh arrimaha soomaaliya, xisbigu marka waxay ula muuaqatay in uu wax ka qaban karo isla markaana saamayn uu ku yeelan karo arrimaha federaaleynta. == Astaanta Xisbiga == Astaanta Xisbigu waxey ka koobantahay labada xaraf ee magaca Xisbiga "Midnimo Qaran" ( MQ) oo isku dhex qoran, ayada oo xarafka "M" dibada ku qoranyahay, gudahana xarafka " Q". Gudaha xarafka "Q" waxaa la geliyay calanka Somaaliya qaab. == Calanka Xisbiga == Calanka Xisbigu wuxuu ka koobanyahay sedex midab oo kala ah cagaar, bulug iyo cadaan. Seddexdaas midab waxey utaaganyihiin halkudhiyada Xisbiga oo ah: Midnimo (Calanka Somaaliya), Nabad (cadaanka). == Mabaadi'da Guud == 1. Xisbigu wuxuu si aan laab-laab laheen ugu dheganyahay mabaadi'da lagu dhisay Dastuurka Jamhuuriyadda Federaalka Somaaliya oo ka dhigtay Islaamka marjac kama danbeys ah ee qawaaniinta dalka, wuxuu u doodayaa in si dhexdhexaadnimo ah loo fasiro Islaamka, tilaabo-tilaabo loo hirgeliyo, lagana hortago kala qaybsaanta bulshada iyo seef-la-boodnimada. 2. Xisbigu wuxuu u taaganyahay soo celinta iyo dhawridda midnimada-qaranka, iyo isku duubnidda bulshada dagalka sokeeye burburiyay ayada oo la adeegsanaayo farsamooyinka Cadaaladda Xilliga kala-Guurka ah oo ka shiidaal-qaadaneysa dhaqanka dadka iyo diinta Islaamka. 3. Xisbigu wuxuu rumeysanyahay xornimada qofka iyo xuquuqda bulshada, xukunka dimoqraadiga ah iyo addegsiga mabaadi'da wada-tashiga ayada oo la adeegsanaayo doodaha furan iyo wada-tashiga bulshada. 4. Xisbigu wuxuu horseedayaa sareynta sharciga, hay'adeysnaanta, federaalaynta, kala qaybsanaanta awoodaha hay'adaha dawladda iyo madax-banaanida garsoorka. 5. Xisbigu wuxuu utaaganyahay dhawridda karaamada insaanka iyo xuquuqdiisa assasiga ah, iyo sinaanta dhamaan muwaadiniinta sharciga hortiisa iyo helitaanka adeegyada bulshada. 6. Xisbigu wuxuu ku baraarugsanyahay ahmiyadda ay leedahay humaraninta dhaqan-dhaqaale, taas oo muwaadin kasta la gaarsiinayo adeegyada bulshada iyo fursooyinka shaqo siinta ayada oo dhaxal-qarameedka iyo bai'ada si habsami ah loo dhawrayo. 7. Xisbigu wuxuu rumeysanyahay ahmiyadda ay leedahay in laga qaybgeliyo dumarka iyo dhallinyarada siyaasadda iyo in la dhiso mugooda si ay awood ugu yeeshaan iney si buuxda uga qeybgalaan hawgallada siyaasadeed, iyo falalka bulshada iyo dhaqaalaha. 8. Xisbigu wuxuu utaaganyahay hurumarinta mashruuca iskaa-shi goboleedka ee shucuubta iyo dawladaha Geeska Afrika ( regional integration) and adkeynta calaaqaadka saaxibtinimo ee shucuubta iyo dawladaha caalamka. == Ujeedooyinka == 1. Xisbigu wuxuu mudnaanta koobaad siinayaa midnimada-qaranka ayada oo la adeegsanaayo horumarinta iyo udoodidda cadaaladda iyo sinaanta oo ku imaan karta in si buuxda loo dhaqangeliyo qawaaninta dalka, dhibaatooyinkii soo dhacayna lagu xalliyo farsamooyinka Cadaaladda Xilliga Kala-Guurka ah si waafaqsan dhaqanka shacabka Somaaliyeed. 2. Xisbigu wuxuu higsanayaa inuu noqdo xoogga siyaasadeed ee hogaamiya dib-u-dhiska and horumarinta hay'ado dawladeed casri ah ayadoo la adeegsanayo hanaanka dimoqraadiyada iyo nidaam ku dhisan mudnaan, kana hortegaaya qaraabo-kiil, qof-jeclaysi and kooxeysi. 3. Xisbigu wuxuu ololeeynayaa dhismaha hay'adaha amniga oo tayo sare leh laguna barbaariyay dhawridda xuquuqda insaanka, kawaas oo awood u leh xaqiijinta amniga dadweynaha iyo buuxinta baahidda nabadgelyada qaranka. 4. Xisbigu wuxuu udoodayaa aburista nidaam xisaabeed hufan ee hay'adaha dawladda iyo kuwa gaarka ah si looga hortago boobka hantida guud, maamul-xumada, musuqmaasuqa iyo canshuur la cararka. 5. Xisbigu wuxuu geesinimo gelinayaa hirgelinta nidaam dhaqaaleed ku dhisan kobcinta dhaqaalaha dadweynaha, abuuridda bay'ad soo jiidaneysa maalgashiga, la bixitaanka khayraadka dabiiciga ah iyo horumarinta kaabayaasha dhaqaalaha. 6. Xisbigu wuxuu taageerayaa adeegsiga siyaasad firfircoon ee arimaha dibadda oo xaqiijineysa danaha qaranka oo lagu hormarinayo iskaashiga shucuubta Geeska Afrika, calaqaadka iskaashiga sokeeye ee Somaaliya kala dhexeeya dalalka Afrika, Carabta iyo Muslimiinta, iyi in lala yeesho xiriir miisaamaan ururada caalamiga ah iyo dawladaha aduunka si loo hurmariyo nabadda, amaanka iyo iskaashiga udhexeeya ummadaha. 7. Xisbigu wuxuu horumarinayaa arimaha dhalinyarada ayada oo la siinayo fursado waxbarasho, loo dhisaayo goobaha isbortiga iyo nasashada. Sidoo kale, dhalinyarada waxaa loo sameynayaa fursado shaqo-siin si ay unoqdaan kuwa ka qaybqaata hawlaha wax soo saarka iyo adeegga bulshada. 8. Xisbigu wuxuu horseedayaa fursado u abuuridda iyo dhiirigelinta hormarinta awoodaha dumarka ee dhinacyada siyaasadda, dhaqanka iyo dhaqaalaha si ay uhelaan qaybta ay xaqqa ay uleeyihiin ee siyaasadda, bulshada, iyo dhaqaalaha. 9. Xisbigu wuxuu geesinimo gelinayaa hawlaha samafallada ay ka shaqeeyaan hay'adaha aan dawliga aheyn iyo jamciyaadka sida ururada bulshada rayidka ah, madaxda dhaqanka, hay'adaha samafalka, awqaafta iyo Sakada. Waxaa kale uu Xisbigu taageerayaa hal-abuurka ururadaas, korna uqaadayaa xiriirka hay'adaha dawladda iyo kuwa aan dawliga aheyn si loo ciribtiro saboolnimada iyo tabaalaysnaanta. 10. Xisbigu wuxuu ka shaqeynayaa ciribtirka seef la-boodnimo kasta, xoog-adeegsiga iyo masuqmaasuqa loo isticmaalo in lagu gaaro ujeedooyin siyaasadeed. Si gaar ah Xisbigu wuxuu ciribtirayaa xagjirnimada magaca Islaamka, ayada oo la isticmaalayo istrateejiyad baahsan iyo hawlgallo isku-xiran oo leh iskaashi goboleed iyo mid caalami ah. 11. Xisbigu wuxuu horumarinayaa in la gaarsiiyo muwaadiniinta adeegyada asaasiga ah sida tacliinta, caafimaadka, dalyeelka qaybaha bulshada tabaaleysan iyo fulinta barnaamijyada dib-u-dejinta qaxuutiga iyo bara-kacayaasha . 12. Xisbigu wuxuu horumanayaa qurba-joogta Somaaliyeed, wuxuuna abuurayaa hay'ado ku haboon oo gaarsiin kara adeegyada ay u baahanyihiin. Dhanka kale, Xisbigu wuxuu boorinayaa iney ka qaybgalaan qurba-joogta Somaaliyeed arimaha siyaasadda, bulshada, dhaqaalaha iyo hurumarinta dhaqanka. == Qaab Dhismeedka == Dhismaha guud ee Xisbigu wuxuu ka kooban yahay: 1. Guddiga Fulinta Qaranka (GFQ). 2. Golaha Dhexe Qaranka ( GDHQ) 3. Guddiga Qaranka ee Shuruucda iyo Anshaxa (GQSHA) 4. Kutlada Baaralamanka Qaranka (KBQ) 5. Guddigga Fulinta Dawladaha Federaalka (GFDF) 6. Kongreesyada Dawladaha Federaalka ah (KDF) 7. Guddiga Anshaxa Dawladaha Federaalka (GADF) 8. Kutlada Baarlamaanka Dawladaha Federaalka (KBDF) 9. Laamaha Qurba-joogta (LQ) ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] buf3spf5kgp04pfkxih0x0ksjb4buap Warbaahinta Soomaaliya 0 18356 296906 296789 2026-05-02T05:46:02Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296906 wikitext text/x-wiki {{Dhaqan Soomaali}} '''Warbaahinta Soomaaliya''' ({{lang-en|''Media of Somalia''}}) waa dhamaan aaladaha kala duwan ee loo isticmaalo warbaahinta iyo war-isgaadhsiinta wadanka [[Soomaaliya]]; kuwaasi waxaa ka mid ah [[Radio Muqdisho|idaacadaha raadiyowga]], [[tv|telefishanka]], [[website|warbaahinta internetka]] iyo dhamaan noocyada kala duwan ee warbaahinta ka hoowlgasha wadanka Soomaaliya.<ref>Charles Geshekter, "Somali Maritime History and Regional SubCultures: A Neglected Theme of the Somali Crisis</ref> Sida lagu sheegay buugaag badan oo taariikhi ah, dadka Soomaalida ahi waxay tan iyo wakhtiyo hore ahaayeen kuwo ku safra [[bad]]aha waaweyn ee caalamka, ayagoo u socdaalaya sababo kala duwan, sida [[ganacsi]], [[aqoon]]raadis, dalxiis, iyo kuwo kale. ==Wasaarada Warfaafinta iyo Boostada== '''[[Wasaaradda Warfaafinta Soomaaliya|Wasaaradda Warfaafinta, Boostada iyo War-isgaarsiinta Soomaaliya]]''' ({{lang-en|Ministry of Information, Posts and Telecommunication}}) waa [[Golaha Wasiirada Soomaaliya|wasaarada]] maamusha [[Warbaahinta Soomaaliya|warfaafinta iyo xidhiidhka]] dowlada wadanka [[Soomaaliya]].<ref>{{cite news|title=Somalia: Prime Minister Unveils His New Cabinet|url=http://allafrica.com/stories/201211050009.html|accessdate=5 November 2012|newspaper=Shabelle Media Network|date=4 November 2012}}</ref> Sidaasi ay tahay, wasaaradani waxay masuul ka tahay [[Isgaadhsiinta Soomaaliya|dhamaan warisgaarsiinta]] iyo [[Adeega Boostada Soomaaliya]]. 17kii Janaayo 2014, [[Cabdiweli Sheekh Axmed|Ra'iisal Wasaare Cabdiweli Sheekh Axmed]] ayaa wuxuu wasaarada u kala jebiyay labo qeybood kuwaasi oo kala ah: '''Wasaarada Boostada iyo Warisgaadhsiinta''', iyo '''Wasaarada Warfaafinta'''.<ref>{{cite web|title=Somali Prime Minister Unveiled His 55-Member Cabinet (Full List)|url=http://www.hiiraan.com/news4/2014/Jan/52907/somali_prime_minister_unveiled_his_55_member_cabinet.aspx|accessdate=1 May 2014}}</ref> ==Habka iyo Nidaamka Wasaarada== * Wasiirka Warfaafinta **Wasiir ku xigeen *** Xoghayaha Guud *** Ku xigeenka Xoghayaha Guud **** Waaxda Dhaqaalaha **** Waaxda Qorsheynta ***Wakaalada Wararka Soomaaliya **** Waaxda Nidaaminta **** Waaxda Maamulka iyo Habaynta ==Adeega Boostada== {{Infobox government agency |agency_name = Adeega Boostada Soomaaliya</br>Somali Postal Service |type = |nativename = Boostada Soomaaliya |nativename_a = |nativename_r = |logo = |logo_width = |logo_caption = |seal = |seal_width = |seal_caption = |picture = |picture_width = |picture_caption = |formed = <!-- {{Start date|YYYY|MM|DD}} OR {{Start date and years ago|YYYY|MM|DD}} --> |preceding1 = |preceding2 = <!-- (etc.) --> |dissolved = |superseding = |jurisdiction = [[Dawladda federaalka Soomaaliya]] |headquarters = [[Muqdisho]], [[Soomaaliya]] |latd=2|latm=04|lats=00|latNS=N |longd=45|longm=22|longs=00|longEW=E |region_code = |coordinates = |motto = |employees = |budget = |minister1_name = Maxamud Ibrihim Adan |minister1_pfo = |minister2_name = |minister2_pfo = <!-- (etc.) --> |deputyminister1_name = |deputyminister1_pfo = |deputyminister2_name = |deputyminister2_pfo = <!-- (etc.) --> |chief1_name = |chief1_position = |chief2_name = |chief2_position = <!-- (etc.) --> |agency_type = [[Adeega boostada]] |parent_department = |parent_agency = [[Wasaaradda Boosta iyo Isgaarsiinta Soomaaliya|Wasaarada Boostada iyo Warisgaadhsiinta]] |child1_agency = |child2_agency = <!-- (etc.) --> |keydocument1 = <!-- (etc.) --> |website = {{URL|mipt.gov.so}} |footnotes = |map = |map_width = |map_caption = }} '''Adeega Boostada Soomaaliya''' ({{lang-en|Somali Postal Service}}) ('''Boostada Soomaaliya''') waa [[adeega boostada]] iyo waraaqaha ee wadanka [[Soomaaliya]]. Shaqada boostada waxaa masuul ka ah [[Wasaaradda Boosta iyo Isgaarsiinta Soomaaliya|Wasaarada Boostada iyo Warisgaadhsiinta]].<ref>[http://www.mipt.gov.so/ Ministry of Information, Posts and Telecommunications] {{Wayback|url=http://www.mipt.gov.so/ |date=20130603134406 }}, Government of Somalia, 2012. Retrieved 9 December 2012.</ref> Intaasi waxaa dheer, adeega boostada waxay xidhiidh quman la leedahay wakaalado kale oo caalami ah kuwaasi oo iska kaashadaan helitaanka iyo dirista buqshadaha iyo alaabta. Nasiib-daro, adeega boostada Soomaaliya wuxuu burburay wakhtigii [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya||dagaalkii sokeeye]] sanadkii 1991kii. Dadaal badan iyo dhiiranaan ka dib, waxaa dib loo soo celiyay adeega boostada 1dii Noofember 2013ka,<ref>{{cite news|title=International mail services officially resume in Somalia|url=http://news.upu.int/no_cache/nd/international-mail-services-officially-resume-in-somalia/|accessdate=7 November 2013|newspaper=Universal Postal Union|date=1 November 2013|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=9 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109172506/http://news.upu.int/no_cache/nd/international-mail-services-officially-resume-in-somalia/|dead-url=yes}}</ref> wakhtigaasi oo uu dhacay Heshiiskii Xidhiidhka Iskusocodka ee dowlada Soomaaliya la sexeexatay wakaalada [[Imaaraatka Carabta|Boostada Imaaraadka]].<ref>{{cite news|title=Mail services could soon resume in Somalia|url=http://news.upu.int/nd/mail-services-could-soon-resume-in-somalia/|accessdate=27 April 2013|newspaper=Universal Postal Union|date=26 April 2013|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=9 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109172436/http://news.upu.int/nd/mail-services-could-soon-resume-in-somalia/|dead-url=yes}}</ref> Guud ahaan, badhtamihii Oktober 2014ka waxaa Wasaarada Boostaha ku dhawaaqdey fureyaal u gaar ah dhamaan [[Gobolada Soomaaliya|18ka gobol ee wadanka]].<ref>{{cite news|title=Weekly Statement: Progress of the Somali Government|url=http://diplomat.so/2014/10/11/weekly-statement-progress-of-the-somali-government-3/|accessdate=12 October 2014|agency=Diplomat News Network|date=11 October 2014|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=14 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141014202435/http://diplomat.so/2014/10/11/weekly-statement-progress-of-the-somali-government-3/|dead-url=yes}}</ref> Idaacadaha gaarka loo leeyahay [[Eastern Television Network|ee East Television Network]] (ETN TV) iyo [[Somali Broadcasting Corporation]] (SBC TV) ayaa ka sii daaya [[Boosaaso|Bosaso]], oo ah xarunta ganacsiga ee Puntland. <ref name="Tsaobm">{{Cite book|last=Planning and Statistics Department, Puntland Ministry of Planning and International Cooperation|title=The Statistical Abstract of Bosaso Municipality|publisher=Bosaso Municipal Council|year=2006|page=58}}</ref> [[Horn Cable TV|Horn Cable Television]] (HCTV), <ref>[http://mobile-tv.ws/tv/type/entertainment/horn-cable-tv/ Horn Cable TV]</ref> iyo sidoo kale Somaliland Space Channel ayaa ka sii daaya Hargeysa. <ref>{{Cite web}}</ref> == Telefishin == Soomaaliya waxay leedahay hal telefishan oo rasmi ah oo ay dawladdu maamusho marka lagu daro tiro shabakado gaar loo leeyahay.<ref>https://web.archive.org/web/20130816213931/http://gantdaily.com/2011/04/04/after-20-years-somali-president-inaugurates-national-tv-station/</ref> [[Telefishinka Qaranka Soomaaliyeed|Telefishanka Qaranka Soomaaliyeed]] ee fadhigiisu yahay Muqdisho (SNTV) waa warbaahin ay dawladdu leedahay. Abriil 4, 2011, Wasaaradda Warfaafinta ee [[Dowladda Federaalka Kumeelgaarka|Dawladda Federaalka Ku-meel-gaarka ah]] ayaa si rasmi ah dib ugu furtay saldhigga iyadoo qayb ka ah hindisaha lagu horumarinayo waaxda isgaarsiinta qaranka. SNTV wuxuu baahiyaa 24 saacadood maalintii, waxaana laga daawan karaa gudaha Soomaaliya iyo dibaddaba iyada oo loo marayo goobaha dhulka iyo dayax-gacmeedka. <ref>https://web.archive.org/web/20140201152445/http://vlex.cn/vid/somalia-launches-national-tv-268406422</ref> Gobolka Somaliland waxa kale oo uu leeyahay hal kanaal TV oo ay dawladdu maamusho, [[Somaliland National TV]] (SLNTV), kaas oo laga sii daayo caasimadda gobolka ee [[Hargeysa]] . <ref>[http://www.somalilandntv.com/ Somaliland National TV]</ref> [[Puntland TV iyo Radio|Telefishanka iyo Raadiyaha Puntland]] ayaa sidoo kale ka sii daaya Garoowe. Laba kanaal oo gaar loo leeyahay oo dib loogu baahiyo [[Aljaziira|Al-Jazeera]] iyo [[CNN]] ayaa sidoo kale la heli karaa. <ref>https://web.archive.org/web/20131027124030/http://infoasaid.org/guide/somalia/organisation/somaliland-space-channel</ref> Sidoo kale waxaa jira dhowr telefishan oo gaar loo leeyahay oo ay Soomaalidu leedahay oo xaruntoodu tahay dibadda, kuwaas oo laga sii daayo Soomaaliya. Kuwaas waxaa ka mid ah TV-ga Soomaalida ee [[Minnesota]],<ref>https://web.archive.org/web/20150402090622/http://www.livestream.com/somalitvofmn</ref> iyo [[Dalmar TV]] ee [[Kolumbus, Ohio|Columbus, Ohio]] . <ref>[http://www.dalmartv.com Dalmar TV]</ref> [[Universal Television (Somalia)|Universal TV]] ayaa laga sii daayaa [[London]], waana shabakadda dayax-gacmeedka telefishannada Soomaalida ee ugu horreysa uguna weyn nooceeda. <ref>{{Cite web}}</ref> Royal TV iyo Somali Channel TV ayaa sidoo kale laga sii daayaa Soomaaliya iyagoo ka soo daaya istuudiyayaashooda UK. <ref>https://web.archive.org/web/20160304000357/http://www.somalidirectory.co.uk/Somali-Channel-Tv-177-.htm</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin: 1em auto 1em auto;" !Kanaal !Luqadda !Hay'ad !Xarunta |- |[[Somali Cable TV|Telefishinka Somali Cable TV]] |[[Af Soomaali|Soomaali]] |2015 |[[Muqdisho]] |- |[[Eastern Television Network|Shabakadda Telefishinka Bariga]] |[[Af Soomaali|Soomaali]] |2005 |[[Boosaaso]] |- |[[Horn Cable TV|Telefishinka Horn Cable]] |[[Af Soomaali|Soomaali]] |2003 |[[Hargeysa]] |- |[[Puntland TV iyo Radio|Telefishinka iyo Raadiyaha Puntland]] |[[Af Soomaali|Soomaali]] |2013 |[[Garoowe]] |- |[[Somali Broadcasting Corporation|SBC TV]] |[[Af Soomaali|Soomaali]], [[Carabi]], [[Af-Ingiriisi|Ingiriis]] |2001 |[[Boosaaso]] |- |[[Shabelle Media Network|Shabelle TV]] |[[Af Soomaali|Soomaali]] |2002 |[[Muqdisho]] |- |[[Telefishinka Qaranka Soomaaliyeed]] |[[Af Soomaali|Soomaali]], [[Carabi]], [[Af-Ingiriisi|Ingiriis]] |1983 |[[Muqdisho]] |- |[[Goobjoog TV]] |[[Af Soomaali|Soomaali]], [[Af-Ingiriisi|Ingiriis]] |2012 |[[Muqdisho]] |} == Daabac oo online ku daabac == Taariikh ahaan wargeysyadii ugu horreeyay ee Soomaaliya waxaa lagu daabacay [[Muqdisho|Talyaaniga Muqdisho]] sanadihii 1930-meeyadii, sida "Il Littoriale". <ref>[http://dlib.coninet.it/bookreader.php?&f=3301&p=1&c=1#page/1/mode/2up "Il Littorale" on the 1938 Auto Circuit on page 5 (in Italian)]</ref> Ka dib [[Dagaalkii Labaad ee Aduunka|Dagaalkii Labaad ee Adduunka]] waxaa la bilaabay wargeyska "Corriere della Somalia" oo ku qoran [[Af-Taliyaani|Talyaani]] iyo [[Af-Ingiriisi|Ingiriis]], <ref>[http://i27.tinypic.com/2dqlvrt.jpg Corriere della Somalia" of February 1948]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> kaasoo ahaa wargeyska ugu weyn Soomaaliya xitaa xilligii Talyaaniga ee [[Dhulka Ilaalada Somaliland|Trust Territory ee Somaliland]] markii lagu daabacay Talyaani iyadoo dhowr bog lagu qoray [[Carabi]] . <ref>https://web.archive.org/web/20180315133435/http://dspace-roma3.caspur.it/bitstream/2307/3897/1/1955.11.28-30.pdf</ref> Intii lagu jiray xukunkii Barre laga bilaabo 1969 ilaa 1991 waxaa dalka ka jiray ilaa shan wargeys. Saxaafaddu waqtigaas si adag ayay u sharciyeysnayd, xorriyadda saxaafaddana aad bay u yarayd. Wargeysyadu waxay ahaayeen Xiddigta Oktoobar (luqadda Soomaaliga, dawladdu leedahay), Najmatu Oktoobar (luqadda Carabiga, dawladdu leedahay), Heegan (luqadda Ingiriisiga, dawladdu leedahay), Ogaal (luqadda Soomaaliga, oo ay leedahay xisbiga talada haya), Aldaleeca (luqadda Carabiga, oo si gaar ah loo leeyahay) <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=http://www.umb.no/statisk/noragric/publications/reports/noragric_report_no._65cover.pdf |access-date=2026-04-20 |archive-date=2025-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206233949/https://www.umb.no/statisk/noragric/publications/reports/noragric_report_no._65cover.pdf |url-status=dead }}</ref> Bilowgii dagaalkii sokeeye dhammaan wargeysyada la aasaasay waxay ku burbureen kanaallada TV-ga iyo Raadiyaha. Wargeysyo badan oo cusub ayaa soo baxay, laakiin qaar badan oo ka mid ah waxay ku xirnaayeen kooxaha dagaallamaya iyo dagaal oogayaasha waxaana loo arkay kuwo eex leh mararka qaarna tayo hooseeya. <ref>{{Cite web |title=Nuqul Archive |url=http://www.umb.no/statisk/noragric/publications/reports/noragric_report_no._65cover.pdf |access-date=2026-04-20 |archive-date=2025-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250206233949/https://www.umb.no/statisk/noragric/publications/reports/noragric_report_no._65cover.pdf |url-status=dead }}</ref> Horraantii 2000-meeyadii, warbaahinta daabacaadda ee Soomaaliya waxay gaartay dhaqdhaqaaqii ugu sarreeyay. Ku dhawaad 50 Wargeys ayaa mudadaas ka soo bixi jiray Muqdisho oo kaliya, waxaana ka mid ahaa Qaran, Muqdisho Times, Sanca, Shabelle Press, Ayaamaha, Maandeeq, Sky Sport, Goal, The Nation, Dalka, Panorama, Aayaha Nolosha, Codka Xurriyadda iyo Xiddigta Maanta. Sannadkii 2003, markii warbaahinnada cusub ee bilaashka ah ee elektaroonigga ah ay bilaabeen inay bataan, xayeysiiyayaashu waxay si isa soo taraysa u bilaabeen inay ka beddelaan xayeysiisyada daabacaadda una beddelaan xayeysiisyada raadiyaha iyo internetka si ay u gaaraan macaamiil badan. Tiro ka mid ah wargeysyada waaweyn ee wareegaya ayaa markii dambe xiray hawlgalladii, maadaama aysan awoodin inay daboolaan kharashaadka daabacaadda iyadoo la wajahayo kacaankii elektaroonigga ahaa. Sannadkii 2012, wargeysyada siyaasadda ee Xog Doon iyo Xog Ogaal iyo Horyaal Sports ayaa la sheegay inay ahaayeen wargeysyadii ugu dambeeyay ee ka haray caasimadda. Si kastaba ha ahaatee, sida uu sheegay Ciise Faarax, oo hore u ahaa tifaftire ka tirsan wargeyska Dalka, daabacaadda wargeysyada Soomaaliya waxay u badan tahay inay dib u soo kabato haddii dib loo furo Madbacadda Qaranka ee Soomaaliya oo qaybta la siiyo taageero dadweyne oo ku filan. <ref>http://sabahionline.com/en_GB/articles/hoa/articles/features/2012/12/11/feature-01</ref> ==Muuqaalo== <gallery> File:Hassan Sheikh Mohamud-vf.jpg File:Satelpunt.jpg </gallery> =Caddayn= *[https://books.google.com/books?id=ajMsBgAAQBAJ&pg=PA57&dq=instruments+shareero+somali&hl=nl&sa=X&ei=63pEVcvzD8n3asCzgXg&ved=0CEEQ6AEwAg#v=onepage&q=instruments%20shareero%20somali&f=57 Puchowski, Douglas (2013). The Concise Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1. Routledge, ISBN 9781136095702 ] =Linkiyo Banaanka= * [http://bclub19.com Bclub19] * [http://www.markacadey.net/main/infusions/the_kroax/kroax.php?category=1 Markacadey] {{Wayback|url=http://www.markacadey.net/main/infusions/the_kroax/kroax.php?category=1 |date=20131219133933 }} * [http://somali-music.com Somali Music] * [http://tix-iyo-tiraab.blogspot.nl/2013/07/interview-about-somali-music_30.html Interview About Somali Music] * [http://www.nilecart.com/egyptianouds.htm Sawiraan Kabanka Soomaalida iyo Masa] {{Wayback|url=http://www.nilecart.com/egyptianouds.htm |date=20071220051440 }} * [http://www.oudcafe.com Oud Cafe] * [http://www.youtube.com/2KbvqBY_BUk shanqadha kabanka] =Tixraac= {{Reflist}} {{Commons|Category:Maritime history of Somalia}} {{Maqaalo Soomaaliya}} [[Category:Hees]] [[Category:Fan iyo Suugaan]] [[Category:Hiddo iyo dhaqan]] jkec11ze3c18mnma3wqlbzefvu5xs23 Yaab 0 18694 296919 263411 2026-05-02T11:56:19Z Mohammed Qays 34879 Noqay bedelaadka [[Special:Diff/263411|263411]] ee sameeyay [[Special:Contributions/جيهان شيركو|جيهان شيركو]] ([[User talk:جيهان شيركو|hadal]]) 296919 wikitext text/x-wiki '''Yaab''' waa dareen ka fiijin waqtiga waayo-aragnimo iyo khibrad deegaan ama wax kale oo xoolaha iyo [[insaan]] ba ku dhaca. Yaabka wuxuu dhaca marku qof wax filaynin iyo rajaynin oo dareemo ama arko wax aan hore loo aqoon. [[Category:Dareen]] 19yqs5vljkarl670s915eb5iydcq1us Siyaasadda Somaliland 0 19594 296904 196267 2026-05-02T05:16:13Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296904 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Somaliland}} The '' 'siyaasadda of Somaliland' '' qaadan meel nidaamka dhexjir ah maamulka, taas oo ka hoosaysa [[Somaliland]] gobolka ee [[Dastuurka Somaliland | dastuurka]], isku daraa hay'adaha dhaqanka iyo galbeedka. Dastuurka sooco dowladda galay Waaxda Fulinta, laan sharci-dejinta, iyo Waax Garsoor, kuwaasoo mid walba uu si madax banaan hawlaha kale ee ka .<ref name="Administration">{{cite web|url=http://somalilandgov.com/the-administration/ |title=Somaliland Government |publisher=The Somaliland Government |accessdate=28 July 2012}}</ref> Somaliland waa wadan madax banaaan midnimada Somaliland waa muqadas == History == Wixii laba iyo toban sannadood ee ugu horeysay, Somaliland ma xisbiyada siyaasadda lahaa laakiin halkii raacay qaabab ku salaysan qabiil sooyaalka ah ee urur siyaasadeedka. Xisbiyada siyaasadeed ayaa lagu soo bandhigay inta lagu guda jiro doorashada madaxweynaha oo taas waxaa loo rajeynayay in doorashooyinka baarlamaanka dhawaan ka caawin doono in ay horseeda in nidaam wakiil oo aan jidaynayey wakiil u noqon hehiisiinta ku salaysan qabiil. Doorashada Degmada ka dibna lagu qabtay go'an oo dhinacyada ah ayaa loo ogol yahay inay u tartamaan doorashooyinka baarlamaanka iyo madaxtooyada, halkaas oo xisbiga ah ayaa loo baahan yahay si ay u muujiyaan ugu yaraan labaatan boqolkiiba codadkii caan ka afar ka mid ah lixda gobol. Tani waxaa loogu talagalay si loo hubiyo in dhinacyada aan abaabuli lahaa agagaarka khadadka qowmiyadaha. Saddex dhinac ayaa loo doortay in ay soo gudbiyaan musharaxiinta madaxtinimada: Democratic Party United Peoples '([[UDUB]]), [[Kulmiye]], iyo Xisbiga Caddaaladda iyo Daryeelka ([[UCID]]). On April 14, 2003, 488,543 {{Tigidka loo baahan yahay | taariikhda = January 2009}} codbixiyayaasha ka qaybgalay doorashada madaxweynaha, kaas oo ku orday badan ama ka yar si habsami. Natiijadan ayaa waxa ay ahayd cod siddeetan guul caato ah lagu muransan yahay, waayo, UDUB badan Kulmiye, qasan eedeymo [[Walxaha codbixinta]] ka dhanka UDUB korkanaga ah. Inkastoo calls for Kulmiye inuu abuuro dawlad soo horjeeda, hoggaanka xisbiga ee ma ah saas ku samayn, halkii aad dooranayso in ay raacaan xukunka Maxkamadda Sare in dhawaaqay guul UDUB ee. Inkastoo ay socdaan mudaharaadada yar, guurka madaxweynaha ee [[Dahir Riyale Kahin]] si nabad ah ku daray. Nidaam dhaqameedka maamul koobnaa odayaasha qabiilada oo tag by horyaal sida kushiray, Guurtida ama akils. sida caadiga ah waxay amar ku bixiyay in bixinta ee diya, taas oo ah nidaamka lacag bixinta cabashadooda wax a, ama kula macaamilooday in heshiisiin matters.<ref>[http://books.google.co.uk/books?id=luP3-pqEg_oC&pg=PA56&dq=somalia+clan+elders&hl=en&sa=X&ei=K-JIT6OLB4HS8gOkkPibDg&redir_esc=y#v=onepage&q=somalia%20clan%20elders&f=false Report Musiibooyinka Adduunka] baxey 25 February 2012 </ ref> == System of dowladda == Somaliland waxay leedahay nidaam hybrid of maamul isku hay'adaha dhaqanka iyo galbeedka. In taxane ah oo shirarka beelaha, ku dhamaaday ee [[Borama]] Shirkii 1993, a '', heybta '' (qabiil ama bulshada) nidaamka dowladda ayaa la dhisay, kuwaas oo ka koobnaa Executive ah, iyadoo Madaxweynaha, Madaxweyne ku-xigeenka , iyo dawladda sharci-dejinta; Sharci Dejinta a aqal; iyo garsoor madaxbanaan. The elderates dhaqameed Soomaali ( '' Guurtida '') waxaa lagu daro qaab-dhismeedka dawladnimo iyo sameeyay guriga sare, ayaa mas'uul ka ah maaraynta isku dhacyada gudaha. Dowladda noqday in nuxurka a "awood-qaybsi isbahaysiga beelaha ugu waaweyn ee Somaliland ayaa," la kuraasta sare iyo guryo Hoose saami loo qoondeeyey beelaha sida ay a formula pre-go'an. In 2002, ka dib markii dhowr kordhin of this dowladda ku meel gaarka ah, Somaliland ugu dambeyntii sameeyey guurka si hannaanka xisbiyada badan, doorashada golaha degmada la isku haysto oo ay lix xisbi {{Tigidka loo baahan yahay | taariikhda = January 2009}}. == Xaaladda hadda == Inkastoo dhac 1994 iyo 1996, Somaliland ayaa liibaaniyey, caawisay by ay ganacsiga ee xoolaha la Saudi Arabia. Waxaa wajahaya qaar ka mid ah dhibaatooyinka la taaban karo in ay badbaadada sii. Sida dawladaha kale ee Soomaalida, waxaa ka maqan saldhig canshuuraha joogto ah oo uu helo inta badan ay taageero ka jilayaasha gaarka loo leeyahay. Musuqmaasuqa ayaa weli dhibaato ah, haweenka waa shiidaa unrepresented ee dowladda, oo ay jiraan walaac sii kordhaya oo ku saabsan qaabka cod-bixinta ku salaysan khadadka qowmiyadaha iyo sidoo kale inta badan in UDUB uu helay in ka badan labada golayaasha gobollada iyo Madaxtooyada iyo sidoo kale baarlamaanka. Horumarka dhaqaale ayaa si xoogan loola taageeray ah [[qurba]], la'aanta aqoonsi caalami ah ka hortagtaa gargaarka caalamiga ah in ay sida dal. == Xiriirka International == In 2005 Somaliland ku biiray [[Unrepresented Nations iyo Ururka Dadyowga]] (UNPO), urur caalami ah ka go'an in ay kor u qaadida xaq u leedahay in [[aayo-ka]]. Qaramada Midoobay ayaa weli ayaa sheegay in ay jiraan qaar ka mid ah xuduudaha Somaliland waxay yeelan doonaan in ay ka gudbaan ka hor waxaa la aqoonsan yahay. === Wales === On March 1, 2006, ku [[Welsh Assembly]] casuumay [[Abdirahman Mohamed Abdullahi]], afhayeenka baarlamaanka Somaliland in furitaanka dhismaha Golaha cusub. Mr. Abdillahi sheegay in Somaliland uu casuumaad arkaa "calaamad aqoonsi by Golaha Qaranka ee Wales in [Somaliland waxay leedahay] sharci." Bulshada Soomaaliyeed ee tirada Wales 8.000-10.000, kuwaas oo intooda badan ka yimaadaan Somaliland. Bishii December 2006 wakiillo ka socda Baarlamaanka Somaliland mar kale ka qeyb galay Golaha Welsh qaata sarre ah taagan ka xubnihiisa. Laba bilood ka hor Golaha ansixiyey abuuritaanka miisaaniyada gargaarka ah Africa. Intaasu waa intii laga guuro ansixiyey Xafiiska Arrimaha Dibadda ee UK iyo Waaxda Horumarinta Caalamiga ah iyo waxaa loo arkay isku day ah oo ay UK ku waaniyeen oo ku Abaal masuuliyiinta in ay gumeysi hore halka laga fogaado arrinta aqoonsiga rasmiga ah <ref> {{tixraacaan news. | title = Somaliland: Wales weerar Out On Its Own In Its Aqoonsiga Somaliland | taariikhda = 6 March 2005 | publisher = Unrepresented Nations iyo Ururka Dadyowga | url = http: //www.unpo.org/content/view/3905/236/}} </ ref> == Laanta Fulinta == [[File:Soomaaliya (Somaliland), Hargeisa, Golaha Wakiilada 1.JPG | suulka | xaq | 260px | The Golaha Wakiilada ee Hargeysa]] [[File:Soomaaliya (Somaliland), Hargeisa, Golaha Wakiilada 2.JPG | suulka | xaq | 260px | hoolka shirka, Golaha Wakiillada]] == WAADA XEER-DEJINTA == Baarlamaanka ( '' Baarlamaanka '') waxay leedahay laba [[bicameralism | qolalka]]. Golaha Wakiiladu ( '' Golaha Wakiilada '') waxa uu leeyahay 82 xubnood oo la dooranayo muddo shan sanno ah. Golaha Guurtida ( '' Golaha Guurtida '') waxa uu leeyahay 82 xubnood, oo ka dhigan hogaamiye dhaqameedyada. == Xisbiyada siyaasadeed iyo doorashooyinka == {{Doortay | List of xisbiyada siyaasadda ee Somaliland | Doorashooyinka ee Somaliland}} [[Somaliland]] doortay on heer qaran [[madaxa dawladda]] a (ee [[Madaxweynaha]]) oo ah [[baarlamaanka]]. Madaxweynaha ayaa waxaa loo doortay by dadka muddo shan sanno ah. === 2005 doorashadii baarlamaanka === {{Doorashada baarlamaanka Somaliland,} 2005} {{Article Main | doorashada baarlamaanka Somaliland,} 2005} === 2003 doorashada Madaxweynaha === {{Doorashada madaxtinimada Somaliland, 2003}} {{Article Main | doorashada Madaxweynaha Somaliland, 2003}} == Dahir Riyale Kahin ee Golaha == * Madaxweynaha: [[Dahir Riyale Kahin]] * Ku-xigeenka Madaxweynaha, [[Ahmed Yusuf Yasin]] * Wasiirka arrimaha dibadda: [[Abdillahi Mohamed Dualeh]] * Wasiir Ku-xigeenka Arrimaha Dibadda, [[Kayse Axmed]] iyo [[Said Mohamed Nuur]] ayaa hore u dhintay * Wasiirka qorshaynta: [[Ali Ibrahim Mohamed]] Wasiir ku-xigeenka: Ahmed Abdi Hashi * Wasiirka dib u dejinta iyo dhaqancelinta: [[Abshir Ahmed Hussein]] uu lagu badalay * Wasiirka difaaca: [[Adan Mire Maxamed]] uu lagu badalay * Wasiirka khayraadka biyaha iyo macdanta: Osman Sheikh iyo [[Qaasim Sheekh Yusuf]] ayaa ku dhintay * Wasiirka ciyaaraha: [[Mohamoud Said Mohamed]] * Wasiirka caddaaladda, [[Adan Axmed Cilmi]] * Wasiirka beeraha, [[Abdi Haybe]] * Wasiirka Arrimaha Gudaha: [[Abdillahi Ismail Ali]] * Wasiirka maaliyadda, [[Xuseen Cali Ducaale]] * Wasiirka Warfaafinta: [[Ahmed Haji Dahir Elmi]] * Wasiirka waxbarashada: [[Xasan Xaaji Maxamuud]] * Wasiirka ganacsiga iyo warshadaha: [[Aabiib Xasan Fil-Fil]] * Wasiirka Diinta: [[Sh. Mohamed Sh Maxamuud]] * Wasiirka Kalluumaysiga: ali Qorseef * Wasiirka xoolaha: Omar Sh.Mohamoud Farah iyo Dr. Idiris Cabdi ayaa nasiib darro ku dhintay * Wasiirka duwan iyo Wasiirka New horumarinta reer miyiga ayaa loo magacaabay iyo [[Fuad Adan Addb]] noqday mucaaradka * Wasiirka dalxiiska iyo dhaqanka, [[Abdulkadir Waberi]] iyo [[Osman Bile Cali]] ayaa ku dhintay * Wasiirka caafimaadka iyo shaqada, [[Adan Axmed Cilmi]] iyo [[Abdillahi Hussein Iman]] iman mucaaradka ee KULMIYE * Wasiirka Duulista: Ali Mohamed * Wasiirka Madaxtooyada: [[Hassan Wadaad]] oo ka soo taliyaha madaxweynaha [[Nuux Mohamed Osman]] * Wasiirka hawlaha guud, [[Said Sulub]] * Wasiirka gobolka ee dib u dhiska, dib u dejinta iyo dhaqancelinta: [[Khalil Abdulkadir Farah Hersi]] * Wasiirka dowlaha arrimaha gudaha, [[Aw Adan Cali Siciid]] * Wasiirka xiriirka la aqal ee baarlamaanka, wuxuuna ku dhintay [[Cabdi Xasan Buuni]] * Wasiirka boostada iyo isgaarsiinta: dilaalnimo * Wasiirka arrimaha qoyska iyo horumarinta bulshada, [[Faadumo Hassan Sudi]] * Wasiirka gobolka waayo, shuqulladiisa oo dadweynaha: [[Adan Ahmed Mohamoud]] == Sidoo kale eeg == * [[Jadwalka Doorashada]] * [[Nidaamka Doorashada]] * [[Xiriirka Dibadda ee Somaliland]] == Tixraacyada == {{Reflist}} == Links Dibadda == * [Http://africanelections.tripod.com/somaliland.html Doorashooyinka Afrika Database] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/somaliland.html |date=20110717190717 }} * [Http://www.somalilandforum.com/somaliland/constitution/revised_constitution.htm Dastuurka Somaliland (turjumaad English aan rasmi ahayn)] c7m69ygzw52f1u0irvjl37nelnpwdy8 Xisbi siyaasad 0 20874 296907 232511 2026-05-02T05:53:10Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296907 wikitext text/x-wiki '''Xisbi siyaasad''' ({{lang-en|Political party}}; {{lang-ar|حزب سياسي}}) waa koox dad ah kuwaasi oo ku midoobay [[aragti]] isku mid ah, isla markaana qorshohoodu yahay ineey ka qeybqaataan [[doorasho]] ayaga oo u tartamaya sidii ay u qaban lahaayeen tallada dowlad. ==Aragti== Aragtida ayaa ah fikrada, aaminka iyo sida ay wax ula muuqdaan qof, koox ama bulsho. Sida saxda ah aragtidu waa waxa uu qof aaminsan yahay inay tahay saxda. Intaasi waxaa dheer, dunida maanta waxaa jira tiro badan oo aragtiyo ah, kuwa ugu muhiimsan waa: *Aragti siyaasadeed: oo ah fikradaha iyo odhaahda uu qof aaminsan yahay ineey tahay tan ugu haboon. *Aragti urur: oo ah nidaamka iyo qaabka howsha urur ama koox wax u maamulaan. *Aragti kooxeed: oo noqoneysa sida ay koox dad ah u taageersan yihiin mabda' iyo fikrad u gaar ah taasi oo dad badan oo kale kaga duwan yahay. ==Sidoo kale fiiri== *[[Siyaasad]] *[[Aragti]] *[[Xisbi]] ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Aragtiyo urursan] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] jtvm79sgb650wnnr3b7mladisscxadk Midowga Soomaaliweyn 0 20878 296902 232470 2026-05-02T03:57:53Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296902 wikitext text/x-wiki '''Xisbiga Midowga Soomaaliweyn''' ({{lang-en|Greater Somalia League}}, (GSL)) wuxuu ahaa [[xisbi siyaasad]]eed ka shaqayn jiray wadanka [[Soomaaliya]]. ==Taariikh== Xisbiga Midowga Soomaaliweyn wuxuu ka samaysmay hadhaagii [[SYL|Xisbigii SYL]]; waxaa hogaan u ahaa Xaaji Maxamed Xuseen.<ref>http://countrystudies.us/somalia/14.htm</ref> ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] kqu0a9s5eepbkz6d4h1jsf1r9q900qc Xisbiga SANU 0 20879 296913 232517 2026-05-02T05:53:25Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296913 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |country = |name = Xisbiga SANU</br>Somali African National Union |native_name = الاتحاد الافريقي الوطني الصومالي |logo = [[File:Somaliafricannationalunion.png|200px]] |leader = |leader1_title = Madaxweyne |leader1_name = |chairman = |secretary_general = |foundation = |dissolution = |headquarters = [[Banaadir]] |ideology = [[Soomaaliweyn]] |position = Midig-dhexe |international = |european = |europarl = |colours = |website = |colorcode = |seats1_title = |seats1 = |seats2_title = |seats2 = |seats3_title = |seats3 = |seats4_title = |seats4 = |seats5_title = |seats5 = |seats6_title = |seats6 = |seats7_title = |seats7 = }} '''Xisbiga SANU''' ({{lang-en|Somali African National Union}} (SANU); {{lang-ar|الاتحاد الافريقي الوطني الصومالي}})<ref>{{cite web|title=Somali African National Union |url=http://www.markacadeey.com/images/sanu_emblame.jpg |publisher=Markacadeey |accessdate=26 September 2013 |deadurl=unfit |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320145925/http://www.markacadeey.com/images/sanu_emblame.jpg |archivedate=March 20, 2012 }}</ref> wuxuu ahaa [[xisbi siyaasad]]eed ka howlgali jirey wadanka [[Soomaaliya]]. Xisbigani wuxuu matali jirey dadka ku dhaqan xeebta gobolka [[Banaadir]].<ref>Jama, Hassan Ali. ''Who Cares About Somalia: Hassan's Ordeal ; Reflections on a Nation's Future''. [[Berlin]]: Schiler, 2005. p. 131</ref> ==Liiska Xisbiyada Siyaasada== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] 3m0flunvqtawgjnjktncbo3bruf0017 Doorashooyinka Somaliland 0 21056 296893 264191 2026-05-02T01:37:05Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296893 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Somaliland}} Wadanka [[Somaliland]] waxaa ka dhacda doorasho [[Madaxweyne]] iyo [[Baarlamaan]] shantii sano mar. Doorashadani oo ah heer qaran waxaa [[codbixin]] (vote) sameeya bulshoweynta ku dhaqan deeganadaasi. Madaxweynaha ayaa waxaa loo doortaa inuu xilka hayo muddo shan sanno ah. Sidoo kale [[Baarlamaanka Somaliland|Golaha Baarlmaanka]] ayaa loo codeeyaa; kuwaasi oo u kala baxa [[Golaha_Guurtida_Somaliland|Golaha Guurtida]] oo ka kooban 82 xubnood; iyo [[Golaha_Wakiilada_Somaliland|Golaha Wakiilada]] oo ka kooban 82 xubnood. Guud ahaan, Somaliland waxaa ka jira [[Liiska_Xisbiyada_Siyaasadda_Soomaaliya#Xisbiyada_Maamulgoboleedka|tiro xisbiyo]] ah kuwaasi oo u tartama jagada madaxweynaha iyo kuraasida golayaasha. == Doorashada guud ee Somaliland, 2017 == {{Main | doorashada guud ee Somaliland, 2015}} Doorashooyinka guud ee la qaban doonaa in Somaliland ee June 2015 si loo doorto ee [[Jagada Madaxwaynaha Somaliland| Madaxweynaha]] iyo [[Golaha Wakiilada Somaliland| Golaha Wakiilada]]. Bishii April 2013 [[Golaha Guurtida Somaliland| Golaha Guurtida]] u codeeyay in ay kordhiyaan muddada baarlamaanka laba sano oo kale, si ay u simo doorashada madaxweynaha. == Doorashooyinka Soo Maray Somaliland == L === Doorashada Madaxweynaha Somaliland 2010 === Doorashada ayaa dib u dhigay dhowr jeer ay sabab u tahay xasilooni, iyo ayaa ugu danbeyn lagu qabtay on 26 June 2010. === Doorashadii baarlamaanka 2005 === Doorashaddii golaha wakiilada ee dhacdey . 29-kii Bishii Sagaalaad '''2005''' tirada guud ee codaysay waxa ay ahaayeen 349,291 oo qof. 2005kii waxaa ku xigay doorashada golaha wakiilada ee hada oo la soo doortay 31 may 2021. Waxaa sababay Dib u dhacayada doorashada wakiilada 2.Golaha wakiiladda ee la doortey oo aan diyaar u ahayn in la bedelo. 3. Kala xadaynta Xudduudaha degmooyinka oo aan wali la ansixin === Doorashada Madaxweynaha 2003=== == Sidoo kale eeg == * Jadwalka Doorashada * Nidaamka Doorashada == Tixraacyada == {{Reflist}} == Links Dibadda == * [Http://africanelections.tripod.com/somaliland.html Doorashooyinka Afrika Database] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/somaliland.html |date=20110717190717 }} * [Http://www.somalilandlaw.com/electoral_laws.html#ELBook Somaliland sharciga doorashada] [[Category: Doorashooyinka Somaliland]] q95lszn1n9pxoe3v8m6gxpzk80d0vf0 Xisbiga Midnimada Bulshada Soomaaliyeed 0 23548 296910 232514 2026-05-02T05:53:22Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296910 wikitext text/x-wiki {{Infobox qaybaha siyaasadda |name_english = Xisbiga Midnimada Bulshada Soomaaliyeed |name_native = {{smaller|''Somali Social Unity Party (SSUP)''}}<br />{{lower|0.1em|{{big|حزب الوحدة الاجتماعية الصومالية }}}}<br />{{smaller|''{{transl|sv|ALA-LC|Somaliska Sociala Enhetspartiet}}''}} |logo = [[File:SSUP.png|200px]] |leader = |leader1_title = [[Gudoomiye]] |leader1_name = [[Yassin Mahi Mallin]] |leader2_title = [[Xoghayaha Warbaahinta]] |leader2_name = [[Omar Mohamed Mohamoud]] |foundation = 11 Abriil 2004 |dissolution = |merger = Xisbi Siyaasadeed Madaxbanaan |headquarters = Muqdisho |membership_year = 2004 |membership = haa |ideology = Xisbi ujanjeera dhanka siyaasadda furfuran |position = [[Midig dhexe]] |national = Soomaaliya |international = ''Sweden'' |african =Kenya |youth_wing = Dhalinyarada |colours = [[Cadaan]] , [[Gaduud]] iyo [[Madow]] |seats1_title = [[Aqalka hoose]] |seats1 = |seats2_title = [[Aqalka sare]] |seats2 = {{Infobox qaybaha siyaasadda/kursi|0|275|yellow}} |seats3_title = [[Aqalka hoose]] |seats3 = {{Infobox qaybaha siyaasadda/kursi|0|100|orange}} |seats4_title = [[Laamaha Xisbiga]] |seats4 = Somalia, Sweden, Norway, Kenya |website = https://www.ssupparty.com/ |colorcode = {{SSUP (Somalia)/meta/color}} |country = [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] [[Soomaaliya]] }} '''Xisbiga Midnimada Bulshada Soomaaliyeed حزب الوحدة الاجتماعية الصومالية Somali Social Unity Party (SSUP)''' Xisbiga Midnimada Bulshada Soomaaliyeed waxaa la aasaasay 2004tii waana Xisbigii ugu horeeyey ee siyaasdeed ee looga dhawaaqo Magaalada Muqdisho tan iyo intii ay dhacday Dowladii kacaanka 1991dii islamarkaana xisbigu wuxuu si toos ah uga howlgalaa gudaha dalka iyo dibaddaba. ==Sidoo kale fiiri== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] *[[Taariikhda Soomaaliya]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== *[http://wwww.pdp.so Xisbiga Nabadda iyo Horumarka]{{Dead link|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Youth League] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya}} [[Category:Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Soomaaliya]] [[Category:Xisbiyada Soomaaliya]] rbmw2v0ajpwqenr2imjr9d35yk5ije2 Baasaboor 0 23933 296874 296519 2026-05-01T15:16:42Z SpinnerLaserzthe2nd 36167 ([[c:GR|GR]]) [[File:Passport of citizen of Uzbekistan. Cover.JPG]] → [[File:Uzbekistan passport.svg]] 296874 wikitext text/x-wiki [[File:EPassport logo.svg|300px|right|thumb|生物特徵護照的標誌]] [[File:Automated Passport Check at Rome Fiumicino with instruction screen.jpg|thumb|图为使用法国电子护照在意大利某口岸进行自助通关]] [[Baasaboor]] waa buug-yare laga soo saaray waddamada muwaadiniinta, u oggolaanaya in uu u safro waddamo kale. Xaaladaha qaarkood dalalka ayaa bixiya dukumiintiga safarka ee la mid ah kuwa baasaboorka deganayaasha. Ururada caalamiga ahi waxay sidoo kale bixiyaan dukumeentiyada safarka, badanaa loo yaqaan 'laissez-passer', shaqaalahooda. Maqaalkani wuxuu muujinayaa sawirrada baasaboorada kala duwan ee hadda jira. [[w:es:Pasaporte]] [[w:zh:生物特徵護照]] ===[[Africa]]=== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> [[File:Africa (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]] <gallery mode=traditional caption="" class="center"> |{{flagicon|Algeria}} [[Algerian passport|Algeria]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|AGO}} [[Angolan passport|Angola]] File:Cover of Beninese Passport.jpg|{{flagicon|Benin}} [[Beninese passport|Benin]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Botswana}} [[Botswana passport|Botswana]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|BFA}} [[Burkinabe passport|Burkina Faso]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|BDI}} [[Burundian passport|Burundi]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|CMR}} [[Cameroonian passport|Cameroon]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cape Verdean Passport Cover.jpg|{{flagicon|Cape Verde}} [[Cape Verdean passport|Cape Verde]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Central African Republic}} [[Central African Republic passport|Central African Republic]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cover of Chadian Passport.jpg|{{flagicon|Chad}} [[Chadian passport|Chad]] File:Comorian Passport.png|{{flagicon|Comoros}} [[Comorian passport|Comoros]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cover of Congolese Passport.jpg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Democratic Republic of the Congo}} [[Democratic Republic of the Congo passport|Congo, Democratic Republic of the]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Republic of the Congo}} [[Republic of the Congo passport|Congo, Republic of the]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Djiboutian passport.jpg|{{flagicon|Djibouti}} [[Djibouti passport|Djibouti]] File:New_Egyptian_Passport.jpg|{{flagicon|Egypt}} [[Egyptian passport|Egypt]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Equatorial Guinea}} [[Equatorial Guinean passport|Equatorial Guinea]] File:Cover of Eritrean Passport.jpeg|{{flagicon|Eritrea}} [[Eritrean passport|Eritrea]] File:Current Ethiopian Passport.jpg|{{flagicon|Ethiopia}} [[Ethiopian passport|Ethiopia]] File:Cover of Gabonese passport.jpg|{{flagicon|Gabon}} [[Gabonese passport|Gabon]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|GAM}} [[Gambian passport|Gambia]] File:Ghana Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Ghana}} [[Ghanaian passport|Ghana]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]]<br><small>(see also [[Ghana Card|Ghana card]])</small> File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Guinea}} [[Guinean passport|Guinea]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passaporte Guiné-Bissau.jpg|{{flagicon|Guinea Bissau}} [[Guinea-Bissauan passport|Guinea Bissau]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Côte d'Ivoire}} [[Ivorian passport|Ivory Coast<br />Côte d'Ivoire]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Kenyan_passport.jpg|{{flagicon|East African Community}} {{flagicon|Kenya}} [[Kenyan passport|Kenya]]<br />[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|LSO}} [[Lesotho passport|Lesotho]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|LBR}} [[Liberian passport|Liberia]] File:PassportOfLibya 2014-04-08 14-18.jpg|{{flagicon|Libya}} [[Libyan passport|Libya]] File:Malagasy Passport Cover 2013.svg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Madagascar}} [[Malagasy passport|Madagascar]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Malawi}} [[Malawian passport|Malawi]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|MLI}} [[Malian passport|Mali]] File:Cover of Mauritanian Biometric Passport.png|{{flagicon|Mauritania}} [[Mauritanian passport|Mauritania]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|MUS}} [[Mauritian passport|Mauritius]] File:BioPassMaroc.JPG|{{flagicon|Morocco}} [[Moroccan passport|Morocco]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cover of Mozambican Passport.jpg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Mozambique}} [[Mozambican passport|Mozambique]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Namibia Passport.jpg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Namibia}} [[Namibian passport|Namibia]] File:Niger Passport.JPG|{{flagicon|Niger}} [[Nigerien passport|Niger]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Nigeria}} [[Nigerian passport|Nigeria]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|East African Community}} {{flagicon|Rwanda}} [[Rwandan passport|Rwanda]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|SADR}} ''[[Sahrawi passport|Sahrawi Arab Democratic Republic]]''<ref name="notaccept">{{Cite web|title=Table of travel documents entitling the holder to cross the external borders and which may be endorsed with a visa|work=[[Council of the European Union]]|date=17 June 2010|url=http://www.udiregelverk.no/~/media/Images/Rettskilder/Visa%20Code/Visa%20Code%20vedlegg%2010%20a.ashx|accessdate=20 July 2010|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101120013643/http://www.udiregelverk.no/~/media/Images/Rettskilder/Visa%20Code/Visa%20Code%20vedlegg%2010%20a.ashx|archivedate=20 November 2010|df= }}</ref> File:Cover of Santomean Passport.jpg|{{flagicon|Sao Tome and Principe}} [[Santomean passport|São Tomé and Príncipe]] File:Senegalese Passport 2025.jpg|{{flagicon|Senegal}} [[Senegalese passport|Senegal]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passport of Seychelles cover cropped.jpg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Seychelles}} [[Seychellois passport|Seychelles]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|SLE}} [[Sierra Leonean passport|Sierra Leone]] {{flagicon|SOM}} [[Somali passport|Somalia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg| File:Somaliland Passport Cover.svg| {{flagicon|Somaliland}} ''[[Baasaboorka Somaliland|Somaliland]] <br>[[File:EPassport logo.svg|20px]]'' File:SA Passport Coat of Arms 2010 web.jpg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|South Africa}} [[South African passport|South Africa]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|South Sudan}} [[South Sudanese passport|South Sudan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Sudan passport cover.JPG|{{flagicon|Sudan}} [[Sudanese passport|Sudan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cover of Swazi Passport.jpg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Swaziland}} [[Swazi passport|Swaziland]] File:Passport_TZ.jpg|{{flagicon|East African Community}} [[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Tanzania}} [[Tanzanian passport|Tanzania]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Togo passport.png|{{flagicon|Togo}} [[Togolese passport|Togo]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passeport Tunisie 2014.jpg|{{flagicon|Tunisia}} [[Tunisian passport|Tunisia]] File:Cover of Ugandan Passport.jpg|{{flagicon|East African Community}} {{flagicon|Uganda}} [[Ugandan passport|Uganda]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Zambia}} [[Zambian passport|Zambia]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[File:Flag of SADC.svg|SADC|23px]] {{flagicon|Zimbabwe}} [[Zimbabwean passport|Zimbabwe]] </gallery> ===[[North America]]=== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> [[File:Location North America.svg|left|frameless|upright]] <gallery mode=traditional caption="" class="center"> File:British passport (Anguilla) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|AIA}} [[Anguillan passport|Anguilla]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] |{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[Antigua and Barbuda passport|Antigua and Barbuda]] File:EPassport logo.svg File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Bahamas}} [[Bahamian passport|Bahamas]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:BelizeanPassport.jpg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Belize}} [[Belizean passport|Belize]] File:British_passport_(Government_of_Bermuda).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|BMU}} [[Bermudian passport|Bermuda]]<br>[[File:EPassport logo.svg|frameless|upright=0.1]] File:British passport (The Virgin Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|VGB}} [[British Virgin Islands passport|British Virgin Islands]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Canada}} [[Canadian passport|Canada]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:British passport (Cayman Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|CYM}} [[British passport (Cayman Islands)|Cayman Islands]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Portada del Pasaporte Costarricense desde 2022.png|{{flagicon|Costa Rica}} [[Costa Rican passport|Costa Rica]] File:Current_cover_Cuban_passport.JPG|{{flagicon|Cuba}} [[Cuban passport|Cuba]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Dominica}} [[Dominica passport|Dominica]] File:Dominican Republic Passport.jpg|{{flagicon|Dominican Republic}} [[Dominican Republic passport|Dominican Republic]] {{flagicon|El Salvador}} [[Salvadoran passport|El Salvador]] File:Passeport Groenland.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|GRL}} [[Greenlandic passport|Greenland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Caribbean_Community_Grenada_Passport.jpg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Grenada}} [[Grenadian passport|Grenada]] {{flagicon|Guatemala}} [[Guatemalan passport|Guatemala]] File:PassportHaiti.jpg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Haiti}} [[Haitian passport|Haiti]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Honduras}} [[Honduran passport|Honduras]] |{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Jamaica}} [[Jamaican passport|Jamaica]] File:Pasaporte Mexicano.jpg|{{flagicon|Mexico}} [[Mexican passport|Mexico]] File:British passport (Montserrat) new.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|MSR}} [[Montserratian passport|Montserrat]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Nicaragua}} [[Nicaraguan passport|Nicaragua]] File:Front cover of the Panamanian biometric passport.jpg|{{flagicon|Panama}} [[Panamanian passport|Panama]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:StKitts&NevisPassport.jpg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[Saint Kitts and Nevis passport|Saint Kitts and Nevis]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Lucia}} [[Saint Lucian passport|Saint Lucia]] File:Saint Vincent and the Grenadines passport cover.png|{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}} [[Saint Vincent and the Grenadines passport|Saint Vincent and the Grenadines]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] |{{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Trinidad and Tobago}} [[Trinidad and Tobago passport|Trinidad and Tobago]] File:British passport (Turks and Caicos Islands).jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Turks and Caicos Islands}} [[Turks and Caicos Islands passport|Turks and Caicos Islands]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Us-passport.jpg|{{flagicon|USA}} [[United States passport|United States]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] </gallery> ===[[South America]]=== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> [[File:South America (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]] <gallery caption="" widths="120px" heights="120px" class="center"> File:Brazilian Passport.jpg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|Brazil}} [[Brazilian passport|Brazil]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Portada del pasaporte biométrico actual, vigente desde 2013.jpg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Chile}} [[Chilean passport|Chile]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Pasaporte desde el 2015.jpg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Colombia}} [[Colombian passport|Colombia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:EcuadorianPassport.jpg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Ecuador}} [[Ecuadorian passport|Ecuador]] File:Guyana_Passport.png|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Guyana}} [[Guyanese passport|Guyana]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|Paraguay}} [[Paraguayan passport|Paraguay]] File:Biometric Passport Peru.jpg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Andean Community}} {{flagicon|Peru}} [[Peruvian passport|Peru]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|CARICOM}} {{flagicon|Suriname}} [[Surinamese passport|Suriname]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|Uruguay}} [[Uruguayan passport|Uruguay]] [[File:EPassport logo.svg|20px]] Pasaporte Venezolano Mercosur.jpeg|{{flagicon|UNASUR}} {{flagicon|Mercosur}} {{flagicon|Venezuela}} [[Venezuelan passport|Venezuela]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] </gallery> ===[[Asia]]=== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> [[File:Asia (orthographic projection).svg|left|upright|frameless]] <gallery widths="120" heights="120" class="center" classes="center"> File:Abkhazian passport.jpg|{{flagicon|Abkhazia}} ''[[Abkhazian passport|Abkhazia]]'' File:Afghan Passport.jpg|<!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] -->{{flagicon|Afghanistan}} [[Afghanistani passport|Afghanistan]] File:Armenia Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Armenia}} [[Armenian passport|Armenia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Karabakh passport.jpg|{{flagicon|Artsakh}} ''[[Artsakh passport|Artsakh]]'' File:Azerbaijan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Azerbaijan}} [[Azerbaijani passport|Azerbaijan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|BHR}} [[Bahraini passport|Bahrain]] File:Bangladeshi E-Passport.svg|<!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] -->{{flagicon|Bangladesh}} [[Bangladeshi passport|Bangladesh]] {{flagicon|BHU}} [[Bhutanese passport|Bhutan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|frameless|upright=0.1]] File:Brunei biometric passport.jpg|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Brunei}} [[Bruneian passport|Brunei]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cambodian Passport.svg|{{flagicon|KHM}} [[Cambodian passport|Cambodia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|frameless|upright=0.1]] File:People's Republic of China Passport 2012.svg|{{flagicon|People's Republic of China}} [[Chinese passport|China]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cover of East Timorese Passport.jpg|{{flagicon|East Timor}} [[East Timorese passport|East Timor]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|HKG}} [[Hong Kong Special Administrative Region passport|Hong Kong Special Administrative Region]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Indian Passport cover 2015.jpg|<!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] -->{{flagicon|India}} [[Indian passport|India]] File:Epaspor-nusantara.png|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Indonesia}} [[Indonesian passport|Indonesia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Iranian Biometric Passport Cover.jpg|{{flagicon|Iran}} [[Iranian passport|Iran]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Cover of Iraqi Passport.jpg|{{flagicon|Iraq}} [[Iraqi passport|Iraq]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Biometric passport of Israel.jpg|{{flagicon|Israel}} [[Israeli passport|Israel]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:JapanpassportNew10y.PNG|{{flagicon|Japan}} [[Japanese passport|Japan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|JOR}} [[Jordanian passport|Jordan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Kazakhstan Passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Kazakhstan}} [[Kazakhstani passport|Kazakhstan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Kurdistan}} ''[[Kurdistani passport|Kurdistan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]]'' File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KWT}} [[Kuwaiti passport|Kuwait]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Kirguiz.jpg|{{flagicon|KGZ}} [[Kyrgyzstani passport|Kyrgyzstan]] File:Laos Passport.svg|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Laos}} [[Laotian passport|Laos]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:The New Lebanese Biometric Passport.jpg|{{flagicon|Lebanon}} [[Lebanese passport|Lebanon]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Macau Biom Passport.jpg|{{flagicon|MAC}} [[Macao Special Administrative Region passport|Macao SAR]]<br>[[File:EPassport logo.svg|frameless|upright=0.1]] File:Malaysia Passport.svg|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Malaysia}} [[Malaysian passport|Malaysia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Maldives ePassport.jpg|<!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] -->{{flagicon|Maldives}} [[Maldivian passport|Maldives]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:PassportMongolia.png|{{flagicon|Mongolia}} [[Mongolian passport|Mongolia]] File:Cover of Burmese Passport.jpg|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Burma}} [[Burmese passport|Myanmar]] File:New nepalese passport front.jpg|<!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] -->{{flagicon|Nepal}} [[Nepalese passport|Nepal]] File:Passport Northern Cyprus.jpg|{{flagicon|Northern Cyprus}} ''[[Northern Cypriot passport|Northern Cyprus]]''<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg>|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|Oman}} [[Omani passport|Oman]] File:Pakistani Passport.jpg|<!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] -->{{flagicon|Pakistan}} [[Pakistani passport|Pakistan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Regular Philippine Passport.svg|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Philippines}} [[Philippine passport|Philippines]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Qa.png|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|QAT}} [[Qatari passport|Qatar]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|KSA}} [[Saudi Arabian passport|Saudi Arabia]] File:KOR ePassport.jpg|{{flagicon|Republic of Korea}} [[Republic of Korea passport|South Korea]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|South Ossetia}} ''[[South Ossetian passport|South Ossetia]]'' File:Sri Lankan Passport.jpg|<!-- Commented out: [[File:SAARC Logo.svg|link=South Asian Association for Regional Cooperation|20px]] -->{{flagicon|Sri Lanka}} [[Sri Lankan passport|Sri Lanka]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Syria}} [[Syrian passport|Syria]] File:REPUBLIC OF CHINA (TAIWAN) PASSPORT 2020.png|{{flagicon|Taiwan}} ''[[Taiwan passport|Taiwan (Republic of China)]]''<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:P TJK NEW.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Tajikistan}} [[Tajik passport|Tajikistan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Thailand ePassport.jpg|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Thailand}} [[Thai passport|Thailand]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Turkmen Passport.svg|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmen passport|Turkmenistan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]]File:Turkmen e-passport.jpg|{{flagicon|Turkmenistan}} [[Turkmen passport|Turkmenistan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Turkish e-passport.jpg|{{flagicon|Turkey}} [[Turkish passport|Turkey]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:UAE Passport.svg|{{flagicon|GCC}} {{flagicon|UAE}} [[Emirati passport|United Arab Emirates]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Uzbekistan passport.svg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Uzbekistan}} [[Uzbekistani passport|Uzbekistan]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Vietnamese passport.jpg|<!-- Commented out: [[File:Flag_of_ASEAN.svg|ASEAN|23px]] -->{{flagicon|Vietnam}} [[Vietnamese passport|Vietnam]] File:Yemen Passport.svg|{{flagicon|Yemen}} [[Yemeni passport|Yemen]] </gallery> ===[[Europe]]=== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> [[File:Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg|left|frameless|upright]] <gallery widths="120" heights="120" class="center"> File:Albanian biometric passport (crop).jpg|{{flagicon|Albania}} [[Albanian passport|Albania]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passaport andorrà.jpg|{{flagicon|AND}} [[Andorran passport|Andorra]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Reisepass at.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Austria}} [[Austrian passport|Austria]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Пашпарт. Рэспубліка Беларусь. 2001.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Belarus}} [[Belarusian passport|Belarus]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Belgian Passport 2008 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Belgium}} [[Belgian passport|Belgium]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Bosnian Passport Cover.jpg|{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[Bosnia and Herzegovina passport|Bosnia and Herzegovina]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passportbg.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Bulgaria}} [[Bulgarian passport|Bulgaria]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Croatian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Croatia}} [[Croatian passport|Croatia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Cyprus}} [[Cypriot passport|Cyprus]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Czech passport 2007 cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Czech Republic}} [[Czech passport|Czech Republic]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:DK Passport Cover.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Denmark}} [[Danish passport|Denmark]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Eesti pass.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Estonia}} [[Estonian passport|Estonia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passeport Îles Féroé.jpg|{{flagicon|Kingdom of Denmark}} {{flagicon|FRO}} [[Faroese passport|Faroe Islands]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Finnish passport cover PRADO.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Finland}} [[Finnish passport|Finland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:French Passport Cover.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|France}} [[French passport|France]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Georgian passport.jpg|{{flagicon|Georgia}} [[Georgian passport|Georgia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Reisepass Bundesrepublik Deutschland – Einband Vorderseite 2017.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Germany}} [[German passport|Germany]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passport of Gibraltar.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Gibraltar}} [[Gibraltar passport|Gibraltar]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Greek Passport.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Greece}} [[Greek passport|Greece]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Guernsey passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|GGY}} [[Guernsey passport|Guernsey]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Hungarian passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Hungary}} [[Hungarian passport|Hungary]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Icelandic Passport Front Cover.jpg|{{flagicon|Iceland}} [[Icelandic passport|Iceland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Eirepas.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Ireland}} [[Irish passport|Ireland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Isle of man passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|IMN}} [[Manx passport|Isle of Man]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Italian biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Italy}} [[Italian passport|Italy]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Jersey passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|JEY}} [[Jersey passport|Jersey]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Kosovo}} ''[[Kosovan passport|Kosovo]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]]'' File:LR Pase.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Latvia}} [[Latvian passport|Latvia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:FürstentumLiechtensteinReisepassCover.jpg|{{flagicon|Liechtenstein}} [[Liechtenstein passport|Liechtenstein]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Pasas2008.gif|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Lithuania}} [[Lithuanian passport|Lithuania]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Luxembourg}} [[Luxembourgian passport|Luxembourg]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Macedonian passport.png|{{flagicon|Macedonia}} [[Macedonian passport|Macedonia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Front cover of a current Maltese biometric passport.JPG|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Malta}} [[Maltese passport|Malta]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:PAEM.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Moldova}} [[Moldovan passport|Moldova]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|MON}} [[Monégasque passport|Monaco]]<br>[[File:EPassport logo.svg|frameless|upright=0.1]] File:Passport of Montenegro.png|{{flagicon|Montenegro}} [[Montenegrin passport|Montenegro]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Nederlanden paspoort 2011.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Netherlands}} [[Dutch passport|Netherlands]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Norwegian Passport, New Design.jpg|{{flagicon|Norway}} [[Norwegian passport|Norway]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Polska ePaszport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Poland}} [[Polish passport|Poland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passaporte Português .jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Portugal}} [[Portuguese passport|Portugal]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Pasaport Ro.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Romania}} [[Romanian passport|Romania]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Russian ePassport.jpg|{{flagicon|CIS}} {{flagicon|Russia}} [[Russian passport|Russia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Helenacover.jpg|{{flagicon|United Kingdom}} {{flagicon|Saint Helena}} [[St. Helena passport]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|San Marino}} [[San Marino passport|San Marino]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Serbian Passport.svg|{{flagicon|Serbia}} [[Serbian passport|Serbia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Slovak passport biometric.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovakia}} [[Slovak passport|Slovakia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Slovenian Passport3.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Slovenia}} [[Slovenian passport|Slovenia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|Sweden}} [[Swedish passport|Sweden]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Swiss Pass 2006.jpg|{{flagicon|Switzerland}} [[Swiss passport|Switzerland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Transnistria.jpg|{{flagicon|Transnistria}} ''[[Transnistrian passport|Transnistria]]'' File:Ukrainian passport 2015.jpg|{{flagicon|Ukraine}} [[Ukrainian passport|Ukraine]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:British biometric passport.jpg|{{flagicon|European Union}} {{flagicon|United Kingdom}} [[British passport|United Kingdom]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] </gallery> ===[[Oceania]]=== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> [[File:Oceania (orthographic projection).svg|left|frameless|upright]] <gallery caption="" widths="120px" heights="120px" class="center"> File:Australian Passport Cover of P - Series.jpg|{{flagicon|Australia}} [[Australian passport|Australia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|FJI}} [[Fijian passport|Fiji]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Kiribati}} [[Kiribati passport|Kiribati]] File:RMI passport cover.jpg|{{flagicon|Marshall Islands}} [[Marshallese passport|Marshall Islands]] File:Micronesia passport.jpg|{{flagicon|Micronesia}} [[Micronesian passport|Micronesia]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|NRU}} [[Nauruan passport|Nauru]] New Zealand Passport Biometric.jpg|{{flagicon|New Zealand}} [[New Zealand passport|New Zealand]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Palau}} [[Palau passport|Palau]] File:Cover of Papua New Guinean Passport.gif|{{flagicon|PNG}} [[Papua New Guinean passport|Papua New Guinea]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Samoa}} [[Samoan passport|Samoa]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|Solomon Islands}} [[Solomon Islands passport|Solomon Islands]] {{flagicon|Tonga}} [[Tongan passport|Tonga]] File:Cover of Tuvaluan Passport.jpg|{{flagicon|Tuvalu}} [[Tuvaluan passport|Tuvalu]] File:Cover of Vanuatuan Passport.jpg|{{flagicon|Vanuatu}} [[Vanuatu passport|Vanuatu]] </gallery> ==International organizations and sovereign subjects of international law== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> <gallery caption="" widths="120px" heights="120px" class="center"> File:NonFreeImageRemoved.svg|[[African Union Passport|African Union<br>Diplomatic Passport]]<br>[[File:EPassport logo.svg|frameless|upright=0.1]] File:NonFreeImageRemoved.svg|{{flagicon|European Union}} [[European Union laissez-passer|European Union<br>laissez-passer]]<br>[[File:EPassport logo.svg|frameless|upright=0.1]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[Interpol passport|Interpol]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:UN-laissez-passer.jpg|{{flagicon|United Nations}} [[United Nations laissez-passer|United Nations<br>Laissez-Passer]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] </gallery> ==Contemporary diplomatic passports== <!--Non-free files of passport covers cannot be used for the individual entries per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP). See article talk page for relevant discussion--> <gallery caption="" widths="120px" heights="120px" class="center"> File:NonFreeImageRemoved.svg|[[Australian passport|Australia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[Austrian passport|Austria]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg<!--A non-free file cannot be used for this entry per Wikipedia's non-free content use policy (WP:NFCCP)-->|[[Canadian passport|Canada]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:PRC_passport_(Diplomatic).png|[[Chinese passport|China]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Croatia - diplomatic passport.jpg|[[Croatian passport|Croatia]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[Danish passport|Denmark]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[Estonian passport|Estonia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Finlanddippassport.jpg|[[Finnish passport|Finland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:NonFreeImageRemoved.svg|[[French passport|France]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Diplopass_deutsch.jpg|[[German passport|Germany]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Ghana Biometric Diplomatic Passport.jpg|[[Ghanaian passport|Ghana]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Greek Passport (Diplomatic).svg|[[Greek passport|Greece]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Hungarian Diplomatic Passport.jpg|[[Hungarian passport|Hungary]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Paspor.JPG|[[Indonesian passport|Indonesia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Diplomatic Passport.jpeg|[[Kenyan passport|Kenya]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]]<!-- Biometric even though not indicated on the front cover of the passport--> File:New_Zealand_Diplomatic_Passport_Outside_Front_Cover.png|[[New Zealand passport|New Zealand]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Polishdippassport.jpg|[[Polish passport|Poland]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:QueensMessengerpassport.jpg|[[Queen's Messenger]] passport File:Diplomatic_passport_of_Russia.jpg|[[Russian passport|Russia]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Pasaporte ES.svg|[[Spanish passport|Spain]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Passport turk.jpg|[[Turkish passport|Turkey]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:Diplomatic Passport of Ukraine.jpg|[[Ukrainian passport|Ukraine]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] File:US Diplomatic Passport.JPG|[[United States passport|United States]]<br>[[File:EPassport logo.svg|20px]] </gallery> ==Sido kale fiiri== q3rmh29acwzuvn4ljhsizqwcq93keov Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland 0 30838 296897 232455 2026-05-02T03:31:52Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296897 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Somaliland}} Jamhuuriyada [[Somaliland]] waxaa ka jira nidaam [[Xisbi siyaasad|xisbi siyaasad badan]] kuwaasi oo utartama xilka dowlada. Sida ku xusan [[Dastuurka Somaliland|sharciga dastuurka]] Somaliland ka jira sadex xisbi siyaasad kaliya.<ref>''Somaliland's constitution limits the number of political parties to three.''</ref> [[File:Somaliland_Kulmiye_party_elections.jpg|thumb|right|400px|]] ==Xisbiyada== *[[Xisbiga Kulmiye]] (''Kulmiye Nabad, Midnimo iyo horumar''), xisbiga wadanka ka taliya maanta 2020 kaasi oo hogaamiyo [[Muuse Biixi Cabdi]]. *[[Xisbiga UCID]] (''Ururka Caddaalada iyo Daryeelka''). Waxaa xisbigan hogaamiya [[Faysal Cali Waraabe]]. *[[Xisbiga Wadani]] (''Wadani'') kaasi oo hogaamiyo [[Cabdiraxmaan Maxamed Cabdulaahi]] (Cabdiraxmaan Cirro). ==Hordhac== Tan iyo wakhtigii dadka [[Soomaali]]du qaateen xoriyada waxaa jiray xisbiyo siyaasadeed. Sanadkii 1969kii ayaa waxaa talada wadanka la wareegay [[Golahi Sare Kacaanka Soomaaliya|Golaha Sare Kacaanka]] (SRC) kuwaasi oo dhowr nooc oo xisbiyo ah soo bandhigay; sida [[Xisbiga Hantiwadaagga Kacaanka Soomaaliyeed|Xisbigii Kacaanka Hantiwadaaga]]. Si kastaba ha ahaatee, waxaa wadanka Soomaaliya ugu horeeyay [[Xisbiga SYL]], kuwaasi oo ahaa xisbigii la dagaalamay gumaystihii wadanka.<ref>{{citation|last= Metz|first = Helen C. (ed.)|chapter=Coup d'Etat|title=''Somalia: A Country Study''|year=1992|chapter-url= http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+so0031)|publisher= [[Library of Congress]]|location=[[Washington, D.C.]]|accessdate= October 21, 2009}}.</ref> Markii [[Maxamed Siyaad Barre|Jaale Siyaad Barre]] la wareegay talada wadanka, waxaa meesha ka baxday dhamaan xisbiyadii bulshada ee madaxa banaanaa, wakhtigaasi oo wadanka Soomaaliya iskubedelay nidaamka shuuciyada<ref>Peter John de la Fosse Wiles, [http://books.google.com/books?id=lgMOAAAAQAAJ&pg=PA279 ''The New Communist Third World: an essay in political economy''], (Taylor & Francis: 1982), p. 279 ISBN 0-7099-2709-6.</ref> ee laga keenay wadanka [[Ruushka]] iyo [[Shiinaha]]. Ka dib, markii uu dhacay [[Dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya|dagaalkii sokeeye ee wadanka]] sanadkii 1991kii ayaa waxaa meesha ka baxday dhamaanba nidaamkii dowladnimo ee wadanka Soomaaliya.<ref>{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Somalia|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|location=Langley, Virginia|year=2011|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|accessdate=2011-10-05|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=2016-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20160701194614/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/so.html|dead-url=yes}}</ref> Si kastaba ha ahaatee, dadaalo badan oo dawlad dhisid ah ka dib waxaa Soomaaliya dib uga soo noolaaday nidaamka xisbiyada kuwaasi oo ilaa maanta daciif ah.<ref>{{cite news|title=Somalia: UN Envoy Says Inauguration of New Parliament in Somalia 'Historic Moment'|url=http://allafrica.com/stories/201208220474.html|accessdate=24 August 2012|newspaper=Forum on China-Africa Cooperation|date=21 August 2012}}</ref> ==C/Qaasim== Salaad Xasan *[[Xisbiga UDUB]] ==Sidoo kale eeg== *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] *[[Taariikhda Somaliland]] *[[Xisbi]]yo ==Maqaalo kale== *[http://www.kulmiye.org Xisbiga KULMIYE] {{Wayback|url=http://www.kulmiye.org/ |date=20181018043944 }} * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Political Parties] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Somaliland}} {{Template:Maqaalo Somaliland|state=expanded}} [[Category:Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Xisbiyada Somaliland]] gbbxrdafkdj6h6p8n676q340jj6flbd Madaxweyne ku xigeenka Somaliland 0 30839 296899 232462 2026-05-02T03:42:13Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296899 wikitext text/x-wiki {{Siyaasadda Somaliland}} '''Jagada Madaxweyne ku xigeenka Somaliland''' ({{lang-en|Vice President of Somaliland}}) waa darajada labaad ee ugu sareeysa maamulka dowlada. Madaxweyne ku xigeenku waa qofka buuxinaya kursiga [[Jagada Madaxwaynaha Somaliland|Jagada Madaxwaynaha]] hadii meesha ka baxo madaxweynuhu. == Liiska madaxweyne ku xigeenka Somaliland == {| class="wikitable" ! Magaca ! Xilka qabtey ! Xilka ka tegay ! Faalo |- |[[Xasan Ciise Jaamac]] |June 1991 |May 1993 | |- |[[Cabdiraxmaan Axmed Cali Tuur]] |May 1993 |May 1995 |<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=wWv4dHWjDpUC |title = A Stability-Seeking Power: U.S. Foreign Policy and Secessionist Conflicts|isbn = 9780773591028|last1 = Paquin|first1 = Jonathan|date = July 2010}}</ref> |- |[[Cabdiraxmaan Aw Cali Faarax]] |May 1995 |February 1997 |<ref>{{Cite book | url=https://books.google.com/books?id=Gk2QAgAAQBAJ |title = De Facto States: The Quest for Sovereignty|isbn = 9781135771218|last1 = Bahcheli|first1 = Tozun|last2 = Bartmann|first2 = Barry|last3 = Srebrnik|first3 = Henry|date = 2004-09-09}}</ref> |- |[[Dahir Riyale Kahin]] |February 1997 |May 2002 |Qabtey [[Jagada Madaxwaynaha Somaliland|Jagada Madaxwaynaha]] |- |[[Axmed Yusuf Yasin]] |2002 |July 2010 | |- |[[Cabdiraxmaan Saylici]] |July 2010 |Hada xilka haya |<ref>{{Cite web |ciwaan=Nuqul Archive |url=http://www.somaliland-mission.com/47-website/305-somaliland-vice-president.html |access-date=2020-06-27 |archive-date=2018-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180717041741/http://www.somaliland-mission.com/47-website/305-somaliland-vice-president.html |dead-url=yes }}</ref> |} ==Sidoo kale eeg== *[[Jagada Madaxwaynaha Somaliland]] *[[Liiska Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] ==Maqaalo kale== * [http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html Somali Political Parties] {{Wayback|url=http://www.mudulood.com/PageMudSYL.html |date=20110929003526 }} * [http://africanelections.tripod.com/so.html Elections in Somalia] {{Wayback|url=http://africanelections.tripod.com/so.html |date=20250211174838 }} ==Tixraac== {{reflist}} {{Xisbiyada Siyaasadda Somaliland}} {{Template:Maqaalo Somaliland|state=expanded}} [[Category:Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Siyaasadda]] [[Category:Xisbiyada Siyaasadda Somaliland]] [[Category:Xisbiyada Somaliland]] 0t7g21ccrhnmy0nhyrj7d73dvvhzy2j Dabare 0 32254 296880 296735 2026-05-01T20:39:37Z ~2026-25415-12 45398 296880 wikitext text/x-wiki {{Farac| |group = Dabarre<br /> دبر |region1 = {{flagcountry|Somalia}} |region2 = {{flagcountry|Ethiopia}} |region4 = {{flagcountry|Kenya}} |langs = [[Somali language|somali]] |rels = [[Sunni]], |related-c = [[Dir]], [[Daarood]], [[Hawiye]], [[Raxanweyn]] iyo qabiilo [[Soomaali]] kale<!-- CONFIRMED RELATIONS!!! --> | population = 10,000,000 }} '''Dabarre''' ([['''Af carabi''': دبر]], '''Af ingiriis''':'''[[Dabare】]]''') waa qabiil ka mid ah qabiilada soomaalida oo degaan ku ah bariga afrika gaar ahaan soomaaliya, itoobiya, kenya iyo meelo kale oo ka mid ah geyiga afrika. Beesha dabarre waxay kasoo jeeda beesha Yusuf darood awrtable oo kamid ah qowmiyadaha ugu taariqda wayn dhulka somaliyeed abtirsiga beelaha dabare Dabare Maxamed mataay dhure diinle cumar Yusuf darood '''Dadka ugu caansan''' ''' Madoobe nuunow mohamed ''' Madaxweynihii ugu horreeyey ee maamulka koonfur galbeed soomaaliya. ''' Cabdisalaan sheekh xuseen: ''' Wasaaradda waxbarashada hiddaha iyo tacliinta sare ee dowladda soomaaliya. ''' Cabdixakiim Mohamoud Haji-Faqi ''' Wasaaradda difaaca soomaaliya. ''' Xuseen maxamud shekh xuseen ''' Minister of Housing and Forestry of Somalia. ''' Ibrahim Awgab Osman ''' Member of The Upper House ''' Sheikh Mohamuud Shekh abdibari''' chairman of somalia religious. ''' Mohamednuur ibrahim (shiqshigow) ''' former governor of Dinsor district. ''' Sheekh cabdiwahaab sheekh ibrahim''' chairman of ahlusuna wal jamea '''Inta reer uu u kala baxo dabarre''' Dabarre waxuu u kala baxaa yeeraan: # '''Yeeraan''' # '''Dirmadow''' * '''Yeeraan''' # Yeeraan hore # Yeeraan dambe * '''Yeeraan hore''' # Waaqbare #[[ Wirweeg]] # Ugul # Tekeme * '''Yeeraan''' # Gaashmoge # Goorabe # Ilkoole # '''Dirmadow''' * Illoole * Reeraawe * Daldoore * Farre * Mareere '''Meelaha ay degaan''' '''Dabare''' waxay degaan koonfur galbeed soomaaliya, labada webi iyo xitaa Ethopia, Kenya iyo meelo kale ee ka mid ah bariga Afrika.waa qabiilka ugu dhul qurxoon wuxuuna dagan yahay labada wabi dhexdooda dhulka uu daganyahay Dabare waxaana laga quudin karaa 18 ka gobol somalia tusaaale ahaaan waxaa ka baxa qudrada laga cuno dalka Soomaaliya oo dhan sida muuska, cambaha, liinta, isbaandheys ka.iyo kuwo kaloo badan sido kale beeshani waxa ay degtaa Baay, bakool, jubbada dhexe, jubbada hoose, Gedo, iyo shabeelaha hoose. [[Category:Diinsoor]] [[Category:Qorayasha dabare]] [[Category:Abwaanka dabare]] [[Category:Dabare]] [[Category:Abdulkadir ibrahim abdibari .(shalabow)]] __FORCETOC__ [[Category:Tixraac turkey]] 7cy7fip5tijuwkwjo0rxccb4d3sfh27 Door County, Wisconsin 0 32751 296891 277071 2026-05-02T01:36:53Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296891 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Door County, Wisconsin |official_name = |settlement_type = County |nickname = |image_skyline = DoorCountyWisconsinCourthouse.jpg |imagesize = 234px |image_caption = Xarunta Dowladda ee Door County ee ku taal Sturgeon Bay |image_flag = |image_seal = |image_map = Map_of_Wisconsin_highlighting_Door_County.svg |mapsize = 234px |map_caption = Door County ee Wisconsin |image_map1 = Wisconsin_in_United_States.svg |mapsize1 = 234px |map_caption1 = Wisconsin ee Mareykanka |pushpin_map = |pushpin_map_caption = |coordinates_display = |coordinates_region = |subdivision_type = |subdivision_type1 = |subdivision_type2 = |subdivision_name = |subdivision_name1 = |subdivision_name2 = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = |leader_name1 = |frame_style = border:none; padding: 0; |title_style = |established_date = 1851 <!-- Area --> |unit_pref = Imperial |area_footnotes = |area_magnitude = |area_total_km2 = |area_land_km2 = |area_water_km2 = |area_total_sq_mi = 2370 |area_land_sq_mi = 482 |area_water_sq_mi = 1888 |area_water_percent = 80 <!-- Population --> |population_as_of = |population_est = 2019 |pop_est_as_of = |pop_est_footnotes = |population_footnotes = |population_total = 27785 |population_rank = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_urban = |population_metro = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_demonym = |postal_code_type = |postal_code = |area_code = Area code 920 |timezone = [[Wakhti|CST]] |utc_offset = −06:00 |timezone_DST = CDT |utc_offset_DST = −05:00 |latd= |latm= |lat |longd= |longm= |long |elevation_m = |elevation_ft = |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = [http://www.co.door.wi.gov Bogga rasmiga ah ee dowladda] |footnotes = }} '''Door County''' waa degmada ugu fog bariga gobolka Wisconsin ee [[Gobolada Isku Tegay ee Ameerika|Mareykanka]] . Laga soo bilaabo tirakoobkii 2010, tirada dadka ku nool gobolka waxay ahaayeen 27,785.<ref name="QF">[https://web.archive.org/web/20110606145801/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/55/55029.html State & County QuickFacts], ''United States Census Bureau''</ref> Kursiga degmadu waa Sturgeon Bay, taas oo ka dhigaysa mid ka mid ah saddexda [[degmo]] ee Wisconsin ee harada Lake Michigan inaysan yeelan kursi degmo oo isku magac ah. <ref name="GR6">[https://web.archive.org/web/20110531210815/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx Find a County], ''National Association of Counties''</ref> Taabadalkeed waxaa loogu magac daray marinka cidhiidhka ah ee u dhexeeya Jasiiradda Door peninsula iyo jasiirada Washington. Marinka halista ah, ee loo yaqaan Albaabka Dhimashada, waxaa ku jira maraakiib burburay wuxuuna caan ku ahaa dadkii [[Hindida Cas|asalka maraykanka ahaa]] iyo sahamiyayaashii hore ee Faransiiska Gobolka waxaa la sameeyay 1851 waxaana la abaabulay 1861. <ref>[https://web.archive.org/web/20200214002752/https://publications.newberry.org/ahcbp/documents/WI_Individual_County_Chronologies.htm Wisconsin Atlas of Historical County Boundaries], ''The Newberry Library''</ref> Degmada Door waa meel caan ah oo loo dalxiis tago. == Taariikhda == === Dhaladka Mareykanka iyo Faransiiska === ==== Halyeeygii Porte des Morts ==== Magaca Door County wuxuu ka yimid Porte des Morts oo macnaheedu yahay ("Albaabka Geerida"), waana marinka udhaxeeya jasiirada Door Peninsula iyo jasiirada Washington Island. <ref>[https://archive.org/details/bub_gb_9V1IAAAAMAAJ The Origin of Certain Place Names in the United States], waxaa qoray Henry Gannett, 1905, U.S. Government Printing Office</ref> Magaca "Albaabka Dhimashada" wuxuu ka yimid sheekooyinka dadkii asalka Mareykanka ahaa, oo ay maqleen sahamiyayaashii hore ee Faransiiska waxaana loo daabacay qaab aad loo qurxiyay oo uu daabacay Hjalmar Holand, kaasoo ku tilmaamay duulaan fashilmay oo ay soo qaadeen qabiilka Ho-Chunk (Winnebago) si ay uga qabsadaan Jasiiradda Washington island qabiilka la tartamaya ee Pottawatomi. horaantii 1600. Waxay la xiriirtay markabkii ku burburay marinka dhexdiisa . <ref>Kohl, Cris & Joan Forsberg, ''Shipwrecks at Death's Door'', bogga 10.</ref> === Deegaamayn iyo horumar === ==== Deegaamayntii qarnigii 19aad-20aad ==== [[File:The_Pioneer_Cemetery_at_Peninsula_State_Park..jpg|thumb|Qabrigii Increase Claflin iyo qoyskiisi.]] Qarniyadii 19aad iyo 20aad waxay arkeen socdaalka iyo deegamaysigii hormoodka, badmareenada, kalluumeysatada, dhir jarista, iyo beeraleyda. Qofkii ugu horreeyay ee deeganka daga ee caddaanna wuxuu ahaa Increase Claflin. <ref>''[http://content.wisconsinhistory.org/cdm/ref/collection/wch/id/33982 History of Door County Wisconsin, The County Beautiful]'' waxaa qoray Hjalmar Holand, Chicago: S. J. Clarke, 1917, bogga 77.</ref> Sannadkii 1851, Degmada Door waxaa laga soocay wixii ka jiray Brown County. <ref name="2030 plan">[https://web.archive.org/web/20200113054549/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/2035-Update/Chapter%203%20Historical%20and%20Cultural%20Resources.pdf Door County Comprehensive Plan 2030. Chapter 3 – Historical and Cultural Resources. Volume II, Resource Report.], Table 3.1: Timeline of Historic Events in Door County, bogagga 19–20 (bogagga 4–5 ee pdf)</ref> 1853, Moravians waxay aasaaseen Efrayim inay yihiin beel diimeed ka dib markii Nils Otto Tank uu is hortaagay isku daygii iyo dib u habeynta lahaanshaha dhulka ee gumeysigii hore ee diimeedka ee u dhowaa Green Bay. <ref>[https://books.google.com/books?id=lxCLAFUu2RoC&pg=PA21 Inventory of the Church Archives of Wisconsin: Moravian Church], waxaa qoray Historical Records Survey, Division of Women's and Professional Projects, Works Progress Administration, 1938, bogga 21 iyo [http://history.rays-place.com/wi/door-ephraim.htm History of Ephraim, Door County, Wisconsin]{{Dead link|date=Bisha Saddexaad 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} waxaa qoray Hjalmar R. Holand, 1917</ref> Bulshada Mareykan-Madowga ah iyo jameekaan ku cibaadeysanaya West Harbor oo ku taal Jasiiradda Washington ayaa lagu sheegay 1854. <ref>[https://web.archive.org/web/20070202071808/http://www.bleidoorcountytimes.com/blogpage.asp?blogPageId=4 On Islands, Lighthouses, & The Keeper of the Light on Pilot Island: Martin Nicolai Knudsen; "A Gleam Across the Wave"], ''Norman Blei Door County Times'', Diisambar 20, 2006 (archived from the original)''</ref> Sidoo kale sanadkii 1854 xafiiskii boosto ee ugu horreeyay gobolka ayaa laga furay, Jasiiradda Washington. <ref>''[https://dokumen.pub/going-for-the-mail-a-history-of-door-county-post-offices-0964149931.html Going For The Mail: A History Of Door County Post Offices]'' waxaa qoray James B. Hale, Brown County Historical Society: Green Bay, WI. 1996. Full text on dokumen.pub</ref> Sanadkii 1855, afar qof oo Irish ah ayaa si kama 'ah uga tagtay doontii ay saaraayeen, taasoo horseeday dejinta iyo deegamaynta meesha hadda loo yaqaan Forestville. <ref>[https://web.archive.org/web/20200113054804/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Village%20of%20Forestville%20Comp%20Plan%202009.pdf Village of Forestville Comprehensive Plan], Sebtember 11th, 2009, bogagga 14–16 ee dukumintiga</ref> Qarnigii 19aad, soogalooti baaxad weyn oo ka socda Walloons-ka [[Beljim|Beljamka]] ayaa soo degay gobol yar oo ku yaal qaybta koonfureed ee gobolka,<ref name="Soucek 2011">[https://books.google.com/books?id=dPl-CQAAQBAJ&pg=PT11 Door County Tales: Shipwrecks, Cherries and Goats on the Roof] waxaa qoray G. Soucek, 2011</ref> oo ay ku jirto aagga loo qoondeeyey inay tahay Degmada Taariikheed ee Namur. Waxay dhiseen votive chapels, qaarkoodna ilaa maanta la isticmaalo, <ref>[https://doorcountypulse.com/small-sacred-spaces-preserved/ Southern Door County's Belgian Wayside Chapels] waxaa qoray ''Door County Living'', May 1, 2009, [https://www.doorcounty.com/experience/worship/belgian-chapels/ Where to Find Belgian Chapels in Door County], ''Door County Visitor Bureau'' iyo [https://www.google.com/maps/d/viewer?msa=0&hl=en&ie=UTF8&t=p&ll=44.7283540095412%2C-87.50432131385733&spn=0.341371%2C0.583649&z=10&source=embed&mid=12Ose-DUL7MCyf8vnE4rKSBZspG0 Wisconsin Belgian Roadside Chapels] in Google Maps</ref> waxayna dhaqammo kale ka keeneen Yurub sida xafladda iida harvest festival ee Kermiss. <ref>Holand, Hjalmar Rued, Wisconsin's Belgian community: an account of the early events in the Belgian settlement in northeastern Wisconsin with particular reference to the Belgians in Door County, [https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://images.library.wisc.edu/WI/EFacs/USAIN/BelgComm/reference/wi.belgcomm.i0013.pdf Chapter VII Belgian Characteristics and Customs], bogga 82 ff, 1933. See also the [http://digital.library.wisc.edu/1711.dl/WI.BelgComm Table of Contents] for the entire book.</ref> Markii la meel mariyay Homestead Act of 1862 (Sharciga Guryaha ee 1862), dadku waxay iibsan karayeen 80 hektar oo dhul ah $18 oo keliya haddii ay degaan dhulka, hagaajiyaan, oo ay beeraha beertaan muddo shan sano ah. Tani waxay ka dhigtay degitaanka degmada Door mid la awoodi karo. Markii [[Dab|dabkii]] Peshtigo ee 1871 uu gubay magaalada Williamsonville, lixdan qof ayaa ku dhintay. Aagga ay masiibadani hadda ka dhacday waa Tornado Memorial County Park, oo loogu magac daray dab-damiskii kaas oo halkaas ka dhacay. <ref>[https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://images.library.wisc.edu/WI/EFacs/transactions/WT1990/reference/wi.wt1990.jmmoran.pdf Tornadoes of Fire at Williamsonville, Wisconsin, Oktoobar 8, 1871] waxaa qoray Joseph M. Moran iyo E. Lee Somerville, 1990, Wisconsin Academy of Sciences, Arts, and Letters, 31 bogagga</ref> <ref>[https://doorcountypulse.com/fire-took-williamsonville/ The Fire That Took Williamsonville], waxaa qoray Justin Skiba, ''Door County Living'' Sebtember 2, 2016 </ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20200113055040/http://map.co.door.wi.us/parks/kiosks/Tornado.pdf Tornado Memorial Park] kiosk historical notes, also see [http://archaeolab.anthro.uwm.edu/WIS_57_Project/WIS_57_Public_Interpretation/WIS_57_Documents/Summary_Handout_(Version_3).pdf bogga 19] {{Wayback|url=http://archaeolab.anthro.uwm.edu/WIS_57_Project/WIS_57_Public_Interpretation/WIS_57_Documents/Summary_Handout_(Version_3).pdf |date=20210624200537 }} ee County C Park and Ride lot panel draft pdf</ref> Isku soo wada duuboo, 128 qof oo ka tirsan gobolka ayaa ku halaagmay oo ku nafwaayey dabkii Peshtigo. <ref name="2030 plan2">[https://web.archive.org/web/20200113054549/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/2035-Update/Chapter%203%20Historical%20and%20Cultural%20Resources.pdf Door County Comprehensive Plan 2030. Chapter 3 – Historical and Cultural Resources. Volume II, Resource Report.], Table 3.1: Timeline of Historic Events in Door County, bogagga 19–20 (bogagga 4–5 ee pdf)</ref> Dabkii iyo masiibadii ka dib, qaar ka mid ah dadka deegaanka ayaa go'aansaday inay isticmaalaan leben halkii ay ka isticmaali lahaayeen alwaax. <ref>[https://dc.uwm.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1191&context=etd Brick by Brick: A Comparative pXRF Analysis of Brickworks and Structures in the Belgian-American Community ee Door Peninsula] waxaa qoray Lisa Marie Zimmerman, unpublished M.S. thesis, University of Wisconsin Milwaukee, 2013 iyo [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89065971202&view=1up&seq=169 Old World Wisconsin: around Europe in the Badger State] waxaa qoray Fred L. Holmes. E. M. Hale and Company, 1944, bogga 163 (169 ee pdf)</ref> Sannadkii 1885 ama 1886, waxaa laga aasaasay waxa hadda loo yaqaan Saldhigga Ilaalada Xeebaha ee Sturgeon Bay. <ref>[https://web.archive.org/web/20200113055046/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Transportation_Profile_DRAFT.pdf II. Transportation Profile Draft], waxaa qoray the Door County Comprehensive Plan 2030 Transportation Advisory Workgroup, bogga 5 ee pdf</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20080925200639/http://uscg.mil/history/stations/STURGEONBAYCANAL.pdf Station Sturgeon Bay Canal, Wisconsin], ''United States Coast Guard History Program'', United States Coast Guard</ref> Saldhigga yar ee xilliyada-qaar furan ee Jasiiradda Washington isna waxaa la aasaasay 1902. <ref name="WashingtonIsland">[https://web.archive.org/web/20121025025700/http://www.uscg.mil/d9/sectlakemichigan/STAWashingtonIslandUO.pdf USCG Station Washington Island], United States Coast Guard</ref> Markii muddada deegaamayntu socotey, Dhaladka Mareykanka waxay ahayeen dad laga tiro badanyahay oo ku nool jasiirada Door County . Tirakoobkii sanadkii 1890-kii wuxuu sheegay 22 Hindi ah oo ku nool Degmada jasiirada Door. Iyagu way is taageereen, waxay ku xirnaayeen canshuur, mana helin raashin. <ref>[https://www2.census.gov/prod2/decennial/documents/1890a_v10-30.pdf Total Indian Population as of Juun 1, 1890] ''Bureau of the Census'', bogga 1 ee pdf.</ref> Markii la gaadhay tirakoobkii sanadkii 1910-kii tiradoodu waxay hoos ugu dhacday ilaa sagaal qof. <ref>Table 7. Indians, Chinese, and Japanese, For Counties and For Cities of 25,000 or More: 1920, 1920, and 1900. [https://www2.census.gov/prod2/decennial/documents/06229686v44-49ch5.pdf Fourteenth Census of the United States: State Compendium: Wisconsin] ''Bureau of the Census'', 1925, bogga 33 (bogga 35 ee pdf)</ref> Sannadkii 1894-kii ayaa Ahnapee iyo Western Railway lagu soo kordhiyay Sturgeon Bay. Sannadkii 1969-kii, tareen ayaa woqooyiga Algoma kasoo gali jiray gobolka markii ugu dambaysay, <ref>[https://doorcountypulse.com/the-rise-and-fall-of-the-ahnapee-western-railway/ The Rise and Fall of the Ahnapee & Western Railway] waxaa qoray Myles Dannhausen Jr. iyo Patty Williamson, ''Door County Living'' Nofeembar 15, 2011</ref> in kastoo tareenno dheeri ah oo koonfurta ka yimaada ay ka shaqayn jireen ilaa iyo sanadkii 1986 <ref name="Mailer">''Green Bay & Western The First 111 Years'' waxaa qoray Mailer, Stan, Hundman Publishing, 1989</ref> ==== Dalxiis-yadii Hore ==== [[File:Excursion party on Sailor Boy.jpg|thumb|upright=1.5|Laga soo qaatay kaarka boostada lagu calaamadeeyay [[1906]] ee Sturgeon Bay]] [[File:Cedar_Glen,_one_of_themany_free_tourists%27_camp_sites_in_Peninsula_State_Park,_Door_County,..._(NBY_562).jpg|thumb|upright=1.5|Kaadh boosta [[1924]]]] [[File:Children enjoy picking cherries in Door County orchards.jpg|thumb|upright=1.5|Laga soo bilaabo buug-yaraha xayaysiinta ee sanadkii [[1914]]-kii, cinwaan ayaa loo tarjumay "Carruurtu waxay ku raaxaystaan ​​inay soo goostaan ​​canabka beeraha ee Degmada Door"]] Laga soo bilaabo sanadkii [[1865]]-kii illaa sanadkii [[1870]]-kii, seddex hudheel dalxiis ayaa laga dhisay gudaha iyo hareeraha Sturgeon Bay iyo mid kale oo ku yaal Fish Creek. Hal meel oo dalxiis oo weyn ayaa laga aasaasay sanadkaa [[1870]], iyadoo qiimaheedu ahaa $7.50 asbuucii (oo u dhiganta $150 sanadka [[2020]]). In kasta oo qiimaha ay ku jirto saddex cunto oo maalinle ah, haddana lacag dheeri ah ayaa lagu soo rogay oo ah kireynta fardaha, oo sidoo kale laga heli karo bajaajleyda iyo wadayaasha baabuurta. <ref>[https://www.worldcat.org/title/door-county-wisconsins-peninsular-jewel/oclc/767578020 Door County Wisconsin's Peninsular Jewel] waxaa qoray Bruce Thomas, [[1993]], bogagga 33–34, iyo 41, also see the inflation calculator from [https://www.measuringworth.com/dollarvaluetoday/?amount=145001890&from=1870 measuringworth.com] {{Wayback|url=https://www.measuringworth.com/dollarvaluetoday/?amount=145001890&from=1870 |date=20210624202745 }}</ref> Ka sokow joogitaanka hudheelada, dalxiisayaashu waxay kaloo degi jireen guryo gaar loo leeyahay. Dalxiisayaashu waxay booqan jireen qaybta woqooyi ee gobolka iyagoo raaca markabo yaryar oo rakaaba kuwaaso loo yaqaan 'Great Lakes', mararka qaarna waxay qayb ka yihiin harada dalxiis ee ay ku jiraan muusikada iyo madadaalada. <ref>[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015071189941&view=1up&seq=5 Ships and Shipwrecks in Door County, Wisconsin, Volume 2] waxaa qoray Arthur C. iyo Lucy F. Frederickson, Frankfort, Michigan, [[1963]], bogga 3 (bogga 5 ee pdf)</ref> Gaaritaanka jasiiradda peninsula marka laga soo tago Chicago waxay qaadanjirtey saddex maalmood. Hawada ku hareeraysan bulshooyinka beeralayda ayaa ahayd mid fiican oo aan lahayn kulayl iyo wasakh maxaa yeelay dalagyada miraha ayaa si tartiib ah ugu bislaan jirey cimilada qabow waxaana la goosan jiray miraha dabayaaqada sanadka. Tani waxay ka hor tagtay xilliyadii dambe ee dalaga la goosan jirey. Tani waxay si gaar ah u soo jiidatay dadka qaba cudurka sanboorka ee magaalada ku noola. <ref name="Hart2">Hart, John Fraser. [https://www.jstor.org/stable/214100 Resort Areas in Wisconsin]. ''Geographical Review 74''(2) [[1984]], bogagga 206, 207, iyo 198–200 iyo [https://archive.org/stream/americanbeejourn411901hami/#page/597/mode/1up A Bee-keeper's Vacation Spent in Wisconsin] waxaa qoray C. F. Dadant, Sebtember 19, [[1901]] in ''American Bee Journal 41''(38): Chicago, bogga 957</ref> Wadooyinka waaweyn ee la hagaajiyay ee dhagaxa laga jajabiyey waxay fududeeyeen dalxiisyadii gawaarida horaantii sanadkii1900. <ref name="2030 plan3">[https://web.archive.org/web/20200113054549/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/2035-Update/Chapter%203%20Historical%20and%20Cultural%20Resources.pdf Door County Comprehensive Plan 2030. Chapter 3 – Historical and Cultural Resources. Volume II, Resource Report.], Table 3.1: Timeline of Historic Events in Door County, bogagga 19–20 (bogagga 4–5 ee pdf)</ref> taariikhdu Markay ahayd sanadkii 1909 ugu yaraan 1,000 dalxiisayaal ah ayaa soo booqan jirey sanadkiiba. <ref>[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uc2.ark:/13960/t7br8sm8w&view=1up&seq=47 State parks for Wisconsin. Report of John Nolen, Landscape Architect, With Letter of Transmittal by State Park Board], waxaa qoray John Nolen, 1909, bogga 31 (bogga 47 ee pdf)</ref> Sanadkii 1938 Jens Jensen wuxuu ka digay saamaynta dhaqan xumo ee dalxiisayaasha imanaya. Wuxuu qoray, "Degmada Door si tartiib tartiib ah ayay u burburiyeen nacasyada lacagta wata. Ganacsigan dalxiisku wuxuu burburinayaa dhaqankii yaraa ee jiray. " <ref>quotation taken from the Green Bay Press Gazette, Juun 15, 1938 on bogga 194 of ''[https://books.google.com/books?id=9rU-KxYpaM8C&pg=PA194&lpg=PA194&dq=%22Door+County+is+slowly+being+ruined+by+the+stupid+money+crazed+fools.+This+tourist+business+is+destroying+the+little+bit+of+culture+that+was%22&source=bl&ots=V-ABxYH-kU&sig=ACfU3U0CEeGR5CDXZrbAKxG747cPVRRtqA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiHjpmjoMDmAhVXBc0KHT79CgAQ6AEwAHoECAEQAQ#v=onepage&q=%22Door%20County%20is%20slowly%20being%20ruined%20by%20the%20stupid%20money%20crazed%20fools.%20This%20tourist%20business%20is%20destroying%20the%20little%20bit%20of%20culture%20that%20was%22&f=false Door County's Emerald Treasure: A History of Peninsula State Park]'' waxaa qoray William H. Tishler, Madison, Wisconsin: The University of Wisconsin Press, 2006</ref> ==== Xoojinta Beeraha ==== Sannadkii 1865, hawlgalkii ugu horreeyay ee miro ganacsi ayaa la aasaasay markii canab lagu beeray mid ka mid ah Jasiiradaha Strawberry. taariikhdu Markay ahayd sanadkii1895, waxaa la aasaasay xanaanada dhirta miraha waaweyn oo midho-dhalinta khudradda si xoog leh loo dallacsiiyay. Maaha beeraleyda oo keliya laakiin xitaa ragga "magaalada lagu soocay" waxaa lagu booriyay inay u tixgeliyaan beerashada miraha sida shaqada oo kale. Midkii ugu horreeyay ee iskaashatooyin ah kuwaaso suuq geyn u leh miro badan ayaa la bilaabay 1897. Marka lagu daro geedaha ay maamulaan shirkaduhu, 1910 shirkaddii ugu horreysay waxaa loo aasaasay inay beerto oo iibiso geedo hore loo aasaasay. In kasta oo geedaha tufaaxu ka horreeyeen geedaha canabka, haddana sanadkii 1913 waxaa la soo sheegay in canabku uu dhaafay tufaaxa. <ref name="Cain">[https://catalog.hathitrust.org/Record/005752947 The Development of Apple Horticulture in Wisconsin, 1850s-1950s: Case Studies of Bayfield, Crawford, and Door Counties], Chapter 4, Door County Apple Horticulture waxaa qoray Cain, Cortney, M.A. thesis, UW-Madison, May 2006</ref> ==== Canabka, ilaha shaqada dalagga ==== Haweenka iyo carruurta ayaa sida caadiga ah loo shaqaaleeyay inay soo guraan miraha , laakiin shaqada la hayo ayaa ka sarreysa sahayda shaqaalaha. taariikhdu Markay ahayd sanadkii 1918, way adkeyd in la helo caawimaad ku filan si loo soo qaado dalagyada miraha, sidaa darteed shaqaalaha waxaa keenay YMCA iyo Boy Scouts of America. Soo qaadista canabka waxaa loo suuq geyn jiray sidii nashaadaad xagaaga ah oo wanaagsan oo loogu talagalay wiilasha dhalinyarada ah si loogu celiyo qolka, guddiga, iyo howlaha madadaalada. Hal beerood ayaa ciyaartoy ka kirestay Green Bay Packers iyagoo ah la taliyayaasha kaamka. Intaa waxaa sii dheer, xubno ka socda Oneida Nation ee Wisconsin iyo qabiilooyinka kale ee asalka ah ayaa loo shaqaaleeyay inay soo qaadaan miraha canabka. <ref>[https://minds.wisconsin.edu/bitstream/handle/1793/68290/Bankston%20Jarocki%20Miller.pdf?sequence=1&isAllowed=y Geography of Apple Orchards in Wisconsin: Examining the Core of Cultivation]{{Dead link|date=Bisha Lixaad 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} waxaa qoray Kody Bankston, Morgan Jarocki, iyo Adrienne Miller, unpublished student paper, UW-Madison, 2012</ref> <ref>[https://wi101.wisc.edu/2017/07/01/migrant-labor-and-door-county-cherries/ Migrant Labor and Door County Cherries] {{Wayback|url=https://wi101.wisc.edu/2017/07/01/migrant-labor-and-door-county-cherries/ |date=20220223190334 }} waxaa qoray Emily Irwin, Luulyo 1, 2017</ref> Mushaharkooda ka sokow, qoysaska Dhaladka Mareykanka ah waxaa la siiyay miro u bisil suuqgaynta, oo ay keydiyeen una keydsadeen adeegsiga muddada dheer. <ref>[https://books.google.com/books?id=9fHADAAAQBAJ&pg=PT29 Good Seeds: A Menominee Indian Food Memoir] waxaa qoray Thomas Pecore Weso, Wisconsin Historical Society Press, 2016, bogga 29</ref> Xero lagu ilaaliyo dadka rayidka ah ayaa laga sameeyay [[Peninsula State Park]] intii lagu jiray Murugada Weyn. Xilligii xagaaga ee sanadkii 1945, Fish Creek waxay ahayd goob xero POW ah oo hoos tagta xero ku taal Fort Sheridan, Illinois. <ref>Mariah Goode. "[https://doorcountypulse.com/the-harvest-of-1945/ The Harvest of 1945: German POW Camps Filled Door County's Labor Shortage]". ''Door County Pulse'', Luulyo 1, 2005.</ref> <ref>cheyenne Lentz. "[https://www.wpr.org/story-wisconsins-german-pows-piece-hidden-history-author-says Story Of Wisconsin's German POWs Is A Piece Of Hidden History, Author Says]". ''Wisconsin Public Radio'', Juun 23, 2015.</ref> <ref>Damien Jaques. "[https://onmilwaukee.com/myOMC/authors/damienjaques/vicfarm12.html Cherry picking with German POWs in Door County]". ''On Milwaukee'', Luulyo 9, 2012.</ref> [[Jarmalka|Maxaabiista Jarmalka]] ah waxay ku mashquulsanaayeen mashaariic dhismo, qoryo ayey dhisi jareen, waxayna soo gurteen canabka Jasiiradda Peninsula State Park iyo nawaaxigeeda. <ref name="Tishler 2006">[https://books.google.com/books?id=9rU-KxYpaM8C&pg=PA154 Door County's Emerald Treasure: A History of Peninsula State Park], Tishler, W.H., University of Wisconsin Press, 2006</ref> Intii lagu gudajiray shaqo joojin kooban, POWs ayaa diiday inay shaqeeyaan. Jawaabta ayay ilaalayaashu dejiyeen siyaasad "shaqo majiro, waxna ha cunin" waxayna ku noqdeen shaqadoodii, iyaga oo ka guraya 11 baal maalin walba ugu dambayntiina isku darka waxay gaarayaan 508,020 pails. <ref>[https://books.google.com/books?id=zD-kby0LiuEC&pg=PA240 Stalag Wisconsin: Inside WW II Prisoner-of-war Camps], waxaa qoray Betty Cowley, Oregon, Wisconsin: Badger Books, 2002, Section on Camp Sturgeon Bay 1945, bogagga 240 iyo 243</ref> Adeegga Shaqaalaynta ee Gobolka Wisconsin wuxuu xafiis ka sameeyay degmada Door sanadkii 1949 si uu u goro [[Texas|Tejanos]] si uu u soo qaado miraha canabka. Shaqadu waxay ahayd mid aan la saadaalin karin, maadaama goosashada miraha canabku ay liidatay sanadaha qaarkood shaqaaluhuna lagu siin jiray qadarka ay soo saareen. Sannadkii 1951, Waaxda Daryeelka Dadweynaha ee Wisconsin waxay samaysay daraasad lagu diiwaan gelinayo isku dhaca u dhexeeya shaqaalaha muhaajiriinta ah iyo dalxiisayaasha, kuwaas oo ka xumaaday joogitaanka qoysaska muhaajiriinta ah ee aagagga fasaxa dadweynaha. <ref>[https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=VXg3DwAAQBAJ Mexicans in Wisconsin] waxaa qoray Sergio González, Wisconsin Historical Society Press, 2017</ref> Liiska talooyinka ayaa loo diyaariyey si loo hagaajiyo xiriirka jinsiyadaha. <ref>The list is found on bogagga 51 ff of [https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89096552690&view=1up&seq=51 Migrant agricultural workers in Door County] waxaa qoray Division for Children and Youth, State Department of Public Welfare, Wisconsin, 1951</ref> Shaqaalaynta muhaajiriinta ayaa sii socota ilaa maanta. Sannadkii 2013, waxaa gobolka ka jiray saddex xero shaqo oo muhaajiriin ah, oo ay ku noolyihiin wadar ahaan 57 xoogsato iyo xoogsade ka shaqeeya iyo shan qof oo aan shaqaale ahayn. <ref>[https://web.wpi.edu/Pubs/E-project/Available/E-project-101914-093218/unrestricted/Farm_Labor__IQP_Report.pdf Developing Strategies to Improve Farm Labor Camp Housing Policy in Massachusetts] {{Wayback|url=https://web.wpi.edu/Pubs/E-project/Available/E-project-101914-093218/unrestricted/Farm_Labor__IQP_Report.pdf |date=20210721041341 }}, waxaa qoray Daniel MacVeigh-Fierro Samantha Ricci Damani Walder, Worcester Polytechnic Institute Boston Project Center B.S. Interactive Qualifying Project, bogga 65 (bogga 79 ee pdf)</ref> ==== Dhacdooyinkii qarnigii 20 –aad-21aad ==== Sannadkii 1905, ''Lilly Amiot'' wuxuu ku sugnaa Ellison Bay waxana uu saarnaa xamuul siday shidaal markii uu dab qabsaday. Ka dib markii la gooyay dabacsan, wuu rogmaday ilaa uu ka qarxayey; qaraxa waxaa laga maqlay meel 15 mayl u jirta goobta. <ref>[https://books.google.com/books?id=4CBCcye0n6IC&pg=PA41&lpg=PA41 Shipwrecks of Lake Michigan] waxaa qoray Benjamin J. Shelak, Black Earth, Wisconsin: Trails Books, 2003, bogga 41</ref> Sannadkii 1912, duuliye diyaaradeed Lincoln Beachey ayaa soo bandhigay biplanekiisa intii lagu gudo jiray carwadii degmada; tan waxaa la rumeysan yahay inay tahay duullimaadkii ugu horreeyay ee ku dega gobolka. <ref>''[https://web.archive.org/web/20200113055650/http://map.co.door.wi.us/airport/They%20Wanted%20Wings-History%20of%20Door%20County%20Aviation.pdf They Wanted Wings: A History of Door County Aviation]'' waxaa qoray John Enigl iyo Wallace "Bud" Felhofer, 2001, bogga 5 (bogga 11 ee pdf)</ref> Sannadkii 1913, ''The Old Rugged Cross'' waxaa markii ugu horraysay ee laga heesay Kaniisadda loo yaqaan Saaxiibbada ee ku taal Sturgeon Bay iyada oo ay wada socdaan laba daaci oo socdaal ah. <ref>''[https://books.google.com/books?id=FjBdDwAAQBAJ&pg=PA113 Hidden History of Sturgeon Bay]''by Heidi Hodges and Kathy Steebs, Charleston, North Carolina: The History Press, 2018, bogga 113</ref> Sannadkii 1919-kii, tartankii ugu horreeyay ee loo yaqaan 'Hydro-Navy hydrogen balloon' waxaa ku guuleystay koox ciidan ah oo buufinkoodu ku dhacday marinka Albaabka Dhimashada. Laba askari ayaa u adkeystay mowjado 10-cag ah saacad ka hor inta aanu badbaadin nin kalluumeysato ah. <ref>''[https://web.archive.org/web/20200113055650/http://map.co.door.wi.us/airport/They%20Wanted%20Wings-History%20of%20Door%20County%20Aviation.pdf They Wanted Wings: A History of Door County Aviation]'' waxaa qoray John Enigl and Wallace "Bud" Felhofer, 2001, bogga 13 (bogga 19 ee pdf) and [https://books.google.com/books?id=XHvCTAFtLIsC&pg=RA1-PA33&dq=%22First+Army-Navy+Balloon+Race%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwjHzb7i997mAhVJZc0KHa9lBCQQ6AEwAHoECAEQAg#v=onepage&q=%22First%20Army-Navy%20Balloon%20Race%22&f=false U.S. Air Services, Volumes 2–4], bogga 33</ref> Sannadkii 1925-kii, lo ku nool Horseshoe Bay oo la yiraahdo Aurora Homestead Badger ayaa soo saartay 30,000 oo rodol oo caano ah, xilligaas oo taasi noqotay rikoor caalami ah oo lo'da caanaha laga helo ah. <ref>[https://doorcountypulse.com/horseshoe-bay-farms/ Horseshoe Bay Farms Still Stands Tall] waxaa qoray Myles Dannhausen Jr., ''Door County Living'' May 1, 2013</ref> Bishii Juun ee sanadkiii1938, sawirro hawada laga qaaday ayaa laga qaaday gobolka oo dhan; sanadkii 2011 sawirada waxaa lasoo geliyay internetka. <ref>They are available from the [https://maps.sco.wisc.edu/WHAIFinder/#9/44.9162/-87.5226 WHAIFinder] application, for reference see [https://www.sco.wisc.edu/2011/02/23/wisconsin-historic-aerial-photographs-now-available-online/ Wisconsin historic aerial photographs now available online] waxaa qoray Howard Veregin, ''Wisconsin Geospatial News'', Febraayo 23, 2011</ref> 1941, Dugsiga Xirfadaha ee Sturgeon Bay ayaa la furay. Hadda waa xerada Sturgeon Bay ee Northeast Wisconsin Technical College. Bishii Diseembar ee sanadkii1959, ''Bridgebuilder X'' ayaa la waayey ka dib markii uu ka tegey xero markab oo ku taal Sturgeon Bay halkaas oo lagu hagaajiyey. Meelaha loogu tala galay in la tago waxay ahaayeen Northport iyo South Fox Island. Waxyaabaha suurtagalka ah waxaa ka mid ahaa la'aanta ballastiis iyo horumar lama filaan ah oo hirarka 11-cagood ah. Mid ka mid ah labada shaqaale ayaa meydkiisa la helay xagaagii xigay. <ref>[https://web.archive.org/web/20200207065910/https://upnorthlive.com/news/neighborhood/more-mysteries-in-the-great-lakes More Mysteries in the Great Lakes] (Archived Febraayo 7, 2020) waxaa qoray Meghan Morelli, ''WPBN-TV'', Diisambar 14, 2012, also see [https://web.archive.org/web/20191123101947/https://michiganmysteries.com/missing-ships/1959-bridgebuilder-x/ 1959 Bridgebuilder X] (Archived Nofeembar 23, 2019) waxaa qoray Ross Richardson, ''Michigan Mysteries''</ref> Sannadkii 2004, degmadu waxay billowday [[Magaalada mataano|xiriir magaalooyin walaasheed]] la leh Jingdezhen oo ku yaal koonfur-bari [[Shiinaha]]. <ref>[https://doorcountypulse.com/door-county-and-jingdezhen-china/ Door County and Jingdezhen, China: Sister Cities] waxaa qoray ''Door County Living'', Luulyo 1, 2004, accessed Diisambar 12, 2019</ref> == Juqraafiga == Sida laga soo xigtay Xafiiska Tirakoobka Mareykanka, gobolka wuxuu leeyahay aag guud oo dhan {{Convert|2370|sqmi}} , oo ka mid ah {{Convert|482|sqmi}} waa dhul iyo {{Convert|1888|sqmi}} (80%) waa biyo. <ref name="GR1">[http://www2.census.gov/geo/docs/maps-data/data/gazetteer/counties_list_55.txt 2010 Census Gazetteer Files], United States Census Bureau, Ogosto 22, 2012</ref> Waxana uu noqonaya degmada ugu weyn Wisconsin marka loo eego wadarta aagagga. Degmadu waxay leedahay {{Convert|298|miles|meters}} oo xeeb ah, taas oo guud ahaan lagu tilmaamo kala-goynta dhinaca galbeed. Dhinaca bari peat waxaa soo raaca cows iyo xeebo ciid ah ama quruurux ah oo ku yaala hareeraha harada. <ref>[https://www.blogs.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_MANUSCRIPTS/wisconsin/doorWI1918/doorWI1918.pdf Soil Survey of Door County, Wisconsin] {{Wayback|url=https://www.blogs.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_MANUSCRIPTS/wisconsin/doorWI1918/doorWI1918.pdf |date=20210604104655 }} waxaa qoray W. J. Geib, Carl Thompson, and H.V. Geib, USDA Bureau of Soils, 1918, bogga 6, (bogga 8 ee pdf)</ref> Sannado badan oo hoos u dhacday heerarka biyaha haradu, ubaxyada ku teedsan xeebta waxay muujineysaa isku-xigsi dhir. Badhtamaha Jasiiraddu inta badan waa dhul fidsan ama rogan oo dhul beereed ah. Waxaa jira saddex biyood oo kala duwan iyo laba nooc oo ilo ah oo ka jira degmada. <ref>[https://web.archive.org/web/20200126061420/https://pdfs.semanticscholar.org/c490/eda3b833bb470534ca519baf1c4ce74a54f5.pdf Geology and ground water in Door County, Wisconsin, with emphasis on contamination potential in the Silurian dolomite] waxaa qoray M.G. Sherrill Section: "Hydrologic Characteristics of Rock Units," 1978, U.S. Geological Survey Water-Supply Paper 2047, bogagga 11–12</ref> <ref>[https://uwex.maps.arcgis.com/apps/MapSeries/index.html?appid=5f3157d4ba6049edb4964568f6ab1ff9 Wisconsin Springs: Data], see the four points located in the county on the electronic map, Susan Swanson, Wisconsin Geological and Natural History Survey</ref> Degmadu waxay dabooshaa inta badan Jasiiradda Door. Markii la dhammeeyey kanaalka Maraakiibta ee Sturgeon Bay sanadkii 1881, <ref name="Wardius Wardius 2013">[https://books.google.com/books?id=iVecpMd_5AAC&pg=PA100 Wisconsin Lighthouses: A Photographic and Historical Guide, Revised Edition], K. Wardius iyo B. Wardius, Wisconsin Historical Society Press, 2013, 100–25</ref> qeybtii woqooyi ee jasiiraddu waxay noqotay jasiirad macmal ah. <ref>''Great Lakes Island Escapes'' waxaa qoray Maureen Dunphy, chapter on [https://muse.jhu.edu/chapter/1916900 Washington Island, Wisconsin], bogga 64 (bogga 3 ee pdf), Wayne State University Press, 2016</ref> Kanaalkan ayaa la rumeysan yahay inuu si uun u sababay hoos u dhac ku yimaad shahwada tirada badan ee ku sugan harada badda sababo la xiriira isbeddelada ku dhaca deegaanka biyaha ku jira. <ref>[https://web.archive.org/web/20200113055938/https://www.sturgeonbaywi.org/wp-content/uploads/2013/08/comprehensive-plan-update-2010-adopted1.pdf City of Sturgeon Bay Comprehensive Plan Update], 2010, chapter 2 bogga 2 (bogga 14 ee pdf)</ref> Is barbar dhigga woqooyi ee 45aad wuxuu ka kooban yahay "jasiiradda," tanna waxaa lagu xusaa Park Meridian Park. <ref>{[https://www.co.door.wi.gov/746/Meridian-County-Park Meridian County Park], Door County Parks</ref> <ref>{{Cite web |ciwaan=Meridian County Park and Harter-Matter Sanctuary Map and trail guide |url=https://kangaroolake.org/wp-content/uploads/2015/10/MERIDIAN-CO-PARK.pdf |access-date=2021-06-22 |archive-date=2022-10-09 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://kangaroolake.org/wp-content/uploads/2015/10/MERIDIAN-CO-PARK.pdf |dead-url=yes }}</ref> === Soo-kabashada === Dolomite outcroppings ah ee Escarpment Niagara waxa ay ka muuqdan labada xeebood ee Jasiiradda, laakiin karst qaababka ah Cuesta xigtaa si gaar ah caan u ah dhinaca Green Bay sida arkay at the Blufflands Bayshore. Koofurta Sturgeon Bay soohdintu waxay u kala baxdaa qulqulo hoose oo badan iyada oo aan wejiyada dhagxaanta waaweyn ee la soo bandhigin. <ref>[https://web.archive.org/web/20100228152419/http://www.dnr.wi.gov/master_planning/land_legacy/documents/clakemich.pdf Chapter 8: Central Lake Michigan Coastal Ecological Landscape], subsection on Bedrock Geology from ''The ecological landscapes of Wisconsin: An assessment of ecological resources and a guide to planning sustainable management.'' Madison: Wisconsin Department of Natural Resources, 2015. PUB-SS-1131Q 2015, bogga J-5 (bogga 15 ee pdf)</ref> Godad badan ayaa laga helaa qafiska. <ref>[https://pubs.usgs.gov/wsp/2047/report.pdf Geology and Ground Water in Door County, Wisconsin, with Emphasis on Contamination Potential in the Silurian Dolomite] waxaa qoray M. G. Sherrill, United States Geological Survey Water-Supply Paper 2047. 1978, locations of caves are shown on Plate 1</ref> <ref>[https://www.wisconsinlife.org/story/man-goes-deep-to-explore-preserve-the-hidden-treasures-of-door-countys-caves/ Man Goes Deep To Explore, Preserve The Hidden Treasures Of Door County's Caves], waxaa qoray Joel Waldinger, Oktoobar 14, 2014, ''Wisconsin Life'' PBS</ref> Marka laga soo tago cirifka woqooyi ee jasiiradda, cirifka qayb ahaan hoosta ka sameysan ayaa sameeya jasiiradaha Potawatomi, oo u fidsan Jasiiradda ee Jasiiradda Sare ee Michigan. Kuwani waxaa ugu weyn Jasiiradda Washington. Intooda badani waxay sameystaan Magaalada Washington.<ref>[https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_MANUSCRIPTS/wisconsin/doorWI1978/door.pdf Soil Survey of Door County, Wisconsin] {{Wayback|url=https://www.nrcs.usda.gov/Internet/FSE_MANUSCRIPTS/wisconsin/doorWI1978/door.pdf |date=20210624200024 }}, USDA SCS, Diisambar 1978</ref> Kala bixintu waa goob soo jiidasho leh oo loogu talagalay qodista, guryaha, iyo munaaradaha isgaarsiinta. <ref>[https://dnr.wi.gov/files/PDF/pubs/er/ER0801.pdf The Niagara Escarpment: Inventory Findings 1999–2001 and Considerations for Management. Final Report], Craig Anderson, Eric Epstein, William Smith, Nicole Merryfield, May 2002, Natural Heritage Inventory Program Bureau of Endangered Resources Wisconsin Department of Natural Resources, bogga 32 (bogga 40 ee pdf)</ref> Goob hore oo dhagax laga qoday oo ku taal xeebta oo shan mayl xaga waqooyi-bari ee Sturgeon Bay hadda waa jardiinooyin degmo. <ref name="Quarry">[https://web.archive.org/web/20200127092530/http://map.co.door.wi.us/parks/kiosks/George_PINNEY.pdf George Pinney County Park kiosk information], ''Door County Parks''</ref> [[File:Gfp-wisconsin-whitefish-dunes-top-of-the-dune.jpg|thumb|Ka eeg xagga kore ee Old Baldy bisha Ogosto]] === Dhibco sare === Eskers waa waxa kaliya ee laga helo geeska fog koonfur-galbeed ee gobolka, laakiin drumlins yar iyo weynba moraines sidoo kale sii dhacaan ilaa Jasiiradda. <ref>[https://arcg.is/0D5bvf Wisconsin Geology] electronic map, in the Layer List, "Landforms features (lines)" was selected to show the glacial landforms</ref> 102kii&nbsp;feet sare Brussels Hill <ref>[https://web.archive.org/web/20200113060255/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Town%20of%20Gardner%20Comp%20Plan%20Text%20and%20Maps.pdf Town of Gardner 20 Year Comprehensive Plan], Janaayo 2010, Chapter 5, bogga 15 (bogga 78 ee pdf)</ref> ({{Coord|44.75166|-87.59093|dim:30_region:US-WI_type:hill}}, sare u qaadis 851 feet) waa meesha ugu sarreysa ee gobolka. <ref>[http://media.baylakerpc.org/media/34694/t%20brussels.pdf Town of Brussels 2020 Comprehensive Plan] {{Wayback|url=http://media.baylakerpc.org/media/34694/t%20brussels.pdf |date=20200113060257 }}, Chapter 2, bogga 30 (bogga 56 ee pdf)</ref> Red Hill Woods ee u dhow waa keynta ugu weyn ee hartay maple-beech aagga. <ref>Wisconsin Land Legacy Report, [https://web.archive.org/web/20100228152419/http://www.dnr.wi.gov/master_planning/land_legacy/documents/clakemich.pdf Central Lake Michigan Coastal ecological landscape], subsection "Red Hill Woods – Brussels Grassland", bogga 134 (bogga 7 ee pdf), 2006, ''Wisconsin DNR''</ref> Old Baldy ({{Coord|44.920344|-87.20192|dim:30_region:US-WI_type:dune}} ) waa bacaad ciida ugu dheer ee gobolka <ref>[https://www.travelwisconsin.com/article/things-to-do/get-a-birds-eye-view-of-wisconsins-fall-color Get A Bird's Eye View of Wisconsin's Fall Color] waxaa qoray Travel Wisconsin, Sept. 21, 2017</ref> at 93 feet heer ka sarreeya gudubno. <ref>Note that lake level changes from year to year. [https://dnr.wi.gov/topic/parks/name/whitefish/trails.html Whitefish Dunes State Park Trail descriptions], ''Wisconsin DNR'', Maarso 20th 2016, accessed Sebtember 7th, 2019</ref> === Cimilada === Degmadu waxay leedahay [[Cimilada]] qaaradda ee qoyan| cimilo qaaradeed oo qoyan (oo loo yaqaan 'Dfb' oo ku taal [Köppen ) oo leh kuleyl diirran iyo qabow [[baraf]] qabaw. Xogta laga helay Saldhigga Cilmi-baarista Beeraha ee Peninsula ee waqooyiga magaalada Sturgeon Bay waxay bixisay celcelis ahaan heerkulka bil kasta oo in uu u dhexeeyo {{Convert|68.7|F|C}} xagaaga illaa {{Convert|18.0|F|C}} xilliga jiilaalka. Bishii Janaayo 7, 1967 Washington Island waxay heshay 17 inji oo baraf ah, taas oo dejineysa rikoorka degmada ugu weyn ee hal maalin baraf da'o. <ref>[https://www.ncdc.noaa.gov/snow-and-ice/snowfall-extremes/ Wisconsin 1-Day Snowfall Extremes]{{Dead link|date=Bisha Tobnaad 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''NOAA National Centers for Environmental Information'', Oktoobar 22, 2018</ref> Afar duufaan ayaa ka dhacday intii u dhaxeysay 1844 iyo 1880, iyo lix ka timid 1950 ilaa 1989, laakiin ma jirin wax dhimasho ah oo midkoodna ku dhalatay. Laba waxay ka gudbeen khadka degmada ee Door-Kewaunee. <ref>[https://wgnhs.wisc.edu/pubs/b100/ A Tornado Climatology for Wisconsin]{{Dead link|date=Bisha Shanaad 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} waxaa qoray Pamela Naber Knox and Douglas Norgord, ''Wisconsin Geological and Natural History Survey'' Bulletin 100, 2000, bogga 9 (bogga 17 ee pdf) iyo bogga 13 (bogga 21 ee pdf)</ref> Laga soo bilaabo 1989 ilaa 2019, waxaa jiray 2 duufaano dheeri ah, oo ay ku jiraan F3 "Door County tornado" oo ku dhacday Egg Harbor 1998. <ref>[http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.731.83&rep=rep1&type=pdf Development of the Door County Supercell on 23 Ogosto 1998] waxaa qoray James R. Jelinek, Department of Atmospheric and Ocean Sciences, University of Wisconsin-Madison, Madison, Wisconsin, May 2006</ref> Intaa waxaa sii dheer waxaa jiray 10 biyo-mareenno u kala dhexeeyay sanadii 1950 iyo 2018. <ref>[https://www.weather.gov/media/grb/climate/severewx/8TORBYCOUNTYDOOR.pdf Door County Tornado Guide], ''weather.gov''</ref> == Soojiidashada == [[File:Winter_Road_-_Shivering_Sands,_Door_Peninsula_(32151198956).jpg|thumb|Wadada isku xirka qoyan ee Shivering Sands, Janaayo 1]] Sannadkii 1905, Theodore Roosevelt wuxuu ku taliyay in aagga Shivering Sands la ilaaliyo. <ref>[https://web.archive.org/web/20200113062550/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Town%20of%20Sevasopol%20Comprehensive%20Plan.pdf Town of Sevastopol Comprehensive Plan 2028], Nofeembar 2008, Chapter 6, bogga 7, bogga 104 ee pdf</ref> Maanta aaggan waxaa ka mid ah Dunes Whitefish, Kellner's Fen, Shivering Sands complex wet, <ref>[https://www.doorcountylandtrust.org/wp-content/uploads/2015/08/Landings_Spring-2012.pdf Landings, Journal of the Door County Land Trust], Spring 2012, bogagga 6–7</ref> iyo xadiiqada Cave Point County . <ref>[https://dnr.wi.gov/files/PDF/pubs/er/ER0803.pdf A Data Compilation and Assessment of Coastal Wetlands of Wisconsin's Great Lakes], 2002 (See M-16. Shivering Sands Area on p. 37 ee dukumintiga iyo p. 43 ee pdf)</ref> Hjalmar Holand, oo reer Efrayim ah, <ref>[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015016754817&view=1up&seq=16 My first eighty years] waxaa qoray Holand, Hjalmar Rued, 1957, Twayne Publishers, New York, p. 10 (p. 16 ee pdf)</ref> ayaa kor uqaaday Degmada Door si ay u noqoto meel loo dalxiis tago nuskii hore ee qarnigii 20aad. Wuxuu ka soo shaqeeyay guddi la bilaabay 1927 si loo ilaaliyo loona horumariyo goobaha taariikhiga ah, <ref>[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=wu.89066138504&view=1up&seq=254 Old peninsula days; the making of an American community], Chapter 26, "The Peninsula's County Parks" waxaa qoray Holand, Hjalmar Rued, 8th revised edition, 1959, p. 242 and following (p. 254 iyo raacitaanka pdf)</ref> iyo dadaalkan awgiis bulshada taariikhiga ah ee degmada ayaa iibsatay dhulal hada ah beeraha, oo ay kujiraan xadiiqada Tornado , xadiiqada Robert LaSalle, xadiiqada Murphy, xadiiqada Increase Claflin, iyo meesha muqadaska ah ee Ridges . <ref>[https://doorcountypulse.com/door-countys-original-historian-hjalmar-r-holand/ Door County's Original Historian: Hjalmar R. Holand] waxaa qoray Steve Grutzmacher, ''Door County Living'', Sebtember 4, 2015</ref> Maanta, inta badan dalxiisayaasha iyo dadka xagaaga dagan waxay ka yimaadaan magaalooyinka waaweyn ee Milwaukee, [[Chicago]], Madison, Green Bay, [[Minneapolis]] iyo [[Saint Paul]], <ref name="NYTimes20080911">[https://www.nytimes.com/2008/09/12/greathomesanddestinations/12mark.html?partner=rssnyt&emc=rss The Cape Cod of the Midwest] waxaa qoray Lyttle, Bethany, Sebtember 11, 2008, ''The New York Times''</ref> in kasta oo dadka degan Illinois ay yihiin kooxda ugu badan labada degmo ee Door iyo koonfurta ka xigta geeska bari ee Wisconsin. <ref>[Condos in the Woods: The Growth of Seasonal and Retirement Homes in Northern Wisconsin https://books.google.com/books?id=Z737bhspiloC&pg=PA22], Rebecca L. Schewe, Donald R. Field, Deborah J. Frosch, Gregory Clendenning, iyo Dana Jensen, May 15, 2012, University of Wisconsin Press, p. 22</ref> Sannadkii 2003, cilmi baarayaashu waxay ogaadeen in marka la barbar dhigo gobollada kale ee Wisconsin, Degmada Door ay leedahay qaddar dhexdhexaad ah oo ah biyaha gudaha, dhulka kaymaha ah, garoomada ay degmooyinku leeyihiin, iyo masaafada lugta tareenka iyo tiro badan oo garoomo golf ah, ganacsiyo madadaalo ah iyo buuraha barafka dhaadheer iyo xerooyinka. <ref>[https://web.archive.org/web/20190302172244/http://pdfs.semanticscholar.org/9f65/5760fa12dca9766f5b9e98331d7a3bdc209b.pdf Standardizing county-level recreation supply components: A precursor to the Wisconsin SCORP, 2005] Working Paper 03-2 Nofeembar 2003 waxaa qoray Peter Herreid, Dave Marcouiller, and Jeff Prey</ref> In kasta oo ay jiraan xerooyin aad u tiro badan haddana Wisconsin DNR ayaa soo warisay 2006-kii in "baahida loo qabo kaamamku ay aad uga badan tahay tan hadda la bixiyo ee jirta." <ref>Wisconsin Land Legacy Report, [https://web.archive.org/web/20100228151140/http://www.dnr.wi.gov/master_planning/land_legacy/documents/nlakemich.pdf Northern Lake Michigan Coastal ecological landscape], subsection "Recreation Uses and Opportunities", bogga 119 (bogga 2 ee pdf), 2006, ''Wisconsin DNR''</ref> === Dhul madadaalo === [[File:Potawatomi_Tower_View.jpg|thumb|Ka eeg bisha Ogosto taarikada indha indheynta ee hadda xiran ee ku taal Potawatomi State Park. Jasiiradda yar waa jasiiradda Cirka ee Dunida, oo hore u ahaan jirtay Bug Island. <ref name="islands">[https://doorcountypulse.com/islands-around-us/ Door County's Islands] waxaa qoray Sally Slattery, ''Door County Living'', Luulyo 1, 2014</ref> Bidixda bidix waa Cabot Point, oo qayb ka ah aagga loo yaqaan Idlewild, dhanka midigna waxaa ku yaal xeebta waqooyi-galbeed ee Sturgeon Bay oo ay ka muuqato dhagaxa weyn ee loo yaqaan 'Old Stone Quarry', oo ah kan ugu weyn gobolka.<ref name=Quarry/> Jasiiradda Green Island waxay umuuqataa khad aad u jilicsan oo ku teedsan jihada hore.]] [[File:Nicolet_Bay_Aerial.jpg|thumb|Nicolet Bay oo ku taal [[Peninsula State Park]], Nicolet Beach oo ku taal bartamaha. Tan iyo markii la qaatay bartamihii Sebtember, xeebta badiyaa way madhan tahay.]] Degmada Door waxay hoy u tahay lix jardiinooyin oo gobolka ku yaal. <ref>[https://www.cbsnews.com/news/broadband-high-speed-internet-government-spending/ Federal lawmakers have spent billions in the wake of the pandemic to get Americans high-speed internet. And they want to spend much more.] waxaa qoray Sarah Ewall-Wice, ''CBS News'' May 21, 2021</ref> <ref>[https://doorcountypulse.com/66938/ Article posted Thursday, Maarso 6, 2014 10:36am] waxaa qoray Jim Lundstrom, ''Peninsula Pulse'', Maarso 6th, 2014</ref> Afar waxay ku yaalliin Peninsula: [[Newport State Park|Xadiiqada Newport State]], waqooyi-bari Ellison Bay; Xadiiqada Peninsula State, oo ku taal bariga Kalluunka Creek; Beerta Gobolka Potawatomi, oo ay weheliso Sturgeon Bay; iyo [[Whitefish Dunes State Park]] oo ku teedsan harada Michigan. Laba waxay ku yaaliin jasiiradaha: [[Rock Island, Wisconsin|Xadiiqada Rock Island State]] iyo Xadiiqada Grand traverse Island State . Xadiiqada Grand Traverse Island State waxaa la aasaasay 1970 waxayna ilaalisaa aragga in ka badan kan {{convert | 5 | acre | ha}} dhul ku yaal Jasiiradda Detroit.<ref>[http://dnr.wi.gov/topic/lands/realestate/documents/05r911071d.pdf Payment of State Aid to Municipalities for the payment year of 2005], Wisconsin Department of Natural Resources</ref> Maaddaama ay ka kooban tahay shan xirmooyin oo aan kala bixin<ref>[https://dnr.wi.gov/files/PDF/pubs/pr/PR2090.pdf Hunting & Trapping Map Grand Traverse Island State Park] {{Wayback|url=https://dnr.wi.gov/files/PDF/pubs/pr/PR2090.pdf |date=20210624210345 }}, Wisconsin DNR PUB PR-2090, Rev. 9/11/2014</ref> mana jirto marin doomo laga raaco xadiiqadani caadi ahaan lama xayeysiiyo. Marka lagu daro xarumaha dabiiciga ee ku dhex yaal jardiinooyinka gobolka, waxaa jira saddex kale oo ka baxsan jardiinooyinka. Waxaa jira afar Meelood oo Duurjoogta iyo Kalluumeysiga ah<ref>Gardner Swamp Wildlife Area, Mud Lake Wildlife Area, Reibolts Creek Public Access, and Schuyler Creek State Fishery Area</ref> iyo sidoo kale Aagagga Dabiiciga ah ee Gobolka oo u oggolaanaya marin-u-helidda dadweynaha ee bilaashka ah. <ref name="SNA">[https://dnr.wi.gov/topic/Lands/NaturalAreas/county.html#Door State natural areas waxaa qoray county], ''Wisconsin DNR'' Janaayo 22, 2019</ref> Ka sokow degmada, <ref>[http://doorcounty.maps.arcgis.com/apps/MapTour/index.html?appid=b745a6c3b54640a097199de19d2aaa4d Interactive map of State and County Parks]</ref> magaalada, iyo jardiinooyinka bulshada, <ref>[https://www.sturgeonbaywi.org/departments/parks___recreation/park_facilities.php Park facilities], ''City of Sturgeon Bay''</ref> <ref>[https://doorcountypulse.com/far-from-the-madding-crowd-liberty-grove-town-parks/ Far From the Madding Crowd: Liberty Grove Town Parks]</ref> waxaa ku yaal xerada kormeerka wiilka, xero kiristaan ah, <ref>[https://www.ccca.org/assnfe/CompanySearch.asp?MODE=DETAIL&COID=856&PAGENUM=5 Camp Zion] listing in the CCCA campgrounds directory, accessed Diisambar 10th, 2019</ref> iyo goob dadweyne oo ay maamusho Xarunta Qadiimiga ah. <ref>[https://www.iceagetrail.org/wp-content/uploads/2014/10/Book-Sample-Door.pdf Ice Age Trail Guidebook 2014] {{Wayback|url=https://www.iceagetrail.org/wp-content/uploads/2014/10/Book-Sample-Door.pdf |date=20210721040925 }}, Points of interest: Cardy Paleo-Indian Camp Archaeological Site, p. 353 (p. 6 ee pdf)</ref> <ref name="Cardy">[https://www.archaeologicalconservancy.org/?wpfb_dl=68 Life During The End Of The Ice Age: The Cardy site could inform archaeologists about how humans dealt with a challenging environment.] {{Wayback|url=https://www.archaeologicalconservancy.org/?wpfb_dl=68 |date=20220223203808 }}, ''American Archaeology Vol. 14'', No. 3, Fall 2010</ref> Aaminaad dhul oo maxalli ah ayaa ka shaqeysa 14 jardiinooyin oo gaar loo leeyahay oo u furan dadweynaha, <ref>[https://web.archive.org/web/20180410164615/http://www.doorcountylandtrust.org/ Explore Our Preserves], ''Door County Land Trust''</ref> iyo 3,277.3 hektar (1326.3 ha) oo ka mid ah dhulal gaar loo leeyahay ayaa u furan dadweynaha ugaarsiga, kalluumeysiga, socodka, aragga iyo ciyaaraha barafka ee waddamada Barnaamijka Kaymaha la maamula. <ref>Lands enrolled in the tax program are shown on the [https://dnrmaps.wi.gov/opfl DNR Private Forest Lands Open for Public Recreation] {{Wayback|url=https://dnrmaps.wi.gov/opfl |date=20210629033503 }} interactive map and [https://web.archive.org/web/20200222022053/https://dnr.wi.gov/topic/ForestLandowners/documents/MFLAcreSummaryMun.pdf Managed Forest Law 2019 Acreage Summary Report by Municipality] waxaa qoray Wisconsin Department of Natural Resources, Febraayo 25, 2019, p. 17</ref> === Xeebaha === Marka lagu daro harada Lake Michigan iyo Green Bay labadaba, waxaa jira 54 xeebood oo dadweyne ah ama dayactir ubaahan <ref>[https://dnr.wi.gov/topic/Beaches/documents/maps/door.pdf Map of Door County Beaches on Lake Michigan] {{Wayback|url=https://dnr.wi.gov/topic/Beaches/documents/maps/door.pdf |date=20210721040907 }} and [https://www.arcgis.com/apps/mapviewer/index.html?webmap=55235cfdfe374ba8ad22fc39a03cb522 Wisconsin's Great Lake Public Access Guide], electronic map</ref> iyo 39 goobood oo laga bilaabayo kayak.<ref>[https://web.archive.org/web/20170711231351/https://www.doorcounty.com/media/8619/bike-map_2016_digital.pdf Bicycle and other silent sports map 2016], Door County Visitor Bureau</ref> 35 xeeb ayaa si joogto ah loola socdaa dakana loogala taliyaa tayada biyaha. <ref>[https://www.wibeaches.us/apex/f?p=181:1:::NO:RP:: Wisconsin Beach Advisories] {{Wayback|url=https://www.wibeaches.us/apex/f?p=181:1:::NO:RP:: |date=20210118014302 }} on the Wisconsin Beach Health website; counties are located in the dropdown menu</ref> In kasta oo Degmada Door ay ku yar tahay maalmaha qoraxdu badan tahay gobollada badankood ee Wisconsin iyo Illinois, haddana sidoo kale waxay leedahay roobab yar iyo heerkulka xagaaga oo hooseeya, <ref>Ka eeg khariidada xagga hoose ee [https://www.bestplaces.net/climate/county/wisconsin/door Door County, Wisconsin, - Sperling's BestPlaces], Diisambar 12, 2019 ''Bestplaces.net''</ref> taas oo ka dhigaysa jawiga Qoori|ugu habboon ee xeebta tagaya. === Harooyinka iyo balliyada === Marka laga reebo harada Michigan iyo Green Bay, waxaa jira 25 harooyin, balliyo, ama marsooyin iyo 37 webi, durdurro, iyo ilo ka tirsan gobolka. <ref>[https://web.archive.org/web/20200113070608/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Final_20091106/Chapter%204%20-%20Agricultural%20%26%20Natural%20Resources%20_adopted%2010-27-09_.pdf Door County Comprehensive Plan 2030: Chapter 4, Agricultural and Natural Resources], p. 20 ee pdf, Tables 4.15 and 4.16</ref> === Dhul qoyan === 4,631 [[Hektar|ha]] (11,400 hektar) oo ka mid ah dhulka qoyan ee Door Peninsula Coast ayaa ku hoos qoran Heshiiska Ramsar oo ah dhul qoyan oo muhiimad caalami ah leh. <ref>[https://www.ramsar.org/news/united-states-designates-its-37th-ramsar-site United States designates its 37th Ramsar Site], Abriil 27, 2015, khariidada dhulka qoyan eeg Figure 2-28. Door Peninsula Coastal Wetlands Ramsar Site khariidada waxaa qoray Door County Planning Department, May 2014 in the [https://www.co.door.wi.gov/AgendaCenter/ViewFile/Agenda/_07092020-668 Luulyo 9, 2020 Land Conservation Committee Agenda], bogga 83</ref> Liiska waxaa ku jira saddex aag oo horay loogu aqoonsan jiray "Wetland Gems." === Xilliga === In kasta oo jasiirada Door County ay ku nool yihiin qiyaastii sanadkii dad gaadha 27,610, waxay la kulantaa qulqul dalxiisayaala oo ka yimaada dhinac kasta inta u dhexeysa Maalinta Xusuusta iyo Maalinta Shaqaalaha, iyada oo ay jiraan in ka badan 2.1 milyan oo soo booqdayaal ah sanadkiiba. <ref>[https://web.archive.org/web/20200113062550/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Town%20of%20Sevasopol%20Comprehensive%20Plan.pdf Town of Sevastopol Comprehensive Plan 2028], Nofeembar 2008, Chapter 4, p. 11, (bogga 64 ee pdf)</ref> Ganacsiyada badankoodu waxaa lagu bartilmaameedsadaa dalxiiska waxayna ku shaqeeyaan wakhti-xilliyeed. Iyada oo ku saleysan ururinta canshuuraha qolka laga soo bilaabo sanadkii 2017-kii ilaa 2018-kii, Luulyo waa bisha ugu mashquulka badan sanadka oo dhan, in kasta oo dakhliga canshuuraha iibku uu ka sarreeyo bisha Agoosto. Canshuuraha ugu yar ayaa la uruuriyaa bisha Janaayo, iyo canshuurta iibka ee ugu yar waxaa la ururiyaa iyana bisha Abriil. <ref name="bureau2019">[http://doorcountytourismzone.com/uploads/ckfiles/files/12-2019%20-%20DDC%20December%202019%20Monthly%20Report.pdf Monthly Report, Diisambar 2019] {{Wayback|url=http://doorcountytourismzone.com/uploads/ckfiles/files/12-2019%20-%20DDC%20December%202019%20Monthly%20Report.pdf |date=20200923183640 }}, Door County Visitor Bureau, bogagga 1 and 5</ref> == Dalxiiska == In kasta oo jasiirada Door County ay ku nool yihiin qiyaastii dad gaadhaya 27,610, waxay la kulantaa qulqul dalxiisayaal ah oo ka yimaada dhinac kasta inta u dhexeysa Maalinta Xusuusta iyo Maalinta Shaqaalaha, iyada oo in ka badan 2.1 milyan ay soo booqdaan sanadkiiba. <ref>[https://web.archive.org/web/20200113062550/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Town%20of%20Sevasopol%20Comprehensive%20Plan.pdf Town of Sevastopol Comprehensive Plan 2028], Nofeembar 2008, Chapter 4, p. 11, (bogga 64 ee pdf)</ref> Ganacsiyada badankooda waxaa lagu bartilmaameedsadaa dalxiiska waxayna ku shaqeeyaan wakhti-xilliyeed. Iyada oo ku saleysan ururinta canshuuraha qolka laga soo bilaabo sanadkii 2017-kii ilaa 2018-kii, Luulyo waa bisha ugu mashquulka badan sanadka, in kasta oo dakhliga canshuuraha iibku uu ka sarreeyo bisha Agoosto. Canshuuraha ugu yar ayaa la uruuriyaa bisha Janaayo, iyo canshuurta iibka ee ugu yar waxaa la ururiyaa iyana bisha Abriil. <ref name="bureau20192">[http://doorcountytourismzone.com/uploads/ckfiles/files/12-2019%20-%20DDC%20December%202019%20Monthly%20Report.pdf Monthly Report, Diisambar 2019] {{Wayback|url=http://doorcountytourismzone.com/uploads/ckfiles/files/12-2019%20-%20DDC%20December%202019%20Monthly%20Report.pdf |date=20200923183640 }}, Door County Visitor Bureau, bogagga 1 and 5</ref> Dhaqaalaha Degmada Door wuxuu la mid yahay kan gobolada Bayfield, Iron, Oneida, Sawyer, iyo Vilas. Lixdaan degmo oo ku yaala waqooyiga Wisconsin ayaa waxaa loo kala saaray inay leeyihiin "dalxiis la xiriira keymaha" oo ku saleysan dhaqaalo. <ref>[http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.46.6962&rep=rep1&type=pdf Clustering Wisconsin Counties for Analytical Comparisons] waxaa qoray Martin Shields and Steven C. Deller, CCED Staff Paper # 96.7, Oktoobar 1996, bogagga 11 and 16 (bogagga 13 and 19 ee pdf)</ref> Falanqeyn la isbarbar dhigayo xogta 1999 ee xulashada gobolada Wisconsin ayaa lagu ogaaday in Degmada Door ay si gaar ah ugu xoogan tahay tafaariiqda dhismaha iyo qalabka, raashinka, dharka iyo qalabka, tafaariiqda ee kala duwan, iyo sidoo kale maqaayadaha. Adeegyada, waxay ugu xoog badnaayeen madadaalo, filim, iyo madadaalo iyo hoy. Degmada Door waxay ka heshay dheeri maaliyadeed dhammaan qaybaha oo dhan dhammaan gobollada kale, marka laga reebo alaabta guriga & qalabka guryaha lagu iibiyo, taas oo Door County ay ku sii daatay iibinta gobollada kale. <ref>[https://web.archive.org/web/20200117233651/https://tind-customer-agecon.s3.amazonaws.com/e53d44a6-0aab-43f7-94f8-42915c7d9d1c?response-content-disposition=attachment%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27stpap428.pdf&response-content-type=application%2Fpdf&AWSAccessKeyId=AKIAXL7W7Q3XHXDVDQYS&Expires=1579307811&Signature=pKiLzQjlbdIURp9C0VHE4xL4zGc%3D Trade Area Analysis of Select Wisconsin Counties] waxaa qoray Steven C. Deller, Ogosto 2001, Staff Paper No. 428, University of Wisconsin-Madison, Staff Paper Series. Archived Janaayo 17, 2020</ref> Sanadkii 2015-kii, ururada farshaxanka iyo doorka ee Door County waxay qarashgareeyeen $9.7 milyan, taas oo 70.9% kamid ah lagu kharash gareeyay gudaha, marka lagu daro $15.0 milyan oo ay bixiyeen ka soo qaybgalayaashu kuwasoo ahaa dad lagu qiyaasay 1,582 mutadawiciin ah, waxayna ugu talogaleen fanka iyo ururada dhaqanka celcelis ahaan 35.7 saacadood midkiiba. Sanadkii 2015, 194,424 qof ayaa kaqeybgalay fanka iyo munaasabadaha dhaqanka ee gobolka, 78.0% kamid ah dadka aan deegaanka aheyn. Sannadkii 2016-kii, celceliska kaqeybgaleyaasha dhacdooyinka farshaxanka ee gobolka wuxuu kharash gareeyay $28.96, halka celcelis ahaan qofka aan dalka degganeyn uu ku qaatay $90.53. Sanadkii 2016ka, 50.6% dadka aan deegaanka aheyn ayaa sheegay in munaasabada fanka ay aheyd sababta koowaad ee ay ugu safreen gobolka. 66.0% ee kaqeybgaleyaasha deganayaasha degmada 2016 waxay ahaayeen 65 ama ka weyn, halka 48.6% ee kaqeybgaleyaasha aan deganeyn ay ahaayeen 65 ama ka weyn. <ref>[https://www.americansforthearts.org/sites/default/files/aep5/PDF_Files/NationalFindings_StatisticalReport.pdf Arts and Economic Prosperity 5, National Statistical Report] waxaa qoray Americans for the Arts, bogagga B–25, B–73, B–189, B–205, B–333, B–365, B–381, B–413, B–445 (bogagga 57, 105, 221, 237, 365, 397, 413, 445, and 477 ee pdf)</ref> === Xilliga shaqada iyo guryaha === Heerarka shaqo la'aanta ee jasiirada Door County inta lagu jiro xilliga kuleylaha iyo deyrta ayaa aad uga hooseeya xilliga qaboobaha. <ref>[https://fred.stlouisfed.org/series/WIDOOR9URN Monthly Unemployment Rate for Door County, WI, 1991-2019], garaaf ka FRED Economic Research, Federal Reserve Bank of St. Louis, accessed Diisambar 12, 2019.</ref> <ref>[https://baylakerpc.org/application/files/1015/2840/3401/Town_of_Nasewaupee_Comprehensive_Plan.pdf Year 2025 Comprehensive Plan Town of Nasewaupee Door County, Wisconsin] {{Wayback|url=https://baylakerpc.org/application/files/1015/2840/3401/Town_of_Nasewaupee_Comprehensive_Plan.pdf |date=20210624203746 }}, Sebtember 2003, bogga 117 ee pdf, Figure 6-1</ref> Dakhliga sanadlaha ah ee Degmada Door caadi ahaan wuu kayaryahay shaqooyinka lamidka ah meelaha kale ee Wisconsin. Tan waxaa loo aaneeyay dabeecadda xilliyeed ee inta badan shaqada. Tusaale ahaan, sanadkii 2009-kii, waxaa la ogaaday in dadku ay 4.85 jeer ay u badan tahay in laga shaqaaleeyo hoteellada iyo mootooyinka ku yaal jasiirada Door County oo ka soo horjeedda qaranka intiisa kale. <ref>[https://web.archive.org/web/20180201083553/https://dnr.wi.gov/topic/Sectors/documents/DellerEconomicImpacts0324.pdf The Economic Impacts of Agriculture in Wisconsin Counties] waxaa qoray Steven C. Deller and David Williams.</ref> 22.0% oo ka mid ah 13,728 shaqaale ah ayaa sanadkii 2018 ka shaqeeyay waaxda firaaqada iyo soo-dhawaynta ee gobolka, in ka badan qaybaha kale. Si kastaba ha noqotee, sababtoo ah shaqooyinka firaaqada iyo martigelinta uma muuqdaan kuwo si fiican loo helo, waxay kasbadeen kaliya 12.9% dhammaan mushaharka laga helo degmada. Taa bedelkeeda, shaqaalaha waxsoosaarka waxay heleen 24.5% mushaharka labixiyay sanadkii 2018, inkasta oo ay kaliya ka dhigteen 17.0% shaqaalaha. Tani waa inkasta oo celceliska mushaarka sanadlaha ah ee xilliga firaaqada iyo soodhaweynta ay yihiin 109.3% celceliska mushaarka gobolka ee xilliga firaaqada iyo martigalinta sanadkii 2018. Taa bedelkeeda, shaqaalaha ka shaqeeya wax soo saarka waxay heleen 86.7% celceliska mushaharka gobolka ee wax soo saarka. Mushaharka degmada Door ayaa celcelis ahaan gobolka u soo saaray qayb kasta marka laga reebo xilliga firaaqada iyo martigelinta <ref>[https://jobcenterofwisconsin.com/wisconomy/wits_info/downloads/CP/door_profile.pdf 2019 Workforce profile: Door County] waxaa qoray Ryan Long, Bay Area Regional Economist for the State of Wisconsin Department of Workforce Development, 2019, bogga 7, section "Industry Employment and Wages, 2018 Employment and Wage Distribution by Industry, Door County"</ref> Saamaynta dakhliga hoose waxaa iskudarsaday celcelis ahaan qiimaha guryaha; meelaha kale ee Wisconsin ee mushaharkoodu hooseeyo waxay u muuqdaan inay leeyihiin guryo hooseeya. <ref>[https://web.archive.org/web/20190410034729/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Village%20of%20Sister%20Bay%20Comprehensive%20Plan.pdf Village of Sister Bay 2020 Comprehensive Plan] Chapter 1, bogga 16 (bogga 31 ee pdf), 2003</ref> Awood la'aanta guryaha ayaa lala xiriiriyay dhibaatada yaraanta shaqaalaha, maadaama shaqaalaha cusub laga yaabo inaysan awoodin inay iibsadaan guryaha ayna go'aansadaan inay baxaan. <ref>[https://web.archive.org/web/20190410034230/http://map.co.door.wi.us/planning/Comp-Plan/Completed/Town%20of%20Liberty%20Grove%20Comprehensive%20Plan.pdf Town of Liberty Grove Comprehensive Plan 2003] Chapter 1, bogga 12 (bogga 32 ee pdf)</ref> Daraasad 2019-kii ah ayaa lagu ogaaday in degmada ay tahay gobolka sideedaad ee ugu qaalisan nolosha ee dhammaan gobollada Wisconsin. <ref>Tani waxaa loogu talagalay qoys laba waalid leh oo leh hal cunug oo iskuulka ku jira iyo hal dugsi-barbaarin, heerka isku-filnaanshaha sannadlaha ah wuxuu ahaa $63,001. [http://www.selfsufficiencystandard.org/sites/default/files/selfsuff/docs/WI2019_SSS.pdf The Self-Sufficiency Standard for Wisconsin 2019] {{Wayback|url=http://www.selfsufficiencystandard.org/sites/default/files/selfsuff/docs/WI2019_SSS.pdf |date=20210624204921 }} waxaa qoray Diana M. Pearce and the Wisconsin Department of Workforce Development, May 2019, Center for Women's Welfare, University of Washington School of Social Work, bogga 11 (bogga 13 ee pdf)</ref> == Shaqaalaha ajaanibta ah iyo tirada dadka == Maaddaama diiwaangelinta dugsiga sare ee gobolka ay yaraatay, shaqo-bixiyeyaasha waxay u jeesteen fiisooyinka J-1 si ay u buuxiyaan boosaska xilliyeed halkii. <ref>[https://doorcountypulse.com/j-1-visa-program-growing-in-door-county/ J-1 Visa Program Growing in Door County] waxaa qoray Jackson Parr, ''Peninsula Pulse'' May 4, 2018, [https://www.greenbaypressgazette.com/story/news/local/door-co/2019/08/15/door-county-seasonal-j-1-visa-workers-housing-focus-new-plan/2009275001/ Door County's seasonal, J-1 Visa workers need housing. This Illinois couple hopes to help] waxaa qoray Sammy Gibbons, ''Green Bay Press-Gazette'', Ogosto 15, 2019, and [https://doorcountypulse.com/worker-shortage-endures-for-manufacturing-sector-n-e-w-industries-shares-story-about-changes-that-make-it-difficult-to-remain-fully-staffed/ Overseas Restrictions Limit J-1 Visa Arrivals: Door County Businesses Prepare For Workforce Shortage] waxaa qoray Jackson Parr, ''Peninsula Pulse'', May 14, 2021</ref> [[File:MigrantWorkerHousingDoorCountyWisconsin.jpg|thumb|Guriyeynta shaqaalaha muhaajiriinta (Maarso, 2011-kii) Sababtoo ah qiimaha sare ee nolosha marka la barbardhigo dakhliga xadidan ee shaqooyin badan oo dalxiis-warshadeed ay bixiyaan, shaqaale ku meelgaar ah ayaa badanaa la shaqaaleeyaa, kuwa gudaha iyo dibaddaba. Shaqaaluhu waxay ka yimaadaan meelo fog fog sida Ukraine, <ref name="Reardon">[https://tigerprints.clemson.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://scholar.google.com/&httpsredir=1&article=2511&context=all_dissertations Administrative Relationships, Agency Theory, and the Summer Work Travel Program: 2012–2013] waxaa qoray Mark Reardon, Ph.D. thesis, Clemson University, bogga 134 (143 ee pdf)</ref> Scandinavia, Uzbekistan, Turkey, ama South Africa.]] Sababtoo ah shaqaalaha ajaanibta ah ee lagu keenay Barnaamijka Safarka Shaqada Xagaaga mararka qaarkood waxaa la dejiyaa meel ka duwan halka ay ka shaqeeyaan, qaar baa ku dhammaaday baaskiil 10-15 mayl maalintii tan iyo markii ay ka maqnaayeen gawaarida isla markaana gobolku uu xaddidan yahay gaadiidka dadweynaha. <ref name="Reardon2">[https://tigerprints.clemson.edu/cgi/viewcontent.cgi?referer=https://scholar.google.com/&httpsredir=1&article=2511&context=all_dissertations Administrative Relationships, Agency Theory, and the Summer Work Travel Program: 2012–2013] waxaa qoray Mark Reardon, Ph.D. thesis, Clemson University, bogga 134 (143 ee pdf)</ref> Intaa waxaa sii dheer, soogalootiga sharci-darrada ah ama kuwa aan sharciga lahayn ee ka shaqeeya warshadaha dalxiiska ayaa inta badan haysan rukhsad darawalnimo. <ref>[https://doorcountypulse.com/building-bridges-between-cultures/ Building Bridges Between Cultures] waxaa qoray Gary Jones, ''Peninsula Pulse'', Febraayo 4, 2011</ref> Sannadkii 2012-kii, Garyaqaanka Degmada Door Ray Pelrine wuxuu yiri "shaqaalaha soogalootiga sharci darrada ah hadda waxaa lagu dhisay qaab dhismeedka ganacsiyo badan oo halkan ku yaal." <ref>[https://doorcountypulse.com/the-immigration-debate-and-why-it-matters-to-door-county-more-than-you-think/ The Immigration Debate – and Why it Matters to Door County More than You Think], waxaa qoray Myles Dannhausen Jr. ''Peninsula Pulse'', Luulyo 5, 2012</ref> === Hoos u dhaca dhalinyarada iyo guud ahaan dadka === Marka loo eego qiyaasta ACS, tirada dadka ka yar 18 sano ee degmada ayaa hoos uga dhacday 5,119 sanadkii 2010-kii ilaa 4,479 sanadka 2017-kii. <ref>[https://data.census.gov/cedsci/table?q=Door%20County&g=0500000US55029&hidePreview=false&table=DP05&tid=ACSDP5Y2017.DP05&vintage=2017&cid=DP05_0001E&layer=county&lastDisplayedRow=42 ACS 5-year estimate], Accessed Diisambar 12, 2019</ref> Sannadkii 2013, cilmi-baare ayaa saadaaliyay in marka la gaaro 2040, dadka ku nool degmada ay hoos u dhici doonaan 4.2%, boqolkiiba 10-ka ugu weyn ee hoos u dhaca dhammaan gobollada Wisconsin <ref>[https://doa.wi.gov/DIR/FinalProjs2040_Publication.pdf Wisconsin's Future Population Projections for the State, Its Counties and Municipalities, 2010–2040], waxaa qoray David Egan-Robertson, UW-Madison Applied Population Laboratory, Prepared for the Wisconsin Department of Administration Demographic Services Center, Diisambar 2013, bogga 20 (bogga 24 ee pdf)</ref> Laga soo bilaabo 2013 ilaa 2017, 36.8% ee 9,358 qoys ee degmada ku nool waxay kujireen caruurnimo, iyadoo lagu saleynayo qiyaasta 5 sano ee ACS, marka loo barbardhigo 44.2% ee Wisconsin sanadkii 2017, iyadoo lagu saleynayo qiyaasta hal sano ee ACS. <ref>[https://www.livestories.com/statistics/wisconsin/door-county-families-structure-composition Door County Families: Structure and Composition], Livestories Statistics, compared to [https://www.livestories.com/statistics/wisconsin/families-structure-composition Wisconsin Families: Structure and Composition], Livestories Statistics, accessed Sebtember 6, 2019</ref> Marka laga reebo barnaamijka dugsiga barbaarinta ee Sevastopol, dhammaan degmooyinka gobolku waxay arkeen hoos u dhigista diiwaangelinta laga soo bilaabo 2000 ilaa iyo 2019 ee heerarka dugsiga hoose, dhexe, iyo sare. <ref name="enrollment">2000-2019 enrollment figures come from the Wisconsin DPI [https://dpi.wi.gov/school-nutrition/program-statistics/archive#epr Program Statistics Archives, Wisconsin School Free/Reduced Eligibility Data] and the Wisconsin DPI [https://dpi.wi.gov/school-nutrition/program-statistics School Nutrition Program Statistics] reports for school level enrollment and participation data, except for Washington Island, which was missing for 2019. Instead, 2018 [https://wisedash.dpi.wi.gov/Dashboard/Page/Home/Topic%20Area/Enrollment/Enrollment%20(Single%20Year)?filtersetid=d3297b44-3080-46bc-aaef-12d4905a0f81 WISEdash elementary] and [https://wisedash.dpi.wi.gov/Dashboard/Page/Home/Topic%20Area/Enrollment/Enrollment%20(Single%20Year)?filtersetid=0e64588c-5e7f-40b9-aad5-7e81da9fe662 high school] statistics for Washington Island are used.</ref> Hoos u dhaca diiwaangelinta dugsiga sare <ref name="enrollment2">2000-2019 enrollment figures come from the Wisconsin DPI [https://dpi.wi.gov/school-nutrition/program-statistics/archive#epr Program Statistics Archives, Wisconsin School Free/Reduced Eligibility Data] and the Wisconsin DPI [https://dpi.wi.gov/school-nutrition/program-statistics School Nutrition Program Statistics] reports for school level enrollment and participation data, except for Washington Island, which was missing for 2019. Instead, 2018 [https://wisedash.dpi.wi.gov/Dashboard/Page/Home/Topic%20Area/Enrollment/Enrollment%20(Single%20Year)?filtersetid=d3297b44-3080-46bc-aaef-12d4905a0f81 WISEdash elementary] and [https://wisedash.dpi.wi.gov/Dashboard/Page/Home/Topic%20Area/Enrollment/Enrollment%20(Single%20Year)?filtersetid=0e64588c-5e7f-40b9-aad5-7e81da9fe662 high school] statistics for Washington Island are used.</ref> ayaa loo aaneynayaa yaraanta shaqaalaha xilliyada, waxaana loo aaneynayaa inay soo dedejisay ballaarinta barnaamijka fiisaha J-1. <ref>[https://doorcountypulse.com/j-1-visa-program-growing-in-door-county/ J-1 Visa Program Growing in Door County] waxaa qoray Jackson Parr, ''Peninsula Pulse'' May 4, 2018</ref> === Tirakoobka diinta === Tiro koobkii 2010-kii, koox diimeedkii ugu weynaa ee Door County waxay ahaayeen Katooligga, oo leh 9,325 oo qof kuwaaso raacsan oo ku cibaadeysta lix kaniisadood, waxaa ku xiga 2,982 qof oo ah ELCA Lutherans oo leh toddobo urur, 2,646 oo qof oo ah WELS Lutherans oo leh toddobo urur, 872 qof oo ah Moravians oo leh saddex jameeco, 834 qof oo ah United Methodists oo leh afar jameeco, 533 qof oo ah Masiixiyiin aan diin lahayn oo leh lix urur, 503 qof oo ah LCMS Lutherans oo leh laba urur, 283 qof oo ah LCMC Lutherans oo leh hal urur, 270 qof oo ah Converge Baptists oo leh seddex urur, 213 qof oo ah Episcopalians oo leh hal urur, 207 qof oo ah UCC Masiixiyiin ah oo leh hal urur, iyo 593 qof oo ah kuwa raacsan. Guud ahaan, 69.3% dadka waxaa loo tiriyey inay yihiin kuwo raacsan urur diimeed. <ref>[http://www.thearda.com/rcms2010/rcms2010A.asp?U=55029&T=county&Y=2010&S=adh County Membership Report: Door County (Wisconsin)] {{Wayback|url=http://www.thearda.com/rcms2010/rcms2010A.asp?U=55029&T=county&Y=2010&S=adh |date=20200114062248 }}, The Association of Religion Data Archives</ref> Sannadkii 2014, Degmada Door waxay lahayd ururrada diimeed ee ugu tirada badan ee 719-aad qof kasta oo deggan oo ka mid ah dhammaan 3,141 degmooyin ee Mareykanka, iyadoo 34 urur diimeed ay ka jiraan gobolka. <ref name="PennState">[https://aese.psu.edu/nercrd/community/social-capital-resources/social-capital-variables-for-2014/social-capital-variables-spreadsheet-for-2014 Social Capital Variables Spreadsheet for 2014] {{Wayback|url=https://aese.psu.edu/nercrd/community/social-capital-resources/social-capital-variables-for-2014/social-capital-variables-spreadsheet-for-2014 |date=20191231001016 }}, PennState College of Agricultural Sciences, Northeast Regional Center for Rural Development</ref> == Sidoo Kale arag == * [[Hennepin County, Minnesota]] {{Magaalooyinka Maraykanka}} {{Gobolada Maraykanka}} [[Category:Ameerikada waqooyi]] [[Category:Maraykanka]] [[Category:Dad]] m59s7evg6rd3ufbn83v5995bx3s25ct Sonakshi Sinha 0 35649 296905 261206 2026-05-02T05:17:05Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296905 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Sonakshi Sinha|image=Sonakshi Sinha at the trailer launch of her film 'Mission Mangal'.jpg|caption=Sinha ee 2019|birth_name=|birth_date={{birth date and age|df=yes|1987|6|2}}<ref name="DOB"/>|birth_place=[[Patna]], [[Bihar]], Hindiya|alma_mater=|occupation={{hlist|Atariisho|heesaa}}|years_active=2010–hada|parents=[[Poonam Sinha]] <br/> [[Shatrughan Sinha]]|relatives=[[Luv Sinha]]}}'''Sonakshi Sinha''' ({{IPA-hns|soːnaːkʂi sɪnɦa|pron}}; 2 Juun 1987) waa atariisho iyo heesaa Hindi ah oo ka shaqeysa filimada Hindiga.<ref>{{cite web|author1=Joginder Tuteja|title=Sonakshi Sinha Turns Singer-Rapper|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/Sonakshi-Sinha-Turns-Singer-Rapper/2015/12/31/article3203720.ece|website=[[The New Indian Express]]|access-date=3 January 2016|date=31 December 2015|ciwaan=Nuqul Archive|archive-date=12 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312002553/http://www.newindianexpress.com/entertainment/hindi/Sonakshi-Sinha-Turns-Singer-Rapper/2015/12/31/article3203720.ece|dead-url=yes}}</ref> Ka dib markii ay ka shaqeysay dharka nashqadeeya [[filimada madaxa banaan]], waxay soo bandhigtay filimkeedii ugu horreeyay iyadoo ku muujisay Rajjo Pandey filimkii ''Dabangg'' sanadkii 2010.<ref>{{cite news|title=Salman Khan hosts an impromptu birthday bash for Sonakshi Sinha|url=http://www.mid-day.com/articles/salman-hosts-an-impromptu-birthday-bash-for-sonakshi-sinha/16260195|access-date=12 October 2017|author=Gaurav Dubey|work=[[Mid-Day]]|archive-date=4 Bisha Saddexaad 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304053719/http://www.mid-day.com/articles/salman-hosts-an-impromptu-birthday-bash-for-sonakshi-sinha/16260195|url-status=dead}}</ref> Waxay u soo kacday inay caan ku noqoto ciyaarista xiisaha jacaylka jilayaasha ragga ee filimada ''Rowdy Rathore'' (2012), ''[[Son of Sardaar]]'' (2012), ''[[Holiday: A Soldier Is Never Off Duty]]'' (2014), iyo ka muuqashada ''[[Item song|item songs]]''. == Tixraacyo == 6xmg1orpy4uaczpmj8j6hnc5cyyso40 Abokor muuse 0 39797 296873 296869 2026-05-01T15:16:17Z ~2026-26417-66 45469 /* Notable figures */ 296873 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Yasin Alasie *Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot *Rashed Khadar – is an author and poet who has authored many books, the most famous of which is Agab-Jire. * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} fh5g000p7fgiweoamj8dn2cxbr09uq9 296876 296873 2026-05-01T18:42:08Z ~2026-26417-66 45469 /* Notable figures */ 296876 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Yasin Alasie *Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot *Rashed Khadar – is an author and poet who has authored many books, the most famous of which is Agab-Jire. * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} 6382mhkj8bixdcowcgzk53um1oxvtme 296877 296876 2026-05-01T18:55:43Z ~2026-26417-66 45469 /* Notable figures */ 296877 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Yasin Alasie *Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot *Rashed Khadar – is an author and poet who has authored many books, the most famous of which is Agab-Jire. * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} g2aevaegiim45efg1i36bl153rllk1o 296878 296877 2026-05-01T19:07:28Z ~2026-26417-66 45469 /* Notable figures */ 296878 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Yasin Alasie *Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot *Rashed Khadar – is an author and poet who has authored many books, the most famous of which is Agab-Jire. * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} 6382mhkj8bixdcowcgzk53um1oxvtme 296879 296878 2026-05-01T19:09:52Z ~2026-26417-66 45469 /* Notable figures */ 296879 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. . *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. *Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot *Rashed Khadar – is an author and poet who has authored many books, the most famous of which is Agab-Jire. * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} elorne239hnloh3asj5eby6eisimya5 296882 296879 2026-05-01T22:50:13Z ~2026-26417-66 45469 296882 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. *Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot *Rashed Khadar – is an author and poet who has authored many books, the most famous of which is Agab-Jire. * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} ls3s3uzg7vbqhw96ejzjps2l02cst1v 296895 296882 2026-05-02T02:25:28Z ~2026-26417-66 45469 /* Notable figures */ 296895 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. *Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician *Rashed Khadar – is an author and poet who has authored many books, the most famous of which is Agab-Jire. * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} nsbhnuq5hdycnj69dk2d8hawc0ltelo 296917 296895 2026-05-02T09:00:21Z ~2026-26417-66 45469 /* Notable figures */ 296917 wikitext text/x-wiki {{Farac|{{flagcountry|Yemen}}|group=Abokor Musa <br> |flag=[[File:Flag_of_Somaliland.svg|60px]][[File:Flag_of_Ethiopia.svg|60px]][[File:Flag_of_Kenya.svg|45px]][[File:Flag_of_Yemen.svg|45px]]|image=|region1={{flagcountry|Somaliland}}|region2={{flagcountry|Eritrea}}|region3={{flagcountry|Yemen}} |region4={{Flagcountry|United Arab Emirates }}|langs=[[Somali language|Somali]]|rels=[[Islam]]|related-c= Other ,clans <!-- CONFIRMED RELATIONS!!! -->}} '''Abokor Muuse''' ([[Af-Ingiriisi|Ingiriisi]]: Abokor Musa'','' [[Carabi]]: أبوبكر موسى ; ''',''' Magaca oo buuxa: Abokor Musa Da'ud Sheekh Ishaaq) waa Qabiil wayn oo ka mid ah beelweynta Eidagalle ee Isaaq. Beeshu waxay degaan rasmiya ku tahay [[Soomaaliland|Somaliland]], [[Itoobiya]] iyo [[Kenya]]. == Overview == The Abokor Musa is a major Somali clan that is part of the Eidagalle clan of the Isaaq clan family, traditionally also called ''Saleebaan''. Members of the Abokor Musa subclan are descendants of Sheikh Ishaaq bin Ahmed. The Abokor musa<ref>Diiriye, Anwar Maxamed (2006). Literature of Somali Onomastics & Proverbs with Comparison of Foreign Sayings.ISBN978-0-9726615-1-5.</ref> is one of the large somali clans and among the most prominent sub-clans of the Eidagale. They inhabit the Hargiesa and Salahley regions of Somaliland, in addition to the Somali Region of Ethiopia and Kenya, where they form part of the Isahakia community<ref name=":3">Hayward, R. J.; Lewis, I. M. (2005-08-17). Voice and Power. Routledge. <nowiki>ISBN 9781135751753</nowiki>.</ref><ref name=":4">Laitin, David D. (1977). Politics, Language, and Thought: The Somali Experience. 9780226467917.</ref>.The Abokor Musa traditionally consists of nomadic pastoralists, merchants, and skilled poets.<ref>Andrzejewski, B.W. and I.M. Lewis, 1964, Somali Poetry: An Introduction, Oxford University Press.</ref>Historical roots can also be traced to [[Eratareya|Eritrea]], reflecting old trade routes . ==Tariikhda == ===Nasabka === Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe=== Beesha Abokor Muuse waxaa si gaar ah loogu xusuustaa kaalintii ay ka qaateen halgankii uu hoggaaminayay Axmed Gurey (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ([[Saldanadii Cadal|Saldanadii Adal]]) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Sida lagu sheegay buugga taariikhiga ah ee ''Futuh al-Habash'', beelaha Habar Magaadle, oo ay ku jirto laantan, waxay bixiyeen ciidamo iyo hoggaamiyeyaal muhiim ah.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref><blockquote>Beesha Abokor Muuse—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo , taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha, gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad, oo ah Sultanate . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada [[Herer|Herar]].<ref>Morin, Didier (2004). Dictionnaire historique afar: 1288-1982. KARTHALA Editions. <nowiki>ISBN 9782845864924</nowiki>.</ref> Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen magalda tariikhiga ah ee [[Saylac|zelia]].</blockquote> [[File:First_footsteps_in_East_Africa,_or,_An_exploration_of_Harar_(1904)_(14586268478).jpg|right|thumb|250x250px| [[Axmad III bin Abu Bakar|Axmad Bin Abii Bakar]], Amiirkii [[Harar]]]] Qarnigii 19aad, laanta Abokor Muuse waxay door muuqda ku lahaayeen ganacsigii ka socday Hargeysa–Berbera–Harar. Ganacsatadoodu waxay ahaayeen kuwa ugu firfircoon ee karavaannada ka keeni jiray gudaha Soomaalida xoolaha, muxurka, malmalka iyo subagga, kuna dhoofin jiray Berbera iyo suuqyada Carabta. Waxaa si gaar ah loo xusuustaa xiriirka dhow ee ay la lahaayeen Amiir Axmed III bin Abu Bakr, oo ahaa amiirkii Harar intii u dhaxaysay 1856–1875. Amiirka ayaa si weyn u qadarin jiray ganacsatada Abokor Muuse.<ref>Burton, Richard (1856). First Footsteps in East Africa. London: Longman, Brown, Green and Longmans. pp. 116–118.</ref> [[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|240px|right|Aw Barkhadle – a historic place of oath and agreement, where the Abokor Muse clan played a leading role.]] <blockquote>Beesha Abokor Muuse waxay door weyn ka ciyaareen ilaalinta dhaqanka, xeerka iyo dhexdhexaadinta. Goobta barakeysan ee [[Aw Barkhadle]], oo ku taalla inta u dhexeysa [[Hargeysa]] iyo [[Berbera]], waxay ahayd xarun dhaar iyo heshiis lagu xallin jiray khilaafaadka. Odayaasha Abokor Muuse ayaa si gaar ah loogu qadarin jiray hoggaaminta dhaarta iyo heshiisiinta,oo ah Ugaaysada dhaqanka<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref> </blockquote> Abokor Muuse waxay caan ku ahaayeen hal-abuurka gabayga iyo xigmadda afka ah. Gabayga ayaa u ahaa hub lagula dagaallamo, laguna xafido taariikhda. Sida uu qoray Laurence Margaret, beesha Ciidagale (oo ay ka mid yihiin Abokor Muse) waxaa lagu yaqaanay in tiro badan oo rag ah ay gabyaa yihiin, taasoo ka dhigtay beel kaalin weyn ku leh suugaanta Soomaalida.<ref>Laurance, Margaret. ''A tree for poverty: Somali poetry and prose''. McMaster University Library Press. p. 27.</ref>Sido kale Abokor Muuse waxay ahaayeen qoys caan ku ahaa fardaha fuulka iyo dagaalka, waxaana si weyn looga yaqaanay kartida dagaal iyo xirfadda ay ku lahaayeen maareynta fardaha dagaalka. [[File:Sketch_Map_of_Northern_Somali_Land.png|right|thumb|250x250px| Map showing trade routes leading to Berbera.]] Qarnigii 19aad, Abokor Muuse waxay door muhiim ah ku lahaayeen ganacsigii karavaannada ee u dhexeeyay [[Berbera]] iyo gudaha dalka. Waxay qayb ka ahaayeen aasaaska magaalada [[Hargeysa]], taasoo markii hore ahayd xarun karavaan oo ay dhiseen ganacsatada Ciidagale.<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). ''Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia''. p. 96.</ref> <blockquote>Taariikhda Abokor Muuse waa mid ku dhisan geesinimada dagaal, hal-abuurka suugaaneed, hoggaaminta dhaqameed iyo firfircoonida ganacsiga. Waxay qayb muhiim ah ka noqdeen halgankii diimeed ee Muslimiinta, nabadaynta bulshada Isaaq, iyo kobaca dhaqaalaha iyo dhaqanka gobolka—astaamo qeexaya kaalintooda qoto dheer ee taariikhda Soomaaliyeed.</blockquote> Sidoo kale, waxay leeyihiin tariikh soo jireen ah oo ku salaysan dhaqashada xoolaha, sida Geela, Adhiga iyo lo'da, iyadoo geelu uu yahay xoolahooda ugu muhiimsan ee noloshooda ku tiirsan yihiin isla markaana ay Aad u dhaqdaan. Dhaqashada xoolaha waxay ka tarjumaysa hodantinimada, hiddaha, iyo xirfadda ay bulshadu ku dhisantahay oo soo jireen ah. ===Baranches and Subclans=== [[File:Eaglelogo.png||right|thumb|232px|Branches and Subclans]] Beesha Abokor Muuse waa beel ballaaran oo caan ku ah geesinimada iyo hiddaha soo jireenka ah, waxayna leedahay faracyo iyo laamo badan oo si dhaw isugu xidhan. Beeshan qiimaha leh waxay u kala baxdaa laamo waaweyn oo ay ka mid yihiin: ''[[Beesha Mohamed Dhimbil|Mohammed Dhimbil]]'', ''[[Ahmed Dhimbil]]'', ''[[Aden Abokor]]'' (oo ,u kala baxa ''Cawlyahan'' iyo ''Hassan Aden''), ''Muuse Dhimbil'' Faracyada ''[[Mohamoud Muuse]]'' iyo ''Abdalleh Muuse''. Laamaha Beesha '''''Abdalleh Muuse''''' ayaa iyaguna caan ku ah reero balaadhan ah sida ''Reer Aadan'', Reer ''Ali Abdi'', ''Reer Nuur'', ''Reer Benin'', ''Rer Gallab'', ''Reer Eiye'', iyo ''Mohamed Cabdille'', (kuwaas oo kala baxa ''Reer Cali'' iyo ''Reer Gubadleh''.). ; [[Shaxda beesha|Shaxda Beesha]] ===Saltanate of Abokor Musa=== [[File:Ughaz Hassan.jpg|thumb|right|200px | Ughaz Hassan of the Abokor Musa clan.]] Beesha Abokor Muuse waxay caan ku tahay hoggaamin, halgan iyo ilaalinta dhaqanka. Intii taariikhdu xusuusato, beeshani waxay lahayd taliyaal dhaqameed oo ka kala socday laamaha iyo faracyada beesha, kuwaas oo door weyn ku lahaa xallinta khilaafaadka, ilaalinta nidaamka bulshada, iyo kordhinta midnimada beesha dhexdeeda. Suldaanada, boqorrada iyo ugaasyada ka soo jeeda Abokor Muuse waxay ahaayeen hogaamiyayaal caan ah, kuwaas oo isku darsaday garaad, geesinimo, iyo karti ciidan. Markay timaaddo dirir ama dagaal, waxay ahaayeen abaanduulayaal dagaal oo hoggaamiya ciidamo si abaabulan u dagaallama. Halka marka nabaddu timaaddo, ay noqdaan odayaal dhaqameed oo hagaya bulshada dhinaca garsoorka, dhaqanka, iyo isku duubnida. Doorkooda Ugaasnimadu waa astaan sharaf, caddaalad, iyo hoggaan bulsho. Taasi waxay sababtay in beesha Abokor Muuse lagu xasuusto dad hoggaamiya, nabad dhaliya, iyo dhaqanka ilaaliya, taasoo qayb weyn ka qaadatay dhismaha iyo ilaalinta nidaamka bulshada guud ahaan. ==Distribution== [[File:Hargeisa Somaliland.jpg|thumb|right|300px|A general view of Hargeisa, where the community is widely settled.]] Beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran u daganyihiin magaalada Hargeysa, gaar ahaan koofurta iyo galbeedka caasimadda. Xaafadaha ay si rasmi ah u deggan yihiin waxaa ka mid ah ''Calaamadaha'' , oo ay kala Qaybiso Wadada Halbawlaha ee ''Airport Road ([[Wadada Madaarka Egal)]]'', iyo xaafadaha Masalaha ( Siirooga galbeedkiisa), ''Jameecada'', iyo qaybo ka mid ah Xaafadda ''October''. Meelahan ayaa ka mid ah deegaannada taariikhiga ah ee ay beesha si xooggan ugu xidhan tahay. Marka laga sii gudbo gudaha magaalada, Abokor Muuse waxay degaan ''Qoolcaday'',''Toon'', magaalada ''Salahley'', iyo tuulooyinka u dhow ilaa ''Ina-Guxaa'', oo ah xuduudda u dhaxaysa Somaliland iyo Ethiopia. Deegaannadan ayaa loo arkaa in ay yihiin laf-dhabarta beesha ee dhulka Somaliland, maadaama ay yihiin goobaha ay ku badan yihiin beelaha reer guuraaga ah iyo xoolo-dhaqatada beesha. Dhinaca kale, beesha Abokor Muuse waxay si ballaaran uga deggan yihiin Dalka Itoobiya , halkaas oo ay ku leeyihiin magaalooyin iyo tuulooyin badan. Magaalooyinka ugu waaweyn ee ay degaan waxaa ka mid ah ''Bisad'', ''Abokor'', ''Egal Addani'', iyo ''Iskoyska'', halka ay sidoo kale ku nool yihiin deegaannada u dhow Dooxada ''Galool-Fadhiidh.'' Meelahan ayaa xiriir dhow la leh magaalada Awarre, taas oo ah xarun muhiim ah oo ka tirsan gobolka. Isku soo wada duuboo, beesha Abokor Muuse waxay degaan dhul aad u ballaaran oo ku kala yaalla labada dhinac ee xuduudda Somaliland iyo Itoobiya, iyagoo leh isku xirnaan dhaqan, deegaan, iyo taariikh wadaag ah oo soo jireen ah. ==Clan tree== A summarised clan family tree of the major subclans of Abokor Musa, is presented below: {{Tree list}} *Daoud (Eidagalle) **Muuse Daoud ***'''Abokor''' (Saleiban) ****Salieban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Arralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman *************Mahamoud Wais *************Arralleh Wais *************Hussein wais *************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************'''Mohammed Dhimbil''' *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse (Rer Adawe) **************Aden Muuse (Rer Aden) *************Fatah Mohamed (Rer Fatah) *************Mucawiye Mohamed *************Gulled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************'''Muuse Dhimbil''' *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ****************Ali kalil *****************Said Ali *****************Koshin Ali *****************Boqorreh Ali ******************Abar Boqorre *******************Deria Abar ********************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Mumin Ali *****************Naleye Ali ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour *****************Hersi Nour *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Farah Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Osman Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) *******************Gulled Eiye *******************Sharmake Eiye *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed ********************Samter Ahmed ********************Ziyad Ahmed ********************Mayle Ahmed ********************Elmi Ahmed ********************Warfa Ahmed ********************Geedi Ahmed ********************Amanle Ahmed ********************Food Ahmed ********************Dhible Ahmed *********************Ismail Dhible *********************Barre Dhible *********************Wa'eys Dhible *********************Samter Dhible *********************Egal Dhible ********************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) *********************Derie Gubadleh (Rer Dirie) *********************Boqorre Gubdleh (Rer Boqorreh) *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ************'''Ahmed Dhimbil''' *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed **************Abdi Liban ***************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed ***************Ahmed(Beder)Mohamed **********'''Aden Abokor''' ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) ************Hassan Aden *************Ziyad Hassan *************Odawa Hasaan *************Ladon Hassan *************Abdalle Hassan **************Ali Abdalle **************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) **************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ***************Egal Ahmed ***************Geedi Ahmed (Rer Gheedi) {{tree list/end}} ==Notable figures== * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – prominent Somali instrumentalist, vocalist, and poet. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. *Aden Mohamed Guhad (Aden Walli) – He was a Colonel and the Commander of Internal Security and Intelligence of the (SNM), noted for his strategic leadership. * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Sh. Abdiraham Aden Eigeh * Suldan Aden S.Farah.S.Omar –Respected traditional holder. * Muuse Ismail Qalilnle – popular Somali singer *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed, a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Suldan Osman Baane –traditional leader *Said Dhimbil Nour – peot and politician * Omar Aidid – is a billionaire and Founder of Hargeisa Theatre Mall, the largest Market Mall Center .(in somaliland) * Hussein Ali Mahamado – is Activist And Founder of In Guuxa Foundation * Hussein Habane – Lieutenant Colonel of the Somaliland Coast Guard. * Abdikarem Hikmawi – Is Author, literally scholar and Activist * Abdishakur Ali– is a senior military leader in Somaliland. * Abdirahman Eid Dhimbil – is a professor and Politician * Mohamed Badel – was a poet, politician, and university lecturer. * Yusuf Saeed Elmi – Poet and politician * Almis Omar Zakrie – Activist and Politician *Nadir Yusuf – Politician and Member for Federal Parliament of Ethiopia * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship *Abwan Harir Osman Guray – Well-known Somali peot * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Tixraac== {{Reflist}} 2kw5g4th6gz2dke2dquza51me0jmuad Ciise Muuse 0 41221 296872 296313 2026-05-01T15:16:15Z ~2026-26468-64 45474 296872 wikitext text/x-wiki == Ciise Muuse== ***** Aadan Ciise ****** Jibriil Aadan ******* Mohamoud Jibril ******* Xasan Jibriil ******* Ibraahim Jibriil ******* Ismaaciil Jibriil ***** Abokor Ciise ******Cumar abokor ******Xassan cumar ******Yusuf Cumar ******cismaan abokor *******Samane cismaan ********Cali cismaan ***** Idarys Ciise ****** cabdi waadhor ******* reer daahir ******* reer hayaan ****** Cali waadhor ***** Maxamed Ciise ****** Xasan Maxamed (Curadka) ******* Jibriil Maxamed ******** Cumar Jibriil ******** Abokor Jibriil ******** Yoonis Jibriil ******** Muuse Jibril ********* Cali Muuse ********** Iidle Ali (Rer Iidle) ********** Sahal Ali (Reer Sahal) ********** Wacays Cali (Reer Wacays) ********** Abane Ali (Reer Abane) ********** Had Cali (Reer Had) ********** Xildid Cali (Reer Hildid) ********** Barre Cali ******* Cabdiraxmaan Muuse ******* Abdulle Muuse ******** Cabdalle Cabdulle (Cabdalle Qoyan) ******** Xasan Cabdulle ********* Axmed Xasan (Dhogori) ********* Deriyahan Xasan ibi9uqg1tq57w8rkqeu6xjg5mczoefc Ciidagale 0 41696 296870 296860 2026-05-01T15:02:02Z ~2026-26417-66 45469 296870 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Kenya}} |region2={{flagcountry|United States}} |region3={{flagcountry|Uk}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} |region5={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c = Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== [[File:Eidegalla map.jpg|thumb|left|Map of Somaliland showing distribution of the Eidagalle tribe in western and southwestern Somaliland]] Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor, Awaare, iyo Misraq Gashamo. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Nasabka (Lineage)=== Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Abane Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Samter Duleh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Barre Hassan **Muuse Daoud ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *****************Abar Boqorre ******************Deria Abar *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Robe Abdi ******Hersi Abdi ******Geedi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Farah Iidle *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Yonis Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Boon Dhamal (Dhamal yaryar) ********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Habarwa Abdi **********Yusuf Abdi **********Warafa Abdi **********Hussein Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Idiris Haji Cisman Gurey * Hassan Guure Jamac * Abwaan Dheeg * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Ahmed Ismail Dirie "Qaasim" – Well-known Somali Legendary poet. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Bihi Iman Eige –Minister of Finance of Somalia * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abwan Muse Ali Farur * Abdi Bidhan Dahir – Journalist * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== hw5zxk5mnhbrs6fik7zbsk3owyq3vop 296871 296870 2026-05-01T15:02:38Z ~2026-26417-66 45469 296871 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Kenya}} |region2={{flagcountry|United States}} |region3={{flagcountry|UK}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} |region5={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c = Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== [[File:Eidegalla map.jpg|thumb|left|Map of Somaliland showing distribution of the Eidagalle tribe in western and southwestern Somaliland]] Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor, Awaare, iyo Misraq Gashamo. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Nasabka (Lineage)=== Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Abane Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Samter Duleh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Barre Hassan **Muuse Daoud ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *****************Abar Boqorre ******************Deria Abar *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Robe Abdi ******Hersi Abdi ******Geedi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Farah Iidle *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Yonis Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Boon Dhamal (Dhamal yaryar) ********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Habarwa Abdi **********Yusuf Abdi **********Warafa Abdi **********Hussein Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Idiris Haji Cisman Gurey * Hassan Guure Jamac * Abwaan Dheeg * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Ahmed Ismail Dirie "Qaasim" – Well-known Somali Legendary poet. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Bihi Iman Eige –Minister of Finance of Somalia * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abwan Muse Ali Farur * Abdi Bidhan Dahir – Journalist * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== nd0o33t7gadzzunnjngqavtqfsf3is2 296875 296871 2026-05-01T15:49:25Z ~2026-26417-66 45469 296875 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Kenya}} |region2={{flagcountry|United States}} |region3={{flagcountry|Eritrea}} |region4={{flagcountry|Ethiopia}} |region5={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c = Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== [[File:Eidegalla map.jpg|thumb|left|Map of Somaliland showing distribution of the Eidagalle tribe in western and southwestern Somaliland]] Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor, Awaare, iyo Misraq Gashamo. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Nasabka (Lineage)=== Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Abane Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Samter Duleh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Barre Hassan **Muuse Daoud ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *****************Abar Boqorre ******************Deria Abar *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Robe Abdi ******Hersi Abdi ******Geedi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Farah Iidle *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Yonis Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Boon Dhamal (Dhamal yaryar) ********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Habarwa Abdi **********Yusuf Abdi **********Warafa Abdi **********Hussein Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Idiris Haji Cisman Gurey * Hassan Guure Jamac * Abwaan Dheeg * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Ahmed Ismail Dirie "Qaasim" – Well-known Somali Legendary poet. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Bihi Iman Eige –Minister of Finance of Somalia * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abwan Muse Ali Farur * Abdi Bidhan Dahir – Journalist * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== po39okcnsl5q7jw0x6nmq40sfmu002j 296918 296875 2026-05-02T11:12:08Z ~2026-26417-66 45469 296918 wikitext text/x-wiki {{Farac | | group = Eidagale <br> عيدَ جلي | image= |region1={{flagcountry|Kenya}} |region2={{flagcountry|United States}} |region3={{flagcountry|Eritrea}} |region4= {{flagcountry|Spain}} |region5={{flagcountry|Ethiopia}} |region6={{flagcountry|Somaliland}} | langs = [[Somali]] | rels = [[Islam]] | related-c = Other,clan. }} '''Ciidagale''' (English: Eidagale'','' Arabic: عيدَ جلي''',''' Full Name: Daoud-Eidagalle) Waa beel kamida beelwaynta Isaaq.Beeshu waxay degaan rasimaya gobolka Maroodi jeex Ee Somaliland iyo Dalka Ethiopia. ==Baahsanaanta== [[File:Eidegalla map.jpg|thumb|left|Map of Somaliland showing distribution of the Eidagalle tribe in western and southwestern Somaliland]] Eidagalle waa beel ka tirsan beelaha Isaaq. Waxay degaan tiro badan ku leeyihiin gobolka Maroodi Jeex ee Somaliland, gaar ahaan magaalada Hargeysa (dhinacyadeeda dhexe iyo koonfur-bari), iyo degmada Salaxley . Intaa waxaa dheer, Ciidagale waxay sidoo kale si weyn ugu baahsan yihiin dalka ee Itoobiya, gaar ahaan degmooyinka Daroor, Awaare, iyo Misraq Gashamo. Beesha Eedagaale waxay leedahay laamo hoose oo ay ka mid yihiin Mohamed Daoud (Guuyoobe), kuwaas oo degan degmada Oodweyne ee gobolka Togdheer. Sidoo kale, qayb ka mid ah beesha ayaa si taariikhi ah ugu nool waddanka Kenya, halkaas oo ay ka yihiin qayb muhiim ah oo si wayn looyaqaano loona ixtiraamo, laguna magaacabo Isahakia.<ref>Waal, Alexander De (1993). "Violent deeds live on: landmines in Somalia and Somaliland, p. 63"</ref><ref>Lewis, I. M. (3 February 2017). I.M Lewis : peoples of the Horn of Africa. <nowiki>ISBN 9781315308173</nowiki>.</ref> ==Tariikhda (History)== ===Nasabka (Lineage)=== Sheekh Isxaaq wuxuu ka mid ahaa culimadii ka soo haajiray Carabta kuna soo tallaabay badda si ay Islaamka ugu faafiyaan Geeska Afrika qarnigii 12aad ilaa 13aad. Sidaas darteed, Sheekh Isxaaq wuxuu guursaday labo dumar ah oo deegaanka ah gudaha Somaliland, wuxuuna ka dhalay siddeed wiil. Mid ka mid ah, Daoud, wuxuu noqday aabihii beesha Ciidagale.<ref>I.M. Lewis, A Modern History of the Somali, fourth edition (Oxford: James Currey, 2002), pp. 31 & 42</ref> ===Xiliyadii Dhexe (Medieval period) === Taariikh ahaan, beesha Ciidagale waxay ka mid ahayd beelihii ka qayb galay dagaalladii lagu qaaday boqortooyadii Xabashida waxayna hoos tagi jireen [https://so.m.wikipedia.org/wiki/Saldanadii_Cadal Saldanaddii Adal]. Waxay si gaar ah ugu xusan yihiin buugga ''Futuh al-Habash'' (Futuxul Xabash) oo lagu tilmaamay in beelahaasi yihiin ''Habar Magaadle''. Habar Magaadle waxaa laga soo saaray halyeeygii taariikhiga ahaa ee Axmed Gurey bin Xuseen, oo ahaa gacanta midig ee Axmed Ibraahim al-Ghazi.<ref>"مخطوطات-24 > بهجة الزمان > الصفحة رقم 16". makhtota.ksu.edu.sa. Retrieved 2017-08</ref> <blockquote>Beesha Ciidagale—gaar ahaan beesha [[Abokor muuse|Abokor Muse]]—waxay door weyn ka ciyaareen dagaalkii qarnigii 16aad uu hogaaminayay Axmed Gurey bin Xuseen (Axmed Ibraahim al-Ghazi) ee lagula dagaallamay boqortooyadii Xabashida. Dagaalkan taariikhiga ah oo lagu xusay buugga Futuh al-Habash, beelo badan oo Soomaaliyeed ayaa ka qeyb galay. Halyeeyada la xasuusto waxaa ka mid ahaa Basiralle iyo Dhimbil oo ahaa ugaasyo, taariikh ahaana loogu xuso iyo saraakiil ciidan oo caan ah. Qaybo kamid ah geedka qabiilka (clan tree) ayaa loo xusaa Boqorro, kuwaas oo ku jira dhamaan tarkhiidii dhaqan ee beesha , gaar ahaan ku dhadhaw qarnigii 15aad ilaa 16aad . Basiralle, oo lagu xasuusto geesinimo, wuxuu ku geeriyooday dhawac soogaadhay meel u dhow magaalada Herar. Sidoo kale waxay samayn wan ku lahayeen Magalada zelia.</blockquote>jifo kale oo muhiim ah oo ka tirsana laanta Cabdiraxmaan Muuse, kaasoo ka qayb qaatay dagaladii Axmed Gurey , waxaa lagu nanaysaa Gashaanbuur oo ah Hussein Abokor Matan, oo ah geesiyadii ka qaybqaatay dagalkii iyo difaciiba Axmarada ee Axmed Gurey . Cilmibaare I. M. Lewis wuxuu xusay in jiray laba Axmed Gurey oo la isku khalday: <blockquote>Buuggu wuxuu tilmaamayaa laba Axmed oo loogu yeero ‘midig-la’. Mid waxaa lagu magacaabaa "Axmed Gurey Soomaali", oo loo aqoonsaday inuu yahay Axmed Gurey Xuseen, hogaamiye ka tirsanaa Habar Magaadle. Midka kalena waxaa loogu yeeraa “Iimaam Axmed”. Waxaa la rumeysan yahay in labadaas Axmed la isku khalday oo laga dhigay hal halyeey oo kali ah.<ref>Morin, Didier (2004). *Dictionnaire historique afar: 1288-1982*. KARTHALA Editions. ISBN 9782845864924.</ref></blockquote>[[File:ShrineAwBarkhadle2007.png|thumb|right|315px|The shrine of Aw Barkhadle is a revered sacred site where generations of ''Isaaq clans'' — and including Eidagalle, who traditionally served as the custodians and leading authorities overseeing the shrine — have gathered to take solemn oaths, resolve disputes, and seek spiritual blessing beneath a holy relic believed to be connected to the Prophet of Allah.]] Qabriga Sheekh Aw Barkhadle oo u dhexeeya [[Berbera]] iyo [[Hargeysa]] wuxuu ahaa goob barakeysan oo beelaha ''Isaaq'' iyo Eidagalleh ay u adeegsadeen dhaarista, heshiisiinta iyo xallinta khilaafaadka. Beesha Ciidagale, oo ka mid ah hogaamiyeyaasha dhaqanka, ayaa door muhiim ah ka qaadatay maamulka goobtan barakeysan.Gaar ahaan, goobtan waxaa miisaan weyn ku lahaa Salaadiinta iyo Ugaasyada dhaqanka. Beelaha si gaar ah uga qayb qaatay ilaalinta sharafta iyo shaqada goobta barakeysan ee Aw Barkhadle waxaa ka mid ahayd beesha Ciidagale. Ciidagale waxay caan ku ahaayeen geesinimadooda dagaal iyo hibadooda suugaaneed, waxayna sidoo kale hayeen xilka qiimaha badan ee ah dhexdhexaadiyeyaal iyo ilaalinayaal dhaqanka xeerka Soomaalida. Odayaasha la qadariyo ee beesha ayaa inta badan guddoomin jiray dhaarista heshiisyada iyo xallinta muranada lagu qabto Aw Barkhadle, si loo ilaaliyo heshiisyada loona sugo nabadda iyo wada noolaanshaha bulshada <blockquote>Marka la kulmo arrin adag oo saameynaysa beelaha Isaaq iyo Eidagaleh, waxaa la keenaa waraaq si gaar ah loo ilaaliyo oo yaalla qabriga, kuna saxiixan yahay Bilaal, addoonkii Khaliifadii hore. Dhaaro cusub ayaa lagu kala qaadayaa. Sannadkii 1846, waxa la keenay Berbera oo ay wateen beesha Ciidagale, halkaas oo beelaha Aala Axmed iyo Aala Yuusuf ku dhaarteen inay nabad ku noolaadaan.<ref>The Journal of the Royal Geographical Society Volume 19 p.61-62". 1849</ref></blockquote>Eidagale waxay si dhaqameed u lahaayeen doorka hoggaaminta gudaha iyo nabadeynta khilaafaadka, iyagoo lagu yaqaan xigmadda iyo kartida suugaanta. Xeer-beegti iyo gabyaa caan ah ayaa kasoo jeeda, waxaana ay adeegsadaan xeer-Soomaaliyeed, dood furan iyo gabayo si ay u xalliyaan ismaandhaafka. Duqeyda beesha waxay inta badan ahaayeen garsoorayaal dhexdhexaad ah marka ay colaado ka dhex qarxaan beelaha walaalaha ah. Aw Barkhadle ayaa mar walba ahayd goobta ugu sarreysa ee dhaar iyo heshiis lagu sameeyo. Hoggaamiyeyaasha Eidagale ayaa door muhiim ah ka ciyaari jiray dhexdhexaadinta khilaafaadka u dhexeeya beelaha—iyagoo noqday kuwa isku xira kooxaha is haya oo nabad ka dhex abuura. Mid ka mid ah meelaha ugu barakeysan ee heshiisyada nabadeed lagu gaari jiray wuxuu ahaa quduuska Aw Barkhadle, oo ku yaalla inta u dhexeysa Berbera iyo Hargeysa. Halkaas ayaa lagu dhaaran jiray, iyadoo la isticmaalayo agab quduus ah, waxaana lagu xoojin jiray heshiisyo nabadeed oo waara—taasoo muujinaysa kaalinta ay Eidagale ku lahaayeen ilaalinta dhaqanka iyo sharciga.<blockquote>Xilliyada khatarta dibadda ah, sida soo galootiga gumaysiga ama dagaallada beelaha, Eidagale waxay si degdeg ah isu abaabuli jireen una midoobi jireen difaaca dhulkooda, iyagoo noqda ilaalayaasha deegaankooda. Dhaqankaas qotoda dheer ee hoggaaminta iyo dhexdhexaadinta waxaa si muuqata u matalayey halyeyaal sida Suldaan Cabdillaahi Dheria, kaasoo saameyn weyn ku lahaa dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad—wuxuuna astaan u ahaa sii socoshada awoodda Eidagale ee xagga maamulka dhaqanka iyo dhexdhexaadinta beelaha.</blockquote> Dhammaadkii qarnigii 19aad iyo billowgii qarnigii 20aad, Suldaan Cabdillaahi Dheria wuxuu ka soo dhex baxay isagoo noqday mid ka mid ah madax-dhaqameedyadii ugu magaca dheeraa beesha Isaaq, gaar ahaan beesha Eidagale. Waxaa si weyn loogu xusuustaa xikmaddiisa iyo kartidiisa dhexdhexaadin, wuxuuna door muhiim ah ka qaatay xallinta khilaafaadka, ilaalinta xeerka Soomaalida, iyo maareynta xiriirka lala lahaa gumaystihii Ingiriiska. Hoggaamintiisu waxay xoojisay nidaamka dhaqameed xilli ay jireen isbeddello siyaasadeed oo waaweyn. Maanta, dhaxalkiisii hoggaamineed si weyn ayaa looga xurmeynayaa guud ahaan Somaliland. [[File:Sultan Deria's Domain.jpg|thumb|An 1894 Italian map showing the domain of Sultan Deria in the Horn of Africa, illustrating the geographic extent of his influence during the colonial period.]] Eidagale waxay caan ku ahaayeen xirfaddooda fardo-fuulka, waxaana weeraradoodii xoogga badnaa ay gaadhi jireen laga bilaabo xeebta ilaa gudaha dalka. Sida uu sheegay Carlos Swayne, oo dhex maray Somaliland dhammaadkii qarnigii 19aad, Eidagale waxay ka mid ahaayeen beelaha ugu jecel weerarada: <blockquote>“Beelaha ku dhow xeebta waqooyi ee ugu jecel weerarada waxay u muuqdaan inay yihiin Habr Awal, Eidagale, iyo Habr Gerhajis.”<ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 40.</ref></blockquote> Ciidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago xirfaddooda fardo-fuulka, Eidagale sidoo kale waxay caan ku yihiin fasahaaddooda suugaanta dhaqanka Soomaalida, gaar ahaan gabayga. Waxay soo saareen gabayaaal caan ah sida Xasan Tarabi iyo Elmi Boodhari. Taariikh ahaan, Eidagale waxaa beelaha kale ee Soomaaliyeed u aqoonsanaayeen khubaro suugaanta gabayga:<ref>Diriye, p. 75.</ref> <blockquote> “Beelaha Soomaaliyeed dhexdeeda, Eidagale waxaa lagu yaqaan khubarnimada tirinta gabayada. Hal gabyaa oo ka tirsan Eidagale laga yaabee inuusan ka heer sarreyn gabyaa wanaagsan oo beel kale ah, laakiin Eidagale waxay u muuqdaan inay gabyaaal badan ka jiraan marka loo eego beelaha kale. ‘Haddii aad halkaan keento boqol nin oo Eidagale ah,’ ayuu ii sheegay Hersi Jaamac, ‘oo aad waydiiso kee gabaygiisa tirin kara, sagaashan iyo shan baa tirin kara. Inta kale weli way baranayaan.’”<ref>Laurance, Margaret. A tree for poverty: Somali poetry and prose. McMaster University Library Press. p. 27.</ref></blockquote> [[File:HargeisaCloseup1885.png|thumb|250px|Close-up of an 1885 Royal Geographical Society map, showing Hargeisa (Harrer-es-Sagheer) as well as the Eidagale subtribe (Eed-a-galleh) residing within and around the town. The Naasa Hablood hills (Nas Hubla) can also be seen in the map.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref>]] Qarnigyo badan, beesha Eidagale waxay door muhiim ah ku lahayd ganacsigii geela ee fog ee Soomaaliyeed. Ganacsatada Eidagale waxay ka soo heli jireen agabyo kala duwan gobolka Soomaalida ee dhulka hadda loo yaqaan Itoobiya, sida xoolaha, malmalka (acacia gum), muxurta (myrrh), iyo subagga, kuwaas oo markii dambe loo dhoofin jiray Koonfurta Carabta. Ganacsatada karavaanka ee Eidagale waxay aasaaseen xarumo ganacsi oo muhiim ah gudaha dalka, kuwaas oo ay ka mid tahay magaalada casriga ah ee Hargeysa, taasoo la aasaasay qarnigii 19aad, kana ahayd meel isgoys ah oo u dhexeysa Berbera iyo gudaha Soomaalida.Hargeysa waxaa asal ahaan loo aasaasay bartamaha qarnigii 19aad si ay u noqoto xarun karavaan oo xiriirisa Berbera iyo gudaha.<ref>{{cite book|title=Journal of African Languages|date=1963|publisher=University of Michigan Press|pages=27|language=english}}</ref><ref>Carlos-Swayne, Harald (1900). Seventeen Trips Through Somaliland and a Visit to Abyssinia. p. 96.</ref> Qayb dhownaata oo laga qaaday khariidaddii 1885 ee ay daabacday Royal Geographical Society ayaa si cad u muujinaysa joogitaanka dhuleed ee beesha Eidagale. Khariidaddu waxay calaamadaynaysaa magaalada Hargeysa (oo ku qoran ''Harrer-es-Sagheer''), iyadoo beesha Eidagale loogu yeedhay ''Eed-a-galleh'' kuna muujisan inay deggan yihiin gudaha iyo nawaaxiga deegaankaas. Buuraleyda Naasa Hablood, oo khariidadda lagu qoray ''Nas Hubla'', sidoo kale waa lagu sawiray, taasoo xoojinaysa isku xirka juqraafiyeed iyo dhaqan ee beesha Eidagale ee gobolkaasi.<ref>Royal Geographical Society map, 1885. British Library Archives.</ref> <blockquote>Beesha Eidagale waxaa si weyn loogu yaqaannaa xirfaddooda suugaanta, gaar ahaan gabayga, kaas oo kaalin weyn ku leh aqoonsigooda iyo dhaqankooda. Waxaa lagu tiriyaa dad xigmadda iyo hadal-fasahaadda ku caan baxay, iyagoo gabayga u adeegsada sidii ay u xafidi lahaayeen taariikhda, u gudbin lahaayeen qiimaha bulsheed, una xallin lahaayeen khilaafaadka. Waxaa hadal caan ah oo laga dhex maqlo odhanaya: "Nin aan gabayn karin weli ma dhalan." Tani waxay muujinaysaa sida gabaygu uga yahay laf-dhabar aqoonta iyo wada-noolaanshaha bulshada Eidagale.</blockquote> Eidagale waxay dhaqanka hore iyo kan weli jira u leeyihiin xidhashada toorayda wan, oo ah astaamo muujisa geesinimo, madaxnimo iyo qurux dhaqameed. Tooraydaasi oo qaab ahaan u eg golxadka cajiibka ah, ayaa lagu xidhnaa si sharaf leh, gaar ahaan xilliyada bandhigyada dhaqanka, shirarka dhaqameed iyo munaasibadaha lagu maamuuso hidaha iyo hal-adayga. Xidhashada tooraydu waxay ahayd astaan tilmaamaysa in qofku yahay nin masuul ah, lehna anshaxa iyo edebta dhaqanka Soomaalida.Intaa waxaa dheer, tooraydu ma ahayn oo keliya qurux iyo sharaf lagu muujiyo, balse waxay ahayd hub lagu difaaco nafta iyo bulshada, gaar ahaan marka la joogo duruufo ad-adag oo u baahan feejignaan iyo geesinimo. Marka laga soo tago hidda-sugaaneedkooda, beesha Eidagale waxay sidoo kale caan ku yihiin xirfadda xoolo-dhaqatada, gaar ahaan dhaqashada geela, oo ah tiirka ugu weyn ee dhaqaalahooda iyo noloshooda reer guuraanimada. Geelu wuxuu leeyahay qiimo weyn, wuxuuna astaan u yahay hanti, sharaf, iyo adkaysi. Khibraddooda dheer ee ku saabsan dhaqashada iyo daryeelka geela waxay ka tarjumaysaa aqoon jiilal badan soo jirtay, taasoo ka dhigaysa dad si heer sare ah u yaqaan sida loo ilaaliyo loona kobciyo xoolaha. Isku dhafka suugaantooda afka ah iyo xirfaddooda xoolo-dhaqatada ayaa ah labada tiir ee ugu waaweyn ee dhaxalka dhaqameed ee beesha Eidagale—waa hiddo soo jireen ah oo qoto dheer leh, taasoo weli si xooggan u qeexaysa aqoonsigooda jiilba jiil. An image illustrating 19th-century trade: Beesha Eidagale waxay si weyn ugaga qayb qaadatay ganacsiga guud ee geela iyo agabka dabiiciga ah ee gobolka. Karavaannadii ka yimid gudaha gudaha ayaa halkan ku degi jiray, iyagoo ka ganacsan jiray muxur, malmal, subag iyo xoolo, taasoo Berbera ka dhigtay xarun ganacsi oo istiraatiiji ah oo u xiriiriya gudaha iyo suuqyada caalamiga ah. <blockquote>Soomaalida beesha Eidagale ayaa ka yimaada Ogaadeen iyagoo wata baallo, muxur, malmal, ari, lo’, iyo subag; beddelkeedna waxay ka qaataan dhar jumlo ah. Xilligiiba afar jeer ayay safarradan samaynayaan. Ma joogaan wax ka badan hal bil, intay joogaanna waxay la deggan yihiin reerahooda, cunadoodana waxay ku cunaan makhbaza, ama goobaha cuntada lagu wada cuno.<ref>Hunter, Frederick (1877). An Account of the British Settlement of Aden in Arabia*. Cengage Gale. p. 41.</ref></blockquote> ==Saltanate == Saldanadda Ciidagale waxay ka mid ahayd nidaamyadii ugu faca weynaa ee dhaqanka iyo hoggaanka bulshada ee ka jiray beesha Eidagele. Ciidagale, oo ka mid ah jilibyada waaweyn ee beesha, waxay lahayd hoggaan u gaar ah oo ku dhisnaa xeer, garsoor, iyo midnimo bulsho, kuwaas oo muddo qarniyo ah hagayay bulshada.Nidaamka Saldanaddu wuxuu ku shaqayn jiray hab-dhaqan Soomaaliyeed oo salka ku haya odaynimo, garaad, iyo wada-tashi. Suldaanada iyo ugaasyadu waxay ahaayeen dad lagu yaqaan caqli, hal-adayg, iyo karti hoggaamineed, kana shaqeeya ilaalinta nabadda, xallinta khilaafaadka, iyo u doodista xuquuqda beesha. Saldanadda fawaynta ahayd ee qarniyo badan talinta soo haysay, ayaa asalkeedu dib ugu laabtaa qarnigii 17-aad, xilligii uu aasaasay ''Suldaan Guleed Cabdi Ciise'' — oo ahaa suldaanka guud ee beesha. Muddo dheer ayay saldanaddani ahayd tiir dhexe oo hoggaan, xeer iyo xasillooni u horseeda bulshada, waxaana magaceedu ku dhex lahaa sharaf, maamuus iyo miisaan dhaqan oo aan weli libdhin. Sidoo kale, hogaanka Abokor Muuse—oo ka tirsan faracyada waaweyn ee beesha Ciidagale—waxay leeyihiin taariikh dheer oo ku ladhan hoggaamin, halgan bulsho iyo ilaalinta dhaqanka. Qarnigii 15-aad iyo 16-aad, qaybo badan oo ka mid ah geedka qabiilka ayaa loo xusaa boqorro iyo ''ugaasyo'' ka soo jeeda Reerah iyo Qabiilada beesha Abokor Muuse, ku waas oo door muuqda ku lahaa difaaca bulshada, hagidda dhaqanka iyo ilaalinta nidaamka beesha. ==Clan tree== A summarized family tree of the Eidagalle Clan is presented below.<ref name="survey 147">Hunt, John A. (1951). A general survey of the Somaliland Protectorate 1944-1950. Wayback Machine (archived 2 February 2022). p. 147.</ref> *Daoud(Eidagalle) **[[Maxamed Daoud|Mohamed Daoud]] ***Egal Mohamed (Rer Cigal) ***Ali Mohamed (Rer Afwayne) ***Urkurag Mohamed ****Ali Urkurag *****Fiqi Sa'ad Ali *****Mahamoud Ali *****Ahmed Ali *****Ismail Ali ******Ali Ismail *******Osman Ali *******Jama Ali *******Geedi Ali (Rer Aw) *******Yonis Ali *******Ileiye Ali *******Hagga Ali *******Nuh Ali ********Ali Nuh *******Aden Ali ********Guled Aden ********Ali Aden *******Roble Ali ********Hassan Roble *********Jibril Hassan **********Aden Jibril **********Mohamed Jibril *********Deria Hassan **********Mohamed Deria **********Hussein Deria ********Ali Roble *********Warfa Ali *********Farah Ali **********Hassan Farah *********Abdalle Ali *******Abdalle Ali ********Geedi Abdalle (Rer Geedi) ********Mohamed Abdalle (Rer Mohamed) **Abokor Daoud ***Bilaal Abokor ****Mohamed Bilal *****Egal Mohamed *****Hassan Mohamed *****Farah Mohamed *****Yusuf Mohamed *****Abdi Mohamed ******Geedi Abdi ******Aden Abdi ******Hassan Abdi *****Abdalle Mohamed ******Samter Abdalle ******Abane Abdalle ******Hasan Abdalle ***Isse Abokor ****Dualeh Isse *****Musa Dualeh *****Mohamed Dualeh *****Deria Duleh *****Samter Duleh ****Hassan Isse *****Afi Hassan *****Hujale Hassan *****Abar Hassan *****Yusuf Hassan *****Shire Hassan *****Barre Hassan **Muuse Daoud ***Abokor Muuse ****Saleiban Abokor *****Mohammad Salieban ******Saleiban Mohamed *******Yousuf Saleiban ********Osman Yusuf ********Said Yusuf ********Mohamed Yusuf *******Aralleh Saleiban ********Ali Arralle ********Saleiban Arralle *********Abokor Saleiban **********Abdalleh Abokor ***********Saleiban Abdalle ************Osman Saleiban *************Waisleh Osman **************Mahamoud Wais **************Arralleh Wais **************Hussein wais **************Saleiban Wais **********Saleiban Abokor ***********Warfa Saleiban ***********Arreh Saleiban ***********Farah Saleiban ***********Mahamoud Saleiban **********Hassan Abokor ***********Muuse Hassan ***********Laqshe Hassan ***********Basiralle Hassan ***********Dhimbil Hassan ************Mohammed Dhimbil *************Musa Mohamed **************Adawe Muuse ***************Absiye Adawe ***************Allamagn Adawe ***************Yusuf Adawe ***************Liban Adawe ***************Roble Adawe ***************Osman Adawe ***************Egal Adawe ***************Wais Adawe **************Aden Muuse ***************Had Adan ***************Roble Aden ***************Abane Aden ***************Ali Aden ***************Wais Aden ***************Burale Aden ***************Geedi Aden ***************Boqorre Aden ****************Sugulle Boqore ****************Liban Boqorre ****************Warfa Boqorre ****************Koshin Boqorre ****************Shiekhdon Boqorre *************Mucawiye Mohamed **************Samter Muawiye **************Ali Muawiye *************Fatah Mohamed **************Awarre Fatah **************Mohamed Fatah **************Hassan Fatah **************Cisman fatah *************Gled (Wardon) Mohamed **************Hussein Guled **************Egal Guled **************Yusuf Guled **************Roble Guled **************Abdi Guled **************Elmi Guled **************Samter Guled ************Muuse Dhimbil *************Abdalleh Muuse **************Jibirl Abdalle ***************Siad Jibril ****************Muse Siad ****************Farah Siad ***************Kalil Jibirl ***************Ali kalil ****************Said Ali ****************Koshin Ali ****************Boqorreh Ali *****************Abar Boqorre ******************Deria Abar *******************Abdillahi Deria (Allanleh) ***************Saeed Jibril ****************Sahal Said *****************Abdalle Sahal *****************Musa Sahal ***************Aden Jibril (Rer Adan) ****************Wais Aden ****************Benin Aden ****************Nur Aden ****************Muse Aden ****************Samter Aden ****************Abdalle Aden ****************Jama Aden ****************Eileie Adan ****************Barre Aden ****************Ibrahim Aden ****************Khalaf Aden ****************Ali Aden ****************Adan Aden *****************Ahmed Aden *****************Eiye Aden ***************Abdi Jibril ****************Ali Abdi (Rer Ali Abdi) *****************Abdalle Ali ******************Musa Abdalle *****************Hussein Ali *****************Jama Hussien *****************Nour Hussein *****************Farah Hussien *****************Wa'ays Hussein *****************Hersi Hussien ******************Muhumad Hersi ******************Abdi Hersi ******************Ali Hersi ******************Aidid Hersi *****************Mumin Ali ******************Egal Mumin ******************Jama Mumin ******************Urmah Mumin *******************Dhible Urmah *******************Ismail Urmah *****************Naleye Ali ******************Jama Naleye ******************Dualeh Naleye ******************Warfa Naleye ******************Abdi Naleye ******************Egal Naleye ******************Arralleh Egal *******************Elmi Aralleh *******************Aw-Jama Arralleh ****************Nour Abdi (Rer Nuur) *****************Ismail Nour ******************Gabal Ismail ******************Abdi Ismail ******************Barre Ismail *****************Hersi Nour ******************Hugur Hersi ******************Osman Hersi ******************Bacalul Hersi ******************Ali Hersi ******************Aden Hersi *****************Gabal Nour *****************Mohamed Nour ******************Mohamed Omar *******************Hussein Mohamed ********************Wais Husien ********************Hujale Husien ********************Dirie Husien *******************Sharmake Mohamed ********************Roble Sharmake ********************Nour Sharmake ********************Jama Sharmake *********************Hudale Jama *********************Yasin Jama *******************Allale Mohamed ********************Egal Allale *********************Hassan Egal **********************Omar Hassan **********************Ahmed Hassan ****************Benin Abdi (Rer Benin) *****************Naleye Benin *****************Ahmed Benin *****************Hersi Benin *****************Warfa Benin *****************Samter Benin *****************Abdi Benin *****************Fatah Benin *****************Dirie Benin *****************Osman Benin ****************Abdille Abdi *****************Gallab Abdille (Rer Gallab) ******************Ismail Gallab ******************Asker Gallab ******************Dahir Gallab ******************Wais Gallab ******************Ali Gallab ******************Jama Gallab ******************Roble Gallab ******************Abdi Gallab ******************Yusuf Gallab ******************Farah Gallab *****************Eiae Abdille (Rer Eiye) ******************Gulled Eiye *******************Deria Guled ********************Abokor Deria ********************Osman Derie ********************Khalaf Derie *******************Kalil Guled ********************Farah kalil ********************Ali Kalil ********************Hassan Kalil ********************Osman Kalil ********************Aden Kalil ******************Sharmake Eiye *******************Barre Sharmake *******************Omar Sharmake *******************Hager Sharmake ********************Farah Hager ********************Geedi Hagar ********************Adan Hagar ********************Boqorre Hagar ********************Elmi Hagar *****************Mohamed Abdille ******************Ahmed Mohamed *******************Samter Ahmed *******************Ziyad Ahmed *******************Mayle Ahmed *******************Geedi Ahmed *******************Amanle Ahmed *******************Food Ahmed *******************Dhible Ahmed ********************Ismail Dhible ********************Egal Dhible *******************Ali Ahmed (Rer Ali) ********************Cadad Ali ********************Deria Ali ********************Egal Ali ********************Jibril Ali ********************kalil Ali *********************Magan kalil *********************Deria Kalil *********************Abdi kalil *********************Aden kalil *********************Yusuf kalil *******************Gubadleh Ahmed (Rer Gubadleh) ********************Derie Gubadleh *********************Ismail Derie *********************Gubtame Derie *********************Nour Derie *********************Mohamoud Derie *********************Omar Derie *********************Dualeh Derie *********************Hussein Derie *********************Wa'ays Derie *********************Yusuf Derie ********************Boqorre Gubdleh *********************Hersi Boqorre *********************Ali Boqorre *********************Abdille Boqorre *********************Hirad Boqorre *********************Asker Boqorre *********************Mohamed Boqorre *********************Aw Hassan Boqorre *********************Ismail Boqorre *********************Shire Boqorre *********************Hashi Boqorre *********************Mohamoud (Bahnan) Boqorre *************Mahamoud Muuse **************Shirdon Mohamoud ***************Hamud Shirdon ***************Suldan Shirdon ***************Geele Shirdon ***************Osman Shirdon ***************Egal Shirdon ***************Mohamed Shirdon ***************Yusuf Shirdon **************Hildiid Mohamoud ***************Ali Hildiid ***************Geedi Hildiid (Rer Geedi) ****************Odawa Geedi *****************Odawa Odawa *****************Mahamoud Odawa ****************Geele Geedi ****************Nour(Shire) Geedi ****************Haji Dirie Geedi ****************Samter Geedi ****************Ahmed Geedi ****************Ali Geedi ****************Roble Geedi ***************Hersi Hildiid (Rer Hersi) ****************Ali Hersi ****************Guled Hersi ****************Egal Hersi ****************Aden Hersi ****************Mahamoud Hersi ****************Fahiye Hersi *****************Roble Fahiye ******************Elmi Roble ******************Jama Elmi ******************Ali Elmi *****************Rage Roble *****************Elmi Rage ******************Wais Rage ******************Geedi Rage ******************Hersi Rage ************Ahmed Dhimbil *************Musa Ahmed *************Waisleh Ahmed *************Osman Ahmed *************Liban Ahmed *************Abdi Liban **************Ismail Abdi (Rer Ismail) ***************Aden Ismail ***************Iman Ismail ***************Bulale Ismail ***************Geedi Ismail ***************Idiris Ismail ***************Yusuf Ismail ***************Koshin Ismail ***************Hersi Ismail ***************Shirwac Ismail ***************Said Ismail **************Mohammed Abdi (Addeh) ***************Sarar Mohamed (Rer Sarer) ****************Nour Sarar ****************Mohamed(Hersi) Sarar ****************Farah Sarar ****************Yusuf Sarar ****************Dualeh Sarar ****************Elmi Sarar ***************Ahmed(Bedar)Mohamed ****************Koshin Ahmed ****************Samter Ahmed ****************Uballe Ahmed ****************Hurie (Egal) Ahmed ****************Waraf Ahmed ****************Karie Ahmed ****************Mohamed Ahmed **********Aden Abokor ***********( Aden Mohamed) ************Issa Aden ************Awal Aden (Rer Cawl) *************Abdi Awal **************Had Abdi **************Nour Abdi **************Ahmed Abdi **************Liban Abdi **************Omar Abdi **************Aden Abdi **************Geedi Abdi **************Ibrahim Abdi **************Mohamoud Abdi *************Hassan Aden **************Ziyad Hassan **************Odawa Hasaan **************Ladon Hassan ***************Aden Ladon ****************Herar Ladon ****************Jama Ladon ****************Ali Ladon ****************Fahiye Ladon **************Abdalle Hassan ***************Ali Abdalle ***************Abdi Abdalle (Abdi Waddago) ***************Ahmed Abdalle ***************Halas Ahmed ****************Osman Halas ****************Samter Halas ****************Egal Ahmed *****************Wais Egal *****************Madar Egal ****************Geedi Ahmed *****************Samter Geedi *****************Mohamed Geedi *****************Dalal Geedi *****************Fatah Geedi *****************Waisleh Geedi *****************Allamagan Geedi ******************Guled Allamagan ******************Egal Allamagan *****************Hode Geedi ******************Farah Hode ******************Yusuf Hode ******************Geele Geedi *****************Ahmed Geele ******************Dahir Geele ******************Nour Geele *****************Ali Geedi ******************Osman Ali ******************Hassan Ali ******************Abdalle Ali ******************Yusuf Ali ******************Aden Ali ***Abdirahman Muuse ****Yonis Abdiraham *****Aden Yonis *****Ismail Yonis *****Ugadh Yonis *****Mohamed Yonis ****Abdalle Abdirahman *****Mohamed Abdalle (Bah Daylo) ******Gadid Mohamed ******Abdalle Mohamed ******Loge Mohamed ****Ibrahim Abdalle *****Kulul Ibrahim (Rer kul) *****Abdi Ibrahim (Abdi Dheeri) ******Burale Abdi ******Qabile Abdi ******Hildiid Abdi ******Aden Abdi ******Robe Abdi ******Hersi Abdi ******Geedi Abdi *****Abokor Ibrahim ******Idileh Abokor (Rer Iidleh) *******Farah Iidle *******Ismail Iidle *******Bare Iidle ******Hussein Abokor Matan (Gashaabuur) *******Roble Matan *******Yonis Matan *******Hamud Matan *******Aden Matan *******Damal Aden ********Gabdon Dhamal (Rer Gabdoon) ********Hode Dhamal (Dhamal YarYar) ********Deria Dhamal (Dhamal YarYar) ********Boon Dhamal (Dhamal yaryar) ********Barre Dhamal ( Dhamal yar yar) ********Gabib Dhamal (Dhamal YarYar) ********Fatah Dhamal (Dhamal YarYar) ********Essa Dhamal *********Aden Isse *********Warfa Isse *********Guled Isse *********Liban Isse (Rer Liibaan) *********Hassan Isse (Rer Hassan Isse) *********Abdi Isse **********Mohamed Abdi **********Farah Abdi **********Eiye Abdi **********Warsame Abdi **********Sugulle Abdi **********Aninanshe Abdi **********Amare Abdi **********Ileiye Afwayne Abdi **********Dualeh (Samter) Abdi **********Habarwa Abdi **********Yusuf Abdi **********Warafa Abdi **********Hussein Abdi **********Wais Abdi **********Rage Abdi **********Abdalle Abdi **********Aden Abdi ( Rer Aden) **********Abdi Bari (Abdi Bari) **********Guled Abdi (Rer Guleed) ==Notable figures== * Abdillahi Deria – Prominent anti-colonial fighter * Sh Mohamed Ali Geedi – Scholar and Founder of Horn of Africa charity Organization, which operates and establishes multiple schools across Somaliland and Beder International University. * Mohamed Mooge Liibaan – was a prominent Somali Scholar, vocalist, poet, and military leader. * Gaabuush – Is a scholar, an Air Force engineer, and a respected military leader, with strong tie to SAF. * Kol Ibrahim Koodbuur – Revered Somali SNM commander and freedom fighter, known for his unmatched courage and sacrifice in the struggle against dictatorship. *Idiris Haji Cisman Gurey * Hassan Guure Jamac * Abwaan Dheeg * Siyasi Ali Mohamed Ibrahim (Ali Sanyare) * Hussein M. Adam|Hussein Mohammed Adam (Tanzania) – foremost Somali intellectual and scholar who founded the Somali Studies International Association (SSIA) * Abwan Qawdhan Dualeh * Ahmed Mooge Liibaan – prominent Somali musician and singer * Hajji Abdi Hussein Yusuf (Abdi Warabe)– Respected Somali elder and Guurti member, known for his wisdom and role in peacebuilding and traditional leadership. * Khadra Dahir Cige – popular Somali singer * Suldaan Sakariye Suldan Mohamed S.C/laahi (Galaal) *Ugahz Mohamed Abdille Ahmed , a clan elder (Ughaz) and respected traditional figure. * Mohamed Hassan Finad – Politician and Activist * Ahmed Ismail Dirie "Qaasim" – Well-known Somali Legendary poet. * Mohamoud Guure Husien (Gaal-Eri) – Was a key Somali political figure who led the SNM office in France and was responsible for Somalia’s foreign strategic policy during the Ogaden War. * Ahmed Mohamed Diriye (Toorno) – Former Minister of Education and planning * Gen.Mohamed Osman Aalin (Dayib)– Father of Somaliland Immigration border * Hussein Mohamed Mohamoud – Former Minister of Health * Jama Mohamed Ghalib – served as speaker of the Somali Parliament during the Somali Republic's early civilian administration, between 1960 and 1964 * Mahamed Abdiqadir – 8th grand sultan of the Isaaq * Ismail Mahmud Hurre – former foreign minister of the Transitional Federal Government of Somalia, between 2000-2002 and 2006–2007 * Hussein Ali Mahamado – Activist And Founder Ina-Guuxa Foundation * Jama Asker –Activist And Politician * Abwan Ali Mooge Geedi Egal * Abdishakur Dayib – Prominent Journalist * Bihi Iman Eige –Minister of Finance of Somalia * Sucad Ibrahim Abdi – Politician and Activist * Fadumo faysal Ali – The founder and CEO of Hoiwa Oy * Daud Mahamed – the ninth and current grand sultan of the Isaaq Sultanate. * Abwan Muse Ali Farur * Abdi Bidhan Dahir – Journalist * Abwan Coloaad Qorane – Poet and Member of Federal Parliament of Somalia * Mahid Guled - Former prime minister of Somalia * Hussein Arab Isse – former deputy prime minister and minister of defence of Somalia, between 2011 and 2012 * Abdikarim Ahmed Mooge – Is Somali politician and the current mayor of Hargeisa city * Shiekh Harreed (Xareed) – Scholar and Religious leader * Guled Bihi Abdi – Politician and Member for Federal Parliament of Somalia * Khalid Foodhaadhi – Multi-Award-Winnnig Journalist ==Sidoo kale fiiri== * [[Dir]] ==References== qxfxqozidtz0v3xleptg2cd3itx8f8o Seun Ajayi 0 45150 296903 290793 2026-05-02T05:06:29Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296903 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Seun Ajayi | image = <!-- filename only, no "File:" or "Image:" prefix, and no enclosing [[brackets]] --> | alt = <!-- descriptive text for use by speech synthesis (text-to-speech) software --> | caption = | birth_name = <!-- only use if different from name --> | birth_date = 31 March | birth_place = [[Kaduna (city)|Kaduna]] | nationality = Nigerian | alma_mater = [[Jaamacadda Lagos]] | occupation = Jilaa | known_for = [[Hustle (Taxanaha TV-ga Nayjeeriya) |Hustle]] }} '''Seun Ajayi''' waa jilaa reer Nigeria ah. Isagu waa u dhashay Ijebu Ibefun,Ogun State, Nigeria. Wuxuu caan ku yahay doorkiisa taxanaha telefishanka Hustle .Ajayi waxa uu ku dhashay 31-kii March magaaladaKadunaee waqooyiga dalka Nigeria, waana ilmihii ugu dambeeyay ee shan carruur ah. Qoyskiisu waxay u guureen Lagos markuu sagaal jir ahaa. Aabihii waa shaqaale dawladeed oo shaqada ka fadhiistay, hooyadiina waa haweenay ganacsato ah. Waxbarashadiisii ​​hoose iyo dhexe waxa uu ku qaatay Lagos, waxbarashadiisa sarena waxa uu ku qaatay jaamacaddaLagoshalkaas oo uu kaga qalin jabiyay shahaadada koowaad ee jaamacadda ee fanka masraxa. ==Nolosha iyo shaqada== Ajayi waxa uu magacyo badan ku helay Abaalmarinnada Filimada Afrika (AMAA) iyo Abaalmarinta Dookha Daawade ee Africa Magic Viewer ee Abaalmarinta Jilaaga Taakulaynta ugu Fiican ee Filimada iyo Jilaaga ugu Fiican Taxanaha Majaajilada Asalka ah, siday u kala horreeyaan. Iyada oo in ka badan 136 saacadood oo wakhtiga shaashadda Pan-African ah lagu ammaanayo inuu yahay jilaa hormuudka ah ee Africa Magic's TV sitcom Hustle , kartida Ajayi ayaa sidoo kale soo jiidatay shaashadda weyn ee mashaariicda filimada waaweyn oo ay ka mid yihiin Ojukokoro: Damaca , Wicitaanka Ilaah , Ruuxa iyo Guriga Runta , iyo 93 Maalmood . Dhibcaha kale ee shaashadda waxaa ka mid ah Maze, Dhaqanka Gidi, Maalin Wanaagsan, Crimson iyo Gidi Up. Ajayi waxa uu codkiisa siiyay ololeyaal badan oo summadaha, dukumentiyada, iyo filimaanta filimada, isaga oo la shaqaynaya noocyada sida; Uber, Keystone bank, First Bank, The Guardian, Ndani Communications, Total, Olam, Temple Productions, Telemundo, iyo DSTV iyo kuwo kale ==Tixraac== [https://www.pulse.ng/lifestyle/relationships-weddings/seun-ajayi-actor-speaks-about-epic-first-kiss-moment-at-his-wedding/swve2qq "Jilaagii wuxuu ka hadlay shumiskii ugu horeeyey ee xamaasad ka dhacday arooskiisa] {{Wayback|url=https://www.pulse.ng/lifestyle/relationships-weddings/seun-ajayi-actor-speaks-about-epic-first-kiss-moment-at-his-wedding/swve2qq |date=20190517165153 }} [https://www.tribuneonlineng.com/183338/ "Waxa ugu horreeya ee la sameeyo marka doorka filimada la sameeyo waa… -Actor Seun Ajayi"] {{Wayback|url=https://www.tribuneonlineng.com/183338/ |date=20190517164050 }} [https://www.bellanaija.com/2016/05/nigerian-short-film-erased-starring-tope-tedela-diana-yekinni-seun-ajayi-more-to-be-showcased-at-cannes-festival-2016-watch-the-trailer/ "Filimka Gaaban ee Nigeria "Erased" oo ay wadaan Tope Tedela, Diana Yekinni, Seun Ajayi & More in lagu soo bandhigo Cannes Festival 2016 | Daawo Trailer"] h7qwzar5kz6nmz3z3712i09m4t9zdnm Marita van der Vyver 0 45824 296901 291978 2026-05-02T03:48:43Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296901 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Marita van der Vyver | image = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth year and age|1958}} | birth_place = [[Cape Town]], [[Western Cape]] | death_ = | death_place = | death_cause = | resting_place = | resting_place_coordinates = | nationality = Koonfur Afrika | other_names = | known_for = | education = [[Jaamacadda Stellenbosch ]] | employer = | occupation = Qoraa iyo Qoraa | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | boards = | spouse = Alain Claisse | children = 3 sons, 1 daughter | parents = | relatives = | signature = | website ={{URL|http://www.maritavandervyver.info/html/biography/biography.html|maritavandervyver.info}} | footnotes = }} '''Marita van der Vyver''' (waxay dhalatay 6 Maajo 1958) waa qoraa Afrikaan ah oo qortay buugaag dhowr ah oo loogu talagalay dhagaystayaasha dadka waaweyn iyo kuwa dhalinyarada labadaba. Tan iyo 1999, waxay ku noolayd Faransiiska iyada iyo ninkeeda iyo afar carruur ah Van der Vyver waxay qortay ururin qoraallo qosol leh oo faahfaahinaya nolosha miyiga Faransiiska, oo cinwaan looga dhigay Die hart van ons huis sanadkii 2004, ka dibna waxaa la sii daayay muggeedii ugu horreeyay ee sheekooyinka gaagaaban, Bestemmings , oo ay weheliso dhiggeeda Ingiriiska. ==Taariikh Nololeed== Waxay ku dhalatay Cape Town sanadkii 1958 waxayna ku kortay Bellville , Menlo Park , halkaas oo ay waxbarashadeeda hore ka qaadatay Hoërskool Nelspruit. Sannadkii 1975, tartan qaran oo gabayo Afrikaans ah oo loogu talagalay ardayda dhigata dugsiga sare, waxay ku guuleysatay deeq waxbarasho muddo afar sano ah oo ay ka qaadatay jaamacadda ay dooratay. Waxay dooratay Jaamacadda Stellenbosch , halkaas oo ay ka qaybgashay aqoon-is-weydaarsiyada gabayada ee DJ Opperman waxaana la guddoonsiiyay shahaadada BA, iyadoo ku takhasustay Afrikaans iyo French sanadkii 1978. Sannadkii xigay, waxay heshay shahaado sharaf saxaafadda. Waxay dhammaysatay shahaadada master-ka saxaafadda dhowr sano ka dib. Ka dib markii ay ku soo laabatay Koonfur Afrika ka dib sannad ay ku safartay Yurub , van der Vyver wuxuu u shaqeeyay wariye Die Burger , isagoo ah qoraa nuqul ka ah Leserskring (koox buug), iyo sidoo kale qoraa muuqaal ah oo Sarie ah . ==Tixraac== [http://www.maritavandervyver.info/html/biography/biography.html "Taariikh nololeed"] {{Wayback|url=http://www.maritavandervyver.info/html/biography/biography.html |date=20140223195344 }} [http://www.stellenboschwriters.com/maritavdv.html "Marita van der Vyver"] [http://www.maritavandervyver.info/html/books/books.html "Buugaagta"] av9a6qk7xs9v7cr04uat9m3vgr15e55 Manon Bannerman 0 46285 296900 292775 2026-05-02T03:46:15Z InternetArchiveBot 28368 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 296900 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Manon | image = Manon 240913.jpg | caption = Manon Bannerman ee 2024 | birth_name = Meret Manon Sarpong Bannerman<ref name="WV">{{cite AV media |people=[[Katseye]] |date=December 13, 2024 |title=live with peanutbutterlover02 |type=[[live stream]] |url=https://weverse.io/katseye/live/1-153469654 |publisher=[[Weverse]], [[Hybe]] |quote="My first name is Meret ... my middle name is Manon ... I also have a Ghanaian middle name, Sarpong."}}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2002|06|26}} | birth_place = Lucerne, Iswisarland | occupation = | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = Pop | instrument = Cod | years_active = 2024–hada | label = {{hlist|[[Hybe UMG]]|[[Geffen Records]]}} | current_member_of = [[Katseye]] }} | signature = File:Manon Bannerman Signature.svg }} '''Meret Manon Sarpong Bannerman''' (born June 26 2002), loo yaqaan Manon, waa heesaa iyo moodel reer [[Iswisarland]] ah. Waxay markii ugu horreysay caan ku noqotay akoonnada warbaahinta bulshada ee [[Instagram]] iyo [[TikTok]]. Fanaanad ahaan, waxay xubin ka tahay kooxda gabdhaha caalamiga ah ee [[Katseye]], oo ay sameeyeen [[Hybe|HYBE]] iyo [[Geffen Records]] sanadka 2024. == Nolosha == Manon waxay oo dhalatay hooyo Iswisarland [[Talyaaniga|Talyaani]] ah iyo aabe reer [[Gaana]] ah.<ref name="SCH-ILL">{{cite web|last1=Krause-Blouin|first1=Jacqueline|title=Meret Manon Bannerman - International pop idol from Zurich|url=https://www.schweizer-illustrierte.ch/people/swiss-stars/internationales-pop-idol-aus-zurich-661886|website=schweizer-illustrierte.ch|date=December 2, 2023|language=de|access-date=December 25, 2024|archive-date=Bisha Laba iyo Tobnaad 25, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225004822/https://www.schweizer-illustrierte.ch/people/swiss-stars/internationales-pop-idol-aus-zurich-661886|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Wickes|first1=Hanna|title=Who Is Manon Bannerman? Meet the Viral KATSEYE Member From Switzerland|url=https://www.j-14.com/posts/meet-katseyes-manon-bannerman-age-nationality-more/|website=j-14.com|date=August 22, 2024|publisher=[[J-14]]|access-date=January 5, 2025|archive-date=Bisha Labaad 13, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250213120730/https://www.j-14.com/posts/meet-katseyes-manon-bannerman-age-nationality-more/|url-status=dead}}</ref> == Tix == pcuy8boqp2jgmzryz7y6czxszme5i0i Sixawle karanle 0 47432 296883 296816 2026-05-01T23:06:21Z Cabdi1991 45021 Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed 296883 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي | native_name = بنو كرانلي | image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]] | population = | region1 = {{flag|Somalia}} | region2 = {{flag|Ethiopia}} | region3 = {{flag|Kenya}} | languages = * {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}} *{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}} | religions = Sunni Islam | related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]] }} '''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa farac ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref> == Dulmar == Sixawle waxaa lagu tiriyaa faracyada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan tahay dhaqanka iyo afka (oral tradition), maadaama ilo qoran oo gaar ah ay kooban yihiin. == Qaab-dhismeedka == Sida laga soo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan: * '''[[Baad]]''' * '''Buraale (Sanbure)''' Laanta Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin: * Ciye Baad * Shurbul Baad === [[Ciye Baad ]]=== Waxaa ka mid ah faracyo sida: * [[Wargube]] **Reer cabdi ***Reer cade boore **Reer xasan ** Reer Aadan *** Reer Nuur *** Reer Cabdi *** Reer Xasan ** Reer Roon *** Reer Fiqi muuse **** Reer Hiraab Fiqi **** Reer Yaxye Fiqi **** Reer Garaad (Caamir) **** Reer Sharmaake **** Reer Dhuubane **** Reer Xaabow Fiqi **** Reer Aw Nuur **** Reer Xuseen Fiqi **** Reer Maxamuud Fiqi **** Reer Jibriil Fiqi **** Reer Dhore Fiqi *** Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje) **** Reer Faatax **** Reer Bulaale * Faracyo kale === [[Shurbul Baad]] === * Talays ** Reer Faarax ** Reer Geedi ** Reer Cali ** Reer Cabdile Rooble * Iidfure ** Reer Cabdi ** Reer Xuseen ** Reer Alaale ** Reer Sore ** Reer Makaail === Buraale (Sanbure) === Waxaa ka mid ah: * Faarax Samatar * Xasan Faarax * Cabdille Faarax * Xaaji Faarax * Maxamuud Faarax == Asal iyo deegaan == Sixawle waxaa asal ahaan lagu xiraa dhulka Hawd iyo Ogaadeen somali abow bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref> Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah: [[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]] * Imi (Iimey) * Babille Baabili * Fafi Faafi * Dhan Dhame (Dhan-dhame) * Afder Zone|Afdheer {{Location map Ethiopia | width = 300 | float = right | label = Deegaannada Sixawle | lat = 5.0 | long = 42.5 | position = right | caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya }} Dhaqan iyo dhaqaale Dhaqanka bulshada Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/ido.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref> Nidaamka dhaqanka Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan: * Xeer Soomaali * Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno Taariikh Xilligii hore Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref> === Xilligii gumeysiga === [[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka Iyo war maqalkoodu intuba === Dagaalkii Ogaadeen ee somali Abow === Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref> === Dagaalladii sokeeye === Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref> == Xaaladda casriga ah == Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada. == Eeg sidoo kale == * [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English] * [[Hawiye]] * [[Dadka Soomaaliyeed]] * [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English] * [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English] == Tixraacyo == {{Reflist}} [[Category:Hawiye]] [[Category:Dir]] [[Category:Daarood]] [[Category:Rahanweyn]] 6uxhf6vdjma5tur818hiomo9f0l1ufp 296884 296883 2026-05-01T23:16:09Z Cabdi1991 45021 Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed 296884 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي | native_name = بنو كرانلي | image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]] | population = | region1 = {{flag|Somalia}} | region2 = {{flag|Ethiopia}} | region3 = {{flag|Kenya}} | languages = * {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}} *{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}} | religions = Sunni Islam | related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]] }} '''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa farac ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref> == Dulmar == Sixawle waxaa lagu tiriyaa faracyada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan tahay dhaqanka iyo afka (oral tradition), maadaama ilo qoran oo gaar ah ay kooban yihiin. == Qaab-dhismeedka == Sida laga soo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan: * '''[[Baad]]''' * '''Buraale (Sanbure)''' Laanta Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin: * Ciye Baad * Shurbul Baad === [[Ciye Baad ]]=== Waxaa ka mid ah faracyo sida: * [[Wargube]] **Reer cabdi ***Reer cade boore **Reer xasan ** Reer Aadan *** Reer Nuur *** Reer Cabdi *** Reer Xasan ** Reer Roon *** Reer Fiqi muuse **** Reer Hiraab Fiqi **** Reer Yaxye Fiqi **** Reer Garaad (Caamir) **** Reer Sharmaake **** Reer Dhuubane **** Reer Xaabow Fiqi **** Reer Aw Nuur **** Reer Xuseen Fiqi **** Reer Maxamuud Fiqi **** Reer Jibriil Fiqi **** Reer Dhore Fiqi *** Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje) **** Reer Faatax **** Reer Bulaale * Faracyo kale === [[Shurbul Baad]] === * Talays ** Reer Faarax ** Reer Geedi ** Reer Cali ** Reer Cabdile Rooble * Iidfure ** Reer Cabdi ** Reer Xuseen ** Reer Alaale ** Reer Sore ** Reer Makaail === Buraale (Sanbure) === Waxaa ka mid ah: * Faarax Samatar * Xasan Faarax * Cabdille Faarax * Xaaji Faarax * Maxamuud Faarax === Asal iyo deegaan === Sixawle waxaa asal ahaan lagu xiraa dhulka Hawd iyo Ogaadeen somali abow bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref> Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah: [[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]] * Imi (Iimey) * Babille Baabili * Fafi Faafi * Dhan Dhame (Dhan-dhame) * Afder Zone|Afdheer {{Location map Ethiopia | width = 300 | float = right | label = Deegaannada Sixawle | lat = 5.0 | long = 42.5 | position = right | caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya }} Dhaqan iyo dhaqaale Dhaqanka bulshada Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/ido.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref> Nidaamka dhaqanka Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan: * Xeer Soomaali * Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno == Taariikh == === Xilligii hore === Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref> === Xilligii gumeysiga === [[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka Iyo war maqalkoodu intuba === Dagaalkii Ogaadeen ee somali Abow === Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref> === Dagaalladii sokeeye === Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref> == Xaaladda casriga ah == Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada. == Eeg sidoo kale == * [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English] * [[Hawiye]] * [[Dadka Soomaaliyeed]] * [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English] * [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English] == Tixraacyo == {{Reflist}} [[Category:Hawiye]] [[Category:Dir]] [[Category:Daarood]] [[Category:Rahanweyn]] 11sacly5bcm03oo4vwh09tdgdbgmlo0 296885 296884 2026-05-01T23:21:57Z Cabdi1991 45021 Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed 296885 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي | native_name = بنو كرانلي | image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]] | population = | region1 = {{flag|Somalia}} | region2 = {{flag|Ethiopia}} | region3 = {{flag|Kenya}} | languages = * {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}} *{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}} | religions = Sunni Islam | related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]] }} '''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa farac ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref> == Dulmar == Sixawle waxaa lagu tiriyaa faracyada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan tahay dhaqanka iyo afka (oral tradition), maadaama ilo qoran oo gaar ah ay kooban yihiin. == Qaab-dhismeedka == Sida laga soo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan: * '''[[Baad]]''' * '''Buraale (Sanbure)''' Laanta Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin: * Ciye Baad * Shurbul Baad === [[Ciye Baad ]]=== Waxaa ka mid ah faracyo sida: * [[Wargube]] **Reer cabdi ***Reer cade boore **Reer xasan ** Reer Aadan *** Reer Nuur *** Reer Cabdi *** Reer Xasan ** Reer Roon *** Reer Fiqi muuse **** Reer Hiraab Fiqi **** Reer Yaxye Fiqi **** Reer Garaad (Caamir) **** Reer Sharmaake **** Reer Dhuubane **** Reer Xaabow Fiqi **** Reer Aw Nuur **** Reer Xuseen Fiqi **** Reer Maxamuud Fiqi **** Reer Jibriil Fiqi **** Reer Dhore Fiqi *** Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje) **** Reer Faatax **** Reer Bulaale * Faracyo kale === [[Shurbul Baad]] === * Talays ** Reer Faarax ** Reer Geedi ** Reer Cali ** Reer Cabdile Rooble * Iidfure ** Reer Cabdi ** Reer Xuseen ** Reer Alaale ** Reer Sore ** Reer Makaail === Buraale (Sanbure) === Waxaa ka mid ah: * Faarax Samatar * Xasan Faarax * Cabdille Faarax * Xaaji Faarax * Maxamuud Faarax === Asal iyo deegaan === Sixawle waxaa asal ahaan lagu xiraa dhulka Hawd iyo Ogaadeen somali abow bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref> Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah: [[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]] * Imi (Iimey) * Babille Baabili * Fafi Faafi * Dhan Dhame (Dhan-dhame) * Afder Zone|Afdheer {{Location map Ethiopia | width = 300 | float = right | label = Deegaannada Sixawle | lat = 5.0 | long = 42.5 | position = right | caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya }} ==Dhaqan iyo dhaqaale== Dhaqanka bulshada Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/ido.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref> Nidaamka dhaqanka Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan: * Xeer Soomaali * Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno == Taariikh == === Xilligii hore === Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref> === Xilligii gumeysiga === [[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka Iyo war maqalkoodu intuba === Dagaalkii Ogaadeen ee somali Abow === Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref> === Dagaalladii sokeeye === Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref> == Xaaladda casriga ah == Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada. == Eeg sidoo kale == * [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English] * [[Hawiye]] * [[Dadka Soomaaliyeed]] * [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English] * [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English] == Tixraacyo == {{Reflist}} [[Category:Hawiye]] [[Category:Dir]] [[Category:Daarood]] [[Category:Rahanweyn]] g09az7w7l7mw19coqsfc9r8eyj0jrsi 296886 296885 2026-05-01T23:35:50Z Cabdi1991 45021 Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed 296886 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي | native_name = بنو كرانلي | image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]] | population = | region1 = {{flag|Somalia}} | region2 = {{flag|Ethiopia}} | region3 = {{flag|Kenya}} | languages = * {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}} *{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}} | religions = Sunni Islam | related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]] }} '''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa farac ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref> == Dulmar == Sixawle waxaa lagu tiriyaa faracyada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan tahay dhaqanka iyo afka (oral tradition), maadaama ilo qoran oo gaar ah ay kooban yihiin. == Qaab-dhismeedka == Sida laga soo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan: * '''[[Baad]]''' * '''Buraale (Sanbure)''' Laanta Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin: * Ciye Baad * Shurbul Baad === [[Ciye Baad ]]=== Waxaa ka mid ah faracyo sida: * [[Wargube]] **Reer cabdi ***Reer cade boore **Reer xasan ** Reer Aadan *** Reer Nuur *** Reer Cabdi *** Reer Xasan ** Reer Roon *** Reer Fiqi muuse **** Reer Hiraab Fiqi **** Reer Yaxye Fiqi **** Reer Garaad (Caamir) **** Reer Sharmaake **** Reer Dhuubane **** Reer Xaabow Fiqi **** Reer Aw Nuur **** Reer Xuseen Fiqi **** Reer Maxamuud Fiqi **** Reer Jibriil Fiqi **** Reer Dhore Fiqi *** Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje) **** Reer Faatax **** Reer Bulaale * Faracyo kale === [[Shurbul Baad]] === * Talays ** Reer Faarax ** Reer Geedi ** Reer Cali ** Reer Cabdile Rooble * Iidfure ** Reer Cabdi ** Reer Xuseen ** Reer Alaale ** Reer Sore ** Reer Makaail === Buraale (Sanbure) === Waxaa ka mid ah: * Faarax Samatar * Xasan Faarax * Cabdille Faarax * Xaaji Faarax * Maxamuud Faarax === Asal iyo deegaan === Sixawle waxaa asal ahaan lagu xiraa dhulka Hawd iyo Ogaadeen somali abow bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref> Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah: [[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]] * Imi (Iimey) * Babille Baabili * Fafi Faafi * Dhan Dhame (Dhan-dhame) * Afder Zone|Afdheer {{Location map Ethiopia | width = 300 | float = right | label = Deegaannada Sixawle | lat = 5.0 | long = 42.5 | position = right | caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya }} ==Dhaqan iyo dhaqaale== Dhaqanka bulshada Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/ido.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref> ==Nidaamka dhaqanka== Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan: * Xeer Soomaali * Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno == Taariikh == === Xilligii hore === Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref> === Xilligii gumeysiga === [[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka Iyo war maqalkoodu intuba === Dagaalkii Ogaadeen ee somali Abow === Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref> === Dagaalladii sokeeye === Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref> == Xaaladda casriga ah == Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada. == Eeg sidoo kale == * [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English] * [[Hawiye]] * [[Dadka Soomaaliyeed]] * [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English] * [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English] == Tixraacyo == {{Reflist}} [[Category:Hawiye]] [[Category:Dir]] [[Category:Daarood]] [[Category:Rahanweyn]] 2yeawplwalfqhahwgonqg3um9sw32se 296888 296886 2026-05-02T00:06:49Z Cabdi1991 45021 Sixawle karanle waa qabiil somaliyeed 296888 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = Sixawle Karanle <br>سيحولي كرانلي | native_name = بنو كرانلي | image = [[File:Calanka karanle.jpg|thumb|center|Calanka Karanle]] | population = | region1 = {{flag|Somalia}} | region2 = {{flag|Ethiopia}} | region3 = {{flag|Kenya}} | languages = * {{nowrap|{{flagicon|Somalia}}Af-soomaali}} *{{nowrap|{{flagicon|Arab League}} Af-carabi}} | religions = Sunni Islam | related_groups = [[baad buraale]] [[murursade]] [[hawiye]] }} '''Sixawle''' ({{lang-ar|بنو سيحولي}}; {{lang-en|Sixawle}}) waa farac ka tirsan beesha '''[[Karanle]]''', oo iyaduna hoos timaada beel-weynta '''[[Hawiye]]''', mid ka mid ah lafaha ugu waaweyn ee bulshada [[Dadka Soomaaliyeed]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Modern History of the Somali: Nation and State in the Horn of Africa |year=2002 |publisher=Ohio University Press}}</ref> == Dulmar == Sixawle waxaa lagu tiriyaa faracyada Karanle, iyadoo xogta ku saabsan qaab-dhismeedkooda badanaa ku saleysan tahay dhaqanka iyo afka (oral tradition), maadaama ilo qoran oo gaar ah ay kooban yihiin. == Qaab-dhismeedka == Sida laga soo xigtay dhaqanka beesha, Sixawle waxay u kala baxaan: * '''[[Baad]]''' * '''Buraale (Sanbure)''' Laanta Baad waxaa lagu tilmaamaa mid ballaaran oo leh jilibyo badan, oo ay ka mid yihiin: * Ciye Baad * Shurbul Baad === [[Ciye Baad ]]=== Waxaa ka mid ah faracyo sida: * [[Wargube]] **Reer cabdi ***Reer cade boore **Reer xasan ** Reer Aadan *** Reer Nuur *** Reer Cabdi *** Reer Xasan ** Reer Roon *** Reer Fiqi muuse **** Reer Hiraab Fiqi **** Reer Yaxye Fiqi **** Reer Garaad (Caamir) **** Reer Sharmaake **** Reer Dhuubane **** Reer Xaabow Fiqi **** Reer Aw Nuur **** Reer Xuseen Fiqi **** Reer Maxamuud Fiqi **** Reer Jibriil Fiqi **** Reer Dhore Fiqi *** Reer Xaaji Cabdiraxmaan (Luuje) **** Reer Faatax **** Reer Bulaale * Faracyo kale === [[Shurbul Baad]] === * Talays ** Reer Faarax ** Reer Geedi ** Reer Cali ** Reer Cabdile Rooble * Iidfure ** Reer Cabdi ** Reer Xuseen ** Reer Alaale ** Reer Sore ** Reer Makaail === Buraale (Sanbure) === Waxaa ka mid ah: * Faarax Samatar * Xasan Faarax * Cabdille Faarax * Xaaji Faarax * Maxamuud Faarax === Asal iyo deegaan === Sixawle waxaa asal ahaan lagu xiraa dhulka Hawd iyo Ogaadeen somali abow bariga [[Itoobiya]], iyadoo sidoo kale laga helo qaybo ka mid ah koonfurta [[Soomaaliya]].<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994 |publisher=Oxford University Press}}</ref> Deegaannada lagu tilmaamo inay deegaan ku yihiin waxaa ka mid ah: [[File:Magalada dhandhame 20260421 161316 karanle.jpg|thumb|waa D/dhandhame ee Deegaanka somalida kililka shanaad sawir hore]] * Imi (Iimey) * Babille Baabili * Fafi Faafi * Dhan Dhame (Dhan-dhame) * Afder Zone|Afdheer {{Location map Ethiopia | width = 300 | float = right | label = Deegaannada Sixawle | lat = 5.0 | long = 42.5 | position = right | caption = Meelaha ugu waaweyn ee ay degaan Sixawle ee Deegaanka Soomaalida Itoobiya }} ==Dhaqan iyo dhaqaale== Dhaqanka bulshada Sixawle wuxuu inta badan ku salaysan yahay xoolo-dhaqasho iyo beerasho, iyadoo dhaqaalaha ay umada somali kutiirsan tahay lagu tilmaamo xoolaha nuucyadiisa sida geel, lo’, iyo ari/iwm oo ay kamid yihiin fardaha.<ref>{{cite report |title=Somalia Human Development Report |year=2001 |publisher=UNDP}}</ref> ==Nidaamka dhaqanka== Sida beelaha kale ee Soomaaliyeed, Sixawle waxay leeyihiin nidaam dhaqameed ku dhisan waxa layiraah: * Xeer Soomaali * Hoggaan dhaqameed sida ugaasyo, garaadyo, iyo nabadoonno == Taariikh == === Xilligii hore === Ka hor gumeysiga, bulshada Soomaaliyeed waxay galeen dagaallo ku saabsan dhul, ceelal biyo, iyo xoolo, kuwaas oo badanaa lagu xallin jiray xeer dhaqameed aad u adag suutagalna kadhigi jiray meel lagu hoogay in ay ubadalaan nabad iyo caano.<ref>{{cite book |last=Lewis |first=I. M. |title=A Pastoral Democracy |year=1994}}</ref> === Xilligii gumeysiga === [[Qarnigii 19aad]] iyo 20aad, isbeddelada gumeysiga ayaa saameeyay noloshii reer guuraaga ee Geeska Afrika.waxaa isbadalay dhaqankii guurkii dharkii laga soo bilaabo min herer ilaa raaska ugu dabeeya ee kugu shubeysa bad weynta hindiya ee muqdisho isla markiiba waxaa la arkay umad magaalowday meelkastaa oo ay somali degto waxaa fududaaday isu socodka dadka Iyo war maqalkoodu intuba === Dagaalkii Ogaadeen ee somali Abow === Dagaalkii u dhexeeyay Soomaaliya iyo Itoobiya (1977–1978) ayaa saameeyay deegaanada gobolka, waxaana ka dhashay barakac iyo khasaare dhaqaale meelaha uu sida weyn uga dhacay dagaalkaasi waxaa kamid ah jinicsani oo ah halka ugu dabeesa ee Afsomali lagaga hadlo sidaas daraadeedna dagaalkaas ku naaneesmay somali Abow markii dambana kaba aasaasantay jabhadii ugu horeysay ee kililka shanad magaceeduna ahaa jabhadii somali Abow.<ref>{{cite book |last=Tareke |first=Gebru |title=The Ethiopian Revolution: War in the Horn of Africa |year=2009 |publisher=Yale University Press}}</ref> === Dagaalladii sokeeye === Kadib burburkii dowladdii dhexe ee Soomaaliya 1991, waxaa dhacay isku dhacyo gudaha ah iyo loolan ku saabsan dhul iyo maamul bulshooyinkii ku abtirsanaayay reerkaanna dhankii koofureed uga baxeen itoobiya iyo kenya.<ref>{{cite book |last1=Besteman |first1=Catherine |last2=Cassanelli |first2=Lee V. |title=The Struggle for Land in Southern Somalia |year=2000 |publisher=Westview Press}}</ref> == Xaaladda casriga ah == Maanta, bulshadaan waxay ku nool yihiin magaalooyin iyo baadiyo, waxayna ka qayb qaataan ganacsi, waxbarasho, iyo arrimaha bulshada. == Eeg sidoo kale == * [[Karanle]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Karanle English] * [[Hawiye]] * [[Dadka Soomaaliyeed]] * [[Hawiye]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Hawiye English] * [[Dadka Soomaaliyeed]] — [https://en.wikipedia.org/wiki/Somalis English] == Tixraacyo == {{Reflist}} [[Category:Hawiye]] [[Category:Dir]] [[Category:Daarood]] [[Category:Rahanweyn]] mnnd8u1ky3tydz1y7hvlbbz46azl46e Wadaagsin 0 47454 296881 296854 2026-05-01T22:18:36Z Mohamed40847 45475 WADAAGSIN 296881 wikitext text/x-wiki Tuulada wadaagsin waxa daga rer ibrahin oo ah muuse tuur ka ah muse ismaciil care G36 Waxay hoos degmada maydh Gobolka sanaag Waa somaliland Waana meelaha dahabka laga qodo asej9r8evwoxg72rc4qfoj4sz2ypmfm